Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra vikipediyachilar roʻyxati

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="uz">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikipediya</sitename>
    <dbname>uzwiki</dbname>
    <base>https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Maxsus</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Munozara</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Foydalanuvchi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Foydalanuvchi munozarasi</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Vikipediya</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Vikipediya munozarasi</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Fayl munozarasi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki munozarasi</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Andoza</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Andoza munozarasi</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Yordam</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Yordam munozarasi</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Turkum</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Turkum munozarasi</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">Portal</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">Portal munozarasi</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Loyiha</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Loyiha munozarasi</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Modul munozarasi</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra vikipediyachilar roʻyxati</title>
    <ns>4</ns>
    <id>2552</id>
    <revision>
      <id>6313620</id>
      <parentid>6312606</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>17813</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maʼlumotlar yangilandi</comment>
      <origin>6313620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28296" sha1="ogau7pqxaawwwko85wwxuu525s4qzk5" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:217959}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}}
|-
| 2 || [[User:ShohjahonSobirov|ShohjahonSobirov]] || [[Special:Contributions/ShohjahonSobirov|{{formatnum:201174}}]] || {{Permissions|ShohjahonSobirov}}
|-
| 3 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:166861}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 4 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:82070}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}}
|-
| 5 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:69989}}]] || {{Permissions|Malikxan}}
|-
| 6 || [[User:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:66045}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}}
|-
| 7 || [[User:Kagansky|Kagansky]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:53602}}]] || {{Permissions|Kagansky}}
|-
| 8 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:52023}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}}
|-
| 9 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:40835}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 10 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:38127}}]] || {{Permissions|Bekipediya}}
|-
| 11 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:33849}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}}
|-
| 12 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:33811}}]] || {{Permissions|Nataev}}
|-
| 13 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:32210}}]] || {{Permissions|Panpanchik}}
|-
| 14 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:25517}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}}
|-
| 15 || [[User:Albatros777|Albatros777]] || [[Special:Contributions/Albatros777|{{formatnum:22562}}]] || {{Permissions|Albatros777}}
|-
| 16 || [[User:Salazarov|Salazarov]] || [[Special:Contributions/Salazarov|{{formatnum:22201}}]] || {{Permissions|Salazarov}}
|-
| 17 || [[User:Diwikiped|Diwikiped]] || [[Special:Contributions/Diwikiped|{{formatnum:20041}}]] || {{Permissions|Diwikiped}}
|-
| 18 || [[User:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] || [[Special:Contributions/Laziz Baxtiyorov|{{formatnum:19886}}]] || {{Permissions|Laziz Baxtiyorov}}
|-
| 19 || [[User:Mrshaxas|Mrshaxas]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:19859}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}}
|-
| 20 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:19233}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}}
|-
| 21 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:19080}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}}
|-
| 22 || [[User:Abdulla|Abdulla]] || [[Special:Contributions/Abdulla|{{formatnum:19014}}]] || {{Permissions|Abdulla}}
|-
| 23 || [[User:Alpasli|Alpasli]] || [[Special:Contributions/Alpasli|{{formatnum:18820}}]] || {{Permissions|Alpasli}}
|-
| 24 || [[User:Vikichizar|Vikichizar]] || [[Special:Contributions/Vikichizar|{{formatnum:18062}}]] || {{Permissions|Vikichizar}}
|-
| 25 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:17146}}]] || {{Permissions|Oblakulova}}
|-
| 26 || [[User:Shahriyorxon|Shahriyorxon]] || [[Special:Contributions/Shahriyorxon|{{formatnum:16640}}]] || {{Permissions|Shahriyorxon}}
|-
| 27 || [[User:Husniddin Rasulov|Husniddin Rasulov]] || [[Special:Contributions/Husniddin Rasulov|{{formatnum:15775}}]] || {{Permissions|Husniddin Rasulov}}
|-
| 28 || [[User:Sherzod11W|Sherzod11W]] || [[Special:Contributions/Sherzod11W|{{formatnum:15544}}]] || {{Permissions|Sherzod11W}}
|-
| 29 || [[User:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] || [[Special:Contributions/Muxriddin Azimov|{{formatnum:14708}}]] || {{Permissions|Muxriddin Azimov}}
|-
| 30 || [[User:Ikromova Guli|Ikromova Guli]] || [[Special:Contributions/Ikromova Guli|{{formatnum:14521}}]] || {{Permissions|Ikromova Guli}}
|-
| 31 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:13944}}]] || {{Permissions|Tewayev}}
|-
| 32 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:12887}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}}
|-
| 33 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:12830}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}}
|-
| 34 || [[User:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] || [[Special:Contributions/Jamshid Nurkulov|{{formatnum:12540}}]] || {{Permissions|Jamshid Nurkulov}}
|-
| 35 || [[User:Amir.Temur|Amir.Temur]] || [[Special:Contributions/Amir.Temur|{{formatnum:12062}}]] || {{Permissions|Amir.Temur}}
|-
| 36 || [[User:ShHamrayev|ShHamrayev]] || [[Special:Contributions/ShHamrayev|{{formatnum:11755}}]] || {{Permissions|ShHamrayev}}
|-
| 37 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:11205}}]] || {{Permissions|7Devona}}
|-
| 38 || [[User:SemWikipediya|SemWikipediya]] || [[Special:Contributions/SemWikipediya|{{formatnum:11008}}]] || {{Permissions|SemWikipediya}}
|-
| 39 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:10627}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}}
|-
| 40 || [[User:Komilkhuja|Komilkhuja]] || [[Special:Contributions/Komilkhuja|{{formatnum:10521}}]] || {{Permissions|Komilkhuja}}
|-
| 41 || [[User:Usmonov Gayrat|Usmonov Gayrat]] || [[Special:Contributions/Usmonov Gayrat|{{formatnum:10331}}]] || {{Permissions|Usmonov Gayrat}}
|-
| 42 || [[User:Finikchik|Finikchik]] || [[Special:Contributions/Finikchik|{{formatnum:10292}}]] || {{Permissions|Finikchik}}
|-
| 43 || [[User:Uzgen|Uzgen]] || [[Special:Contributions/Uzgen|{{formatnum:9648}}]] || {{Permissions|Uzgen}}
|-
| 44 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:9646}}]] || {{Permissions|Axadjon1}}
|-
| 45 || [[User:Murodovazizmurod|Murodovazizmurod]] || [[Special:Contributions/Murodovazizmurod|{{formatnum:9320}}]] || {{Permissions|Murodovazizmurod}}
|-
| 46 || [[User:Casual|Casual]] || [[Special:Contributions/Casual|{{formatnum:9048}}]] || {{Permissions|Casual}}
|-
| 47 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:9036}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}}
|-
| 48 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:8878}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}}
|-
| 49 || [[User:Creobek|Creobek]] || [[Special:Contributions/Creobek|{{formatnum:8866}}]] || {{Permissions|Creobek}}
|-
| 50 || [[User:Rtfroot|Rtfroot]] || [[Special:Contributions/Rtfroot|{{formatnum:8817}}]] || {{Permissions|Rtfroot}}
|-
| 51 || [[User:Visola Tangirova|Visola Tangirova]] || [[Special:Contributions/Visola Tangirova|{{formatnum:8774}}]] || {{Permissions|Visola Tangirova}}
|-
| 52 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:8620}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}}
|-
| 53 || [[User:FreetimeeditorII|FreetimeeditorII]] || [[Special:Contributions/FreetimeeditorII|{{formatnum:8512}}]] || {{Permissions|FreetimeeditorII}}
|-
| 54 || [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] || [[Special:Contributions/Xusinboy Bekchanov|{{formatnum:8322}}]] || {{Permissions|Xusinboy Bekchanov}}
|-
| 55 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:8216}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}}
|-
| 56 || [[User:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] || [[Special:Contributions/Hasan Xamidovich|{{formatnum:8098}}]] || {{Permissions|Hasan Xamidovich}}
|-
| 57 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:8059}}]] || {{Permissions|KWiki78}}
|-
| 58 || [[User:OneAzimov|OneAzimov]] || [[Special:Contributions/OneAzimov|{{formatnum:7837}}]] || {{Permissions|OneAzimov}}
|-
| 59 || [[User:Akobir Abdimuminov|Akobir Abdimuminov]] || [[Special:Contributions/Akobir Abdimuminov|{{formatnum:7821}}]] || {{Permissions|Akobir Abdimuminov}}
|-
| 60 || [[User:Anjaniy|Anjaniy]] || [[Special:Contributions/Anjaniy|{{formatnum:7763}}]] || {{Permissions|Anjaniy}}
|-
| 61 || [[User:Boboyev1996|Boboyev1996]] || [[Special:Contributions/Boboyev1996|{{formatnum:7737}}]] || {{Permissions|Boboyev1996}}
|-
| 62 || [[User:Nataeva|Nataeva]] || [[Special:Contributions/Nataeva|{{formatnum:7687}}]] || {{Permissions|Nataeva}}
|-
| 63 || [[User:Boburjon Xidirov|Boburjon Xidirov]] || [[Special:Contributions/Boburjon Xidirov|{{formatnum:7548}}]] || {{Permissions|Boburjon Xidirov}}
|-
| 64 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:7513}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}}
|-
| 65 || [[User:Olimidono|Olimidono]] || [[Special:Contributions/Olimidono|{{formatnum:7176}}]] || {{Permissions|Olimidono}}
|-
| 66 || [[User:Olaf Studt|Olaf Studt]] || [[Special:Contributions/Olaf Studt|{{formatnum:7027}}]] || {{Permissions|Olaf Studt}}
|-
| 67 || [[User:FarhodShaymanov|FarhodShaymanov]] || [[Special:Contributions/FarhodShaymanov|{{formatnum:6586}}]] || {{Permissions|FarhodShaymanov}}
|-
| 68 || [[User:FaridShavkatullayev|FaridShavkatullayev]] || [[Special:Contributions/FaridShavkatullayev|{{formatnum:6532}}]] || {{Permissions|FaridShavkatullayev}}
|-
| 69 || [[User:Wikivikipediya|Wikivikipediya]] || [[Special:Contributions/Wikivikipediya|{{formatnum:6519}}]] || {{Permissions|Wikivikipediya}}
|-
| 70 || [[User:AnnaDelvey|AnnaDelvey]] || [[Special:Contributions/AnnaDelvey|{{formatnum:6514}}]] || {{Permissions|AnnaDelvey}}
|-
| 71 || [[User:Odilbek Irisqulov|Odilbek Irisqulov]] || [[Special:Contributions/Odilbek Irisqulov|{{formatnum:6505}}]] || {{Permissions|Odilbek Irisqulov}}
|-
| 72 || [[User:Khronos13|Khronos13]] || [[Special:Contributions/Khronos13|{{formatnum:6451}}]] || {{Permissions|Khronos13}}
|-
| 73 || [[User:TimmyvikipediyWiki|TimmyvikipediyWiki]] || [[Special:Contributions/TimmyvikipediyWiki|{{formatnum:6360}}]] || {{Permissions|TimmyvikipediyWiki}}
|-
| 74 || [[User:Miss Kamola|Miss Kamola]] || [[Special:Contributions/Miss Kamola|{{formatnum:6301}}]] || {{Permissions|Miss Kamola}}
|-
| 75 || [[User:MrshaxasBot|MrshaxasBot]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:6288}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}}
|-
| 76 || [[User:Omensweans|Omensweans]] || [[Special:Contributions/Omensweans|{{formatnum:6243}}]] || {{Permissions|Omensweans}}
|-
| 77 || [[User:Khasan azim1|Khasan azim1]] || [[Special:Contributions/Khasan azim1|{{formatnum:6138}}]] || {{Permissions|Khasan azim1}}
|-
| 78 || [[User:Muhammadjon1510|Muhammadjon1510]] || [[Special:Contributions/Muhammadjon1510|{{formatnum:6119}}]] || {{Permissions|Muhammadjon1510}}
|-
| 79 || [[User:Farrukh Askaraliev|Farrukh Askaraliev]] || [[Special:Contributions/Farrukh Askaraliev|{{formatnum:6009}}]] || {{Permissions|Farrukh Askaraliev}}
|-
| 80 || [[User:Xoqoni Said|Xoqoni Said]] || [[Special:Contributions/Xoqoni Said|{{formatnum:5962}}]] || {{Permissions|Xoqoni Said}}
|-
| 81 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:5873}}]] || {{Permissions|Tilkobles}}
|-
| 82 || [[User:Wikisurgery94|Wikisurgery94]] || [[Special:Contributions/Wikisurgery94|{{formatnum:5813}}]] || {{Permissions|Wikisurgery94}}
|-
| 83 || [[User:Umid1108|Umid1108]] || [[Special:Contributions/Umid1108|{{formatnum:5773}}]] || {{Permissions|Umid1108}}
|-
| 84 || [[User:Lazizbek95|Lazizbek95]] || [[Special:Contributions/Lazizbek95|{{formatnum:5627}}]] || {{Permissions|Lazizbek95}}
|-
| 85 || [[User:Xolnazarov Sarvar|Xolnazarov Sarvar]] || [[Special:Contributions/Xolnazarov Sarvar|{{formatnum:5416}}]] || {{Permissions|Xolnazarov Sarvar}}
|-
| 86 || [[User:Dieri007|Dieri007]] || [[Special:Contributions/Dieri007|{{formatnum:5184}}]] || {{Permissions|Dieri007}}
|-
| 87 || [[User:Masofa321|Masofa321]] || [[Special:Contributions/Masofa321|{{formatnum:5113}}]] || {{Permissions|Masofa321}}
|-
| 88 || [[User:Lutfulloh7|Lutfulloh7]] || [[Special:Contributions/Lutfulloh7|{{formatnum:5102}}]] || {{Permissions|Lutfulloh7}}
|-
| 89 || [[User:Yangilik 3|Yangilik 3]] || [[Special:Contributions/Yangilik 3|{{formatnum:5053}}]] || {{Permissions|Yangilik 3}}
|-
| 90 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:5042}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}}
|-
| 91 || [[User:Mahirema|Mahirema]] || [[Special:Contributions/Mahirema|{{formatnum:4959}}]] || {{Permissions|Mahirema}}
|-
| 92 || [[User:Nafosatxon Otabekovna|Nafosatxon Otabekovna]] || [[Special:Contributions/Nafosatxon Otabekovna|{{formatnum:4792}}]] || {{Permissions|Nafosatxon Otabekovna}}
|-
| 93 || [[User:Sakinabonu|Sakinabonu]] || [[Special:Contributions/Sakinabonu|{{formatnum:4747}}]] || {{Permissions|Sakinabonu}}
|-
| 94 || [[User:Gaffarov737|Gaffarov737]] || [[Special:Contributions/Gaffarov737|{{formatnum:4742}}]] || {{Permissions|Gaffarov737}}
|-
| 95 || [[User:Ravshanbek Tohirov|Ravshanbek Tohirov]] || [[Special:Contributions/Ravshanbek Tohirov|{{formatnum:4678}}]] || {{Permissions|Ravshanbek Tohirov}}
|-
| 96 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:4663}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}}
|-
| 97 || [[User:Optima D|Optima D]] || [[Special:Contributions/Optima D|{{formatnum:4659}}]] || {{Permissions|Optima D}}
|-
| 98 || [[User:Bakhrieva 03|Bakhrieva 03]] || [[Special:Contributions/Bakhrieva 03|{{formatnum:4543}}]] || {{Permissions|Bakhrieva 03}}
|-
| 99 || [[User:Divergent08|Divergent08]] || [[Special:Contributions/Divergent08|{{formatnum:4494}}]] || {{Permissions|Divergent08}}
|-
| 100 || [[User:Diloromkhan|Diloromkhan]] || [[Special:Contributions/Diloromkhan|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Diloromkhan}}
|-
| 101 || [[User:Wiki7pedia89|Wiki7pedia89]] || [[Special:Contributions/Wiki7pedia89|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Wiki7pedia89}}
|-
| 102 || [[User:Asadbek Bekmirzayev1|Asadbek Bekmirzayev1]] || [[Special:Contributions/Asadbek Bekmirzayev1|{{formatnum:4156}}]] || {{Permissions|Asadbek Bekmirzayev1}}
|-
| 103 || [[User:Translate1|Translate1]] || [[Special:Contributions/Translate1|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Translate1}}
|-
| 104 || [[User:Ximik1991|Ximik1991]] || [[Special:Contributions/Ximik1991|{{formatnum:4088}}]] || {{Permissions|Ximik1991}}
|-
| 105 || [[User:Furqatlik|Furqatlik]] || [[Special:Contributions/Furqatlik|{{formatnum:4027}}]] || {{Permissions|Furqatlik}}
|-
| 106 || [[User:Melegim0820|Melegim0820]] || [[Special:Contributions/Melegim0820|{{formatnum:3974}}]] || {{Permissions|Melegim0820}}
|-
| 107 || [[User:DONABDU2003|DONABDU2003]] || [[Special:Contributions/DONABDU2003|{{formatnum:3845}}]] || {{Permissions|DONABDU2003}}
|-
| 108 || [[User:Delecta55|Delecta55]] || [[Special:Contributions/Delecta55|{{formatnum:3811}}]] || {{Permissions|Delecta55}}
|-
| 109 || [[User:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] || [[Special:Contributions/XayrinisoJorayeva|{{formatnum:3785}}]] || {{Permissions|XayrinisoJorayeva}}
|-
| 110 || [[User:Sociologist|Sociologist]] || [[Special:Contributions/Sociologist|{{formatnum:3776}}]] || {{Permissions|Sociologist}}
|-
| 111 || [[User:Azizbek Karimov|Azizbek Karimov]] || [[Special:Contributions/Azizbek Karimov|{{formatnum:3764}}]] || {{Permissions|Azizbek Karimov}}
|-
| 112 || [[User:Abilqosimova|Abilqosimova]] || [[Special:Contributions/Abilqosimova|{{formatnum:3742}}]] || {{Permissions|Abilqosimova}}
|-
| 113 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:3727}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}}
|-
| 114 || [[User:Lillimor|Lillimor]] || [[Special:Contributions/Lillimor|{{formatnum:3719}}]] || {{Permissions|Lillimor}}
|-
| 115 || [[User:Wknewpages|Wknewpages]] || [[Special:Contributions/Wknewpages|{{formatnum:3652}}]] || {{Permissions|Wknewpages}}
|-
| 116 || [[User:Wentra30|Wentra30]] || [[Special:Contributions/Wentra30|{{formatnum:3609}}]] || {{Permissions|Wentra30}}
|-
| 117 || [[User:Uzbekistan PFL|Uzbekistan PFL]] || [[Special:Contributions/Uzbekistan PFL|{{formatnum:3558}}]] || {{Permissions|Uzbekistan PFL}}
|-
| 118 || [[User:Akhrarova Ezoza|Akhrarova Ezoza]] || [[Special:Contributions/Akhrarova Ezoza|{{formatnum:3513}}]] || {{Permissions|Akhrarova Ezoza}}
|-
| 119 || [[User:ABDULLOCH A|ABDULLOCH A]] || [[Special:Contributions/ABDULLOCH A|{{formatnum:3510}}]] || {{Permissions|ABDULLOCH A}}
|-
| 120 || [[User:Bakhtiyarovna|Bakhtiyarovna]] || [[Special:Contributions/Bakhtiyarovna|{{formatnum:3498}}]] || {{Permissions|Bakhtiyarovna}}
|-
| 121 || [[User:Oqsaqol|Oqsaqol]] || [[Special:Contributions/Oqsaqol|{{formatnum:3483}}]] || {{Permissions|Oqsaqol}}
|-
| 122 || [[User:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] || [[Special:Contributions/Bobonorova Hulkar|{{formatnum:3478}}]] || {{Permissions|Bobonorova Hulkar}}
|-
| 123 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:3451}}]] || {{Permissions|BilimNuri}}
|-
| 124 || [[User:Anvarkhoja|Anvarkhoja]] || [[Special:Contributions/Anvarkhoja|{{formatnum:3352}}]] || {{Permissions|Anvarkhoja}}
|-
| 125 || [[User:Panda D|Panda D]] || [[Special:Contributions/Panda D|{{formatnum:3294}}]] || {{Permissions|Panda D}}
|-
| 126 || [[User:AdAstraUz|AdAstraUz]] || [[Special:Contributions/AdAstraUz|{{formatnum:3245}}]] || {{Permissions|AdAstraUz}}
|-
| 127 || [[User:Hilola Jurakulova|Hilola Jurakulova]] || [[Special:Contributions/Hilola Jurakulova|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|Hilola Jurakulova}}
|-
| 128 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:3209}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}}
|-
| 129 || [[User:Muhammad Abul-Futooh|Muhammad Abul-Futooh]] || [[Special:Contributions/Muhammad Abul-Futooh|{{formatnum:3206}}]] || {{Permissions|Muhammad Abul-Futooh}}
|-
| 130 || [[User:Farhodovna 074|Farhodovna 074]] || [[Special:Contributions/Farhodovna 074|{{formatnum:3198}}]] || {{Permissions|Farhodovna 074}}
|-
| 131 || [[User:Konstanta0013|Konstanta0013]] || [[Special:Contributions/Konstanta0013|{{formatnum:3156}}]] || {{Permissions|Konstanta0013}}
|-
| 132 || [[User:Yangilik 2|Yangilik 2]] || [[Special:Contributions/Yangilik 2|{{formatnum:3125}}]] || {{Permissions|Yangilik 2}}
|-
| 133 || [[User:Komronbek Abdulboriyev|Komronbek Abdulboriyev]] || [[Special:Contributions/Komronbek Abdulboriyev|{{formatnum:3075}}]] || {{Permissions|Komronbek Abdulboriyev}}
|-
| 134 || [[User:Ergashev Akobir|Ergashev Akobir]] || [[Special:Contributions/Ergashev Akobir|{{formatnum:3071}}]] || {{Permissions|Ergashev Akobir}}
|-
| 135 || [[User:Akhemen|Akhemen]] || [[Special:Contributions/Akhemen|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Akhemen}}
|-
| 136 || [[User:Maysi tod|Maysi tod]] || [[Special:Contributions/Maysi tod|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Maysi tod}}
|-
| 137 || [[User:Minor16|Minor16]] || [[Special:Contributions/Minor16|{{formatnum:3006}}]] || {{Permissions|Minor16}}
|-
| 138 || [[User:Rajabova Jasmina|Rajabova Jasmina]] || [[Special:Contributions/Rajabova Jasmina|{{formatnum:2952}}]] || {{Permissions|Rajabova Jasmina}}
|-
| 139 || [[User:BaxtiyJahon|BaxtiyJahon]] || [[Special:Contributions/BaxtiyJahon|{{formatnum:2949}}]] || {{Permissions|BaxtiyJahon}}
|-
| 140 || [[User:SardorAblokulov|SardorAblokulov]] || [[Special:Contributions/SardorAblokulov|{{formatnum:2933}}]] || {{Permissions|SardorAblokulov}}
|-
| 141 || [[User:Alibek Attamonov|Alibek Attamonov]] || [[Special:Contributions/Alibek Attamonov|{{formatnum:2919}}]] || {{Permissions|Alibek Attamonov}}
|-
| 142 || [[User:Akobirolmasov diplomat|Akobirolmasov diplomat]] || [[Special:Contributions/Akobirolmasov diplomat|{{formatnum:2885}}]] || {{Permissions|Akobirolmasov diplomat}}
|-
| 143 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:2801}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}}
|-
| 144 || [[User:Speedbowl|Speedbowl]] || [[Special:Contributions/Speedbowl|{{formatnum:2779}}]] || {{Permissions|Speedbowl}}
|-
| 145 || [[User:Lochinovamarjona|Lochinovamarjona]] || [[Special:Contributions/Lochinovamarjona|{{formatnum:2751}}]] || {{Permissions|Lochinovamarjona}}
|-
| 146 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:2731}}]] || {{Permissions|Husanowar}}
|-
| 147 || [[User:RedaktorWiki|RedaktorWiki]] || [[Special:Contributions/RedaktorWiki|{{formatnum:2716}}]] || {{Permissions|RedaktorWiki}}
|-
| 148 || [[User:Gulyora Jamolova|Gulyora Jamolova]] || [[Special:Contributions/Gulyora Jamolova|{{formatnum:2689}}]] || {{Permissions|Gulyora Jamolova}}
|-
| 149 || [[User:Omonovas|Omonovas]] || [[Special:Contributions/Omonovas|{{formatnum:2685}}]] || {{Permissions|Omonovas}}
|-
| 150 || [[User:Scientific Research Journal1|Scientific Research Journal1]] || [[Special:Contributions/Scientific Research Journal1|{{formatnum:2657}}]] || {{Permissions|Scientific Research Journal1}}
|-
| 151 || [[User:Anakin F|Anakin F]] || [[Special:Contributions/Anakin F|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Anakin F}}
|-
| 152 || [[User:Kunduziy|Kunduziy]] || [[Special:Contributions/Kunduziy|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Kunduziy}}
|-
| 153 || [[User:Khorazmiy|Khorazmiy]] || [[Special:Contributions/Khorazmiy|{{formatnum:2587}}]] || {{Permissions|Khorazmiy}}
|-
| 154 || [[User:S(uz)ak|S(uz)ak]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:2552}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}}
|-
| 155 || [[User:Xasanboy off|Xasanboy off]] || [[Special:Contributions/Xasanboy off|{{formatnum:2530}}]] || {{Permissions|Xasanboy off}}
|-
| 156 || [[User:Wikitolog|Wikitolog]] || [[Special:Contributions/Wikitolog|{{formatnum:2510}}]] || {{Permissions|Wikitolog}}
|-
| 157 || [[User:Divergent02|Divergent02]] || [[Special:Contributions/Divergent02|{{formatnum:2501}}]] || {{Permissions|Divergent02}}
|-
| 158 || [[User:Zuxra.bmr|Zuxra.bmr]] || [[Special:Contributions/Zuxra.bmr|{{formatnum:2478}}]] || {{Permissions|Zuxra.bmr}}
|-
| 159 || [[User:Gibranist|Gibranist]] || [[Special:Contributions/Gibranist|{{formatnum:2458}}]] || {{Permissions|Gibranist}}
|-
| 160 || [[User:Gulsanam Jahongirovna|Gulsanam Jahongirovna]] || [[Special:Contributions/Gulsanam Jahongirovna|{{formatnum:2448}}]] || {{Permissions|Gulsanam Jahongirovna}}
|-
| 161 || [[User:SIisj|SIisj]] || [[Special:Contributions/SIisj|{{formatnum:2430}}]] || {{Permissions|SIisj}}
|-
| 162 || [[User:Bekzod dentistArzt|Bekzod dentistArzt]] || [[Special:Contributions/Bekzod dentistArzt|{{formatnum:2423}}]] || {{Permissions|Bekzod dentistArzt}}
|-
| 163 || [[User:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] || [[Special:Contributions/Just Khumoyun|{{formatnum:2418}}]] || {{Permissions|Just Khumoyun}}
|-
| 164 || [[User:Amefuri2019|Amefuri2019]] || [[Special:Contributions/Amefuri2019|{{formatnum:2411}}]] || {{Permissions|Amefuri2019}}
|-
| 165 || [[User:Ranoxa|Ranoxa]] || [[Special:Contributions/Ranoxa|{{formatnum:2403}}]] || {{Permissions|Ranoxa}}
|-
| 166 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2384}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}}
|-
| 167 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:2362}}]] || {{Permissions|Mupapap29}}
|-
| 168 || [[User:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] || [[Special:Contributions/Quwanishbaev Berdiyar|{{formatnum:2297}}]] || {{Permissions|Quwanishbaev Berdiyar}}
|-
| 169 || [[User:Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)]] || [[Special:Contributions/Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|{{formatnum:2297}}]] || {{Permissions|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)}}
|-
| 170 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:2288}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}}
|-
| 171 || [[User:Dilmurod Rashidov|Dilmurod Rashidov]] || [[Special:Contributions/Dilmurod Rashidov|{{formatnum:2239}}]] || {{Permissions|Dilmurod Rashidov}}
|-
| 172 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:2234}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}}
|-
| 173 || [[User:Mahmud Hamrayev|Mahmud Hamrayev]] || [[Special:Contributions/Mahmud Hamrayev|{{formatnum:2223}}]] || {{Permissions|Mahmud Hamrayev}}
|-
| 174 || [[User:Cekli829|Cekli829]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:2202}}]] || {{Permissions|Cekli829}}
|-
| 175 || [[User:Diljahonn|Diljahonn]] || [[Special:Contributions/Diljahonn|{{formatnum:2162}}]] || {{Permissions|Diljahonn}}
|-
| 176 || [[User:Asrorbek|Asrorbek]] || [[Special:Contributions/Asrorbek|{{formatnum:2138}}]] || {{Permissions|Asrorbek}}
|-
| 177 || [[User:Aslzar|Aslzar]] || [[Special:Contributions/Aslzar|{{formatnum:2133}}]] || {{Permissions|Aslzar}}
|-
| 178 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:2115}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 179 || [[User:M Xasanboy|M Xasanboy]] || [[Special:Contributions/M Xasanboy|{{formatnum:2113}}]] || {{Permissions|M Xasanboy}}
|-
| 180 || [[User:Ro'zimurodov Zuhriddin|Ro'zimurodov Zuhriddin]] || [[Special:Contributions/Ro'zimurodov Zuhriddin|{{formatnum:2076}}]] || {{Permissions|Ro'zimurodov Zuhriddin}}
|-
| 181 || [[User:Sarvarbekabdukarim|Sarvarbekabdukarim]] || [[Special:Contributions/Sarvarbekabdukarim|{{formatnum:2064}}]] || {{Permissions|Sarvarbekabdukarim}}
|-
| 182 || [[User:Yorqulov Husan|Yorqulov Husan]] || [[Special:Contributions/Yorqulov Husan|{{formatnum:2057}}]] || {{Permissions|Yorqulov Husan}}
|-
| 183 || [[User:Vaska46|Vaska46]] || [[Special:Contributions/Vaska46|{{formatnum:2018}}]] || {{Permissions|Vaska46}}
|-
| 184 || [[User:WorldXTX|WorldXTX]] || [[Special:Contributions/WorldXTX|{{formatnum:2004}}]] || {{Permissions|WorldXTX}}
|-
| 185 || [[User:Xabibulla Muxamedov|Xabibulla Muxamedov]] || [[Special:Contributions/Xabibulla Muxamedov|{{formatnum:1969}}]] || {{Permissions|Xabibulla Muxamedov}}
|-
| 186 || [[User:Abdug'opporov Xalilulloh|Abdug'opporov Xalilulloh]] || [[Special:Contributions/Abdug'opporov Xalilulloh|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Abdug'opporov Xalilulloh}}
|-
| 187 || [[User:Gulnozaxon 27|Gulnozaxon 27]] || [[Special:Contributions/Gulnozaxon 27|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Gulnozaxon 27}}
|-
| 188 || [[User:MrErgashev|MrErgashev]] || [[Special:Contributions/MrErgashev|{{formatnum:1960}}]] || {{Permissions|MrErgashev}}
|-
| 189 || [[User:Agent026|Agent026]] || [[Special:Contributions/Agent026|{{formatnum:1951}}]] || {{Permissions|Agent026}}
|-
| 190 || [[User:111muhammadkarim|111muhammadkarim]] || [[Special:Contributions/111muhammadkarim|{{formatnum:1935}}]] || {{Permissions|111muhammadkarim}}
|-
| 191 || [[User:Mehriddin 01|Mehriddin 01]] || [[Special:Contributions/Mehriddin 01|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Mehriddin 01}}
|-
| 192 || [[User:Komrontoy|Komrontoy]] || [[Special:Contributions/Komrontoy|{{formatnum:1902}}]] || {{Permissions|Komrontoy}}
|-
| 193 || [[User:Didosh Jurayeva|Didosh Jurayeva]] || [[Special:Contributions/Didosh Jurayeva|{{formatnum:1860}}]] || {{Permissions|Didosh Jurayeva}}
|-
| 194 || [[User:Akramova Komila|Akramova Komila]] || [[Special:Contributions/Akramova Komila|{{formatnum:1855}}]] || {{Permissions|Akramova Komila}}
|-
| 195 || [[User:Rotlink|Rotlink]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:1770}}]] || {{Permissions|Rotlink}}
|-
| 196 || [[User:Sakiy na0926|Sakiy na0926]] || [[Special:Contributions/Sakiy na0926|{{formatnum:1758}}]] || {{Permissions|Sakiy na0926}}
|-
| 197 || [[User:Xatchiman|Xatchiman]] || [[Special:Contributions/Xatchiman|{{formatnum:1734}}]] || {{Permissions|Xatchiman}}
|-
| 198 || [[User:Wikivikipedia|Wikivikipedia]] || [[Special:Contributions/Wikivikipedia|{{formatnum:1717}}]] || {{Permissions|Wikivikipedia}}
|-
| 199 || [[User:MiroJP|MiroJP]] || [[Special:Contributions/MiroJP|{{formatnum:1709}}]] || {{Permissions|MiroJP}}
|-
| 200 || [[User:Young Economist7|Young Economist7]] || [[Special:Contributions/Young Economist7|{{formatnum:1707}}]] || {{Permissions|Young Economist7}}
{{/end}}</text>
      <sha1>ogau7pqxaawwwko85wwxuu525s4qzk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Misr</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2645</id>
    <revision>
      <id>6314027</id>
      <parentid>6226142</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:58:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <comment>Umumiy tahrir</comment>
      <origin>6314027</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44014" sha1="ndb4jld19n6lnzmwps6febhb3iy3mle" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Misr (maʼnolari)}}
{{Misr info}}
'''Misr''' (rasmiy nomlanishi: '''Misr Arab Respublikasi''' ({{lang-ar|جمهورية مصر العربية}}) [[Afrika]]ning shimoliy-sharqiy qismida joylashgan davlatdir. Maydoni — 1 million 14 ming km². Aholisi — 102 million kishi. Poytaxti — [[Qohira shahri]]. Maʼmuriy jihatdan 27 ''viloyatga'' boʻlinadi. [[Isroil]], [[Falastin]], [[Sudan]] va [[Liviya]] davlatlari bilan chegaradosh. Misr shimolda [[Oʻrta yer dengizi]], sharqida [[Qizil dengiz]] joylashgan. Misr davlati ham islom davlatlaridan biri va aholisining asosiy qismi musulmon. Pul birligi — [[Misr funti]]. Davlat tili — [[arab tili]]. Prezidenti — [[Abdulfattoh as-Sisiy]]. Misrda yetti moʻjizadan biri yaʼni [[Misr piramidalari]] joylashgan.

== Davlat tuzumi ==
Misr — respublika. Amaldagi konstitutsiyasi 1971-yil 11-sentabrdagi [[referendum]]da maʼqullangan, keyinchalik unga oʻzgartirishlar kiritilgan. Davlat boshligʻi — prezident (2014-yildan [[Abdulfattoh as-Sisiy]]). Vakolat muddati — 6 yil. Cheklanmagan marta qayta saylanishi mumkin. Qonun chiqaruvchi hokimiyatni prezident amalga oshiradi, u bosh vazir va hukumat aʼzolarini tayinlaydi hamda lavozimlaridan ozod qiladi.

== Tabiati ==
Misr hududining deyarli xammasi choʻl zonasida joylashgan. Shundan faqat 3,5 % (35 ming km²) Nil daryosi deltasi va vodiysiga toʻgʻri keladi. Relyefi va geologik tuzilishi jihatidan Misr hududi shartli ravishda toʻrt zonaga boʻlinadi: 1) [[Liviya choʻli]]; 2) [[Arabiston choʻli]]; 3) [[Sinay yarim oroli]]; 4) [[Nil]] daryosi vodiysi va deltasi. Relyefi, asosan, tekislik; [[Qizil dengiz]]ga yaqin yerlar togʻlikdir. Liviya choʻli platosining balandligi shimolda 100 m, janubda 600 m, janubi-gʻarbda 1000 m gacha boʻlib, yer yuzasi qum va toshloq. Arabiston choʻli yassitogʻligi sharqda 700 m gacha koʻtarilgan, bu yerda balandligi 2000 m gacha boʻlgan tizmalar bor. Nil vodiysiga yaqin joylarning balandligi esa 100–200 m. Yassitogʻlik kristalli jinslardan tuzilgan. Nil vodiysining kengligi (Misr chegarasida) janubda 1–3&amp;nbsp;km, deltaga yaqin joyda 20–25&amp;nbsp;km. Sinay yarim orolining U, qismini At-Tix qirlari egallagan. Yarim orolning janubda balandligi 2641 m gacha boʻlgan togʻlar bor. Foydali qazilmalardan: temir, marganets, mis, rux, qoʻrgʻoshin, volfram, molibden, uran va oltin, shuningdek, neft, tabiiy gaz, fosforit, osh tuzi, ohaktosh bor. Sinay yarim orolida koʻmir konlari mavjud.

Mamlakatning katta qismida havo quruq va kam bulutli, tropik kontinental choʻl iqlimi, yogʻin ahyon-ahyondagina yogʻadi. Haroratning sutkalik farqi katta. Masalan, choʻlda kunduzi temperatura 50° boʻlsa, kechasi 0°. Oʻrta yer dengizi boʻyida subtropik, yozi issiq va quruq, qishi yumshoq va seryogʻin. Eng issiq oylari (iyul—avgust)ning oʻrtacha harorati Iskandariyada 25°, Qohirada 27°, Asvonda 33°. Eng salqin oylari (yanvar— fevral)ning temperaturasi Iskandariyada 14°, Qohirada 12°, Asvonda 16°. Aprel va may oylarida 50 kungacha choʻl shamoli (xasmin) esib turadi. Oʻrtacha yillik yogʻin Iskandariyada 180&amp;nbsp;mm, Qohirada 34&amp;nbsp;mm, Asyutda 7&amp;nbsp;mm, Asvonda 3&amp;nbsp;mm. Yogʻin aksari qisqa muddatli jala boʻlib yogʻadi.

Mamlakatdan birgina Nil daryosi oʻtadi. Uning suvi toʻgʻonlar bilan tartibga solingan. Baland Asvon toʻgʻoni qurilgach, mamlakat janubda Nosir nomidagi katta suv ombori vujudga keldi. Vohalarda sizot suvlardan keng foydalaniladi. Mayda koʻl koʻp. Nil deltasida kanallardan sugʻorishda foydalaniladi. Ayrim kanallarda kema qatnaydi.

Janubdan shimolga tomon dastlab sariq-qoʻngʻir choʻl tuprogʻi, soʻngra boʻz tuproq (arablar bodiya — „choʻl“ tuprogʻi deyishadi), taqir boʻz tuproq, shoʻrxoklar, Nilning delta qismi — botqoq tuproq. Mamlakatning gʻarbiy qismida koʻchma qumlar bor. Nil vodiysi va deltasining tuprogʻi juda unumdor.

Misr hududining katta qismi suvsiz va oʻsimliksiz choʻllardir. [[Kserofitlar|Kserofit]] va [[lishayniklar]], qisman daraxtsimon oʻsimliklar, Liviya choʻlining shimolda qishda [[efemerlar]] oʻsadi. Koʻproq butasimon va oʻt oʻsimliklar tarqalgan. Nil vodiysida, asosan, madaniy oʻsimliklar ekiladi. Oʻrta yer dengizi sohillarida [[chalov]], choʻl piyozi, naʼmatak, yantoq va boshqa bor.

Hayvonlardan [[sudralib yuruvchilar]], jumladan, kaltakesak koʻp. Choʻllarda [[chiyaboʻri]], [[tulki]], [[sirtlon]] va boshqa hayvonlar uchraydi. Nil boʻyida gʻoz, oqqur, oʻrdak, shuningdek, yirtqich qushlar bor.

Aholisining 98 % misrlik arablar. Nubiylar, barbarlar, kopt (qibt)lar (mahalliy xristianlar) Misrning tub aholisi boʻlib, mamlakatga kelgan arablar bilan aralashib ketgan qadimgi misrliklarning avlodlaridir. Greklar, armanlar, italyanlar, inglizlar, fransuzlar ham yashaydi. Rasmiy til — arab tili, deyarli butun aholi shu tilda gaplashadi. Aholi, asosan, islom dinining sunniylik yoʻnalishida; xristianlar 10 % ni tashkil etadi. Aholining 43,9 % shaharlarda istiqomat qiladi. Eng yirik shaharlari: [[Qohira]], [[Iskandariya]], [[Port-Said]], [[Ismoiliya]], [[Tanto]], [[Suvaysh]], [[Mansura]], [[Damanhur]], [[Mahallat ul-Kubro]].

== Tarixi ==
Misr — insoniyat tamadduni (sivilizatsiyasi)ning ilk makonlaridan biri (qarang Misr, [[Qadimgi Misr]]). &lt;nowiki&gt;III—IV&lt;/nowiki&gt; asrlarda Misr [[Rim imperiyasi]] tarkibiga kirgan. Rim imperiyasi yemirilgach (395), [[Vizantiya]]ning bir viloyati boʻlib qoldi. VII-asr boshlarida butun Misr aholisi Vizantiyaning rasmiy pravoslav cherkoviga qarshi boʻlgan xristianlarning monofisit mazhabini qabul qildi. Aholi kopt (qibt) tilida soʻzlashar edi. Shu davrda Misrni sosoniylar, 639—642 yillarda esa arablar bosib oldi va mamlakatda islom dini tarqala boshladi. Keyinchalik tuluniylar (868—905), abbosiylar (905—935), ixshidiylar (935—969) sulolalari hukmronlik qildi. Fotimiylar davri (969—1171)da Falastin, Shom ([[Suriya]]) va Gʻarbiy Arabiston Misrga qaram boʻlgan. 1113-yil salib yurishi qatnashchilari Misrga bostirib kirdi. Shimoliy Suriya va Iroqdagi saljuqiylar noibi Nuriddin Mahmud ibn Zangi (1146—1174) salibchilarga qarshi kurashda Fotimiy xalifa Adid (1160—71) ga katta yordam berdi. Buning evaziga xalifa uni vazir qilib tayinladi (1169). 1171-yil ayyubiylar sulolasi (1171—1250)ning asoschisi Salohiddin taxtga chiqdi. 1174-yil esa u sulton nomini oldi. 1187-yilda Suriya va Misr harbiy kuchlari birlashib, salibchilarga qaqshatqich zarba berdi va Falastin bilan Suriyani ulardan ozod qildi. Misrda XIII-asr yarmigacha Ayyubiylar, XIV—XV-asrlarda mamluklar hukmronlik qildi.

1517-yilda turk sultoni Salim I Misrni egallab, uni Usmonli turk davlati tarkibiga qoʻshib oldi. XVIII-asr 2-yarmidan Usmonli turk saltanati tanazzulga uchray boshladi. Bundan foydalangan mamluk beklaridan Alibey mustaqil davlat tuzishga erishdi (1769), Alibeyning vafotidan soʻng taxt uchun kurash kuchaydi. XVIII-asr oxiri — XIX-asr boshlarida [[Fransiya]] va Angliya Misrni bosib olishga harakat qildilar. 1798-yilda Misrni Napoleon armiyasi egalladi. 1801-yilda ingliz floti fransuz floti ustidan gʻalabaga erishdi. 1805-yilda hokimiyat Muhammad Ali posho qoʻliga oʻtdi. Muhammad Ali Misrni kuchli, mustaqil davlatga aylantirish maqsadida mamluk beylariga qarshi kurash olib bordi. Mamlakat iqtisodiyotining asosi boʻlgan qishloq xoʻjaligini rivojlantirdi. Bu davrda birinchi movut, toʻqimachilik fabikalari, metallurgiya, qand, oyna zavodlari qurildi. Yevropa usulidagi maktablar ochildi, yoshlar gʻarb davlatlariga oʻqishga yuborildi. Fransuz harbiy maslahatchilari yordamida armiya qayta tuzildi. Mahalliy aholi armiyaga olina boshladi (ilgari faqat yollanma askarlar boʻlar edi). Muhammad Ali Suriya, Falastin va Arabiston yarim orolning bir kismini bosib oldi (1831—1833). Turkiyaga qaramlikdan qutulish uchun 1831-yilda unga qarshi urush ochib, turk armiyasini magʻlubiyatga uchratdi. Lekin Angliyaning ikkinchi Turkiya-Misr urushi (1839—40)ga aralashuvi natijasida Misr armiyasi yengildi. Bundan tashqari, Angliya 1838-yilgi ingliz-turk savdo bitimidagi shartlarni Misrga maj-buran qabul qildirdi. Bu esa mamlakatga ingliz mollari koʻplab kirib kelishiga yoʻl ochib berdi. [[Suvaysh kanali]] ishga tushirilishi (1869) bilan Angliya va Fransiya Misrda zoʻr berib oʻz hukmronligini oʻrnatishga urindi. 1882-yil inglizlar armiyasi Misrni egallab oldi va xalq qoʻzgʻolonini sha-fqatsiz bostirdi. Mamlakatda mustamlaka tartibi oʻrnatildi. Inglizlar bank va moliya ishlarini, irrigatsiya qurilishlari, aloqa yoʻllarini oʻz qoʻllariga oldi. Misr faqat paxta yetishtiradigan davlatga aylanib qoldi. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida Mustafo Komil (1874—1908) rahbarligida milliy ozodlik harakati avj oldi. Ammo mustamlakachilar xalq harakatini bostirdilar. 1914-yilda Misrda Britaniya protektorati oʻrnatildi.

1918-yilda Zagʻlul Saʼd boshchiligida „Misr delegatsiyasi“ (keyinchalik „Vafd“) partiyasi tuzildi. Bu partiya 1919—1924-yillarda inglizlarga qarshi koʻtarilgan qoʻzgʻolonga boshchilik qildi. Xalqning kurashi natijasida ingliz protektorati bekor qilinib, Misr mustaqil podshoxlik deb eʼlon qilindi (1922). 1923-yil Misr konstitutsiyasi kabul etildi. Bu konstitutsiya parlament tuzishni nazarda tutdi. U ayrim erkinliklar — siyosiy tashkilotlar tuzish va matbuot erkinligini berdi, shu bilan birga, podshohga deputatlar palatasini tarqatish, parlament chaqiriklari muddatini surish, vazirlarni tayinlash va boʻshatish huquqini ham berdi. Shunday boʻlsada, Angliya Misrda oʻz mavqeini, yaʼni davlat idoralari hamda harbiy kuchlar ustidan nazoratini, mamlakatda ingliz armiyasini saqlab qoldi. Parlament saylovida „Vafd“ partiyasi gʻalabaga erishdi va Zagʻlul Saʼd boshchiligida yangi xukumat tuzildi. Biroq mamlakatda milliy ozodlik kurashi toʻxtamadi.

1936-yil Angliya bilan Misr oʻrtasida shartnoma tuzildi. Shartnomaga muvofiq, inglizlar Misrni bosib olishni toʻxtatdilar, lekin mamlakatda harbiy bazalar va armiya sakdash huquqini oldilar. Ikkinchi jahon urushi davrida Misr Italiya-Germaniya va Angliya armiyalari oʻrtasidagi jang maydoniga aylandi. Urushdan keyin Misrda milliy ozodlik harakati yanada kuchaydi. Arab-Isroil urushi davri (1948—49)da mamlakatda reaksiya avj oldi, soʻl vafdchilarni, talabalar harakati rahbarlarini qamash boshlandi. Bunga qarshi xalq harakati yanada avj oldi. Parlament 1936-yil gi Angliya-Misr shartnomasini bekor qilish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Shundan keyin Angliya Misrga qarshi agressiya uyushtirdi. Misr xalqi mustamlakachilarga qarshi partizan urushini boshladi. 1952-yil 23-iyulda Jamol Abdul Nosir boshchiligidagi „Zubbot alahror“ („Ozod zobitlar“) uyushmasi armiyaga tayanib, davlat toʻntarishi oʻtkazdi. Davlat hokimiyati Inqilobga rahbarlik kengashi ixtiyoriga oʻtdi. General Misr Najib kengash raisi va hukumat rahbari etib tay-inlandi; amalda kengashga Nosir rahbarlik qildi. Yangi hukumat agrar islohot oʻtkazib, fallohlarni yer bilan taʼminladi, mamlakatni industrlashtirish, iqtisodiy mustaqillikka erishish siyosatini olib bordi. 1953-yil 23-iyunda Misr respublika deb eʼlon qilindi. 1953-yil oʻrtalarida yangi tuzum rahbarlari orasida ikki oqim — Najib boshchiligidagi eski demokratiya va J. A. Nosir rahbarligidagi inqilobiy demokratiya tarafdorlari paydo boʻldi. Zidsiyat keskinlashib, natijada Najib hukumatdan chetlatildi, Jamol Abdul Nosir bosh vazir boʻlib qoldi (1954). Angliya — Misr shartnomasi (1954)gamuvofiq, 1956-yil 18-iyunda oxirgi ingliz askari Misrdan chiqib ketdi. Misrning siyosiy suvereniteti tiklandi.

1956-yil 23-iyunda Misr Respublikasining konstitutsiyasi qabul qilindi va Jamol Abdul Nosir prezident etib saylandi. Prezident Suvaysh kanali kompaniyasi davlat ixtiyoriga olinganligini eʼlon qildi. Shunday qilib, iqtisodiy taraqqiyot dasturini mablagʻ bilan taʼminlashning muhim manbai qoʻlga kiritildi. Shundan keyin Misrga qarshi Angliya—Fransiya —Isroil tajovuzi boshlandi. Xalq bosqinchilarga qarshi qoʻzgʻaldi. Tinchliksevar xalqlarning talabi bilan ingliz, fransuz (1956-yil dekabr) hamda Isroil (1957-yil mart) armiyasi Misrdan chiqib ketishga majbur boʻldi.

1958-yil 1-fevralda Misr va Suriya hukumatlarining oʻzaro kelishuvi natijasida yangi unitar (birlashgan) davlat — [[Birlashgan Arab Respublikasi]] (BAR) tuzildi. Suriyada 1961-yil 28-sentabrda davlat toʻntarishi oʻtkazilib, Suriya BAR tarkibidan chiqdi. Misr BAR nomini saqlab qoldi. 1971-yil sentabrdan BAR Misr Arab Respublikasi deb nomlandi.

1963-yilda J. A. Nosir rahbarligida Arab Sotsialistik Ittifoqi (ASI) tuzildi. ASI 1952-yil iyul inqilobining maqsad va tamoyillarini ximoya qilish, qolokdikni tugatishni oʻzining asosiy burchi deb bildi. 1964-yil 23-martda yangi muvaqqat konstitutsiya qabul qilindi. Konstitutsiyaga muvofiq, hamma korxonalar xalqniki deb hisoblandi. Shu bilan birga, xususiy va kooperativ mulk xdm saqlanib qoldi. J. A. Nosir prezidentligi davrida muhim ijtimoiyiqtisodiy islohotlar oʻtkazildi. Banklar, koʻpgina yirik va oʻrta savdo hamda sanoat kompaniyalari davlat ixtiyoriga olinishi, keng miqyosda yangi korxonalar qurilishi tufayli iqtisodiyotda qudratli davlat sektori barpo etildi.

1967-yil bahoridaYaqin Sharqdagi mojaro keskinlashdi. 5-10-iyun kunlari Isroil qoʻshinlari Sinay yarim orolini bosib olib, Suvaysh kanalining sharqiy sohiliga yetib keldi. Xalqaro jamoatchilik va avvalo [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|BMT]] Xavfsizlik Kengashining talabi bilan urush harakatlari toʻxtatildi. Ammo urush natijasida Misrning iqtisodiyotiga katta talafot yetdi. Urush tufayli Suvaysh kanali zonasidagi iqtisodiy hayot izdan chiqdi. Kanaldagi kema qatnovi 1975-yilgacha toʻxtab qoldi.

1968-yil 30-martda J. A. Nosir Isroil tajovuzi oqibatlarini tugatish uchun barcha kuch va vositalarni safarbar etish dasturini bayon qildi. 2-may umumxalq referendumi bu dasturni maʼqulladi.

1970-yil 28-sentabrda J. A. Nosir vafot etdi. Oʻsha yil 15-oktabrda A. Sadat prezident etib saylandi. Uning davrida bozor munosabatlarini rivojlantirish, iqtisodiyotning xususiy sektorini kuchaytirish va faollashtirish, mamlakatda ishlab chiqariladigan mahsulotlar va avvalo isteʼmol mollari hamda xizmatlar hajmini oshirish, xorijiy investitsiyalarni jalb etish yoʻlini amalga oshirishga kirishildi. Biroq 1967-yil „olti kunlik“ urushda Isroil tomonidan bosib olingan Misr yerlarini (Sinay yarim orolini) qaytarib olish muammosi hal boʻlmay qolayotgan edi. 1973-yil oktabrda Misr armiyasi Suvaysh kanalidan oʻtib, uning sharqiy sohiliga tushdi. Urush natijasida muammoni hal etishning iloji boʻlmagach, oʻt ochish toʻxtatildi va 1974-yilda qoʻshinlarni bir-biridan yiroklashtirish haqida bitim imzolandi. 1979-yilda Kemp-Devid (AQSH)da tuzilgan sulx. shartnomasi asosida Isroil uzi bosib olgan yerlarni Misrga qaytarib berdi. Bu sulhga boshqa arab davlatlari qarshi chiqdi va Misrni Arab davlatlari uyushmasidan chiqardi. 1981-yil 6-oktabrda A. Sadat diniy tashkilot aʼzolari tomonidan oʻldirildi va oʻsha yil 13-oktabrda Husniy Muborak prezident etib saylandi. Yangi rahbariyat ichki siyosiy vaziyatni, xalq noroziligini yumshatish tadbirlarini koʻrdi, ijtimoiy turmushni birmuncha erkinlashtirdi, iqtisodiyotni sogʻlomlashtirish yoʻlida katta qadamlar qoʻydi. Misr tarmoqlarini jadal rivojlantirish orq-ali iqtisodiyotdagi nomutanosiblikni bartaraf etish yoʻli tutiddi. Mamlakatni zamonaviy bozor munosabatlarini shakllantirish yoʻlidan rivojlantirishni jadallashtirishga qaratilgan islohotlar amalga oshirildi. Xalqaro maydonda ogʻir-vazmin va epchil siyosat oʻtkazila boshladi. Jumladan, Qoʻshilmaslik harakati, [[Arab davlatlari uyushmasi]], Islom konferen-siyasi tashkiloti bilan hamkorlik faollashtirildi. Yaqin Sharqdagi tinchlik jarayonini davom ettirish, arab-isroil mojarosini bartaraf qilish Misr tashqi siyosatining asosiy masalasi qilib qoʻyildi. 1989-yilda Misrning Arab davlatlari uyushmasiga aʼzoligi tiklandi. Misr — 1945-yildan BMTaʼzosi. OʻzRsuverenitetini 1991-yil 26-dekabrda tan olgan va 1992-yil 23-yanvarda diplomatiya munosabatlari oʻrnatgan. Milliy bayrami — 23-iyul — Inqilob kuni (1952).

== Siyosiy partiyalari, kasaba uyushmalari ==
Milliy demokratik partiya, 1978-yilda tashkil etilgan; Milliy taraqqiyparvar (soʻl) partiya, 1976—1977 yillarda tuzilgan; Mehnat partiyasi, 1978-yilda asos solingan; Liberallar partiyasi, 1976—1977 yillarda tashkil etilgan, 1990-yil yanvargacha Liberalso-sialistik partiya deb atalgan; „Al-Vafd“ partiyasi, 1978-yilda tuzilgan; „Al-Umma“ („Millat“) partiyasi, 1983-yildan oshkora faoliyat yurita boshlagan. Misr mexnat federatsiyasi kasaba uyushmasi, 1957-yilda asos solingan, Afrika kasaba uyushmalari birligi tashkilotiga kiradi.

== Iqtisodiyoti ==
Misr — agrar-industrial mamlakat. Jahon bozoriga yuqori sifatli uzun tolali paxta va undan toʻqilgan gazlamalarni koʻp miqdorda yetkazib beradi. XIX asr 70-yillar oxiri 80-yillar boshlarida neft qazib olish va eksport qilish kupaya boshladi. Iqtisodiy taraqqiyotga, ayniqsa, sanoat va unga koʻmaklashuvchi tarmoqlarni rivojlantirishga eʼtibor kuchaydi. 90-yillarning oʻrtalarida yalpi ichki mahsulotda sanoatning ulushi 28,5 %, qishloq xoʻjaligi ulushi 20 % ga yetdi.

Sanoati mustaqillikka erishgunga qadar, asosan, mayda hunarmandchilik korxonalaridan iborat edi. Iskandariyada neftni qayta ishlovchi, avtomobil shinalari ishlab chiqaruvchi zavodlar, Suvaysh-Qohira neft quvuri mavjud. 1952-yildan beri 1000 dan ortiq yangi sanoat obyektlari ishga tushirildi. Sanoat korxonalari, asosan, Qohira, Iskandariya va Nil deltasidagi boshqa yirik shaharlarda joylashgan. 1958-yilda Qohira yaqinida qurilgan Hulvon metallurgiya zavodi mamlakatning dastlabki yirik metallurgiya korxonalaridandir. Bu zavod Asvon yaqinidan qazib olingan sifatli temir (40—60 %) rudasi asosida ishlaydi. Asvon shahrida yiliga 300 ming tonna poʻlat ishlab chiqaradigan metallurgiya markazi bor. Mashinasozlik sanoati ham qayta qurilgan. Mostorodda elektr kabellari zavodi va metall buyumlar ishlab chiqarish fabikasi, Hulvonda vagonsozlik, avtomobil, poʻlat quvurlar zavodlari, Iskandariyada toʻqimachilik sanoati uskunalari zavodi, Qohirada velosiped va televizor zavodlari, [[Port Fuad]], Iskandariyada kemasozlik korxonalari, keyingi yillarda ishga tushirilgan avtomobil, traktor, sovitkich, metall qirqish stanoklari ishlab chiqaruvchi korxonalar ham bor. Suvaysh, Qohira, Iskandariya, Tanto shaharlari neftni qayta ishlash markazlaridir. Kimyo sanoati faqat mineral oʻgʻit ishlab chiqarishdan iborat. [[Kafr az-Zayyat]] va [[Abu Zaabal|Abuzaʼbaldagi]] zavodlar yiliga 200 ming tonna superfosfat ishlab chiqarish quvvatiga ega. Asyutda yiliga 200 ming tonna superfosfat chiqaradigan zavod mavjud. Abuzaʼbalda qurilgan antibiotiklar zavodi farmatsevtika sanoatiga asos soldi. Yana 5 farmatsevtika korxonasi qurildi. Bulardan tashqari, Asvonda kalsiy, Suvayshda ammoniy sulfat, Iskandariya yonida soda zavodlari, Hulvonda kokskimyo zavodi bor. Qurilish ashyolari sanoati korxonalari Hulvon, Al-Maʼsara, Al-Tur va Iskandariya atroflarida boʻlib, asosan, sement ishlab chiqaradi. Yirik toʻqimachilik korxonalari Mahallat ul-Kubro, Kafr-ud-Davvar va Kafr az-Zayyat shaharlaridadir. Oziq-ovqat sanoati qishloq xoʻjaligi mahsulotini qayta ishlaydi. Armant, Koʻm-Umboʻ, Adfu shaharlarida yirik qand zavodlari bor. Asvon gidroenergetika majmuiga kiruvchi elektr stansiyalar va yoqilgʻi bilan ishlaydigan elektr stansiyalar yiliga oʻrtacha 525 mlrd. kVtsoatdan ortiq elektr energiya ishlab chiqaradi.

Qishloq xoʻjaligining yetakchi tarmogʻi — dehqonchilik. Qishloq xoʻjaligi, asosan, Nil deltasi va vodiysida rivojlangan, bu yerda 3 mln. gektarga yaqin (mamlakat hududining 3 %) maydonda yiliga 2 marta, Asvon toʻgʻoni qurilgandan beri 3 marta (qishda ham) ekin ekib, hosil olinadi. Birinchi navbatda koʻproq daromad keltiradigan sholikorlik va paxtachilik (ingichka tolali paxta tayyorlash boʻyicha dunyoda 1-oʻrin) rivojlangan. Bundan tashqari, bugʻdoy, arpa, makkajoʻxori, dukkaklilar va sabzavot, shakarqamish, xashaki ekinlar ekiladi. Sitrus mevalar (apelsin, mandarin, limon), xurmo, banan, anjir, uzum, asosan, mamlakat shimolda yetishtiriladi.

Tabiiy yaylov va yem-xashak kamligi sababli chorvachilik yaxshi rivojlanmagan. Oʻtroq aholi (dehqonchilik vohalarida) qoramol (sut uchun), qoʻy, echki va xonaki parranda, koʻchmanchilar esa tuya, qoʻy va echki boqadi. Asal-arichilik rivojlangan. Nil daryosi va ichki koʻllarda, shuningdek, Oʻrta yer dengizida baliq ovlanadi.

== Transporti ==
Mamlakat ichida yuklar, asosan, avtomobil transportida (85 %) tashiladi. Yuk tashishning salkam 10 % temir yoʻllarga, 5 % chasi suv transportiga toʻgʻri keladi. Avtomobil yoʻllari uzunligi 48,8 ming km. Eng muhim avtomagistrallari: Qohira — Iskandariya, Iskandariya — [[Marsa Matroʻh]], Qohira — Suvaysh, Suvaysh — Port-Said, Qohira — al-Gʻardaqa, Qohira — Asyut. Transport yoʻli uzunligi — 8,8 ming km. Asosiy temir yoʻl magistrallari: Qohira — Asvon, Qohira — Iskandariya, Qohira — Suvaysh, Port-Said — Ismoiliya. Nil va magistral kanallardagi kema qatnovi yoʻllari uzunligi — 3 ming km dan ortiq. Dengiz savdo flotining tonnaji — 1,68 mln. tonna dedveyt.

Tashqi savdo yuklari, asosan, xorijiy dengiz kemalari va samolyotlarda tashiladi. Asosiy dengiz porti — Iskandariya (Oʻrta yer dengizida), boshqa yirik portlari — Port-Said va [[Suvaysh porti|Suvaysh]] ([[Suvaysh kanali]]da), Ras-Shukeyr va Safaga (Qizil dengizda), Qohirada yirik [[Qohira xalqaro aeroporti|xalqaro aeroport]] bor.

Misr chetga neft va neft mahsulotlari, paxta, ip gazlama va kalava ip, alyuminiy va boshqa chiqaradi. Chetdan mashina va asbob-uskuna, don va boshqa oziq-ovqat mahsulotlari, sement, metall, yogʻoch va boshqa oladi. Tashqi savdodagi asosiy mijozlari: Italiya, Fransiya, [[Germaniya]], [[Yaponiya]], AQSH. Chet el sayyohligi anchagina daromad keltiradi. Pul birligi — [[Misr funti]].

Tibbiy xizmat aralash tarzda tashkil etilgan. Sogʻliqni saqlash vazirligi, muhofazalarda sogʻliqni saqlash departamentlari bor. Mamlakatda bepul tibbiy xizmat yoʻlga qoʻyilgan. Xususiy shifoxonalar ham bor. Vrachlar universitetlarning 9 ta tibbiyot, 4 ta stomatologiya, 6 ta farmatsevtika fakultetida, shuningdek, chet ellarda tayyorlanadi. Oʻrta malakali tibbiy xodimlar tayyorlaydigan 276 ta maktab bor. Universitetlarning tibbiyot fakultetlarida ilmiy tadqiqotlar oʻtkaziladi.

== Maorifi, ilmiy va madaniy-maʼrifiy muassasalari ==
Misrni &lt;nowiki&gt;VII&lt;/nowiki&gt; asrda arablar istilo qilganidan keyin islom diniy maktablari koʻplab ochila boshladi. &lt;nowiki&gt;X&lt;/nowiki&gt; asrda [[Al-Azhar universiteti|al-Azhar musulmon universitetiga]] asos solindi. Dastlabki dunyoviy oʻquv yurtlari &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr 2-yarmida paydo boʻldi. Xorijiy va mahalliy xususiy maktablar barpo etildi. 4 yillik boshlangʻich maktab eng koʻp tarqalgan oʻquv yurti edi.

1952-yildan keyin boshlangʻich va oʻrta maktab isloh qilindi. 1956-yilda barcha bolalarga 6 yoshdan majburiy bepul boshlangʻich taʼlim berish haqida qonun qabul qilindi. 1962-yilgi dekret maktabgacha tarbiyadan to oliy oʻquv yurtigacha boʻlgan barcha davlat oʻquv yurtlarida bepul taʼlimni joriy etdi. Endilikda bolalar uchun 6 yoshdan boshlab 6 yillik boshlangʻich taʼlim, soʻngra 3 yillik toʻliqsiz tayyorlov maktabi, 3 yillik toʻliq oʻrta maktab mavjud. Barcha bosqichlarga ega boʻlgan xususiy maktablar bor. Hunar-texnika tayyorgarligi hunar bilim yurtlari, hunar markazlari, oʻrta maxsus oʻquv yurtlari, shuningdek, 5 yillik texnika maktablarida olib boriladi.

Oliy taʼlim tizimiga universitet, institut va 4 yillik kollejlar kiradi. Toʻliqsiz oliy maʼlumot beradigan 2 yillik texnika institutlari ham bor. Mamlakatdagi 14 ta universitetning eng yiriklari: [[Qohira universiteti|Qohira]], [[Ayn Shams Universiteti|Ayn ush-Shams]], [[Iskandariya universiteti|Iskandariya]] universitetlari, Qohiradagi Amerika universiteti, [[Al-Azhar universiteti]]. Eng yirik institutlari: Al-Mansura va Qohiradagi politexnika institutlari, Asvondagi industrial institut va boshqalar.

Yirik kutubxonalari: Qohiradagi Milliy kutubxona (1870), Misr institutining kutubxonasi (1859), Qohiradagi Milliy majlis kutubxonasi (1924), Qohira universitet kutubxonasi (1908), Iskandariya universitet kutubxonasi (1942), Qohiradagi Hulvon universitet kutubxonasi, Iskandariyadagi Munitsipal kutubxona (1892).

Yirik muzeylari: [[Islom sanʼati muzeyi]] (1882), Geologiya muzeyi (1899), Misr muzeyi, Zamonaviy sanʼat muzeyi (1920), Paxta muzeyi (1923), Transport yoʻli muzeyi (1933), Harbiy muzey — hammasi Qohirada, Iskandariyadagi Yunon-rim osori atiqalari muzeyi (1892).

Ilmiy muassasalari: Qohiradagi Misr instituti (1798), Misr va texnologiya akademiyasi (1971, tarkibida ilmiy tadqiqot markazi, Atom energiyasi markazi, metallurgiya markaziy tadqiqot instituti, Okeanografiya va baliq ilmiy tadqiqot instituti, Astronomiya instituti, Neft tadqiqot instituti, Axborot va hujjatlashtirish milliy markazi mavjud). Qohirada Pedagogika tadqiqotlari milliy markazi, al-Jizada Arab tili akademiyasi, qishloq xoʻjaligi tadqiqot markazi va boshqa bor.

== Matbuoti, telekoʻrsatuvi va radioeshittirishi ==
Misrda vaqtli nashrlar soni 300 dan oshadi. Eng yiriklari: „Alaqrom“ („Ehrom“, kundalik gazeta, 1875-yildan), „Al-axbor“ („Xabarlar“, kundalik gazeta, 1944-yildan), „Al-jumhuriya“ („Respublika“, kundalik gazeta, 1953-yildan), „Al-aholi“ (kundalik gazeta, 1978-yildan), „Axbor al-Yaum“ („Kun yangiliklari“, kundalik gazeta, 1944-yildan). „Alahror“ („Liberallar“, haftalik gazeta, 1977-yildan), „Al-Vafd“ („Delegatsiya“, haftalik gazeta, 1984-yildan), „Axer saa“ („Soʻnggi soatda“, haftalik jurnal, 1934-yildan), „Alka-vakib“ („Yulduzlar“, haftalik jurnal, 1952-yildan), „Oktobr“ („Oktabr“, oylik jurnal, 1976-yildan) — hammasi arab tilida; „Jurnal d’Ejipt“ („Misr gazetasi“, fransuz tilida chikadigan kundalik xususiy gazeta, 1936-yildan), „Ijipshn gazett“ („Misr gazetasi“, ingliz tilida chiqadigan kundalik gazeta, 1880-yildan), „Ijipshn meyl“ („Misr pochtasi“, ingliz tilida chikadigan gazeta, 1910-yildan) va boshqa [[Yaqin Sharq]] axborot agentligi (MENA), Misrning rasmiy axborot agentligi, 1955-yildatuzilgan. Misr radioeshittirish va telekoʻrsatuv uyushmasi 1928-yilda tashkil etilgan.

Adabiyoti eng qadimgi adabiyotlardan boʻlib, miloddan avvalgi 3 ming yillikda paydo boʻlgan. Qadimgi Misr va qibt adabiyoti rivojlangan. Rasmiy va tarixiy voqealar bayoni, mehnat jarayonini kuylovchi qoʻshiklar kabi adabiy yodgorliklarning koʻpgina namunasi shoxlar sagʻanalari devorlariga yozib qoldirilgan. Oʻrta va Yangi shoxlik (miloddan avvalgi &lt;nowiki&gt;XVI—XI&lt;/nowiki&gt; asrlar) papiruslarida yozilgan koʻpgina rivoyatlar saqlangan. Ularning mu-alliflari maʼlum emas. Asosiy janrlari: ertak, rivoyat, madhiya, marsiya, duo, nasihat, masal, epos, ishqiy lirika kabilar. Milodiy &lt;nowiki&gt;VII—XV&lt;/nowiki&gt; asrlarda arab adabiyoti shakllanib, ravnaq topdi. Adabiy janr va mavzular kengaydi. Yangi Misr adabiyoti turklar hukmronligi (&lt;nowiki&gt;XVI—XVIII&lt;/nowiki&gt; asrlar) tufayli rivojlanmay qolgan edi. &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr boshlaridan Misr adabiyoti Yevropa mustamlakachilariga qarshi kurash taʼsirida arab tilida rivojlandi. &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asrning 1-yarmida Muhammad Alining islohoti munosabati bilan Misrda dunyoviy maktablar ochildi, kitoblar nashr etila boshladi, birinchi arab gaz. chop etildi. Ana shu davrda Muqammad Abdo, Abdulloh Nodim, Adib Ishoq kabi maʼrifatparvar adiblar xorijiy kelgindilar zulmiga qarshi chiqib, ijtimoiy islohotlarning zarurligi haqida yozdilar, Mahmud Sami al-Barudiy (1837—1904) oʻz sheʼrlarida ingliz mustabidlariga qarshi kurashishga chaqirdi. Hofiz Ibrohim (1871 — 1932) va „shoirlar amiri“ Ahmad Shavqiy (1869—1932) ham oʻz asarlarida inglizlar hukmronligiga qarshi kurashni tasvirladi. Yangi Misr adabiyoti va publitsistikasining asoschisi Mustafo Komil (1874—1908) ham oʻsha davrning yirik maʼrifatparvaridir. 1919—24 yillarda Misr xalqining inglizlarga qarshi qoʻzgʻolonlaridan keyin Toho Husayn, Tavfiq alhakim kabi adiblar samarali ijod qildilar. 20-yillar Misr adabiyotida maishiy mavzudagi novellalar asosiy oʻrinni egalladi. Uning asoschisi „Shayx Juma va boshqa hikoyalar“ nomli ilk novellalar toʻplami muallifi Mahmud Taymurdir. Salom Muso va Ibrohim Amin kabi keksa taraqqiypar-var adiblar ham mehnatkashlarning inglizlar hukmronligiga qarshi kurashini aks ettiruvchi asarlar yaratib, milliy ozodlik gʻoyalariga sodiq qoldilar. 20-yillarda Misr adabiyotida maishiy mavzudagi dramalar ham paydo boʻddi. Misr Tay-murning „Halokat“, Farax Antuanning „Yangi va koʻhna Misr“, Antuan Yazbekning „Uyda boʻron“ va „Qurbon“ pyesalarida zamonaviy mavzular oʻz ifodasini topgan. 20—30-yillarda atoqli dramaturg Ahmad Shavqiy qadimgi Misr adabiyoti tarixiga oid „Kleopatraning oʻlimi“, „Antara“ kabi sheʼriy temperaturagediyalar yaratdi. 30-yillarda sheʼriyat taraqqiyotida „Apolo“ („Apollon“) toʻgaragi muhim roloʻynadi. Misr adabiyoti Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda, ayniqsa, gurkirab rivojlandi. Bu davr adabiyotida demokratik gʻoyalarni kuylagan bir qancha isteʼdodli yoshlar paydo boʻldi. Tinchlik va kelajak uchun kurash adiblarning asosiy mavzui boʻldi. 40— 50-yillar hikoyanavisligida Abdurahmon alhamisiy va Abdurahmon ashSharkaviy ijodi asosiy oʻrinni egallaydi. Hamisiyning „Qonli koʻylak“, „Qotmagan qon“, „Biz oʻlmaymiz“ va Sharkaviyning „Bayroq“, „Markaziy koʻcha ortidan“ kabi toʻplamlarida milliy mustaqillik uchun kurash aks etgan. Xuddi shu mavzu romantik ruxda Yusuf asSiboyining „Yuragimni qaytarib ber“ va Ishoq Abdul Quddusning „Oʻyimizda erkak bor“ asarlarida oʻz ifodasini topgan. Bu davrdagi ijtimoiymaishiy mavzuni aks ettirgan romanlar diqqatga sazovor. Nagib Mahfuz inqilobgacha va undan soʻnggi davr haqida yirik asarlar yaratdi. „Ovloqkoʻchalar“, „Ibtido va institutiho“ nomli romanlari va „Bayn al-Qasrayn“, „As-Sukkariya“ trilogiyasi adibga shuhrat keltirdi. U 50-yillarda tanqidiy realizm anʼanalarini davom ettirib, zamonaviy mavzudagi „Kuzgi bedanalar“, „Yoʻl“, „Gado“ kabi romanlar yozdi. Misr jamiyati hayotida yuz berayotgan ijtimoiy hodisalarni aks ettirishga urinish adabiyotdagi asosiy yoʻnalishdir. 60—90-yillar adabiyotning dolzarb mavzudagi asarlari orasida al-Hitaniyning „Zaʼfaron“ koʻchasidagi hangomalar&quot;, al-Kuayidning „Misr diyoridagi jang“, „Qishki tush“, S Ibrohimning „Avgust yulduzi“ romanlari bor.

== Meʼmorligi ==
Misr qadimgi meʼmoriy yodgorliklarga boy mamlakat. 4 ming yillik rivojlanish davrini oʻz ichiga oluvchi Qadimgi Misr meʼmorligida ehrom, maqbaralarning nodir shakl va turlari yaratildi. Bular jahon sanʼatining noyob namunalaridir. Yunon- Rim davri (milodiy 300 yil)da qadimgi meʼmoriy anʼanalar bilan yonma-yon yangi meʼmoriy obidalar yuzaga keldi. Xristianlik esa Bavit, Vodiy Na-trun, Soʻhoj sahrolaridagi monastirlarda aks ettirildi. Misrga arablar kelishi natijasida musulmon meʼmorligining rivojlanishiga asos solindi. Masjid, shoh saroyi, hammomlar va harbiy qalʼalar shahar meʼmorligining asosiy unsurlari boʻlib qoldi. Nilning sharqiy qirgʻogʻida qurilgan Fustat qalʼasi (640—41) arablarning Misrda qurgan dastlabki meʼmoriy inshootidir. 8—9-yillardayoq toʻgʻri burchakli, hovlili, atrofi ustunli ayvonlar bilan oʻralgan oʻziga xos [[masjid]] binolari paydo boʻldi (Amir masjidi, 641 — 827; Ibn Tulun masjidi, 876—79 va boshqalar). Fotimiylar Fustatni bosib olib, uning shimolda Misrning hozirgi poytaxti — Al Qohira (gʻolib)ni qurdilar (969). Fotimiylar (&lt;nowiki&gt;X—XII&lt;/nowiki&gt; asrlar) va ayyubiylar (&lt;nowiki&gt;XII—XIII&lt;/nowiki&gt; asrlar) davridan Qohirada koʻp masjidlar, inshootlar, shu jumladan, Qohiraning uch shahar darvozasi, Qohira qalʼasi qolgan. Mamluklar davri (&lt;nowiki&gt;XIII—XVI&lt;/nowiki&gt; asr boshlari)da katta masjidlar, madrasalar qurilishi mu-him oʻrin egalladi. Bu binolar bezagida koshinkorlik, tosh va oyna katta oʻrin oldi. &lt;nowiki&gt;XVI&lt;/nowiki&gt; asrdan imoratlar, asosan, turk anʼanalari asosida qurildi. Masalan, Muhammad Ali masjidi (qalʼada, 1630—48). &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida Misr meʼmorligida qadimgi milliy anʼanalarni tiklashga intilish kuchaydi. Biroq, ayni vaqtda Yevropa klassitsizmining ham taʼsiri zoʻraydi. Suvaysh kanalining qazilishi (1835—69) bilan yangi shaharlar: Port-Said, Suvaysh, Ismoiliya qurildi. Misrning oʻziga xos sharoitida Yevropa meʼmorligini tatbiq etish tajribasi faqat tashqi sifatlarni yuzaki ravishda qabul qilish yoʻli bilangina bordi. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida Qohira Gezir va Rod o.larida qurilgan yangi binolar hisobiga ancha kengaydi. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrning 30—50-yillarida Misrning ijtimoiy va madaniy hayotida oldinga siljish yuz berishi natijasida Misr meʼmorligida zamonaviylik asosiy oʻrin egalladi. Iskandariya qayta qurilib, sharqda al-Muntaz, gʻarbda Ras at-Din qalʼalari bilan tutashdi. Oralikda istirohat bogʻlari, sport klublari qurildi. Misr xalqining mustaqillik uchun kurashi utmishdagi milliy merosni ijodiy tiklash bayrogʻi ostida oʻtdi. An-Naxda „Uygʻonish“ nomini olgan bu harakat, ayniqsa, adabiyot va sanʼatga kuchli taʼsir etdi, meʼmorlik ham bundan chetda qolmadi. Shu davrdagi Misr meʼmorlari oʻzining yangi yoʻnalishida jahrn zamonaviy meʼmorligining nazariya va amaliyotini inobatga olib bordi. Krxira (1955) va Iskandariya (1958) shaharlarini qayta qurish rejasi tuzildi. 60-yillarda yangi meʼmorlik uchun olib borilgan kurash, asosan, gʻalaba qozondi. Zamonaviy uslubda koʻpgina jamoat binolari (Qo-hira aeroporti, Iskandariyada „Falastin“ mehmonxonasi, Qohiraning yangi Madinat-an-Nosir tumani, 1959—62, bosh meʼmor Sayd Karim), Hukumat uyi, universitet shaharchasi, kasalxonalar, 100 ming oʻrinli stadion, sayyohlar markazi qurildi. Ularda [[oʻrta asr]] arab meʼmorligi anʼanalaridan ham foydalanilgan.

== Tasviriy sanʼati ==
Misrda qadimgi sanʼat obidalari koʻp saqlangan (qarang Misr, [[Qadimgi Misr]]). Musulmon tasviriy sanʼ-atining bizgacha yetib kelgan ilk na-munalari fotimiylar davriga mansubdir. Fustatdagi hammom devoriga chizilgan rasmlar, tosh, yogʻoch, fil su-yagiga oʻymakorlik usulida ishlangan sozandalar, raqqosalar, chavandozlar qiyofalari, ov va ziyofat manzaralari, miniatyuralar, „Maqomot“ kitobiga ishlangan suratlar shu jumlaga kiradi. Ularning tasviriy uslubida yunon va qibt sanʼati anʼanalari taʼsiri seziladi. Oʻrta asr manzarali-amaliy sanʼatida kashta, toʻqima yoki bosma gulli matolar, rangbarang gulli so-pol buyumlar, togʻ billuridan tarashlab va oʻyib naqshlangan idishlar, sirkorlik bilan ishlangan shisha buyumlar, nafis oʻyma va qadama anjomlar, jimjimador yogʻoch mehroblar, minbarlar yasash keng urf boʻldi. Misrdagi arab sanʼatining barcha turlarida naqsh va husnixat alohida oʻrin oladi. &lt;nowiki&gt;X—XII&lt;/nowiki&gt; asrlar sanʼat asarlarining bezaklarida odam va jonivorlar tasviri koʻp uchraydi, keyingi davrlarda esa tabiat va oʻsimliklar tasviri, turli chiziqdar ustunlik qildi.

&lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida Misrda yangi tasviriy sanʼat vujudga keldi. Bu voqea, bir tomondan, yangi davrdagi yevropalik ustalar tajribasi va sanʼatini oʻzlashtirish, ikkinchi tomondan, milliy ozodlik harakati taʼsirida qadimgi va oʻrta asr milliy badiiy anʼanalarini qayta tiklash muddaosi bilan izoxlanadi. Zamonaviy Misr sanʼati nisbatan yosh. Ilk davrda u gʻarb modern oqimlari taʼsirida boʻlsada, tezlikda milliy anʼanalar va qadimgi merosni oʻrganishga kirishdi. Yangi sanʼ-atning asoschilari Mahmud Muxtor va Mahmud Saidning ijodi &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrning 20—30-yillarida gullash davrini boshdan kechirdi. Bularga 40-yillarda yangi davr sanʼatining yirik vakili Muhammad Nagʻi qoʻshildi. Ularning ijodi oʻz xalqining qadimgi badiiy madaniyatiga intilishi, insonparvarligi va xalqparvarligi bilan ajralib turadi. Muxtorning yirik asarlaridan „Uygʻonayotgan Misr“ monumenti keng shuhrat qozongan. Nagʻining „Efiopiya hayotidan parcha“, „Pardoz“, „Qohiradagi koʻprik“ va boshqa asarlari mashhur. 1952-yilgi inqilob yosh realist rassomlar: manzarachi Georg Sabax, Labib Tadros, Said as-Sadr, portretchi Husan Bakar, Latif Nasim, Muhammad Uvays va boshqalarning ijodiga keng yoʻl ochdi. &lt;nowiki&gt;50&lt;/nowiki&gt; asrlar rassomligida bezak kartinalar ham keng tarqaldi. Mashhur Jamol as-Sagʻinning „Ozodlik“, „Tinchlik gʻalabasi“, „Afrikaning uygʻonishi“ kabi ramziy haykallari muallifning insonparvarlik, xalq gʻalabasiga ishonchidan dalolat beradi. Haykaltaroshlardan Misr Muso, A. Usmoniy, haykaltarosh va rassom Dia Sakkoflar milliy mavzuni ifodalashning realistik usullariga murojaat etadilar. Baʼzi yosh rassomlar Gʻarbdagi eng yangi modernistik oqimlar yoʻlidan borishga intiladi. Anʼanaviy manzarali-amaliy sanʼat turlari, suyak, yogʻoch, metall oʻymakorligi, zargarlik, toʻquvchilik, kulollik taraqqiy etgan. Suratkashlik ham rivojlandi: Abdul Vofiy, Fuod, Izzat, al-Buxgoʻri, Zuxdiy Roha va boshqa xalq amaliy sanʼatida chinni, oyna, tosh va zamonaviy sintetik materiallardan foydalanila boshladi. Qohiradagi nafis sanʼat maktabi badiiy institutga aylantirildi.

Musiqa — Misr madaniy qayotining ajralmas qismi. Qadimgi dramatik diniy janrlardan tortib maqamlargacha mashhur. Arab maqamlari Sharkdagi boshqa xalqlar orasiga ham yoyilgan. Cholgʻu as-boblari benihrya xilma-xil. Mustamlakachilik asorati Misr madaniyati taraqqiyotiga gʻov boʻldi. Said Darvish (1892—1923) yangi Misr musiqasining qaldirgʻochidir. Uning yorqin vatanparvarlik ruhidagi qoʻshiqlari koʻpgina arab mamlakatlariga yoyilgan. „Al-Barux“, „Shahrizoda“, „Oʻnlik gʻishtin“ kabi musiqali sahna asarlari Misr zamonaviy musiqasiga asos boʻldi. &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida Misr musiqasida konsertlar katta oʻrin oldi. Yangi konsert janrlari vujudga keldi. 1910—20 yillarda arab operettasi degan janr yuzaga keldi. Kompozitor S. Darvish bu janrning eng atoqli ar-bobi edi. 1914-yilda Koxirada asos solingan musiqa klubi keyinchalik Sharq musiqasi maktabiga (1929-yildan Arab musiqasi institutiga) aylantirildi. 1927-yilda Misr musiqa jamiyati tashki l etildi.

1952-yil inqilobidan soʻng Misr musiqiy hayoti jonlandi. Bir qator oʻrta va oliy oʻquv yurtlarida musiqachilar tayyorlana boshladi. 60—80-yillarda, ayniqsa, shaharlarda ommaviy musiqa keng yoyildi. Qohira konservatoriyasi poytaxt opera teatrining milliy kad-rlar oʻchogʻidir. 1962-yilda Kohirada Operetta teatri ochilgan. Misr musiqasida yangi gʻoyaviybadiiy zamin kuchaydi, mahalliy mavzularga eʼtibor koʻpaydi. Misr sanʼatkorlari orasida Um Kulsum, Shams, Sagʻira, Shodiya, Fayz, Ahdam, Saboh singari yakkaxonlar mashhur.

== Teatri ==
Misrda teatr sanʼati unsurlari eng qadimgi diniy marosim va bayram tomoshalariga borib taqaladi. Oʻrta asrlarda soya teatri boʻlgan. Mamluklar hukmronligi urf-odatlarini mazah qiluvchi komediyalar muallifi Ibn Daniala bu teatrning taniqli arbobi edi. Bu davrda qoʻgʻirchoq teatrlari ham keng yoyildi. „Araguz“ qoʻgʻirchoq teatri, ayniqsa, mashhur boʻldi. 1869-yilda Suvaysh kanali tantanali ochilishi munosabati bilan Opera teatri qurildi va J. Verdining „Rigoletto“, 1871-yilda „Aida“ operalari koʻrsatildi. 1869-yilda Yo. Sannua rahbarligida birinchi milliy professional teatr truppasi tashkil etildi va oʻzining arab tilidagi operettasini koʻrsatdi. Keyinchalik Qohira va Iskandariyada ham professional drama teatrlari ochildi. Bular orasida I. Farrah tomonidan tuzilgan (1891) teatr truppasi ijodi milliy musiqali dramaga asos boʻldi. Koʻpgina havaskorlik jamoalari ham ishladi. Misr teatri taraqqiyotining keyingi davri J. Abyod, Misr Taymur, Yu. Vahbiy, T. Alxakim kabi isteʼdodli teatr arboblari nomi bilan bogʻliq. 1920-yilda „Al-Ezbakiya“ teatri, 1923-yilda Y. Vahbiy boshchiligida „Ramzes“ teatri, 1933-yilda „Milliy truppa“, 1935-yilda Alxakim boshchiligida „Milliy teatr“ tashkil etildi. Misr sekin-asta arab teatr madaniyatining markaziga aylandi. 1952-yilgi inqilobdan keyin arab xalqlari hayotidagi siyosiy va ijtimoiy-iqtisodiy oʻzgarish milliy sanʼat, jumladan, teatr sanʼati taraqqiyotida muhim rol oʻynadi. Qohiradagi Milliy teatr, Xalq teatri, „Arab teatri“ kabi davlat teatrlarining faoliyati yangi bosqichga koʻtarildi. Teatr sanʼati instituti (1952), „26-iyul teatri“ (1959), „Al-Jumhuriya“ (1961) teatri ochildi. Qohirada xususiy teatrlar ham bor. Iskandariyadagi Muhammad Ali teatr truppasi, „Kleopatra“ teatri, Milliy teatr, shuningdek, Qohira, Port-Said, Damanhur, Tanto kabi shaharlardagi havaskorlik truppalari ham mashhur. Teatrlar repertuarlaridan Yo. Sannua, Yu. Vahbiy, A. Ezbak, T. Alxakim, Misr Taymur, A. Farrah, Yu. Idris kabi milliy hamda jahon klassiklarining asarlari oʻrin olgan. Ularda Misr koʻcha xalq teatri usullaridan ham foydalaniladi. Sahna sanʼatining boshqa turlari kabi xalq raqs sanʼati ham qadimiydir. Har bir teatr truppasi raqsga katta oʻrin beradi. Mumtoz baletga qiziqish Misr sahnasiga Gʻarb mumtoz baletining kirib kelishi bilan boshlandi. Mamlakatda xususiy balet maktablari tashkil etildi, qobiliyatli yoshlar balet sanʼatini oʻrganish uchun Yevropa shaharlariga yuborildi. 1959-yilda milliy xoreografiya maktabi ochildi.

== Kinosi ==
1896-yilda Iskandariyada birinchi kinoteatr ochilgan, unda xorijiy filmlar koʻrsatilgan. 1912-yilda hujjatli lentalar ishlab chiqarila boshlagan. Dastlabki arab badiiy filmlari — „Jar yoqasida“ va „Uzilgan gul“ 1917 va 1918-yillarda ekranga chiqarilgan boʻlsada, ularni muttasil ishlab chiqarish 1927-yildan boshlangan. Ilk arab ovozli filmlari („Laylo“, rejissor A. Jalol; „Qalb qoʻshigʻi“, rejissor J. Abyod va Nadra; „Boylarning bolalari“, rejissor Misr Karim) 1931-yilda [[Parij]]da suratga olingan. 30-yillar oxiri — 40-yillar boshida milliy kinoni rivojlantirish harakati boshlandi. 1935-yilda Qohirada „Misr“ milliy kinostudiyasining ochilishi bilan arab kinematografiyasi tez rivojlana boshladi. 1927—38 yillar mobaynida 70 ta kinofilm, 1952-yildan esa har yili 60—70 tadan kinofilm ishlab chiqarildi va Misr kinematografiyasi xalqaro miqyosda tanila boshladi. „Yurakdagi oʻq“, „Oq gul“ (rejissor Misr Karim), „Doʻzax osmoni“, „Jamila“ (rejissor Yu. Shaxin), „Iroda“ (rejissor K. Salim), „Sevgi va koʻz yoshlari“ (rejissor K. ash-Shayx), „Qora koʻzoynak“ (rejissor X. Mustafo) kabi arab filmlari mamlakat va chet el kinoekranlarida shuhrat qozongan. 1963-yilda Kino, radio va telekoʻrsatuv bosh boshqarmasi tuzildi. 60-yillarda G. Barakatning „Gunoh“, T. Salohning „Qahramonlar kurashi“, S. Sayfining „Sevish mavridi emas“ filmlarida xotin-qizlar ozodligi masalasi, Yu. Shaxin, K. ash-Shayxning filmlarida dehqonlar va ziyolilarning ongi uygonishi muammolari koʻtarildi. 70—80-yillarda ekranga chiqarilgan badiiy tasmalar xalq hayoti, turmush jumboqlari, maorif islohoti va boshqa mavzularga bagʻishlangan. 1975-yildan milliy kino festivallari, 1976-yildan Qohira xalqaro kinofestivallari muntazam oʻtkazila boshladi. Misrning koʻplab filmlari Jeneva, Bayrut, Toshkent kinofestivallarida oltin sovrin va faxriy yorliqdar bilan taqdirlangan. Mamlakatda 8 ta kinostudiya, 350 ta kinoteatr bor.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}
{{Osiyo davlatlari}}
{{Afrika mamlakatlari}}
{{Arab davlatlari uyushmasi}}
{{Shanxay Hamkorlik Tashkiloti}}
{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Misr| ]]
[[Turkum:BMT aʼzolari]]
[[Turkum:Arab davlatlari]]
[[Turkum:Islom Hamkorlik Tashkilotiga aʼzo davlatlar]]</text>
      <sha1>ndb4jld19n6lnzmwps6febhb3iy3mle</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zulfiya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2864</id>
    <revision>
      <id>6313867</id>
      <parentid>6272820</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T18:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56077-05</username>
        <id>318644</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14475" sha1="ob9bdagk45hiy2vll7uvctil8ng6ycz" xml:space="preserve">{{Adib
| Ism                      = Zulfiya Isroilova 
| Ism (oz tilida)          = 
| Surat                    = Zulfiya Isroilova.jpg
| Toliq ismi               = 
| Taxallus                 = Samir
| Tavallud sanasi          = {{Tugʻilgan sanasi|1915|3|1}}
| Tavallud joyi            = {{TavalludJoyi|Toshkent}}, [[Turkiston general-gubernatorligi]], [[Rossiya imperiyasi]]
| Vafot sanasi             = {{Vafot sanasi va yoshi|1996|8|1|1915|3|1}}
| Vafot joyi               = {{VafotJoyi|Toshkent}}, {{UZB}}
| Fuqarolik                = {{SSSR}}→{{UZB}}
| Kasb                     = Shoira
| Faoliyat                 = 
| Yonalish                 = [[:ru:Социалистический реализм|sotsial realizm]]
| Janr                     = [[Sheʼr|sheʼriyat]]
| Magnum opus              = 
| Mukofot                  = {{Sotsialistik Mehnat Qahramoni}}&lt;br /&gt;{{Doʻstlik ordeni}}&lt;br /&gt;{{Lenin ordeni}} {{Lenin ordeni}} {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}} {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}} {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}} {{Xalqlar doʻstligi ordeni}} {{Hurmat Belgisi ordeni}} {{Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun}} {{Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun}} {{Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan ta’sis etilgan medal}} {{Mehnat faxriysi medali (SSSR)}} &lt;br&gt; {{SSSR Davlat mukofoti}} {{Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti}}
| Sayt                     = 
}}
'''Zulfiya Isroilova''' (1-mart 1915-yil — 1-avgust 1996-yil) — ''„Zulfiya“'' nomi bilan tanilgan [[oʻzbekiston]]lik [[shoira]], jurnalist, tarjimon, jamoat arbobi. [[Oʻzbekiston xalq shoiri]] (1965) va [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni]] (1984). “Do‘stlik” ordeni sohibasi (1995)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://press.natlib.uz/ru/editions/14669 |sarlavha=„Xalq so‘zi&quot; gazetasi 1994-yil 26-avgust soni  O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1994-yil 25-avgustdagi &quot;O‘zbekiston Respublikasi Mustaqilligi e`lon qilinganligining uch yilligi munosabat bilan mukofotlash to‘g‘risida» gi farmon |Qaralgan sana=19.10.2024 |sana=http://press.natlib.uz/ }}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Taʼlim ==
1931-yil Xotin-qizlar pedagogika bilim yurtiga oʻqishga kirib, 1934-yil tugatgan. 1935-yil Oʻzbekiston SSR Fanlar qoʻmitasi qoshidagi Til va adabiyot instituti aspiranturasiga oʻqishga kirgan.

== Faoliyati ==
1938—1940-yillarda Yoshlar va oʻsmirlar adabiyoti nashriyotida muharrir, Oʻzbekiston davlat nashriyotida boʻlim mudiri (1941—1950), „Oʻzbekiston xotin-qizlari“ (qarang „[[Saodat]]“ jurnali) jurnalida boʻlim mudiri (1950—1953), bosh muharrir (1954—1985) boʻlib ishlagan

== Ijodi ==
Uning ilk sheʼri 1931-yilda „Ishchi“ gazetasida bosilgan. Dastlab 1932 yil „Hayot varaqalari“ sheʼrlar toʻplami nashr etilgan. Shundan keyin uning „Temiroy“ (1934), „Sheʼrlar“, „Qizlar qoʻshigʻi“ (1939) sheʼriy kitoblari eʼlon qilingan. Zulfiya sheʼriy ijodining porlashi „Uni Farhod der edilar“ (1943), „Hijron kunlarida“ (1944) va „Hulkar“ (1947) toʻplamlari bilan bogʻliq. Ayniqsa, Hamid Olimjonning bevaqt vafotidan keyin (1944) yozilgan, ruhiy silsilalar va qalb iztiroblari bilan toʻla sheʼrlar Zulfiya ijodida jiddiy oʻzgarishlar sodir boʻlganidan darak beradi. U shaxsiy fojiasi tasviri orqali Ikkinchi jahon urushidan katta talafot va yoʻqotishlar bilan chiqqan xalqning dard va alamlarini ifodaladi.

1940-yillar oxirida eʼlon qilingan [[Sovet Ittifoqi]]ning sanʼat va adabiyot toʻgʻrisidagi qarorlari oʻzbek adabiyotiga ham katta zarar keltirdi. Zulfiya badbin kayfiyatlar — pessimistik kechinmalar kuychisi sifatida taʼna toshlari ostida qoldi. Shundan keyin u boshqa qalamkash birodarlari singari, „davr gʻoyalari“ni ifodalovchi sheʼrlar yozishga oʻtdi. Lekin koʻp oʻtmay, oʻzbek ayollari hayotini yaxshi biluvchi shoira va jurnalist sifatida dugonalari haqida sheʼr va publitsistik maqolalar yozdi, ularni ijtimoiy faollikka chaqirdi, insoniy haq-huquqlarining poymol boʻlmasligi uchun kurashdi.

1950-yillarning 2-yarmida u [[Osiyo]] va [[Afrika]] yozuvchilarining tinchlik va xalqaro birdamlik shiori ostida oʻtgan harakatida faol qatnashib, jahonning koʻpgina mamlakatlarida boʻldi. [[Hindiston]], [[Misr]], [[Yaponiya]] va qoʻshni respublikalarga qilgan safari shoira ijodida chuqur iz qoldirdi. „Mushoira“, „Oʻgʻlim, sira boʻlmaydi urush“, „Qozogʻiston oʻlanlari“, „Men chizolmagan surat“ singari sheʼrlari Zulfiyaga shuhrat keltirdi. Zulfiya sheʼrlarida tasvir etilayotgan hayot koʻlami kengayb, ijodiga xorijiy xalqlar hayoti manzaralari ham kirib keldi. 70-yil lardan boshlab uning ijodidagi milliy hayot tasvirida yangi ranglar kamalagi paydo boʻldi, haqqoniylik va his-hayajon kuchaydi. „Oʻylar“ (1965) sheʼriy guldastasi bilan boshlangan voqelikni falsafiy idrok etish tamoyili „Visol“ (1972), „Yillar, yillar…“ (1975) sheʼriy kitoblarida davom etib, shoira ijodida chinakam badiiy yuksalish davri boshlanganini namoyish etdi. U yana doston janriga qaytib, ustoz [[Oybek]]ning soʻnggi safariga bagʻishlangan „Quyoshli qalam“ (1970) dostonini yaratdi. Ayni paytda shoira bolalarga bagʻishlangan turkum sheʼrlar ham yozdi („Lolaqizgʻaldoq“, 1975).

Zulfiya hayotining muhim bir qismini Hamid Olimjonning adabiy merosini oʻrganish va nashr etish ishiga bagʻishladi. Ana shu jarayonning uzviy qismi sifatida u shoirning „Semurgʻ yoki Parizod va Bunyod“ dostoni asosida qoʻgʻirchoq teatri uchun „Semurgʻ“ pyesasi (S. Somova bilan hamkorlikda) hamda „Zaynab va Omon“ operasi librettosini yozdi.
=== Tarjimalari ===
[[Aleksandr Pushkin|A. S. Pushkin]], [[Mixail Lermontov|M. Y. Lermontov]]. [[Nikolay Nekrasov|N. A. Nekrasov]], M. Voqif, [[Lesya Ukrainka|L. Ukrainka]], M. Dilboziy, [[Silva Kaputikyan|S. Kaputikyan]], E. Ognetsvet, [[Mustay Karim|M. Karim]], [[Pritam Amrita|P. Amrita]], Y. Bagryana va boshqalarning asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Uning asarlari koʻplab chet tillarda, shuningdek, qardosh [[turkiy xalqlar]] tillarida nashr etilgan.

== Mukofotlari ==
Zulfiya xalqaro „Javaharlal Neru“ (1968), „Nilufar“ (1971) mukofotlari hamda [[Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti|Hamza nomidagi Oʻzbekiston davlat mukofoti]] (1970) laureati. Shuningdek, u [[Bolgariya]]ning „Kirill va Mefodiy“ (1972) ordeniga sazovor boʻlgan.

Oʻzbekiston hukumati atoqli shoiraning madaniyatimiz taraqqiyotidagi katta xizmatlarini eʼtiborga olib, [[Zulfiya nomidagi davlat mukofoti]]ni taʼsis etdi. [[Toshkent]]dagi koʻchalardan biriga [[Zulfiyaxonim koʻchasi (Toshkent)|uning nomi]] berilgan.

* Oʻzbekiston SSR xalq shoirasi (24.11.1965)&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=Ўзбекистон ССР Олий Совети Президиумининг Фармони З. Исроиловага «Ўзбекистон ССР халқ шоираси» деган фахрий унвон бериш тўғрисида |journal=[[Oʻzbekiston ovozi|Совет Ўзбекистони]] |date=24-noyabr 1965-yil |issue=276 |page=1 |url=https://press.natlib.uz/ru/editions/106322 |accessdate=6-oktabr 2025-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni]] (16.11.1984)&lt;ref name=&quot;:ГСТ&quot;&gt;{{jurnal manbasi |title=СССР Олий Совети Президиумининг Фармони Ёзувчилардан А. А. Ананьев, Зулфия (Зулфия Исроилова), А. С. Иванов, П. А. Куусберг, С. В. Сартаков, С. Н. Ханзадян, М. В. Храпченкога Социалистик Меҳнат Қаҳрамони унвони бериш тўғрисида |journal=[[Oʻzbekiston ovozi|Совет Ўзбекистони]] |date=16-noyabr 1984-yil |issue=265 |page=1 |url=https://press.natlib.uz/ru/editions/105856}}&lt;/ref&gt;
* [[Lenin ordeni]] (2 marta) (18.03.1959)&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями работников искусства и литературы Узбекской ССР |journal=[[Pravda vostoka]] |date=19-mart 1959-yil |issue=65 |page=1 |url=https://press.natlib.uz/ru/editions/88908 |accessdate=6-oktabr 2025-yil}}&lt;/ref&gt;; 16.11.1984)&lt;ref name=&quot;:ГСТ&quot;/&gt;
* Mehnat [[Qizil Bayroq ordeni]] (3 marta) (11.01.1957&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями СССР колхозников, работников МТС и совхозов сельского хозяйства, партийных, советских, профсоюзных и комсомольских работников Узбекской ССР |journal=[[Pravda vostoka]] |date=11-yanvar 1959-yil |issue=21 |page=2 |url=https://press.natlib.uz/ru/editions/90691 |accessdate=6-oktabr 2025-yil}}&lt;/ref&gt;; 01.03.1965&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=С наградой вас, люди трудовой доблести! |journal=[[Pravda vostoka]] |date=1-mart 1965-yil |issue=51 |page=3 |accessdate=6-oktabr 2025-yil}}&lt;/ref&gt;; 09.09.1971)
* [[Xalqlar doʻstligi ordeni]] (28.02.1975)&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=СССР Олий Совети Президиумининг Фармони Ёзувчи Зулфия (Зулфия Исроилова)ни Халқлар дўстлиги ордени билган мукофотлаш тўғрисида |journal=[[Oʻzbekiston ovozi|Совет Ўзбекистони]] |date=28-fevral 1975-yil |issue=52 |page=1 |url=https://press.natlib.uz/ru/editions/107309 |accessdate=6-oktabr 2025-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[„Hurmat belgisi“ ordeni]] (06.12.1951)&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями работников литературы и искусства Узбекской ССР |journal=Советское искусство |date=8-dekabr 1951-yil |issue=98 |page=1 |url=https://portal-kultura.ru/upload/iblock/85c/1951.12.08.pdf |accessdate=6-oktabr 2025-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[„Mehnatda oʻrnak koʻrsatganlik uchun“ medali]] (2 marta) (25.12.1944&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=Указы Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями колхозников, колхозниц, работников сельского хозяйства, промышленности, науки, культуры и искусства Узбекской ССР |journal=Ведомости Верховного Совета СССР |date=26-yanvar 1945-yil |issue=4 |page=3 |url=https://www.lib.tsu.ru/mminfo/2020/000462771/1945/1945_004.pdf |accessdate=6-oktabr 2025-yil}}&lt;/ref&gt;; 16.01.1950)&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=Указ Президиума Верховного Совета СССР О награждении орденами и медалями работников промышленности, сельского науки, культуры и искусства Узбекской ССР |journal=[[Pravda Vostoka]] |date=23-mart 1950-yil |issue=68 |page=2 |url=http://press.natlib.uz/ru/editions/75506 |accessdate=6-oktabr 2025-yil |arxiv-sana=2024-09-06 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20240906183509/http://press.natlib.uz/ru/editions/75506 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* [[SSSR Davlat mukofoti]] (1976) — „Xotira siniqlari“ dostoni (1974) va „Kamalak“ toʻplami uchun&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=О присуждении государственных премий СССР в области литературы, искусства и архитектуры 1976 года |journal= Советская культура |date=noyabr 1976-yil |issue=90 |page=5 |url=https://portal-kultura.ru/upload/iblock/4c7/1976.11.07.pdf |accessdate=6-oktabr 2025-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti]] (1970)&lt;ref&gt;{{jurnal manbasi |title=О присуждении государственных премий Узбекской ССР имени Хамзы в области литературы, искусства и архитектуры |journal= Pravda Vostoka |date=17-aprel 1970-yil |issue=90 |page=2 |url=https://press.natlib.uz/ru/editions/120976 |accessdate=6-oktabr 2025-yil}}&lt;/ref&gt;
* [[Doʻstlik ordeni]] (25.08.1994)&lt;ref&gt;{{Lex.uz|О награждении в связи с 3-й годовщиной провозглашения независимости Республики Узбекистан|1994-8-25|УП|939|2361452}}&lt;/ref&gt;

== Nashr qilingan asarlari ==
* Tanlangan asarlar (3 jildlik). [[Toshkent]]. [[Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi|Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti]], 1983—1986.

== Oilasi ==
* Turmush oʻrtogʻi — [[Hamid Olimjon]] publitsist, adabiyotshunosi va jamoat arbobi.
* Qizi — Hulkar&lt;ref name=&quot;tarix&quot; /&gt;
* Akasi — Karimjon Isroilov&lt;ref name=&quot;tarix&quot;&gt;{{Youtube2|7xEdwmUVTSs|Oʻzbekiston Tarixi kanali|logo=1|lang=uz|start=373}}&lt;/ref&gt;.
* Akasi — Normat Isroilov NKVD Xorazm boʻlimida ishlagan. 1937-yil qatag'ong uchrab, Toshkentda otib tashlangan&lt;ref&gt;{{Youtube2|7xEdwmUVTSs|Oʻzbekiston Tarixi kanali|logo=1|lang=uz|start=552}}&lt;/ref&gt;.
* Nabirasi — Lola Muhiddinova — tarixchi va tarjimon&lt;ref&gt;{{Youtube2|7xEdwmUVTSs|Oʻzbekiston Tarixi kanali|logo=1|lang=uz|start=184}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* Sultonova M., Ijod sahifalari, Toshkent, 1975; Zulfiya [bibliografiya], Toshkent, 1977; Sultonova M., Zulfiya, Toshkent, 1985; Ibrohimov M., Quyoshli sheʼriyat ijodkori, Toshkent, 1986; Ehtirom [nashrga tayyorlovchilar: Rahima Shomansurova, Raʼno Rahmonova], Toshkent, 1995.
* Naim Karimov. m. G. Gulyama, 1983.
* Qayumov L. Shoira Zulfiya. [[Toshkent]], Oʻzadabiynashr, 1965.
* Mirvaliev S. Oʻzbek adiblari. Toshkent: „[[Yozuvchi]]“, 2000.
* Tanlangan asarlar (3 jildli), Toshkent, 1985.

== Havolalar == 
[https://web.archive.org/web/20090204141808/http://uzlit.edunet.uz/zulfiya.html Biografiyasi] ([[Rus tili|ruscha]])

{{Tashqi havolalar}}
{{DEFAULTSORT:Zulfiya}}
[[Turkum:Oʻzbekistonlik shoiralar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston SSR xalq shoirlari]]
[[Turkum:Sovet yozuvchilari]]
[[Turkum:Toshkent davlat pedagogika universiteti bitiruvchilari]]</text>
      <sha1>ob9bdagk45hiy2vll7uvctil8ng6ycz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Banklar</title>
    <ns>14</ns>
    <id>5287</id>
    <revision>
      <id>6313850</id>
      <parentid>2784920</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T15:31:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Kompaniyalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6313850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="27usym351pfxjy1o1ry3anmsohpj93h" xml:space="preserve">BU Kategoriyada [[{{PAGENAMEE}}]]ga tegishli maqolalar topishingiz mumkin ...
{{Commonscat|Banks}}
[[Turkum:Bank]]
[[Turkum:Kompaniyalar]]</text>
      <sha1>27usym351pfxjy1o1ry3anmsohpj93h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kosmonavtlar (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5437</id>
    <revision>
      <id>6314052</id>
      <parentid>5496571</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:23:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3867" sha1="00b6usi8mueuqu2lo2vyj2eqcl7evhy" xml:space="preserve">{{Metro bekati
 |Nomi                               = Kosmonavtlar
 |Boshqa tildagi nomi     = {{lang-ru|Космонавтов}}
 |Metropoliten                  = [[Toshkent metropoliteni]]
 |Liniya                           = [[Oʻzbekiston yoʻli]]
 |Shrift rangi                     = #FFFFFF
 |Rang                            = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}} 
 |Tasvir                     =
 |Tasvir uzunligi              = 
 |Imzo                         = 
  |lat_dir =  | lat_deg =  | lat_min =  | lat_sec = 
  |lon_dir =  | lon_deg =  | lon_min =  | lon_sec = 
  |region     = UZ
  |CoordScale = 2000
 |Platformalar joylashuvi             = &lt;!-- {{coord| DD| MM| SS| N/S| DD| MM| SS| E/W| type:railwaystation_region:XX_scale:NNNNN| name= Platforma № 1}}
&lt;br&gt;{{coord| DD| MM| SS| N/S| DD| MM| SS| E/W| type:railwaystation_region:XX_scale:NNNNN| name=Platforma № 2}} --&gt;
 |Vestibyul koordinatalari           = &lt;!-- {{coord| DD| MM| SS| N/S| DD| MM| SS| E/W| type:railwaystation_region:XX_scale:NNNNN| name= Вестибюль станции метро «Шаблонная»}} --&gt;
 |Taxminiy ochilish sanasi    = 
 |Ochilish sanasi                   = [[7-dekabr]] [[1984-yil]]
 |Yopilish sanasi                   = 
 |Loyihaviy nomi              = 
 |Avvalgi nomlari                 = Проспект Космонавтов
 |Nom loyihalari          = 
 |Tuman                           = [[Yakkasaroy tumani]]
 |Okrug                           = 
 |Turi                 = Ustunli
 |Chuqurligi               = 
 |Platformalar soni                  = 
 |Platforma turi                   = 
 |Platforma shakli                 = 
 |Platformalar uzunligi                 = 
 |Platformalar kengligi                = 
 |Platforma meʻmorlari           = [[Sergo Sutyagin]], [[Sergey Sokolov]]
 |Vestibyul meʻmorlari           = 
 |Haykaltaroshlar                      = 
 |Rassomlar                       = 
 |Platforma muhandislari = A. Zokirov, A. Braslavskiy
 |Vestibyul muhandislari = 
 |Qurilish tashkiloti        = 
 |Koʻchalarga chiqish                         = Rashidov koʻchasi&lt;br/&gt;Afrosiyob koʻchasi&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi]]&lt;br/&gt;[[Yunus Rajabiy muzeyi]]&lt;br/&gt;[[Islom Karimov]] memorial majmuasi
 |Joylashuvi                    = 
 |Bekatlarga oʻtish            = 
 |Yerusti transporti              = 8, 57, 140, 
 |Ochilish vaqti                  = 05.30
 |Yopilish vaqti                  = 23.00
 |Transport hududi                   = 
 |Bekat kodi                     = 
 |Vikiombor         = 
}}
{{Routemap
|navbar		= Platforma
|navbar pos	= 1
|title=Platforma
|title color	= white
|title bg	= #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}
|collapse={{{collapse|}}}
|map=
~~ ~~↑[[Oʻzbekiston (metro bekati)|Oʻzbekiston]]
STRf\STRg
PSTR(L)\PSTR(R)
PSTR(L)\PSTR(R)
STRf\STRg
~~ ~~↓[[Oybek (metro bekati)|Oybek]]
}}
'''Kosmonavtlar''' — [[Toshkent metropoliteni]] bekatlaridan biri. Kosmonavtlar sharafiga nomlangan&lt;ref&gt;[http://www.metrotashkent.narod.ru/line2/kosmonavtov.htm Ташкентское Метро - Узбекистанская линия - Cтанция Космонавтлар (Космонавтов, бывш. Проспект Космонавтов)]&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
[[1992-yil]]ga qadar „Kosmonavtlar Prospekti“deb nomlangan edi. Meʼmoriy bezaklari Kosmonavtika mavzusiga bagʻishlangan. Ichidagi koʻk sopol [[Mirzo Ulugʻbek]] tasvirlari bilan bezatilgan, Undan tashqari, [[Valentina Tereshkova]], [[Yuriy Gagarin]], [[Vladimir Jonibekov]] va hokazo kosmonavtlarning suratlari bor. Juda mayda shisha yulduzlar bilan bezatilgan ship, somon yoʻlini eslatadi.

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Fayl:kosmonavtlar_bekati.jpg
Fayl:Kosmonavtlar Station of Tashkent Metro 6.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Toshkent metropoliteni}}


{{metro-stub}}</text>
      <sha1>00b6usi8mueuqu2lo2vyj2eqcl7evhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻzbekiston (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5439</id>
    <revision>
      <id>6314049</id>
      <parentid>5275406</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:19:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2160" sha1="ra8jecb03qo5935e529d56lzh4tpwfw" xml:space="preserve">{{adashtirmang|[[Toshkent metropoliteni]] bekati|[[Oʻzbekiston temir yoʻllari]] vokzali|Oʻzbekiston vokzali}}
{{maʻnolari|Oʻzbekiston (maʼnolari)}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = white
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}
 |Nomi = Oʻzbekiston
 |Boshqa tildagi nomi = 
 |Liniya = [[Oʻzbekiston yoʻli]]
 |Tasvir = Ozbekiston bekati01.webp
 |Ochilish sanasi = [[8-dekabr]] [[1984-yil]] 
 |Tuman = [[Yakkasaroy tumani]], [[Shayxontohur tumani]]
 |Turi = Bir qubbali
 |Chuqurligi = 8 metr
 |Platforma meʻmorlari = A. Tabibov
 |Platforma muhandislari = A. Zokirov 
 |Koʻchalarga chiqish = Islom Karimov shoh koʻchasi&lt;br/&gt;[[Beshyogʻoch]]&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi]]&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti devoni]]&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi]]&lt;br/&gt;[[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]&lt;br&gt;[[Toshkent shahar Kongress-xoll]]&lt;br&gt;[[Hilton Tashkent City]]&lt;br&gt;[[Tashkent City bogʻi]]
 |Yerusti transporti = [[Toshkent avtobuslari|А]]: 13, 42, 51
}}
{{Routemap
|navbar		= Platforma
|navbar pos	= 1
|title=Platforma
|title color	= white
|title bg	= #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}
|collapse={{{collapse|}}}
|map=
~~ ~~↑[[Alisher Navoiy (metro bekati)|Alisher Navoiy]]
STRf\STRg
PSTR(L)\PSTR(R)
PSTR(L)\PSTR(R)
STRf\STRg
~~ ~~↓[[Kosmonavtlar (metro bekati)|Kosmonavtlar]]
}}
'''«O’zbekiston»''' — [[Toshkent metropoliteni]] [[Oʻzbekiston yoʻli]]dagi bekat. Bir qubbali, bir platformali va ikki vestibyuldan iborat. Yoritkichlari [[paxta]] shaklida ishlangan, devorlarida [[daryo]]lar tasvirlangan. Devorlariga [[granit]], [[marmar]], [[keramika]], [[ganch]], [[metall]], [[shisha]] va boshqa materiallardan foydalanilgan&lt;ref&gt;[http://www.metrotashkent.narod.ru/line2/uzbekistan.htm Станция на сайте Игоря Савченко]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://pics.livejournal.com/miserocardia/pic/000b554r/g24 фотография русского названия станции на путевой стене]&lt;/ref&gt;.

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Fayl:Uzbekiston bekati.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}</text>
      <sha1>ra8jecb03qo5935e529d56lzh4tpwfw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alisher Navoiy (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5442</id>
    <revision>
      <id>6314048</id>
      <parentid>6101270</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:19:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2199" sha1="02llzjh220n7sww2ncc7adqk9brv7kc" xml:space="preserve">{{Metro bekati|Shrift rangi=white|Rang=#{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}|Nomi=Alisher Navoiy|Boshqa tildagi nomi=|Liniya=[[Oʻzbekiston yoʻli]]|Tasvir=|Ochilish sanasi=[[8-dekabr]] [[1984-yil]]|Tuman=[[Shayxontohur tumani]]|Turi=[[Kolonna]]li|Koʻchalarga chiqish=[[Navoiy shoh koʻchasi]]&lt;br /&gt;[[Navoiy teatri]]&lt;br /&gt;[[Toshkent arxitektura va qurilish instituti]]&lt;br /&gt;[[Oʻzbekiston yoshlar ittifoqi]]&lt;br /&gt;[[Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi]]&lt;br /&gt;[[Toshkent islom universiteti]]&lt;br /&gt;Davlat mulk qoʻmitasi&lt;br /&gt;Qurilish vazirligi&lt;br /&gt;Davlat soliq qoʻmitasi&lt;br /&gt;[[Oʻzmevasabzavoturugʻ sanoat]]&lt;br /&gt;[[O‘zbekiston matbuot va axborot agentligi]]&lt;br /&gt;[[Toshkent kimyo-texnologiya instituti]]|Bekatlarga oʻtish=&quot;[[Paxtakor (metro bekati)|Paxtakor]]&quot;|Avvalgi bekat=[[Gʻafur Gʻulom (metro bekati)|Gʻafur Gʻulom]]|Keyingi bekat=[[Oʻzbekiston (metro bekati)|Oʻzbekiston]]|Yerusti transporti=[[Toshkent avtobuslari|A]]: 35, 36, 53, 64, 65, 91, 100, 126|Rassomlar=[[Ahmarov Chingiz Gabdurahmonovich]]}}'''Alisher Navoiy''' — [[Toshkent metropoliteni|Toshkent metropolitenining]] [[Oʻzbekiston yoʻli|Oʻzbekiston yoʻnalishidagi]] bekati. Stansiya 1984-yil 8-dekabrda liniyaning Alisher Navoiy- [[Toshkent (metro bekati)|Toshkent]] oʻrtasidagi ochilish qismining gʻarbiy chekkasi sifatida ochilgan. 1989-yil 6-noyabrda liniya [[Chorsu (metro bekati)|Chorsugacha]] uzaytirildi&lt;ref name=&quot;urbanrail&quot;&gt;{{Veb manbasi|muallif=Schwandl|ism=Robert|sarlavha=Tashkent|url=http://www.urbanrail.net/as/uz/toshkent/toshkent.htm|nashriyot=urbanrail}}&lt;/ref&gt;.  [[Alisher Navoiy]] nomi bilan atalgan. Yer osti va yerga asoslangan lobbi bilan stantsiya ustuni turi. [[Chilonzor yoʻli|Chilonzor liniyasining]] [[Paxtakor (metro bekati)|Paxtakor]] stantsiyasiga oʻtish mumkin.

== Stansiya atrofidagi inshootlar ==
* [[Tashkent City]]
* [[Tashkent City Mall]]
* [[O‘zbekiston Respublikasi Milliy olimpiya qo‘mitasi]]
* [[O’zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi]]
* [[Paxtakor Markaziy Stadioni]]

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
&lt;/gallery&gt;

== Manbalar ==
{{Portal|Tashkent}}{{Manbalar}}{{Toshkent metropoliteni}}
[[Turkum:Toshkent metropoliteni bekatlari]]</text>
      <sha1>02llzjh220n7sww2ncc7adqk9brv7kc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gʻafur Gʻulom (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5444</id>
    <revision>
      <id>6314047</id>
      <parentid>5496593</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:19:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1321" sha1="0pzg30rs72mjdklqrzj9ghsv0hty5ip" xml:space="preserve">{{Metro bekati
 |Shrift rangi = white
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}
 |Nomi = Gʻafur Gʻulom
 |Boshqa tildagi nomi = Гафура Гуляма
 |Liniya = [[Oʻzbekiston yoʻli]]
 |Tasvir = Нет доступных изображений.svg
 |Ochilish sanasi = [[6-noyabr]] [[1987-yil]] 
 |Tuman = [[Shayxontohur tumani]]
 |Turi = [[Kolonna]]li
 |Koʻchalarga chiqish = Gʻafur Gʻulom koʻchasi&lt;br/&gt;Abdulla Qodiriy koʻchasi&lt;br/&gt;Abdulla Qodiriy istirohat bogʻi&lt;br/&gt;[[Sirk]]
 |Yerusti transporti = [[Toshkent avtobuslari|А]]: 9, 17, 43, 65, 100, 109, 111, 150
}}
{{Routemap
|navbar		= Platforma
|navbar pos	= 1
|title=Platforma
|title color	= white
|title bg	= #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}
|collapse={{{collapse|}}}
|map=
~~ ~~↑[[Chorsu (metro bekati)|Chorsu]]
STRf\STRg
PSTR(L)\PSTR(R)
PSTR(L)\PSTR(R)
STRf\STRg
~~ ~~↓[[Alisher Navoiy (metro bekati)|Alisher Navoiy]]
}}
'''«Gʻafur Gʻulom»''' ({{lang-uz|Ғафур Ғулом}}) — [[Toshkent metropoliteni]] [[Oʻzbekiston yoʻli]] bekatlaridan biri. [[Oʻzbek adabiyoti]]ning yorqin vakili [[Gʻafur Gʻulom]] sharafiga nomlangan&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line2/gulyama.htm Станция на сайте Игоря Савченко]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}</text>
      <sha1>0pzg30rs72mjdklqrzj9ghsv0hty5ip</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chorsu (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5446</id>
    <revision>
      <id>6314046</id>
      <parentid>6065184</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:18:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1342" sha1="90lkmfmj9p9waivotynkx3qtwul8kjk" xml:space="preserve">{{maʻnolari|Chorsu (maʼnolari)}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = white
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}
 |Nomi = Chorsu
 |Boshqa tildagi nomi = Чорсу
 |Liniya = [[Oʻzbekiston yoʻli]]
 |Tasvir =
 |Ochilish sanasi = [[1989-yil]] [[6-noyabr]]  
 |Tuman = [[Olmazor tumani]]&lt;br&gt;[[Shayxontohur tumani]]
 |Turi = Bir qubbali
 |Koʻchalarga chiqish = [[Chorsu (Toshkent)]]&lt;br/&gt;[[Chorsu (mehmonxona)]]&lt;br/&gt;[[Koʻkaldosh madrasasi (Toshkent)]]&lt;br/&gt;[[Jar (sport)]]
 |Yerusti transporti = [[Toshkent avtobuslari|A]]:&lt;br/&gt;[[Toshkent yoʻnalishli taksilari|YT]]:
}}
'''Chorsu''' metro bekati [[Oʻzbekiston yoʻli]]da, [[Tinchlik (metro bekati)|&quot;Tinchlik&quot;]] va [[Gʻafur Gʻulom (metro bekati)|&quot;Gʻafur Gʻulom&quot;]] bekatlari orasida joylashgan. Ushbu bekatdan Oʻrta Osiyodagi eng qadimiy bozorlardan biri [[Toshkent Chorsu bozori|Chorsu]] va [[Xadra]] chorrahasiga chiqiladi. Meʼmorlar A.Xurshidov, S.Kozimov. (Rassom Y.Kim). [[Bekat]] 1989-yil 6-noyabrda ishga tushirilgan&lt;ref&gt;[http://www.metrotashkent.narod.ru/line2/chorsu.htm „Chorsu“ bekati MetroTashkentda]&lt;/ref&gt;.

== Stansiya atrofidagi inshootlar ==
* [[Toshkent Chorsu bozori]]
* [[Xo'ja Ahror Valiy Jome Masjidi]]

== Gelereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Fayl:Chorsu bekati.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{Toshkent metropoliteni}}


{{metro-stub}}</text>
      <sha1>90lkmfmj9p9waivotynkx3qtwul8kjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tinchlik (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5448</id>
    <revision>
      <id>6314045</id>
      <parentid>3931233</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1459" sha1="osvm8zs7ymq5fjeh9tboexp0me5j56t" xml:space="preserve">{{Metro bekati
 |Shrift rangi = white
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}
 |Nomi = Tinchlik
 |Boshqa tildagi nomi = Тинчлик
 |Liniya = [[Oʻzbekiston yoʻli]]
 |Rassomlar = 
 |Tasvir = Tinchlik bekati01.webp
 |Ochilish sanasi = [[30-aprel]] [[1991-yil]] 
 |Tuman = [[Olmazor tumani]] &lt;br /&gt;[[Shayxontohur tumani]]
 |Turi = [[Kolonna]]li
 |Platforma meʻmorlari = Ya. Mansurov&lt;br /&gt;S. Kozimov
 |Platforma muhandislari = A. Zokirov 
 |Koʻchalarga chiqish = Beruniy shoh koʻchasi 
 |Yerusti transporti = &lt;small&gt;[[Toshkent avtobuslari|A]]: 11, 28, 29, 64, 65, 76, 92, 147, 188 &lt;/small&gt;
}}
''' «Tinchlik» '''— [[Toshkent metropoliteni]] bekati. [[Oʻzbekiston yoʻli]]da, [[Beruniy (metro bekati)|«Beruniy»]] va [[Chorsu (metro bekati)|«Chorsu»]] bekatlari orasida joylashgan. Bekat 1991-yil 30-aprelda ishga tushirilgan. Ikkita yerosti vestibyul, ustunli platforma hamda yerosti oʻtish yoʻllariga ega. Loyiha mualliflari: [[arxitektor]] Y.Mansurov, [[muhandis]] A.Zokirov va boshqalar. Bekat rassomlar Sultonmurodov va S.Kozimov tomonidan bezalgan. Ushbu bekatdan [[Gʻuncha]] kinoteatri va [[Registon]] toʻyxonalariga chiqiladi&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line2/tinchlik.htm &quot;Tinchlik&quot; bekati MetroTashkentda]&lt;/ref&gt;.

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot;&gt;
Fayl:tinchlik_bekati.jpg
&lt;/gallery&gt;

== anbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}
[[Turkum:1991-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]</text>
      <sha1>osvm8zs7ymq5fjeh9tboexp0me5j56t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Beruniy (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5450</id>
    <revision>
      <id>6313849</id>
      <parentid>6052346</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T15:31:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6313849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3447" sha1="owjfx1tqjcxnmpvrq0x77b3bbzwupc7" xml:space="preserve">{{Metro bekati 
 |Shrift rangi = white 
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}
 |Nomi = Beruniy 
 |Boshqa tildagi nomi = Беруни
 |Liniya = [[Oʻzbekiston yoʻli]] 
 |Tasvir =
 |Ochilish sanasi = [[30-aprel]] [[1991-yil]] 
 |Tuman = [[Olmazor tumani]] 
 |Turi = Bir qubbali 
 |Chuqurligi = 8 metr 
 |Platforma meʻmorlari = F. Muzaffarova&lt;br&gt;A. Tabibov 
 |Koʻchalarga chiqish = Forobiy koʻchasi&lt;br&gt;Beruniy shoh koʻchasi&lt;br/&gt;Talabalar koʻchasi&lt;br/&gt;Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi&lt;br/&gt;[[Toshkent davlat texnika universiteti]]&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston Milliy Universiteti]]&lt;br/&gt;Oʻzkoʻrgasmasavdo pavilyoni
 |Yerusti transporti = 10, 11, 14, 28, 31, 34, 78, 87, 88, 92, 116, 188-[[Toshkent avtobuslari|avtobuslar]] 
}}
{{Routemap
|navbar		= Platforma
|navbar pos	= 1
|title=Platforma
|title color	= white
|title bg	= #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|2}}
|collapse={{{collapse|}}}
|map=
ENDEa\ENDEa
STR\STR
KRWgl+l\KRWgr+r
PSTR(L)\PSTR(R)
PSTR(L)\PSTR(R)
STRf\STRg
~~ ~~↓[[Tinchlik (metro bekati)|Tinchlik]]
}}
''' «Beruniy» ''' ({{lang-uz|Беруни}}) — [[Beruniy]] metro bekati [[Oʻzbekiston yoʻli]]ning oxirgi bekatidir. Mazkur metro bekati buyuk mutafakkir [[Abu Rayhon Beruniy]] sharafiga nom berilgan. Metro poli va devorlari [[marmar]], [[granit]], [[sopol]] va [[shisha]]dan ishlangan. [[1991-yil]]ning [[30-aprel]]ida ochilgan. 2 vestibyul va 1 orolchali platformadan iborat. Ushbu bekatdan Oʻzkoʻrgazmasavdo yarmarkasi va [[Oʻzbekiston milliy universiteti]]ga chiqiladi.  Me`morlar  F.Muzaffarova, A Tabibov&lt;ref&gt;[http://www.metrotashkent.narod.ru/line2/beruni.htm &quot;Beriniy&quot; bekati MetroTashkentda]&lt;/ref&gt;.

==Ahamiyati==
Beruniy metro bekatidan asosan quyidagi koʻchalarga, korxonalarga, davlat tashkilotlariga, taʼlim muassasalariga tashrif buyurish mumkin: Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti, Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti, Toshkent tibbiyot akademiyasi, Italiyaning Toshkentdagi Turin politexnika universiteti, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi, Oʻzbekiston Respublikasi Innovatsiyalar vazirligi, Talabalar shaharchasi, Shifokorlar shaharchasi, Respublika ixtisoslashtirilgan Onkologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Respublika sud tibbiyot byurosi, Respublika ixtisoslashtirilgan Urologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Toshkent tibbiyot akademiyasi 1 va 2 klinikasi, Respublika Patologik anatomiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Beruniy koʻchasi, Ibn Sino mavzesi, Farobiy koʻchasi, Qoraqamish mavzesi, Respublika ixtisoslashtirilgan Pediatriya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, Respublika ixtisoslashtirilgan koʻz mikroxirurgik tibbiyot markazi, Toshkent shahar 1-sonli sil kasalliklari shifoxonasi, Moskva energetika universiteti, Milliy tadqiqot instituti Toshkent shahri filiali, Respublika oʻrta-maxsus va dorishunos hodimlar I malakasini oshirish va ularni ixtisoslashtirish markazi, Kichik halqa yoʻli koʻchasi, AKFA xususiy klinikasi, Axmatxoʻja ota bogʻi, Xuvaydo mahalla fuqarolar yigʻini, Gʻalaba bogʻi, Beltepa mavzesi va yana boshqa muhim maskanlarga borish uchun qulay hisoblanadi.

== Galereya ==
&lt;gallery&gt;
Fayl:beruniy_bekati.jpg
Fayl:Станция метро Беруни.jpg
&lt;/gallery&gt;
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}
[[Turkum:Abu Rayhon Beruniy sharafiga nomlangan joylar]]
[[Turkum:1991-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]</text>
      <sha1>owjfx1tqjcxnmpvrq0x77b3bbzwupc7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Toshkent metropoliteni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5466</id>
    <revision>
      <id>6314030</id>
      <parentid>6243845</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:10:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <comment>manbalar joylashuvi toʻgʻirlandi</comment>
      <origin>6314030</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34770" sha1="ol11a8o5l8apf11rhd4vzdlbos5ivrh" xml:space="preserve">{{Metro
 | Nomi = Toshkent Metropoliteni
 | Logotipi = [[Fayl:Tashkent metro logo.svg|310px]]
 | Davlat = {{UZB}}
 | Shahar = [[Toshkent]]
 | Ochilgan vaqti = 1977-yil 6-noyabr
 | Uzunligi = 71 km
 | Shirkat = &quot;Toshkent Metropoliteni&quot; DUK
 | Boshligʻi = [[Rahmonbek Usmonov]]
 | Stantsiyalari = 50 ta
 | Yo`llari = 4 ta
 | Yo`lovchilari = 1,000,000 (2024)
 | Yo`lovchilariY = 71 million (2019)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2021/06/12/rahmonbek-usmonov-toshkent-metropoliteni-rahbari-etib-tayinlandi|title=Rahmonbek Usmonov Toshkent metropoliteni rahbari etib tayinlandi|publisher=[[Kun.uz]]|date=12.06.2021|accessdate=2021-06-29}}&lt;/ref&gt;
 | Sxemasi = {{Тошкент метро харитаси}}
|Mamlakat=Oʻzbekiston}}
'''Toshkent Metropoliteni''' — [[O‘zbekiston Respublikasi Transport vazirligi]] huzuridagi [[unitar korxona]]dir. Avval [[Oʻzbekiston temir yoʻllari]] kompaniyasi tarkibida boʻlgan. U [[Toshkent]] shahridagi [[Jamoat transporti|jamoat transport]]laridan biri boʻlgan metro tizimini boshqaradi.

2023-yil may oyi holatiga koʻra, Toshkent metropolitenining umumiy uzunligi 67,2&amp;nbsp;km, yoʻllari soni 4 ta va bekatlari soni 50 ta&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2023/04/25/toshkent-yerusti-metrosining-yana-5-ta-bekati-foydalanishga-topshirildi|title=Toshkent yerusti metrosining yana 5 ta bekati foydalanishga topshirildi|publisher=[[kun.uz]]|date=25.04.2023|accessdate=13-iyun 2023-yil}}&lt;/ref&gt;. [[Metropoliten|Metroda]] haftaning dushanba-juma kunlarida bir kunda 330,000 va shanba-yakshanba kunlarida esa 150,000 nafar yoʻlovchi tashiladi. Toshkent Metrosida 4,200 nafar ishchi-xodimlar yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatadi.

Metro bekatilarining eʼlonlar berish jarayoniga (''Ehtiyot boʻling, eshiklar yopiladi, keyingi bekat…'') suxandonlar Tuhfa Ahmedova, Raʼno Dehqonova, Manzura Ahmadaliyevalar ovoz berishgan. [[2006-yil]]dan boshlab Muslima Murodovaning ovozi oʻrnatilgan.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://daryo.uz/2022/03/08/dadam-ovozimni-eshitib-yiglab-yuborgan-toshkent-metrosining-doimiy-yolovchilariga-yod-bolgan-ovoz-egasi-muslima-murodova-bilan-suhbat/|title=“Dadam ovozimni eshitib, yigʻlab yuborgan”. Toshkent metrosining doimiy yoʻlovchilariga yod boʻlgan ovoz egasi Muslima Murodova bilan suhbat|publisher=[[daryo.uz]]|date=12.06.2021|accessdate=29-iyun 2021-yil}}&lt;/ref&gt;|Mamlakat=Uzbekistan 🇺🇿}}

Toshkent Metropolitenini rejalashtirish ishlari 1968-yilda, [[Toshkent zilzilasi (1966)|Toshkentdagi zilzila]]dan ikki yil oʻtib, boshlangan. [[Markaziy Osiyo]]da yagona metro yoʻllari va bekatlar qurilishi 1972-yil iyul oyida boshlangan.

== Tarixi ==

=== Toshkent metropoliteni tarixining boshlangan davri ===
Toshkent metropolitenining qurilish tarixi XX asrning 60-yillariga borib taqaladi. Shahar tez o‘sib borayotgan va sanoat rivojlanayotgan davrda aholi zichligini kamaytirish va tezkor transport tizimini tashkil etish zaruriyati ortib borgan edi. Shahar transportida kuzatilgan tıjralar va muammolar, asosan, avtobus va trolleybuslar yo‘nalishlarining haddan tashqari bandligi, yo‘llarda tiqilinchlar va transportning sekin harakatlanishi, metropoliten qurilishi zaruratini yanada kuchaytirdi. Toshkentning metropoliten tizimini yaratish bo‘yicha rasmiy takliflar 1950-yillarning oxirlarida paydo bo‘la boshladi.

Toshkentda metropoliten qurish g‘oyasi dastlab 1957-yilda ilgari surildi. Biroq, qurilish ishlarini boshlash uchun poytaxtning geologik, iqlimiy va texnik sharoitlari o‘rganilishi kerak edi. 1965-yilda Toshkent shahrida metropoliten qurilishi uchun zaruriy tadqiqotlar yakunlandi va 1966-yilda Qurilish bo‘yicha qaror qabul qilindi. Metropoliten qurilishi 1968-yilda boshlandi, bu davrda qurilish uchun zaruriy materiallar va uskunalar to‘plandi.

=== Qurilish jarayoni ===
Toshkent metropolitenining qurilishi 1960-yillarning oxirida boshlangan bo‘lib, bu ishlar avvalgi eng katta qurilish loyihalaridan biri sifatida qayd etildi. Metropolitenning qurilishi uchun maxsus komissiya tashkil etildi va mehnat kuchi, materiallar va qurilish uskunalari shahar tashqarisidan olib kelingan. Qurilish ishlarini bajarish uchun 1000 dan ortiq mehnat resurslari jalb qilindi. Metropolitenning ilk chizmalari va dizaynlari Shvetsiya va Germaniyadagi mutaxassislar tomonidan ishlab chiqildi.

=== 1977-yil: Toshkent metropoliteni ochilishi ===
Toshkent metropoliteni 1977-yilning 6-noyabrida rasmiy ravishda ochildi. Bu, shubhasiz, Toshkent shahrining tarixidagi muhim voqea edi, chunki bu transport tizimi shahar aholisining kundalik hayotini sezilarli darajada o‘zgartirdi va modernizatsiya jarayonini tezlashtirdi. Metropolitenning dastlabki liniyasi 13,3 kilometr uzunlikka ega bo‘lib, u 9 ta stantsiyadan iborat edi. Dastlabki yo‘nalish A (yoki hozirgi uchun, «Kizil liniya») liniyasi bo‘lib, Toshkent shahrining markaziy qismini va undan atrofdagi aholi punktlarini birlashtirdi.

=== Chilonzor yoʻli ===
{{Asosiy|Chilonzor yoʻli}}
[[Fayl:Chilonzorbekati.jpeg|thumb|right|310px|[[Chilonzor (metro bekati)|Chilonzor Metro bekati]]]]
Toshkent metropoliteni 1-liniyasi — [[Chilonzor yoʻli]] 1977-yilda ochilgan boʻlib, hozir bu liniya uzunligi 23,7&amp;nbsp;km va 17 bekatdan iborat. Ushbu liniyaning qurilishi quyidagi 3 asosiy bosqichda amalga oshirilgan:
* 1977-yil 6-noyabrda birinchi navbatdagi uzunligi 12,2&amp;nbsp;km boʻlgan 9 ta bekat („Olmazor“, „Chilonzor“, „Mirzo Ulugʻbek“, „Novza“, „Milliy bogʻ“, „Xalqlar do'stligi“, „Paxtakor“, „Mustaqillik maydoni“, „Amir Temur xiyoboni“) ochilgan.
* 1980-yil 18-avgustda ikkinchi navbatda uzunligi 4,6&amp;nbsp;km boʻlgan 3 ta bekat („Hamid Olimjon“, „Pushkin“, „Buyuk ipak yoʻli“) foydalanishga topshirilgan.
* 2020-yil 26-dekabrda uchinchi navbatda yer ustidan oʻtadigan 6,9&amp;nbsp;km boʻlgan 5 ta bekat (Bekat-1,2,3,4,5) ishga tushirildi. Bekatlar nomlari „Choshtepa“, „O'zgarish“, „Sergeli“, „Yangihayot“ va „Chinor“. Qiymati 82,66 million AQSh dollariga teng boʻlgan bu loyiha 2017—2020-yillarda qurildi. Bu yoʻnalishda kuniga qoʻshimcha 35,000 nafar, yiliga 11,5 million yoʻlovchi tashilishi kutilmoqda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2020/12/26/bir-vaqtlar-sergeliga-metro-keladi-desa-hech-kim-ishonmasdi-prezident-sergeli-metrosida-boldi|title=«Bir vaqtlar Sergeliga metro keladi desa, hech kim ishonmasdi» – prezident Sergeli metrosida boʻldi|publisher=[[Kun.uz]]|date=26.12.2020|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/10/08/toshkent-metropoliteni-sergeli-yonalishini-qurish-ishlari-yakunlanmoqda|title=Toshkent metropoliteni Sergeli yoʻnalishini qurish ishlari yakunlanmoqda|publisher=[[Kun.uz]]|date=08.10.2020|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://daryo.uz/2020/06/09/sergeli-yerusti-metro-liniyasida-dastlabki-relslarni-ornatish-boshlandi-foto/|title=Sergeli yerusti metro liniyasida dastlabki relslarni oʻrnatish boshlandi (foto)|publisher=daryo.uz|date=09.06.2020|accessdate=28-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.railwaygazette.com/metros/toshkent-metro-expansion-aims-to-cut-road-traffic-pollution-and-delays/58202.article|title=Toshkent metro expansion aims to cut road traffic, pollution and delays|publisher=www.railwaygazette.com|date=11.01.2021|accessdate=3-avgust 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

=== Oʻzbekiston yoʻli ===
{{Asosiy|Oʻzbekiston yoʻli}}
Toshkent metropoliteni 2-liniyasi — [[Oʻzbekiston yoʻli]] 1984-yilda ochilgan boʻlib, hozir bu liniya uzunligi 14,3&amp;nbsp;km va 11 bekatdan iborat. Ushbu liniyaning qurilishi quyidagi 4 asosiy bosqichda amalga oshirilgan:
* 1984-yil 7-dekabrda uzunligi 4,8&amp;nbsp;km boʻlgan 5 ta bekat („Alisher Navoiy“, „Oʻzbekiston“, „Kosmonavtlar“, „Oybek“ va „Toshkent“) ochilgan.
* 1987-yil 6-noyabrda uzunligi 3,3&amp;nbsp;km boʻlgan 2 ta bekat („Mashinasozlar“ va „Doʻstlik“) foydalanishga topshirilgan.
* 1989-yil 6-noyabrda uzunligi 2,4&amp;nbsp;km boʻlgan 2 ta bekat („Gʻafur Gʻulom“ va „Chorsu“) ochilgan.
* 1991-yil 30-aprelda uzunligi 3,8&amp;nbsp;km boʻlgan 2 ta bekat („Tinchlik“ va „Beruniy“) ishga tushirilgan.

=== Yunusobod yoʻli ===
{{Asosiy|Yunusobod yo'li}}
[[Fayl:Turkiston metro bekati.jpg|thumb|right|310px|[[Turkiston (metro bekati)|Turkiston Metro bekati]]]]
Toshkent metropolitenining shahar markazini [[Yunusobod tumani]] bilan bogʻlaydigan 3-liniyasi — [[Yunusobod yo'li]] Mustaqilik yillarida qurilgab boʻlib, ushbu liniyaning umumiy uzunligi 10,5 kilometr va 8 ta bekatdan iborat. Ushbu liniya qurilishini quyidagi 2 bosqichga boʻlish mumkin:
* 2001-yil 26-oktabrda uzunligi 7,6&amp;nbsp;km boʻlgan 6 ta bekat („Mingoʻrik“, „Yunus Rajabiy“, „Abdulla Qodiriy“, „Minor“, „Bodomzor“ va „Shahriston“) qurilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://mustaqillik.uz/oz/pages/metro_yunusobod|title=TOSHKENT METROPOLITENI &quot;YUNUSOBOD&quot; YO'NALISHI|publisher=mustaqillik.uz|accessdate=28-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.
* 2020-yil 29-avgustda uzunligi 2,9&amp;nbsp;km boʻlgan 2 ta bekat („Yunusobod“ va „Turkiston“) foydalanishga topshirildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/59012001|title=Toshkentda yer osti va yer usti metro yoʻnalishlarida qurilish ishlari boshlandi|publisher=[[Kun.uz]]|date=01.11.2016|accessdate=10-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/29/prezident-toshkent-metrosining-qurilishi-tugallangan-yunusobod-yonalishi-bilan-tanishdi|title=Президент Тошкент метросининг қурилиши тугалланган «Юнусобод» йўналиши билан танишди|publisher=[[Kun.uz]]|date=29.08.2020|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://daryo.uz/2020/06/15/toshkent-metrosining-yunusobod-yolidagi-2-ta-yangi-bekat-qurib-bitkazildi-foto/|title=Toshkent metrosining “Yunusobod” yoʻlidagi 2 ta yangi bekat qurib bitkazildi (foto)|publisher=daryo.uz|date=15.06.2020|accessdate=28-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

=== O'zbekiston mustaqilligining 30-yilligi yo'li ===
{{Asosiy|Halqa yo'li}}
Toshkent metropolitenining 4-liniyasi — [[O'zbekiston mustaqilligining 30-yilligi yo'li]] yer ustidan oʻtadi. Umumiy uzunligi 52.1&amp;nbsp;km va bekatlari soni 35 ta boʻlishi rejalashtirilgan bu liniyaning birinchi bosqichi qurilishi 2017-yilda boshlandi va 2020-yil 30-avgustda ochildi. Ochilish marosimida Prezident [[Shavkat Mirziyoyev]] ishtirok etdi. Bu bosqichda qurilgan 7 ta bekatning (Texnopark, Yashnobod, Tezul, Olmos, Rohat, Yangiobod va Qo'yliq) umumiy uzunligi 11&amp;nbsp;km&lt;ref name=&quot;kun.uz&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/29/toshkent-yerusti-halqa-metrosining-birinchi-bosqichi-ishga-tushdi|title=Тошкент ерусти ҳалқа метросининг биринчи босқичи ишга тушди|publisher=[[Kun.uz]]|date=29.08.2020|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/30/yerusti-metrosining-dostlik-2-qoyliq-yonalishi-30-avgust-kuni-ochiladi|title=Ерусти метросининг “Дўстлик-2” – “Қўйлиқ” йўналиши 30 август куни очилади|publisher=[[Kun.uz]]|date=30.08.2020|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

2023-yil aprel oyida Toshkentda yerusti halqa metro yo‘lining II bosqichi doirasida qurib bitkazilgan yana 5 ta bekatda yo‘lovchi tashuvlari boshlandi. Qo‘yliq, Matonat, Qiyot, Tolariq, Xonobod va Quruvchilar uchastkasida qurilish ishlari tugatilgan 5 ta bekatning umumiy uzunligi 7,74 kilometr. Yana ikkita stansiyani o‘z ichiga olgan, uzunligi qariyb 4&amp;nbsp;km bo‘lgan Quruvchilar, Turon va Qipchoq bekatining (Chilozor liniyasining Chinor bekati) qurilishi davom etmoqda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2023/04/25/toshkent-yerusti-metrosining-yana-5-ta-bekati-foydalanishga-topshirildi|title=Toshkent yerusti metrosining yana 5 ta bekati foydalanishga topshirildi|publisher=[[Kun.uz]]|date=25.04.2023|accessdate=13-iyun 2023-yil}}&lt;/ref&gt;.

== Toshkent metrosi liniyalari ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-style=&quot;font-size:75%&quot;
!№
! align=&quot;left&quot;|Nomi!!Ochilgan yili!!Oxirgi stansiyani ochilgan yili!!Uzunligi, km!!Stansiyalar soni!!Liniya boʻyicha poezdlar vaqti, daq.!!Stansiya ish rejimi&lt;ref&gt;[http://www.votpusk.ru/story/article.asp?ID=7853 Metro Tashkenta: sxema, opisanie, foto]{{Oʻlikhavola|date=iyul 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;!!Marshrut xaritasi
|-
|'''1'''
|style=&quot;text-align: left;&quot;|'''[[Chilonzor yoʻli]]'''
|1977
|2020
|23,7
|17
|33
|05:00-00:00
|{{Chilonzor yoʻli|collapse=ha}}
|-
|'''2'''
|style=&quot;text-align: left;&quot;|'''[[Oʻzbekiston yoʻli]]'''
|1984
|1991
|14,3
|11
|21
|05:00-00:00
|{{Oʻzbekiston yoʻli|collapse=ha}}
|-
|'''3'''
|style=&quot;text-align: left;&quot;|'''[[Yunusobod yoʻli]]'''
|2001
|2020
|10,5
|8
|15
|05:00-00:00
|{{Yunusobod yoʻli|collapse=ha}}
|-
|'''4'''
| style=&quot;text-align: left;&quot; |'''[[Yer usti halqa yoʻli|Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻli]]'''
| 2020
|2023
|18.7
'' (kut. 52,1)''
|14
'' (kut. 35)''
|16
'' (kut. 70)''
|05:00-00:00
|{{Yer usti halqa yoʻli|collapse=ha}}
|- class=&quot;sortbottom&quot;
| colspan=&quot;4&quot; align=&quot;right&quot; |'''Umumiy:'''
|67,2
|50
|
|
|
|}

== Metro bekatlari ==
{{Asosiy|Toshkent metropoliteni bekatlari||||}}
Toshkent metropoliteni bekatlari loyihalashtirilgan davriga koʻra turli xil uslubda qurilgan. Metrodagi [[Chilonzor (metro bekati)|Chilonzor]], [[Novza (metro bekati)|Novza]] bekatlari gumbazsimon, [[Mustaqillik maydoni (metro bekati)|Mustaqillik maydoni]] yigʻma [[monolit]] konstruksiyali kolonna tipida, boshqa bekatlar esa kolonna tipida qurilgan. Har bir bekatning badiiy meʼmorlik hamda haykaltaroshlik nuqtai nazaridan bezatilishi ramziy ravishda shu bekat nomini aks ettiradi. Ularda madaniy, monumental dekorativ va amaliy sanʼatning milliy anʼanalari oʻz aksini topgan. Bekatlarga bezak berishda, asosan, Oʻzbekistonda chiqadigan qora, qizil, kulrang [[granit]]lar, turli xil [[marmar]], [[keramika]], [[stomalit]], [[yogʻoch]], [[oyna]], turli xil metall va boshqalardan foydalanilgan.

Yoʻlovchilarga qulaylik yaratish uchun baʼzi bekatlarda eskalatorlar oʻrnatilgan.

Toshkent metropoliteni 9 balli zilzilaga bardosh beradi.

[[Yunusobod yoʻli|Yunusobod]] liniyasi ustidan yerosti suvlari oʻtganligi sababli baʼzi bekatlarda shiftdan chakka oʻtadi. Lekin bu yoʻlovchilarga va metropolitenga hech qanday xavf tugʻdirmasligi aytilgan.&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2020/02/13/biz-bilgan-va-bilmagan-toshkent-metropoliteni-video|title=Biz bilgan va bilmagan Toshkent metropoliteni (video)|publisher=[[Kun.uz]]|date=13.02.2020|accessdate=26-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;

== Harakat Tarkibi ==
Toshkent metropolitenida harakatlanadigan poyezdlarning eng yuqori tezligi 80&amp;nbsp;km/soatni tashkil qiladi, oʻrtacha tezlik — 60&amp;nbsp;km/soat. Profilaktika ishlari olib borilayotgan joylarda — 40&amp;nbsp;km/soatgacha tezlik pasaytiriladi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2020/02/13/biz-bilgan-va-bilmagan-toshkent-metropoliteni-video|title=Biz bilgan va bilmagan Toshkent metropoliteni (video)|publisher=[[Kun.uz]]|date=13-fevral 2020-yil|accessdate=26-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;

Metropoliten huzurida yosh kadrlarni tayyorlash markazi bor ekan. Mashinist boʻlishni xohlaganlar avvaliga 7 oylik nazariy bosqichni oʻqib tugatib, soʻngra amaliyotga oʻtishadi. Mashinistlar 4 toifaga boʻlinadi: yangi ishga kirgan mashinistlar 4-toifaga mansub boʻladi; 2 yil davomida qoida buzmasdan poyezd haydasa, imtihon topshirib 3-toifaga oʻtishi mumkin boʻladi; keyin yana 2 yil davomida yaxshi ishlasa, imtihon topshirib 2-toifa oʻtadi va shu tarzda mashinistlarning mahoratlari oshib boradi.

Toshkent metropolitenining [[Chilonzor yoʻli|Chilonzor]] yoʻnalishida eʼlonlar uchun diktor Madina Hasanovaning ovozi yozib olingan. [[Yunusobod yoʻli|Yunusobod]] va [[Oʻzbekiston yoʻli|Oʻzbekiston]] yoʻnalishlari uchun esa [[Oʻzbekiston milliy teleradiokompaniyasi]] xodimasi Muslima Murodova ovoz bergan.

Metropolitendan texnikaviy foydalanish qoidalari

== Toʻlov ==

[[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]]ning 2019-yil 25-noyabrdagi „Umumiy foydalaniladigan transportda yoʻlovchi tashishda yoʻlkira haqini toʻlashning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish toʻgʻrisida“gi qaroriga koʻra [[Toshkent]]dagi avtobus va metropoliten yoʻnalishlarida avtomatlashtirilgan toʻlov tizimini joriy etildi va 2020-yil 3-yanvardan yagona transport kartalari muomalaga chiqarildi. Yagona transport kartalarining hisobini metro kassalari, oylik yoʻl chiptalarini sotish shoxobchalari, infokiosklar, barcha elektron toʻlov tizimlari, shuningdek, ATTO — mobil ilovasi orqali toʻldirish imkoniyati mavjud. Yoʻlovchilar toʻlovlarni yagona transport kartalari orqali amalga oshirishadi. Toshkent metropolitenining barcha bekatlari elektron toʻlovni amalga oshirish uchun mobil va statsionar validatorlar bilan toʻliq taʼminlandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2020/10/08/1-noyabrdan-toshkent-metropolitenida-jyetonlardan-foydalanish-toxtatiladi|title=1-noyabrdan Toshkent metropolitenida jyetonlardan foydalanish toʻxtatiladi|publisher=[[Kun.uz]]|date=08.10.2020|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2021/01/26/toshkentda-metro-avtobus-va-yonalishli-taksi-yolovchilari-yurgan-masofasiga-qarab-pul-tolaydi|title=Toshkentda metro, avtobus va yoʻnalishli taksi yoʻlovchilari yurgan masofasiga qarab pul toʻlaydi|publisher=[[Kun.uz]]|date=26.01.2021|accessdate=28-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

2020-yil 1-noyabrdan boshlab Toshkent metrosi kassalarida jetonlar sotilishi toʻxtatildi. Ammo, jetonlardan foydalanish 2020-yil 31-dekabr kuniga qadar davom etdi. Buning uchun bekatlarning har bir kirish joyida bittadan jetonlarni qabul qiluvchi turniket qoldirildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2020/11/03/toshkent-metrosida-jyetonlardan-foydalanish-joriy-yilning-oxiriga-qadar-davom-etadi|title=Toshkent metrosida jyetonlardan foydalanish joriy yilning oxiriga qadar davom etadi|publisher=[[Kun.uz]]|date=03.11.2020|accessdate=26-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;

Hozir Toshkent metrosida quyidagi toʻlov usullari mavjud&lt;ref&gt;{{YouTube|R2JgEr0viwM|Toshkent metropoliteni|lang=uz|logo=1}}&lt;/ref&gt;:
[[Fayl:Metro toshkent chip.jpg|right|thumb|Toshkent metrosining jetoni. Bunday jetonlardan 2020-yil 31-dekabrgacha foydalanilgan]]
* Yagona transport kartasi (ATTO);
* Bir martalik QR-chipta. U sotib olingan paytdan boshlab 30 daqiqa davomida amal qiladi va faqat u sotib olingan bekatda amal qiladi;
* NFC chipli bank kartalari (Humo, Visa, MasterCard);
* ATTO va Click mobil ilovalarida yaratilgan QR-kod bilan.

2019-yil 15-avgustdan boshlab metroda yoʻl haqi 1400 soʻmni tashkil etadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://tashtrans.uz/oplata-proezda-v-metropolitene-tashkenta/|title=Оплата проезда в метрополитене Ташкента|publisher=www.tashtrans.uz|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

Nafaqadagi fuqarolar poytaxt metrosidan har kuni soat ertalab soat 10:00dan kech soat 16:00gacha bepul foydanalanish huquqiga ega. Bekatga kirishda [[Pensiyalar|pensiya guvohnomasi]]ni taqdim etish kerak.

Shuningdek, quyidagi toifadagi fuqarolar metropolitendan doim bepul foydalanish huquqiga ega:
* [[Ikkinchi jahon urushi|1941—1945-yillardagi urush]] qatnashchilari;
* [[Ikkinchi jahon urushi|1941—1945-yillardagi urush]] nogironlari va 1-guruh urush nogironlarini kuzatib boruvchi shaxs;
* [[Ikkinchi jahon urushi|1941—1945-yillardagi urush]] davrida front ortida fidokorona mehnati va harbiy xizmati uchun orden va medallar bilan mukofotlangan shaxslar;
* [[Afgʻon urushi (1979—1989)|Afgʻoniston]] va boshqa mamlakatlar hududlarida jangovar harakatlarda qatnashgan sobiq harbiy fuqarolar;
* [[Chernobil fojiasi|Chernobil AES]]idagi fojea oqibatida radiatsiya va boshqa kasalliklarga chalingan shaxslar;
* koʻzi ojizlar va ularni kuzatib boruvchi shaxslar;
* oddiy majburiy harbiy xizmatning barcha harbiy xizmatchilari va shartnomadagi harbiy xizmatchilar.
* 2025 yilda Qodirov Ravshan Lazizjon o‘g‘li Toshkent metropoliteni yo‘lovчилari учун QR-kod ma’lumotnomalarini joriy etish masalalari bo‘yicha ikki maqola nashr etdi. Birinchi maqola ingliz tilida “QR Code Information at Metro Stations: Creating Convenience and Access to Information for Passengers” nomида American Journal of Engineering, Mechanics and Architecture jurnalida chop etilgan. Ikkinchi maqola esa o‘zbek tilida “Metropolitenda QR kod ma'lumotnomalari: Yo'lovchilar uchun qulaylik yaratish va axborot olish imkoniyati” nomида “Yangi O‘zbekiston Yangi Ilmiy Tadqiqotlar” jurnalida nashr qilingan&lt;ref name=&quot;grnjournal.us&quot;&gt;{{Jurnal manbasi|last=Qodirov|first=Ravshan Lazizjon o‘g‘li|title=QR Code Information at Metro Stations: Creating Convenience and Access to Information for Passengers|journal=American Journal of Engineering, Mechanics and Architecture|year=2025|pages=3|url=http://grnjournal.us/index.php/AJEMA/article/view/7131/6918}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;grnjournal.us&quot;/&gt;.

== Ish soatlari ==
Toshkent metropolitenining [[Yunusobod yoʻli|Yunusobod]] yoʻnalishi ertalab soat 05:00dan kech soat 23:00gacha, [[Chilonzor yoʻli|Chilonzor]] va [[Oʻzbekiston yoʻli|Oʻzbekiston]] yoʻnalishlari esa soat 05:00dan 00:00gacha ishlaydi.

2021-yil 21-maydan boshlab metropolitenning barcha yoʻllari ish tartibi vaqtincha ertalab soat 06:00dan kech soat 23:00gacha etib belgilanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2021/05/18/toshkent-metrosi-ish-vaqti-ozgarmoqda|title=Toshkent metrosi ish vaqti oʻzgarmoqda|publisher=[[Kun.uz]]|date=18.05.2021|accessdate=26-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

Metroda poyezdlar grafigi ikki turga boʻlinadi: yozgi va qishki. Har xil faslda kun botish vaqti oʻzgarishi sababli grafiklar ham farq qiladi.

Poyezdlar kunning eng tigʻiz vaqtlarida, yaʼni tonggi soat 07:00dan 09:00gacha va kechki 17:00dan 19:00gacha [[Chilonzor yoʻli|Chilonzor]] yoʻnalishi boʻyicha 4 daqiqa, [[Oʻzbekiston yoʻli|Oʻzbekiston]] yoʻnalishi boʻyicha 5 daqiqa, [[Yunusobod yoʻli|Yunusobod]] yoʻnalishi boʻyicha esa 7 daqiqa interval bilan harakatlanadi. Kunning boshqa qismida esa bu interval choʻziladi&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://tashtrans.uz/vremya-raboty-metropolitena-tashkenta/|title=Время работы метрополитена Ташкента|publisher=tashtrans.uz|accessdate=28-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

2020-yil mart oyida [[COVID-19 pandemiyasi]] sababli Toshkent metrosi yoʻlovchilar uchun yopildi. 5 oylik tanaffusdan keyin 2020-yil 15-avgustdan metro yana qayta ishga tushirildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://daryo.uz/2020/08/15/toshkent-metrosi-5-oylik-tanaffusdan-song-qayta-ochildi-foto/|title=Toshkent metrosi 5 oylik tanaffusdan soʻng qayta ochildi (foto)|publisher=daryo.uz|date=15.08.2020|accessdate=28-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

2020-yilning 24-sentabr kuni Toshkent metropoliteni bekatlaridagi 17ta vestibyul vaqtincha yopilgandi. 2020-yilning 10-dekabrigacha barcha vestibyullarning bosqichma-bosqich ochilishini maʼlum qilindi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2020/11/23/10-dekabrgacha-poytaxt-metropoliteni-barcha-vestibyullari-bosqichma-bosqich-ochiladi|title=10-dekabrgacha poytaxt metropoliteni barcha vestibyullari bosqichma-bosqich ochiladi|publisher=[[Kun.uz]]|date=23.11.2020|accessdate=26-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

== Kelajakdagi loyihalar ==
Toshkent metropoliteni tarkibida 2030-yilga qadar 10 ta yangi bekat, xususan, [[Beruniy (metro bekati)|Beruniy]] bekatidan Qoraqamishgacha 2 ta bekat, [[Buyuk Ipak yoʻli (metro bekati)|Buyuk Ipak Yoʻli]] bekatidan TTZgacha (Toshkent Traktor Zavodi) 3 ta bekat hamda [[Mingoʻrik (metro bekati)|Mingoʻrik]] bekatidan Janubiy vokzalgacha 5 ta bekat qurish rejalashtirilmoqda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/13236043|title=Toshkent metropolitenida 2030-yilgacha yana 10ta yangi stansiya quriladi|publisher=[[Kun.uz]]|date=10.08.2017|accessdate=20-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2020/10/14/toshkent-shahrida-metropolitenni-rivojlantirish-boyicha-takliflar|title=Toshkent shahrida metropolitenni rivojlantirish boʻyicha takliflar|publisher=[[Kun.uz]]|date=14.10.2020|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://oz.sputniknews-uz.com/20190407/2025-yilda-Toshkent-metrosi-11165400.html|title=Toshkent metro - 2025|publisher=oz.sputniknews-uz.com|date=07.04.2019|accessdate=28-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

2025-yilga borib Toshkent metropoliteni yana 4 barobar kattalashadi va poytaxt yer osti temir yoʻllarining umumiy uzunligi 157 kilometrni tashkil qiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.mintrans.uz/transport-infratuzilmasi/toshkent-metropoliteni|title=Toshkent metropoliteni haqida|publisher=www.mintrans.uz|accessdate=26-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

Shuningdek, yerusti Halqa yoʻli metrosi loyihasining umumiy qiymati 422 million AQSh dollaridan ziyod. Bu yoʻlning jami uzunligi qariyb 55&amp;nbsp;km boʻlib, bekatlari soni 35 ta boʻladi. Loyiha quyidagi 5 bosqichda amalga oshirilishi rejalashtirilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/30/video-toshkent-yerusti-metrosi-ilk-yolovchilarini-qabul-qildi|title=Видео: Тошкент ерусти метроси илк йўловчиларини қабул қилди|publisher=[[Kun.uz]]|date=30.08.2020|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;:
* 1-bosqich: [[Doʻstlik (metro bekati)|Doʻstlik]] bekatidan Qoʻyliq bozorigacha boʻlgan qism qurilib, foydalanishga topshirildi.
* 2-bosqich: Qoʻyliq bozori bilan Toshkent yerosti metrosining [[Olmazor (metro bekati)|Olmazor]] bekati bogʻlanadi.
* 3-bosqich: [[Beruniy (metro bekati)|Beruniy]] bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
* 4-bosqich: [[Bodomzor (metro bekati)|Bodomzor]] bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
* 5-bosqich: Halqa metro liniyasi yana [[Doʻstlik (metro bekati)|Doʻstlik]] bekatiga ulanadi&lt;ref name=&quot;kun.uz&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/31/zamonaviy-texnopark-kengayayotgan-metropoliten-qayta-qurilayotgan-yollar-toshkentdagi-yangi-loyihalar-taqdim-qilindi|title=Замонавий технопарк, кенгаяётган метрополитен, қайта қурилаётган йўллар — Тошкентдаги янги лойиҳалар тақдим қилинди|publisher=[[Kun.uz]]|date=31.08.2020|accessdate=27-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

[https://tashtrans.uz/sxema-linij-tashkentskogo-metropolitena/ Toshkent Metropolitenini kengaytirish loyihasi] bilan tanishish mumkin.

== Texnik nosozliklar ==

* 2019-yil 18-dekabrda [[Yunusobod (metro bekati)|Yunusobod bekati]] qurilishida yon devorning qulab tushishi oqibatida avariya holati kelib chiqqan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://m.kun.uz/news/2019/12/18/toshkent-metrosining-yunusobod-yonalishi-qurilishida-avariya-sodir-boldi-tuproq-ostida-bir-necha-kishi-qolib-ketgan-bolishi-mumkin|title=Тошкент метросининг Юнусобод йўналиши қурилишида авария содир бўлди. Тупроқ остида бир неча киши қолиб кетган бўлиши мумкин|publisher=[[Kun.uz]]}}&lt;/ref&gt;. Hodisaga kuchli yomgʻir natijasida beton devorning orasiga suv toʻplanib, devor ogʻirlik oqibatida qulab tushgani aytildi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2019/12/18/fvv-va-ssv-yunusoboddagi-yer-opirilishi-boyicha-malumot-berdi|title=ФВВ ва ССВ Юнусободдаги ер ўпирилиши бўйича маълумот берди|publisher=[[Kun.uz]]}}&lt;/ref&gt; Bu hodisada oʻsha paytda qazish ishlari olib borayotgan 6 nafar ishchi qurbon boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2019/12/19/yunusoboddagi-avariya-joyida-tuproq-ostidan-yana-bir-jasad-olib-chiqildi|title=Юнусободдаги авария жойида тупроқ остидан яна бир жасад олиб чиқилди. Қурбонлар сони 6 нафар|publisher=[[Kun.uz]]}}&lt;/ref&gt;. [[Oʻzbekiston temir yoʻllari]] har bir halok boʻlgan ishchining oilasi uchun 100 million soʻm (taqriban 10,400 AQSh dollari) hisobida tovon puli ajratdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2019/12/19/yunusoboddagi-fojiada-halok-bolgan-ishchilarning-oilalariga-100-mln-somdan-kompensatsiya-ajratildi|title=Юнусободдаги фожиада ҳалок бўлган ишчиларнинг оилаларига 100 млн сўмдан компенсация ажратилди|publisher=[[Kun.uz]]|date=19.12.2019|accessdate=8-iyul 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.
* 2021-yil 18-mart kuni [[Chilonzor yoʻli]]ning [[Olmazor (metro bekati)|Olmazor]] va [[Sirgʻali yoʻli|Sergeli yoʻli]]ning Bekat-1 bekatlari orasidagi tunnelda ikki poyezd toʻqnashdi.
* 2021-yil 7-aprel kuni Toshkent metrosida ikki poyezd toʻqnashgani haqida xabar tarqaldi. Rasmiy izohda texnik sabablarga koʻra [[Oʻzbekiston yoʻli]]ning [[Gʻafur Gʻulom (metro bekati)|Gʻofur Gʻulom]] bekatida yoʻlovchilar poyezddan tushirilib, zaxiraga kelgan navbatdagi poyezdga oʻtkazib yuborilgani, yoʻlovchilar tushirilgan poyezd boshqa poyezd yordamida shatakka olinib, [[Beruniy (metro bekati)|Beruniy]] bekatiga olib kelingani maʼlum qilindi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2021/04/09/toshkent-metrosida-ikki-poyezd-toqnashgani-haqida-xabar-tarqaldi-holat-boyicha-rasmiy-izoh-berildi|title=Тошкент метросида икки поезд тўқнашгани ҳақида хабар тарқалди. Ҳолат бўйича расмий изоҳ берилди|publisher=[[Kun.uz]]|date=09.04.2021|accessdate=8-iyul 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.
* 2021-yil 8-aprel kuni [[Sirgʻali yoʻli|Sergeli]] yerusti metrosida poyezd yarim yoʻlda toʻxtab qoldi. Yoʻlovchilar poyezddan tushib, temir yoʻl boʻylab bekatgacha piyoda yurishga majbur boʻldi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2021/04/08/sergeli-yonalishida-metro-harakati-toxtab-qoldi|title=Сергели йўналишида метро ҳаракати тўхтаб қолди|publisher=[[Kun.uz]]|date=08.04.2021|accessdate=8-iyul 2021-yil}}&lt;/ref&gt;
* 2021-yil 9-aprel kuni ijtimoiy tarmoqlarda [[Pushkin (metro bekati)|Pushkin]] bekatidan [[Buyuk Ipak yoʻli (metro bekati)|Buyuk Ipak Yoʻli]] bekati tomon borayotgan poyezdning ochiq eshiklar bilan harakatlangani tushirilgan video tarqaldi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2021/04/10/triller-kinolardagi-kabi-toshkent-metrosida-poyezd-eshikni-yopmay-harakatlandi|title=«Триллер кинолардаги каби» — Тошкент метросида поезд эшикни ёпмай ҳаракатланди|publisher=[[Kun.uz]]|date=10.04.2021|accessdate=8-iyul 2021-yil}}&lt;/ref&gt;
* 2021-yil 28-aprel kuni [[Novza (metro bekati)|Novza]] bekati yaqinidagi tunnelda poyezd texnik nosozlik tufayli toʻxtab qoldi. Ijtimoiy tarmoqlarda metro yoʻlovchilari tunneldagi relslar orqali harakatlanib, bekatga yetib olgani tasvirlangan video va foto suratlar tarqaldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2021/04/28/toshkent-metrosida-yana-favqulodda-holat-yuzaga-keldi|title=Toshkent metrosida yana favqulodda holat yuzaga keldi|publisher=[[Kun.uz]]|date=28.04.2021|accessdate=17-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;. Bunda mashinist poyezd harakatlanayotgan paytda oldindagi yoʻlda kontakt relslarni quvvatlovchi tokopriyomnikda uchqun chiqayotganini koʻrib qolgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2021/04/29/metropoliten-mashinist-tokopriyomnikda-uchqun-chiqayotganini-korgani-uchun-poyezdni-toxtatgan|title=Metropoliten: Mashinist tokopriyomnikda uchqun chiqayotganini koʻrgani uchun poyezdni toʻxtatgan|publisher=[[Kun.uz]]|date=29.04.2021|accessdate=8-iyul 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.
* 2021-yil 7-may kuni soat 21:10 dan 22:00 gacha Toshkent metropoliteni [[Halqa yo'li]]ning 7-bekatida elektr energiyasi oʻchib qoldi. Metrodagi nosozlik sababli shahar jamoat transportida yuqori darajadagi tirbandliklar yuzaga keldi. [[Chilonzor yoʻli]]da harakat toʻxtab qolgani tufayli bekatlarda toʻplanib qolgan yoʻlovchilar tashqariga chiqishga majbur boʻlishdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2021/05/07/qoyliqda-chiroq-ochib-metro-bekati-ham-qorongilikda-qoldi|title=Qoʻyliqda chiroq oʻchib, metro bekati ham qorongʻilikda qoldi|publisher=[[Kun.uz]]|date=07.05.2021|accessdate=17-may 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.
* 2021-yil 13-may kuni Toshkent metropoliteni [[Amir Temur xiyoboni (metro bekati)|Amir Temur xiyoboni]] bekatida barcha yoʻlovchilar tushirib yuborildi, ijtimoiy tarmoqlarda voqea aks etgan videolar tarqaldi. [[Oʻzbekiston temir yoʻllari]] kompaniyasi shu kuni [[Chilonzor yoʻli]]da texnik-profilaktika ishlari olib borilishi munosabati bilan soat 10:30 dan 11:00 gacha poyezdlar aylanmasi [[Amir Temur xiyoboni (metro bekati)|Amir Temur xiyoboni]] bekatiga amalga oshirilini bildirdi.
* 2021-yil 24-may kuni ertalab soat 08:52da 4-sonli yoʻnalish boʻylab harakatlanayotgan poyezd texnik sabablarga koʻra [[Hamid Olimjon (metro bekati)|Hamid Olimjon]] bekatida toʻxtab qoldi. 16-sonli yoʻnalish boʻyicha orqadan kelayotgan poyezd yoʻlovchilarni olib, jadvalga muvofiq harakatlanishni davom ettirdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2021/05/24/toshkent-metrosida-yana-poyezd-toxtab-qoldi|title=Toshkent metrosida yana poyezd toʻxtab qoldi|publisher=[[Kun.uz]]|date=24.05.2021|accessdate=8-iyul 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.
* 2021-yil 7-iyul kuni soat 12:55 va 13:05 oraligʻida Toshkent shahar elektr taʼminotida uzilish yuzaga kelganligi sababli metroning barcha yoʻllarida ham chiroqlar va eskalatorlar ishlamay qoldi. Ammo poyezdlar harakati davom etdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/uz/news/2021/07/07/svet-ochishi-endi-toshkentda-ham-odatiy-hol|title=“Svet” oʻchishi – endi Toshkentda ham odatiy hol|publisher=[[Kun.uz]]|date=07.07.2021|accessdate=8-iyul 2021-yil}}&lt;/ref&gt;.

=== Nojoʻya hodisalar ===
2022-yil 24-fevral kuni soat 21:15 larda Toshkent metropolitenining „Mirzo Ulugʻbek“ bekatida nojoʻya holat sodir boʻldi. 1984-yilda tugʻilgan E.Sh. ismli shaxs (Sirdaryo viloyati, Sardoba tumanida yashagan) oʻzini harakatlanib ketayotgan elektropoyezdning tagiga tashlab, olgan tan jarohatlari oqibatida voqea joyida vafot etgan{{Manba yoʻq|nocat=Manba kerak}}.

== Yana qarang ==

* [[Metropoliten]]
* [[Metropolitenlar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar|3}}

== Havolalar ==
* [https://tashtrans.uz/sxema-linij-tashkentskogo-metropolitena/ Toshkent Metropolitenini kengaytirish loyihasi]

{{manbalar}}

{{OʻzME}}

{{Toshkent jamoat transporti}}
{{Toshkent metropoliteni}}
{{Oʻzbekiston jamoat transporti}}

[[Turkum:Metro]]
[[Turkum:1977-yilda ochilgan metropolitenlar roʻyxati‎]]
[[Turkum:Toshkent metropoliteni| ]]</text>
      <sha1>ol11a8o5l8apf11rhd4vzdlbos5ivrh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>IBM</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13933</id>
    <revision>
      <id>6314051</id>
      <parentid>5182643</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:23:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56302-27</username>
        <id>318780</id>
      </contributor>
      <origin>6314051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5539" sha1="bmnb2qrmx5c1qr7m6buqfderwcz4vvi" xml:space="preserve">[[Tasvir:IBM logo.svg|thumb|right|220px|IBM logotipi]]

'''International Business Machines Corporation''' ([[savdo belgisi]] sifatida '''IBM''' nomi ostida tanilgan), '''Big Blue''' (Katta Moviy)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 7, 2012 |title=IBM100 - The Making of International Business Machines |url=http://www-03.ibm.com/ibm/history/ibm100/us/en/icons/makingibm/impacts/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005172652/http://www-03.ibm.com/ibm/history/ibm100/us/en/icons/makingibm/impacts/ |archive-date=October 5, 2018 |access-date=December 30, 2022 |website=www-03.ibm.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; laqabiga ega, bosh qarorgohi [[Nyu-York (shtat)|Nyu-York]] shtatining [[Armonk]] shahrida joylashgan Amerika xalqaro gigant [[texnologiya kompaniya]]&lt;nowiki/&gt;sidir va dunyoning 175 dan ortiq mamlakatlarida faoliyat yuritadi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 27, 2019 |title=Trust and responsibility. Earned and practiced daily. |url=https://www.ibm.com/blogs/corporate-social-responsibility/2019/06/trust-and-responsibility-earned-and-practiced-daily/ |access-date=December 30, 2022 |website=IBM Impact |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|website=10-K|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/51143/104746919000712/0001047469-19-000712-index.htm|title=10-K|access-date=June 1, 2019|ref={{harvid|10-K|2018}}|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205181213/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/51143/104746919000712/0001047469-19-000712-index.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. IBM dunyodagi eng yirik sanoat tadqiqot tashkiloti hisoblanadi, u 19 ta tadqiqot markaziga ega bo'lib, o'nlab mamlakatlarda faoliyat olib boradi. Kompaniya 1993 yildan 2021 yilgacha ketma-ket 29 yil davomida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]&lt;nowiki/&gt;da biznes tomonidan yaratilgan eng koʻp yillik [[patent]]&lt;nowiki/&gt;lar bo'yicha rekordni qo'lga kiritgan&lt;ref name=&quot;patents&quot;&gt;{{cite web |last=Bajpai |first=Prableen |date=January 29, 2021 |title=Top Patent Holders of 2020 |url=https://www.nasdaq.com/articles/top-patent-holders-of-2020-2021-01-29 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130165223/https://www.nasdaq.com/articles/top-patent-holders-of-2020-2021-01-29 |archive-date=January 30, 2021 |access-date=February 2, 2021 |website=nasdaq.com |publisher=Nasdaq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=January 5, 2022 |title=2021 Top 50 US Patent Assignees |url=https://www.ificlaims.com/rankings-top-50-2021.htm |access-date=August 22, 2022 |publisher=IFI CLAIMS Patent Services}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gil |first1=Darío |title=Why IBM is no longer interested in breaking patent records–and how it plans to measure innovation in the age of open source and quantum computing |url=https://fortune.com/2023/01/06/ibm-patent-record-how-to-measure-innovation-open-source-quantum-computing-tech/ |website=Fortune |access-date=February 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127155828/https://fortune.com/2023/01/06/ibm-patent-record-how-to-measure-innovation-open-source-quantum-computing-tech/ |archive-date=January 27, 2023 |language=en |date=January 6, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

IBM 1911 yilda '''Computing-Tabulating-Recording Company (CTR)''' nomi ostida tashkil etilgan bo'lib, yozuvlarni saqlash va o'lchash tizimlari ishlab chiqaruvchi kompaniyalarni birlashtirgan [[Holding|holding kompaniya]] edi. 1924 yilda kompaniya nomi '''&quot;International Business Machines&quot;''' deb o‘zgartirildi va tez orada [[perforatsion kartalar asosidagi hisoblash tizimlari]]&lt;nowiki/&gt;ning yetakchi ishlab chiqaruvchisiga aylandi. 1960-1970 yillarda '''[[System/360]]''' misolida ko‘rilgan IBM asosiy kompyuter tizimi dunyodagi yetakchi [[hisoblash platformasi]] bo‘lib, kompaniya AQShdagi kompyuterlarning 80 foizini va butun dunyo bo‘yicha kompyuterlarning 70 foizini ishlab chiqargan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=IBM {{!}} Founding, History, &amp; Products {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/International-Business-Machines-Corporation |access-date=December 30, 2022 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''IBM''' 1980-yillarda '''IBM Personal Computer''' bilan mikrokompyuter bozoriga kirib keldi va bu mahsulot tez orada '''PC''' nomi bilan tanildi, bu IBM ning eng ko‘p sotilgan mahsulotlaridan biri bo‘ldi. Biroq, IBM ning yetarlicha uzoqni ko‘ra olmagani sababli&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Press |first=Larry |title=IBM PC |url=https://archive.org/details/encyclopediaofco0000unse_y6v0 |publisher=John Wiley and Sons Ltd. |year=2003 |isbn=0-470-86412-5 |publication-date=1 January 2003 |page=[https://archive.org/details/encyclopediaofco0000unse_y6v0/page/833 833]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Origin of the IBM PC {{!}} Low End Mac |url=https://lowendmac.com/2006/origin-of-the-ibm-pc/ |access-date=2024-02-19 |website=lowendmac.com}}&lt;/ref&gt;, PC intellektual mulk qonunlari bilan yaxshi himoyalanmagan edi. Natijada, IBM tez orada PC bozorida o‘zining bozor ustunligini yangi paydo bo‘layotgan raqobatchilarga yo‘qota boshladi.   

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons turkum}}
* [http://www.ibm.com IBMning rasmiy sayti]
* [http://www.ibm.com/software/ IBMning dasturiy taʼminoti]
* [http://www.research.ibm.com/deepblue/ Deep Blue]
* [http://www.research.ibm.com/bluegene/ Blue Gene]

{{chala}}

[[Turkum:Informatika]]
[[Turkum:AQSh shirkatlari]]
[[Turkum:Texnologiya]]
[[Turkum:Ma'lumot kompaniyalari]]
[[Turkum:Kompyuter sistemalari kompaniyalari]]
[[Turkum:Nyu-York shahridagi tashkil topgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>bmnb2qrmx5c1qr7m6buqfderwcz4vvi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314053</id>
      <parentid>6314051</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:25:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56302-27</username>
        <id>318780</id>
      </contributor>
      <origin>6314053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5538" sha1="3xy40uejlhzpocx5wvd0ocv8z7czbg4" xml:space="preserve">[[Tasvir:IBM logo.svg|thumb|right|220px|IBM logotipi]]

'''International Business Machines Corporation''' ([[savdo belgisi]] sifatida '''IBM''' nomi ostida tanilgan), '''Big Blue''' (Katta Moviy)&lt;ref&gt;{{Cite web |date=March 7, 2012 |title=IBM100 - The Making of International Business Machines |url=http://www-03.ibm.com/ibm/history/ibm100/us/en/icons/makingibm/impacts/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20181005172652/http://www-03.ibm.com/ibm/history/ibm100/us/en/icons/makingibm/impacts/ |archive-date=October 5, 2018 |access-date=December 30, 2022 |website=www-03.ibm.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt; laqabiga ega, bosh qarorgohi [[Nyu-York (shtat)|Nyu-York]] shtatining [[Armonk]] shahrida joylashgan Amerika xalqaro gigant [[texnologiya kompaniya]]&lt;nowiki/&gt;sidir va dunyoning 175 dan ortiq mamlakatlarida faoliyat yuritadi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=June 27, 2019 |title=Trust and responsibility. Earned and practiced daily. |url=https://www.ibm.com/blogs/corporate-social-responsibility/2019/06/trust-and-responsibility-earned-and-practiced-daily/ |access-date=December 30, 2022 |website=IBM Impact |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|website=10-K|url=https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/51143/104746919000712/0001047469-19-000712-index.htm|title=10-K|access-date=June 1, 2019|ref={{harvid|10-K|2018}}|archive-date=December 5, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191205181213/https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/51143/104746919000712/0001047469-19-000712-index.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. IBM dunyodagi eng yirik sanoat tadqiqot tashkiloti hisoblanadi, u 19 ta tadqiqot markaziga ega bo'lib, o'nlab mamlakatlarda faoliyat olib boradi. Kompaniya 1993 yildan 2021 yilgacha ketma-ket 29 yil davomida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]&lt;nowiki/&gt;da biznes tomonidan yaratilgan eng koʻp yillik [[patent]]&lt;nowiki/&gt;lar bo'yicha rekordni qo'lga kiritgan&lt;ref name=&quot;patents&quot;&gt;{{cite web |last=Bajpai |first=Prableen |date=January 29, 2021 |title=Top Patent Holders of 2020 |url=https://www.nasdaq.com/articles/top-patent-holders-of-2020-2021-01-29 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210130165223/https://www.nasdaq.com/articles/top-patent-holders-of-2020-2021-01-29 |archive-date=January 30, 2021 |access-date=February 2, 2021 |website=nasdaq.com |publisher=Nasdaq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |date=January 5, 2022 |title=2021 Top 50 US Patent Assignees |url=https://www.ificlaims.com/rankings-top-50-2021.htm |access-date=August 22, 2022 |publisher=IFI CLAIMS Patent Services}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Gil |first1=Darío |title=Why IBM is no longer interested in breaking patent records–and how it plans to measure innovation in the age of open source and quantum computing |url=https://fortune.com/2023/01/06/ibm-patent-record-how-to-measure-innovation-open-source-quantum-computing-tech/ |website=Fortune |access-date=February 3, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230127155828/https://fortune.com/2023/01/06/ibm-patent-record-how-to-measure-innovation-open-source-quantum-computing-tech/ |archive-date=January 27, 2023 |language=en |date=January 6, 2023 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

IBM 1911 yilda '''Computing-Tabulating-Recording Company (CTR)''' nomi ostida tashkil etilgan bo'lib, yozuvlarni saqlash va o'lchash tizimlari ishlab chiqaruvchi kompaniyalarni birlashtirgan [[Holding|holding kompaniya]] edi. 1924 yilda kompaniya nomi '''&quot;International Business Machines&quot;''' deb o‘zgartirildi va tez orada [[perforatsion kartalar asosidagi hisoblash tizimlari]]&lt;nowiki/&gt;ning yetakchi ishlab chiqaruvchisiga aylandi. 1960-1970 yillarda '''[[System/360]]''' misolida ko‘rilgan IBM asosiy kompyuter tizimi dunyodagi yetakchi [[hisoblash platformasi]] bo‘lib, kompaniya AQShdagi kompyuterlarning 80 foizini va butun dunyo bo‘yicha kompyuterlarning 70 foizini ishlab chiqargan.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=IBM {{!}} Founding, History, &amp; Products {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/International-Business-Machines-Corporation |access-date=December 30, 2022 |website=www.britannica.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

'''IBM''' 1980-yillarda '''IBM Personal Computer''' bilan mikrokompyuter bozoriga kirib keldi va bu mahsulot tez orada '''PC''' nomi bilan tanildi, bu IBM ning eng ko‘p sotilgan mahsulotlaridan biri bo‘ldi. Biroq, IBM ning yetarlicha uzoqni ko‘ra olmagani sababli&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Press |first=Larry |title=IBM PC |url=https://archive.org/details/encyclopediaofco0000unse_y6v0 |publisher=John Wiley and Sons Ltd. |year=2003 |isbn=0-470-86412-5 |publication-date=1 January 2003 |page=[https://archive.org/details/encyclopediaofco0000unse_y6v0/page/833 833]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Origin of the IBM PC {{!}} Low End Mac |url=https://lowendmac.com/2006/origin-of-the-ibm-pc/ |access-date=2024-02-19 |website=lowendmac.com}}&lt;/ref&gt;, PC intellektual mulk qonunlari bilan yaxshi himoyalanmagan edi. Natijada, IBM tez orada PC bozorida o‘zining bozor ustunligini yangi paydo bo‘layotgan raqobatchilarga yo‘qota boshladi.  

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{Commons turkum}}
* [http://www.ibm.com IBMning rasmiy sayti]
* [http://www.ibm.com/software/ IBMning dasturiy taʼminoti]
* [http://www.research.ibm.com/deepblue/ Deep Blue]
* [http://www.research.ibm.com/bluegene/ Blue Gene]

{{chala}}

[[Turkum:Informatika]]
[[Turkum:AQSh shirkatlari]]
[[Turkum:Texnologiya]]
[[Turkum:Ma'lumot kompaniyalari]]
[[Turkum:Kompyuter sistemalari kompaniyalari]]
[[Turkum:Nyu-York shahridagi tashkil topgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>3xy40uejlhzpocx5wvd0ocv8z7czbg4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Slipknot</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14531</id>
    <revision>
      <id>6314091</id>
      <parentid>5148427</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56286-24</username>
        <id>318801</id>
      </contributor>
      <comment>/* Slipknotdan */</comment>
      <origin>6314091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5817" sha1="96gntbd7a0xex4sa3sfleafepxpf81i" xml:space="preserve">{{musiqiy kollektiv
| guruh_nomi       = Slipknot
| image            = [[Tasvir:Slipknot.jpg|200px]]
| tasvir_nomi      = Slipknot
| faoliyat         = [[1995]] [[yil]]dan
| kelib_chiqishi   = [[Des Moines, Iowa]]
| mamlakat         = {{USA}}
| janr             = [[Nu-Metal]] ,[[Alternative metal]], [[Heavy metal]]
| leybl            = Roadrunner Records
| tarkib           = [[Sid Wilson]]&lt;br /&gt;[[James Root]]&lt;br /&gt;[[Craig Jones|Craig &quot;133&quot; Jones]]&lt;br /&gt;[[Shawn &quot;Clown&quot; Crahan]]&lt;br /&gt;[[Mick Thomson]]&lt;br /&gt;[[Corey Taylor]]&lt;br /&gt;[[Alessandro Venturella]]&lt;br /&gt;[[Jay Weinberg]]
| sobiq_tarkib     = [[Anders Colsefini]]&lt;br /&gt;[[Greg &quot;Cuddles&quot; Welts]]&lt;br /&gt;[[Josh &quot;Gnar&quot; Brainard]]&lt;br /&gt;[[Brandon Darner]]&lt;br /&gt;[[Quan &quot;Meld&quot; Nong]]&lt;br /&gt;[[Patrick M. Neuwirth]]&lt;br /&gt;[[Donnie Steele]]&lt;br /&gt;[[Joey Jordison|Nathan &quot;Joey&quot; Jordison]]&lt;br /&gt;[[Paul Gray (Slipknot)|Paul Gray]]&lt;br /&gt;[[Chris Fehn]]
| vebsayt          = [http://www.slipknot1.com/ www.slipknot1.com]
}}'''Slipknot''' (ba'zida '''SlipKnoT''' yoziladi) [[AQSh|amerikalik]] [[heavy metal]] guruhidir. Guruh 9 kishidan iborat, 1995-yilda tashkil topgan va [[Roadrunner Records]] bilan hamkorlikda ijod qiladi. Ularning albomlari va singllari [[platinaviy status]]&lt;nowiki/&gt;ga ega boʻlgan. Guruh &quot;Eng yaxshi metal sahna chiqishi&quot; nominatsiyasida [[Grammy]] mukofotiga chiqarilgan va nihoyat 6 yil davomidagi nominatsiyalardan so'ng &quot;[[Before I Forget]]&quot; qo'shig'i mukofotni qo'lga kiritadi.

== Tarix ==
===Ilk yillar (1995-yildan avval)===  	 
Slipknotning dastlabki qo'shiqlari 1993-yilda yozilgan.	

== Diskografiya ==
=== Albomlar ===
* [[1996]] — [[Mate.Feed.Kill.Repeat.]]
* [[1997]] — [[Demo 1997|Demo]]
* [[1997]] — [[Crowz]] (chiqarilmagan)
* [[1998]] — [[Roadrunner Records Demo]]
* [[1999]] — [[Slipknot (albom)|Slipknot]]
* [[2001]] — [[Iowa (albom)|Iowa]]
* [[2004]] — [[Vol. 3: The Subliminal Verses]]
* [[2005]] — [[Vol. 3: The Subliminal Verses (Australian Tour Edition)]]
* [[2005]] — [[9.0: Live]] (2 CD)
* [[2008]] — [[All Hope is Gone]]
* [[2014]] — [[.5: The Gray Chapter]]
* [[2019]] — [[We Are Not Your Kind]]
* [[2022]] — The End, So Far

=== Singllar ===
==== Slipknotdan ====
* [[2000]] [[Spit It Out]]
* [[2000]] [[Wait And Bleed]]
* 2026 Arsenal

==== Iowadan ====
* [[2001]] — [[Left Behind]]
* [[2002]] — [[My Plague (new abuse mix)]]

==== Vol. 3: The Subliminal Versesdan ====
* [[2004]] — [[Duality]]
* [[2004]] — [[Vermilion]]
* [[2005]] — [[Before I Forget]]
* [[2005]] — [[The Nameless]]
* [[2006]] — [[The Blister Exists]]

=== Saundtreklar ===
* [[2000]]: [[Qichqiriq 3]] — ([[Wait And Bleed - Terry Date Remix]] qoʻshigʻi bilan)
* [[2002]]: [[Rollerbol]] — ([[I Am Hated]] qoʻshigʻi bilan)
* [[2002]]: [[Yovuzlik qarorgohi]] — ([[My Plague - New Abuse Remix]] qoʻshigʻi bilan)
* [[2003]]: [[Freddi Jeysonga qarshi]] — ([[Snap (qoʻshiq)|Snap]] qoʻshigʻi bilan)
* [[2004]]: [[Yovuzlik qarorgohi:Apokalipsis]] — ([[Vermilion]] qoʻshigʻi bilan)
* [[2006]]: [[Oʻzga dunyo 2:Evolyutsiya]] — ([[Vermilion Pt. 2 - Bloodstone Remix]] qoʻshigʻi bilan)

== Videografiya ==
=== Videokliplar ===
* [[2000]] — [[Wait and Bleed]]
* [[2000]] — [[Wait and Bleed (animated version)]]
* [[2000]] — [[Spit It Out]]
* [[2001]] — [[Left Behind]]
* [[2002]] — [[My Plague (new abuse mix)]]
* [[2004]] — [[Duality]]
* [[2004]] — [[Vermilion]]
* [[2004]] — [[Vermilion, pt.2]]
* [[2005]] — [[Before I Forget]]
* [[2005]] — [[The Nameless (Live)]]
* [[2007]] — [[The Blister Exists]]

=== [[DVD]] va [[VHS]] ===
* [[1999]] — [[Welcome to Our Neighborhood]] ([[VHS]])
* [[2002]] — [[Disasterpieces]] ([[DVD]])
* [[1999]] — [[Welcome to Our Neighborhood]] ([[DVD]])
* [[2006]] — [[Voliminal: Inside the Nine]] ([[DVD]])

== Tarkib ==
=== [[1995]]-yilning tarkibi ===
* [[Anders Colsefini]] — vokal/perkussiya
* [[Paul &quot;Balls&quot; Gray]] — bas
* [[Joey &quot;Superball&quot; Jordison]] — barabanlar
* [[Shawn &quot;Clown&quot; Crahan]] — perkussiya/vokal
* [[Mick &quot;Log&quot; Thompson]] — gitara/vokal
* [[Donnie Steele]] — gitara

=== Hozirgi tarkib ===
* 0 — [[Sid &quot;Monkeyboy&quot;]] — DJ
* 4 — [[Jim &quot;Peach&quot; Root]] — gitara
* 5 — [[Craig &quot;133 Mhz&quot; Jones]] — klavishlar/sempl
* 6 — [[Shawn &quot;Clown&quot; Crahan (avvallari &quot;Kong&quot;)]] — perkussiya/bek-vokal
* 7 — [[Mick &quot;Log&quot; Thompson]] — gitara
* 8 — [[Corey &quot;Sickness&quot;, &quot;Fate&quot; Taylor]] — vokalchi
* [[Alessandro Venturella]] – bas (2014–bugun); klavishlar (2019–bugun)
* [[Jay Weinberg]] – barabanlar (2014–bugun)

=== Sobiq ishtirokchilar ===
* [[Patrick M. Neuwirth]] — gitara ([[1991]] — [[1992)]]
* [[Anders Colsefini]] — vokal/perkussiya ([[1995]] — [[1997]])
* [[Donnie Steele]] — gitara ([[1995]] — [[1996]])
* John Green — gitara
* [[Quan &quot;Meld&quot; Nong]]  — gitara ([[1995]])
* [[Josh &quot;Gnar&quot; Brainard]] — gitara ([[1995]] — [[1999]])
* [[Greg &quot;Cuddles&quot; Welts]] — perkussiya ([[1997]] — [[1998]])
* [[Brandon Darner]] — perkussiya ([[1998]])
* 2 — [[Paul &quot;Balls&quot; Gray]] — bas ([[1995]] - [[2010]]) (2010 yilda vafot etdi)
* 3 — [[Chris &quot;Dicknose&quot; Fehn]] — perkussiya/bek-vokal ([[1998]]-[[2019]])
* 1 — [[Joey &quot;Superball&quot; Jordison]] — barabanlar ([[1995]]-[[2013]])

== Havolalar ==
* [http://www.slipknot1.com/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080630032034/http://www.slipknot1.com/ |date=2008-06-30 }}
* [http://www.joey-jordison.org/ Joey Jordison Fanpage] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081120182739/http://www.joey-jordison.org/ |date=2008-11-20 }}

[[Turkum:Heavy metal guruhlar]]
[[Turkum:Nu metal guruhlar]]
[[Turkum:Alternative metal guruhlar]]
[[Turkum:Groove metal guruhlar]]
[[Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari]]


{{music-stub}}</text>
      <sha1>96gntbd7a0xex4sa3sfleafepxpf81i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qizilqum (futbol klubi)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18575</id>
    <revision>
      <id>6314092</id>
      <parentid>6304009</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snn0101</username>
        <id>152428</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Тренерни исми шарифини узгартирдим ва ташкил топган сананм</comment>
      <origin>6314092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36717" sha1="j8b2vdfwb0t7penbnkohuyssfw6zk81" xml:space="preserve">{{maʼnolari|Qizilqum (maʼnolari)}}
{{Futbol klubi2
| clubname = FC Qizilqum Navoiy
| fullname = FC Qizilqum Navoiy
| image = [[File:Photo 2024-01-31 15-58-24.jpg|200px]]
| founded = {{Start date and age|1967}}
| caption = FC Qizilqum badge
| nickname = ''Oltin izlovchilar'', ''konchilar''
| stadium = [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar Stadium]], [[Navoiy (shahar)|Navoiy]]
| capacity = 10,000
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = [[Jamshid Saidov]]
| chrtitle = Prezodenti
| league = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season =
| position = 11
| owntitle = Egasi
| owner = [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
| current = Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
| website = https://fcqizilqum.uz/
| pattern_la1 = _pumaligastriped2122rb
| pattern_b1 = _pumaligastriped2122rb
| pattern_ra1 = _pumaligastriped2122rb
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 =
| leftarm1 = FF0000
| body1 = FF0000
| rightarm1 = FF0000
| shorts1 = FF0000
| socks1 = FF0000
| pattern_la2 = _pumaligastriped2122wb
| pattern_b2 = _pumaligastriped2122wb
| pattern_ra2 = _pumaligastriped2122wb
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 =
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
}}
„'''Qizilqum futbol klubi'''“ – [[Navoiy viloyati|Navioy viloyatining]] [[Navoiy (shahar)|Navoiy]] shahri [[futbol]] jamoasi. [[Oʻzbekiston Oliy Ligasi]] oʻyinlarida ishtirok etadi. 2000-yildan buyon uzluksiz [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston Superligasida]] ishtirok etib kelyapti. 2013-yildan buyon klub bazasi Navoiy viloyatining maʼmuriy markazi boʻlgan Navoiy shahrida joylashgan. 2023-yilgi mavsumda 14 ta klub orasida 5-oʻrinni egalladi.

Jamoa [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati]] ('''NKMK''') mulki boʻlib, korxona klubning bosh homiysi sanaladi.

== Tarixi ==

=== Jamoa nomlari tarixi ===
{| class=&quot;wikitable &quot;
!'''Yillar'''
!'''Nomi'''
|-
|1975—1980
|Progres
|-
|1981
|Zarafshon
|-
|1982—1994
|Progres
|-
|1994—1995
|Qizilqum
|-
|1995—1997
|Progres
|-
|1997—{{H.v.}}
|Qizilqum
|}

=== SSSR Chempionatlarida ===
Klub 1975-yilda [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati]] ishchilari tomonidan „Progress“ nomi bilan tashkil etilgan. Mazkur davrda jamoa havaskorlar klubi maqomiga ega edi.

„Progress“ning yaratilishi yangi [[Zarafshon (shahar)|Zarafshon shahri]] tashkil etilganidan 2 yil oʻtib, nafaqat [[Oʻzbekiston SSR]], balki butun [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]&lt;nowiki/&gt;dagi eng yirik oltin qazib olish markazlaridan biriga aylanishi kerak edi.

[[Zarafshon (shahar)|Zarafshon]]&lt;nowiki/&gt;ga shahar maqomi berilganidan bir yil oʻtib, [[1973|1973-yilda]] jamoa uchun 5000 tomoshabinni sigʻdira oladigan stadion qurilishi boshlandi. 1974-yilda stadionning qurilishi tugallandi va u „Progress“ nomini oldi&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{Veb manbasi|url=http://fcqizilqum.uz/club/sections/history|title=“Қизилқум” футбол клуби тарихидан|accessdate=19-may 2016-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160605091013/http://fcqizilqum.uz/club/sections/history|archivedate=2016-06-05|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;.

1974-yilda „Progress“ jamoasi oʻz tarixida birinchi marta [[Buxoro viloyati]] chempionatida ishtirok etdi (oʻshanda Navoiy viloyati hududi uning tarkibida edi).

1975-yilgi mavsumda „Progress“ [[Buxoro viloyati]] chempionatida 2-oʻrinni egallab, Havaskor jamoalar oʻrtasidagi Oʻzbekiston SSR chempionatida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi.

[[Oltin qidiruvchilar]] uchun 1976-yilgi chempionat debyutida klub 17 jamoa ichida 11-oʻrinni egalladi va yarimhimoyachi [[Yuriy Goncharov]] turnirning 33 ta eng yaxshi oʻyinchilari roʻyxatiga kirdi.

Keyingi yillarda „Progress“ [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]]&lt;nowiki/&gt;ning turli ligalarida oʻynadi, biroq [[SSSRning ikkinchi ligasi - B liga|SSSR chempionatining ikkinchi quyi ligasi darajasi]]&lt;nowiki/&gt;ga chiqa olmadi.

1981-yilgi mavsumda klub „Zarafshon“ deb nomlangan, ammo 1982-yilda u oʻzining asl nomiga qaytgan&lt;ref name=autogenerated1/&gt;.

SSSR parchalanganidan soʻng, 1992-yilgi mavsumdan boshlab „Progress“ Oʻzbekiston chempionatining [[Birinchi liga]]&lt;nowiki/&gt;sida ishtirok eta boshladi.

=== Oʻzbekiston Chempionatlarida ===
Oʻzbekiston mustaqillikk erishgach yanggi tashkil etilgan [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston birinchi ligasi]]&lt;nowiki/&gt;dagi (''hozir Oʻzbekiston Pro ligasi'') debyut mavsumida „Progress“ 16 jamoa ichida 13-oʻrinni egalladi. 1994-yil oxirida klub [[Markaziy Osiyo]]da [[Oʻzbekiston]] (shu jumladan [[Navoiy viloyati]]) va [[Qozogʻiston]] hududida katta hududni egallagan [[Qizilqum|katta choʻl]] sharafiga „Qizilqum“ nomini oldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://test.pfl.uz/ru/m/news/view/9919 |sarlavha=История узбекских клубов: «Кызылкум» |sana=30.12.2018}}&lt;/ref&gt;.

1995-yilgi mavsumning 2-yarmidan 1997-yilning oʻrtalarigacha yana „Progres“ nomi ostida oʻynadi, 2-yarmidan esa klub nihoyat „Qizilqum“ nomini oldi.

Zarafshonliklar 1999-yilgacha Birinchi ligada oʻynab, 3-oʻrinni egallab, Oʻzbekiston chempionatining yuqori ligasi, [[Oʻzbekiston Superligasi|oliy liga]]ga yoʻllanmani qoʻlga kiritdilar&lt;ref name=autogenerated1/&gt;.

Oliy ligadagi debyut mavsumida „Qizilqum“ 11-oʻrinni egalladi (ishtirok etgan 20 ta jamoa orasida)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/367770?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |sarlavha=&quot;Пахтакор&quot; майдонида очко олиш машаққати — &quot;Қизилқум&quot;нинг Тошкентдаги биринчи ва ягона ғалабасини эслаймиз |sana=2024/05/25}}&lt;/ref&gt;. 2002-yilda u bronza medalini qoʻlga kiritdi va bu yutuq klub tarixidagi eng yuqori natija boʻlib qolmoqda.

Hozir „Qizilqum“ Oʻzbekiston Oliy ligasining oʻrta darajali klublaridan biri sanaladi&lt;ref name=autogenerated1/&gt;.

=== Mahalliy tarix ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot; align=center cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;font-size:90%&quot;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | Mavsum
! colspan=&quot;9&quot; | Liga
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Oʻzbekiston Kubogi]]
! colspan=&quot;2&quot; | Eng koʻp gol urgan
! rowspan=&quot;2&quot; |
|-
! Div.
! Oʻrin
! Oʻ.
! Yu
! D.
! M.
! G. U.
! G. Q.
! N.
! Nomi
! Liga
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1992-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1992]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''13'''
|align=center|30
|align=center|7
|align=center|3
|align=center|20
|align=center|29
|align=center|76
|align=center|'''17'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Dmitriy Panin]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1993]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''14'''
|align=center|30
|align=center|9
|align=center|5
|align=center|16
|align=center|31
|align=center|41
|align=center|'''23'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Vladimir Golyanov]]
{{flagicon|UZB}} [[Nikolay Goldenko]]
|align=center|6
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1994-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1994]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''5'''
|align=center|34
|align=center|16
|align=center|10
|align=center|8
|align=center|54
|align=center|36
|align=center|'''42'''
|align=center|
|align=center|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Islom Ahmedov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1995-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1995]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''5'''
|align=center|22
|align=center|11
|align=center|4
|align=center|7
|align=center|42
|align=center|27
|align=center|'''37'''
|align=center|1/8 final
|align=left|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Islom Ahmedov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1996]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''3'''
|align=center|52
|align=center|33
|align=center|10
|align=center|9
|align=center|119
|align=center|58
|align=center|'''109'''
|align=center|Playoff bosqichi
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Vitaly Avanesov]]
|align=center|31
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Andrey Pavlovskiy]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1997]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''4'''
|align=center|42
|align=center|23
|align=center|7
|align=center|12
|align=center|74
|align=center|43
|align=center|'''76'''
|align=center|Playoff bosqichi
|align=left|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1998-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1998]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''7'''
|align=center|38
|align=center|20
|align=center|4
|align=center|14
|align=center|74
|align=center|48
|align=center|'''64'''
|align=center|1/8 final
|align=left|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1999-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1999]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''3'''
|align=center|34
|align=center|25
|align=center|6
|align=center|3
|align=center|84
|align=center|27
|align=center|'''81'''
|align=center|-
|align=left|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2000-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2000]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|38
|align=center|13
|align=center|12
|align=center|13
|align=center|46
|align=center|55
|align=center|'''51'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Gairbek Hudoyberganov]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UKR}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2001-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2001]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''6'''
|align=center|34
|align=center|16
|align=center|5
|align=center|13
|align=center|48
|align=center|35
|align=center|'''53'''
|align=center|Chorak final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Nazarov]]
|align=center|8
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UKR}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2002]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''3'''
|align=center|30
|align=center|18
|align=center|5
|align=center|7
|align=center|67
|align=center|34
|align=center|'''59'''
|align=center|Yarim final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Marsel Idiatullin]]
|align=center|21
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UKR}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2003]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''5'''
|align=center|30
|align=center|17
|align=center|4
|align=center|9
|align=center|59
|align=center|33
|align=center|'''55'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Marsel Idiatullin]]
|align=center|26
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2004]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|7
|align=center|13
|align=center|28
|align=center|48
|align=center|'''25'''
|align=center|Chorak final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Qilichev]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UKR}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2005]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''7'''
|align=center|26
|align=center|11
|align=center|4
|align=center|11
|align=center|33
|align=center|32
|align=center|'''37'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Neʼmatullo Quttiboyev]]
|align=center|14
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Igor Shkvirin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2006]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''6'''
|align=center|30
|align=center|14
|align=center|6
|align=center|10
|align=center|51
|align=center|37
|align=center|'''48'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Timur Islomov]]
|align=center|6
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Igor Shkvirin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2007]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''7'''
|align=center|30
|align=center|12
|align=center|3
|align=center|15
|align=center|42
|align=center|64
|align=center|'''39'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Timur Islomov]]
|align=center|10
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Igor Shkvirin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2008]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''14'''
|align=center|30
|align=center|9
|align=center|5
|align=center|16
|align=center|27
|align=center|44
|align=center|'''32'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|RUS}} [[Vladimir Pachko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2009]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''14'''
|align=center|30
|align=center|10
|align=center|5
|align=center|15
|align=center|33
|align=center|56
|align=center|'''35'''
|align=center|Chorak final
|align=left|{{flagicon|UKR}} [[Vladimir Postolatyev]]
{{flagicon|UZB}} [[Vohid Shodiyev]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2010]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''8'''
|align=center|26
|align=center|9
|align=center|7
|align=center|10
|align=center|25
|align=center|28
|align=center|'''34'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Vladislav Aleksin]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Arslanov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2011]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''13'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|6
|align=center|14
|align=center|23
|align=center|40
|align=center|'''24'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]]
|align=center|6
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Marat Kabayev]]
{{flagicon|UZB}} [[Sergey Arslanov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2012]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|9
|align=center|11
|align=center|22
|align=center|41
|align=center|'''27'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Gʻulom Oʻrunov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Feruz Boboqulov]]
|align=center|5
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Haydarov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''12'''
|align=center|26
|align=center|8
|align=center|1
|align=center|17
|align=center|28
|align=center|48
|align=center|'''25'''
|align=center|Chorak final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Zafar Toʻrayev]]
|align=center|5
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Haydarov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|7
|align=center|6
|align=center|13
|align=center|23
|align=center|34
|align=center|'''27'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Vladimir Shishelov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|GEO}} [[Giorgiy Kvesishvili]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Sherali Joʻrayev (futbolchi, 1988)|Sherali Joʻrayev]]
|align=center|3
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2015]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''10'''
|align=center|30
|align=center|10
|align=center|4
|align=center|16
|align=center|38
|align=center|49
|align=center|'''34'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]]
|align=center|21
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''6'''
|align=center|30
|align=center|14
|align=center|8
|align=center|8
|align=center|41
|align=center|32
|align=center|'''50'''
|align=center|Uchinchi bosqich
|align=left|{{flagicon|SRB}} [[Nemanja Jovanović]]
|align=center|8
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|30
|align=center|9
|align=center|10
|align=center|11
|align=center|31
|align=center|40
|align=center|'''37'''
|align=center|Uchinchi bosqich
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Zokirov]]
{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Yunusov]]
|align=center|6
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''8'''
|align=center|32
|align=center|10
|align=center|5
|align=center|17
|align=center|32
|align=center|47
|align=center|'''31'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Chorak final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|GEO}} [[Elguja Grigalashvili]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2019]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''13'''
|align=center|26
|align=center|5
|align=center|9
|align=center|12
|align=center|24
|align=center|48
|align=center|'''24'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|GEO}} [[Elguja Grigalashvili]]
|align=center|4
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2020]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|5
|align=center|10
|align=center|11
|align=center|19
|align=center|37
|align=center|'''25'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Chorak final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Oybek Qilichev]]
|align=center|5
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Toshmurod Ogʻamurodov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2021]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''9'''
|align=center|26
|align=center|7
|align=center|10
|align=center|9
|align=center|26
|align=center|29
|align=center|'''31'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Chorak final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|GEO}} [[Elguja Grigalashvili]]
|align=center|9
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''5'''
|align=center|26
|align=center|12
|align=center|3
|align=center|11
|align=center|34
|align=center|36
|align=center|'''39'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#1/4 final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]]
|align=center|13
|align=left|{{flagicon|SRB}} [[Nikola Lazarevic]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2023]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''12'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|7
|align=center|13
|align=center|22
|align=center|33
|align=center|'''25'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#E guruhi|Guruh bosqichi]]
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]]
|align=center|8
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]]
{{flagicon|UZB}} [[Toshmurod Ogʻamurodov]]

{{flagicon|UZB}} [[Jamshid Saidov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2024]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|9
|align=center|11
|align=center|25
|align=center|34
|align=center|'''27'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Chorak final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|GEO}} [[Elguja Lobjanidze]]
|align=center|8
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Jamshid Saidov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
|align=center|1
|align=center|'''9'''
|align=center|30
|align=center|9
|align=center|9
|align=center|12
|align=center|28
|align=center|44
|align=center|'''36'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Nimchorak final|Nim chorak final]]
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]]
|align=center|5
|align=left|{{flagicon|SRB}} [[Nikola Lazarevic]]
{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|}
{{notelist}}

== Stadion ==

Ayni kunlarda „Qizilqum“ oʻz uchrashuvlarini asosan [[Navoiy (shahar)|Navoiy shahri]]da joylashgan va 12500 tomoshabinga moʻljallangan „[[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlik]]“ stadionida oʻtkazmoqda.

Klub bir qancha oʻyinlarni [[Zarafshon (shahar)|Zarafshon]]dagi (5000 tomoshabinli) yaqin vaqtgacha asosiy uy arenasi boʻlgan „'''[[Progress (stadion)|Progress]]'''“ stadionida ham oʻtkazadi.

Klubning uy maydoni Zarafshon shahrida joylashgan, sigʻimi 5000 kishiga moʻljallangan „Progress“ stadionidir. 2013-yil avgust oyida „Progress“ stadioni rekonstruksiya qilish uchun yopildi. 2013-yilning avgustidan 2014-yilning mayigacha klub oʻz uy uchrashuvlarini Navoiy shahridagi 10 000 oʻrinli „[[Soʻgʻdiyona (stadion, Navoiy)|Soʻgʻdiyona]]“ stadionida oʻtkazdi. „Soʻgʻdiyona“ stadioni Navoiy klubi „'''Yujanin Navoiy'''“ klubining uy maydoni hisoblanadi. 2014-yilning may oyida klub oʻz uy uchrashuvlarini oʻtkazish uchun [[Navoiy (shahar)|Navoiy shah]]rida joylashgan yana bir yangi qurilgan stadionga – „[[Yoshlar Sport Majmuasi (stadion, Navoiy)|Yoshlar]]“ stadioniga koʻchib oʻtdi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://championat.asia/oz/news/34872|script-title=ru:&quot;Кызылкум&quot;: домашние матчи теперь в спортивном комплексе &quot;Ёшлар&quot;|date=18-aprel 2014-yil|language=ruscha}}&lt;/ref&gt;.

„&lt;nowiki/&gt;[[Umid nihollari sport oʻyinlari|Umid nihollari 2012]]&lt;nowiki/&gt;“ uchun „[[Yoshlar Sport Majmuasi (stadion, Navoiy)|Yoshlar]]“ stadioni biriktirilgan sport majmuasi bilan qurilgan; maktab oʻquvchilari oʻrtasida respublika sport oʻyinlari boʻlib oʻtdi. 12 ming 500 oʻrinli stadion va sport majmuasi qurilishi 2011-yilning aprel oyida boshlanib, 2012-yilda yakuniga yetdi. Sport majmuasida voleybol, qoʻl toʻpi, basketbol oʻyinlari uchun ikkita yopiq maydon va boshqa inshootlar oʻrin olgan. Yangi „Yoshlar“ stadionining tantanali ochilish marosimi 2012-yilning may oyida „Umid nihollari-2012“ oʻyinlarining ochilishi bilan boʻlib oʻtdi. 2012-yilning noyabr oyida [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]] yangi stadionga A toifasidagi toifani berdi. Birinchi rasmiy futbol oʻyini 2014-yil 3-may kuni Dinamo Samarqand jamoasi qarshi boʻlib oʻtgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/05/03/uzbekistan/pfl/qizilqum-zarafshon/dinamo-fk-samarkand/1637358/|work=soccerway|title=Qizilqum&amp;nbsp;– Dinamo Samarkand, 2014-05-03}}&lt;/ref&gt;''&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.pfl.uz/news/sections/oliy_liga/8515|title=pfl.uz — Суперлига: Улар майдонга тушадилар|access-date=3-mart 2018-yil|archive-date=4-mart 2018-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304054858/http://www.pfl.uz/news/sections/oliy_liga/8515|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;''.

== Yutuqlari ==
* {{Bronza}} [[Oʻzbekiston Superligasi|Oliy liganing]] bronza medali sovrindori: (1) 2002
* {{Bronza}} [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Birinchi liga]]ning bronza medali sovrindori: (2) 1996, 1999

== Joriy tarkib ==
{{updated|2026-yil 10-mart holatiga koʻra}}&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Қизилқум |url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e31832a1-975c-4bfc-9708-dce404c869a4-8249f061-a7c1-45ee-8b26-30225c226731.pdf |website=pfl.uz/ |publisher=[[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] |access-date=2026-yil 10-mart }} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI O‘QING ----------------------------------
- Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʻlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi.
 - Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang.
 - Qizilqum FKda rasmiy veb-saytida maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang.
 - Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing
 – Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi 
 ----------------------------------------------------------------------------&gt;
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |nat=UZB|pos=GK|name=[[Farhod Rahmatov]]}}
{{Fs player|no=3 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Dostonbek Tursunov (futbolchi, 2004)|Dostonbek Tursunov]]}}
{{Fs player|no=4 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Ilhomjon Vahobov]]}}
{{Fs player|no=6 |nat=UZB|pos=MF|name=[[Murodali Usmonov]]}}
{{Fs player|no=7 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Fayzullobek Jumanqoʻziyev]]}}
{{Fs player|no=8 |nat=UZB|pos=MF|name=[[Shahzod Rahmatullayev]]}}
{{Fs player|no=9 |nat=UZB|pos=MF|name=[[Shahzod Turopov]]}}
{{Fs player|no=10|nat=UZB|pos=FW|name=[[Islom Kenjaboyev]]}}
{{Fs player|no=11|nat=UKR|pos=FW|name=[[Oleksiy Shchebetun]]}}
{{Fs player|no=14|nat=TJK|pos=MF|name=[[Alisher Shukurov]]}}
{{Fs player|no=15|nat=MNE|pos=DF|name=[[Nikola Kumburović]]}}
{{Fs player|no=16|nat=UZB|pos=MF|name=[[Asror Gʻofurov]]}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=17|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Akmal Muzafarov}}}}
{{Fs player|no=19|nat=UZB|pos=MF|name=[[Ilhomjon Kenjayev]]}}
{{Fs player|no=20|nat=UZB|pos=DF|name=[[Bobomurod Bozorov]]}}
{{Fs player|no=21|nat=UZB|pos=MF|name=[[Muhammadaziz Ibrohimov]]}}
{{Fs player|no=23|nat=UZB|pos=DF|name=[[Samandar Shukrillayev]]}}
{{Fs player|no=31|nat=GEO|pos=MF|name=[[Jaba Jighauri]]}}
{{Fs player|no=34|nat=GEO|pos=DF|name=[[Grigol Chabradze]]}}
{{Fs player|no=44|nat=UZB|pos=DF|name=[[Gʻiyosjon Rizoqulov]]}}
{{Fs player|no=70|nat=UZB|pos=FW|name=[[Shoxruz Norxonov]]}}
{{Fs player|no=72|nat=UZB|pos=GK|name=[[Jahongir Mamatqulov]]}}
{{Fs player|no=77|nat=UZB|pos=DF|name=[[Diyor Rahmatullayev]]}}
{{Fs player|no=99|nat=UZB|pos=GK|name=[[Humoyunshoh Sayyotov]]}}
{{Fs end}}

=== U21 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)}}
{{Fs start}}
{{Fs player|no=2 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Kamron Norqulov]]}}
{{Fs player|no=5 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Damir Abdullayev]]}}
{{Fs player|no=12|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Biloliddin Ermatov}}}}
{{Fs player|no=22|nat=UZB|pos=MF|name=[[Shohrux Nishonov]]}}
{{Fs player|no=24|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Ibrohim Erkinov}}}}
{{Fs player|no=25|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Shohjahon Neʼmatov}}}}
{{Fs player|no=26|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Shohrux Holiqov}}}}
{{Fs player|no=27|nat=UZB|pos=DF|name=[[Ramazon Rabbimov]]}}
{{Fs player|no=28|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Jahongir Salomov}}}}
{{Fs player|no=29|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Jahongir Erkinov}}}}
{{Fs player|no=30|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Ozodbek Moʻydinov}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=32|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Mustaqim Boboqulov}}}}
{{Fs player|no=33|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Sherzod Majidov}}}}
{{Fs player|no=36|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Elzod Ermatov}}}}
{{Fs player|no=37|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Faridjon Obitov}}}}
{{Fs player|no=38|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Mansurbek Muzaffarov}}}}
{{Fs player|no=39|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Iskandar Islomov}}}}
{{Fs player|no=41|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Bekzod Sharipov}}}}
{{Fs player|no=42|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Samandar Rahimov}}}}
{{Fs player|no=71|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Asadbek Baxshilloyev}}}}
{{Fs player|no=78|nat=UZB|pos=DF|name=[[Farrux Joʻrayev]]}}
{{Fs end}}

=== U19 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (19 yoshgacha)}}

== Klub hodimlari ==

=== Klub rahbariyati va maʼmuriyati ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Lavozim
!Xodimlar
|-
|Prezident
|
|-
|Bosh direktor
|[[Amin Ergashev]]
|-
|Sport direktori
|[[Alisher Xoliqov]]
|-
|Texnik direktor
|[[Vohid Shodiyev]]
|-
|Xavfsizlik boʻyicha ofitser
|
|-
|Matubot kotibi
|Aziz Nurov
|}
{{refbegin}}
* Oxirgi yangilangan: 2026-yil 26-yanvar
* Manba:
{{refend}}

=== Murabbiylar shtabi ===
''2026-yilgi mavsum uchun murabbiylar shtabi.''
{| class=&quot;wikitable &quot;
!Lavozim
!Ism
|-
|Bosh murabbiy
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|-
|Katta murabbiy
|{{flagicon|UZB}} Farhod Nurullayev
|-
|Yordamchi murabbiy
|{{flagicon|UZB}} Aziz Nazarov
|-
|Jismoniy tayyorgalik murabbiyi
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Xoliqov]]
|-
|Jismoniy tayyorgalik murabbiyi
|{{flagicon|ESP}} Carlos Jimens
|-
|Darvozabonlar murabbiyi
|{{flagicon|UZB}} Baxtimurod Hayriddinov
|-
|Tahlilchi
|{{flagicon|UZB}} Sobir Pirnazarov
|}

== Boshqaruv tarixi ==
{| class=&quot;wikitable &quot;
!Yillar
!Bosh murabbiy
|-
|1967—1993
!''maʼlumotlar yoʻq''
|-
|1994—1995
|{{flagicon|UZB}} [[Islom Axmedov]]
|-
|1996
|{{flagicon|Tojikiston}} [[Andrey Pavlovskiy]]
|-
|1997—1999
|{{flagicon|UZB}} [[Rinat Embulatov]]
{{flagicon|UZB}} [[Vladimir Desyatchikov]]
|-
|2000—2002
|{{flagicon|Ukraina}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|2003
|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|2004
|{{flagicon|Ukraina}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|2005—2007
|{{flagicon|UZB}} [[Igor Shkvirin]]
|-
|2008—2010
|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]]
|-
|2008
|{{flagicon|RUS}} [[Vladimir Pachko]]
|-
|2011
|{{flagicon|UZB}} [[Marat Kabayev]]
|-
|2012—2013
|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Haydarov]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://test.pfl.uz/uzb/m/news/view/2245 |sarlavha=&quot;Qizilqum&quot; yangi murabbiylar shtabini tasdiqladi |sana=03.02.2012}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/rustam-zabirov-qizilqumdan-ketdi|sarlavha=Рустам Забиров “Қизилқум”дан кетди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230511150653/https://championat.asia/uz/news/rustam-zabirov-qizilqumdan-ketdi|arxivsana=2023-05-11|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013—2016
|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/qizilqum-zhamoaga-yurij-lukin-bosh-murabbij-boldi|sarlavha=&quot;Қизилқум&quot;: Жамоага Юрий Лукин бош мураббий бўлди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230511150652/https://championat.asia/uz/news/qizilqum-zhamoaga-yurij-lukin-bosh-murabbij-boldi|arxivsana=2023-05-11|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017—2020
|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov]]
|-
|2020
|{{flagicon|TRK}} [[Toshmurod Ogʻamurodov]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/tachmurod-agamurodov-qizilqum-bosh-murabbiyi|sarlavha=Тачмурод Агамуродов — &quot;Қизилқум&quot; бош мураббийи|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221120172552/https://championat.asia/uz/news/tachmurod-agamurodov-qizilqum-bosh-murabbiyi|arxivsana=2022-11-20|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020—2021
|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov]]
|-
|2022
|{{flagicon|SRB}} [[Nikola Lazarevic]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/rasman-nikola-lazarevich-qizilqum-jamoasi-bosh-murabbiyi|sarlavha=Расман: Никола Лазаревич - “Қизилқум” жамоаси бош мураббийи|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230511150658/https://championat.asia/uz/news/rasman-nikola-lazarevich-qizilqum-jamoasi-bosh-murabbiyi|arxivsana=2023-05-11|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|{{flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/rasman-asror-aliqulov-qizilqum-bosh-murabbiyi|sarlavha=Расман: Асрор Алиқулов — &quot;Қизилқум&quot; бош мураббийи|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230511150656/https://championat.asia/uz/news/rasman-asror-aliqulov-qizilqum-bosh-murabbiyi|arxivsana=2023-05-11|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023—2024
|{{flagicon|UZB}} [[Jamshid Saidov]]
|-
|2025
|{{flagicon|SRB}} [[Nikola Lazarevic]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://sports.uz/news/view/rasman-nikola-lazarevich-qizilqum-bosh-murabbiyi-26-12-2024 |sarlavha=Расман! Никола Лазаревич &quot;Қизилқум&quot; бош мураббийи. |sana=2024/12/26 |nashriyot=[[sports.uz]] |til=uz}}&lt;/ref&gt;
|-
|2025—
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|}

== Mashhur futbolchilar ==
{{columns-list|
* {{flagicon|SSSR}} [[Vyacheslav Medvedev]]
* {{flagicon|SSSR}} [[Yuriy Kurbatov]]
* {{flagicon|SSSR}} [[Nikolay Turchinenko]]
* {{flagicon|UZB}} [[Jafar Irismetov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Shavkat Mullajonov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Spartak Murtazoyev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Vladimir Shishelov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Viktor Karpenko]]
* {{flagicon|UZB}} [[Yaroslav Krushelnitskiy]]
* {{flagicon|UZB}} [[Leonid Koshelev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Jasur Hasanov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Aleksey Nikolaev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Vyacheslav Ponomarev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Oleg Sabirov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Jasur Narziqulov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Fayzulla Qambarov]]
|colwidth=20em}}
; Sobiq SSSR davlatlari
{{columns-list|
* {{flagicon|Rossiya}} [[Andrey Usachev]]
* {{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]]
* {{flagicon|TKM}} [[Nazar Bayramov]]
* {{flagicon|Gruziya}} [[Elguja Grigalashvili]]
* {{flagicon|Gruziya}} [[Giorgiy Kvesishvili]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Vyacheslav Shevchenko]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Andrey Oparin]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Roman Pasichnichenko]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Dmitriy Kolodin]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Andrey Melnichuk]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Andrey Derkach]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Aleksandr Tkachuk]]
* {{flagicon|Litva}} [[Pavel Leus]]
|colwidth=20em}}
; Yevropa
{{columns-list|
* {{flagicon|Serbiya}} [[Nemanya Yovanovich]]
* {{flagicon|Germaniya}} [[Aleksandr Frank]]
|colwidth=20em}}
; Afrika
{{columns-list|
* {{flagicon|NGA}} [[Ifiyani Ifiyani]]
|colwidth=20em}}
; Janubiy Amerika
{{columns-list
|colwidth=20em}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://fcqizilqum.uz/ Qizilqum FC] klub rasmiy [[Veb-sayt|veb sayti]]
* [https://footballfacts.ru/club/4352-kyzylkumzarafshan#tab103_34191r Qizilqum FC] Footballfacts.ru veb-saytidagi profil
* [http://wildstat.ru/p/1/club/UZB_Qizilqum_Zarafshon Qizilqum FC] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190925175721/http://wildstat.ru/p/1/club/UZB_Qizilqum_Zarafshon |date=2019-09-25 }} Wildstat.ru veb-saytidagi profil
* [http://www.logofc.info/cat342/cat343/3555-.html Qizilqum FC] Logofc.info
* [https://www.transfermarkt.com/qizilqum-zarafshan/mitarbeiterhistorie/verein/20115 Qizilqum FC] [[Transfermarkt]] saytida
* https://t.me/PFC_Qizilqum

{{Qizilqum futbol klubi tarkibi}}
{{Oliy Liga}}

[[Turkum:Qizilqum Navoiy]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Navoiy viloyati futbol klublari]]
[[Turkum:Zarafshonda sport]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi jamoalari]]
[[Turkum:1967-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:1967-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:1975-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:1975-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]</text>
      <sha1>j8b2vdfwb0t7penbnkohuyssfw6zk81</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314093</id>
      <parentid>6314092</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:50:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Snn0101</username>
        <id>152428</id>
      </contributor>
      <comment>/* SSSR Chempionatlarida */ Ташкил топган йили</comment>
      <origin>6314093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36717" sha1="5g3iq08z9w2fee0bz9lbprbc1bnlobm" xml:space="preserve">{{maʼnolari|Qizilqum (maʼnolari)}}
{{Futbol klubi2
| clubname = FC Qizilqum Navoiy
| fullname = FC Qizilqum Navoiy
| image = [[File:Photo 2024-01-31 15-58-24.jpg|200px]]
| founded = {{Start date and age|1967}}
| caption = FC Qizilqum badge
| nickname = ''Oltin izlovchilar'', ''konchilar''
| stadium = [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar Stadium]], [[Navoiy (shahar)|Navoiy]]
| capacity = 10,000
| mgrtitle = Bosh murabbiy
| manager = [[Jamshid Saidov]]
| chrtitle = Prezodenti
| league = [[Oʻzbekiston Superligasi]]
| season =
| position = 11
| owntitle = Egasi
| owner = [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati|NKMK]]
| current = Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi
| website = https://fcqizilqum.uz/
| pattern_la1 = _pumaligastriped2122rb
| pattern_b1 = _pumaligastriped2122rb
| pattern_ra1 = _pumaligastriped2122rb
| pattern_sh1 =
| pattern_so1 =
| leftarm1 = FF0000
| body1 = FF0000
| rightarm1 = FF0000
| shorts1 = FF0000
| socks1 = FF0000
| pattern_la2 = _pumaligastriped2122wb
| pattern_b2 = _pumaligastriped2122wb
| pattern_ra2 = _pumaligastriped2122wb
| pattern_sh2 =
| pattern_so2 =
| leftarm2 = FFFFFF
| body2 = FFFFFF
| rightarm2 = FFFFFF
| shorts2 = FFFFFF
| socks2 = FFFFFF
}}
„'''Qizilqum futbol klubi'''“ – [[Navoiy viloyati|Navioy viloyatining]] [[Navoiy (shahar)|Navoiy]] shahri [[futbol]] jamoasi. [[Oʻzbekiston Oliy Ligasi]] oʻyinlarida ishtirok etadi. 2000-yildan buyon uzluksiz [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston Superligasida]] ishtirok etib kelyapti. 2013-yildan buyon klub bazasi Navoiy viloyatining maʼmuriy markazi boʻlgan Navoiy shahrida joylashgan. 2023-yilgi mavsumda 14 ta klub orasida 5-oʻrinni egalladi.

Jamoa [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati]] ('''NKMK''') mulki boʻlib, korxona klubning bosh homiysi sanaladi.

== Tarixi ==

=== Jamoa nomlari tarixi ===
{| class=&quot;wikitable &quot;
!'''Yillar'''
!'''Nomi'''
|-
|1975—1980
|Progres
|-
|1981
|Zarafshon
|-
|1982—1994
|Progres
|-
|1994—1995
|Qizilqum
|-
|1995—1997
|Progres
|-
|1997—{{H.v.}}
|Qizilqum
|}

=== SSSR Chempionatlarida ===
Klub 1967-yilda [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati]] ishchilari tomonidan „Progress“ nomi bilan tashkil etilgan. Mazkur davrda jamoa havaskorlar klubi maqomiga ega edi.

„Progress“ning yaratilishi yangi [[Zarafshon (shahar)|Zarafshon shahri]] tashkil etilganidan 2 yil oʻtib, nafaqat [[Oʻzbekiston SSR]], balki butun [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]&lt;nowiki/&gt;dagi eng yirik oltin qazib olish markazlaridan biriga aylanishi kerak edi.

[[Zarafshon (shahar)|Zarafshon]]&lt;nowiki/&gt;ga shahar maqomi berilganidan bir yil oʻtib, [[1973|1973-yilda]] jamoa uchun 5000 tomoshabinni sigʻdira oladigan stadion qurilishi boshlandi. 1974-yilda stadionning qurilishi tugallandi va u „Progress“ nomini oldi&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{Veb manbasi|url=http://fcqizilqum.uz/club/sections/history|title=“Қизилқум” футбол клуби тарихидан|accessdate=19-may 2016-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160605091013/http://fcqizilqum.uz/club/sections/history|archivedate=2016-06-05|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;.

1974-yilda „Progress“ jamoasi oʻz tarixida birinchi marta [[Buxoro viloyati]] chempionatida ishtirok etdi (oʻshanda Navoiy viloyati hududi uning tarkibida edi).

1975-yilgi mavsumda „Progress“ [[Buxoro viloyati]] chempionatida 2-oʻrinni egallab, Havaskor jamoalar oʻrtasidagi Oʻzbekiston SSR chempionatida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritdi.

[[Oltin qidiruvchilar]] uchun 1976-yilgi chempionat debyutida klub 17 jamoa ichida 11-oʻrinni egalladi va yarimhimoyachi [[Yuriy Goncharov]] turnirning 33 ta eng yaxshi oʻyinchilari roʻyxatiga kirdi.

Keyingi yillarda „Progress“ [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]]&lt;nowiki/&gt;ning turli ligalarida oʻynadi, biroq [[SSSRning ikkinchi ligasi - B liga|SSSR chempionatining ikkinchi quyi ligasi darajasi]]&lt;nowiki/&gt;ga chiqa olmadi.

1981-yilgi mavsumda klub „Zarafshon“ deb nomlangan, ammo 1982-yilda u oʻzining asl nomiga qaytgan&lt;ref name=autogenerated1/&gt;.

SSSR parchalanganidan soʻng, 1992-yilgi mavsumdan boshlab „Progress“ Oʻzbekiston chempionatining [[Birinchi liga]]&lt;nowiki/&gt;sida ishtirok eta boshladi.

=== Oʻzbekiston Chempionatlarida ===
Oʻzbekiston mustaqillikk erishgach yanggi tashkil etilgan [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Oʻzbekiston birinchi ligasi]]&lt;nowiki/&gt;dagi (''hozir Oʻzbekiston Pro ligasi'') debyut mavsumida „Progress“ 16 jamoa ichida 13-oʻrinni egalladi. 1994-yil oxirida klub [[Markaziy Osiyo]]da [[Oʻzbekiston]] (shu jumladan [[Navoiy viloyati]]) va [[Qozogʻiston]] hududida katta hududni egallagan [[Qizilqum|katta choʻl]] sharafiga „Qizilqum“ nomini oldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://test.pfl.uz/ru/m/news/view/9919 |sarlavha=История узбекских клубов: «Кызылкум» |sana=30.12.2018}}&lt;/ref&gt;.

1995-yilgi mavsumning 2-yarmidan 1997-yilning oʻrtalarigacha yana „Progres“ nomi ostida oʻynadi, 2-yarmidan esa klub nihoyat „Qizilqum“ nomini oldi.

Zarafshonliklar 1999-yilgacha Birinchi ligada oʻynab, 3-oʻrinni egallab, Oʻzbekiston chempionatining yuqori ligasi, [[Oʻzbekiston Superligasi|oliy liga]]ga yoʻllanmani qoʻlga kiritdilar&lt;ref name=autogenerated1/&gt;.

Oliy ligadagi debyut mavsumida „Qizilqum“ 11-oʻrinni egalladi (ishtirok etgan 20 ta jamoa orasida)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/367770?utm_source=telegram&amp;utm_medium=championatasia |sarlavha=&quot;Пахтакор&quot; майдонида очко олиш машаққати — &quot;Қизилқум&quot;нинг Тошкентдаги биринчи ва ягона ғалабасини эслаймиз |sana=2024/05/25}}&lt;/ref&gt;. 2002-yilda u bronza medalini qoʻlga kiritdi va bu yutuq klub tarixidagi eng yuqori natija boʻlib qolmoqda.

Hozir „Qizilqum“ Oʻzbekiston Oliy ligasining oʻrta darajali klublaridan biri sanaladi&lt;ref name=autogenerated1/&gt;.

=== Mahalliy tarix ===
{| class=&quot;wikitable mw-collapsible mw-collapsed&quot; align=center cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border:1px solid #AAAAAA;font-size:90%&quot;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; | Mavsum
! colspan=&quot;9&quot; | Liga
! rowspan=&quot;2&quot; | [[Oʻzbekiston Kubogi]]
! colspan=&quot;2&quot; | Eng koʻp gol urgan
! rowspan=&quot;2&quot; |
|-
! Div.
! Oʻrin
! Oʻ.
! Yu
! D.
! M.
! G. U.
! G. Q.
! N.
! Nomi
! Liga
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1992-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1992]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''13'''
|align=center|30
|align=center|7
|align=center|3
|align=center|20
|align=center|29
|align=center|76
|align=center|'''17'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Dmitriy Panin]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1993-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1993]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''14'''
|align=center|30
|align=center|9
|align=center|5
|align=center|16
|align=center|31
|align=center|41
|align=center|'''23'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Vladimir Golyanov]]
{{flagicon|UZB}} [[Nikolay Goldenko]]
|align=center|6
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1994-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1994]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''5'''
|align=center|34
|align=center|16
|align=center|10
|align=center|8
|align=center|54
|align=center|36
|align=center|'''42'''
|align=center|
|align=center|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Islom Ahmedov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1995-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1995]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''5'''
|align=center|22
|align=center|11
|align=center|4
|align=center|7
|align=center|42
|align=center|27
|align=center|'''37'''
|align=center|1/8 final
|align=left|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Islom Ahmedov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1996-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1996]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''3'''
|align=center|52
|align=center|33
|align=center|10
|align=center|9
|align=center|119
|align=center|58
|align=center|'''109'''
|align=center|Playoff bosqichi
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Vitaly Avanesov]]
|align=center|31
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Andrey Pavlovskiy]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1997-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1997]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''4'''
|align=center|42
|align=center|23
|align=center|7
|align=center|12
|align=center|74
|align=center|43
|align=center|'''76'''
|align=center|Playoff bosqichi
|align=left|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1998-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1998]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''7'''
|align=center|38
|align=center|20
|align=center|4
|align=center|14
|align=center|74
|align=center|48
|align=center|'''64'''
|align=center|1/8 final
|align=left|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 1999-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|1999]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Pro ligasi|2]]
|align=center|'''3'''
|align=center|34
|align=center|25
|align=center|6
|align=center|3
|align=center|84
|align=center|27
|align=center|'''81'''
|align=center|-
|align=left|
|align=center|
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2000-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2000]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|38
|align=center|13
|align=center|12
|align=center|13
|align=center|46
|align=center|55
|align=center|'''51'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Gairbek Hudoyberganov]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UKR}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2001-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2001]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''6'''
|align=center|34
|align=center|16
|align=center|5
|align=center|13
|align=center|48
|align=center|35
|align=center|'''53'''
|align=center|Chorak final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Sherzod Nazarov]]
|align=center|8
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UKR}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2002-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2002]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''3'''
|align=center|30
|align=center|18
|align=center|5
|align=center|7
|align=center|67
|align=center|34
|align=center|'''59'''
|align=center|Yarim final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Marsel Idiatullin]]
|align=center|21
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UKR}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2003-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2003]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''5'''
|align=center|30
|align=center|17
|align=center|4
|align=center|9
|align=center|59
|align=center|33
|align=center|'''55'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Marsel Idiatullin]]
|align=center|26
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2004]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|7
|align=center|13
|align=center|28
|align=center|48
|align=center|'''25'''
|align=center|Chorak final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Qilichev]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UKR}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2005-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2005]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''7'''
|align=center|26
|align=center|11
|align=center|4
|align=center|11
|align=center|33
|align=center|32
|align=center|'''37'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Neʼmatullo Quttiboyev]]
|align=center|14
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Igor Shkvirin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2004-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2006]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''6'''
|align=center|30
|align=center|14
|align=center|6
|align=center|10
|align=center|51
|align=center|37
|align=center|'''48'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Timur Islomov]]
|align=center|6
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
{{flagicon|UZB}} [[Igor Shkvirin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2007-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2007]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''7'''
|align=center|30
|align=center|12
|align=center|3
|align=center|15
|align=center|42
|align=center|64
|align=center|'''39'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Timur Islomov]]
|align=center|10
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Igor Shkvirin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2008-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2008]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''14'''
|align=center|30
|align=center|9
|align=center|5
|align=center|16
|align=center|27
|align=center|44
|align=center|'''32'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|RUS}} [[Vladimir Pachko]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2009-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2009]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''14'''
|align=center|30
|align=center|10
|align=center|5
|align=center|15
|align=center|33
|align=center|56
|align=center|'''35'''
|align=center|Chorak final
|align=left|{{flagicon|UKR}} [[Vladimir Postolatyev]]
{{flagicon|UZB}} [[Vohid Shodiyev]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2010-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2010]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''8'''
|align=center|26
|align=center|9
|align=center|7
|align=center|10
|align=center|25
|align=center|28
|align=center|'''34'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Vladislav Aleksin]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Sergey Arslanov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2011-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2011]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''13'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|6
|align=center|14
|align=center|23
|align=center|40
|align=center|'''24'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]]
|align=center|6
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Marat Kabayev]]
{{flagicon|UZB}} [[Sergey Arslanov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2012-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2012]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|9
|align=center|11
|align=center|22
|align=center|41
|align=center|'''27'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Gʻulom Oʻrunov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Feruz Boboqulov]]
|align=center|5
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Haydarov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2013-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2013]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''12'''
|align=center|26
|align=center|8
|align=center|1
|align=center|17
|align=center|28
|align=center|48
|align=center|'''25'''
|align=center|Chorak final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Zafar Toʻrayev]]
|align=center|5
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Haydarov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2014-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2014]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|7
|align=center|6
|align=center|13
|align=center|23
|align=center|34
|align=center|'''27'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Vladimir Shishelov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|GEO}} [[Giorgiy Kvesishvili]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Sherali Joʻrayev (futbolchi, 1988)|Sherali Joʻrayev]]
|align=center|3
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2015-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2015]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''10'''
|align=center|30
|align=center|10
|align=center|4
|align=center|16
|align=center|38
|align=center|49
|align=center|'''34'''
|align=center|1/16 final
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Bahriddin Vahobov]]
|align=center|21
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2016-yilgi Oʻzbekiston Oliy ligasi|2016]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''6'''
|align=center|30
|align=center|14
|align=center|8
|align=center|8
|align=center|41
|align=center|32
|align=center|'''50'''
|align=center|Uchinchi bosqich
|align=left|{{flagicon|SRB}} [[Nemanja Jovanović]]
|align=center|8
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2017-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2017]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|30
|align=center|9
|align=center|10
|align=center|11
|align=center|31
|align=center|40
|align=center|'''37'''
|align=center|Uchinchi bosqich
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Otabek Zokirov]]
{{flagicon|UZB}} [[Ilhom Yunusov]]
|align=center|6
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2018]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''8'''
|align=center|32
|align=center|10
|align=center|5
|align=center|17
|align=center|32
|align=center|47
|align=center|'''31'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2018-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Chorak final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|GEO}} [[Elguja Grigalashvili]]
|align=center|7
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2019-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2019]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''13'''
|align=center|26
|align=center|5
|align=center|9
|align=center|12
|align=center|24
|align=center|48
|align=center|'''24'''
|align=center|1/8 final
|align=left|{{flagicon|GEO}} [[Elguja Grigalashvili]]
|align=center|4
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2020]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|5
|align=center|10
|align=center|11
|align=center|19
|align=center|37
|align=center|'''25'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Chorak final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Oybek Qilichev]]
|align=center|5
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Toshmurod Ogʻamurodov]] &lt;br /&gt;{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2021]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''9'''
|align=center|26
|align=center|7
|align=center|10
|align=center|9
|align=center|26
|align=center|29
|align=center|'''31'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2021-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Chorak final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|GEO}} [[Elguja Grigalashvili]]
|align=center|9
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov|Hamidjon Aktamov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2022]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''5'''
|align=center|26
|align=center|12
|align=center|3
|align=center|11
|align=center|34
|align=center|36
|align=center|'''39'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#1/4 final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]]
|align=center|13
|align=left|{{flagicon|SRB}} [[Nikola Lazarevic]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2023]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''12'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|7
|align=center|13
|align=center|22
|align=center|33
|align=center|'''25'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2023-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#E guruhi|Guruh bosqichi]]
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]]
|align=center|8
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]]
{{flagicon|UZB}} [[Toshmurod Ogʻamurodov]]

{{flagicon|UZB}} [[Jamshid Saidov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2024]]
|align=center|[[Oʻzbekiston Superligasi|1]]
|align=center|'''11'''
|align=center|26
|align=center|6
|align=center|9
|align=center|11
|align=center|25
|align=center|34
|align=center|'''27'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2024-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Chorak final|Chorak final]]
|align=left|{{flagicon|GEO}} [[Elguja Lobjanidze]]
|align=center|8
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Jamshid Saidov]]
|-
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2025]]
|align=center|1
|align=center|'''9'''
|align=center|30
|align=center|9
|align=center|9
|align=center|12
|align=center|28
|align=center|44
|align=center|'''36'''
|align=center|[[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Kubogi#Nimchorak final|Nim chorak final]]
|align=left|{{flagicon|UZB}} [[Islom Kenjaboyev]]
|align=center|5
|align=left|{{flagicon|SRB}} [[Nikola Lazarevic]]
{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|}
{{notelist}}

== Stadion ==

Ayni kunlarda „Qizilqum“ oʻz uchrashuvlarini asosan [[Navoiy (shahar)|Navoiy shahri]]da joylashgan va 12500 tomoshabinga moʻljallangan „[[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlik]]“ stadionida oʻtkazmoqda.

Klub bir qancha oʻyinlarni [[Zarafshon (shahar)|Zarafshon]]dagi (5000 tomoshabinli) yaqin vaqtgacha asosiy uy arenasi boʻlgan „'''[[Progress (stadion)|Progress]]'''“ stadionida ham oʻtkazadi.

Klubning uy maydoni Zarafshon shahrida joylashgan, sigʻimi 5000 kishiga moʻljallangan „Progress“ stadionidir. 2013-yil avgust oyida „Progress“ stadioni rekonstruksiya qilish uchun yopildi. 2013-yilning avgustidan 2014-yilning mayigacha klub oʻz uy uchrashuvlarini Navoiy shahridagi 10 000 oʻrinli „[[Soʻgʻdiyona (stadion, Navoiy)|Soʻgʻdiyona]]“ stadionida oʻtkazdi. „Soʻgʻdiyona“ stadioni Navoiy klubi „'''Yujanin Navoiy'''“ klubining uy maydoni hisoblanadi. 2014-yilning may oyida klub oʻz uy uchrashuvlarini oʻtkazish uchun [[Navoiy (shahar)|Navoiy shah]]rida joylashgan yana bir yangi qurilgan stadionga – „[[Yoshlar Sport Majmuasi (stadion, Navoiy)|Yoshlar]]“ stadioniga koʻchib oʻtdi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://championat.asia/oz/news/34872|script-title=ru:&quot;Кызылкум&quot;: домашние матчи теперь в спортивном комплексе &quot;Ёшлар&quot;|date=18-aprel 2014-yil|language=ruscha}}&lt;/ref&gt;.

„&lt;nowiki/&gt;[[Umid nihollari sport oʻyinlari|Umid nihollari 2012]]&lt;nowiki/&gt;“ uchun „[[Yoshlar Sport Majmuasi (stadion, Navoiy)|Yoshlar]]“ stadioni biriktirilgan sport majmuasi bilan qurilgan; maktab oʻquvchilari oʻrtasida respublika sport oʻyinlari boʻlib oʻtdi. 12 ming 500 oʻrinli stadion va sport majmuasi qurilishi 2011-yilning aprel oyida boshlanib, 2012-yilda yakuniga yetdi. Sport majmuasida voleybol, qoʻl toʻpi, basketbol oʻyinlari uchun ikkita yopiq maydon va boshqa inshootlar oʻrin olgan. Yangi „Yoshlar“ stadionining tantanali ochilish marosimi 2012-yilning may oyida „Umid nihollari-2012“ oʻyinlarining ochilishi bilan boʻlib oʻtdi. 2012-yilning noyabr oyida [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]] yangi stadionga A toifasidagi toifani berdi. Birinchi rasmiy futbol oʻyini 2014-yil 3-may kuni Dinamo Samarqand jamoasi qarshi boʻlib oʻtgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://int.soccerway.com/matches/2014/05/03/uzbekistan/pfl/qizilqum-zarafshon/dinamo-fk-samarkand/1637358/|work=soccerway|title=Qizilqum&amp;nbsp;– Dinamo Samarkand, 2014-05-03}}&lt;/ref&gt;''&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.pfl.uz/news/sections/oliy_liga/8515|title=pfl.uz — Суперлига: Улар майдонга тушадилар|access-date=3-mart 2018-yil|archive-date=4-mart 2018-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304054858/http://www.pfl.uz/news/sections/oliy_liga/8515|deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;''.

== Yutuqlari ==
* {{Bronza}} [[Oʻzbekiston Superligasi|Oliy liganing]] bronza medali sovrindori: (1) 2002
* {{Bronza}} [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Birinchi liga]]ning bronza medali sovrindori: (2) 1996, 1999

== Joriy tarkib ==
{{updated|2026-yil 10-mart holatiga koʻra}}&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Қизилқум |url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e31832a1-975c-4bfc-9708-dce404c869a4-8249f061-a7c1-45ee-8b26-30225c226731.pdf |website=pfl.uz/ |publisher=[[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] |access-date=2026-yil 10-mart }} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
&lt;!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI O‘QING ----------------------------------
- Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʻlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi.
 - Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang.
 - Qizilqum FKda rasmiy veb-saytida maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang.
 - Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing
 – Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi 
 ----------------------------------------------------------------------------&gt;
{{Fs start}}
{{Fs player|no=1 |nat=UZB|pos=GK|name=[[Farhod Rahmatov]]}}
{{Fs player|no=3 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Dostonbek Tursunov (futbolchi, 2004)|Dostonbek Tursunov]]}}
{{Fs player|no=4 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Ilhomjon Vahobov]]}}
{{Fs player|no=6 |nat=UZB|pos=MF|name=[[Murodali Usmonov]]}}
{{Fs player|no=7 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Fayzullobek Jumanqoʻziyev]]}}
{{Fs player|no=8 |nat=UZB|pos=MF|name=[[Shahzod Rahmatullayev]]}}
{{Fs player|no=9 |nat=UZB|pos=MF|name=[[Shahzod Turopov]]}}
{{Fs player|no=10|nat=UZB|pos=FW|name=[[Islom Kenjaboyev]]}}
{{Fs player|no=11|nat=UKR|pos=FW|name=[[Oleksiy Shchebetun]]}}
{{Fs player|no=14|nat=TJK|pos=MF|name=[[Alisher Shukurov]]}}
{{Fs player|no=15|nat=MNE|pos=DF|name=[[Nikola Kumburović]]}}
{{Fs player|no=16|nat=UZB|pos=MF|name=[[Asror Gʻofurov]]}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=17|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Akmal Muzafarov}}}}
{{Fs player|no=19|nat=UZB|pos=MF|name=[[Ilhomjon Kenjayev]]}}
{{Fs player|no=20|nat=UZB|pos=DF|name=[[Bobomurod Bozorov]]}}
{{Fs player|no=21|nat=UZB|pos=MF|name=[[Muhammadaziz Ibrohimov]]}}
{{Fs player|no=23|nat=UZB|pos=DF|name=[[Samandar Shukrillayev]]}}
{{Fs player|no=31|nat=GEO|pos=MF|name=[[Jaba Jighauri]]}}
{{Fs player|no=34|nat=GEO|pos=DF|name=[[Grigol Chabradze]]}}
{{Fs player|no=44|nat=UZB|pos=DF|name=[[Gʻiyosjon Rizoqulov]]}}
{{Fs player|no=70|nat=UZB|pos=FW|name=[[Shoxruz Norxonov]]}}
{{Fs player|no=72|nat=UZB|pos=GK|name=[[Jahongir Mamatqulov]]}}
{{Fs player|no=77|nat=UZB|pos=DF|name=[[Diyor Rahmatullayev]]}}
{{Fs player|no=99|nat=UZB|pos=GK|name=[[Humoyunshoh Sayyotov]]}}
{{Fs end}}

=== U21 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)}}
{{Fs start}}
{{Fs player|no=2 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Kamron Norqulov]]}}
{{Fs player|no=5 |nat=UZB|pos=DF|name=[[Damir Abdullayev]]}}
{{Fs player|no=12|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Biloliddin Ermatov}}}}
{{Fs player|no=22|nat=UZB|pos=MF|name=[[Shohrux Nishonov]]}}
{{Fs player|no=24|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Ibrohim Erkinov}}}}
{{Fs player|no=25|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Shohjahon Neʼmatov}}}}
{{Fs player|no=26|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Shohrux Holiqov}}}}
{{Fs player|no=27|nat=UZB|pos=DF|name=[[Ramazon Rabbimov]]}}
{{Fs player|no=28|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Jahongir Salomov}}}}
{{Fs player|no=29|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Jahongir Erkinov}}}}
{{Fs player|no=30|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Ozodbek Moʻydinov}}}}
{{Fs mid}}
{{Fs player|no=32|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Mustaqim Boboqulov}}}}
{{Fs player|no=33|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Sherzod Majidov}}}}
{{Fs player|no=36|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Elzod Ermatov}}}}
{{Fs player|no=37|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Faridjon Obitov}}}}
{{Fs player|no=38|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Mansurbek Muzaffarov}}}}
{{Fs player|no=39|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Iskandar Islomov}}}}
{{Fs player|no=41|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Bekzod Sharipov}}}}
{{Fs player|no=42|nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Samandar Rahimov}}}}
{{Fs player|no=71|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Asadbek Baxshilloyev}}}}
{{Fs player|no=78|nat=UZB|pos=DF|name=[[Farrux Joʻrayev]]}}
{{Fs end}}

=== U19 ===
{{see also|Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (19 yoshgacha)}}

== Klub hodimlari ==

=== Klub rahbariyati va maʼmuriyati ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!Lavozim
!Xodimlar
|-
|Prezident
|
|-
|Bosh direktor
|[[Amin Ergashev]]
|-
|Sport direktori
|[[Alisher Xoliqov]]
|-
|Texnik direktor
|[[Vohid Shodiyev]]
|-
|Xavfsizlik boʻyicha ofitser
|
|-
|Matubot kotibi
|Aziz Nurov
|}
{{refbegin}}
* Oxirgi yangilangan: 2026-yil 26-yanvar
* Manba:
{{refend}}

=== Murabbiylar shtabi ===
''2026-yilgi mavsum uchun murabbiylar shtabi.''
{| class=&quot;wikitable &quot;
!Lavozim
!Ism
|-
|Bosh murabbiy
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|-
|Katta murabbiy
|{{flagicon|UZB}} Farhod Nurullayev
|-
|Yordamchi murabbiy
|{{flagicon|UZB}} Aziz Nazarov
|-
|Jismoniy tayyorgalik murabbiyi
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Xoliqov]]
|-
|Jismoniy tayyorgalik murabbiyi
|{{flagicon|ESP}} Carlos Jimens
|-
|Darvozabonlar murabbiyi
|{{flagicon|UZB}} Baxtimurod Hayriddinov
|-
|Tahlilchi
|{{flagicon|UZB}} Sobir Pirnazarov
|}

== Boshqaruv tarixi ==
{| class=&quot;wikitable &quot;
!Yillar
!Bosh murabbiy
|-
|1967—1993
!''maʼlumotlar yoʻq''
|-
|1994—1995
|{{flagicon|UZB}} [[Islom Axmedov]]
|-
|1996
|{{flagicon|Tojikiston}} [[Andrey Pavlovskiy]]
|-
|1997—1999
|{{flagicon|UZB}} [[Rinat Embulatov]]
{{flagicon|UZB}} [[Vladimir Desyatchikov]]
|-
|2000—2002
|{{flagicon|Ukraina}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|2003
|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Mirsodiqov]]
|-
|2004
|{{flagicon|Ukraina}} [[Sergey Shevchenko (murabbiy)|Sergey Shevchenko]]
|-
|2005—2007
|{{flagicon|UZB}} [[Igor Shkvirin]]
|-
|2008—2010
|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]]
|-
|2008
|{{flagicon|RUS}} [[Vladimir Pachko]]
|-
|2011
|{{flagicon|UZB}} [[Marat Kabayev]]
|-
|2012—2013
|{{flagicon|UZB}} [[Ravshan Haydarov]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://test.pfl.uz/uzb/m/news/view/2245 |sarlavha=&quot;Qizilqum&quot; yangi murabbiylar shtabini tasdiqladi |sana=03.02.2012}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013
|{{flagicon|UZB}} [[Rustam Zabirov]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/rustam-zabirov-qizilqumdan-ketdi|sarlavha=Рустам Забиров “Қизилқум”дан кетди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230511150653/https://championat.asia/uz/news/rustam-zabirov-qizilqumdan-ketdi|arxivsana=2023-05-11|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2013—2016
|{{flagicon|UZB}} [[Yuriy Lukin]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/qizilqum-zhamoaga-yurij-lukin-bosh-murabbij-boldi|sarlavha=&quot;Қизилқум&quot;: Жамоага Юрий Лукин бош мураббий бўлди|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230511150652/https://championat.asia/uz/news/qizilqum-zhamoaga-yurij-lukin-bosh-murabbij-boldi|arxivsana=2023-05-11|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017—2020
|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov]]
|-
|2020
|{{flagicon|TRK}} [[Toshmurod Ogʻamurodov]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/tachmurod-agamurodov-qizilqum-bosh-murabbiyi|sarlavha=Тачмурод Агамуродов — &quot;Қизилқум&quot; бош мураббийи|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221120172552/https://championat.asia/uz/news/tachmurod-agamurodov-qizilqum-bosh-murabbiyi|arxivsana=2022-11-20|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2020—2021
|{{flagicon|UZB}} [[Xamidjon Aktamov]]
|-
|2022
|{{flagicon|SRB}} [[Nikola Lazarevic]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/rasman-nikola-lazarevich-qizilqum-jamoasi-bosh-murabbiyi|sarlavha=Расман: Никола Лазаревич - “Қизилқум” жамоаси бош мураббийи|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230511150658/https://championat.asia/uz/news/rasman-nikola-lazarevich-qizilqum-jamoasi-bosh-murabbiyi|arxivsana=2023-05-11|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023
|{{flagicon|UZB}} [[Asror Aliqulov]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/rasman-asror-aliqulov-qizilqum-bosh-murabbiyi|sarlavha=Расман: Асрор Алиқулов — &quot;Қизилқум&quot; бош мураббийи|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230511150656/https://championat.asia/uz/news/rasman-asror-aliqulov-qizilqum-bosh-murabbiyi|arxivsana=2023-05-11|qaralgan sana=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;
|-
|2023—2024
|{{flagicon|UZB}} [[Jamshid Saidov]]
|-
|2025
|{{flagicon|SRB}} [[Nikola Lazarevic]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://sports.uz/news/view/rasman-nikola-lazarevich-qizilqum-bosh-murabbiyi-26-12-2024 |sarlavha=Расман! Никола Лазаревич &quot;Қизилқум&quot; бош мураббийи. |sana=2024/12/26 |nashriyot=[[sports.uz]] |til=uz}}&lt;/ref&gt;
|-
|2025—
|{{flagicon|UZB}} [[Akmal Rustamov]]
|}

== Mashhur futbolchilar ==
{{columns-list|
* {{flagicon|SSSR}} [[Vyacheslav Medvedev]]
* {{flagicon|SSSR}} [[Yuriy Kurbatov]]
* {{flagicon|SSSR}} [[Nikolay Turchinenko]]
* {{flagicon|UZB}} [[Jafar Irismetov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Umid Isoqov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Shavkat Mullajonov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Spartak Murtazoyev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Vladimir Shishelov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Viktor Karpenko]]
* {{flagicon|UZB}} [[Yaroslav Krushelnitskiy]]
* {{flagicon|UZB}} [[Leonid Koshelev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Jasur Hasanov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Fevzi Davletov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Aleksey Nikolaev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Vyacheslav Ponomarev]]
* {{flagicon|UZB}} [[Alisher Xoliqov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Oleg Sabirov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Jasur Narziqulov]]
* {{flagicon|UZB}} [[Fayzulla Qambarov]]
|colwidth=20em}}
; Sobiq SSSR davlatlari
{{columns-list|
* {{flagicon|Rossiya}} [[Andrey Usachev]]
* {{flagicon|TKM}} [[Artur Gevorkyan]]
* {{flagicon|TKM}} [[Nazar Bayramov]]
* {{flagicon|Gruziya}} [[Elguja Grigalashvili]]
* {{flagicon|Gruziya}} [[Giorgiy Kvesishvili]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Vyacheslav Shevchenko]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Andrey Oparin]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Roman Pasichnichenko]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Dmitriy Kolodin]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Andrey Melnichuk]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Andrey Derkach]]
* {{flagicon|Ukraina}} [[Aleksandr Tkachuk]]
* {{flagicon|Litva}} [[Pavel Leus]]
|colwidth=20em}}
; Yevropa
{{columns-list|
* {{flagicon|Serbiya}} [[Nemanya Yovanovich]]
* {{flagicon|Germaniya}} [[Aleksandr Frank]]
|colwidth=20em}}
; Afrika
{{columns-list|
* {{flagicon|NGA}} [[Ifiyani Ifiyani]]
|colwidth=20em}}
; Janubiy Amerika
{{columns-list
|colwidth=20em}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://fcqizilqum.uz/ Qizilqum FC] klub rasmiy [[Veb-sayt|veb sayti]]
* [https://footballfacts.ru/club/4352-kyzylkumzarafshan#tab103_34191r Qizilqum FC] Footballfacts.ru veb-saytidagi profil
* [http://wildstat.ru/p/1/club/UZB_Qizilqum_Zarafshon Qizilqum FC] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190925175721/http://wildstat.ru/p/1/club/UZB_Qizilqum_Zarafshon |date=2019-09-25 }} Wildstat.ru veb-saytidagi profil
* [http://www.logofc.info/cat342/cat343/3555-.html Qizilqum FC] Logofc.info
* [https://www.transfermarkt.com/qizilqum-zarafshan/mitarbeiterhistorie/verein/20115 Qizilqum FC] [[Transfermarkt]] saytida
* https://t.me/PFC_Qizilqum

{{Qizilqum futbol klubi tarkibi}}
{{Oliy Liga}}

[[Turkum:Qizilqum Navoiy]]
[[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]]
[[Turkum:Navoiy viloyati futbol klublari]]
[[Turkum:Zarafshonda sport]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi jamoalari]]
[[Turkum:1967-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:1967-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:1975-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:1975-yilda tashkil etilgan futbol klublari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]]</text>
      <sha1>5g3iq08z9w2fee0bz9lbprbc1bnlobm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xalqlar doʻstligi (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19704</id>
    <revision>
      <id>6314039</id>
      <parentid>6042442</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:16:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2966" sha1="5k8rx0s3fx4iq1m5zseeuet15m9rrif" xml:space="preserve">{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}} 
 |Nomi = Xalqlar Do'stligi
 |Boshqa tildagi nomi = 
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Tasvir =Tashkent metro drushbanarod.jpg
 |Ochilish sanasi = [[6-noyabr]] [[1977-yil]] 
 |Tuman = [[Chilonzor tumani]]
 |Turi = [[Kolonna]]li
 |Platforma meʻmorlari = U. Rahimov, V. Murodov, G. Galeeva
 |Koʻchalarga chiqish = [[Istiqlol sanʼat saroyi]]&lt;br/&gt;Bunyodkor shoh ko'chasi&lt;br/&gt;[[Islom Karimov koʻchasi (Toshkent)]]&lt;br/&gt;Furqat koʻchasi&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston banklari assotsiatsiyasi]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=На фиг нам  Маверауннахр |url=http://www.uzmetronom.com/2008/08/05/na_fig_nam_maveraunnakhr.html/ |qaralgan sana=2018-08-26 |arxivsana=2009-06-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090618021613/http://www.uzmetronom.com/2008/08/05/na_fig_nam_maveraunnakhr.html }}&lt;/ref&gt;. 
}}
'''&quot;Xalqlar Do'stligi&quot;''' bekati [[Toshkent metropoliteni]] bekatlaridan biridir. Chilonzor yo`lining [[Milliy bogʻ (metro bekati)|&quot;Milliy bogʻ&quot;]] va [[Paxtakor (metro bekati)|&quot;Paxtakor&quot;]] bekatlari orasida joylashgan. [[1977]]-yilning [[6-noyabr]]ida foydalanishga topshirilgan. 2ta yerusti va yerosti vestibyuli, 1ta platformasi bor. Dastlab metro bekati, ko'cha va san'at saroyi &quot;Xalqlar doʻstligi&quot; deb nomlangan. [[2008-yil]] [[6-noyabr]]da barchasining nomi &quot;Bunyodkor&quot; deb oʻzgartirilgan. Bekatdan &quot;Istiqlol&quot; sanʼat saroyi va shu nomdagi maydonga chiqiladi&lt;ref&gt;{{Citation |year= |title=Узбекистан: Дружбы народов в Ташкенте больше нет |url=http://www.ferghana.ru/article.php?id=5813 |access-date=2018-08-26 |archivedate=2008-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080811140908/http://www.ferghana.ru/article.php?id=5813 }}&lt;/ref&gt;. [[3-may]] [[2018-yil]]da avvalgi nomiga qaytarildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|title=Название «Дружба народов» вернут дворцу и станции метро|url=https://www.gazeta.uz/ru/2018/04/27/friendship/|work=Газета.uz|date=2018-04-27|accessdate=2018-04-27|language=ru-UZ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|title=Название «Дружба народов» вернули дворцу и станции метро|url=https://www.gazeta.uz/ru/2018/05/03/names/|work=Газета.uz|date=2018-05-03|accessdate=2018-05-03|language=ru-UZ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/drnarodov.htm Станция Бунёдкор]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.  

== Galereya ==
&lt;gallery&gt;
Fayl:Tashkent metro drushbanarod.jpg
Fayl:Tashkent metro drushbanarodov1.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 01.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 03.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 04.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 05.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 06.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 07.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}
[[Turkum:1977-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]</text>
      <sha1>5k8rx0s3fx4iq1m5zseeuet15m9rrif</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314040</id>
      <parentid>6314039</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2996" sha1="q8xi79swe2c5ib48o8jm9i6g00tnanz" xml:space="preserve">{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}} 
 |Nomi = Xalqlar Do'stligi
 |Boshqa tildagi nomi = 
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Tasvir =Tashkent metro drushbanarod.jpg
 |Ochilish sanasi = [[6-noyabr]] [[1977-yil]] 
 |Tuman = [[Chilonzor tumani]]
 |Turi = [[Kolonna]]li
 |Platforma meʻmorlari = U. Rahimov, V. Murodov, G. Galeeva
 |Koʻchalarga chiqish = [[Istiqlol sanʼat saroyi]]&lt;br/&gt;Bunyodkor shoh ko'chasi&lt;br/&gt;[[Islom Karimov koʻchasi (Toshkent)]]&lt;br/&gt;Furqat koʻchasi&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston banklari assotsiatsiyasi]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=На фиг нам  Маверауннахр |url=http://www.uzmetronom.com/2008/08/05/na_fig_nam_maveraunnakhr.html/ |qaralgan sana=2018-08-26 |arxivsana=2009-06-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090618021613/http://www.uzmetronom.com/2008/08/05/na_fig_nam_maveraunnakhr.html }}&lt;/ref&gt;. 
}}
'''„Xalqlar Doʻstligi“''' bekati [[Toshkent metropoliteni]] bekatlaridan biridir. Chilonzor yoʻlining „[[Milliy bogʻ (metro bekati)|Milliy bogʻ]]“ va „[[Paxtakor (metro bekati)|Paxtakor]]“ bekatlari orasida joylashgan. [[1977]]-yilning [[6-noyabr]]ida foydalanishga topshirilgan. 2ta yerusti va yerosti vestibyuli, 1ta platformasi bor. Dastlab metro bekati, koʻcha va sanʼat saroyi „Xalqlar doʻstligi“ deb nomlangan. [[2008-yil]] [[6-noyabr]]da barchasining nomi „Bunyodkor“ deb oʻzgartirilgan. Bekatdan „Xalqlar doʻstligi saroyi“ sanʼat saroyi va shu nomdagi maydonga chiqiladi&lt;ref&gt;{{Citation |year= |title=Узбекистан: Дружбы народов в Ташкенте больше нет |url=http://www.ferghana.ru/article.php?id=5813 |access-date=2018-08-26 |archivedate=2008-08-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080811140908/http://www.ferghana.ru/article.php?id=5813 }}&lt;/ref&gt;. [[3-may]] [[2018-yil]]da avvalgi nomiga qaytarildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|title=Название «Дружба народов» вернут дворцу и станции метро|url=https://www.gazeta.uz/ru/2018/04/27/friendship/|work=Газета.uz|date=2018-04-27|accessdate=2018-04-27|language=ru-UZ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|title=Название «Дружба народов» вернули дворцу и станции метро|url=https://www.gazeta.uz/ru/2018/05/03/names/|work=Газета.uz|date=2018-05-03|accessdate=2018-05-03|language=ru-UZ}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/drnarodov.htm Stansiya Bunyodkor]{{ref-ru}}&lt;/ref&gt;.

== Galereya ==
&lt;gallery&gt;
Fayl:Tashkent metro drushbanarod.jpg
Fayl:Tashkent metro drushbanarodov1.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 01.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 03.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 04.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 05.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 06.jpg
Xalqlar do‘stligi metro bekati 07.jpg
&lt;/gallery&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}
[[Turkum:1977-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]</text>
      <sha1>q8xi79swe2c5ib48o8jm9i6g00tnanz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olmazor (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20687</id>
    <revision>
      <id>6314033</id>
      <parentid>5496569</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314033</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2370" sha1="mjtbt7mzyyj8o3640sdz2bvqjixwovy" xml:space="preserve">{{adashtirmang|[[Toshkent metropoliteni]] bekati|[[Oʻzbekiston temir yoʻllari]] vokzali|Olmazor vokzali}}
{{maʻnolari|Sobir Rahimov (maʼnolari)}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Nomi = Olmazor
 |Boshqa tildagi nomi = Олмазор
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Tasvir = Olmazor metro bekati01.webp
 |Platforma koordinatalari = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 41 |lat_min = 15 |lat_sec = 20.20 
  |lon_dir = E |lon_deg = 69 |lon_min = 11 |lon_sec = 45.65 
  |region              = UZ 
  |CoordScale          =  
 |Ochilish sanasi = [[6-noyabr]] [[1977-yil]] 
 |Avvalgi nomlari = «Sobir Rahimov» (1977-2010) 
 |Tuman = [[Chilonzor tumani]]
 |Turi = [[Kolonna]]li
 |Koʻchalarga chiqish = [[Toshkent avtovokzal]]&lt;br&gt;[[Bunyodkor shoh koʻchasi]]&lt;br/&gt;[[Gavhar koʻchasi]]&lt;br&gt;[[Toyota]] uzinavto&lt;br&gt;[[Daewoo centr. Avtotex xizmat]]
 |Yerusti transporti = [[Toshkent avtobuslari|A]]: 32, 41, 74, 86, 98, 100, 103, 105, 116, 118&lt;br /&gt;
 |Rassomlar = [[Xabibulin Ozad Garifovich]]&lt;br/&gt;[[Jmakin Valentin Ivanovich]]
 |Avvalgi bekat = [[Chilonzor (metro bekati)]]
 |Keyingi bekat = [[Choshtepa (metro bekati)]]
}}
{{Routemap
|navbar		= Platforma
|navbar pos	= 1
|title=Platforma
|title color	= white
|title bg	= #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
|collapse={{{collapse|}}}
|map=
~~ ~~↑[[Chilonzor (metro bekati)|Chilonzor]]
\STRf\STRg\
\PSTR(L)\PSTR(R)\
\PSTR(L)\PSTR(R)\
STRgq\ABZgr\ABZgl\STR+r
STRfq\KRZu\KRZu\STRr
\STRf\STRg\
~~ ~~←[[Choshtepa (metro bekati)|Choshtepa]]
~~ ~~↓[[Chilonzor deposi]]
}}
'''&quot;Olmazor&quot;''' metro bekati [[Toshkent metropoliteni]] bekatlaridan biridir. Olmazor bekati [[Choshtepa (metro bekati)|Choshtepa]] va [[Chilonzor (metro bekati)|Chilonzor]] bekatlari oraligʻida joylashgan. Bekat [[1977]]-yilning [[6-noyabr]]ida Chilonzor yo`lining birinchi uchastkasi tarkibi sifatida ishga tushirilgan. Ichki devorlariga [[granit]], [[marmar]]dan foydalanilgan. [[Panno]]lardan birida [[Sobir Rahimov]] [[gorelyef]]i bor&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/sraximov.htm &quot;Olmazor&quot; bekati MetroTashkentda]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://lenta.ru/news/2010/11/08/name/ Lenta.ru: б. СССР: У станции метро в Ташкенте отобрали имя Героя Советского Союза]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}</text>
      <sha1>mjtbt7mzyyj8o3640sdz2bvqjixwovy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Milliy bogʻ (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20740</id>
    <revision>
      <id>6314038</id>
      <parentid>3123272</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:15:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="786" sha1="npz22rouvh95gi05kowvn1sdkm8yonl" xml:space="preserve">{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Nomi = Milliy bogʻ
 |Boshqa tildagi nomi = Миллий боғ
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Tasvir = Milliybogbekati.jpeg
 |Ochilish sanasi = [[6-noyabr]] [[1977-yil]] 
 |Avvalgi nomlari = «Комсомольская» (1977-1992), «Yoshlik» (1992-2005)
 |Tuman = [[Chilonzor tumani]]
 |Turi = [[Kolonna]]li
 |Platforma uzunligi = 102 
 |Koʻchalarga chiqish = [[Oliy Majlis]]&lt;br/&gt; Oʻzbekiston milliy bogʻi
}}
'''Milliy bog’''' — [[Toshkent metropoliteni]] [[Chilonzor yoʻli]] bekatlaridan biri&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/komsomol.htm Станция Национальный парк]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}</text>
      <sha1>npz22rouvh95gi05kowvn1sdkm8yonl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chilonzor (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20869</id>
    <revision>
      <id>6314034</id>
      <parentid>3531842</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314034</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1347" sha1="eqaak2yy0zbr84gtpuy9d6gv3ntfd74" xml:space="preserve">{{maʻnolari|Chilonzor (maʼnolari)}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Nomi = Chilonzor
 |Boshqa tildagi nomi = Чиланзар
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Platformalar koordinatalari = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 41 |lat_min = 16 |lat_sec = 28.37 
  |lon_dir = E |lon_deg = 69 |lon_min = 12 |lon_sec = 17.06 
  |region              = UZ 
  |CoordScale          = 1000 
 |Tasvir = Chilonzorbekati.jpeg
 |Ochilish sanasi = [[6-noyabr]] [[1977-yil]] 
 |Tuman = [[Chilonzor tumani]]
 |Turi = Bir qubbali
 |Platforma meʻmorlari = [[:ru:Петухова, Ираида Георгиевна|И. Г. Петухова]], [[:ru:Стрелков, Александр Фёдорович|А. Ф. Стрелков]]
 |Koʻchalarga chiqish = Bunyodkor shoh koʻchasi&lt;br/&gt;Kichik halqa yoʻli&lt;br/&gt;Chilonzor savdo markazi&lt;br/&gt;Farhod bozori&lt;br/&gt;[[O`zbek davlat jahon tillari universiteti]]
}}
'''Chilonzor''' — [[Toshkent metropoliteni]] [[Chilonzor yoʻli]] bekatlaridan biri. [[Sobir Rahimov (metro bekati)|Olmazor]] va [[Mirzo Ulugʻbek (metro bekati)|Mirzo Ulugʻbek]] bekatlari oʻrtasida joylashgan. Bekatdan Toshkent tibbiyot kollejiga chiqiladi&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/chilanzar.htm Chilanzar]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}</text>
      <sha1>eqaak2yy0zbr84gtpuy9d6gv3ntfd74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mirzo Ulugʻbek (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20870</id>
    <revision>
      <id>6314035</id>
      <parentid>5496583</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:14:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314035</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2032" sha1="pkj08fbnq71jyj1nd7gpz9jpsan1lwn" xml:space="preserve">{{maʼnolari|Mirzo Ulugʻbek (maʼnolari)}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Nomi = Mirzo Ulugʻbek
 |Boshqa tildagi nomi = Мирзо Улугбек
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Platforma koordinatalari = 
  |lat_dir = N |lat_deg = 41 |lat_min = 16 |lat_sec = 55.49 
  |lon_dir = E |lon_deg = 69 |lon_min = 12 |lon_sec = 44.83 
  |region              = UZ 
  |CoordScale          = 2000 
 |Ochilish sanasi = [[6-noyabr]] [[1977-yil]] 
 |Avvalgi nomlari = «50 лет СССР» (1992-yilgacha)
 |Tasvir = Нет доступных изображений.svg
 |Koʻchalarga chiqish = Bunyodkor shoh koʻchasi&lt;br/&gt;[[Bunyodkor stadioni]]&lt;br/&gt;[[Oʻzbekinvest]]&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston Respublikasi Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri boʻyicha davlat qoʻmitasi]]
 }}
{{Routemap
|navbar		= Platforma
|navbar pos	= 1
|title=Platforma
|title color	= white
|title bg	= red
|collapse={{{collapse|}}}
|map=
~~ ~~↑[[Novza (metro bekati)|Novza]]
STRf\STRg
PSTR(L)\PSTR(R)
PSTR(L)\PSTR(R)
STRf\STRg
~~ ~~↓[[Chilonzor (metro bekati)|Chilonzor]]
}}
'''&quot;Mirzo Ulugʻbek&quot;''' — [[Toshkent metropoliteni]] [[Chilonzor yoʻli]] bekati hisoblanadi. Mirzo Ulugʻbek bekati Chilonzor va Novza bekatlari oraligʻida joylashgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.mosmetro.ru/pages/page_0.php?id_page=641|title=Конкурс &quot;История Московского метрополитена&quot;. Итоги первого тура|publisher=www.mosmetro.ru|accessdate=2012-04-24|archiveurl=https://www.webcitation.org/684dQZ5T1?url=http://old.mosmetro.ru/pages/page_0.php?id_page=641|archivedate=2012-05-31|deadlink=yes}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20101013122304/http://old.mosmetro.ru/pages/page_0.php?id_page=641 |date=2010-10-13 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/50letsssr.htm Stansiya Mirzi Ulugbeka]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}
[[Turkum:Mirzo Ulugʻbek sharafiga nomlangan joylar]]</text>
      <sha1>pkj08fbnq71jyj1nd7gpz9jpsan1lwn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Amir Temur xiyoboni (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20872</id>
    <revision>
      <id>6314041</id>
      <parentid>5371052</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1932" sha1="t087j6cop0rqpbvq5yaohkwrkb4ap4o" xml:space="preserve">{{Haqida|2=|3=Amir Temur xiyoboni (maʼnolari)}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Nomi = Amir Temur xiyoboni
 |Boshqa tildagi nomi = Амир Темур хиёбони
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Tasvir =
 |Ochilish sanasi = [[6-noyabr]] [[1977-yil]] 
 |Avvalgi nomlari = «Октябрь инкилоби» (1977-1992), «Марказий хиёбони» (1992-1993)
 |Tuman = [[Mirzo Ulugʻbek tumani]]
 |Turi = [[Kolonna]]li
 |Platformalar soni = 1
 |Platforma turi = orolchali 
 |Koʻchalarga chiqish = [[Mustaqillik shoh koʻchasi]]&lt;br/&gt;[[Amir Temur shoh koʻchasi]]&lt;br/&gt;[[Xalqaro anjumanlar saroyi]]&lt;br/&gt;Aloqa vazirligi&lt;br/&gt;Oʻzbekiston mehmonxonasi&lt;br/&gt;[[Toshkent davlat yuridik universiteti]]&lt;br/&gt;[[Temuriylar tarixi davlat muzeyi]]&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]]&lt;br/&gt;[[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi]]
 |Bekatlarga oʻtish =  [[Yunus Rajabiy (metro bekati)]]
 |Yerusti transporti = 1, 7, 8, 26, 37, 51, 60, 65, 71, 93-[[Toshkent avtobuslari|avtobuslar]]
}}'''Amir Temur xiyoboni''' - [[Toshkent metropoliteni]] [[Chilonzor yoʻli]]ning bekatlaridan biri. [[Mustaqillik maydoni (metro bekati)|«Mustaqillik maydoni»]] va [[Hamid Olimjon (metro bekati)|«Hamid Olimjon»]] bekatlari oʻrtasida joylashgan. Bekatdan [[Yunusobod yoʻli]]ning [[Yunus Rajabiy (metro bekati)|Yunus Rajabiy bekatiga]] oʻtiladi. [[Amir Temur xiyoboni]] sharafiga nomlangan. Bekat kolonnali, 2 vestibyul va 1 orolchali platformadan iborat&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/oktrevolution.htm Станция Сквер Амира Тимура]&lt;/ref&gt;.

== Stansiya atrofidagi inshootlar ==
* [[Amir Temur xiyoboni]]
* [[Temuriylar tarixi davlat muzeyi]]
* [[InterContinental Tashkent, an IHG]]
* [[Hotel O‘zbekiston]]
* [[O‘zbekiston xalqaro anjumanlar saroyi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}</text>
      <sha1>t087j6cop0rqpbvq5yaohkwrkb4ap4o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hamid Olimjon (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20873</id>
    <revision>
      <id>6314042</id>
      <parentid>5328216</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1299" sha1="4mkkr156r4190v1j0lweb3m9i7op3um" xml:space="preserve">{{coord|41|19|03|N|69|17|41|E|scale:5000_type:landmark|display=title}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Rang2 = 
 |Nomi = Hamid Olimjon
 |Boshqa tildagi nomi = Хамида Алимджана
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Tasvir =Hamid_Olimjon_Station.jpg
 |Ochilish sanasi = [[18-avgust]] [[1980-yil]] 
 |Tuman = [[Mirzo Ulugʻbek tumani]]
 |Platforma meʻmorlari = Ya. Mansurov, V. Rusanov, A. Tabibov, X. Ubaydullayev
 |Yerusti transporti = 2, 17, 24, 58, 96-[[Toshkent avtobuslari]]
 |Koʻchalarga chiqish = [[Mustaqillik shoh koʻchasi]]&lt;br/&gt;Abdulla Qodiriy koʻchasi&lt;br/&gt;[[Konservatoriya]]&lt;br/&gt;Intellektual mulk agentligi&lt;br/&gt;[[Yunus Rajabiy muzeyi]]&lt;br/&gt;Oʻzbekiston avtomobil yoʻllari davlat qoʻmitasi. 
 }}
'''Hamid Olimjon''' — [[Toshkent metropoliteni]] [[Chilonzor yoʻli]] bekatlaridan biri. Atoqli oʻzbek adibi [[Hamid Olimjon]] sharafiga nomlangan. 2 vestibyul va 1 platformali. Platformada 9ta chiroqlar bor, ular oq [[marmar]] va [[smalta]]dan ishlangan. Bekatda bir nechta [[panno]] bo'lib, bittasida Hamid Olimjon [[gorelyef]]i bor&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/alimjan.htm Станция Хамида Алимджана]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}</text>
      <sha1>4mkkr156r4190v1j0lweb3m9i7op3um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pushkin (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20874</id>
    <revision>
      <id>6314043</id>
      <parentid>4306375</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1966" sha1="cweqva1wggrj6afpwcf62ldjan6tskl" xml:space="preserve">{{maʻnolari|Pushkin (maʼnolari)}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Rang2 = 
 |Nomi = Pushkin
 |Boshqa tildagi nomi = Пушкин
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Tasvir = Tashkent pushkin station.jpeg
 |Ochilish sanasi = [[18-avgust]] [[1980-yil]] 
 |Tuman = [[Mirzo Ulugʻbek tumani]]
 |Platforma meʻmorlari = [[Leon Adamov]]
 |Rassomlar = [[Lipene Irena Yuozo]]
 |Koʻchalarga chiqish = [[Salor vokzali]]&lt;br/&gt;[[Mustaqillik shoh koʻchasi]]&lt;br/&gt;Oqqo'rg'on koʻchasi&lt;br/&gt;[[Dinamo jismoniy tarbiya va sport jamiyati]] 
 }}
{{Routemap
|navbar		= Platforma
|navbar pos	= 1
|title=Platforma
|title color	= white
|title bg	= red
|collapse={{{collapse|}}}
|map=
~~ ~~↑[[Hamid Olimjon (metro bekati)|Hamid Olimjon]]
STRf\STRg
PSTR(L)\PSTR(R)
PSTR(L)\PSTR(R)
STRf\STRg
~~ ~~↓[[Buyuk Ipak yoʻli (metro bekati)|Buyuk Ipak yoʻli]]
}}
'''Pushkin''' — [[Toshkent metropoliteni]] [[Chilonzor yoʻli]] bekatlaridan biri. Afsonaviy rus adibi [[Aleksandr Pushkin]] sharafiga nomlangan. 2 vestibyul va 1 platformali. Platformada 9ta chiroqlar bor, ular oq [[marmar]] va [[smalta]]dan ishlangan. Bekatda bir nechta [[panno]] bo'lib, bittasida Pushkin tasvirlangan&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/pushkin.htm Станция]&lt;/ref&gt;. Ushbu bekatning arxitektorlari: L. Adamov, R. Fayzullaev, A. Tabibov va A. Adilova. Bekatning mramordan tayyorlangan 40 ustunlarning tepa qismi girlyand shamlar shaklida qilingan chiroqlar bilan bezatilgan (rassom I.Lipene). Shunday uslubdagi shamlar platformaga tushirirish devorlariga ham o’rnatilgan. Bekatning devorlarini bronzadan yasalgan pannolar bezatib turipti va ularning birida esa A.S.Pushkin tasvirlangan. Bekatning poli silliq kulrang granit bilan qoplangan. Uning devorlari hamda vestibyuldagi ustunlar oq va pushti rangli mramor bilan qoplangan. Platformaning uzunligi esa 102 metr.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}</text>
      <sha1>cweqva1wggrj6afpwcf62ldjan6tskl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Buyuk Ipak yoʻli (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20875</id>
    <revision>
      <id>6314044</id>
      <parentid>5496574</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:18:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1707" sha1="j8hz1s3ucko6qkoy68dhm76o40vil35" xml:space="preserve">{{maʼnolari|Buyuk ipak yoʻli (maʼnolari)}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Nomi = Buyuk Ipak yo’li
 |Boshqa tildagi nomi = Буюк Ипак йули
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
  |lat_dir = N |lat_deg = 41 |lat_min = 19 |lat_sec = 34.84 
  |lon_dir = E |lon_deg = 69 |lon_min = 19 |lon_sec = 39.97 
  |region              = UZ 
  |CoordScale          =  
 |Tasvir = Metromaksimgorkiy.jpeg
 |Ochilish sanasi = [[18-avgust]] [[1980-yil]] 
 |Avvalgi nomlari = «Максима Горького» 
 |Tuman = [[Mirzo Ulugʻbek tumani]] 
 |Turi = bir qubbali
 |Platforma meʻmorlari = [[Sobir Odilov]]
 |Koʻchalarga chiqish = [[Mirzo Ulugʻbek shoh koʻchasi]]&lt;br/&gt;[[Mustaqillik shoh koʻchasi]]&lt;br/&gt;[[Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti]]&lt;br/&gt;[[Oʻzavtosanoat]]
}}
{{Routemap
|navbar		= Platforma
|navbar pos	= 1
|title=Platforma
|title color	= white
|title bg	= #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
|collapse={{{collapse|}}}
|map=
~~ ~~↑[[Pushkin (metro bekati)|Pushkin]]
STRf\STRg
PSTR(L)\PSTR(R)
PSTR(L)\PSTR(R)
KRWgl+l\KRWgr+r
STR\STR
ENDEe\ENDEe
}}
'''Buyuk Ipak yoʻli''' — [[Toshkent metropoliteni]] [[Chilonzor yoʻli]] bekatlaridan biri. [[1997-yil]] [[1-may]]gacha rus adibi [[Maksim Gorkiy]] nomi bilan atalgan. Bir qubbali ikki [[vestibyul]]dan iborat. Platforma devorlari Maksim Gorkiyning &quot;[[Dankoning alangali yuragi]]&quot; asarini aks ettirgan [[barelyef]] bilan bezatilgan. Poli [[marmar]] va [[granit]]dan tayyorlangan&lt;ref&gt;[http://metrotashkent.narod.ru/line1/gorky.htm Станция Великий Шелковый Путь]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}</text>
      <sha1>j8hz1s3ucko6qkoy68dhm76o40vil35</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seega</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91897</id>
    <revision>
      <id>6313981</id>
      <parentid>6166469</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gliwi</username>
        <id>32143</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>([[c:GR|GR]])  [[File:Wappen Seega.png]] → [[File:DEU Seega (Kyffhäuserland) COA.svg]] PNG → SVG</comment>
      <origin>6313981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2037" sha1="fcko3fa1dzta278owtol6fqyv6jcij8" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Seega
| mavqe = [[Kommuna]]
| mamlakat = Germaniya
| mintaqa turi = Germaniya yerlari{{!}}Yer
| mintaqa = Turingiya
| jadvalda mintaqa = Turingiya
| tuman turi = tuman
| tuman = Kyffhäuserkreis (tuman)
| jadvalda tuman = Kyffhäuserkreis (tuman)
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = 
| gerb = DEU Seega (Kyffhäuserland) COA.svg
| bayroq = 
 | lat_dir = N | lat_deg = 51 | lat_min = 19 | lat_sec = 30
 | lon_dir = E | lon_deg = 11 | lon_min = 2 | lon_sec = 8
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki boʻlinishi = 
| rahbar turi = 
| rahbar = Günther Setzepfandt
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 9,01
| balandlik turi = 
| AP markazi balandligi = 175
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 423
| sanalgan yil = 2010
| zichlik = 
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 034671
| pochta indeksi = 06567
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = KYF
| identifikator turi = Maʼmuriy birlik identifikatsiyasi raqami{{!}}Rasmiy kodi
| raqamli identifikator = 16 0 65 066
| Commons turkumi = Seega
| sayt = 
| sayt tili = de
}}
'''Seega''' — [[Germaniya]]ning [[Turingiya]] [[Germaniya yerlari|yerida]] joylashgan kommuna. Ushbu kommuna Kyffhäuserkreis tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 9,01&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. 423 nafar aholi istiqomat qiladi (2010).

== Geografiyasi ==
=== Hududi ===
Seeganing hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}dir. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan.

== Demografiyasi ==
{{Wikidata/Population}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons turkum|Seega}}

{{Tashqi havolalar}}

{{DEFAULTSORT:Seega}}
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]  [[Turkum:Germaniya shaharlari]]


{{germany-geo-stub}}</text>
      <sha1>fcko3fa1dzta278owtol6fqyv6jcij8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Oʻchirishga</title>
    <ns>4</ns>
    <id>167222</id>
    <revision>
      <id>6314063</id>
      <parentid>6310513</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:46:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artemev Nikolay</username>
        <id>46453</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nomzodlar */</comment>
      <origin>6314063</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3637" sha1="ch2zor1ytkz4c14i5wmx7ly6bbysns3" xml:space="preserve">{{/Ustki qismi}}
&lt;!-- Arxiv 
== 2022-yil ==
=== Iyun ===
* [[/2022-06-09|09]]
* [[/2022-06-23|23]]

=== Aprel ===
* [[/2022-04-16|16]]

=== Mart ===
* [[/2022-03-08|08]]

== 2021-yil ==
=== Dekabr ===
* [[/2021-12-16|16]]
* [[/2021-12-21|21]]
* [[/2021-12-27|27]]

=== Noyabr ===
* [[/2021-11-12|12]]
* [[/2021-11-13|13]]
* [[/2021-11-19|19]]
* [[/2021-11-23|23]]
* [[/2021-11-24|24]]
* [[/2021-11-30|30]]

=== Sentabr ===
* [[/2021-09-16|16]]
* [[/2021-09-27|27]]

== 2014-yil ==
=== Aprel ===
* [[/2014-04-04|4]]
* [[/2014-04-19|19]]

== 2013-yil ==
=== Dekabr ===
* [[/2013-12-25|25]]

=== May ===
* [[/2013-05-18|18]]

=== Aprel ===
* [[/2013-04-12|12]]

=== Fevral ===
* [[/2013-02-27|27]]

== 2012-yil ==
=== Noyabr ===
* [[/2012-11-17|11]]

=== Oktabr ===
* [[/2012-10-26|26]]
--&gt;
== Nomzodlar ==
&lt;!-- dekabr --&gt;
&lt;!-- yanvar --&gt;

&lt;!-- fevral --&gt;
&lt;!-- aprel --&gt;
&lt;!-- may --&gt;
&lt;!-- iyun --&gt;
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Nodir Normatov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Vatan (gastrol safari)}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Qodirjon Ergashev}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Malikaxon Ziyayeva}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Bahodir Andijoniy2}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Shomahmud Shorahmedov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/O'tkir Qodirov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Qudratilla Samadov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Boqiy shahar}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Xitoyda fuqarolar urushi}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Аbdusami Soliev}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Mirxosilov Isroil}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Yoshlar parlamenti}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Otabek Sobitov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Rafiq Sayfulin}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Shomurotova Mohichehra Abdinabiyevna}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/G‘aybulla Tursunov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Rashad Sholan}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Oʻzbekiston yoshlar yetakchilarini qo‘llab-quvvatlash markazi}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Belorussiyada yahudiylik dini}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Rifatilla Qosimov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Ovoz Bolalar}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Bek Ali}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Alisher Navoiy kuni}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Gʻofur Abdurahmonov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Surxondaryo sanoati va shaharlari}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Ta’lim xabarlari}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Oʻzbekistonda epigrafik yodgorliklar}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Tomosha}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Baxshillo Xodjayev}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Xayrulla Xamidov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Cho‘ntak protektori himoyachisi}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Kaniza}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Ravshan Fayz}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Razzoq Abdurashid}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Abdurahmon Akbar}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Rustam Nazar}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Safar Barnoyev}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/SAD Arxitektura va Dizayn studiyasi}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/The Clown and His Daughter}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Meros. Erk. Qadrim}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Umidjon Ishmuxamedov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Rauf Nabiyev}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Норкулов Сухроб Туракулович}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Komil Hamidov}}
{{Vikipediya:Oʻchirishga/Alipos}}

== Tiklash uchun soʻrovlar ==
Siz xato oʻchirilgandan keyin tiklash zarur deb hisoblayotgan maqolalarga soʻrovlarni [[Vikipediya:Tiklashga]] sahifasida qoldiring.
== Yana qarang ==
* [[Maxsus:Log/delete|Oʻchirish qaydlari]]
* [[Vikipediya:Maqolangiz oʻchirilish arafasida|Agar maqolangiz oʻchirilish arafasida boʻlsa nima qilmoq kerak?]]
* [[Vikipediya:Sahifalarni oʻchirish qoidalari]] — dalillar keltirishga tavsiyalar ishlab chiqish
[[Turkum:Vikipediya:Sahifalarni oʻchirish| ]]</text>
      <sha1>ch2zor1ytkz4c14i5wmx7ly6bbysns3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chamouille</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280296</id>
    <revision>
      <id>6313864</id>
      <parentid>5596841</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T18:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>104477</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6313864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2218" sha1="bk1pq4x16pa88fv750dhaw3qdavbdq1" xml:space="preserve">{{Manbasiz|sana=avgust 2024}}

{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Chamouille
| mavqe = shahar
| mamlakat = Fransiya
| mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa
| mintaqa = Pikardiya
| jadvalda mintaqa = Pikardiya
| tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament
| tuman = Aisne (departament){{!}}Aisne 
| jadvalda tuman = Aisne (departament){{!}}Aisne 
| jamoat turi =Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement
| jamoat = Arrondissement Laon{{!}}Laon
| jadvalda jamoat = Arrondissement Laon{{!}}Laon
| qaram = shahar
| gerb = Blason fr Chamouille (Aisne).svg
| bayroq = 
 | lat_dir = N | lat_deg = 49 | lat_min = 28 | lat_sec = 0
 | lon_dir = E | lon_deg = 3 | lon_min = 40 | lon_sec = 0
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Hokim
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 3,3
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 72 - 179
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 243
| sanalgan yil = 2004
| zichlik = 73,6
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 
| pochta indeksi = 02860
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi
| raqamli identifikator = 02158
| Commons turkumi = Chamouille
| sayt = 
| sayt tili = 
}}
'''Chamouille''' — [[Fransiya]]ning [[Pikardiya]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Aisne (departament)|Aisne]] departamenti [[Arrondissement Laon|Laon]] tumani tarkibiga kiradi.

== Aholisi ==
243 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 73,6 nafar kishi.
{{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=02158}}

== Geografiyasi ==
Maydoni — 3,3&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. Dengiz sathidan 72 – 179 m balandlikda joylashgan. 
{{Fransiya kommunasi xaritasi|id=02158}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]    [[Turkum:Aisne shaharlari]]


{{France-geo-stub}}
{{Tashqi havolalar}}
{{Aisne departamenti kommunalari}}</text>
      <sha1>bk1pq4x16pa88fv750dhaw3qdavbdq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Moʻynoq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>419316</id>
    <revision>
      <id>6313909</id>
      <parentid>6145672</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:36:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11137" sha1="9081vrr1b7h4mmky0ozk1tryncqezn3" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti 
| oʻzbekcha nomi                      = Moʻynoq
| mavqe                              = shahar
| mamlakat                           = Oʻzbekiston
| mintaqa turi                       = Respublika
| mintaqa                            = Qoraqalpogʻiston
| jadvalda mintaqa                   = 
| tuman turi                         = tuman
| tuman                              = Moʻynoq tumani
| jadvalda tuman                     = 
| jamoat turi                        =
| jamoat                             =
| jadvalda jamoat                    =
| qaram                              =
| gerb                               = 
|tasvir={{Photomontage
|position=center
| photo1a = Moynaq.jpg
| photo2a = Vissersboot als 'monument' (3417835912).jpg
| photo2b = Oude conservenfabriek (3417834052).jpg
| photo3a = Moynaq, Aral Lake, World War II Memorial, Uzbekistan.jpg
| photo3c = Muynak (8600905410).jpg
| size = 280
| spacing = 2
| color = transparent
| border = 0
}}| bayroq =
   |lat_dir = N|lat_deg= 43|lat_min= 46|lat_sec=0 
   |lon_dir = E|lon_deg= 59|lon_min= 02|lon_sec=0
  |CoordAddon                        = 
  |CoordScale                        =          
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki bolinishi =
| rahbar turi =
| rahbar =
| asos solingan =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon =
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi =
| iqlim =
| rasmiy til =
| aholi = 13 500&lt;ref&gt;[https://data.gov.uz/ru/datasets/5800 Chislo postoyannix jiteley v Respublike Karakalpakstan na 1 yanvarya 2018 goda] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190321070816/https://data.gov.uz/ru/datasets/5800 |date=2019-03-21 }}, Portal otkritix dannix Respubliki Uzbekistan&lt;/ref&gt;
| sanalgan yil =
| zichlik =
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxronim =
| vaqt mintaqasi = +5
| DST =
| telefon kodi =
| pochta indeksi =
| pochta indekslari =
| sayt =
| avtomobil kodi =
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
| Commons turkumi =
}}

'''Moʻynoq''' — [[Qoraqalpogʻiston]] Respublikasi [[Moʻynoq tumani]]dagi [[shahar]] (1963-yil 27-[[iyul]]dan). [[Tuman (maʼmuriy birlik)|Tuman]] markazi. Qoraqalpogʻistonning eng [[shimol]]iy shahri. [[Orol dengizi]]ning suvi chekinmasdan avval dengizning janubiy-gʻarbiy [[sohil|soqili]]da joylashgan edi. [[Nukus]] shahridan 180&amp;nbsp;km shimolida, yaqin [[temir yoʻl stansiyasi]] — [[Qoʻngʻirot]] (100&amp;nbsp;km). [[Yanvar]]ning oʻrtacha [[temperatura]]si —7,4°, iyulniki 26,3°. Kuchli [[shamol]]lar boʻlib turadi. [[Aholi]]si 13,6 ming kishidan iborat (2000). Oʻtmishda shahar [[sanoat]]ida [[hunarmandchilik]] asosiy oʻrin tutgan. [[Konserva sanoati|Konserva]] kombinati, [[paxta tozalash sanoati|paxta tozalash]], [[non sanoati|non]] [[zavod]]lari, [[bosmaxona]], madaniy va [[maishiy xizmat]] shoxobchalari, [[umumiy taʼlim]] [[maktab]]lari, sanoat transport [[kasb-hunar kolleji|kasbhunar kolleji]], [[biznes]] maktabi, [[kutubxona]], [[klub]], madaniyat va istirohat [[bogʻ]]i, [[stadion]], choʻmilish xavzasi, [[kasalxona]] bor. Orol dengizining Moʻynoqdan uzoklashishi, murakkab ekologik holat shahar [[qurilish]]iga, sanoatning rivoji va madaniy hayotiga oʻz taʼsirini oʻtkazdi.&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

== Tarixi ==
1933-yil 15-noyabrda Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining qarori bilan Moʻynoq qishlogʻi ishchilar posyolkasi toifasiga kiritildi. Oʻsha paytda Moʻynoq oʻz navbatida [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]] tarkibiga kiruvchi Qoraqalpogʻiston ASSR tarkibiga kirgan.

1950-yillarda Moʻynoq shahar tipidagi aholi punkti maqomini oldi. 1963-yilda Moʻynoqga shahar maqomi berildi. Orol dengizi sohilidagi eng yirik shaharlardan biri edi.

1960-yillarda paxtani sugʻorish uchun Amudaryodan meliorativ kanallar qurilishi boshlandi. Natijada Orol dengiziga suv kamroq oqib, sayoz boʻla boshladi. Oʻtgan asrning 80-yillarida Moʻynoqdagi baliq konserva zavodini yopib qoʻymaslik uchun bu yerga Rossiyadan muzlatilgan baliq olib kelingan. 1980-yillarning oʻrtalarigacha Moʻynoq [[Orol dengizi]]ning janubiy sohilidagi rivojlangan baliq ovlash port shahri boʻlgan. Shaharda sobiq [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSRdagi]] eng yirik baliq konserva korxonalaridan biri boʻlgan shahar tashkil etuvchi korxona boʻlgan Moʻynoq baliq konserva zavodi ishlagan. 1990-yillar boshida baliq konserva zavodi yopildi, ishsizlik boshlandi, aholi uylarini tashlab, Nukus, Qoʻngʻirot va boshqa shaharlarga keta boshladi. Chang-tuz boʻronlari, aholi kasalliklari (koʻz kasalliklari, oshqozon-ichak trakti kasalliklari, teri kasalliklari) tez-tez uchradi. Paxta dalalaridan Amudaryoga yuvilgan [[pestitsidlar]]ning koʻpligi tufayli qolgan buloqlar suvsiz boʻlib qoldi. Yer osti suvlari darajasi pasayib, hududning choʻllanish jarayoni tezlashdi. Qolgan buloqlarda pestitsidlar koʻp boʻlganligi sababli (ular paxta dalalaridan Amudaryoga yuvilib ketgan) suvsiz boʻlib qolgan. Port kemalar qabristoniga aylandi.

[[Orol dengizi sathining pasayishi|Orol dengizida suv sathining kamayishi]] munosabati bilan bugungi kunda qirgʻoq chizigʻi Moʻynoqdan 100&amp;nbsp;km uzoqlikda joylashgan. Oʻzining ajoyib plyajlari, baliqlarining koʻpligi va kattaligi uchun dengiz deb atalgan sobiq koʻlning ochiq tubi endi choʻlga aylandi.

Mahalliy aholi choʻlni [[Orolqum choʻli|Orolqum]] ([[Qizilqum]] choʻliga oʻxshash) deb ataydi. Ilgari dengiz kemalari dengizda suzib yurgan. Endi ular tashlandiq holda turishib, sobiq Moʻynoq bandargohidagi „kema qabristoni“da zanglashmoqda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://samarkandtours.com/ru/uzbekistan/muynak/ |sarlavha=Муйнак, Узбекистан |qaralgan sana=2021-02-17 |arxivsana=2021-02-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210213021526/https://samarkandtours.com/ru/uzbekistan/muynak/}}&lt;/ref&gt;.

2011-yil holatiga koʻra, Moʻynoqdan Janubiy Orol dengizining gʻarbiy (chuqur) qismiga taxminan 100&amp;nbsp;km va sharqiy (sayoz) qismiga taxminan 180 kmni tashkil etdi. Dengizning sharqiy qismi (nisbatan sayoz chuqurlik tufayli) Moʻynoqdan eng tez uzoqlashdi: 1990-yillarning oʻrtalarida u shahardan 45&amp;nbsp;km, 2000-yillarning boshlarida esa 100&amp;nbsp;km masofada joylashgan edi.

2008-yilda Petro Alliance kompaniyasi tomonidan Orol dengizining tubida neft va gaz topish boʻyicha natija ijobiy boʻldi qidiruv ishlarini olib bordi. Bu yerdagi gaz vodorod sulfidining minimal miqdori bilan ajralib turadigan yuqori sifatlidir.

2017-yil 20-21-yanvar kunlari Qoʻngʻirot-Moʻynoq suv tarmogʻini yotqizish ishlari boshlandi. Umumiy qiymati 26 milliard 600 million soʻm boʻlgan, 101 kilometr uzunlikdagi obyektning qurilishi besh oy davomida amalga oshirildi. Ayni paytda 25 mingdan ortiq aholi toza ichimlik suvi bilan taʼminlangan. Moʻynoq-Uchsoy suv quvuri 1,51 kilometrga uzaytiriladi.

2000-yillarning oʻrtalaridan boshlab shahar butun dunyodan sayyohlarni jalb qila boshladi. 2016-yildan keyin Moʻynoqga sayyohlar oqimi keskin oshdi.

Ayni paytda Moʻynoq Orol dengizi qurib qolgan hududlarini ziyorat qilish va oʻrganish uchun ketayotgan sayyohlar va olimlar uchun muhim tranzit punkt hisoblanadi. Shuningdek, sayyohlar Moʻynoq orqali Moʻynoqdan bir necha oʻnlab kilometr uzoqlikda shimolga va sharqqa qarab oʻzgarib turadigan Orol dengizining oʻzgaruvchan sohillariga kelishadi.

1933-yil 15-noyabrda Butunrossiya Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining qarori bilan Moʻynoq qishlogʻi ishchilar posyolkasi toifasiga kiritildi. Oʻsha paytda Moʻynoq Qoraqalpogʻiston ASSR tarkibiga kirgan, u oʻz navbatida RSFSR tarkibiga kirgan.

== Aholi ==
Aholisi: [[1991|1991-yil]]&lt;nowiki/&gt;da 13 000, [[2012|2012-yil]]&lt;nowiki/&gt;da 18 196 kishi. [[2018|2018-yil]] [[1-yanvar]] holatiga koʻra, Moʻynoq aholisi 13,5 ming kishini tashkil etdi&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Число постоянных жителей в Республики Каракалпакстан на 1 апреля 2018 года |url=https://archive.wikiwix.com/cache/index2.php?url=https%3A%2F%2Fdata.gov.uz%2Fru%2Fdatasets%2F5800#federation=archive.wikiwix.com&amp;tab=url |accessdate=4-oktabr 2023-yil}}&lt;/ref&gt;.

Oʻzbekistonning aksariyat shaharlaridan farqli oʻlaroq, Moʻynoqda aholi sonining qisqarishi barqaror tendensiyaga ega. Shahar aholisining asosiy qismini [[qoraqalpoqlar]] tashkil etadi.

Shaharda [[Oʻzbeklar|oʻzbek]] va [[qozoqlar]] ham anchagina koʻp. Milliy ozchiliklar orasida [[tatarlar]], [[turkmanlar]] va boshqalar ham bor.

== Til ==
Qoraqalpogʻistonning boshqa hududlarida boʻlgani kabi Moʻynoqda ham [[Oʻzbek tili|oʻzbek]] va [[Qoraqalpoq tili|qoraqalpoq til]]&lt;nowiki/&gt;lari rasmiy maqomga ega. [[Rus tili]] aslida millatlararo muloqot tili maqomiga ega. [[Ingliz tili]] shaharning chet ellik sayyohlar orasida mashhurligi tufayli shahardagi turizm va xizmat koʻrsatish sohasi xodimlari orasida ham keng tarqalgan.

== Transport ==
Hozir suv transporti mavjud emas. Moʻynoq porti ishlamayapti. Shaharning janubi-sharqida tartibsiz ishlaydigan kichik aerodrom bor. Jamoat transportida Daewoo Damas mikroavtobuslari, shuningdek, shaxsiy taksilar va avtomobillarda taksi haydovchilari mavjud.

== Stihia festivali ==
Moʻynoqda har yili elektron musiqa, sanʼat va fan boʻyicha „Stihia“ notijorat festivali boʻlib oʻtadi. Festivalning maqsadi Orolboʻyi mintaqasiga yordam berish va Orol fojiasi haqida xabardorlikni oshirishdan iborat.

Bugungi kunda „Stihia“ musiqachilar, DJ-lar, prodyuserlar, rassomlar va olimlar ishtirokidagi bir nechta loyihalarning aralashmasidir. Ularning barchasini yer yuzidagi gʻayrioddiy joyda kuchli attraksion yaratishning umumiy maqsadi birlashtiradi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|lang=en|url=https://ra.co/features/3546|title=Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan · Feature ⟋ RA|website=Resident Advisor|accessdate=2021-03-09|archive-date=2022-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Dengiz quriganidan beri festival eng katta voqea boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|lang=en|url=https://www.lonelyplanet.com/articles/uzbekistans-stihia-festival|title=Uzbekistan's Stihia Festival: riding sound waves in the vanished Aral Sea|website=Lonely Planet|accessdate=2021-03-09|archive-date=2021-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20210202181113/https://www.lonelyplanet.com/articles/uzbekistans-stihia-festival|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

Festival odatda toʻgʻridan-toʻgʻri kemalar qabristonida 2 kun davom etdi va bir necha yil davomida elektron musiqa janri muxlislari orasida katta shuhrat qozondi. Festival 10 metrlik „SEA“ harflarining oʻrnatilishini tantanali ravishda yoqish bilan yakunlanadi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
{{OʻzME}}

{{Oʻzbekiston shaharlari}}
{{Qoraqalpogʻiston}}
{{Moʻynoq tumani}}
{{Oʻzbekistonda suv transporti}}

{{chala}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]
[[Turkum:Qoraqalpogʻiston shaharlari]]
[[Turkum:Moʻynoq tumani]]</text>
      <sha1>9081vrr1b7h4mmky0ozk1tryncqezn3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>La Chapelle-Naude</title>
    <ns>0</ns>
    <id>436763</id>
    <revision>
      <id>6313865</id>
      <parentid>5609020</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T18:08:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>104477</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6313865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2211" sha1="jp21i84mbv8n9sr7ha6ocnsz0pjqhmo" xml:space="preserve">{{Manbasiz|sana=avgust 2024}}

{{Orphan|date=avgust 2024}}

{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = La Chapelle-Naude
| mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]]
| mamlakat = Fransiya
| mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa
| mintaqa = Burgundiya
| jadvalda mintaqa = Burgundiya
| tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament
| tuman = Saône-et-Loire
| jadvalda tuman = Saône-et-Loire
| jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement
| jamoat = Arrondissement Louhans{{!}}Louhans
| jadvalda jamoat = Arrondissement Louhans{{!}}Louhans
| qaram = kommuna
| gerb = Blason fr La Chapelle-Naude (Saône-et-Loire).svg
| bayroq = 
 | lat_dir = N | lat_deg = 46 | lat_min = 36 | lat_sec = 0
 | lon_dir = E | lon_deg = 5 | lon_min = 11 | lon_sec = 0
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Hokim
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 19,0
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 437
| sanalgan yil = 1999
| zichlik = 23,0
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 
| pochta indeksi = 71500
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi
| raqamli identifikator = 71092
| Commons turkumi = La Chapelle-Naude
| sayt = 
| sayt tili = 
}}
'''La Chapelle-Naude''' — [[Fransiya]]ning [[Burgundiya]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Saône-et-Loire]] departamenti [[Arrondissement Louhans|Louhans]] tumani tarkibiga kiradi.

== Aholisi ==
437 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 23,0 nafar kishi.
{{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=71092}}

== Geografiyasi ==
Maydoni — 19,0&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. 
{{Fransiya kommunasi xaritasi|id=71092}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]    [[Turkum:Saône-et-Loire shaharlari]]


{{France-geo-stub}}</text>
      <sha1>jp21i84mbv8n9sr7ha6ocnsz0pjqhmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vers (Saône-et-Loire)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>437625</id>
    <revision>
      <id>6313732</id>
      <parentid>5652968</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:59:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kontributor 2K</username>
        <id>104477</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6313732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2156" sha1="5d8y2i07s5vm032buf3f5ulcpx9jmtv" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi = Vers
| mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]]
| mamlakat = Fransiya
| mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa
| mintaqa = Burgundiya
| jadvalda mintaqa = Burgundiya
| tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament
| tuman = Saône-et-Loire
| jadvalda tuman = Saône-et-Loire
| jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement
| jamoat = Arrondissement Chalon-sur-Saône{{!}}Chalon-sur-Saône
| jadvalda jamoat = Arrondissement Chalon-sur-Saône{{!}}Chalon-sur-Saône
| qaram = kommuna
| gerb = Blason fr Vers (Saône-et-Loire).svg
| bayroq = 
 | lat_dir = N | lat_deg = 46 | lat_min = 35 | lat_sec = 0
 | lon_dir = E | lon_deg = 4 | lon_min = 51 | lon_sec = 0
| CoordAddon = 
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 
| tuman xaritasi oʻlchami = 
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = Hokim
| rahbar = 
| asos solingan = 
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = 
| qachondan beri = 
| maydon = 4,2
| balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi
| AP markazi balandligi = 
| iqlim = 
| rasmiy til = 
| aholi = 185
| sanalgan yil = 2005
| zichlik = 44,0
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib = 
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +1
| DST = bor
| telefon kodi = 
| pochta indeksi = 71240
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi
| raqamli identifikator = 71572
| Commons turkumi = Vers
| sayt = 
| sayt tili = 
}}
'''Vers''' — [[Fransiya]]ning [[Burgundiya]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Saône-et-Loire]] departamenti [[Arrondissement Chalon-sur-Saône|Chalon-sur-Saône]] tumani tarkibiga kiradi.

== Aholisi ==
185 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 44,0 nafar kishi.
{{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=71572}}

== Geografiyasi ==
Maydoni — 4,2&amp;nbsp;km&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;. 
{{Fransiya kommunasi xaritasi|id=71572}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]    [[Turkum:Saône-et-Loire shaharlari]]


{{France-geo-stub}}
{{Tashqi havolalar}}</text>
      <sha1>5d8y2i07s5vm032buf3f5ulcpx9jmtv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Assalomu alaykum</title>
    <ns>0</ns>
    <id>447438</id>
    <revision>
      <id>6314001</id>
      <parentid>6197203</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:56:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56285-52</username>
        <id>318758</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-38717-73|~2026-38717-73]] ([[User talk:~2026-38717-73|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/6197203|6197203]]-sonli tahrir qaytarildi</comment>
      <origin>6314001</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1455" sha1="35fcc04hs066bneecxy4mq2kznqq15d" xml:space="preserve">[[Fayl:Assalamu-aleykum.svg|210px|thumb]]
[[Fayl:Ar-السلام_عليكم.oga|right|Assalomu alaykum]]
[[Fayl:Ar-وعليكم_السلام.oga|right|Va alaykum alaykum]]
'''„Assalomu alaykum“''' ({{lang-ar|السلام عليكم}} — „Sizga tinchlik, salomatlik tilayman“) — [[musulmonlar]] oʻzaro uchrashganda ishlatiladigan salomlashuv iborasi. Salom qabul qiluvchi '''„Va alaykum assalom“''' ({{langar|وَعَلَيْكُمُ السَّلَامُ}} — „Sizga ham tinchlik, salomatlik tilayman“), deb javob qaytaradi. 

Assalomu alaykum tanigan va tanimagan musulmonlarga beriladi. Kichik yoshdagilar yoshi ulugʻlarga, ulov mingan odam piyodaga, piyoda ketayotgan kishi oʻtirganga, ozchilik koʻpchilikka salom beradi. Assalomu alaykum koʻpchilik huzuriga kirib oʻtirishda ham aytiladi. Assalomu alaykumni kishi eshitadigan qilib muloyim tarzda aytish lozim. Assalomu alaykum oʻzaro muomala, munosabatning boshi boʻlib, oʻziga xos iliqlik, samimiyat, ochiq koʻngillilik baxsh etadi. Assalomu alaykumni oshkora aytish kishilar oʻrtasida muhabbat paydo etib, oʻrtadagi gina va kuduratlarni ketkazadi. Oʻzidan kattalarga hurmat, kichiklarga shafqat yuzasidan salom-alik qilish kishilarimiz uchun axloqiy mezon boʻlib qolgan. Assalomu alaykum deyish [[sunnat]], javob qaytarish esa [[vojib]]dir{{OʻzME-A}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{vikiiqtibos}}


{{islom-stub}}

{{OʻzME}}
{{tashqi havolalar}}</text>
      <sha1>35fcc04hs066bneecxy4mq2kznqq15d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Boʻriboy Ahmedov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>447928</id>
    <revision>
      <id>6313895</id>
      <parentid>6099634</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5851" sha1="agfsvokrphhrycmo4cukcz8h32ub01a" xml:space="preserve">{{ism+familiya|Boʻri (ism)|Boʻri|Ahmedov}}
{{Shaxsiyat
|ismi = Boʻriboy Ahmedov
|portret=
|eni=200px
|tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1924|8|12}}
|tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Qoʻrgʻontepa tumani}}, [[Andijon viloyati]]
|vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2002|5|2|1924|8|12}}
|vafot joyi = {{VafotJoyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston]]
|mukofotlari = {{Oʻzbekiston fan arbobi}}{{Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti}}{{Amir Temur ordeni}}{{Buyuk xizmatlari uchun ordeni}}
}}

'''Boʻriboy Ahmedov''' ([[12-avgust]] [[1924-yil]]; [[Andijon viloyati]] [[Qoʻrgʻontepa tumani]] Qorasuv [[qishloq|qishlogʻi]] — [[15-may]] [[2002-yil]]; [[Toshkent]]) — tarixchi, atoqli oʻzbek [[sharqshunoslik|sharqshunosi]], manbashunos, X-XIX asrlarga oid fors manbalari boʻyicha yirik mutaxassis, faxriy professor. Rossiya Federatsiyasi Fanlar akademiyasining faol aʼzosi.

Boʻriboy Ahmedov Ahmedov Kembrij va Hindiston universitetlarida faxriy professor bo‘lgan; ilmiy xizmatlari uchun 1995-yilda [[Qirgʻiziston|Qirg‘iziston]] hukumati tomonidan „Yil odami“ deb eʼlon qilingan.

Boʻriboy Ahmedov 1924-yil 12-avgustda Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa qishlogʻi Qorasuv qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Bo‘riboy Ahmedov (1924-2002) |url=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/uzbek-nasri/bo-riboy-ahmedov-1924-2002 |website=ziyouzcom |accessdate=25-iyun 2023-yil}}&lt;/ref&gt;. Uning otasi ham bir necha yil Qirg‘izistonning [[Oʻsh (viloyat)|O‘sh shahrida]] ishlagan. 1942-yilda koʻngilli sifatida frontga qoʻshilgan va 1945-yilgacha shu yerda boʻlgan. Urush davomida 9 marta yaralangan{{sfn|Общественные науки в Узбекистане|2002|p=88—89}}.

Oilasiga qaytib, Qorasuv qishlog‘ida mashinist, so‘ngra muharrir bo‘lib ishlay boshladi. 1948-1953-yillarda O‘rta Osiyo Davlat universiteti (hozirgi O‘zbekiston Milliy universiteti) Sharq fakultetining tarix yoʻnalishida tahsil olgan. 1953-1957-yillarda Qorasuv qishlog‘idagi maktabda direktor, tarix fani o‘qituvchisi bo‘lib ishlagan. 1957-1960-yillarda [[Sankt-Peterburg davlat universiteti]] aspiranturasida tahsil olib, 1961-yilda „Abulxayrxon davrida ko‘chmanchi o‘zbeklarning ahvoli“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, [[1974|1974-yilda]] esa „XVI-XVIII asrning birinchi yarmida Balx xonliklari“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan{{sfn|Общественные науки в Узбекистане|2002|p=88—89}}.

1960-yildan Boʻriboy Ahmedov Beruniy nomidagi [[Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Iqtisodiyot instituti|O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi]] Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim, ilmiy kotib, bo‘lim mudiri, bosh ilmiy xodim bo‘lib ishlagan. Shu bilan birga, [[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|Toshkent davlat sharqshunoslik institutida]] „Sharqshunoslik“, „Oʻrta Osiyo feodal xonliklarining davlat tuzilishi“ mavzularida maʼruzalar oʻqigan; [[Kembrij]] va Hindiston universitetlarining faxriy professori boʻlgan.
Boʻriboy Ahmedov sharqshunoslik va tarix fanining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. 300 dan ortiq monografik asarlar, darsliklar, risolalar, ilmiy maqolalar muallifi. Uning ko‘plab asarlari xorijiy tillarga tarjima qilingan.

Qirg‘izistonning sharqshunos kadrlarini tayyorlashga hissa qo‘shgan. Umrining so‘nggi yillarida Xalqaro Amir Temir jamg‘armasiga rahbarlik qilgan.

[[Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi|Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi]] [[akademik]] ([[1995]]), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan [[arbob]]i ([[1989]]), tarix fanlari [[doktor]]i ([[1974]]). [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Oʻrta Osiyo universitetining]] sharq [[fakultet]]ini bitirgan ([[1953]]). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi [[Sharqshunoslik instituti]]da [[ilmiy xodim]], ilmiy [[kotib]], boʻlim boshligʻi ([[1960]]-[[1990|90]]). [[1991]] yildan bosh ilmiy xodim. Xalqaro [[Amir Temur]] [[jamgʻarmalar|jamgʻarmasi]] [[rais]]i ([[1995]]-yildan). Ahmedovning [[ilm]]iy [[faoliyat]]i [[oʻzbeklar|oʻzbek]] xalqining etnik tarixi va shakllanishi, [[manbashunoslik]], [[Oʻrta Osiyo]] [[xalq]]larining [[X asr|10]]-[[XIX asr|XIX asr]]lardagi [[jamiyat|ijtimoiy]]-[[siyosat|siyosiy]] tarixi, Temur va [[temuriylar]] davri tarixi hamda [[madaniyat]]i kabi muhim yoʻnalishlarga qaratilgan. Bir qancha qoʻllanma, [[lugʻat]]lar („Tarixdan qisqacha izohli lugʻat“, 1977) [[muallif]]i. Amir Temurning 660 yilligi ([[1996]]) [[munosabat]]i bilan katta tashkiliy, ilmiy ishlar olib bordi. Amir Temurga bagʻishlangan xalqaro anjumanlar ([[Parij]], [[Samarqand]], 1996)da qatnashib [[maʼruza]]lar qildi. „Amir Temur“ [[tarixiy janr|tarixiy]] [[roman]]ini yozdi (1995). Bir qancha kitoblarga masʼul [[muharrir]]lik qildi. Asarlari [[ingliz tili|ingliz]], [[fransuz tili|fransuz]], [[rus tili|rus]] va boshqa xorijiy tillarda bosilgan. „[[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]]“ Bosh [[tahrir]] [[hayʼat]]i aʼzosi ([[1997]]-yildan). [[Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi davlat mukofoti|Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti]] [[laureat]]i (1989). „[[Amir Temur ordeni|Amir Temur]]“ (1997), „[[Buyuk xizmatlari uchun]]“ (1999) [[orden]]lari bilan taqdirlangan&lt;ref&gt;Oʻzbeklarning kelib chiqishi tarixidan, T., 1963&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

== Asoslar ==
* Istoriya Balxa, T., 1982;
* Oʻzbekiston tarixi manbalari, T., 1986;
* Oʻzbek ulusi, T., 1992;
* Tarixdan saboqlar, T., 1994.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Commons turkum|Bori Ahmedov}}
{{OʻzME}}

{{DEFAULTSORT:Ahmedov, Boʻriboy}}
[[Turkum:Oʻzbek tarixchilari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar]]
[[Turkum:Turkologlar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik sharqshunoslar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arboblari]]</text>
      <sha1>agfsvokrphhrycmo4cukcz8h32ub01a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313896</id>
      <parentid>6313895</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5855" sha1="mci4ev5c2g3yu0nuguapwzgqqi6qsra" xml:space="preserve">{{ism+familiya|Boʻri (ism)|Boʻri|Ahmedov}}
{{Shaxsiyat
|ismi = Boʻriboy Ahmedov
|portret=
|eni=200px
|tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1924|8|12}}
|tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Qoʻrgʻontepa tumani}}, [[Andijon viloyati]]
|vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2002|5|2|1924|8|12}}
|vafot joyi = {{VafotJoyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston]]
|mukofotlari = {{Oʻzbekiston fan arbobi}}{{Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti}}{{Amir Temur ordeni}}{{Buyuk xizmatlari uchun ordeni}}
}}

'''Boʻriboy Ahmedov''' ([[12-avgust]] [[1924-yil]]; [[Andijon viloyati]] [[Qoʻrgʻontepa tumani]] Qorasuv [[qishloq|qishlogʻi]] — [[15-may]] [[2002-yil]]; [[Toshkent]]) — [[tarixchi]], atoqli oʻzbek [[sharqshunoslik|sharqshunosi]], manbashunos, X-XIX asrlarga oid fors manbalari boʻyicha yirik mutaxassis, faxriy professor. Rossiya Federatsiyasi Fanlar akademiyasining faol aʼzosi.

Boʻriboy Ahmedov Ahmedov Kembrij va Hindiston universitetlarida faxriy professor bo‘lgan; ilmiy xizmatlari uchun 1995-yilda [[Qirgʻiziston|Qirg‘iziston]] hukumati tomonidan „Yil odami“ deb eʼlon qilingan.

Boʻriboy Ahmedov 1924-yil 12-avgustda Andijon viloyati Qoʻrgʻontepa qishlogʻi Qorasuv qishlogʻida dehqon oilasida tugʻilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Bo‘riboy Ahmedov (1924-2002) |url=https://n.ziyouz.com/portal-haqida/xarita/uzbek-nasri/bo-riboy-ahmedov-1924-2002 |website=ziyouzcom |accessdate=25-iyun 2023-yil}}&lt;/ref&gt;. Uning otasi ham bir necha yil Qirg‘izistonning [[Oʻsh (viloyat)|O‘sh shahrida]] ishlagan. 1942-yilda koʻngilli sifatida frontga qoʻshilgan va 1945-yilgacha shu yerda boʻlgan. Urush davomida 9 marta yaralangan{{sfn|Общественные науки в Узбекистане|2002|p=88—89}}.

Oilasiga qaytib, Qorasuv qishlog‘ida mashinist, so‘ngra muharrir bo‘lib ishlay boshladi. 1948-1953-yillarda O‘rta Osiyo Davlat universiteti (hozirgi O‘zbekiston Milliy universiteti) Sharq fakultetining tarix yoʻnalishida tahsil olgan. 1953-1957-yillarda Qorasuv qishlog‘idagi maktabda direktor, tarix fani o‘qituvchisi bo‘lib ishlagan. 1957-1960-yillarda [[Sankt-Peterburg davlat universiteti]] aspiranturasida tahsil olib, 1961-yilda „Abulxayrxon davrida ko‘chmanchi o‘zbeklarning ahvoli“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini, [[1974|1974-yilda]] esa „XVI-XVIII asrning birinchi yarmida Balx xonliklari“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan{{sfn|Общественные науки в Узбекистане|2002|p=88—89}}.

1960-yildan Boʻriboy Ahmedov Beruniy nomidagi [[Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining Iqtisodiyot instituti|O‘zbekiston Fanlar Akademiyasi]] Sharqshunoslik institutida ilmiy xodim, ilmiy kotib, bo‘lim mudiri, bosh ilmiy xodim bo‘lib ishlagan. Shu bilan birga, [[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|Toshkent davlat sharqshunoslik institutida]] „Sharqshunoslik“, „Oʻrta Osiyo feodal xonliklarining davlat tuzilishi“ mavzularida maʼruzalar oʻqigan; [[Kembrij]] va Hindiston universitetlarining faxriy professori boʻlgan.
Boʻriboy Ahmedov sharqshunoslik va tarix fanining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. 300 dan ortiq monografik asarlar, darsliklar, risolalar, ilmiy maqolalar muallifi. Uning ko‘plab asarlari xorijiy tillarga tarjima qilingan.

Qirg‘izistonning sharqshunos kadrlarini tayyorlashga hissa qo‘shgan. Umrining so‘nggi yillarida Xalqaro Amir Temir jamg‘armasiga rahbarlik qilgan.

[[Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi|Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi]] [[akademik]] ([[1995]]), Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan [[arbob]]i ([[1989]]), tarix fanlari [[doktor]]i ([[1974]]). [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Oʻrta Osiyo universitetining]] sharq [[fakultet]]ini bitirgan ([[1953]]). Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi [[Sharqshunoslik instituti]]da [[ilmiy xodim]], ilmiy [[kotib]], boʻlim boshligʻi ([[1960]]-[[1990|90]]). [[1991]] yildan bosh ilmiy xodim. Xalqaro [[Amir Temur]] [[jamgʻarmalar|jamgʻarmasi]] [[rais]]i ([[1995]]-yildan). Ahmedovning [[ilm]]iy [[faoliyat]]i [[oʻzbeklar|oʻzbek]] xalqining etnik tarixi va shakllanishi, [[manbashunoslik]], [[Oʻrta Osiyo]] [[xalq]]larining [[X asr|10]]-[[XIX asr|XIX asr]]lardagi [[jamiyat|ijtimoiy]]-[[siyosat|siyosiy]] tarixi, Temur va [[temuriylar]] davri tarixi hamda [[madaniyat]]i kabi muhim yoʻnalishlarga qaratilgan. Bir qancha qoʻllanma, [[lugʻat]]lar („Tarixdan qisqacha izohli lugʻat“, 1977) [[muallif]]i. Amir Temurning 660 yilligi ([[1996]]) [[munosabat]]i bilan katta tashkiliy, ilmiy ishlar olib bordi. Amir Temurga bagʻishlangan xalqaro anjumanlar ([[Parij]], [[Samarqand]], 1996)da qatnashib [[maʼruza]]lar qildi. „Amir Temur“ [[tarixiy janr|tarixiy]] [[roman]]ini yozdi (1995). Bir qancha kitoblarga masʼul [[muharrir]]lik qildi. Asarlari [[ingliz tili|ingliz]], [[fransuz tili|fransuz]], [[rus tili|rus]] va boshqa xorijiy tillarda bosilgan. „[[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]]“ Bosh [[tahrir]] [[hayʼat]]i aʼzosi ([[1997]]-yildan). [[Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Respublikasi davlat mukofoti|Beruniy nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti]] [[laureat]]i (1989). „[[Amir Temur ordeni|Amir Temur]]“ (1997), „[[Buyuk xizmatlari uchun]]“ (1999) [[orden]]lari bilan taqdirlangan&lt;ref&gt;Oʻzbeklarning kelib chiqishi tarixidan, T., 1963&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

== Asoslar ==
* Istoriya Balxa, T., 1982;
* Oʻzbekiston tarixi manbalari, T., 1986;
* Oʻzbek ulusi, T., 1992;
* Tarixdan saboqlar, T., 1994.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Commons turkum|Bori Ahmedov}}
{{OʻzME}}

{{DEFAULTSORT:Ahmedov, Boʻriboy}}
[[Turkum:Oʻzbek tarixchilari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar]]
[[Turkum:Turkologlar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik sharqshunoslar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arboblari]]</text>
      <sha1>mci4ev5c2g3yu0nuguapwzgqqi6qsra</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Matbua Ahmedova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>447945</id>
    <revision>
      <id>6314066</id>
      <parentid>6141254</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:05:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56502-98</username>
        <id>318793</id>
      </contributor>
      <comment>Falafachi olimaning asarlarini qo'shib qo'ydim</comment>
      <origin>6314066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1310" sha1="1018vk7n6m0k8uh8zd3yn90ksus6rop" xml:space="preserve">{{familiyadoshlar|[[Ahmedov]]a}}
'''Matbua Amirsaidovna Ahmedova''' (14-yanvar 1933-yil; Toshkent) — faylasuf olima. [[Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan arbobi]] (1983), [[falsafa]] fanlari doktori (1977), professor (1978). Moskva davlat universiteti falsafa fakultetini tugatgan (1955). Toshkentdagi oliy oʻquv yurtlarida falsafa, [[siyosatshunoslik]], xalqaro munosabatlar tarixidan dars bergan. Toshkent madaniyat instituti rektori (1985). Oʻzbekiston Madaniyat vaziri (1985–1987). Toshkent sharqshunoslik institutida kafedra mudiri (1994-yildan). Ilmiy ishlari Oʻzbekiston va umuman Oʻrta Osiyoning &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrdagi ijtimoiy-siyosiy taraqqiyotini falsafiy baholashga bagʻishlangan. As: Osnovi filosofii (soavt.), T., 1998.

== Asarlari: ==
Falsafa, 2006-yil nashr [https://www.aylim-kutubxona.uz/book/1116]

== Adabiyotlar ==
* [[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi|OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
{{OʻzME}}

{{no iwiki}}

{{DEFAULTSORT:Ahmedova, Matbua}}
[[Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan fan va texnika arboblari]]
[[Turkum:1933-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:14-yanvarda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Toshkentda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston faylasuf ayollari]]
[[Turkum:Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti oʻqituvchilari]]


{{scientist-stub}}</text>
      <sha1>1018vk7n6m0k8uh8zd3yn90ksus6rop</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ziyolilar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>495276</id>
    <revision>
      <id>6313968</id>
      <parentid>5245478</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:15:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6313968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2251" sha1="6vwbky4bhusjvlvngtq18yq5iigbdrv" xml:space="preserve">'''Intellektuallar''' -quyidagilarga murojaat qilishlari mumkin:

== Aholi punktlari ==

* Tillo - Siirt tumani, hozirgi nomi Tillo.
* Aydinlar, Adıyaman - Adıyaman viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Bartin - Bartin viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Yayladere - Bingoʻl viloyatining Yayladere tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Gerede - [[Bolu (viloyat)|Bolu viloyati]] Gerede shaharchasiga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Iznik - Bursa viloyatining Iznik tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Cherkes  Chanqiri viloyati Cherkes tumaniga qarashli qishloq
* Aydinlar, Xonaz - Denizli viloyatining Xonaz tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Elazigʻ - Elazigʻning markaziy tumanidagi qishloq
* Aydinlar, Mihalichjik - Eskishehir viloyatining Mihalichchiq tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Espiye - Giresun viloyati Espiye tumaniga qarashli qishloq.
* [[Aydinlar, Görele|Aydinlar, Goʻrala]] - Giresun viloyatining Goʻrala tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chatalja - [[Istanbul]] viloyatining Chatalja tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kaman - Qirshehir viloyatining Kaman tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Oltintosh - Kütahya viloyatining Oltintosh tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Tavshanli - Kütahya viloyati Tavsanli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Saruhanli - Manisa viloyati Saruhanli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Derik - [[Mardin (viloyat)|Mardin viloyati]] Derik tumani mahallasi
* Aydinlar, Erdemli - Mersin viloyati Erdemli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Ulubey - Ordu viloyatining Ulubey tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kadirli - Usmoniy viloyatining Kadirli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Erfelek - Sinop viloyati Erfelek tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Qoʻyʻulhisor - Sivas viloyatining Koʻyulhisor tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Harran - Shanliurfa viloyatining Harran tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Hayrabolu - Tekirdagʻ viloyatining Hayrabolu tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Karadeniz Ereğli - Zonguldak viloyatining Qoradengiz sohilidagi Ereğli tumanidagi qishloq.
* Aydinlar Goʻkçebey - Zonguldak viloyatining Goʻkçebey tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chankaya - Anqara viloyatining Chankaya tumanidagi mahalla

== Shaxslar ==


[[Turkum:Koʻp maʼnoli atamalar]]</text>
      <sha1>6vwbky4bhusjvlvngtq18yq5iigbdrv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313969</id>
      <parentid>6313968</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2252" sha1="lcpxwfe7u4fjs6xunce33nc07q5xhoy" xml:space="preserve">'''Intellektuallar''' - quyidagilarga murojaat qilishlari mumkin:

== Aholi punktlari ==

* Tillo - Siirt tumani, hozirgi nomi Tillo.
* Aydinlar, Adıyaman - Adıyaman viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Bartin - Bartin viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Yayladere - Bingoʻl viloyatining Yayladere tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Gerede - [[Bolu (viloyat)|Bolu viloyati]] Gerede shaharchasiga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Iznik - Bursa viloyatining Iznik tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Cherkes  Chanqiri viloyati Cherkes tumaniga qarashli qishloq
* Aydinlar, Xonaz - Denizli viloyatining Xonaz tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Elazigʻ - Elazigʻning markaziy tumanidagi qishloq
* Aydinlar, Mihalichjik - Eskishehir viloyatining Mihalichchiq tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Espiye - Giresun viloyati Espiye tumaniga qarashli qishloq.
* [[Aydinlar, Görele|Aydinlar, Goʻrala]] - Giresun viloyatining Goʻrala tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chatalja - [[Istanbul]] viloyatining Chatalja tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kaman - Qirshehir viloyatining Kaman tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Oltintosh - Kütahya viloyatining Oltintosh tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Tavshanli - Kütahya viloyati Tavsanli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Saruhanli - Manisa viloyati Saruhanli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Derik - [[Mardin (viloyat)|Mardin viloyati]] Derik tumani mahallasi
* Aydinlar, Erdemli - Mersin viloyati Erdemli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Ulubey - Ordu viloyatining Ulubey tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kadirli - Usmoniy viloyatining Kadirli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Erfelek - Sinop viloyati Erfelek tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Qoʻyʻulhisor - Sivas viloyatining Koʻyulhisor tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Harran - Shanliurfa viloyatining Harran tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Hayrabolu - Tekirdagʻ viloyatining Hayrabolu tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Karadeniz Ereğli - Zonguldak viloyatining Qoradengiz sohilidagi Ereğli tumanidagi qishloq.
* Aydinlar Goʻkçebey - Zonguldak viloyatining Goʻkçebey tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chankaya - Anqara viloyatining Chankaya tumanidagi mahalla

== Shaxslar ==


[[Turkum:Koʻp maʼnoli atamalar]]</text>
      <sha1>lcpxwfe7u4fjs6xunce33nc07q5xhoy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313970</id>
      <parentid>6313969</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:15:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2266" sha1="o2g6apphu50c9tkp8imyz4cbgdyyfwv" xml:space="preserve">'''Intellektuallar''' - quyidagilarga murojaat qilishlari mumkin:

== Aholi punktlari ==

* Tillo - Siirt tumani, hozirgi nomi Tillo.
* Aydinlar, Adıyaman - Adıyaman viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Bartin - Bartin viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Yayladere - Bingoʻl viloyatining Yayladere tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Gerede - [[Bolu (viloyat)|Bolu viloyati]] Gerede shaharchasiga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Iznik - Bursa viloyatining Iznik tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Cherkes  Chanqiri viloyati Cherkes tumaniga qarashli qishloq
* Aydinlar, Xonaz - Denizli viloyatining Xonaz tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Elazigʻ - Elazigʻning markaziy tumanidagi qishloq
* Aydinlar, Mihalichjik - Eskishehir viloyatining Mihalichchiq tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Espiye - Giresun viloyati Espiye tumaniga qarashli qishloq.
* [[Aydinlar, Görele|Aydinlar, Goʻrala]] - Giresun viloyatining Goʻrala tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chatalja - [[Istanbul]] viloyatining Chatalja tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kaman - Qirshehir viloyatining Kaman tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Oltintosh - Kütahya viloyatining Oltintosh tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Tavshanli - Kütahya viloyati Tavsanli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Saruhanli - Manisa viloyati Saruhanli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Derik - [[Mardin (viloyat)|Mardin viloyati]] Derik tumani mahallasi
* Aydinlar, Erdemli - Mersin viloyati Erdemli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Ulubey - Ordu viloyatining Ulubey tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kadirli - Usmoniy viloyatining Kadirli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Erfelek - Sinop viloyati Erfelek tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Qoʻyʻulhisor - Sivas viloyatining Koʻyulhisor tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Harran - Shanliurfa viloyatining Harran tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Hayrabolu - Tekirdagʻ viloyatining Hayrabolu tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Karadeniz Ereğli - Zonguldak viloyatining Qoradengiz sohilidagi Ereğli tumanidagi qishloq.
* Aydinlar Goʻkçebey - Zonguldak viloyatining Goʻkçebey tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chankaya - Anqara viloyatining Chankaya tumanidagi mahalla

== Shaxslar ==

== Manbalar ==

[[Turkum:Koʻp maʼnoli atamalar]]</text>
      <sha1>o2g6apphu50c9tkp8imyz4cbgdyyfwv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313971</id>
      <parentid>6313970</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2278" sha1="ey8n0o889i2re92k4v5ww0xgiee9du7" xml:space="preserve">'''Intellektuallar''' - quyidagilarga murojaat qilishlari mumkin:

== Aholi punktlari ==

* Tillo - Siirt tumani, hozirgi nomi Tillo.
* Aydinlar, Adıyaman - Adıyaman viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Bartin - Bartin viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Yayladere - Bingoʻl viloyatining Yayladere tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Gerede - [[Bolu (viloyat)|Bolu viloyati]] Gerede shaharchasiga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Iznik - Bursa viloyatining Iznik tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Cherkes  Chanqiri viloyati Cherkes tumaniga qarashli qishloq
* Aydinlar, Xonaz - Denizli viloyatining Xonaz tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Elazigʻ - Elazigʻning markaziy tumanidagi qishloq
* Aydinlar, Mihalichjik - Eskishehir viloyatining Mihalichchiq tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Espiye - Giresun viloyati Espiye tumaniga qarashli qishloq.
* [[Aydinlar, Görele|Aydinlar, Goʻrala]] - Giresun viloyatining Goʻrala tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chatalja - [[Istanbul]] viloyatining Chatalja tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kaman - Qirshehir viloyatining Kaman tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Oltintosh - Kütahya viloyatining Oltintosh tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Tavshanli - Kütahya viloyati Tavsanli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Saruhanli - Manisa viloyati Saruhanli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Derik - [[Mardin (viloyat)|Mardin viloyati]] Derik tumani mahallasi
* Aydinlar, Erdemli - Mersin viloyati Erdemli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Ulubey - Ordu viloyatining Ulubey tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kadirli - Usmoniy viloyatining Kadirli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Erfelek - Sinop viloyati Erfelek tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Qoʻyʻulhisor - Sivas viloyatining Koʻyulhisor tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Harran - Shanliurfa viloyatining Harran tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Hayrabolu - Tekirdagʻ viloyatining Hayrabolu tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Karadeniz Ereğli - Zonguldak viloyatining Qoradengiz sohilidagi Ereğli tumanidagi qishloq.
* Aydinlar Goʻkçebey - Zonguldak viloyatining Goʻkçebey tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chankaya - Anqara viloyatining Chankaya tumanidagi mahalla

== Shaxslar ==

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Koʻp maʼnoli atamalar]]</text>
      <sha1>ey8n0o889i2re92k4v5ww0xgiee9du7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313972</id>
      <parentid>6313971</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2279" sha1="09on0kbibvgpzxshbyy2vltz6zou6lo" xml:space="preserve">'''Intellektuallar''' - quyidagilarga murojaat qilishlari mumkin:

== Aholi punktlari ==

* Tillo - Siirt tumani, hozirgi nomi Tillo.
* Aydinlar, Adıyaman - Adıyaman viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Bartin - Bartin viloyati markaziy tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Yayladere - Bingoʻl viloyatining Yayladere tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Gerede - [[Bolu (viloyat)|Bolu viloyati]] Gerede shaharchasiga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Iznik - Bursa viloyatining Iznik tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Cherkes  Chanqiri viloyati Cherkes tumaniga qarashli qishloq
* Aydinlar, Xonaz - Denizli viloyatining Xonaz tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Elazigʻ - Elazigʻning markaziy tumanidagi qishloq
* Aydinlar, Mihalichjik - Eskishehir viloyatining Mihalichchiq tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Espiye - Giresun viloyati Espiye tumaniga qarashli qishloq.
* [[Aydinlar, Görele|Aydinlar, Goʻrala]] - Giresun viloyatining Goʻrala tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chatalja - [[Istanbul]] viloyatining Chatalja tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kaman - Qirshehir viloyatining Kaman tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Oltintosh - Kütahya viloyatining Oltintosh tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Tavshanli - Kütahya viloyati Tavsanli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Saruhanli - Manisa viloyati Saruhanli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Derik - [[Mardin (viloyat)|Mardin viloyati]] Derik tumani mahallasi
* Aydinlar, Erdemli - Mersin viloyati Erdemli tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Ulubey - Ordu viloyatining Ulubey tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Kadirli - Usmoniy viloyatining Kadirli tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Erfelek - Sinop viloyati Erfelek tumanidagi qishloq.
* Aydinlar, Qoʻyʻulhisor - Sivas viloyatining Koʻyulhisor tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Harran - Shanliurfa viloyatining Harran tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Hayrabolu - Tekirdagʻ viloyatining Hayrabolu tumanidagi mahalla
* Aydinlar, Karadeniz Ereğli - Zonguldak viloyatining Qoradengiz sohilidagi Ereğli tumanidagi qishloq.
* Aydinlar Goʻkçebey - Zonguldak viloyatining Goʻkçebey tumaniga qarashli qishloq.
* Aydinlar, Chankaya - Anqara viloyatining Chankaya tumanidagi mahalla

== Shaxslar ==

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Koʻp maʼnoli atamalar]]</text>
      <sha1>09on0kbibvgpzxshbyy2vltz6zou6lo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Natyurmort</title>
    <ns>0</ns>
    <id>536546</id>
    <revision>
      <id>6314009</id>
      <parentid>6179283</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:18:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JavohirSaydinov</username>
        <id>312790</id>
      </contributor>
      <origin>6314009</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4535" sha1="9aovmflasnrmz36crzvmr45cc98s3iv" xml:space="preserve">[[Fayl:Juan_Sánchez_Cotán_-_Still_Life_with_Game,_Vegetables_and_Fruit,_1602.jpg|thumb|alt=Natyurmort|Natyurmort]]

'''Natyurmort''' ({{lang-fr|nature morte}} — jonsiz tabiat) — [[tasviriy sanʼat]] janri. Insonning atrofini oʻrab turgan real maishiy joylashgan va kompozitsiya jihatidan yaxlit guruhni tashkil qilgan narsalar tasvirlanadi; shuningdek, shu janrda yaratilgan rassomlik asari ham Natyurmort deb ataladi. Asosan, dastgoxli rassomlik (rangtasvir va grafika)la, qisman haykaltaroshlik (asosan, relyef)sa ishlanadi. N.da „jonsiz buyumlar“ (Mas, uy-roʻzgʻor buyumlari, qurol-aslahalar va boshqalar)dan tashqari, tabiatdan ajratib olingan va buyum, narsalarga aylantirilgan jonli tabiat narsalari (stoldagi baliq vazadagi gul va boshqalar) ham tasvirlanadi. Asosiy mavzuni toʻldirish uchun baʼzan Natyurmortga odamlar, [[hayvonlar]], kushlarni ham kiritish mumkin. Maishiy asosidan ajratib olingan mayda narsalarning uhimligi boshqa janrlarga nisbatan Natyurmortda namoyon boʻladi.

Natyurmortda tasvirlanayotgan (mustaqil aks ettirilayotgan yoki kartinalarda asar mazmunini boyitadigan va toʻldiradigan) buyumlar oʻz egasining feʼl-atvorini, qiziqishini yoritishga yoki buyumlarning shakli, rangi, fakturasi, tuzilishidagi ritmik, dinamik va statik holatlarini koʻrsatishga qaratilgan.

N. Qad. Misrda devorga ishlangan freskalarda, ellinizm davri mozaikalarida, Xitoyda („qush va gullar“, &lt;nowiki&gt;VII&lt;/nowiki&gt; asrdan) kompozitsiya boʻlagi sifatida maʼlum boʻlgan; Yevropada &lt;nowiki&gt;XVI&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XVII&lt;/nowiki&gt; asr boshlaridan mustaqil ahamiyatga ega boʻldi, keng tarqala boshladi, eng taraqqiy etgan davri &lt;nowiki&gt;XVII&lt;/nowiki&gt; asrga toʻgʻri keladi, &lt;nowiki&gt;XVIII&lt;/nowiki&gt; asrdan „N.“ atamasi qoʻllanila boshladi. Italyan rassomi M. Kapaeajo va uning izdoshlari (karavajizm) N.ning keng tarqalishida muhim rol oʻynadi: gul va mevalar, dengiz inʼomi — baliq, qisqichbaqalar sevimli mavzuga aylandi. Gollandiya (V. K. Xeda, P.Klas va boshqalar), Flandriya (F.Sneyders, Ya. Feyt va boshqalar), [[Ispaniya]] (F.Surbaran va boshqalar), [[Fransiya]] (J. B. Sharden va boshqalar) va boshqalarda yuksak taraqqiyotga erishdi. P. Sezann, A. Matiss, J. Brak va boshqa N.ga koʻproq eʼtiborni qaratganlar. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrda N. realistik anʼanalarini Meksikada D. Rivera, D. Sikeyros, Italiyada R. Guttuzolar davom ettirdi. Rossiyada N. &lt;nowiki&gt;XVIII&lt;/nowiki&gt; asrda paydo boʻldi, kuzni aldaydigan „xuddi oʻziga oʻxshash“ (aldamchi) rasmlar ishlashdan (G. N. Teplov, P. G. Bogomolov va boshqalar) shakllanib bor-di, &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr 1-yarmida haqqoniylikka, borliqni oʻzidan goʻzallik topishga harakat qilindi (M. A. Vrubel, K.Korovin, I. E. Grabar va boshqalar), shakl, faktura va bezakdorlik borasidagi yutuk, larga erishildi (P. Kuznetsov, P. P. Konchalovskiy, A.Kuprin va boshqalar).

Oʻzbekiston tasviriy sanʼatida N. unsurlari qad. davr sanʼatida (Mas, Afrosiyob devoriy rasmlarida — vazadagi mevalar), miniatyura sanʼatida (Mas, Kamoliddin Behzodning Shayboniyxon portretida tasvirlangan buyumlar — siyohdon, qamchi) uchraydi. N.ning haqiqiy shakllanishi va rivojlanishi &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrning 30—50-yillariga toʻgʻri keladi. Ayni shu davrda rassomlarning ijodida N.ning dastlabki namunalari paydo boʻddi: L.Nasriddinov („Nonli N.“), Sh. Hasanova („Xitoy chinnisi bilan ishlangan N.“) va boshqa; M. Kurzin, V. Rojdestvenskiy, V. Ufimsev, N. Kashina, 3. Kovalevskaya, O. Tatevosyan, S. Abdullayev, V. Fadeyev, Yu. Yelizarov va boshqa N. yaratdilar. 60—80 yillarda L. Salimjonova, Yu. Taldikin, R. Choriyev, V. Burmakin, Ye. Melnikovlar ijodida N. keng oʻrin tutadi. Rassomlar R. Ahmedov, A. Ikrom-jonov, M. Nuriddinov va boshqa N.da samarali ijod qilib, N.ning taraqqiyotini taʼminladilar. Natyurt chizishda chizayotgan buyumning joylashihsiga alohida eʼtibor beriladi. Natyurmort chizishda inson qiyofasi ham tasvirlansa xato hisoblanmaydi. Natyurmort ikki yoki undan ortiq buyum yordamida chiziladi. Hajmi katta buyumlar orqada, hajmi kichik buyumlar oldinda joylashgan holda chiziladi Buyumlarni bir biriga tegib turgan xolda boʻlishi lozim. Natyurmortni bir necha holatlarda chizish mumkin. Xotirada natyurmort ishlash.

Yaʼni bunda kerakli naturalar tanlanib olinadi va diqqat bilan kuzatiladi undan soʻng ustiga Biron masonic yopib qoʻyib keyin Natura kompozitsiyasini chiziladi. Xolmurodava Sayyora.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

{{chala}}

{{Turkumsiz|date=avgust 2024}}</text>
      <sha1>9aovmflasnrmz36crzvmr45cc98s3iv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Naxichevan Avtonom Respublikasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>536618</id>
    <revision>
      <id>6313986</id>
      <parentid>6191385</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:39:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JavohirSaydinov</username>
        <id>312790</id>
      </contributor>
      <origin>6313986</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129784" sha1="nk0aq9xm02jlqusmjptfctr9kp21va3" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Naxichevan (maʼnolari)}}
{{Davlat info 
 |     davlat_nomi                  = 
 |     davlat_nomi_to`liq           = 	Naxichevan Muxtor Respublikasi&lt;br/&gt;&lt;small&gt;{{lang-az|Naxçıvan Muxtar Respublikası}}&lt;/small&gt;
 |     davlat_mahalliy_nomi         = 
 |     tasvir_bayroq                = 	Flag of Azerbaijan.svg
 |     tasvir_gerb                  = 	Coat of arms of Azerbaijan.svg
 |     tasvir_xarita                = 	Nakhchivan Autonomous Republic of Azerbaijan.svg
 |     ramz_tipi                    =	Gerb
 |     ramz_tipi_maqola             =	Gerb
 |     davlat_shiori                =
 |     davlat_madhiyasi             =	Ozarbayjon madhiyasi&lt;br/&gt;[[Fayl:National Anthem of the Republic of Azerbaijan instrumental.ogg]]
 |     poytaxt                      =	Naxichevan shahri
 |     latd=39 |latm=20 |latNS=N |longd=45 |longm=30 |longEW=E |
 |     eng_katta_shahar             =  	Оrdubad, Julfa, Sharur
 |     rasmiy_tillar                =	Ozarbayjon tili
 |     eng_katta_aholi_punkt_tipi   =
 |     hukumat_to`ri                =	Muxtor Respublika
 |     yetakchi_mansablari          =
 |     yetakchi_nomlari             =
 |     yetakchi_mansabi_1           =	Oliy Sovet Raisi
 |     yetakchi_mansabi_2           =
 |     yetakchi_mansabi_3           =
 |     yetakchi_mansabi_4           =
 |     yetakchi_mansabi_5           =
 |     yetakchi_nomi_1              =	Anar Ibrahimov ([[YAP]])
 |     yetakchi_nomi_2              =
 |     yetakchi_nomi_3              =
 |     yetakchi_nomi_4              =
 |     yetakchi_nomi_5              =
 |     mustaqillik_tip              =	Muxtor Respublika
 |     mustaqillik_nota             =
 |     mustaqillik_voqealar         =
 |     mustaqillik_voqea_1          =	“Naxichevan Sovet Sotsialistik Respublikasi”
 |     mustaqillik_voqea_2          = 	Naxichevan mamlakati avtonomligi
 |     mustaqillik_voqea_3          = 	 Naxichevan Sovet Sotsialistik Respublikasi
 |     mustaqillik_voqea_4          = 	 Naxichevan Sovet Sotsialistik Avtonom Respublikasi
 |     mustaqillik_voqea_5          = 	Naxichevan Muxtor Respublikasi
 |     mustaqillik_yillari          = 
 |     mustaqillik_yili_1           = 	28.07.1920
 |     mustaqillik_yili_2           = 	16.06.1923
 |     mustaqillik_yili_3           = 	09.02.1924
 |     mustaqillik_yili_4           = 	05.12.1936
 |     mustaqillik_yili_5           =	17.11.1990
 |     yevropa_ittifog`i_yili       = 
 |     maydon                       =	5 502.75 &lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
 |     maydon_o`rin                 =
 |     maydon_suv                   =  
 |     aholi                        =	439 800 &lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
 |     aholi_ro`yxat_yil            =	2015
 |     aholi_o`rin                  =
 |     aholi_zichlik                =	80
 |     aholi_zichlik_o`rin          =
 |     YaIM                         =
 |     YaIM_yil                     =
 |     YaIM_o`rin                   =
 |     YaIM_p_cap                   =
 |     pul_birligi                  = 	Ozarbayjon Manati
 |     pul_birligi_kod              = 	AZN
 |     pul_birligi_havol            =
 |     vaqt_mintag`i                =  	4
 |     vaqt_utc                     =  
 |     vaqt_mintag`i_dst            =
 |     vaqt_utc_dst                 =
 |     dst_nota                     = 
 |     internet_domeni             =	.az
 |     telefon prefiksi             =	+994 60
 |     qisqartma                    =	Nах.АR
 |     havolalar                    =	www.nakhchivan.az/
}}
'''Naxichevan''', Naxichevan Muxtor Respublikasi (1920-1923-yillarda — Naxichevan Sovet Sotsialistik Respublikasi, 1923-1924-yillarda — Naxichevan Avtonom Viloyati, 1924-1990-yillarda — [[Naxichevan Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi]], 1990-yildan boshlab hozirgi vaqtgacha Naxichevan Avtonom Respublikasi) — [[Ozarbayjon]] Respublikasi tarkibidagi avtonom mamlakat. Shimol va Sharqdan Armaniston Respublikasi bilan chegaradosh (chegara chizigʻi uzunligi 246&amp;nbsp;km ni tashkil qiladi), Gʻarbda Turkiya Respublikasi (chegara chizigʻi uzunligi 15&amp;nbsp;km ni tashkil qiladi)&lt;ref name=&quot;R2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R7&quot; /&gt; Janubdan esa Eron Islom Respublikasi bilan chegaradosh (chegara chizigʻi uzunligi 204&amp;nbsp;km ni tashkil qiladi).

Naxichevan Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi 1924-yilning 9 fevralida tashkil etilgan. Naxichevan ARning Armaniston bilan tabiiy chegaralarini Zangezur va Daralayaz tizmasining suv soʻqmoqlari tashkil etadi, Turkiya va Eron bilan chegaralarni esa Araz daryosi tashkil etadi. Shimoli — gʻarbiy hududi Janubi — sharqqa 158&amp;nbsp;km masofaga choʻzilgan. Naxichevan Avtonom Respublikasining eng shimoliy nuqtasi — Saraybulag tizmasining Sharur tumani hududidagi Kyormulu togʻidir (2064 m), eng janubiy nuqtasi esa — bu Araz stansiyasi. Shimoldan janubga boʻlgan eng katta masofa 75 kilometrga teng.

Qadimgi Ozarbayjon yerlari boʻlgan Zangezur, 1920-yilda sovet rahbarlari tomonidan Armanistonga berib yuborildi va buning natijasida Araz daryosiga choʻzilgan 44-45 kilometr kenglikdagi chiziq Naxichevan Avtonom Respulikasini Ozarbayjon Respublikasining boshqa hududlaridan ajratib qoʻydi. 1924-yilda Naxichevan ASSRda 3 uyezd va 12 okrug shakllantirildi, 1925-yilda uyezdlar tarqatilib, okruglar soni 8 gacha kamaytirildi: Bash Norashen, Givrag, Tumbul, Abragunis, Narimanov, Djulfa, Paraga va Ordubad okruglari. 1930-yilning birinchi yarimida Shaxbuz tumanini qoʻshilishi bilan Sharur, Naxichevan, Djulfa, Ordubad va Abragunis tumanlari tashkil topdi. 1948-yilda Abragunis tumanini tumanini Djulfa tumani bilan birlashtirilganidan soʻng, Naxichevan ASSR besh maʼmuriy tumanlarga boʻlindi: (Naxichevan (1978-yildan boshlab Babek), Sharur, Shahbuz, Djulfa va Ordubad). 1990-yilning 28 avgustida Ozarbayjon Oliy Soveti buyrugʻiga binoan, Turkiya bilan chegaradosh hududni ijtimoiy — iqtisodi rivojlanishini tezlashtirish va kuchaytirish maqsadida, hamda, hududning geostrategik holatini nazarda tutgan holda, Sadarak qishlogʻi va uning atrofidagi hududlar asosida Sadarak tumani tashkil etildi. 2013-yilda Babek va Sharura tumanlarining ayrim qishloqlari hisobiga Kangarli tumani tashkil etildi.

1929-yilning 18 fevralida Kavkaz orti Markaziy Saylov Qoʻmitasi totalitar maʼmuriy boshqaruv sharoitida, Naxichevan ASSRning olti qishlogʻi — Sharur okrugining Gurduglag, Shahbuz tumaning Xachik, Goradiz, Ogbin, Sultanbek, Aghchen, Almali Itgiran qishloqlari, Ordubad okrugining Gorchevan qishlogʻi, shuningdek, Kilit qishloqlarini, hududlarning ayrim qismlari va ekin yerlarini Armaniston SSRi bilan birlashtirish toʻgʻrisidagi qarorni qabul qildi. Kavkaz orti Markaziy Saylov Qoʻmitasi Naxichevan chegaralari masalasini Moskva bitimi (1921) va Gar bitimini (1921) imzolagan tomonlarning ishtirokisiz koʻrib chiqib, Naxichevan hududining bir qismini Armanistonga berib yubordi va bu bilan xalqaro huquq normalarini qoʻpol ravishda buzgan&lt;ref name=&quot;R8&quot; /&gt;.

2014-yilning 1 yanvarida Avtonom Respublikasi holatidan kelib chiqib, maʼmuriy sabablarga koʻra toʻrt tuman va Naxichevan shahri maʼmuriy hududiy okruglarga boʻlindi; ushbu maʼmuriy birliklarda 5 shahar (Naxichevan, Ordubad, Djulfa, Sharur va Shazbuz), 8 shahar tipidagi qishloqlar, 206 qishloq va 219 aholi yashash punktlari joylashgan&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt;. Avtonom Respublikasining Maʼmuriy markazi qadimiy shahar Naxichevan hisoblanadi.

== Boshqaruv tuzilmasi ==
[[Tasvir:Nakhichevan-subdivisions.png|300px|right|thumb|Naxichevan AR tumanlari]]
Naxichevan Avtonom Respublikasi bu Ozarbayjon Respublikasidagi avtonom davlat. 1995-yilning 12 noyabridagi referendum bilan qabul qilingan Ozarbayjon Respublikasi Konstitutsiyasiga asosan, Naxichevan Avtonom Respublikasi Ozarbayjon Respublikasining ajralmas qismi hisoblanib uning maqomini ushbu Konstitutsiya belgilab berdi.

Naxichevan ARning boshqarish qoidalari, boshqaruvni boʻlish va boshqa muhim masalalar Naxichevan AR Konstitutsiyasi bilan tartibga solinadi. Ushbu Konstitutsiya Ozarbayjon Respublikasi Konstitutsiyasi Qonunlari shaklida qabul qilingan. Naxichevan ARning soʻnggi Konstitutsiyasi 29.12.1998-yilda qabul qilingan.

Naxichevan ARning qonunchilik boshqaruvini Naxichevan ARning parlamenti — Naxichevan AR Oliy Majlisi amalga oshiradi, ijroiya boshqaruvini esa Naxichevan AR Vazirlar Mahkamasi amalga oshiradi, sud boshqaruvini esa — Avtonom Respublika sudlari amalga oshiradi.

Konstitusiyaga binoan, Naxichevan AR Oliy Majlisi raisi avtonom respublikasining yuqori mansabdor shaxsi hisoblanadi. U Oliy Majlis tomonidan saylanadi. Naxichevan AR Oliy Majlisi tarkibiga 45 deputat kiradi. Shahar va tumanning hududiy birlashmalari ijroiya hukumat tomonidan boshqariladi. Ijroiya hukumat boshliqlari Naxichevan AR Oliy Majlisi raisi tomonidan tavsiya etiladi va Ozarbayjon Respublikasi Prezidenti tomonidan tayinlanadi. Naxichevan AR da mahalliy boshqaruv organlari — munitsipalitetlar amal qiladi.
{| align=center border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 style=&quot;margin: 0 0 0 1em; background: #ffffff; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; text-align:left; font-size: 95%;&quot;
|- style=&quot;text-align:center; background: #efefef; border-bottom:2px solid gray;&quot;
!Xaritadagi joyi.
!Tuman
!Markaz
!Maʼmuriy birlik
!Hududi (km²)
!Aholisi (2015-yilning 1 yanvariga taxminiy rasmiy aholi)&lt;ref name=&quot;R10&quot; /&gt;
!Izoh
|-
|'''1'''
|Babek tumani
|Babek
|Tuman
|828,42&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|72,3&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|Tuman avval Naxichevan deb nomlangan, xurramchi Babek nomiga atab 1991-yilda uning nomi Babek deb qayta nomlandi
|-
|'''2'''
|Djulfa tumani
|Djulfa
|Tuman
|926,30&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|45,100&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|Ayrim manbalarda uni avval Djuga deb atashgan.
|-
|'''3'''
|Kangarli tumani
|Givrag
|Tuman
|704,89&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|31,000&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|2004-yilda Babek tumani hududining bir qismida tashkil etilgan.
|-
|'''4'''
|Naxichevan shahri
|Naxichevan shahri
|Shahar
|191,57&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|90,300&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|1991-yilda Babek tumanidan ajralib chiqdi
|-
|'''5'''
|Ordubad tumani
|Ordubad
|Tuman
|978,99&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|48,800&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|Sovetlashtirish davrida Djulfadan ajralib chiqdi&lt;ref name=&quot;R11&quot; /&gt;
|-
|'''6'''
|Sadarak tumani
|Geydarabad
|Tuman
|163,74&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|15,400&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|1990-yilda Sharurdan ajralib chiqdi; armanilar okkupatsiyasida boʻlgan Karki qishlogʻi bu rayonga tegishli
|-
|'''7'''
|Shaxbuz tumani
|Shaxbuz
|Tuman
|836,58&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|24,600&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|Sovetlashtirish davrida Naxichevan (Babek) tumanidan ajralib chiqdi.&lt;ref name=&quot;R12&quot; /&gt;
|-
|'''8'''
|Sharur tumani
|Sharur
|Tuman
|872,26&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|112,300&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|Sovet davrida Bash-Xorashen deb nomlangan, keyinchalik 1990-yilgacha Ilyich deb nomlangan (Vladimir Ilyich Leninga atab).&lt;ref name=&quot;R13&quot; /&gt;
|-
|
|'''Jami'''
|
|
|5502,75&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|439,800&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;
|
|}

== Tarix ==

=== Arxeologik tadqiqotlar ===
Naxichevan AR hududida boy moddiy madaniy namunalarni aniqlanishi, bu yerda qadimiy tosh asridan boshlab odamlar yashaganligini va madaniyatlar oʻrtasida uzilmagan meros bogʻliqliklarini koʻrsatadi&lt;ref name=&quot;R14&quot; /&gt;. Izlanishlar natijasida Naxichevanda odamlar 500-300 ming yil avval qoʻnim topganligi aniqlandi. 100-35 ming yil avval Mustye madaniyati davrida bu yerda ibtidoiy jamoa odamlari yashagan&lt;ref name=&quot;R15&quot; /&gt;. Batabata yaylovlarida, Gazma gʻori, Naxichevan va Alindjachay vodiylarida, Ordubad tumani hududidagi Kilit gʻorida, Ilandagning Janubiy qiyaligi va boshqa yodgorliklarda tosh asri madaniyati qoldiqlari topildi. Arxeologik qazilmalar natijasida Gazma gʻorida asosan obsidiandan tayyorlangan chaqmoqtosh va Mustye davriga oid ish qurollari, ov paytida oʻldirilgan va boʻlingan hayvonlar qoldiqlari topildi. Kyultepa yashash joyi yaqinida Ashel madaniyati davriga oid qoʻl bolgʻasi topildi&lt;ref name=&quot;R16&quot; /&gt;.

Naxichevan shahrining 8 kilometr shimoli — sharqiga, hozirgi Kyultepa va Sirab qishloqlari hududida Neolit (eramizdan avvalgi VII-VI mingyilliklar) davriga oid yashash joylari joylashgan. Naxichevanning Sadark, Shorsu, Yeni yol va Uchan Agilda Yangi Neolit yodgorliklari topilgan. Naxichevanda Neolit madaniyati asosida Eneolit davri madaniyati rivoj topdi va bu yerda mis metali ixtiro qilindi. I Kyultepa madaniyatining eng qadimgi bosqichida mis va margumishdan yasalgan turli xil ish qurollari va bezak namunalari topilgan. I Kyultepa yashash joylarining Eneolit plasti yuqori qatlamlarida toʻgʻri loyihali qurilma qoldiqlari topilgan, oʻrta qatlamlarida esa aylana simon va toʻgʻri, soʻnggi bosqichida esa yuqori qatlamlarida faqatgina toʻgʻri rejali qurilma qoldiqlari topilgan.

Eneolit davrining dehqonchilik va chorvachilik qabilalari Naxichevan va Arpachay vodiylarida qoʻnim topgan. Eneolit davriga taaluqli I Kyultapaning Ovchulartapa, Damlama, Xaladj va Sadarak yashash joylari oʻrganildi. Bu davrda Naxichevanda dehqonchilik va chorvachilik shuningdek, kulolchilik, etnografiya, toʻqimachilik va boshqa hunarmandchilik turlari rivojlangan. Arxeologik materiallar shuni koʻrsatadiki, butun Eneolit davri davomida Ozarbayjon va qadimgi Naxichevan aholisining Messopotamiya bilan aloqalari boʻlgan&lt;ref name=&quot;R17&quot; /&gt;.
[[Tasvir:Bronze sculpture of Juansher.jpg|140px|left|thumb|Alban qiroli Djavanshirning bronza haykali Nazichevanda topilgan. VII asr&lt;ref name=&quot;R18&quot; /&gt;(Asl nusxasi Sankt Peterburgning Ermitajida saqlanadi, nusxasi esa Bokudagi Ozarbayjon Tarixiy Muzeyida saqlanadi).]]
Bronza asrida (eramizdan avvalgi IV-II mingyillikda) Naxichevan qabilalarining iqtisodiy, ommaviy madaniy hayot tarzida katta evolutsiya sodir boʻldi. Naxichevanda ham etnik jarayonlar sodir boʻlib, yirik qabilalarnining oʻzaro aloqalari paydo boʻldi. I va II Kyultapa, Maxta, Ovchulartapa va Kuri-Arazning boshqa madaniy yodgorliklarining arxeologik tekshiruvlari shuni koʻrsatadiki, eramizdan avvalgi IV mingyillikning ikkinchi yarmi va III mingyilligida Naxichevan qabilalari dehqonchilik, chorvachilik rivojining yangi pogʻonasiga chiqdi, texnik taraqqiyot kuchaydi, ish qurollarining turlari koʻpayib, sifati yaxshilandi. Bu davrda bronzani kashf etilishi katta ahamiyat kasb etdi&lt;ref name=&quot;R19&quot; /&gt;.

Qulay holatda asosiy yoʻl kesishmalarida joylashgan yirik qabila birlashmarining markazlari Ozarbayjonni Yaqin Sharq mamlakatlari, shuningdek, Kavkazni bogʻladi, iqtisod, madaniyatini koʻtardi va natijada II mingyillikni boshlarida Naxichevanda ilk markaziy shaharlar tashkil topdi. II Kyultepa, Gyovurgala, Karabaglar, Oglangala, Plovtapa, Gazanchi markaziy shaharlarida arxeologik izlanishlar olib borildi. Bronza asrida oʻz yuqori sanʼati bilan Naxichevan Yaqin Sharq olamida shuhrat qozondi. Gamigaya tasviriy sanʼat yodgorliklari, boʻyoqlar bilan bezatilgam idishlar, bronza buyumlar va hokazo. Naxichevanni qadimgi qabilalarining hayot tarzi, diniy — mafkuraviy va falsafiy dunyo qarashini aks ettiradi.

Eramizdan avvalgi II mingyillik — I mingyillik boshlarida Naxichevan hududi tarixiy ommaviy — siyosiy voqealarga boy boʻldi. Bu davrda Ozarbayjon hududida Xodjali — Gedebek arxeologik madaniyatining shakllanish jarayoni oʻtdi. Naxichevan xududida bu madaniyatning yodgorliklari — I Kyultepa, Shaxtaxti, Kolani, Saridara, Xaggixlig, Bekaxmed, Garabulag, Zeyva va boshqalar topilgan. Ushbu yodgorliklarni oʻrganish Xodjali — Gedebek madaniyatini yaratgan qabilalar, qadimdan ushbu hududlarda yashagan aborigenlar boʻlgan&lt;ref name=&quot;R20&quot; /&gt;.

Ilandagdagi Djulfa tumani hududida, eramizdan avvalgi 820-810 asrlarga taaluqli, oʻyib yozilgan qabr toshi topilgan. Bu qabr toshidan maʼlum boʻldiki, Urartu shohlari Ishpuini va uning oʻgʻli Minuani mamlakatni birga boshqargan davrida bu hududlarga hujm qilishgan&lt;ref name=&quot;R21&quot; /&gt;. Bosqinchilarga qarshi kurashish maqsadida hududning qadimgi yashash joylarida ulkan qal’alar qurilgan (Oglangala, Galachig, Gyovurgala va hokazo)&lt;ref name=&quot;R22&quot; /&gt;.
{{multiple image
|align = right
|direction = horizontal
|width = 130
|perrow = 2
|image1 = Saxsı_küp,_I_Kültəpə.JPG
|image2 = Boyalı_saxsı_qab,_II_Kültəpə.JPG
|footer_align = left
|footer = I Kyultepa va II Kyultepa yashash joylaridan topilgan fayans idish namunalari (Ozarbayjon Tarixiy Muzey kolleksiyasi).}}
Eramizdan avvalgi IX-VI asrlarda Ozarbayjondagi Naxichevan hududi ilk markazlashirilgan mamlakat Mann&lt;ref name=&quot;R23&quot; /&gt; tarkibida bolgan, soʻng uning tarixiy va madaniy meʼrosi Midiya&lt;ref name=&quot;R24&quot; /&gt; tarkibiga kirgan. Qazish ishlari natijasida topilgan materiallar Naxichevan hududi, shuningdek, Mann madaniyatiga taʼluqliligini koʻrsatadi&lt;ref name=&quot;R25&quot; /&gt;. Midiya tarqalib ketganidan soʻng, Naxichevan Axamoniylar tarkibida boʻlgan, eramizdan avvalgi IV asrda esa Atropatenlar&lt;ref name=&quot;R26&quot; /&gt;, eramizning III asridan esa — Sosoniylar imperiyasi&lt;ref name=&quot;R27&quot; /&gt; tarkibiga kirgan.

Quyoshsevar Ozarbayjonning Maraga shahri yonidagi Naxichevan atrofidagi hududda joylashgan Atropaten mamlakatining asosiy qarorgohi hisoblangan Gazaka shahri Naxichevan va Yaqin Sharqning bir qator shaharlari bilan iqtisodiy va madaniy munosabatlarni mustahkamladi, antik davrning aholisi bilan savdo sotiq boʻyicha yaqin munosabatlar qurdi. Bu haqida qadmigi Yunoniston, Rim, arab, arman, Suriya yozuvchilari ishlarida maʼlumotlar saqlanib qolgan. Sharur tumaning Pusyan qishlogʻi yaqinida, Oglangala, Goshatapa, Babatapa va boshqalar, Babek tumani hududidagi yashash joylari va nekrapollarida madaniy antik davriga oid madaniyat izlari — Meydantapa, Nurudara yodgorliklari saqlanib qolgan va ilk izlanishlar oʻtkazilgan.

Naxichevan nekropollaridan topilgan fayans buyumlar, metal, shisha, taqinchoqlar, gliptika namunalari, Shaxbuz tumanidan topilgan Iskandar Makedonskiy nomidan chiqarilgan kumush tangalar (eramizdan avvalgi IV asr) bu hududda kyup qabilalari yashaganini koʻrsatadi&lt;ref name=&quot;R28&quot; /&gt;.

Naxichevan hududidagi oʻrta asrlar davrining turli bosqichlariga taaluqli yodgorliklar oʻz boyliklari bilan alohida eʼtibor qaratadi. Alindjachay vodiysining Zogali yodgorligida topilgan ustun tutgichlari, bronza grifoni, Dajavanshirning bronza haykali&lt;ref name=&quot;R29&quot; /&gt; (Naxichevan shahri), Batabat yaqinidagi Farxod uyi, undagi qabr toshi ustidagi yozuvlar, yonidan oʻtadigan karvon yoʻli va yodgorliklari — koʻpgina topilgan materiallarning qiyosiy tahlili, Naxichevan oʻrta asrlarda savdo markazi boʻlib, Yaqin Sharq va Kavkaz bilan iqtisodiy, madaniy munosabatlarni kengaytirishda muhim rol oʻynaganini bildiradi.

=== Siyosiy tarix ===

==== Antik davr ====
[[Tasvir:Urartu in comparison with states in 2008-ru.svg|200px|right|thumb|Urartu davlati tarkibida boʻlgan Naxichevani hududi]]
[[Tasvir:Median empire map.png|200px|right|thumb|Midiya tarkibida boʻlganida Naxichevan hududi]]
Eramizdan avvalgi IX-VI asrlarda Midiya davrida Naxichevan mashhur shaharlardan biri boʻlgan. Eramizdan avvalgi 633 yilda Naxichevan skiflar bosqini natijasida katta talofat koʻrgan. Eramizdan avvalgi VI asr oʻrtalarida (eramizdan avvalgi 550 yilda Midiya davlati tarqalib ketganidan soʻng), eramizning IV asri 30 yillarigacha Ahamoniylar sulolasi taʼsirida boʻlgan Naxichevan, eramizning IV asri oxiridan eramizning I asrining birinchi yarimigacha Naxichevan Atropqatena (Kichik Midiya) tarkibida bolgan. Eramizning boshlarida Naxichevan Albaniyada (Kavkaz) viloyat va shahar boʻlgan. Kavkaz Albaniyasining Araksena viloyati (Arazning quyi va oʻrta oqimida joylashgan) Naxichevan hududini qamrab olgan&lt;ref name=&quot;R30&quot; /&gt;.

Naxichevan AR hududining janubi — gʻarbiy qismi Vaspurakan&lt;ref name=&quot;R31&quot; /&gt; viloyatining tarixiy qismiga kirgan. Naxichevan AR ning qolgan hududi Syunik (markazi — hozirgi Naxichevan shahri) va Gogtan (markazi — hozirgi Ordubad hududi) viloyatlari tarkibiga kirgan&lt;ref name=&quot;R32&quot; /&gt;. Bir vaqtning oʻzida Syunik kelib chiqishi alban boʻlgan sulola va cherkovga ega boʻlgan&lt;ref name=&quot;R33&quot; /&gt;. IV asrdan boshlab Naxichevan Sosoniylar Imperiyasi tarkibida boʻlgan. Bosqinlar vaqtida Sosoniylar shohi Shapur II (309-379) Naxichevanni ishgʻol qilib, shahrning 18 ming oilasini asrga olingan. Albaniya Sosoniylar taʼsirida boʻlgani uchun, Naxichevan Sosoniylar tayinlagan boshliq tomonidan boshqarilgan, Sosoniylar tayinlagan boshliq qarorgohi Dabildan (Dvin) Naxichevanga koʻchirilgan.

VI asrning birinchi yarmidan Naxichevanda Sosoniylarning tangali saroyi qolgan. U Ozarbayjondagi eng qadimgi tangali qasri hisoblangan&lt;ref name=&quot;R34&quot; /&gt;. Kavkaz Albaniyasida Mexrani sulolasi oʻz hukumronligini tiklaganidan soʻng, Naxichevan va Goktan qatʼiyat bilan Albaniya tarkibiga kirishdi&lt;ref name=&quot;R35&quot; /&gt;.

==== Oʻrta asr davri ====
[[Tasvir:Sueleymanname nahcevan.jpg|200px|left|thumb|Safaviylar — Usmoniylar urushi doirasida 1554-yilda Sulton Sulaymon Ganuni Naxichevanga yurush uyushtirdi. Matrakchi Nasuxuning „Sulaymonnoma“ sining Miniatyurasida Ganunining Naxichevanga yurushlari aks ettirilgan.]]
[[Tasvir:Nakhicevan 1578.jpg|200px|left|thumb|Naxichevan tangalar saroyida 1578-yilda chiqarilgan kumush tangalar (Ozarbayjon Tarixiy Muzey kolleksiyasi).]]
[[Tasvir:SassanidEmpirebeforeArabConquest.png|200px|right|thumb|Sosoniylar hukmronligiga kiruvchi Naxichevan hududi]]
[[Tasvir:Ancient countries of Transcaucasia.jpg|200px|right|thumb|Sunika tarkibida boʻlgan Naxichevan hududlari]]
[[Tasvir:Ilkhanate in 1256–1353.PNG|200px|right|thumb|Naxichevan Elxaniylar mamlakati tarkibida]]
[[Tasvir:Qaraqoyunlu Dynasty AZƏRBAYCAN.png|200px|right|thumb|Naxichevan Karagoyunlular mamlakati tarkibida]]
VII asrning II yarimida arab istilosi natijasida Vaspurakan (arab manbalarida Basfurchan deb kelgan) tashkil etilgan Xalifalik tarkibiga kirgan. Oʻz asarini arab istilolariga bagʻishlagan arab tarixchisi al-Balazuriy&lt;ref name=&quot;R36&quot; /&gt; maʼlumotlariga koʻra, Basfurchan Janubiy Kavkazda ishgʻol qilingan yerlarni oʻzida birlashtiradigan yangi arab maʼmuriy boʻlinma tarkibiga kirgan. Barcha arab manbalarda Nashava (Naxichevan) bu boʻlinma boʻyicha Arran viloyatiga kirgan Basfurchanning asosiy shahri boʻlgan. Bu davrda Ozarbayjonda keng tarqalgan Xurramchilar harakati Naxichevanni ham egalladi&lt;ref name=&quot;R37&quot; /&gt;, Naxichevan hududi esa xurramchilar oʻrtasida tarqalgan va xristian diniga sigʻingan aholi oʻrtasida Pavlikan harakatining&lt;ref name=&quot;R38&quot; /&gt; eng muhim nuqtasiga aylandi.

IX asrda Naxichevan Sadjilar hukumronligi tarkibiga kirib X asrning 30 yillarigacha bu sulola hukmronligi ostida boʻladi. Sadjilar sulolasi tarqalib ketganidan soʻng (942) Naxichevan bu sulolaga sodiq qolgan Deysam ibn Ibrohim sulolasi hukrmonligi ostiga oʻtadi. 942-981 yillarda Naxichevan Salarilar mamlakati tarkibiga kiradi&lt;ref name=&quot;R39&quot; /&gt;. X asr oxiridan XI asrning 60 yillarigacha, Naxichevan kelib chiqishi arablardan boʻlgan Abudyulafilar sulolasi tomonidan boshqarilgan, hozirgi Naxichevan AR va qisman Armaniston (Gʻarbiy Ozarbayjon) hududlarini egallagan, Naxichevanshaxlig mamlakati markazi boʻlgan&lt;ref name=&quot;R40&quot; /&gt;.

XI asrning I yarimida Ozarbayjon hamda Naxichevan hududi ogʻuzlar hamda Saljuqiylar tomonidan boshqarilgan boshqa turkiy qabilalar tomonidan bosib olingan. 1018 — 1021-yillarda ogʻuzlar Araz daryosini kechib oʻtib Arran yerlarining janubiy yoʻnalishi boʻyicha bosqin uyushtirdilar va Naxichevanning qadimiy poytaxti, soʻng armanilar va Dabil shahrini bosib olishdi&lt;ref name=&quot;R41&quot; /&gt;.

1038-yilda Saljuqiylar davlati tashkil topdi&lt;ref name=&quot;R42&quot; /&gt;. Uning birinchi podshohi Togrul bekning (1038-1063) vorisi Al Arslan (1063-1072) Ozarbayjonning janubiy viloyatlarida Ravvadi sulolasi hukmronligi yakunlanganidan soʻng saljuqiylar butun Naxichevanni egallab oldilar&lt;ref name=&quot;R43&quot; /&gt;. Saljuqiylar imperiyasi (1064) tarqalib ketganidan soʻng, 1136-yilda qipchoqlardan kelib chiqqan&lt;ref name=&quot;R44&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R45&quot; /&gt; Eldanizlar sulolasi tomonidan boshqariladigan, Otabeklar Ozarbayjon davlati tashkil topdi&lt;ref name=&quot;R46&quot; /&gt;.

Otabeklar gʻaznasi doimo otabeklar boʻlgan joyda saqlangan. Asosiy davlat gʻaznasi Naxichevan shahri yaqinidagi Alindja qal’asida saqlangan. Shamsaddin Eldaniz davridan boshlab davlatning barcha foydalari shu yerda yegʻilgan&lt;ref name=&quot;R47&quot; /&gt;. Bu davrda Naxichevan poytaxt sifatida rivojlangan, shaharda muhim meʼmoriy yodgorliklar — qal’a, saroy, [[masjid]], hammomlar qurildi.

Eldanizdan soʻng, Naxichevan biron vaqt Xorazm shohi Muhammad Jaloliddin Manguberdi hukumronligi ostida boʻlgan&lt;ref name=&quot;R48&quot; /&gt;. Bu davrda Naxichevan xukmroni Muhammad Jahon Pehlaviyning Zaxida xonimdan boʻlgan qizi Jalaliyya Xatun boʻlgan&lt;ref name=&quot;R49&quot; /&gt;.

XIII-XIV asrlarda Ozarbayjon hududi Naxichevan hamda butun Yaqin Sharq siyosiy — iqtisodiy, madaniy jarayonlar sodir boʻladigan markazlardan biriga aylandi. Xyulaklyar, Chobanilar, Jalairilar taʼsiri ostida boʻlgan Naxichevan ushbu davlatlarning siyosiy hayotida ishtirok etgan. Amir Temurning Ozarbayjonga yurushlari va unga Naxichevanda koʻrsatilgan qarshiliklar bu hudud tarixida muhim oʻrin tutadi. Bu davr manbalaridan shu maʼlum boʻldiki, maʼmuriy hududni oʻrganib, Ozarbayjonga berilgan 9 tuman (monet) dan Naxichevan bir tumanga ega boʻlgan va davlatga 10.000 jangchi bera olgan&lt;ref name=&quot;R50&quot; /&gt;. Tarixchi Xamdullax Gazvin soʻziga qaraganda, Ozarbayjonning 27 shahridan beshtasi — Naxichevani, Ordubad, Azad va Makuya Naxichevan tumaniga kirgan va u Araz daryosining shimoliy va janubiy hududlarida katta maydonni egallagan&lt;ref name=&quot;R51&quot; /&gt;.

XV asrda Naxichevan hududi avval Karagoyunlu, soʻngra Aggoyunlu mamlakatlari tarkibida boʻlgan. 1501-yilda Sharur janglarida qizilboshlarni Aggoyunlar ustidan qozongan gʻalabasidan soʻng, Naxichevan Safaviylar hukmronligiga oʻtadi. Safaviylar hukmronligi davrida 280-300 ming kvadrat kilometr hududini qamrab olgan Ozarbayjonning tarixiy viloyati maʼmuriy — hududiy nuqtai nazardan toʻrt beklikka boʻlingan: Shirvan, Gyandja (Qorabogʻ), Chuxursad, Tabriz. Naxichevan hududidan faqatgina Ordubad shahri Tabriz bekligi tarkibiga kirgan. Naxichevan AR ning boshqa hududlari Chuxursad bekligi tarkibiga kirgan&lt;ref name=&quot;R52&quot; /&gt;.

Chuxursad bekligining markazi Irevan shahri boʻlgan. Irevan va Naxichevan shahri gizilbash ustadjilar qabilasining qarorgohlari boʻlgan. Safaviylar- Usmoniylar urushi davrida (XVI — XVII asrlar) Naxichevan hududi jang maydoniga aylandi. Qoʻldan — qoʻlga oʻtayotgan Naxichevan bir necha bor vayron qilindi. Harbiy — siyosiy voqealar davrida Naxichevan oʻzining buyukligini, Ozarbayjonning iqtisodiy — siyosiy, madaniy hayotida oʻz mavqeini yoʻqotadi. Djulfa, Ordubad, Aylis markazlariga ham katta talofat yetkazilgan. Shoh Abbos I hukmronligi davrida (1587-1629) Naxichevandan Eronga koʻp aholi surgun qilindi&lt;ref name=&quot;R53&quot; /&gt;.

XVII-XVIII asrlarda Naxichevan hududi ustadjlilar hukmronligiga oʻtdi. Ushbu qabila tarkibiga kirgan Kangarli Naxichevanning siyosiy va madaniy hayotida faol qatnashdi.

XVIII asrning boshlarida, ikki turkiy sulola Usmoniylar va Safaviylar oʻrtasida Ozarbayjonga egalik qilish kurash avjiga chiqdi. 1724-yilning sentabrida usmoniylar Naxichevan shahrini, bir necha kundan soʻng esa Ordubadni egallab oldilar. Naxichevan viloyatining katta qismi qayta tashkil topgan Naxichevan sandjag tarkibiga kirdi. Usmoniylar davrida Naxichevan sandjagi 15 tumanga boʻlingan: Naxichevani, Alindja, Sir Mavazi, Darashaxbuz, Sisyan, Myulki-Arslan, Mavazei — Xatun, Qorabogʻ, Gishlagat, Darasham, Azaddjiran, Shorlut, Darashyurgyut, Daralayaz. Ordubad alohida tuman boʻlmagan, u Azadjirant tumani tarkibiga kirgan&lt;ref name=&quot;R54&quot; /&gt;.

1735-yilda Naxichevan, Ozarbayjonning boshqa hududlari kabi Nodir hon hukumronligiga oʻtdi. Oʻzini Mugʻon yigʻilishida shoh deb eʼlon qilgan Nodir shoh Afshar 1736-yilda Safaviylar hukumronligiga chek qoʻydi. Markazlashtirish siyosatini olib borgan Nodir shoh bekliklarni tarqatib maʼmuriy — hududiy boʻlinmalarni oʻzgartirdi va Ozarbayjonning barcha hududlarini Ozarbayjon viloyatiga birlashtirdi va bu viloyat boshqaruvini ukasi Ibrohim honga topshirdi. Naxichevan hududida yashagan Kangyarli qabilasi Nodir shohga boʻysunmagani uchun, qabilaning ayrim aʼzolarini Avgʻonistonga surgun qildi. Nodir shoh Naxichevan viloyatiga bir vaqtning oʻzida ikkita boshqaruvchini tayinladi: „Harim-e ölkə-ye Naxçıvan“ (qabila vakili va viloyatdan yegʻilgan armiya boshligʻi) va „Hakim-e tümən-e Naxçıvan“ (shoh tomonidan tayinlanadi, boshqaruvning iqtisodiy — maʼmuriy ishlarini boshqaradi).

1747-yilda Nodir shoh oʻzini oʻzi oʻldirganidan soʻng, Kangyarli qabilasi boshligʻi Xeyratgulu hon oʻzini Naxichevaning mustaqil honi deb eʼlon qildi va Naxichevan honligiga asos soldi&lt;ref name=&quot;R55&quot; /&gt;. Zangezur togʻlaridan Araz vodiysigacha boʻlgan hududni egallagan honliklarning markazi Naxichevan shahri boʻldi. Honlik maʼmuriy nuqtai nazardan Alindja, Xok, Daralayaz, Ordubad, Aylis, Dasta, Chananab va Bilyav okruglariga boʻlindi&lt;ref name=&quot;R56&quot; /&gt;.

==== Yangi davr ====
[[Tasvir:Map Aq Qoyunlu 1478-en.png|200px|right|thumb|Aggoyunlu mamlakati tarkibida Naxichevan]]
[[Tasvir:Safavid Empire 1501 1722 AD.png|200px|right|thumb|Naxichevan Safviylar mamlakati tarkibida]]
[[Tasvir:Afsharid (1736-1802)-ru.svg|200px|right|thumb|Afsharlar mamlakati tarkibida Naxichevan]]
[[Tasvir:Nakhchivan khanate.jpg|200px|right|thumb|Naxichevan honligi]]
1826-1828-yillar Rossiya va Gadjara urushu davrida Naxichevan rus armiyasi tomonidan bosib olindi, Turkmanchay bitimiga koʻra xonlik hududi Chor Rossiyasi tomonidan egallab olindi&lt;ref name=&quot;R57&quot; /&gt;. Podshohlik davlati qulaganidan soʻng, Eron va Turkiyadan oʻn minglab arman oilalari Naxichevanga koʻchirildi&lt;ref name=&quot;R58&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R59&quot; /&gt; va bu viloyatdagi demografik tuzilmani jiddiy ravishda oʻzgartirdi&lt;ref name=&quot;R60&quot; /&gt;, Naxichevan hamda Irevan xonligi hududida Arman viloyati tashkil qilindi&lt;ref name=&quot;R61&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R62&quot; /&gt;. Chor hukumati tomonidan Kavkazda olib borgan maʼmuriy islohot (1840-yil 10 aprel) asosida Naxichevan okrugi Gruziya — Imeretiya guberniyasi tarkibida Naxichevan uyezdi sifatida tashkillashtirildi. 1849-yildan boshlab Irevan guberniyasi tarkibiga oʻtdi&lt;ref name=&quot;R63&quot; /&gt;.

1917-yil fevralida Rossiyada chor hukumati agʻdarilganidan soʻng, imperiyaning koʻpgina okruglari kabi Naxichevanda ham ikkita hukumron paydo boʻldi. Naxichevanda mahalliy hokimiyat paydo boʻla boshladi — uyezd va qishloq jamoat tashkilotlari ijroiya qoʻmitalarni tashkil eta boshladi. Naxichevan viloyatida holat yanada ogʻirlashdi. 1918-yilda, arman-dashnoq hukmronligining moddiy va maʼnaviy yordamiga suyangan „Arman milliy qoʻmitasi“ Naxichevan hududida qarshilik va qon toʻkishlarni yanada koʻpaytirdi&lt;ref name=&quot;R64&quot; /&gt;.

1918-yilning kuzida, mahalliy aholini arman qonxoʻrligidan hamda Naxichevanni oʻzga hukmronlikka oʻtib ketishini oldini olish maqsadida, Araz — Turkiy Respublika tashkil etildi. Turkiy armiya polkovniki Xalil bek Araz — Turkiy Respublikasinnig muxtor vakili etib tayinlandi. Araz-Turkiy Respublikasi hududiga Naxichevan, Sharur, Mexri, Vadibasar, Gamarli okruglari kirgan&lt;ref name=&quot;R65&quot; /&gt;. Araz-Turkiy Respublikasining qurolli kuchlari yordamida va faol qarshilik natijasida Araz-Turkiy Respublika va Naxichevan Milliy Qoʻmitasini qaytarib olishdi&lt;ref name=&quot;R66&quot; /&gt;.

1919-yilning iyulida dashnaq harbiy guruhlari inglizlar yordamida Sharur okrugini egallab oldilar. Mahalliy aholi oʻzini qutqarish uchun Janubiy Ozarbayjonga qochishga majbur boʻldi. Bir ozdan soʻng, Naxichevan Milliy Qoʻmita harbiy guruhlari Naxichevandan dashnoqlarning harbiy birlashmalarini haydab chiqardi. 1919-yilning yoz va kuz faslida Sharur-Daralayaz va Naxichevanda Amerika general — gubernatorligini tashkil etish gʻoyasi samara bermadi.

1920-yilning 28 aprelida [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi]] tiklandi. Naxichevan aholisi yordam uchun Ozarbayjon SSR ga murojat qildi. 1920-yilning 28 iyulida Naxichevan Sovet Respublikasi eʼlon qilindi. Naxichevanda tinchlikni saqlash, bu hududni dashnoq elementlaridan halos etish uchun A.Shadlinskiy boshqaruvi ostidagi „Girmizi tabor“ faol ishtirok etgan&lt;ref name=&quot;R67&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R68&quot; /&gt;. Bu davrda tarixan ozarbayjon hududi hisoblangan Zangezur okrugi Arman respublikasiga berib yuborilgan.

Naxichevan hududini Ozarbayjondan ajratadigan Zangezur okrugini Armanistonga berib yuborilishi, Naxichevan avtonomligi masalasini oʻrtaga qoʻydi. Armaniston SSR hukumati Naxichevanni anneksiya qilish uchun bir necha bor siyosiy harakatlarni amalga oshirdi. Lekin 1921-yilning yanvarida, Ozarbayjon, Armaniston va Rossiya tashabbusi bilan oʻtkazilgan soʻrovda, Naxichevan aholisining 90 foizidan ortigʻi Naxichevan avtonom maqomda Ozarbayjon SSR tarkibida qolishi uchun ovoz berdi. Naxichevanni avtonom maqom bilan Ozarbayjon qaramogʻida qolishi, RSFSR va Turkiya Respublikasi oʻrtasidagi Moskva bitimi&lt;ref name=&quot;R69&quot; /&gt; (1921), soʻngra, Rossiya, Ozarbayjon, Gruziya, Armaniston va Turkiya oʻrtasidagi Gar kelishuvi&lt;ref name=&quot;R70&quot; /&gt; (1921) bilan mustahkamlangan. Har ikkala bitimga koʻra, Naxichevan hududiga Ozarbayjon armiyasidan tashqari boshqa qoʻshin kirgan taqdirda, Turkiyaga Naxichevan havfsizligini oʻz zimmasiga olish huquqini beradi&lt;ref name=&quot;R71&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R72&quot; /&gt;.

I Kavkazorti Sovet Syezdi (1922, dekabr) da Naxichevan masalasi boʻyicha qabul qilingan qarorga koʻra, avtonom maqomiga koʻra Naxichevan Ozarbayjon SSRning ajralmas qismi boʻlgan&lt;ref name=&quot;R73&quot; /&gt;. Ozarbayjon MSQ Naxichevan Avtonom Viloyatini Ozarbayjon SSR tarkibida boʻlishi hamda Naxichevan Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasini oʻzgartirish haqida qaror qabul qildi va Kavkaz orti MSQdan tasdiqlashini soʻradi. 1924-yil 8 yanvarda Kavkazorti MSQ plenumi G.Musabekov hisoboti va Ozarbayjon MSQ qarorini muhokama qilib, Naxichevan Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasini Ozarbayjon SSR tarkibida eʼlon qilishga qaror qildi. Ozarbayjon SSR Markaziy Saylov Qoʻmitasining 1924-yil 9 fevraldagi dekretiga koʻra, Naxichevan Avtonom Respublikasi Ozarbayjon SSR tarkibida boʻlgan va rasmiy ravishda Naxichevan Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi deb eʼlon qilindi&lt;ref name=&quot;R74&quot; /&gt;.

1929-yilda Kavkaz orti Markaziy Saylov Qoʻmitasining qaroriga koʻra 657 kv.m maydonli Naxichevan hududi — Sharur okrugidagi Gurdgulag, Xachik, Xoradiz, Shaxbuz tumanidagi Ogbin, Sultanek, Agxach, Almali, Itgirani qishloqlari, Ordubad okrugidagi Gorchevan qishlogʻi, shuningdek Kilit qishlogʻi — yerlarining bir qismi, ekin yerlari Arman SSR ga berib yuborildi. 1930-yilda Aldara, Lexvaz, Astazur, Nyuvadi yashash punktlari Armanistonga berib yuborildi va bu hududda Mexri tumani tashkil etildi&lt;ref name=&quot;R75&quot; /&gt;.

Naxichevan avtonom hududiy maqomini mustahkamlashda 1926-yilning 18 aprelida Umumnaxichevan Sovet Syezdida qabul qilingan Naxichevan ASSRning birinchi Konstitutsiyasi, 1937-yilning 17 sentabrida Naxichevan ASSRning X navbatdan tashqari Sovet Syezdida qabul qilingan Naxichevan ASSRning ikkinchi Konstitutsiyasi hamda 1978-yilning 30 mayida Naxichevan ASSRning Oliy Kengashining VIII navbatdan tashqari sessiyasining IX chaqiruvida qabul qilingan uchinchi Konstitutsiyasi katta ahamiyatga ega edi.

SSSR davrida Naxichevan ASSRi ijtimoiy — iqtisodiy rivojlanish va madaniyat sohasida erishilgan yutuqlari uchun Lenin, Xalqlar doʻstligi va Oktabr Revolyutsiyasi ordenlari bilan taqdirlandi.

==== Hozirgi davr ====
[[Tasvir:Heydar Aliyev 1997.jpg|200px|left|thumb|Haydar Aliyevning Naxichevanning hozirgi davr tarixidagi chuqur oʻrni.]]
[[Tasvir:Administrative divisions of Azerbaijan Democratic Republic.jpg|200px|right|thumb|Naxichevan Ozarbayjon Xalq Respublikasi tarkibida]]
[[Tasvir:265nakhichevan-assr.gif|200px|right|thumb|Naxichevan Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi]]
1990-yil yanvar oyining 19 sanasidan 20 sanasiga oʻtar kechasi sovet armiyasini Bokuga kirishidan 8 soat avval, sovet arman qurollangan guruhlari Naxichevan hududiga hujum qilishdi va armanilar Sadarak tumanining Karkli qishlogʻini bosi olishdi&lt;ref name=&quot;R76&quot; /&gt;. Olib borilgan siyosiy agressiya natijasida Armaniston Ozarbayjon bilan Naxichevanni bogʻlab turgan temir yoʻlni boʻlib qoʻyishdi, Naxichevan Ozarbayjondan uzilib qoʻyildi va qamal sharoitlarida yashadi. 1992-yil may oyida Ozarbayjonda hukumatni almashishi, Ozarbayjon boshqaruviga Xalq Fronti va uning rahbari, mashhur olim va siyosatchisi Abulfas Elchibekning kelishi Naxichevan holatini oʻzgartira olmadi. Aksincha, Rossiya va Armaniston tomonidan Naxichevanni harbiy — iqtisodiy blokadasi Ozarbayjon Milliy Frontining siyosiy blokadasini yuzma yuz qildi.

1990-yilning yozidayoq, Naxichevan ASSRning saylangan Oliy Soveti 17 noyabrda oʻtkazilayotgan sessiyasida Avtonom Respublika nomidan „Sovet“ va „Sotsialistik“ soʻzlarini olib tashlash hamda Oliy Sovet nomini Oliy Majlis deb nomlash haqida qaror qabul qildi, Ozarbayjon Xalq Respublikasining uch rangli bayrogʻi esa 1918-yilda Naxichevan ARning bayrogʻi sifatida qabul qilindi.

Shu davrdan boshlab, H. Aliyev tashabbusi bilan oliy qonunchilik organi Qorabogʻ holati, Bokudagi favqulotda holatni bartaraf qilish, hamda, 1990-yilning 19-20 yanvar kunlaridagi voqealarni siyosiy baholash haqida qaror qabul qildi&lt;ref name=&quot;R77&quot; /&gt;. Avtonom Respublika hududida kommunistik partiya faoliyati toʻxtatildi, Naxichevan aholisi SSSR ni saqlab qolish haqidagi referendumda ishtirok etishdan bosh tortadi, 31 dekabrni butun dunyo ozarbayjonlarining birdamlik kuni deb eʼlon qilish haqida siyosiy aksiyalar hayotga tatbiq etildi&lt;ref name=&quot;R78&quot; /&gt;.

Avtonom Respublika aholisi mustaqil Ozarbayjon Respublikasini tashkil qilish va mustahkamlash uchun kurash boshladilar, Ozarbayjonda demokratik qadriyatlarni oʻrnatish va respublika boshqaruviga Haydar Aliyevning qaytishi uchun, Avtonom Respublika aholisi bu gʻoyalar uchun kurashda eng oldingi qatorlarda boʻlgan. 1991-yilning 3 sentabrida Naxichevan AR Oliy Majlisining navbatdan tashqari sessiyasida Haydar Aliyev Naxichevan AR Oliy Majlisi raisi majburiyatlarini oʻz zimmasiga oladi. 1992-yilning noyabrida Ozarbayjonning koʻpgina mashhur ziyolilari Naxichevanga qaytadilar. Naxichevan shahrida Haydar Aliyev raisligida Yangi Ozarbayjon Partiyasi tashkil topadi&lt;ref name=&quot;R79&quot; /&gt;.

1995-yilning 12 noyabrida Ozarbayjon Respublikasining Konstitutsiyasi qabul qilingan, Ozarbayjon va Naxichevan parlamentida birinchi saylovlar boʻlib oʻtdi. V.Yu. Talibov Naxichevan Oliy Majlisining raisi etib saylangan. Ozarbayjon Konstitutsiyasi Naxichevan ARga Ozarbayjon tarkibida avtonom davlat maqomini berdi. Ozarbayjon Konstitutsiyasi asosida Naxichevan AR Konstitutsiyasi tayyorlandi a 1998-yilning 28 aprelida Konstitutsiya avtonom respublika Oliy Majlisida qabul qilingan, shu yilning 29 dekabrida Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisi tomonidan tasdiqlangan.

== Tabiat ==
Naxichevan AR Kichik Kavkazning janubi — gʻarbida joylashgan. Ozarbayjon Respublikasi hududini geomorfologik rayonlarga ajratish boʻlimida Naxichevan AR hududi Kichik Kavkaz yaqinidagi Araz togʻlari va Naxichevanning yarim viloyat choʻkkan joylari (Oʻrta Araz) geomorfologik viloyatiga kiradi. Avtonom Respublika hududidagi Araz yaqinidagi yarim viloyat togʻlari, Daralayaz va Zangezur tizmalari hamda Naxichevanni choʻkkan joylari, asosan Araz boʻylab tekisliklarni qamrab oladi. Dengiz satxidan oʻrtacha balandlik 1450 metrni tashkil etadi. Hududning uchdan ikki qismini balandligi 1000 metr keladigan togʻ kengliklari qamrab olgan. Hududning uchdan bir qismi Araz yaqinidagi togʻ choʻqqilari va tekisliklarni qamrab oladi va qiyalik tizmalari bilan ajratadi (Sadarak, Sharur, Byoyukdyuz, Naxichivan, Djulfa, Yaychi, Kangarli, Dasta, Ordubad va boshqalar). Bu tekisliklarning umumiy maydoni 10 ming gektarni tashkil qiladi. Araz yaqinidagi tekislikning eng keng joyi Arpachay boʻgʻzi boʻlgan, bu hududda ular bir tomondan tektonik choʻkish, ikkinchi tomondan esa akkumulyatisya jarayoni natijasida paydo boʻlgan.

=== Relyef ===
[[Tasvir:Kaputdzukh 1991.jpg|300px|left|thumb|Garichig togʻi]]
Avtonom Respublika hududining katta qismini Kichik Kavkazning Zangezur va Daralayaz tizmalari va Araz daryosi vodiysiga choʻzilgan, xozirgi relyefning oʻrta va quyi tarmoqlarini tashkil qiladigan ularning tarmoqlari qamrab oladi. Kichik Kavkazning Zangezur tizmasi eng baland tizma hisoblanadi; Gapichig togʻining (3906 m) eng baland choʻqqisi bir vaqtning oʻzida Kichik Kavkazning Ozarbajon Respublikasi hududidagi eng yuqori choʻqqisi doimiy qor chizigʻidan 41 m balandlikda joylashgan. Quyi Pliotsen konussimon, gumazsimon boʻrtiqni hosil qilib, kichik intruziv va ekstruziv tizmlarni tashkil qiladi va bu relyefga oʻziga hos shakl beradi.

Baland choʻqqilar: Yaglidara togʻi — 3827 m, Gazangyoldag- 3814 m, Saridara togʻi — 3754 m, Davaboynu togʻi — 3560 m va boshqalar. Absolyut balandlikdagi togʻ dovonlari 2346 metrdan (Bichanak dovoni) 3362 metrgacha (Aygonchal dovoni)&lt;ref name=&quot;R80&quot; /&gt;.

Daralayaz tizmasi avtonom respublikasi hududining sharq va gʻarbida, Zangezur tizmasidan nisbatan pastrogʻida joylashgan (eng yuqori choʻqqi Kyukyudag — 3120 m). Tizmaning gʻarbiy qismi Djaxri daryosidan yoy shaklida janub tomonga choʻzilib pasaygan. Keshaltapa togʻining eng baland choʻqqisi (2740 m). Tizmaning avtonom respublika hududiga kiradigan qismi qiyin orografik tuzilishga ega. Bu qiyinlik relyefda, ayniqsa Kechyaltapa togʻining janubida namoyon boʻladi. Tizmadan Garangish, Djaxri, Garaultapa, Ramlar va Buzgov tarmoqlari ajralib chiqadi. Daralayaz tizmasining Djaxri daryosi shimolining asosiy qismi sharq va janubi — gʻarbga choʻziladi. Bu yerda absolyut balandlik 2900-3110 metr (Sipar — 3117 m, Kechaldag — 3118 m, Kyukyudag — 3120 m). Tizmaning suv boʻlinishi ayrim hollarda tor, ayrim hollarda esa keng va tekisdir. Daralayaz shimoli-sharqiy tizmasining oxiri balandligi 3087 metrlik nomsiz choʻqqisi yaqinidagi Zangezur tizmasi bilan birlashadi. Tizmaning gʻarbi — sharqiy qismi Djaxri va Naxichevan daryolari orasidan oʻtadi&lt;ref name=&quot;R81&quot; /&gt;. Avtonom respublikasining sharqiy — gʻarbiy hududi oxirida qiyin orografik tuzilishga ega. Bu yerdagi togʻ choʻqqilari balandligi 2000-2100 metrdan oshmaydi (Kyomurlu — 2064 m, Ardidj — 2034 m, Mexridag — 1869 m, Gabagyal — 1824 m); asosan quyi va oʻrta togʻlardan tashkil topgan. Respublikaning oʻrta va quyi togʻlari zonalari hozirgi relyefda Quyi Pliotsenlar (Paradag, Nurs, Tirkesh) qadimgi qiyaliklar rivojlangan.

=== Geologik tuzilishi va foydali qazilmalari ===
Naxichevan Avtonom Respublikasi hududida Yerning turli yillik plastlarining chiqishi maʼlum, takrorlanmas va koʻrkam intruziv togʻ jinslarining mavjudligi XVIII asrdanoq geolog va sayohatchilarning diqqatini jalb qilgan. Bu gʻarbiy Yevropa geologik asarlarida va Rossiyaning Alp mintaqasining stratigrafik masalalri boʻyicha asarlarida oʻz aksini topgan.

Alp mintaqasida kamyob Naxichevan lakkolitlari mavjud, shuningdek, Djulfa jarligida dunyo boʻylab mashhur boʻlgan va bugungi kungacha oʻz klassik qimmatini yoʻqotmagan Paleozoy ketma-ket qatlamlari topilgan. Foydali qazilmalarga boy viloyatlarda (Duzdag, Daridag, Shekardara, Gyomyur, Gyuludag, Gizilgaya va hokazo) gʻor, quduq, ibtidoiy mehnat qurollari topilgan — bu Naxichevan hududida qadimgi davrlardanoq tuz, margumish, mis, oltin, oltingugurt va hokazolar qazib chiqarilganini bildiradi. Oʻrta asrlarda Ozarbayjonda ilmiy — tasviriy mineralogik traktatlar — „Djavoxirnoma“ yaratilgan.

Hududdagi ilk geologik izlanishlar va mineral boyliklarni oʻrganish XVIII asrning II yarmida boshlangan, muntazam ravishdagi izlanishlar esa Naxichevan AR tashkil etilganidan keyingi davrga toʻgʻri keladi&lt;ref name=&quot;R82&quot; /&gt;.

Geologik sabalarga koʻra avtonom respublika hududi Kichik Kavkazning Naxichevan omborli tektonik zonasida joylashgan. Geologik tuzilishining umumiy qalinligi 14 kilometrgacha boʻlgan boshqa tektonik zonalardan farqli ravishda Kaynozoy, Mezozoy, Paleozoy davrlarining choʻkishi, metaforik komponentlardan boʻlgan yer vulqonlari va intruzivlar plastlaridan tashkil topgan.

Naxichevanni omborli zonalarining tektonik tuzilmasida Alp burmalarining Ordubad sinklinoriumi va Naxichevan chuqurligida tashkil topgan, Xersen burmalarini aks ettiradigan Sharur-Djulfa antiklinoriumida ishtirok etadi.

Baykalning tektonik siklining tektonik tuzilma asosi (bundan 600 million yil avval) metamorfizmning yuqori darajali taʼsiriga tushgan va togʻ jinslari qatlamlari, yer qobigʻining „granit“ qatlamidan tashkil topgan, togʻ jinslari qatlamlari tarkibidan tashkil topgan (toʻplamalar, magmatik va boshqalar).

Yer yuzasi qatlamlari yaqinida Devon-Trias ajratmalari chiqishi kuzatiladi va chuqurligi 331 metrlik Daxna tirgak qudugʻida 1414 metrgacha qisqartirilgan. Daxna tepaligining Araz oʻng qirgʻoqlarida metamorfik togʻ jinslari Yer yuzasiga chiqadi. Chuqurlashtirilgan tuzilmada Yer qobigʻi qalinligi 48–54&amp;nbsp;km.ga yetadi, „granit“ qatlami — 15–20&amp;nbsp;km, „bazalt“ qatlami esa 20–25&amp;nbsp;km ni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;R83&quot; /&gt;.

Sharur — Djulfaning terrigen — karbonat antiklinoriumi va Sharur antiklinoriumining karbonat qatlamlari qalinligi 3000-3600 metrga yetadi, Devon, Alt Karbon, Perm va Triasin qatlamlari bu — materikdan tashqari Daralayaz ochiq dengiz basseyni choʻkkan jinslaridir. Daralayaz dengiz hududida uzoq muddatli kontinental quruq paleografiya sharoiti bilan almashtirilgan. Oʻrta va Yuqori Karbon davrida Yer qatlami toksitlarining qadrsizlanishini aks ettirgan, basseynning geotektonik rivojlanishi mahsulotni lateritli qayrilishi hisoblanadi.

Paleozoy va Triasin choʻkkan jinslari qatlamlarida keng tarqalgan mahsulot uchun toshlar (pushti dolomit, aragonit), qurilish toshlari (qora marmar, tashqi mozaykalari uchun rangli bezak toshlari), shisha buyumlar (kvartslar, kvartsli qum toshlar) mahalliy sanoat uchun alohida ahamiyatga ega boʻlgan&lt;ref name=&quot;R84&quot; /&gt;.

Ordubad sinklinoriumi avtonom respublikaning shimoliy va shimoli sharqiy hududini qamrab olgan, gʻarb chegarasining Djulfa-Aznabyurt yemirilishi va sharqdan esa Zangezur tizmasidan keyin Giryatag yemirilishi kuzatiladi. Sinklinoriumning mustaqil geoteknik rivojlanishi Mezotetisning molluska qobigʻining Yuqori Mel Zangezur trogun davri boshlanganidan soʻng davom etdi.

Uning tuzilmasida mavjud boʻlgan Mezokaynozoy qatlamlar oʻzida turli xil geodinamik sharoitlarni aks ettiradi.

Naxichevan oʻrasi, Ordubad sinklinoriumi hamda Sharur-Djulfa antiklinoriumini qoplaydi va bu jarayonda gʻarbiy yoʻnalishda migratsiya kuzatiladi. Oligozen va Miozen davrlarida asosan Naxichevanning shimoli — sharqiy chegaralarini chuqur yemirilishi davomida togʻlar orasida chuqurlik paydo boʻlishi, bir necha yemirilshlar aktiv faoliyati bilan bogʻliqdir. Naxichevan chuqurligi atrofda sodir boʻlayotgan zilzilalar tufayli yemirilshlar bilan bogʻliq.

Yemirilsh boʻylab choʻkkan qatlam qalinligini rostlash yoʻli magmatik jarayonlar markazi boʻlgan.

Olitsogen ekstruzivi yemirilgan avtoplastik massalar (Garadjalal, Girddag, Xalxal, Gutandag, Gyuludag) boʻylab kirgan va Miotsen vulqon qatlami (14,8-15,9 mill. yil.) bir necha viloyatni — Asadkaf, Kashirdag va Girxlardaglarni qamrab olgan.

Issiq buloqlar koʻli antropogenida travertinlar paydo boʻlgan. Naxichevan chuqurlari tabiiy qazilmalaridan travertinlardan tashqari boy tuz qatlam (Duzdag, Pyusyan va Nexramda), paligrots loyi (Yoʻrdchu, Kabullu), gips — antigidrit — qoya va teshenit bezak toshi qatlami hamda shimoli sharq boʻylab sochilgan ruda (uran, mis, bor) topilgan. Bu davrda Daradig antimoniy va margumish qatlamlari paydo boʻlgan&lt;ref name=&quot;R85&quot; /&gt;.
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;150&quot;&gt;
Fayl:Nakchivan_Panoramic.jpg|Naxichevan tabiati
&lt;/gallery&gt;

=== Maʼdanli suvlar ===
Buloq maʼdanli suvlari hilma-xilligi boʻyicha Naxichevan AR hududi katta ahamiyatni jalb qiladi. Avtonom respublikada 5,5 ming kilometr maydonda 250 maʼdanli suv manbalari topilgan. Bu buloqlarning aksariyati vodiyning Arpachay, Naxchivanchay, Alindjachay, Gilanchay, Ordubadchay, Garadara hamda Aylis daryolari atrofida joylashgan&lt;ref name=&quot;R86&quot; /&gt;.

Kimyoviy tarkibi boʻyicha ular xoʻjalikda — ichimlik suvini yetkazishda, davolash uchun va sanoatda ishlatiladi. Hududdagi tabiiy suv shakklanishida relyef, bir necha daryolar, geologik sharoit va iqlim katta ahamiyatga ega.

Naxichevanning shifobaxsh suvlari tarkibi turlari boʻyicha aniqlanadi va eski qatlamlardan chiqadi, bu ularning kimyoviy — balneologik hususiyatlarini belgilab beradi. Hududdagi suvga ega eng qadimgi togʻ jinslari 400 million yil bilan 500-700 million yil atrofidadir. Tarixiy manbalardan maʼlumki, aholi hayotbaxsh va shifobaxsh buloq suvlaridan foydalanib ularning davolash kuchiga ishongan.

Naxichevanning maʼdanli suvlari qadimdan odamlarning diqqatini tortgan. Naxichevan AR da 1843-yildan boshlab maʼdanli suv manbalari va ularning paydo boʻlish sharoitlari — geologiya va tektonikasi oʻrganila boshlandi. Lekin bu yerlarda rejalashtirilgan oʻrganish ishlari XX asrdan boshlandi. Naxichevanda 6 turdagi, 16 sinfli 33 ta turli xildagi maʼdanli suvlar mavjudligi aniqlangan.

Bu suvlarning 98 % karbon — gazlantirilgan, gidrokarbonat turiga mansubligi aniqlandi. Yer yuzasiga chiqadigan maʼdanli suv manbalaridan, issiq haroratli manbalar yoʻq desa ham boʻladi. Barcha maʼdanli suvlar harorati 8&amp;nbsp;°C — 22&amp;nbsp;°C oʻrtasidadir.

Sirab va Daridagda harorati 50&amp;nbsp;°C dan ortiq boʻlgan quduq manbalari topilgan. Ozarbayjondagi karbon-gazlantirilgan suvlarning 35 % Naxicheva AR hududidandir. Maʼdanli davolovchi suv manbalarining ion tarkibli komponentlar kalsiy, ishqor -Na + K, magnezium — kaionlar Mg, anionlar gidrokarbonati HCO3, sulfat — SO4, xlor — CL ni tashkil qiladi.

Avtonom respublika maʼdanli suv manbalari kun davomida yer yuzasiga 24 million litr suv chiqaradi. Hududdagi asosiy maʼdan suv manbalari quyidagi shaklda joylashgan&lt;ref name=&quot;R81&quot; /&gt;:

Ordubad tumanida 1000 kv.m. yer yuzasida 29 ta maʼdanli suv manbalari mavjud. Ular tarkibidagi suvning davolovchi hossalariga ega boʻlgan ishqor muhim rol oʻynaydi. Hududning ayrim ishqorli — gidrokarbonatli suvlari tarkibi boʻyicha mashhur „Narzan“ suviga oʻxshaydi.

Djulfa tumanida 900 kv.m. yuzada 85 maʼdanli suv manbalari aniqlangan; ulardan 42 tasi quduqlar qazish yordamida aniqlangan. Bu suvlar karbonat — margumishga boy boʻlgan, tarkibida karbonat — margumish — temir — xlor — gidrokarbonat — natriy boʻlgan maʼdanli suvlar turiga kiradi.

Bu yerda manbalar, shu jumladan 32 quduq mavjud. Daridaga suvlarining jami chiqish miqdori kuniga 3125783 litrni tashkil etadi, harorati esa 17-52 S oraligʻida. Koʻpgina manbalar qaynab, favvora shaklida yerdan otilib chiqadi.

Shaxbuz tumani hududida maydoni 40 kv.m. boʻlgan daryo vodiylarida 50 maʼdanli suv manbalari aniqlandi. Hududning maʼdanli manbalari orasida Badamli maʼdanli suvlari alohida oʻrin tutadi. Bu suvlar shaffof, hidsiz va rangsizdir. Ichganda juda mazali. Jami kuniga 27506040 litr chiqadi. Kimyoviy tarkibiga koʻra karbon — kislotali — gidrokarbonat — natrium — xlor — kalsium. Badamlining shifobaxsh hususiyatlari oʻrganib chiqilgan va jigar hamda oʻt pufagi kasalliklarida ijobiy taʼsir qilishi aniqlangan.

Maydoni 1200 kv.m keladigan Babek tumani hududida 50 ta maʼdanli suv manbalari oʻrganib chiqildi, ulardan 27 tasi quduq qazishda aniqlandi. Tuman hududidagi mashhur Sirab maʼdanli suv chiqishi kuniga 2247265 litrni tashkil qiladi, harorati esa 16-24 S ga teng. Davolovchi hususiyatlari boʻyicha Sirab, Gaxab, Vayxir, Djaxri va Gizilvang yuqori oʻrinlarda turadi.

Sharur tumani maʼdanli suv manbaliga boy emas. Maydoni 1316 kv.m. keladigan hududda atigi 7 maʼdanli suv manbalari oʻrganilgan.

=== Iqlim ===
Avtonom respubika iqlimiga uning geografik joylashuvi katta taʼsir koʻrsatadi — hududni har tomondan togʻ tizmalari (Kognur — Alangyoz, Zangezur va Daralayaz) qurshab olgan va uzoqda joylashgan katta suv havzalari (Qora dengiz va Kaspiy dengizi). Hudud iqlimi besh turga boʻlinadi&lt;ref name=&quot;R87&quot; /&gt;:

# Yozgi quruq iliq — issiq yarim sahro va quruq koʻl iqlimi — Araz boʻylab tekisliklarni hamda qisman past togʻli kengliklarni qamrab oladi (600-1100m). Bu yerda oʻrtacha yillik harorat 10-14C, oʻrtacha yillik yogʻingarchilik — 300&amp;nbsp;mm, ehtimol bugʻlanishlar — 1200–1400&amp;nbsp;mm ni tashkil etadi. Yoz oyining (iyul) oʻrtacha harorati — 29&amp;nbsp;°C, eng sovuq oyning (yanvar) oʻrtacha harorati −3-6C. Yil davomida qor yogʻishi 20-40 kun davom etadi.
# Qishki quruq yarim sahro va quruq koʻl iqlimi — oʻrta togʻ zonasini yuqori qismini hamda past togʻ zonasini quyi qismini qamrab oladi. Bu yerda oʻrtacha yillik harorat 8-10C, oʻrtacha yillik yogʻingarchilik — 300–350&amp;nbsp;mm, ehtimol bugʻlanishlar — 800–1100&amp;nbsp;mm. ni tashkil etadi. Yoz oyining (iyul) oʻrtacha harorati — 21-26 C, eng sovuq oyning (yanvar) oʻrtacha harorati −4-6C.
# Sovuq yozning sovuq yarim sahro hamda quruq koʻl iqlimi — oʻrta togʻ zonasining yuqori qismini, baland togʻ zonasining quyi qismini qamrab oladi (1600-2600). Oʻrtacha yillik harorat 6-10C, eng issiq oyning (iyul) oʻrtacha harorati 15-20C, eng sovuq oyning (yanvar) oʻrtacha harorati −6-10C. Oʻrtacha yillik yogʻingarchilik miqdori 400–800&amp;nbsp;mm atrofida, ulardan 300–400&amp;nbsp;mm yilning issiq yarimida, 200–400&amp;nbsp;mm esa sovuq oylarda yogʻadi.
# Quruq va sovuq yozli sovuq iqlim — baland togʻ zonasiing markaziy qismida, Zangezur tizmasining janubi — gʻarbiy vodiysida 2600–3200 m balandlikda tarqalgan. Bu yerda oʻrtacha yillik yogʻingarchilik miqdori 600–700&amp;nbsp;mm. Havoning oʻrtacha yillik harorati 1-3 C, eng issiq oyning (avgust) oʻrtacha harorati 8-10 C, eng sovuq oyning oʻrtacha harorati — 10-13 C.
# Togʻli tundra iqlimi — hududning eng baland togʻ choʻqqilarini qamrab oladi (3200 m dan balandroq), sovuq qish va yoz boshqa turlarga nisbatan kamroq miqdordagi yogʻingarvchilik va haddan tashqari namlik bilan tavsiflanadi. Oʻrtacha yillik harorat −3-8 C, eng issiq oyning oʻrtacha harorati 2-8 C, eng sovuq oyning oʻrtacha harorati 13-16 C.

IV va V iqlim turining hududida (150-160 k/kal sm2) hukmronlik qilayotgan quyosh radiatsiyasining umumiy miqdori Janubiy Kavkaz hududi uchun maksimal hisoblanadi. Hududda balandlik oshishi bilan havo harorati pasayadi. Eng past harorat yanvar oyida kuzatiladi. Fevraldan mart oyigacha harorat koʻtariladi. Gilanchaydan gʻarbga tomon harorat 7,3 — 8,3&amp;nbsp;°C ni tashkil etadi, sharqda esa (Ordubad — Bist) — 6,7 — 6,8&amp;nbsp;°C. Martdan aprelga haroratni oshishi 7,1 — 7,5&amp;nbsp;°C ni tashkil etadi. Yozda harorat asta sekin oʻzgaradi. Eng maksimal havo harorati avgust oyida boʻladi. Sentabr oyidan boshlab intensiv ravishda harorat pasayadi. Majburiy minimal harorat −31&amp;nbsp;°C (Dervishlyar), majburiy maksimal harorat 44&amp;nbsp;°C (Djulfa). Bu Ozarbayjon Respublikasida bir vaqtning oʻzida eng yuqori hamda eng past haroratdir.

Atonom Respublika hududi, ayniqsa, bu joylar Araz daryosining yirik suv havzalariga uzoqda joylashgani uchun bu yerga nam havo yetib kelmaydi, shuning uchun, Ozarbayjonning boshqa hududlari bilan taqqoslaganda, bu yerlar kam miqdordagi atmosfera yogʻingarchiliklari bilan ifodalanadi. Yogʻingarchiliklarning katta qismi yilning bahor fasliga toʻgʻri keladi, iyul, avgust va sentabr oylari umuman yogʻingarchiliksiz oʻtadi desa ham boʻladi. Jala juda kam yogʻadi. Shamol asosan togʻ va vodiylarda esadi. Ularning yoʻnalishi relyef hususiyatlariga bogʻliq. Shamolning oʻrtacha yillik tezligi sekundiga 2-4 metr. Shamol yozda sharqdan hamda janubi — sharqdan, qishda esa gʻarbdan esadi.

Avtonom Respublika hududida qor oktabr — noyabr oylarida togʻli joylarda 1500 metr balandlikda yogʻadi va mart oyigacha yerda turadi, 2000 metr balandlikda esa qor yerda aprel va hatto mayning oʻrtalarigacha yotadi. Togʻli joylarda qor qatlami qalinligi 0,2-1 metrga yetadi. Hududning tekislik joylarida qor dekabrda yogʻa boshlaydi va yerda mart oylarigacha qoladi. Bu yerda qor qatlami qalinligi va uning davomiyligi qishloq xoʻjalik ekinlarining rivojlanishida, yer usti va yer ostki suvlarning koʻpayishida, yerning namligi oshishida katta ahamiyatga ega. Araz tekisliklarida yillik yogʻingarchilik 200–300&amp;nbsp;mm, baland togʻ joylarida — 500 — 800&amp;nbsp;mm ni tashkil etadi.

=== Yer osti suvlari ===
[[Tasvir:Jolfa-Aras2.jpg|320px|right|thumb|Djulfa tumani hududida Araz daryosi]]
Naxichevan AR gidrografik sabablarga koʻra Araz daryosi basseyniga kiradi. Hududning markazi va janubi — sharqiy qismida daryoning boshi Zangezur hamda Daralyaz tizmaridan boshlanadi. Avtonom Respublikaning gidrografik tarmoqlari uzoq geologik davrda tashkil etilgan va shu davrda koʻpgina oʻzgarishlarga uchragan. Janubi gʻarbiy Zangezur tizmasining etagida Naxichevan chuqurlari yoʻnalishida qadimgi daryo jarlik qoldiqlari topilgan. Zangezur tizmasida — Sagarsuning yuqori oqimida hamda Gazangoldag, Gapichiq, Gyamigaya hududlarida qadimgi muzlar hamda choʻqqilarda erimagan qor massalarining relyef shakllari mavjud. Sunʼiy suv kanallari va suv omborlari gidrografik tizimga kiradi. Koʻpgina daryolar sugʻorish va suv taʼminoti uchun foydalaniladi, lekin uning suvlari daryo etagigacha bormay qurib qoladi.

=== Daryolar ===
Avtonom Respublika hududida umumiy uzunligi 1,8 ming kilometrni tashkil etadigan taxminan 400 katta va kichik daryolar mavjud. Ulardan 334 daryo uzunligi 5 kilometrgacha, 31- uzunligi 6-10 kilomergacha, 24 ta daryo uzunligi 11-25 kilometrgacha, 7 ta daryo uzunligi 25-50 kilometrgacha, 3 ta daryo (Naxichevanchay, Alindjachay, Gilanchay) uzunligi 51 — 100 kilometrgacha va 1 daryo (Sharqiy Arpachay) uzunligi — 100 kilometrni tashkil qiladi.

Daryolar tarmogʻining rivojlanishi va oʻzgarishiga turli xil fizik — geografik omillar — iqlim, relief, geologik tuzilishi, yer va oʻsimlik qoplami taʼsir qiladi. Hududda daryolar tarmogʻi bir tekisda rivojlanmayapti. Naxichevanchay gʻarbida sekin oqadigan daryolar tarmogʻi tashkil topgan, undan sharqroqda esa Zangezur tizmalaridan joʻshqin oqadigan daryolar tashkil topmoqda. Hududning shimoli — gʻarbidan janubi — sharqqa, Araz yonida togʻlar boʻlgani sababli, bu yoʻnalishda daryolar uzunligi, suv yegʻuvchi yerlar va ularning oqimlari kamaygan. Togʻ qismida daryo tarmoqlari rivojlangan va bu katta miqdordagi yogʻingarchilik bilan bogʻliq.

Daryolar yer osti suvlari hamda yogʻingarchilik suvlari bilan toʻladi. Daryo hovuzlarida asosiy namlik zahirasi (35-50 %) qish vaqtidagi yogʻingarchilik hisobiga tashkil etiladi. Hududdan oqib oʻtayotgan daryolar asosiy hususiyati — bu yer osti suvlari bilan taʼminlanishida ishtirok etish (35-45 %). Daryolar 6-8 oy davomida asosan yer osti suvlari hisobiga taʼminlanadi.

Bahor va yozda toshqinlar boʻladi. Ozarbayjon Respublikasida sodir boʻladigan suv toshqinlarining 33-35 % Naxichevan AR hududiga toʻgʻri keladi. Avtonom Respublika daryolarining zahiralari, ularni sugʻorish hamda energetik manbai sifatida foydalanishda katta ahamiyat kasb etmoqda. Ushbu daryolarning umumiy energetik kuchi 183,4 ming kilovatni tashkil etadi. Ularning suvlari manbalaridan boshlab to etagigacha dutun daryo boʻylab sugʻorish uchun foydalaniladi.

=== Koʻllar ===
Ozarbayjon Respublikasining hududi quruq iqlimga ega va shu sababli bu yerda koʻllar kam, ularning maydoni va hajmi esa kichkinadir. Koʻllar oʻnqir-choʻnqirliklarining shakllanishida tektonik harakatlar hamda manbalar ahamiyatga ega. Hududning tabiiy koʻllari asosan Naxichevan va Gilanchay hovuzlariga tegishli. Galingyol va Salvarti koʻllari shunday nomlangan daryoning etagida joylashgan. Naxichevan AR hududida yigirmaga yaqin koʻl mavjud (har birining maydoni 10 gektardan kam).

Naxichevan AR da bir nechta suv omborlari (Arpachay, Uzunoba, Nexram, Geydar koʻli, Gaxab, Xok va hokazo) tashkil etilgan, sugʻorish kanallari oʻtkazilgan. Suv omborining Naxichevan AR hududining Araz suvlari birlashishidan paydo boʻlgan. Araz daryosida gidrotexnik majmua, suv omborlari, sugʻorish tizimining qurilishi va keng miqiyosda melioratsiya hamda irrigatsiya ishlarini olib borilishi, qishloq xoʻjaligi va taʼminotning sugʻorish imkoniyatlarini yaxshilaydi.

=== Tuproq qoplami ===
Naxichevan AR hududida tuproq turlari, yarim turlar va boshqa taksonomik birliklar tuproq yaralish jarayonlari hamda relyef xarakteristikasi taʼsirida shakllangan. Fizik — geografik sharoitlarga toʻgʻri keradigan maʼlum bir tuproq turlari ochiq shaklda bir-biridan farq qilgan holda tipik hududning barcha belgilariga ega. Viloyatda tarqalgan togʻli va tekislik yerlari birlamchi va torfli togʻ-adirli, togʻ adirlari, togʻ — adirli choʻl, yuvilgan jigar rang togʻ-oʻrmon, karbonatli va qisman qoʻngʻir jigar rang togʻ — oʻrmon, sivilizatsiyalashgan loy — sulfatli va toʻliq rivojlangan togʻ — qoʻngʻir, sugʻoriladigan tipik kul rang, ochiq va primitiv kul rang adirli, sibaslik sugʻoriladigan — alluvial adirli, tipik va solonchak turlilarga boʻlinadi&lt;ref name=&quot;R88&quot; /&gt;.

Naxichevan AR hududida togʻ ishlaridan chiqindilar bilan buzilgan yerlar, yer yuzidagi daryo toshlari yegʻilib qolgan, ochiq qoyalar va loy togʻ jinslari areallari mavjud.

Yerlarning mexanik tarkibi ogʻir mexanik tarkibgacha (loy) oʻzgaradi. Sugʻoriladigan tipik kulrang, ochiq va elementli kulrang, kul rang adirli, baland gumusli kulrang oʻt, oʻrtacha qizil gumusli oʻt — bu barcha yerlar turli darajada tuzlangan.

Naxichevan AR hududi, yerlarning erroziyalanish jarayonida Ozarbayjon Respublikasining boshqa hududlaridan farqlanadi. Bu yerda ekin yerlarning minglab gektarlari oʻsimlik qoplamidan mahrum boʻlgan. Togʻ hududida yerlarning eng kuchli erroziyasi choʻl — togʻ — oʻrmom, tipik jigar rang — oʻrmon, karbonatli va choʻl jigarrang togʻ — oʻrmon, sivilizatsiyalashgan toʻq va togʻ kashtan, och togʻ kashtan yerlarida sodir boʻladi.

=== Flora ===
Naxichevan AR hududi boy flora va xilma-xil oʻsimlik qatlamiga ega. Bu avvalam bor tabiiy sharoitlar, juda mukammal geologik hamda geomorfologik tuzilish bilan bogʻliq. Oʻsimlik qoplamni shakllanishida fizik omillardan tashqari antropologik omillar ham alohida oʻrin tutadi. Quruq iqlim va kontinentallik sababli, avtonom respublikada oʻsimlik qatlami hamda uning vertikal va gorizontal zonalari Ozarbayjonning boshqa tumanlaridan ancha farqlanadi. Adekvat oʻsimlik qatlamiga ega boʻlib, Kura — Araz pasttekislik balandligi 28-350 metrlik hududni qamrab oladi, Avtonom Respublika esa balandligi 600-700 metrdan 1100 metrgacha keladigan hududni qamrab oladi&lt;ref name=&quot;R89&quot; /&gt;.

Avtonom Respublika florasi boshqa botanik — geografik hududlardan boyroq. Uncha katta boʻlishiga qaramay, u hududda 2782 turdagi oʻsimliklarni uchratish mumkin, ular 773 nav hamda 134 oiladan terilgan. Bu turlardan 68 tasi madaniy holatda yetishtiriladi. Yovvoyi oʻsimliklarning 123 oilasi hamda 697 navi mavjud. Floraning boyligi sababli hudud 3 viloyatga boʻlinadi: Araz boʻylab tekisliklar, oʻrta togʻ va baland togʻli qismlar. Eng katta biologik xilma-xillik oʻrta togʻ qismiga taʼluqli. Araz tekisliklari boʻylab 732 ta nav uchraydi, oʻrta — togʻ qismida — 1326 nav, yuqori — togʻda esa — 640 nav flora mavjud.

=== Fauna ===
[[Tasvir:Syrian-Woodpecker-20051218m023.jpg|200px|left|thumb|Suriya qizilishtoni]]
Avtonom Respublika hududida tabiiy sharoit tufayli Ozarbayjonning boshqa hududlaridan keskin farq qiladi va u bu hududdagi hayvonot olaming boyligiga ham koʻrinib turibdi. Bu yerda mavjud hayvonlar turlari va miqdori boʻyicha Ozarbayjon faunasining 60-80 % tashkil etadi.&lt;ref name=&quot;R90&quot; /&gt; Avtonom Respublikada endemik va yangi turdagi joylar mavjud; faqatgina bu yerda koʻp miqdordagi endemik va relikt turdagi hayvonlar mavjud. Hududdagi bunday xilma xillik barcha turdagi hayvonlarning uchrashi bilan koʻrinib turadi. Shuning uchun, Naxicheva AR hududi qadimgi davrlardan boshlab mahalliy ha xorijiy olimlarning eʼtiborini tortdi. Avtonom Respublika faunasi II asrdan boshlab XIX asrgacha oʻrganilgan.&lt;ref name=&quot;R91&quot; /&gt;
[[Tasvir:Rhinolophus hipposideros20080922.jpg|200px|right|thumb|Taqasimonburunlar oilasidagi Finolopus koʻrshapalagi]]
Ayrim xorijiy va rus olimlarining Janubiy Kavkaz hasharotlarini oʻrganish boʻyicha yegʻilgan materiallar natijasida Naxichevan hududi ayniqsa Ordubad tumaniga katta ahamiyat berilgan. Nemis olimi Y.Miller Ordubad tumanida koʻpgina turdagi kapalaklarni yegʻgan.&lt;ref name=&quot;R92&quot; /&gt; Hududda bu olimlar 117 turdagi kapalaklarni topdi, Ozarayjon olimlari esa 2813 turdagi kapalaklarni topgan. Ulardan 150 turdagisi Naxichevan AR hududiga taʼluqli.&lt;ref name=&quot;R93&quot; /&gt;

Hududda gulgarin nomli 4 turdagi hasharot, 3 turdagi yuyruq, 4 turdagi bogomol, 67 turdagi toʻgʻri qanotlilar, 75 turdagi ninachi, 480 turdagi yarim qattiq tumshuqqlilar topilgan. Bu yerda tarqalgan 2250 turdagi hasharotlardan 25 turini Janubiy Kavkazda uchratish mumkin, 51 turdagi hasharotlar esa Naxichevan hududiga mansub. Parabyuzan nomli 46 foydali xashoratlardan 39 tasi Naxichevan hududida uchraydi.&lt;ref name=&quot;R94&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R95&quot; /&gt;

Avtonom Respublika daryo va koʻllarida 29 turdagi qiltanoqli baliqlar aniqlangan, ular 4 guruhga, 8 oilaga hamda 24 navga boʻlinadi. But turlarga Kura daryosining altagiz nomli baligʻi, gumlagcha baligʻi, Araz xramulyasi, Kura daryosidan shirbit, Janubiy Kavkaz gyumyushchasi, garagash, Janubiy Kavkaz yastigarini, angor chilpagdjasi, zartapar, gizilxalli, xasham, mursa, karp, naxa va boshqalar kiradi.&lt;ref name=&quot;R96&quot; /&gt;

Naxichevan AR da 6 turdagi amfibiyalar topilgan: sarimsoqi hidli suriya qubaqalari, yashil qurbaqa, koʻl qurbaqasi, Janubiy Kavkaz qurbaqasi hamda Kichik Osiyo qurbaqasi; 19 turdagi sudraluvchilar: Kaspiy toshbaqasi, Oʻrta dengiz toshbaqasi, Kavkaz kaltakesagi, yoʻl-yoʻl kaltakesak, shtraux, Janubiy Kavkaz kaltakesagi, uj, koʻr ilon, uyqusragan ilon, suv uji, Eron uji, boʻyinbogʻli konti, gyurza hamda Naxichevan gyurzasi&lt;ref name=&quot;R97&quot; /&gt;.

Ozarbayjon Respublikasida 366 turdagi qushlar aniqlangan, ulardan yarmidan koʻpini (218 turi) Avtonom Respublikasida uchratish mumkin. Bu yerda oʻziga hos qushlardan qizil boshli chittak, sergap qush, cholli qushi, drofa, chillerni keltirish mumkin. Suriya qizilishtoni, sahro kakligi, Kaspiy ulari va boshqalar&lt;ref name=&quot;R98&quot; /&gt;. Hududda 61 turdagi sutemizuvchilar mavjud. Ular 4 guruhga boʻlinadi: hasharotlar bilan ozuqalanuvchi sutemizuvchilar — tipratikanlar, suv kutori; koʻr shapalaklar — katta burunchali, blazaus, uzun qanot koʻrshapalak, quloqli koʻrshapalak, kuzgi quloqli koʻrshapalak, yovvoyi sutemizuvchilar: shoqol, boʻri, tulki, qoʻngʻir ayiq, qobon, oq tishli olmaxon, leopard, boʻrsiq, manul, vashag; tuyoqliklar: bugʻu, bezuar takasi, muflon; sutemizuvchi kemiruvchilar: kichik arab quyoni, qora kalamush, qoʻngʻir kalamush, kalamush, Kavkaz sichqoni, oʻrmon sichqoni, Osiyo togʻ sichqoni, qum sichqoni, oddiy kordja, tirandaz&lt;ref name=&quot;R99&quot; /&gt;. Avtonom Respublikasida tarqalgan 350 turdagi umurtqali hayvonlardan 45 turi „Qizil kitobga“ kiritilgan&lt;ref name=&quot;R100&quot; /&gt;.
&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;98&quot;&gt;
Fayl:Kodiak_Brown_Bear.jpg
Fayl:Namibie_Etosha_Leopard_01edit.jpg
Fayl:Grauwolf_P1130272_new.jpg
Fayl:Vulpes_vulpes_sitting.jpg
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;98&quot;&gt;
Fayl:Black_Backed_Jackal_Masaai_Mara_April_2008.JPG
Fayl:Erinaceus_europaeus_(Marek_Szczepanek).jpg
Fayl:Mustela_nivalis_-British_Wildlife_Centre-4.jpg
Fayl:'Honey’_the_badger.jpg
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

== Aholisi ==
{| class=&quot;infobox&quot;
|colspan=&quot;8&quot; style=&quot;background:#CF4A4A; color:white&quot;|&lt;big&gt;&lt;center&gt;'''Naxichevandagi etnik guruhlar'''&lt;/center&gt;&lt;/big&gt;
|- bgcolor=&quot;#95B2C9&quot;
! Yil
! Ozarbayjon turkiylari
! %
! Armanilar
! %
! Digərləri &lt;big&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;/big&gt;
! %
! Jami

|-
| 1831&lt;ref name=&quot;R101&quot; /&gt;
| {{increase}} 17,138&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;&lt;/center&gt;
| 56.1
| {{increase}} 13,342&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;&lt;/center&gt;
| 43.7
| &lt;center&gt;27&lt;/center&gt;
| 1.2
! 30,507
|-
| 1896&lt;ref name=&quot;R102&quot; /&gt;
| {{increase}} 49,425
| 56.9
| {{increase}} 36,671
| 42.2
| {{increase}} 583
| 0.7
! 86,878
|-
| 1897&lt;ref name=&quot;R103&quot; /&gt;
| {{increase}} 64,151
| 63.7
| {{decrease}} 34,672&lt;/center&gt;
| 34.4
| {{increase}} 1,948
| 1.9
! 100,771
|-
| 1917&lt;ref name=&quot;R104&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R105&quot; /&gt;
| {{increase}} 81,100&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;
| 60
| {{increase}} 53,900
| 40
|
|
! 135,000
|-
| 1926&lt;ref name=&quot;R106&quot; /&gt;
| {{increase}} 88,433
| 84.3
| {{decrease}} 11,276
| 10.8
| {{increase}} 4,947
| 4.7
! 104,656
|-
| 1939&lt;ref name=&quot;R107&quot; /&gt;
| {{increase}} 108,529
| 85.7
| {{increase}} 13,350
| 10.5
| {{decrease}} 4,817
|
! 126,696
|-
| 1959&lt;ref name=&quot;R107&quot; /&gt;
| {{increase}} 127,508
| 90.2
| {{decrease}} 9,519
| 6.7
| {{decrease}} 4,334
| 3.1
! 141,361
|-
| 1970&lt;ref name=&quot;R108&quot; /&gt;
| {{increase}} 189,679
| 93.8
| {{decrease}} 5,828
| 2.9
| {{increase}} 6,680
| 3.3
! 202,187
|-
| 1979&lt;ref name=&quot;R107&quot; /&gt;
| {{increase}} 229,968
| 95.6
| {{decrease}} 3,406
| 1.4
| {{increase}} 7,085
| 2.9
! 240,459
|-
| 1989&lt;ref name=&quot;R107&quot; /&gt;
| {{increase}} 281,807
| 95.9
| {{decrease}} 1,858
| 0.6
| {{increase}} 10,210
| 3.5
! 293,875
|-
| 1999&lt;ref name=&quot;R110&quot;/&gt;
| {{increase}} 350,806
| 99.6
| {{decrease}} 17
| 0
| {{increase}} 3,249
| 0.9
! 354,072
|-
| 2009&lt;ref name=&quot;R110&quot; /&gt;
| {{increase}} 396,709
| 99.6
| {{decrease}} 6
| 0
| {{decrease}} 1,608
| 0.4
! 398,323
|-

|- bgcolor=#dcdcdc
|colspan=&quot;8&quot;|&lt;big&gt;&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt;&lt;/big&gt; &lt;small&gt;Ruslar, kurdlar, Turkiya turkiylari, ukrainlar, gruzinlar, forslar va boshqalar.&lt;br /&gt;&lt;/small&gt; &lt;big&gt;&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;/big&gt; &lt;small&gt;Ulardan 404 (11.1 %) mahalliy va 1,228 (33.6 %) koʻchib kelganlar.&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;big&gt;&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;&lt;/big&gt; &lt;small&gt;Ozarbayjon turkiylarining soni boshqa musulmonlar bilan birga koʻrsatilgan.&lt;/small&gt; &lt;br /&gt; &lt;big&gt;&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;&lt;/big&gt; &lt;small&gt;Ulardan 2,690 (8.7 %) mahalliy hamda 10,652 (34.9 %) koʻchib kelganlar.&lt;br /&gt;&lt;big&gt;&lt;sup&gt;5&lt;/sup&gt;&lt;/big&gt; &lt;small&gt;Ona tiliga asoslanib.&lt;br /&gt;&lt;/small&gt;
|-
|}
Naxichevan AR axolisi Ozarbayjon turkiylaridan tashkil topgan&lt;ref name=&quot;R111&quot; /&gt;. Bu yerda shuningdek, rus, gruzin, kurd va boshqa xalq vakillari istiqomat qilishadi. Naxichevan AR bu Ozarbayjon Respublikasining hududlaridan biri boʻlib, oʻzining rivojlanish demografik hususiyatiga ega. Avtonom Respublika 361,2 ming sonli aholiga ega (2001,avgust). 96,2 ming sonli aholi yoki 26,6 % — shaharlik, 265 ming kishi, yoki 73,4 % qishloq aholisi; 178,1 ming kishi, yoki 49,3 % erkak hamda 183,1 ming, yoki 50,7 % ayollardan tashkil topgan. 1924-yildan boshlab, tashkil etilgandan buyon, shu davr mobaynida Naxichevan AR, butun Ozarbayjondagi kabi bu yerda tugʻilish, oʻlim va aholini tabiiy koʻpayish koʻrsatkichlari, shuningdek, migratsiya jarayonida ham sekin asta ijobiy tomonga oʻzgara boshladi va bu oʻzgarishlar aholini koʻpayishiga asos boʻldi.

Bu davrda Avtonom Respublika aholisining oʻrtacha yillik tugʻilish koʻrsatkichi Ozarbayjondagi aholining demokratik rivojlanish darajasidagi 1960-1970-yillarning eng yuqori koʻrsatkichiga mos keladi. 1959-1970-yillarda, aholini roʻyxatga olish davrida, Naxichevan AR aholisi 43 % ga koʻpaygan (Ozarbayjon SSR davrida — 38,4 %). Bu davrda Ozarbayjon SSR aholisining oʻrtacha yillik koʻpayish koʻrsatkichi 3,5 % tashkil qiladi, Naxichevan AR da esa 3,9 % ga teng edi. Bu avvalam bor shu davrda Avtonom Respublikasining har 1000 aholisining tugʻilish va tabiiy koʻpayish koʻrsatkichi Ozarbayjon SSR koʻrsatkichlaridan yuqori boʻlgani bilan bogʻliq.

Statistika boʻyicha Ozarbayjon Naxichevan Avtonom Respublika aholisi soni 2013-yilning 1 mayida 430103 kishiga yetdi.&lt;ref name=&quot;R112&quot; /&gt; 2013-yilning yanvar — aprel oylarida Naxichevanda 3500 ta chaqaloq dunyoga keldi.

== Iqtisod ==
Ozarbayjon Respublikasini iqtisodiy — geografik hududlarga boʻlishda Naxichevan AR ning butun hududi davlat ichidagi iqtisodiy hududlardan biri sifatida belgilangan. Lekin u oʻzining keng koʻlamli tuzilishi bilan ajralib turgan. Bu avvalam bor Avtonom Respublika Ozarbayjon Respublikasining asosiy hududidan ajralib qolganligi va shu sababli, mahalliy talabni kerakli ishlab chiqarish joylarini tashkil qilish hisobiga taʼminlash zarurati bilan ifodalanadi. Soʻnggi 80 yil ichida Avtonom Respublikada yangi ish oʻrinlari tashkil etildi, qazib olingan tabiiy boyliklardan foydalanila boshlandi, sanoat zamonaviy texnika va texnologiya bilan taʼminlandi. Naxichevan AR rivojlanayotgan koʻp sohali sanoat hamda agrar sanoatli respublika hisoblanadi. Sanoatda mahalliy qishloq xoʻjaligi hamda foydali qazilmalar ishlab chiqarishi alohida oʻrin tutadi. Elektronika, metal, yengil sanoat hamda qurilish mollari ishlab chiqarishlari mavjud. Qishloq xoʻjaligi sohasida — uzumzorlik, tamaki yetishtirish va hokazolarga ixtisoslashgan. Donchilik va chorvachilik rivojlangan.

Soʻnggi yillarda Avtonom Respublikada iqtisodiy islohotlar tatbiq etildi, yer islohotlari amalga oshirildi, mustaqil tadbirkorlik, shaxsiy egalik va kichik biznes rivojlanishi uchun sharoitlar yaratildi.

=== Sanoat ===

Azaldan Naxichevan AR sanoati Ozarbayjon iqtisodida muhim oʻrin egallab kelgan. 1970-1980-yillardanoq Avtonom Respublikada ishlab chiqarilgan yuzlab turdagi mahsulotlarning katta qismi xorijiy davlatlarga eksport qilingan. 1990-2000-yillarda Avtonom Respublikada ilmiy mutaxassisliklar shakllangan hamda jamoat ishlarini boʻlish sohasida qayta ishlash va ishlab chiqarish sanoati shakllangan. Naxichevan AR xorijiy davlatlar, ayniqsa Eron, Turkiya va MDH davlatlari bilan savdo — iqtisodiy aloqalarini kengaytirdi. Ishlab chiqarish mahsulotlarining umumiy hajmi 1924-yilga nisbatan 1990-yilda 200 marotabaga oshdi, 2001-yilda esa 1995-yilga nisbatan 1,7 marotabaga koʻpaydi. Umuman olganda, hudud sanoati mahalliy hom ashyoga asoslanadi hamda yengil va oziq ovqat sanoati korxonalarini tashkil etadi.

Uzumchilikni rivojlanishi vino sanoatini tashkil etilishiga sabab boʻldi. Badamli — Vayxir-Naxichevan maʼdanli suv quvurini oʻtkazilishi Naxichevan AR maʼdanli suv ishlab chiqarilishini oshirdi. Sifati va davolovchi hususiyatlari bilan mashhur boʻlgan Badamli, Sirab, Vayxir, Daridag va Naxadjir maʼdanli suvlari zavodlarda idishlarga quyilib savdoga yuboriladi.

Avtonom Respublikaning ijtimoiy — iqtisodiy rivojlanishida mashinasozlik, metal ishlab chiqarishi, yogʻochni qayta ishlash hamda elektortexnika korxonalari muhim rol oʻynashadi va aholi bandligini taʼminlaydi. Mamlakatdagi 4 ishlab chiqarish va 14 qayta ishlovchi sanoat korxonalari Naxichevan AR umumiy mahsulotlarining 2/3 qismini tashkil etadi.

Boy va koʻp sonli qurilish mollariga ega boʻlgan Avtonom Respublika hududi, bu yerda qurilish mollarini ishlab chiqarish, temir-beton, gʻisht, travertin, marmar va boshqa ishlab chiqarish korxonalarini tashkil qilish imkonini beradi. Avtonom Respublikada 91 qurilish montaj korxonalari mavjud.

1999-yilda Ordubad tumanini Buyuk Britaniya korxonalari bilan qazilma qidirish hamda foydali qazilma yerlarini ishlab chiqish haqidagi kelishuvi, togʻ qazish sanoatini tiklash boʻyicha ishlarni boshlab yuborishga imkon berdi.

=== Qishloq xoʻjaligi ===
Avtonom Respublikaning koʻp sohalik iqtisodini qishloq xoʻjaligi tashkil qiladi. Bu yerlarning iqlim sharoitlari qishloq xoʻjaligini rivojlanishi uchun qulay sharoitlar yaratadi. Bunday rivojlanish ishlatilmagan yerlarni egallash, mavjud suv zahiralarini oqilona ishlatish hamda sugʻorishni takomillashtirishga bogʻliq. Araz dengizi, Arpachay suv omborlari, Sirab suda gidrotexnik kompleksning ishga tushishi, Sadarak, Naxichevan, Alindjachay sugʻorish tizimlarini ishga tushishi, Farxad, Nexrami suv omborlarini qurilishi va keng miqiyosdagi melioratsiya ishlarini amalga oshirish qishloq xoʻjaligining sugʻorish imkoniyatlarini yaxshi xolatga keltirishdi.

2000-yil Avtonom Respublika uchun yer islohotlari boʻyicha muhim yil boʻldi, rejalashtirilgan 54,9 ming gektar yerlar shaxsiy xoʻjaliklarga boʻlib berildi. Sadarak, Sharur, Bebek hamda Ordubad tuman qishloqlaridagi shaxsiy yerlarni suv jihozlari bilan taʼminlash maqsadida nasos stansiyalari qurildi, eskilari qayta tiklandi, Sharurning Dasharj (Djulfa) kollektor — drenaj tarmogʻi qayta tiklandi, Girx arx va Shamlar (Shaxbuz) kanallarida tiklash ishlari bajarildi, Djaxri daryosida uzunligi 2,5 kilometr boʻlgan kartajlar qazildi, 17 nasos stansiyasi, 80 subartezian quduqlar qayta tiklandi.

Avtonom Respublikasining tekisliklarida goʻsht va sut ishlab chiqarish ucun asosan chorvachilik bilan shugʻullanishadi. Balbas zotidan qoʻylar yetishtirishadi. Avtonom Respublikada parrandachilik, ipakchilik va asalarichilik bilan shugʻullanishadi.

=== Transport ===
Naxichevan ARda temir — yoʻl transporti hayotiy ahamiyatga ega. Araz daryosi boʻylab Boku — Irevan temir yoʻli oʻtadi (Naxichevan ARda taxminan 190&amp;nbsp;km). Bu temir yoʻlining bir qismi Djulfa -Irevan 1906-yilda foydalanishga topshirilgan, Djulfa — Mindjivan (Zangilan tumani) qismi esa — 1941-yilda. Djulfadan Tebrizga tarmoq ajralib chiqqan (1916-yilda Rossiya davlati tomonidan qurilgan). Qorabogʻ urushi natijasida, keyinchalik butunittifoq tarmogʻiga kirgan hamda Avtonom Respublikani Ozarbayjon bilan ulagan temir yoʻl chizigʻi 1992-yilning 24 aprelida kesib qoʻyildi va shu davrdan boshlab Naxichevan AR Ozarbayjondan ajralib qoldi, blokada sharoitida yashadi. Avtonom Respublikasining yagona aloqasi havo transporti boʻlib qoldi. 1993-1995-yillarda Naxichevan aeroporti kengaytirilib qayta tilklandi, yoʻlovchi va ogʻir yuk samolyotlarini qabul qilish imkoni tugʻildi. 1990-yildan boshlab temir yoʻllar barcha yoʻnalishlarda ishlamagani sababli, avtomobillar soni keskin koʻpaydi. 1985-yil bilan solishtirilganida, 1999-yil avtomobillar soni 30 marotaba oshdi, yuk avtomobillari esa 2 marotabaga, barcha turdagi avtomobillar esa tahminan besh marotabaga oshdi.

=== Tashqi iqtisodiy aloqalar ===
Naxichevan oʻlkasining tashqi aloqalari, ayniqsa savdo aloqalari qadimdan shakllangan, uning noyob mahsulotlari bir qancha xorijiy mamlakatlarning ehtiyojlarini qondirgan, oʻlka maʼlum darajada davlatlararo integratsiyaga qoʻshila oldi. Naxichevan hududida topilgan qadimgi dunyoning ayrim davlatlariga tegishli tanga va moddiy-madaniy namunalar buni isbotidir.

1991-yilda Turkiya bilan hamkorlikda Umid koʻprigini qurilishi va uning foydalanilishi, Avtonom Respublika, Turkiya va Eron oʻrtasida 3 bojxona va oʻtish punktlarini qurilishi, Ozarbayjon mustaqillikka erishganidan soʻng, blokada holatida qolgan Naxichevanga tashqi iqtisodiy aloqalarni oʻrnatish imkonini berdi. Naxichevan ARda yetishtiriladigan shakarqamish Eron va Turkiya fabrikalarida qayta ishlanadi, vino mahsuloti Turkiya korxonalarida qayta ishlanadi. Eron bilan tuzilgan bitimga koʻra Tabrizda Avtonom Respublika parranda fabrikalari Eron korxonalari bilan hamkorlikda faoliyat koʻrsatadi.

== Sogʻliqni saqlash ==
1920-yilning oktabr oyida Naxichevanda birinchi sogʻliqni saqlash boʻlimi tashkil etildi, keyinchalik bu boʻlim sogʻliqni saqlash komissariatiga aylantirildi. 1920-1924-yillarda Naxichevanda tibbiy muassasa ochildi. Naxichevanda tibbiy muassasa, Ordubad shahrida esa vrachlik punkti, Chananab, Djulfa, Abragyunesh, Chaxri, Givrag va Norashenda (hozirgi Djalilabad qishlogʻi) feldsherlik punktlari faoliyat koʻrsata boshladi.

1950-1960-yillarda Avtonom Respublikada sogʻliqni saqlash boʻlimlari koʻpaydi. Bezgakga qarshi olib borilgan choralar natijasida 1958-yilda Avtonom Respublikada bu kasallikning ildizi quriltildi. 1970-1990-yillarda Naxichevanning tibbiyoti rivojlandi.

2000-yilda Naxichevan ARda 55 ta kasalxona, 5 poliklinika, 49 ambulatoriya, 123 feldsherlik va akusherlik punktlari, 8 gigiyena va epidemiologiya markazi, 3 tez tibbiy yordam va 62 dorixona faoliyat yuritadi.

== Sport ==
Qadimdan Naxichevanda kuch, chaqqonlik va aql talab qiladigan milliy sport oʻyinlari mavjud boʻlgan. Kurash, poyga, qilich va toʻqmoq bilan oʻyinlar, kamondan oʻq otish, nayza uloqtirish, suzish, yugurish va boshqalar boʻyicha oʻtkazilgan musobaqalardan asosiy maqsad yoshlarni mehnat va harbiy ishga tayyorlashdir. Naxichevanda paxlavonlar mashq qiladigan joylar katta rol oʻynaydi.

1924-yilda Naxichevanda Jismoniy madaniyat va Sport Qoʻmitasi tashkil etilgan. 1931-1934-yillarda Naxichevanda GTO majmuasi oʻq otuvchilarni tayyorlash boʻyicha muhim ishni amalga oshirdi. 1937-yilda Naxichevan shahrida ogʻir atletika boʻyicha Ozarbayjon birinchiligi oʻtkazildi. 1937-yilda Naxichevanning voleybol jamoasi Ozarbayjon birinchiligida ikkinchi oʻrinni, futbol jamoasi esa uchinchi oʻrinni egalladi&lt;ref name=&quot;R113&quot; /&gt;.

== Taʼlim va maorif ==
Naxichevanda taʼlim va maorif oʻrta asrlardayoq rivojlangan, maktab va madrasalarda taʼlim keng tarqalgan. Elxaniylar davriga tegishli buyruqdan, XII asr oxirida Naxichevanda ikkita madrasa mavjud boʻlgan, oʻrta asr manbalariga koʻra, XIII asr oxirida Naxichevanda 4 oliy madrasa faoliyat yuritgan, mollaxon masjidlarida 60 yaqin boshlangʻich madrasalar faoliyat yuritgan. Naxichevan va Ordubad madrasalarida Yaqin Sharqdan kelgan oʻquvchilar taʼlim olgan. Naxichevan shahrida ilk sovet maktabi XIX asr 30 yillarining oxirida Exson xon Kangarli tomonidan ochilgan rus-tatar uyezd maktabi boʻlgan. 1879-yilda bu maktab uch sinfli shahar maktabi boʻlgan&lt;ref name=&quot;R114&quot; /&gt;.

XIX asr oxirida Naxichevanda butun Ozarbayjondagi kabi uslubiy maktablar ochila boshladi. M. T. Sidgi Ordubadda „Axtar“ (1892) va „Giz maktabi“ (1896) maktablarini taʼsis etdi. 1920-yilgacha Naxichevanda 45 maktab faoliyat yuritdi. Keyingi davrlarda Naxichevanda taʼlim yanada rivojlandi, turli sohali ilm maskanlari tashkil etildi.

1991-2001-yillarda Avtonom Respublikada 45 yangi maktab qurildi, 18 maktab qayta taʼmirlandi. Hozir Avtonom Respublikada 106 maktabgacha taʼlim muassalari, 233 oʻrta taʼlim muassalari, 14 bolalar sport va shaxmat maktablari faoliyat yuritmoqda. Bundan tashqari, 6 maxsus litsey va 3 kollej (Naxichevan Musiqa Kolleji, Texnika kolleji, Tibbiyot Kolleji). Naxichevan ARda oliy taʼlim tizimi tashkil etildi. Dj. Mamedguluzade nomidagi Naxichevan Davlat Oʻqituvchilar Instituti, Naxichevan Davlat Universiteti va Naxichevan Xususiy Universitetlari Avtonom Respublikaning turli ilm fan sohalarida mutahassislarga boʻlgan ehtiyojni qondirishda katta rol oʻynaydi.

== Fan ==
Naxichevan yurti azaldan Ozarbayjonning muhim ilm fan markazlaridan biri boʻlgan. Asr oʻrtasida Naxichevan Yaqin va Oʻrta Sharqqa tanilgan Ozarbayjon ilm faniga oʻnlab buyuk olim, mutafakkir, faylasuf, huquqshunos, tarixchi, filolog, tiibbiyot xodimlari, teologlarni berdi. Abu Abdulloh al-Myufarridj Nashavi, Ahmed ibn Nadjaf Nashavi, Akmallidin Naxchivani, Xindushax Naxchivani, Maxammad Naxchivani, Faxriddin Naxchivani, Baba Nematullax Naxchivani, Kamaliddin Naxchivani, Nadjmeddin Naxichevani, Izaddin Naxichevani, Gasan ibn Omar Naxichevani, Fazullax Naimi va boshqa naxichevanlik olimlar jahon ilm fan hazinasiga qimmatli hissa qoʻshishgan.

XX asrning 20 yillarida Ozarbayjonda, shu jumladan, Naxichevan AR da zamonaviy ilm fanning koʻpgina sohalari rivojlanish bosqichiga yetgan. „Ozarbayjon Tadqiqot jamiyati“ning Naxichevan boʻlimini tashkil etilishi, oʻlkadagi foydali qazilmalarni toppish va tarixiy, ilmiy va madaniy meʼrosini oʻrganishda katta roʻl oʻynadi.

ANNA ni tashkil etilishi (1945) Avtonom Respublikada ilm fanni rivojlanishiga turtki boʻldi. Avtonom Respublikada ilmiy boshqarmalar, Araz Kompleks Zonal Amaliy Stansiyasi, Naxichevan Ilmiy — tekshiruv Veterinar Stansiyasi, Naxichevan Hududiy Ilmiy Markaz ANNA, Ilmiy va Texnik Markaz, Shamaxin Astrofizik Observatoriyasining Quyosh Tekshiruv Stansiyasi (Batabat observatoriyasi) tashkil etildi. 1972-yilda tashkil etilgan Naxichevan Ilmiy Markazida ilm-fanning turli sohalarida fundamental izlanishlar olib borilgan. Bu yerda Avtonom Respublikaning foydali qazilmalar, uning tarixi va madaniyat yodgorliklarini qidirish va oʻrganish boʻyicha koʻpgina ishlar amalga oshirilgan. 1999-yilda tashkil etilgan Naxichevan Ilmiy va Texnika Markazida Avtonom Respublikasida shifobaxsh oʻsimliklarni yegʻish, ularni oʻrganish va ulardan dorilar tayyorlash boʻyicha ishlar olib borilgan.

== Din ==
Avtonom Respublikada 300 ga yaqin masjid mavjud. Ulardan 100 ga yaqini doimiy ravishda faoliyat koʻrsatadi. 1993-2003-yillar davomida bu yerda 80 yaqin masjidlar qurildi va qayta tiklandi. 2003-2013-yillar davomida 15 yaqin masjidlar qurildi va qayta tiklandi.

== Matbuot va televideniye ==
Naxichevan ARdagi birinchi matbuot organi — bu Avtonom Respulikasining Oliy Majlisi va Vazirlar Kengashining organi hisobblangan „Sharg gapisi“ gazetasidir. Gazeta 1921-yildan boshlab „Djavanlar xayati“ (1921-yil noyabr, dekabr) va „Fugara sasi“ nomlari ostida (1922-yil yanvar-mart); 1980-1990-yillarda esa &quot;Sovet Naxichivani &quot; va „Sovetskiy Naxichevan“ nomi ostida ozarbayjon va rus tillarida nashr etilgan. 1996-yilda Naxichevan shahrinig ijroiya hokimiyatining „Nux Yurdu“ nomli gazetasi nashr etildi. 30 yillardan boshlab Avtonom Respublikaning maʼmuriy tumanlarida tumaning ijroiya hokimiyati gazetalari nashr etila boshladi, bular: „Sharurun sasi“ (Sharur), „El xayati“ (Ordubad), „Shargin saxari“ (Babek), „Arazin sasi“ (Djulfa), „Oguz sasi“ (Shazbuz), „Oguz Yurdu“ (Sadarak). 2004-yilda tashkil etilgan Kangarli tumanida „Yeni Xayat“ gazetasi chiqdi.

1921-yilda tashkil etilgan Naxichevan tipografiyasi „Sharg gapisi“ gazetasining tahririyati ostida faoliyat yuritgan va shu yildan boshlab mustaqil muassasa boʻldi. 1976-yilda matbuot uchun maxsus bino qurildi. Avtonom Respublikada chop etiladigan gazetalar bu yerda rotatsiya usulida chop itilardi. 1985-yildan boshlab tipografiya Ozarbayjon Nashriyot Poligrafiyasi va Kitob Savdosi Qoʻmitasi (Nashr va Axborot Vazirligidan soʻng) tarkibiga kiradi va Naxicheva Shahar Poligrafiya Muassasasi deb nomlangan. 1997-yildan boshlab muassasa „Adjami“ Nashriyot Poligrafiya Birlashmasi sifatida faoliyat yuritadi. Bir vaqtning oʻzida Naxichevan Davlat Universiteti bilan birga „Geyrat“ tipografiyasi ham faoliyat koʻrsatadi.

Naxichevan AR radiosi oʻz eshittirishlarini 1926-yildan boshadi, televideniye orqali esa 1930-yildan. 1963-yilda Naxichevan televizion markaz faoliyat koʻrsata boshladi. Oʻsha yilda Avtonom Respublikaning Qoʻmitalar Vazirligi buyrugʻi bilan mahalliy radio asosida Naxichevan AR Televideniye va Radio Koʻrsatuv Qoʻmitasi tashkil etildi. Hozirgi vaqtda Naxichevan hududida 2 televideniye stansiyasi (Naxichevan televideniyesi va 35 Kanal) hamda 2 radiostansiya (Naxichevan ovozi) faoliyat koʻrsatadi.

== Madaniyat ==

=== Adabiyot ===
[[Tasvir:Huseyn Javid.jpg|150px|right|thumb|Guseyn Djavid.]]
[[Tasvir:USSR stamp M.Ordubadi 1972 4k-3974.jpg|150px|right|thumb|Mammad Said Ordubadi.]]
Naxichevan yurti qadim va boy anʼanalarga ega. Ozarbayjon Xalq Ogʻzaki ijodida Naxichevan motivlari muhim oʻrin tutadi. Dada Korgut kitobining boblarida Naxichevan hududi bilan jarangdosh syujet va toponimlar uchraydi. Korgudni oʻrganuvchilar shuni koʻrsatishdiki, „Basatin tapagyozun oldurduyu boy“ va „bakir oglu Imran“ doston boblaridagi voqealiklar asosan Naxichevan bilan bogʻliq boʻlgan. Naxichevan syujet va toponimlarini Goʻroʻgʻli, Asli a Kyaram, Gachag Nabi dostonlarida ham uchratish mumkin.

Naxichevan folklorida Ozarbayjon Xalq Ogʻzaki Ijodining barcha janrlari koʻrsatilgan. Ayniqsa bu oʻlkaga ogʻzaki ijod janr va namunalari hos (xaxishta, gyulumey, yalliboshi). Bu oʻlkada xalq adabiyotiga xos ashug sanʼati rivojlangan.

Qadimda mashhur shoirlar, shu jumladan Gatran Tabrizi bir vaqtlar Naxichevanda yashab ijod qilganlar. Mashhur shoir Kamaladdin Naxichevani „shifokorlar sultoni“ deb nom olgan. Otabeklar qasrida xizmat qilgan Abubekr ibn Xosrovaning mashhur „Munisnoma“ asari muhim ijtimoiy tarbiyaviy motivlar hamda gumanizmi bilan ajralib turgan. Asrning oʻrtalarida Axmed an-Nashavi, Nadjmeddin Naxichevani, Xindushax Naxichevani, Fazullax Naimi va Ozarbayjonning boshqa mutafakkir olimlari bir vaqtning oʻzida Ozarbayjon adabiyotini oʻz adabiy asarlari bilan boyitdilar.&lt;ref name=&quot;R115&quot; /&gt;
[[Tasvir:Jalil Mammadguluzadeh, c. 1920.jpg|150px|left|thumb|Djalil Mamedguluzade.]]
XIX asrda maorif harakatning keng miqiyosda rivojlanishi madaniyat va adabiyotni rivojlanishiga turtki boʻldi. Xeyran xonim va Gonchabeyin ijodida, sevgi lirikasi bilan bir qatorda davrning ijtimoiy noxaqlikka qarshi arz motivlari kuchli. Bu davrda Naxichevanning adabiy muhitida jiddiy jonlanish seziladi. Ordubadda „Andjumani — Shyura“ (1838) adabiy majlis tashkil etiladi, bu klassik adabiy anʼanalar hamda marifiy adabiyotning rivojlanishiga maʼlum bir taʼsir koʻrsatadi. Majlisning faol aʼzolari Gudsi Vanandi, Fagir Ordubadi, Axmedaga Shami va boshqalarning ijodida klassik lirik sevgi anʼanalari mavzulari bilan bir qatorda marifat, tanqid — realistik tendensiya gʻoyalari muhim oʻrin tutadi. T. Sidgining (1854-1903) adabiy pedagogik merosi marifiy — realistik adabiyotda oʻziga hos oʻrin tutadi.&lt;ref name=&quot;R116&quot; /&gt;

XX asrda Naxichevan oʻlkasi Ozarbayjon jamiyati, adabiyoti va madaniyatiga bir qancha buyuk shaxslarni hadya qildi. Buyuk yozuvchi, dramaturg va publitsist, „Mulla Nasriddin“ jurnali asoschisi Djalil Mamedguluzoda ijodi Ozarbayjonning adabiy tarixida alohida oʻrin tutadi. Adib oʻzining „Choy dastgohi“, „Kishmish oʻyini“, „Danabash kandinin axvalatlari“, „Pocht gutsu“ asarlarini Naxichevanda yashagan davrida yaratgan (1903-yilgacha).

Mashhur Romanist Mamed Said Ordubadi Ozarbayjon adabiyotida tarixiy roman janri asoschisi boʻlgan va munosib namunalar (toʻrt tomli kitobi, epopeya „Dumanli Tebriz“, „Gilindj va gallam“) yaratdi. Milliy romantik, Ozarbayjon sheʼriyati va dramaturgiyasining dahosi Guseyn Djavid Ozarbayjon adabiyotining qimmatli namunalari hisoblangan buyuk asarlar yaratdi. Naxichevan Yozuvchilari uyushmasini tashkil etilishi Naxichevanning adabiy muhitiga ijobiy taʼsir koʻrsatdi.

=== Meʼmorchilik ===
[[Tasvir:Nakhchivan khan palace7.JPG|350px|right|thumb|Naxichevanning Xon saroyi.]]
Naxichevan Ozarbayjon meʼmorchiligi markazlaridan biri hisoblanadi. Yashash joylarida eramizdan avvalgi III mingyillik oxiri va II mingyillik boshlarining Naxichevanning qadimgi meʼmorchiligiga xos, xom gʻishtdan qurilgan shahar qoldiqlari topilgan, Naxichevan hududida qadimgi shahar joylarini qamrab olgan yirik qal’a devorlari, toʻgʻri va yarim aylana minoralar (I va II Kyultepa, Govurgala, Karabaglar, Oglangala, Plovtapa, Gazanji, Vayxir, Chalxangala va boshqalar) topilgan. Bu yodgorliklar Ozarbayjon, shuningdek, Naxichevan, Kavkaz, Yaqin Sharqning rivojlangan madaniy markazlari bilan bogʻliqlikni koʻrsatadi. Naxichevanning turli davrlardagi yashash joylari siklop qurilishi, midiya madaniyat va meʼmorchiligi yodgorliklarining boyligi, qal’alar, bastionlar, qurilish materiallari va texnikasi bilan eʼtiborni tortadi.
[[Tasvir:Momine perspective wiki.jpg|180px|left]]
XII asrda Naxichevan Ozarbayjon yurtining kuchli Otabeklar mamlakati poytaxti boʻlgan, Ozarbayjonning iqtisod, siyosat va madaniyat markazlaridan biri boʻlgan. Bu yerda meʼmorchilik sanʼati yuqori darajada boʻlgan. Naxichevanda koʻp sonli diniy boy bezak va rangli yodgorlik va binolar, katta masjidlar, oʻz goʻzalligi, mozaika va nafis bezakllari bilan eʼtiborni tortadigan monastir va cherkovlar, maqbara, saroy, karvon saroy, koʻprik, qal’a va minoralar, bezalgan uylar va hammomlar qurilgan. Oʻrta asrlarda Ozarbayjonda minora usulida maqbara yaratish Naxichevan meʼmorlari Adjemi Abubekr ogli hamda Axamd Ayub oglilarning gʻoyalari boʻlgan. Naxichevanda XII asrning ikkinchi yarimida meʼmor Adjemi tomonidan qurilgan Yusif Kyuseir ogli hamda Momine Xatun maqbaralari — jahon meʼmorchilida xotiraning monument shaklida abadiylashtirish namunasi boʻldi.

Naxichevan meʼmorchiligi nafaqat meʼmoriy yodgorliklar, balki qurilish materiallaridan: pishiq gʻisht va binafsharang sirlangan gʻisht yodgorliklari (Naxichevandagi Imomzoda kompleksi, Garabaglar maqbarasi va boshqalar) bilan ham mashhur. Moʻgʻullar bosqini natijasida Naxichevan oʻzining avvalgi buyukligini yoʻqotdi, lekin Elxaniylar hokimiyati davrida, boshqa shaharlar singari XIV asrning ikkinchi yarimida qayta tiklandi, Chobani va Djalairi amirliklari oʻrtasidagi urush davrida aziyat chekdi, Oltin Oʻrda xonligi davrida hamda Amir Temur yurishlari davrida talon tarojlik va oʻlimlarga duch keladi, XVI asrda bir necha bor bosib olindi, XVII asrda bir necha bor jiddiy ravishda vayron qilindi, u Ozarbayjonning iqtisodiy, siyosiy hamda madaniy hayotidagi birinchi oʻrinlarini yoʻqotdi. Harbiy — siyosiy voqealiklar Djuga, Ordubad hamda Aylis kabi madaniy markazlarga katta talofat yetkazdi.

XVII asrning ikkinchi yarimidan boshlab Naxichevan, Ordubad, djufa shaharlari hayotida maʼlum bir yangilanish sezildi. Turk tarixchisi Ovliya Chalabi maʼlumotlariga koʻra, XVII asrda Naxichevanda 20 ming uy, 70 diniy bino, 20 karvon saroy, 7 hommom va bozorlar boʻlgan. Imomzoda Meʼmorchilik Kompleksi (XVI-XVII asrlar), Ismoil xon hommomi (XVIII-XIX asrlar), Naxichevan xon saroyi (XIX asr), Djuma Ordubad masjidi va Ordubad madrasasi, paxlavonlarni mashq qilish joylari, hommom va karvonsaroylar qurildi.
&lt;center&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;225&quot; caption=&quot;Naxichevan tarixiy me’morchilik yodgorliklari&quot;&gt;
Fayl:Nakhichevan Mausoleum.jpg|Yusif Kyuseir ogli maqbarasi
Fayl:Əlincəçay xanəgahı Naxçıvan.jpg|Alindjachay binosi
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

=== Hunarmandchilik ===
{{multiple image
|align = right
|direction = horizontal
|width = 250
|header_align = center
|header = Qorabog' maktabiga xos, Naxchivon gilamlari, XIX asr.&lt;ref name=&quot;R117&quot; /&gt;
|image1 = «Нахичевань».jpg
| caption1 = 
|image2 = «Нахичевань»_2.jpg
| caption2 = 
|image3 = «Нахичевань»_3.jpg
}}
Naxichevan oʻlkasi qadimdan oʻz hunarmandlari bilan Yaqin Sharqda nom qozongan. Qadimgi xalq hunarmandchiligi — kulolchilik, temirchilik, misgarchilik, tosh oʻyish, duradgorlik, toʻqimachilik, zargarlik va boshqalar Eneolit va Bronza davridanoq Naxichevanda rivojlanib kelgan. Bu yerda dexqonchilik va chorvachilikni intensiv rivojlanishi hunarmandchilik evolyutsiyasida rivojlanishlarga olib keldi. Madaniy ehtiyojlarning ortishi taqinchoqlar, mehnat qurollari, maishiy jihozlar, qurollarning maʼlum qismi koʻrkam badiiy bezaklar bilan tayyorlanishiga sabab boʻldi.

Qadimgi yashash joylaridagi (I va II Kyultepa, Sadarak, Maxta, Ovchular choʻqqisi, Dasharx, Qizilburun, Shaxtaxti, Karabaglar, Kyulyus, Kolani va boshqalar)&lt;ref name=&quot;R118&quot; /&gt; arxeologik qazish ishlari natijasida, turli xil ish qurollari, maishiy jihozlar va taqinchoqlar topilgan. Arazning chap qirgʻoqlarida yashovchi qadimgi qabilalarning ijtimoiy hayot tarzi, ularning diniy — mafkuraviy dunyo qarashi, rivoyat va anʼanalari shu davr hunarmandlari ishlarida aks etgan.&lt;ref name=&quot;R119&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R120&quot; /&gt;

Qadmigi hunarmandchilikning muhim sohasi hisoblangan kulolchilik, Naxichevanda eramizdan avvalgi IV asrda paydo boʻlgan. Arxeologik materiallar shuni koʻrsatadiki, Eneolit davri va Bronza asrining sopol idishlari kulolchilik dastgohlarida tayyorlangan va pechlarda pishirilgan. Eng qadimgi kulolchilik pechlarining qoldiqlari I Kyultepa yashash joylaridan topilgan. Bronza asriga taʼluqli II Kyultepa yashash joylarida kulolchilik dastgohlarida tayyorlangan, turli shakldagi idish namunalari topilgan, ularda geometrik maqshlar, odamlar, hayvonlar va qushlarning rasmi tasvirlangan.&lt;ref name=&quot;R121&quot; /&gt;

Shu bilan birga Naxichevan qadimgi hunarmandchilik — metalda oʻymakorlik rivojlangan oʻlkadir. I Kyultepaning eng qadimgi madaniy qatlamida turli hil aralash mis — margumish, nikel — margumishli mehnat qurollari va taqinchoqlar namunalari topilgan. Arxeologik qazilmalar natijasida topilgan materiallar shuni koʻrsatadiki, Naxichevanning qadimgi axolisi suyak va toshdan mehnat qurollari va taqinchoqlar tayyorlashgan.&lt;ref name=&quot;R122&quot; /&gt;

Toʻqimachilik hunariga aloqador boʻlgan toshlar, suyak va urchuk, shuningdek, juda mayin mato qoldiqlari topilgan. Asr oʻrtalarida katta bilim va did bilan bajarilgan misgarlik, zargarlik, ipakchilik, gilamchilik kabi hunarlar mashhur boʻlgan. Bu hunarmandchilik mahsulotlari xorijiy mamlakatlarga eksport qilingan. Usta Osman ibn Salman Naxichevani tomonidan oʻymakorlik naqshlari bilan bezalgan bronza koʻza (1190) Fransiyadagi mashhur Luvr muzeyida namoyish etilgan.&lt;ref name=&quot;R123&quot; /&gt;

Erta oʻrta asrladan boshlab sanoat texnikasi rivojlanib kelgan, ipakchilik dastgohini harakatga keltiradigan gʻildirakli richaglar ishlatilgan, ipakchilik ustaxonalarida suriladigan toʻqish dastgohidan foydalanilgan. Ordubad shahri ipak matoni ishlab chiqarish markazi boʻlgan, Djulfa, Ordubad va Naxichevanda esa boʻz ishlab chiqarish keng tarqalgan.

Ozarbayjonni qadimiy gilamchilik anʼanalarini shakklanishida Naxichevan asosiy rol oʻynaydi. Asr oʻrtalarida Naxichevanda gilamchilik yanada rivojlandi, keyingi davrlarda Naxichevan axolisining hayoti va iqtisodida muhim oʻrin egalladi. Naxichevanning gilamchilik maktabi Ozarbayjon gilamchiligining muhim yoʻnalishlaridan biridir.&lt;ref name=&quot;R124&quot; /&gt;

=== Tasviriy sanʼat ===
[[Tasvir:Bahruz Kengerli.jpg|150px|right|thumb|Baxruz Kangarli]]
Naxichevan tasviriy sanʼati Gemigaya (eramizdan avvalgi VII-I mingyillik) qadimgi rasmlari bilan ifodalanadi. Bu oʻlkaning qadimgi axolisining dunyo qarashi ularning adabiy — estetik fikrlashi bu rasmlarda aks ettirilgan, ular bu xalqning xoʻjalik hayotini abadiylashtirdi.

Oʻrta asrlarda huddi butun Musulmon Sharqidagi kabi Naxichevanda ham, kalligrafiya, kitobchilik va miniatyura sanʼati rivojlangan. Naxichevanning nomdor ustalari Nashavi Xaddat ibn Asim (XI asr), Izaddin Abulfasi Dovletshax as-Saxibi (XII asr), Atig Ordubadi, Mirza Maxammad Ordubadi (XVI-XVII asr) va boshqalar Yaqin Sharqda mashhur boʻlgan. Buyuk shoir Usta Zeynal Naggash (XIX asr) naqqosh ustasi boʻlgan.&lt;ref name=&quot;R125&quot; /&gt;

Professional badiiy hunarmandchiligi Naxichevanda XX asrning boshlarida tashkil etilgan. Realist, Ozarbayjon badiiy sanʼatining asoschisi Baxruz Kangarli oʻz asarlarida oʻz davrining hususiyatlari, muhim mavzularini aks ettirgan. Peyzaj va portret janrlarining rivojlanishi uning nomi bilan bogʻliq.&lt;ref name=&quot;R126&quot; /&gt;

Ozarboyjonning mashhur boʻyoqchisi Ibraxim Safi, xalq rassomlari Guseyn Aliyev va Elmira Shaxtaxtinskaya, xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi Eyyub Guseynov, xizmat koʻrsatgan rassom Djamil Myufidzade shu oʻlka farzandlaridir. Xizmat koʻrsatgan sanʼat arboblari Shamil Gaziyev, Eyyub Fataliyev, M.Gasimov teatr rassomlari sifatida nom qozongan. Sh. Gaziyevning „Choʻpon portreti“ Moskva shahrining Tretyakovskaya galereyasida namoyish etilgan. Naxichevan ARda Ozarbayjon Rassomlar Uyushmasining filiali faoliyat yuritadi.

=== Teatr ===
Naxichevanda qadimgi davrlardan teatr arenasi shaklida teatr sanʼati mavjd boʻlgan. Professional teatr qariyb 120 yosh. Mashhur ziyoliy E.Sultanov tashabbusi bilan 1882-yilda „Musulman shia indjasanati va dram teatri“ (Musulmon shialar sanʼati va drama jamiyati), „Ziyali medjlisi“ (Ziyolilar majlisi) tashkil etilgan. 1884-yilda E.Sultanov bir aktli „Tatarka“ („Ozarbayjon gizi“) pyesasini yozgan. Jamiyat va Majlis tashabbusiga koʻra 1886-yilning 12 avgustida Naxichevanning Zaviya dahasida ziyoli Gadji Nadjaf Zeynalovning honadonida M. F. Axundzodaning „Myusye Jordan va Darvish Mastali shoh“ komediyasi qoʻyigan. Bu postanovka bilan Naxichevan teatriga asos solingan.&lt;ref name=&quot;R127&quot; /&gt;

Teatrning shakllanishida E.Sultanov, Dj. Mamedguluzade, M. T. Sidgi, G.Sharifov, A. Sultanov, keyinchalik B.Naxichevani, R.Taxmasib, R.Isfandiyarli va boshqalar katta rol oʻynadi.&lt;ref name=&quot;R128&quot; /&gt;

XX asrning 20 yillarida Naxichevan teatri faoliyatida yangi rivojlanish davri boshlandi. Bu davrda Naxichevan aktyorlari bir guruhga birlashgan. 1922-yilda Naxichevan shahrida Naxichevan Davlat Drama Teatri tashkil etilgan.&lt;ref name=&quot;R129&quot; /&gt; Sahnada G.Djavid va Dj. Djabbarlining qoʻygan pyesalari Naxichevan teatriga yangi oʻzgarishlar olib keldi.

1989-yilning 14 sentabrida Ozarbayjon davlati buyrigʻiga binoan, bolalar va oʻsmirlarda intizom, milliy rux va maʼnaviy qadryatlarni mustahkamlash maqsadida Naxichevan Davlat Qoʻgʻirchoqlar Teatri tashkil etildi.

=== Musiqa ===
Naxichevan oʻlkasida qadimdan xalq va mumtoz musiqa (mugʻom) yonma-yon keladi. Musiqa madaniyatini rivojlanishida xalq qoʻshiqlari, raqs musiqasi, ashug musiqasi muhim rol oʻynagan. Toʻy marosimlarida xaxishta, gyulyumeylar xalq qoʻshiqlari, raqs ohanglari, ayniqsa, xalq ijodining sintetik janri, yalli va yallibashi qoʻshiqlari ijro etilgan.&lt;ref name=&quot;R130&quot; /&gt;

Xalq ijodida alohida oʻrin tutgan ashug sanʼati Sharur va Shaxbuz hududlarida keng tarqalib rivojlangan. Professional mumtoz musiqa — mugʻomni ijro etilishi Ordubad va Naxichevanda tarqalgan. Mashhur ijrochi Muradaga Naxichevani IV Murod Usmoniy saroyi musiqachisi boʻlgan.

XIX asr oxiri — XX asr boshlarida zamonaviy musiqa shakllariga qiziqish ortdi. Bu davrda hududda drama va musiqa teatri tashkil etildi, ochiq markazlar tashkil etila boshlandi. XX asrning 20 yillarida Naxichevan shahrining markaziy istirohat bogʻida puflab chalinadigan asbob orkestri va Sharqiy trio konsertlar berishgan. Soʻng ularni xalq musiqa asboblari ansambli almashtirgan.

1937-yilda U.Gadjibeyli tashabbusiga koʻra Naxichevanda musiqa maktabi ochilgan (hozirgi musiqa texnikumi), bastakor maktabga nota va „Berlin“ rusumli pianinoni sovgʻa qilgan. Naxichevan musuqa maktabini bitirganlar, Ozarbayjon Davlat Konservatoriyasida oʻqishni davom ettirishgan. 1958-yilda Naxichevan Davlat Qoʻshiq va Raqs Ansambli tashkil etilgan. Filarmoniyada instrumental ansambl, xalq cholgʻu orkestri, simfonik tarkib, raqs jamoasi faoliyat yuritadi. 1994-yildan boshlab Naxichevan Davlat Universiteti musiqa mutahassislarini tayyorlay boshladi. 1998-yilda universitetning sanʼat fakulteti qoshida konservatoriya ochildi.

== Galereya ==
&lt;center&gt;
&lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;150px&quot;&gt;
Fayl:Tigranashen, Armenia. JPG|Karki Sadaraka qishlogʻi Armaniston okkupatsiyasi ostida
Fayl:Gemigaya_3.JPG|Ochiq osmon ostidagi Gyamigaya muzeyi
Fayl:Gemigaya_4.JPG|Gyamigaya
Fayl:Batabat_Mountains.jpg|Batabat togʻlari
Fayl:Nakhichevan02.JPG|Momina Xatun maqbarasi hududidago toshdan oʻyilgan hayvonlar
Fayl:Nakhchivan city library. JPG||Naxichevan shahridagi kutubxona
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;
=== Shaharing panoramik koʻrinishi ===

== Yana qarang ==
* [[:az:Naxçıvanşahlıq|Naxichevan shohligi]]
* [[:az:Naxçıvan xanlığı|Naxichevan xonligi]]
* [[:az:Naxçıvan İctimai Şuralar Cümhuriyyəti|Naxichevan Jamoat Kengashlari Respublikasi]]
* [[:az:Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası|Naxichevan Avtonom Sovet Sosialist Respublikası]]
* [[:az:Azərbaycan Respublikası|Ozarbayjon Respublikasi]]

== Xorijiy oʻtishlar ==
* [http://www.knowbysight.info/1_AZER/08884.asp Kommunistik Partiya va Sovet Ittifoqi tarihi boʻyicha qoʻllanma 1898 — 1991] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170610201301/http://www.knowbysight.info/1_AZER/08884.asp |date=2017-06-10 }}.
* Budaqova Sahibə. [http://elibrary.bsu.az/books_460/N_280.pdf Budagova Saxiba. Naxichevan yurtining tarixiy geografiyasi (XVIII asrning II yarmi — XIX asrning I davri)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170630074659/http://elibrary.bsu.az/books_460/N_280.pdf |date=2017-06-30 }} — Boku: Ilm-Fan, 1995, bet.96
* [http://www.nakhchivan.az Naxichevan Avtonom Respublikasining rasmiy portali] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090918144912/http://www.nakhchivan.az/ |date=2009-09-18 }}
* [http://dmfa.nakhchivan.az/ Ozarbayjon Respublikasi Tashqi Ishlar Vazirligining Naxichevan Avtonom Respublikasi boʻlimi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160507053800/http://www.dmfa.nakhchivan.az/ |date=2016-05-07 }}
* [http://nakhchivan.preslib.az/ Naxichevan Avtonom Respublikasi]
* [https://www.youtube.com/watch?v=k9v9o8IMyYQ Ozarbayjon — Naxichevan Avtonom Respublikasi]

== Manbalar ==
&lt;span style=&quot;display:none;&quot;&gt;
&lt;ref name=&quot;R1&quot; &gt;[http://statistika.nmr.az/index.php Naxhichevan Avtonom Respublikasining Davlat Statistika Qoʻmitasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20141203103409/http://www.statistika.nmr.az/index.php |date=2014-12-03 }}: [http://statistika.nmr.az/source/demoqraphic/index.php Demografiya] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20141203091731/http://statistika.nmr.az/source/demoqraphic/index.php |date=2014-12-03 }}: [http://statistika.nmr.az/source/demoqraphic/004.xls 2015-yilning 1 yanvariga kelib, Naxichevan Avtonom Respublika hududi, aholi soni, maʼmuriy hududiy boʻlinma] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160104165209/http://statistika.nmr.az/source/demoqraphic/004.xls |date=2016-01-04 }}. . — yoxlanılıb: 04.01.2016&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R2&quot; &gt;↑Umumiy maʼlumotlar, 10 bet. // Ozarbayjon Milliy Ensiklopediyasi. 25 tom. Akademiyaning masʼul kotibi T. M. Nagiyev. [http://web.archive.org/save/http://www.ebooks.az/download/hJTyWQZD.pdf „Ozarbayjon“ tomi]. Boku: „Ozarbayjon Milliy Ensiklopediyasi“ Ilmiy Markaz, 2007, bet. 884.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R3&quot; &gt;{{Veb manbasi |url=http://www.azerbaijan.az/portal/General/Square/square_a.html |title=«Ozarbayjon hududi» |author= |date= |work= |publisher=[http://www.azerbaijan.az/portal/index_a.html?lang=az www.azerbaijan.az] |accessdate=2015-10-14 |language=az |archivedate=2015-10-14 |archiveurl=https://archive.today/20151014065846/http://www.azerbaijan.az/portal/General/Square/square_a.html }}.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R4&quot; &gt;{{Veb manbasi |url=http://www.azerbaijans.com/content_762_az.html |title=«Naxichevan: umumiy ma’lumotlar» |author= |date= |work= |publisher=[http://www.azerbaijans.com www.azerbaijans.com] |accessdate=2015-10-14 |language=az |archivedate=2015-10-14 |archiveurl=https://archive.today/20151014070249/http://www.azerbaijans.com/content_762_az.html }}.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R5&quot; &gt;{{Veb manbasi |url=http://www.mfa.gov.az/content/8 |title=«Ozarbayjon: umumiy ma’lumotlar» |author= |date= |work= |publisher=Ozarbayjon Respublikasining Tashqi Ishlar Vazirligi |accessdate=2015-10-14 |language=az |archivedate=2015-10-14 |archiveurl=https://archive.today/20151014070911/http://www.mfa.gov.az/content/8 }} {{Webarxiv|url=https://archive.today/20151014070911/http://www.mfa.gov.az/content/8 |date=2015-10-14 }}.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R6&quot; &gt;{{Veb manbasi |url=http://polis.osce.org/countries/details?item_id=6 |title=Country Profiles of Participating and Partner States: Azerbaijan (General Information) |author= |date=25 iyun 2010 |work= |publisher=[http://polis.osce.org Organization for Security and Co-operation in Europe POLIS] |accessdate=2015-10-14 |language=en |archivedate=2007-06-23 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070623090540/http://polis.osce.org/countries/details?item_id=6 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070623090540/http://polis.osce.org/countries/details?item_id=6 |date=2007-06-23 }}.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R7&quot; &gt;Umumiy maʼlumot, 9 bet. // [https://web.archive.org/web/20151116092523/http://www.stat.gov.az/menu/6/statistical_yearbooks/source/stat-yearbook_2015.zip Ozarbayjon Statistikasi koʻrsatkichlari 2015 (statistika toʻplami)]. Muallif: Ozarbayjon Respublikasining Davlat Statistika Qoʻmitasi. Toʻplamning umumiy rahbari: Xamid Bagirov; toʻplamni tayyorlash uchun masʼul shaxs: Rafael Suleymanov Boku — 2015, bet. 814.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R8&quot; &gt;Naxichevan Avtonom Respublika maqolasi, Naxichevan ensiklopediyasi, ANNA, Boku, 2002, bet. 365&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R9&quot; &gt;Official portal of Nakhchivan Autonomous Republic :[http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm Nakhchivan Autonomous Republic] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120428185344/http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm |date=2012-04-28 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R10&quot; &gt;Official portal of Nakhchivan Autonomous Republic :[http://www.nakhchivan.az/portal-en/seh-ray.htm Cities and regions] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140519040027/http://www.nakhchivan.az/portal-en/seh-ray.htm |date=2014-05-19 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R11&quot;&gt;Hewsen, Robert H (2001). Armenia: A Historical Atlas. Chicago: [[University of Chicago Press]]. p. 266&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R12&quot; &gt;Hewsen. ''Armenia: A Historical Atlas'', p. 123.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R13&quot; &gt;Hewsen, Robert H (2001). Armenia: A Historical Atlas. Chicago: University of Chicago Press. p. 264&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R14&quot; &gt;A. V. Salomzoda, K. M. Mamedzoda — Araz boʻylab yodgorliklar Boku, 1979&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R15&quot; &gt;N. Museibov — Gobuston va Gyamigaya qoyalaridagi belgilar guruhi haqida „Ozarbayjonning qadimgi va oʻrta asrlar tarixiy muammolari“, Boku, 1992.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R16&quot; &gt;Veli Baxshaliyev, Naxichevanning arxeologik yodgorliklari. Boku, bet. 36&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R17&quot; &gt;Catherine Marro, Veli Baxsheliyev, Safar Ashurov. Excavation at Ovçulartepesi (Nakhchivan, Azerbaijan). Second Preliminary Report: The 2009-2010 Seasons // Anatolia Antiqua, XIX, 2011, s. 53-100.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R18&quot; &gt;Ozarbayjon Milliy Ensiklopediyasi „Ozarbayjon“, bet.184, Boku — 2007&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R19&quot; &gt;Vali Aliyev. Ozarbayjonda bronza asrida idishlarni boʻyash sanʼati. Boku: 1977, bet. 128-141&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R20&quot; &gt;A. I. Novruzlu, V. B. Baxshaliyev — Djulfa hududining arxeologik yodgorliklari, Boku, 1999&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R21&quot; &gt;Inandag maqolasi, Naxichevan ensiklopediyasi, ANNA. Boku, 2002, bet. 212&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R22&quot; &gt;V. Kerimov — Ozarbayjonning himoya qurilmalari (tarixiy — memoriy ocherk), Boku, 1998&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R23&quot; &gt;Kashkay S. M. Manna hududidagi shahar — qal’alar haqida. Qadimgi Sharq, 2, Yerevan, 1976&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R24&quot; &gt;Igrar Aliyev — Ozarbayjonning tarixiy hududidagi Qadimgi davlat — Midiya, Boku, 1965&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R25&quot; &gt;Melikishvili G. A. — Manney qirolligi tarixi boʻyicha ayrim masalalar. VDI, 1949, № 1&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R26&quot; &gt;Abdulla Fazil — Atropatena, Boku, 1993&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R27&quot; &gt;Christensen A. L’Iran sous les Sassanides. Copenhague, 1944&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R28&quot; &gt;V. X. Aliyev — Naxichevan shahrining antik asrning koʻza koʻrinishidagi qabr toshlari, ANNA — Vesti (tarix, falsafa va huquqiy seriya), 1976, № 1.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R29&quot; &gt;Farida Mamedova — Kavkaz Albaniyasi va albanlar, Boku, 2005 (rus tilida)&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R30&quot; &gt;&quot;Naxichevan Ensiklopediyasi&quot; — 2 tomda, II tom, Naxichevan, 2005, bet .63.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R31&quot; &gt;Farida Mamedova — Kavkaz Albaniyasi va albanlar, Boku, 2005, bet.468&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R32&quot; &gt;Farida Mamedova — Kavkaz Albaniyasi va albanlar, Boku, 2005, bet.169&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R33&quot; &gt;Trever K. V. Eramizdan avvalgi IV asr — eramizning VII asri Kavkaz Albaniyasi tarix va madaniyati boʻyicha oʻcherklar (manba va adabiyot). — M.-L.: 1959. — S. 299 — 305&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R34&quot; &gt;&quot;Naxichevan Ensiklopediyasi&quot; — ikki tomda, II tom, Naxichevan, 2005, bet.64.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R35&quot; &gt;Farida Mamedova — Kavkaz Albaniyasi va albanlar, Boku, 2005, bet. 527&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R36&quot; &gt;Al — Balazuri, 203-204&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R37&quot; &gt;Z. Byunyadov „Ozarbayjon tarixi“ Boku, 2005&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R38&quot; &gt;G. M. Bartikyan. Pavlikan harakati tarixini oʻrganish uchun manbalar, bet.30 — 34&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R39&quot; &gt;M. X. Sharifli — II yarmida Ozarbayjon feodal davlatlari, Boku, 1978&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R40&quot; &gt;N. Valixanli — X — XI asrlar ikkinchi yarimida Ozarbayjon feodal davlatlarining oʻzaro munosabatlari va yana bir bor „Naxichevan shohligi“ haqida, ANNA — vesti (tarix, falsafa va huquqiy seriya), Boku, 2001, № 3&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R41&quot; &gt;Jackson, P. (2002). „Review: The History of the Seljuq Turkmens: The History of the Seljuq Turkmens“. Journal of Islamic Studies (Oxford Centre for Islamic Studies) 13 (1): 70-78.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R42&quot;&gt;Savory, R. M. and Roger Savory, Introduction to Islamic civilisation, ([[Cambridge University Press]], 1976), p. 88&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R43&quot; &gt;[http://slovari.yandex.ru/~knigi/Monarxi.%20Musulmanskiy%20Vostok%20VII-XV/Ravvadidi/ Ryzhov K. V. Vse monarkhi mira. Musul’manskiy Vostok VII—XV vv]{{Deadlink|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R44&quot; &gt;C. E. Bosworth, „Ildenizids or Eldiguzids“, Encyclopaedia of Islam, Edited by P. J. Bearman, Th. Bianquis, C. E. Bosworth, E. van Donzel and W. P. Heinrichs et al., Encyclopædia of Islam, 2nd Edition., 12 vols. with indexes and etc., Leiden: E. J. Brill, 1960-2005. Vol 3. pp 1110-111. Excerpt 1: „Ildenizids or Eldiguzids, a line of Atabegs of Turkish slave commanders who governed most of northwestern Persia, including Arran, most of Azarbaijan, and Djibal, during the second half of the 6th/12th century and the early decades of the 7th/13th century“. Excerpt 2: „The Turkish Ildenizids shared to the full in the Perso-Islamic civilization“&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R45&quot; &gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/atabakan-e-adarbayjan Encyclopaedia Iranica. K. A. Luther — ATĀBAKĀN-E ĀḎARBĀYJĀN]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R46&quot; &gt;Z. M. Byunyatov — Ozarbayjon Otabeklar Davlati, Boku, 2005, bet. 158&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R47&quot; &gt;[http://turkmeniya.narod.ru/jelaladdin.html Jaloliddin Mangu Berdi]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R48&quot; &gt;S. Ashurbeyli — Shirvonshohlar Davlati, Boku, 2005&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R49&quot; &gt;R. Mamedov — Naxichevan shahrining tarixiy ocherki. Boku, Ilm, 1977, bet. 235&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R50&quot; &gt;{{Citation |year= |title=NAXÇIVAN DİYARININ TARİXİ COĞRAFİYASI |url=http://ebooks.preslib.az/pdfbooks/azbooks/busa.pdf |access-date=2017-05-27 |archivedate=2012-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120725104530/http://ebooks.preslib.az/pdfbooks/azbooks/busa.pdf }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R51&quot; &gt;Petrushevskiy I. P. Ocherki po istorii feodal’nykh otnosheniy v Azerbaydzhane i Armenii v XVI — nachale XIX vv. — L., 1949, səh 159&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R52&quot; &gt;Oqtay Əfəndiyev. Azərbaycan Səfəvilər Dövləti. Bakı, 2007&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R53&quot; &gt;{{Citation |year= |title=NAXÇIVAN SANCAĞININ MÜFƏSSƏL DƏFTƏRİ |url=http://ebooks.preslib.az/pdfbooks/azbooks/nax_sac.pdf |access-date=2017-05-27 |archivedate=2012-10-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121022031731/http://ebooks.preslib.az/pdfbooks/azbooks/nax_sac.pdf }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R54&quot; &gt;[http://www.iranicaonline.org/articles/kangarlu-tribe Oberling, P. „Kangarlu“ Encyclopedia Iranica]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R55&quot; &gt;[http://www.irs-az.com/archive/gen/n27/n27_13.htm Nakhchyvan v period khanstva (1747—1828)]{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R56&quot; &gt;Tadeusz Swietochowski Russian Azerbaijan, 1905-1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community. — Cambridge University Press, 2004. — S. 10,11&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R57&quot; &gt;The Armenian People From Ancient to Modern Times, Volume II, By Richard G. Hovannisian&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R58&quot; &gt;S. Glinka. „Opisaniye pereseleniya armyan aderbizhanskikh v predely Rossii“, Moskva, 1831, str. 92&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R59&quot; &gt;{{Citation |year= |title=Çarizmin ermənilərin Azərbaycan torpaqlarına köçürmə siyasətində Naxçıvan bölgəsinin yeri |url=http://ebooks.preslib.az/pdfbooks/azbooks/zhsh.pdf |access-date=2017-05-27 |archivedate=2012-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120725131937/http://ebooks.preslib.az/pdfbooks/azbooks/zhsh.pdf }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R60&quot; &gt;Polnoye sobraniye zakonov Rossiyskoy imperii, sobraniye 2-ye, t. XV, st. 13368&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R61&quot; &gt;O imenovanii prisoyedinennykh k Rossii khanstv Erivanskogo i Nakhichevanskogo Oblastiyu Armyanskogo // Polnoye sobraniye zakonov Rossiyskoy imperii. Sobr. vt. t. III. SPb., 1830, st.1888&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R62&quot; &gt;Hewsen, Robert H. (2001). Armenia: a Historical Atlas. Chicago, IL: University of Chicago Press. p. 173&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R63&quot; &gt;Solmaz Rustamova-Togidi. Mart 1918 g. Baku. Azerbaydzhanskiye pogromy v dokumentakh. — Baku, 2009&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R64&quot; &gt;Gadzhiyev A. Iz istorii Karsskoy i Arazsko-Tyurkskoy Respublik. Baku, 1994, səh 36&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R65&quot; &gt;[http://www.hrono.ru/sobyt/1919arm.html Armyano-Azerbaydzhanskiye vooruzhennyye konflikty 1919-1920 gg.]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R66&quot; &gt;Kommunist (Baku), 2 dekabrya 1920. Tsit. po:Nagornyy Karabakh v 1918—1923 gg. Sbornik dokumentov i materialov. Yerevan, 1992, str. 601&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R67&quot; &gt;K istorii obrazovaniya Nagorno-Karabakhskoy avtonomnoy oblasti Azerbaydzhanskoy SSR. Dokumenty i materialy. Baku-1989. str 44. PAAF IML. F. 1. Sp. 74. D. 124. L. 58 — 59&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R68&quot; &gt;Dokumenty vneshney politiki SSSR. M., 1959, T. III, str. 680&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R69&quot; &gt;[http://mrgvalimagida.org/?q=node/30 O Karskom Dogovore]{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R70&quot; &gt;{{Citation |year= |title=Treaty of Kars |url=http://groong.usc.edu/treaties/kars.html |access-date=2021-01-24 |archivedate=2001-01-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010127101800/http://groong.usc.edu/treaties/kars.html }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R71&quot; &gt;Dokumenty vneshney politiki SSSR. — Gospolitizdat, 1959. — T. 3. — S. 675.&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R72&quot; &gt;Grazhdanskaya voyna i voyennaya interventsiya v SSSR: entsiklopediya. — Sovetskaya entsiklopediya, 1983. — S. 387&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R73&quot; &gt;[http://gatchina3000.ru/great-soviet-encyclopedia/bse/080/490.htm BSE — Nakhichevanskaya Avtonomnaya Sovetskaya Sotsialisticheskaya Respublika]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R74&quot; &gt;Naxçıvan Muxtar Respublikası, Naxçıvan Ensiklopediyası, AMEA, Bakı, 2006&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R75&quot; &gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Zverev, Alexei Etnicheskiye konflikty na Kavkaze, 1988—1994 g. |url=http://poli.vub.ac.be/publi/ContBorders/rus/ch0102.htm |kirish sanasi=2017-05-27 |arxivsana=2014-04-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140415194754/http://poli.vub.ac.be/publi/ContBorders/rus/ch0102.htm }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R76&quot; &gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Naxçıvan Muxtar Respublikası |url=http://www.nakhchivan.az/portal-1/tarix.htm |qaralgan sana=2017-05-27 |arxivsana=2012-08-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120813210743/http://www.nakhchivan.az/portal-1/tarix.htm }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R77&quot; &gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Prostranstvo i vremya v mirovoy politike i mezhdunarodnykh otnosheniyakh |url=http://www.nakhchivan.az/portal-1/tarix.htm |qaralgan sana=2017-05-27 |arxivsana=2012-08-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120813210743/http://www.nakhchivan.az/portal-1/tarix.htm }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R78&quot; &gt;{{Citation |year= |title=The New Azerbaijan Party |url=http://www.yap.org.az/view.php?lang=en&amp;menu=4 |access-date=2017-05-27 |archivedate=2013-12-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131205183658/http://www.yap.org.az/view.php?lang=en&amp;menu=4 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R79&quot; &gt;[http://tourism.az/?menu=9&amp;submenu=88&amp;lang=aze NAXÇIVAN MUXTAR RESPUBLİKASI]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R80&quot; &gt;{{Citation |year= |title=Naxçıvan Muxtar Respublikası |url=http://ebooks.preslib.az/pdfbooks/azbooks/naxtb.pdf |access-date=2017-05-27 |archivedate=2012-07-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120725122345/http://ebooks.preslib.az/pdfbooks/azbooks/naxtb.pdf }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R81&quot; &gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Naxçıvan MR-in Geoloji quruluş və faydalı qazıntılar |url=http://www.nakhchivan.az/portal-1/tebiet.htm |qaralgan sana=2017-05-27 |arxivsana=2013-09-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130929171606/http://www.nakhchivan.az/portal-1/tebiet.htm }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R82&quot; &gt;{{Citation |year= |title=Naxçıvan Muxtar Respublikası geoloqların və səyyahların diqqətini cəlb etməyə davam edir. |url=http://ordubadli.az/ehtiyat.html |access-date=2021-01-24 |archivedate=2010-12-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101222101422/http://ordubadli.az/ehtiyat.html }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R83&quot; &gt;Miriyeva Q. T. — Naxçıvan MR-da üst devon rinxonellidləri və onların stratiqrafik əhəmiyyəti, Bakı. 2003&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R84&quot; &gt;{{Citation |year= |title=Azərbaycanda Relyefin əsas tipləri |url=http://www.azerbaijan.az/_Geography/_Landscape/landscape_03_a.html |access-date=2021-01-24 |archivedate=2011-08-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110806043713/http://www.azerbaijan.az/_Geography/_Landscape/landscape_03_a.html }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R85&quot; &gt;[http://www.tourism.az/?menu=6&amp;submenu=63&amp;lang=aze Naxçıvan Muxtar Respublikasının mineral suları]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R86&quot; &gt;[http://www.mfa.gov.az/index.php?option=com_content&amp;task=view&amp;id=220&amp;Itemid=1 Təbiət və Sərvətlər — Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər NAzirliyinin saytı]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R87&quot; &gt;[http://www.dtxk.gov.az/azerbaijan/nature/nature10_a.html Torpaq örtüyü]{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Azərbaycan Respublikası Dövlət Torpaq və Xəritəçəkmə Komitəsinin saytı&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R88&quot; &gt;{{Citation |year= |title=Azərbaycanda flora, fauna və torpaq örtüyünün biomüxtəlifliyinin öyrənilməsi, genefondun qorunması və səmərəli istifadəsi |url=http://www.science.gov.az/az/presidium/nakhchivan/inst2.htm |access-date=2021-01-24 |archivedate=2012-04-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120409222453/http://www.science.gov.az/az/presidium/nakhchivan/inst2.htm }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R89&quot; &gt;T. Talıbov — Naxçıvan MR — də nadir heyvan növləri və onların genofondunun qorunması, Bakı, 1999, səh 36&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R90&quot; &gt;T. Talıbov — Naxçıvan MR — də nadir heyvan növləri və onların genofondunun qorunması, Bakı, 1999, səh 15&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R91&quot; &gt;T. Talıbov — Naxçıvan MR — də nadir heyvan növləri və onların genofondunun qorunması, Bakı, 1999, səh 65&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R92&quot; &gt;T. Talıbov — Naxçıvan MR — də nadir heyvan növləri və onların genofondunun qorunması, Bakı, 1999, səh 49&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R93&quot; &gt;Z. M. Məmmədov — Naxçıvan Mr — in ərazisində meyvə bitkilərinin zərəvericiləri və onların parazitləri, Bakı, 1969, səh 23&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R94&quot; &gt;Z. M. Məmmədov — Naxçıvan Mr — in ərazisində meyvə bitkilərinin zərəvericiləri və onların parazitləri, Bakı, 1969, səh 47&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R95&quot; &gt;M. Ə. Musayev, S. V. Əliyev — Naxçıvan MR-in heyvanat aləmi, „Naxçıvan MR — in 50 illiyi münasibəti ilə“ kitabında, Bakı, 1975, səh 98&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R96&quot; &gt;M. Ə. Musayev, S. V. Əliyev — Naxçıvan MR-in heyvanat aləmi, Bakı, 1975, səh 125&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R97&quot; &gt;M. Ə. Musayev, S. V. Əliyev — Naxçıvan MR — in heyvanat aləmi, Bakı, 1975, səh 33&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R98&quot; &gt;M. Ə. Musayev, S. V. Əliyev — Naxçıvan MR — in heyvanat aləmi, Bakı, 1975, səh 58&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R99&quot; &gt;M. Ə. Musayev, S. V. Əliyev — Naxçıvan MR — in heyvanat aləmi, Bakı, 1975, səh 16&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R100&quot; &gt;{{Kitob manbasi
|author=Ivan Shopen
|title= Shopen I. Istoricheskiy pamyatnik sostoyaniya Armyanskoy oblasti v epokhu yeyo prisoyedineniya k Rossiyskoy Imperii.
|trans_title= Ethnic Processes in the South Cacucasus in 19th-20th centuries
|year= 1852
|publisher=Imp. Akademiya nauk (Imperial Academy of Sciences)
|location= Saint Petersburg
|language= Russian
|isbn=
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R101&quot; &gt;{{BEEL|Nakhichevan'|V. M.}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R102&quot; &gt;Demokop Weekly :[http://demoscope.ru/weekly/ssp/emp_lan_97_uezd.php?reg=575 Nakhichevanskiy uyezd]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R103&quot; &gt;&quot;Kavkazskiy kalendar' na 1917 g.&quot;, s. 214-221 {{ru}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R104&quot; &gt;Christopher J. Walker, ed., Armenia and Karabakh, op. cit., pp. 64-65&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R105&quot; &gt;[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/naxichevan26.html NAKHICHEVANSKAYA SSR (1926 g.)]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R106&quot; &gt;[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnazerbaijan.html Naseleniye Azerbaydzhana] {{ru}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R107&quot; &gt;[http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnazerbaijan.html NASELENIYe AZERBAYDZHANA]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R108&quot; &gt;{{Citation |year= |title=The State Statistical Committee of the Republic of Azerbaijan — Regions of Azerbaijan- Nakchivan economic district — Ethnic Structure |url=http://www.azstat.org/region/az/001.shtml |access-date=2021-01-24 |archivedate=2018-12-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225203304/https://www.azstat.org/region/az/001.shtml%0a }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R110&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Ethnic composition of Azerbaijan 2009 |url=http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-ethnic2009.htm |qaralgan sana=2017-05-27 |arxivsana=2012-02-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120207161726/http://pop-stat.mashke.org/azerbaijan-ethnic2009.htm }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R110&quot;/&gt;

&lt;ref name=&quot;R111&quot; &gt;Naxçıvan Muxtar Respublikası, Naxçıvan Ensiklopediyası, AMEA,Bakı, 2002, səh 379&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R112&quot; &gt;[http://www.525.az/site/?name=xeber&amp;news_id=8476 Naxçıvan Muxtar Respublikası əhalisinin sayı açıqlanıb]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R113&quot; &gt;M. Əliyev — Naxçıvan Muxtar Respublikasında bədən tərbiyəsi və idman hərəkatı, Naxçıvan, 1999&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R114&quot; &gt;İ. Mollayev — Naxçıvanda xalq maarifinin inkişafı tarixindən, „Azərbaycan tarixində Naxçıvan“, Bakı, 1996, səh 91 — 103&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R115&quot; &gt;Y. Axundlu — Naxçıvanda ədəbi mühit, „Qobustan“ toplusu, 1992, № 2&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R116&quot; &gt;İ. Həbibbəyli — Ədəbi yüksəliş, Bakı, 1985, səh 36 — 41&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R117&quot; &gt;{{Citation |year= |title=The Nakhchivan School |url=http://www.baku-media.ru/guide/baku/attractions_inner.php?ID=886 |access-date=2021-01-24 |archivedate=2016-03-07 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160307005328/http://www.baku-media.ru/guide/baku/attractions_inner.php?ID=886 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R118&quot; &gt;Selimkhanov I. R., Torosyan R. M. Metallograficheskiy analiz drevneyshikh metallov v Zakavkaz’ye.- Sovetskaya arkheologiya, 1969, ǰ 3, s. 229-294&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R119&quot; &gt;{{Citation |year= |title=Yagil Danyalov — HISTORY OF STUDY OF BRONZE AGE TUMULUS FROM AZERBAIJAN |url=http://www.azerbaijanarcheology.com/2010/04/history-of-study-of-bronze-age-tumulus-from-azerbaija/ |access-date=2017-05-27 |archivedate=2010-09-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100913075213/http://www.azerbaijanarcheology.com/2010/04/history-of-study-of-bronze-age-tumulus-from-azerbaija/ }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R120&quot; &gt;{{Citation |year= |title=Shalala Baghirova — THE DECORATED JARS FROM KULTAPA |url=http://www.azerbaijanarcheology.com/2009/07/the-decorated-jars-from-kultapa/ |access-date=2017-05-27 |archivedate=2009-09-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090912141614/http://www.azerbaijanarcheology.com/2009/07/the-decorated-jars-from-kultapa/ }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R121&quot; &gt;S ye i d o v A. G. Pamyatniki Kuro-Arakskoy kul’tury Nakhichevani, B., 1993&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R122&quot; &gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Qadir Qədirzadə — Dörd çay nəzəriyyəsi və Naxçıvanda sivilizasiya məsələsi |url=http://www.qedim.nakhchivan.az/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=89:hac-qadir-qdirzad-doerd-cay-nzriyysi-v-naxcvanda-sivilizasiya-mslsi&amp;catid=44:simpozium-mqallr&amp;Itemid=80 |qaralgan sana=2017-05-27 |arxivsana=2016-03-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160310185703/http://www.qedim.nakhchivan.az/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=89:hac-qadir-qdirzad-doerd-cay-nzriyysi-v-naxcvanda-sivilizasiya-mslsi&amp;catid=44:simpozium-mqallr&amp;Itemid=80 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R123&quot; &gt;Azərbaycan tarixi (yeddi cilddə), Bakı, 2006, III cild, səh 265&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R124&quot; &gt;[http://nrb.nakhchivan.az/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=64:naxcivan-xalcasi&amp;catid=9:mqallr&amp;Itemid=11 Naxçıvan xalçası] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160313072902/http://nrb.nakhchivan.az/index.php?catid=9:mqallr&amp;id=64:naxcivan-xalcasi&amp;itemid=11&amp;option=com_content&amp;view=article |date=2016-03-13 }} {{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://nrb.nakhchivan.az/index.php?catid=9:mqallr&amp;id=64:naxcivan-xalcasi&amp;itemid=11&amp;option=com_content&amp;view=article |access-date=2021-01-24 |archivedate=2016-03-13 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160313072902/http://nrb.nakhchivan.az/index.php?catid=9:mqallr&amp;id=64:naxcivan-xalcasi&amp;itemid=11&amp;option=com_content&amp;view=article }} — Naxçıvan Rəssamlar Birliyinin saytı&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R125&quot; &gt;[http://azerbaijans.com/content_171_az.html Nəqqaşlar]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R126&quot; &gt;[http://bse.sci-lib.com/article060632.html Kengerli Bekhruz Shiralibek ogly] — BSE&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R127&quot; &gt;L. Hüseynzadə — Naxçıvan teatrının tarixindən, Azərbaycan incəsənəti, c.3, Bakı, 1950, səh 48 — 52&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R128&quot; &gt;Ə. Xəlilov — Naxçıvan teatrının tarixi, Bakı, 1964&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R129&quot; &gt;C. Vəzirov — Qədim sənət məbədi, „Qobustan“ toplusu, 1999, № 2&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R130&quot; &gt;N. Quliyev — Naxçıvan musiqi mədəniyyəti tarixindən, Bakı, 1999&lt;/ref&gt;
&lt;/span&gt;

{{manbalar|30em}}

[[Turkum:Naxichevan]]
[[Turkum:Ozarbayjon sanʼati]]
[[Turkum:Ozarbayjon tarixi]]
[[Turkum:Ozarbayjon geografiyasi]]
[[Turkum:Ararat togʻi]]</text>
      <sha1>nk0aq9xm02jlqusmjptfctr9kp21va3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Nutq</title>
    <ns>1</ns>
    <id>540193</id>
    <revision>
      <id>6313979</id>
      <parentid>4617362</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:51:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56179-51</username>
        <id>318747</id>
      </contributor>
      <comment>/* Тарбиявий ишлар тизимида нутқ ва мулоқот маданияти */ yangi mavzu</comment>
      <origin>6313979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="371" sha1="ag783tb5x04jll0u7rld1fizwvb13tf" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{OʻzME loyihasi}}

== Тарбиявий ишлар тизимида нутқ  ва мулоқот маданияти ==
Тарбиявий ишлар тизимида нутқ  ва мулоқот маданияти [[Maxsus:Contributions/~2026-56179-51|~2026-56179-51]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-56179-51|talk]]) 04:51, 2026-yil 21-oktyabr (UTC)</text>
      <sha1>ag783tb5x04jll0u7rld1fizwvb13tf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muso Saidjonov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>563921</id>
    <revision>
      <id>6313823</id>
      <parentid>6097394</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T14:27:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <origin>6313823</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8867" sha1="jo053p9n2szmyuhvwygk7qojb4usg89" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi bilgiqutisi 
| ismi = Muso Saidjonov
| tasvir = Muso Saidjonov at his desk, 1920-1924.jpg
| tavallud sanasi = [[1893-yil]]
| tavallud joyi = [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]]
| vafot sanasi= {{vafot sanasi va yoshi|1937|10|25|1893|1|1}}
| vafot joyi= [[SSSR]]
| dafn etilgan joyi =
| otasi= Yoʻldoshboy Saidjonov
| onasi= Halima Polvonova
| xotini= Rizvonxon Saidjonova
| bolalari= Muhtarama Saidjonova&lt;br /&gt;Sevara Saidjonova&lt;br /&gt;Narzullo Saidjonov&lt;br /&gt;Habib Saidjonov&lt;br /&gt;Ulugʻbek Saidjonov&lt;br /&gt;Salim Saidjonov
| fuqaroligi = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]]→&lt;br /&gt;[[Fayl:Flag of the Bukharan People's Soviet Republic.svg|25px]] [[BXSR]]→&lt;br /&gt;[[Fayl:Flag of the Soviet Union.svg|25px]] [[SSSR]]
| taʼlim = [[Mir Arab madrasasi]]&lt;br /&gt;Yangi Buxorodagi rus-tuzem maktabi&lt;br /&gt;
| dini = [[Islom]]
}}

'''Muso Yoʻldoshevich Saidjonov''' (1893-yil, [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] — 1937-yil 25-oktyabr, [[Toshkent]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]) — oʻzbek davlat va jamoat arbobi. Buxorodagi jadidchilik harakatining namoyandasi, maʼrifatparvar; tarixchi, sharqshunos va manbashunos olim, arxeolog-professor (1935). Ilk oʻzbek professorlaridan biri.

== Kelib chiqishi ==
Muso Saidjonovning bobosi ''Saidboy qorakoʻlfurush'' [[Buxoro amirligi]] poytaxtining arabon guzarida istiqomat qiluvchi eng yirik savdogarlardan boʻlgan. U qorakoʻl teri, jun, ipak tolasi bilan savdo qilishdan tashqari katta yer maydonlariga ham ega boʻlgan, ularni mahalliy dehqonlarga ijaraga berish hisobidan daromad koʻrgan. Saidboy qorakoʻlfurush savdo karvonlari bilan [[Rossiya]], [[Xitoy]], [[Germaniya]] va boshqa olis mamlakatlarga safar qilib, qoʻlga kiritgan daromadi hisobidan koʻchmas mulk xarid qilgan. Xususan, Germaniyaning poytaxtida uning toʻrt qavatlik mehmonxonasi boʻlgan. Buxorolik tijoratchilar [[Berlin]]ga kelishganida xuddi shu mehmonxonada istiqomat qilishgan. Saidboy qorakoʻlfurush tijoratining sof foydasini savob ishlarga ham sarf etgan ekan. Jumladan, har gal Xitoyga safar qilganida, albatta bozorga kirib, qullikka haydalgan [[Oʻrta Osiyo]] xalqlari vakillarini sotib olar va Buxoroga qaytgach ularni ozod qilar ekan{{sfn|Naimov|2018|p=6}}.

Muso Saidjonovning otasi Yoʻldoshboy tez-tez Rossiya va Xitoyga qatnab, [[Moskva]] va uygʻur yarmarkalarida teri bilan savdo qilgan{{sfn|Naimov|2018|p=6}}. U Muso boshlangʻich maktabda oʻqib yurgan kezlarda toʻsatdan 47 yoshida yurak xastaligiga duchor boʻlib, vafot etgan{{sfn|Naimov|2018|p=16}}.

== Tarixi ==
Yoʻldoshboy oʻgʻli Muso savod chiqarishi uchun uni Buxorodagi [[Xoʻja Abdulloyi Safedmun masjidi]] oldida faoliyat yuritgan boshlangʻich maktabga bergan. Muso maktabdagi taʼlimining birinchi yilida arab alifbosi va fors imlosini oʻrgangan, ikkinchi yilida esa [[Qurʼon]] suralarini oʻrganish uchun oʻziga xos [[xrestomatiya]] vazifasini bajarar [[Haftiyak]]ni yodlagan, soʻngra Qurʼonni bevosita mutolaa etishga kirishgan. U besh yil boshlangʻich maktabda taʼlim olib, savod chiqargan{{sfn|Naimov|2018|p=14—16}}.

Muso Saidjonov 12 yoshida maktabni bitirganidan soʻng, 4 yil{{sfn|Naimov|2018|p=32}} mobaynida Buxorodagi [[Mir Arab madrasasi]]da, mulla Abdusalom hujrasida undan alohida dars olib, arab tilini mukammal darajada oʻrgangan, soʻng bir muddat akasi Qurbon Saidjonovning doʻkonida sotuvchi boʻlib ishlagan{{sfn|Naimov|2018|p=17—21}}.

Muso Saidjonov 1904-yilda [[Yangi Buxoro]]dagi rus-tuzem maktabiga oʻqiy boshlagan. U bu yerda [[rus tili]] va adabiyoti, Rossiya imperiyasi va jahon tarixi, amaldagi rus qonunchiligi, arifmetika, geometriya, geografiya, tibbiyot, rasm chizish fanlarini oʻrta bilim yurti dasturi darajasida oʻrganib, maktabni 1908-yilda tamomladi. Bu davrda rus-tuzem maktabining mudiri [[Vasiliy Vyatkin]] edi{{sfn|Naimov|2018|p=32—39}}.

1913-yildan [[Yosh buxoroliklar]] partiyasi safida. [[Kolesov voqeasi]]dan keyin Buxoroni tark etgan. Toshkentda oʻqituvchilar institutini tugatgach, Xoʻjandda muallimlik qilgan va teatr toʻgaraklarida qatnashgan. [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] (BXSR) tuzilgach, Saidjonov oziq-ovqat noziri (1920-yil sentyabr — 1921-yil mart), iqtisodiyot noziri muovini (1921-yil mart — avgust), davlat nazorati noziri (1921-yil oktyabr 1922-yil yanvar), CHK (Favqulodda komissiya) raisi (1921-yil avgust — sentyabr), moliya noziri (1922-yil fevral—aprel), Xalq Xoʻjalik Oliy Kengashi raisi muovini (1922-yil oktyabr — 1923), maorif noziri (1923-yil iyun — 1924). Buxorolik talabalarni Germaniyaga oʻqishga yuborish tashabbuskorlaridan biri. „Milliy ittihod“ tashkiloti faoliyatida qatnashib, A. Z. Validiy bilan yaqin aloqada boʻlgan. Saidjonov Buxoro ilmiy jamiyatini tuzish (1921) da faol qatnashgan va BXSR da maorif muassasalarini tashkil qilish, meʼmoriy obidalarni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]]&lt;nowiki/&gt;lash, tarixiy qoʻlyozmalarni toʻplab, ularni tartibga solish, xalq ogʻzaki ijodi namunalarini toʻplash kabi ishlarda jonbozlik koʻrsatgan. Oʻzbekiston tarixiy yodgorliklarini muhofaza qilish qoʻmitasi raisi, uning Samarqand boʻlimi ilmiy xodimi (1925— 36). S. oʻzbek olimlaridan birinchi boʻlib sharqshunoslarning Leningradda boʻlgan 3-kongressi (1935)da qatnashgan va Koʻchkunchixon maqbarasi haqida ilmiy maʼruza qilgan. Ilmiy faoliyati uchun olimga professor unvoni berilgan. „Shahrisabz meʼmoriy yodgorliklari tarixi“, „Samarqandning meʼmoriy yodgorliklari“, „Shayx Sayfiddin Boharziyning vaqfnomasi“ nomli asarlar muallifi.

Saidjonov oʻzbek davlatchiligi tarixi masalalarini xolis tadqiq qilgani, madaniy merosga hurmat bilan yondoshgani, „Milliy ittihod“ tashkiloti faoliyatiga katnashgani uchun sovet rejimi tomonidan Samarqandda qamoqqa olingan (1937-yil 13 aprel) va otib tashlangan. 1965-yil 2 dekabrda oqlangan&lt;ref&gt;[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

== Adabiyot ==
{{refbegin|2}}
=== Ilmiy adabiyotlar ===
* {{kitob manbasi|author=Boltayev A. H.|title=XX asrning 20—80-yillari Buxoroda tarixiy oʻlkashunoslikning shakllanishi va rivojlanishi. Tarix fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati|date=2021|publisher=Toshkent|location=|pages=52|ref=Boltayev}}
* {{kitob manbasi|author=Naimov N.|title=Maʼrifatga baxshida umr (Tarixiy qissa)|date=2018|publisher=Buxoro|location=Buxoro|pages=247|ref=Naimov}}
* {{kitob manbasi|author=Muinov A. M.|title=Muso Saidjonov hayoti va ijodi (risola)|date=2009|publisher=Buxoro|location=Buxoro|pages=23|ref=Muinov}}
* {{kitob manbasi|author=Toʻrayev H.|title=Mahalliy oʻlkashunoslarning ilmiy merosida tarixiy topografiya va meʼmoriy obidalar tarixi: Buxoro oʻlkashunosligi fanidan oʻquv-uslubiy qoʻllanma|date=2019|publisher=Buxoro|location=Buxoro|pages=72|ref=Toʻrayev}}
* {{kitob manbasi|author=Наимов Н.|title=Жизнь Мусо: реформатор, политик, учёный|date=2018|publisher=Buxoro|location=Buxoro|pages=201|ref=Наимов}}

=== Ilmiy maqolalar ===
* {{Статья|автор=Boltayev A. H.|заглавие=Buxorolik bukinist (kitob toʻplovchi) kolleksionerlar|издание=Tamaddun silsilasi|год=2020|номер=2|ref=Boltayev}}
* {{Статья|автор=Boltayev A. H.|заглавие=Muso Saidjonovning mahalliy oʻlkashunoslikka qoʻshgan hissasi|издание=Imom Buxoriy saboqlari|год=2018|номер=4|ref=Boltayev}}
* {{Статья|автор=Toʻrayev H.|заглавие=Yurtimiz tarixiga oid yana bir muhim manba|издание=Buxoro mavjlari|год=2014|номер=4|ref=Toʻrayev}}
* {{Статья|автор=Горшенина С. М.|заглавие=Муса Саиджанов — историкб археологб искусствовед|издание=Общественные науки в Узбекистане|год=1995|номер=1—2—3|ref=Горшенина}}
* {{Статья|автор=Мухамедова С. Ф.|заглавие=Роль Мусы Саиджанова — историк, археолог, искусствовед|издание=Россия и мусульманский мир|год=2018|номер=|ref=Мухамедова}}
* {{Статья|автор=Эргашев Б. Х., Ходжаев Л. Н.|заглавие=Об архиве М. Ю. Саиджанова|издание=Общественные науки в Узбекистане|год=1993|номер=11—12|ref=Об архиве М. Ю. Саиджанова}}
{{refend}}

{{OʻzME}}

{{DEFAULTSORT:Saidjonov, Musojon}}
[[Turkum:Oʻzbek tarixchilari]]
[[Turkum:1937-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1983-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Buxoro madrasalarida tahsil olganlar]]
[[Turkum:Mir Arab madrasasida tahsil olganlar]]
[[Turkum:Jadidlar]]
[[Turkum:Yosh buxoroliklar]]
[[Turkum:Qatagʻon qurbonlari]]
[[Turkum:Buxoro amirligida tugʻilganlar]]</text>
      <sha1>jo053p9n2szmyuhvwygk7qojb4usg89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sinxua</title>
    <ns>0</ns>
    <id>571944</id>
    <revision>
      <id>6313858</id>
      <parentid>5347170</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T16:33:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JarvisQL</username>
        <id>312766</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6313858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="603" sha1="s7pypo258fy4y634y1jjcdh3pwrqbm2" xml:space="preserve">'''„SINXUA“''' ({{lang-zh|新華社}}, [[Iyerogliflarni soddalashtirish|sodda:]] 新华社, [[Pinyin|pinyin:]] Xīnhuáshè — „Yangi Xitoy“ agentligi) — XXRning rasmiy davlat axborot agentligi. 1938-yilda Yanan shahrida Xitoy KP axborot agentligi sifatida tashkil topgan. 1940-yildan Pekinda joylashgan. Mamlakat matbuoti, televideniya va radiosiga mamlakat va xorij hayotiga oid turli mazmundagi xabar va maʼlumotlar yetkazib beradi. Ayni paytda turli mazmundagi axborot, maʼlumotlarni xorijga tarqatadi.


== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}


{{chala}}

[[Turkum:Xitoy madaniyati]]</text>
      <sha1>s7pypo258fy4y634y1jjcdh3pwrqbm2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tijorat banki</title>
    <ns>0</ns>
    <id>581412</id>
    <revision>
      <id>6313853</id>
      <parentid>6282677</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T15:34:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Banklar]] uchun yangi kalit: &quot; &quot; ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6313853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7398" sha1="rvkd0f8cxxi3uh2s5as4j4yz6r3ej8k" xml:space="preserve">'''Tijorat banki''' – korxonalar, [[tashkilotlar]], fuqarolarga universal [[bank]] xizmatlari (hisob-kitob, toʻlov operatsiyalari, qoʻyilmalarni jalb etish, omonatlarni saqlash, ssudalar berish, shuningdek, qimmatli qogʻozlar bozoridagi operatsiyalar) koʻrsatadigan yirik kredit muassasasi. Tijorat banki bank harakatlarini amalga oshirish uchun pul mablaglarini, asosan, qoʻyilmalar (omonatlar), banklararo kreditlar, oʻz aksiya va obligatsiyalarini chiqarish hisobiga shakllantiradi. Oʻzbekistonda dastlabki tijorat banklari Rossiya [[Oʻrta Osiyo]]ni bosib olganidan keyin, XIX asr oxirlarida rus kapitali ishtirokida paydo boʻlgan va 1917-yildagi Oktyabr toʻntarishiga qadar faoliyat koʻrsatgan. XX asrning 90-yillari boshidan, mustaqillikdan keyin respublikada Tijorat bankilari qayta paydo boʻldi.

Oʻzbekistonda Markaziy bank Tijorat banki faoliyati uchun litsenziya beradi va uning ishini nazorat qiladi. Tijorat banklari mulkchilikning turli shakllari asosida – davlat ishtirokidagi, davlat aksiyadorlik, ochiq va yopiq aksiyadorlik jamiyatlari tarzida tashkil etilgan. Respublika hududida 33 ta Tijorat banki, faoliyat koʻrsatadi (2003). Ulardan 2 tasi davlat banki, 3 tasi davlat aksiyadorlik Tijorat banki 12 tasi xususiy bank, 4 tasi chet el kapitali ishtirokidagi banklar va 1 tasi shoʻʼba bankdir. Mazkur banklarning respublika hududida faoliyat koʻrsatayotgan 800 dan ortiq, filiallari va 690 dan ortiq minibanklari bor. Respublikada 7 chet el Tijorat bankilari, 4 xalqaro moliya tashkilotlarining vakolatxonalari faoliyat koʻrsatadi. Tijorat banki faoliyati Oʻzbekiston Respublikasining „Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida“ (1996, 25 apr.) qonuniga muvofiq tartibga solinadi.

== Tijorat bankining yuridik shaxs sifatidagi maqomi ==
'''Tijorat banki''' oʻzining xarajatlarini oʻzining [[daromad]]lari hisobidan moliyalashtiradigan va [[yuridik shaxs]] maqomiga ega boʻlgan [[kredit]] muassasasidir.
Yuridik va [[jismoniy shaxs]]lar, shu jumladan chet ellik jismoniy va yuridik shaxslar bank muassislari boʻlishi mumkin.
[[O‘zbekiston Respublikasi]]da [[bank]] muassislari bank [[aksiya]]dorlari tarkibidan u roʻyxatga olingan kundan boshlab 1 yil mobaynida chiqib ketish huquqiga ega emas.
Tijorat bankining boshqaruv organlari boʻlib quyidagilar hisoblanadi:
* Aksiyadorlarning umumiy yigʻilishi;
* Bank Kengashi;
* Bank Boshqaruvi.
Oʻzbekiston Respublikasida Bank kengashi aʼzolari kamida 5 kishidan iborat boʻlishi lozim. Aksiyadorlardan tashqari bank sohasi olimlari va mutaxassislari ham bank Kengashi aʼzolari boʻlishi mumkin.
Boshqaruv bank Kengashi va aksiyadorlar umumiy yigʻilishi oldida hisobdordir.
Tijorat banklariga quyidagi faoliyat turlari bilan shugʻullanish qatʼiyan man etiladi:
* Ishlab chiqarish;
* Savdo;
* Sugʻurta.
Tijorat banki ham mahsulot yaratadi. Ammo, tijorat banki, [[sanoat]] [[korxona]]laridan farqli oʻlaroq, nomoddiy shakldagi mahsulotlarni yaratadi. Masalan, ''kredit mahsuloti''. Bank tomonidan berilgan kreditni koʻz bilan koʻrib boʻlmaydi. Chunki, u moddiy koʻrinishga ega emas. Faqat kredit hisobidan sotib olingan tovarni koʻz bilan koʻrish mumkin.
Tijorat banklari mulk shakliga koʻra quyidagi turlarga boʻlinadi:
* Davlat banklari;
* Aksiyadorlik – tijorat banklari;
* Xususiy banklar;
* Xorijiy kapital ishtirokidagi banklar.
Tijorat banklari mijozlarining xarakteriga koʻra quyidagi turlarga boʻlinadi:
* Ulgurji banklar;
* Chakana banklar;
* Aralash banklar.
== Tijorat bankining funksiyalari ==
'''Vaqtinchalik boʻsh turgan pul mablagʻlarini toʻplash funksiyasi'''.
Tijorat banklari yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli boʻlgan va vaqtinchalik boʻsh turgan pul mablagʻlarini jalb qiladi. Bunda, asosan, boʻsh turgan pul mablagʻlari tijorat bankining depozit hisobraqamlariga jalb qilinadi va bankning qimmatli qogʻozlarini ularga sotish yoʻli bilan jalb qilinadi. Tijorat banklari emitent sifatida quyidagi qimmatli qogʻozlarni muomalaga chiqaradi.
* Emission qimmatli qogʻozlar ([[aksiya]]lar, [[obligasiya]]lar, [[opsion]]lar)
* Noemission qimmatli qogʻozlar (''depozit sertifikatlari'', ''jamgʻarma sertifikatlari'')
'''Toʻplangan pul mablagʻlarini transformasiya qilish funksiyasi'''.
Tijorat banklari tomonidan toʻplangan pul mablagʻlari asosan ikkita yoʻnalishga transformasiya qilinadi.
* Kreditlar sifatida joylashtiriladi.
* Qimmatli qogʻozlar sotib olishga yoʻnaltiriladi.
'''Pul aylanmasini tashkil qilish va boshqarish funksiyasi'''.
Ushbu funksiya doirasida tijorat banki.
* yuridik va jismoniy shaxslardan naqd pullarni qabul qilib oladi va ularga naqd pullarni beradi;
* naqd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshiradi;
* muomalaga plastik kartalarni chiqaradi va ular orqali toʻlovlarning oʻtishini tashkil qiladi;
* tijorat veksellarini muomalaga chiqaradi (moliyaviy veksellar) va korxonalar tomonidan chiqarilgan tijorat veksellarini oʻzining diskont stavkasi boʻyicha sotib oladi.
== Tijorat banki operatsiyasi ==
'''Anʼanaviy bank mahsulotlari''':
* Depozitlar;
* Kreditlar;
* Qimmatli qogʻozlarga investisiyalar;
* Qimmatliklarni saqlash;
* Valyuta ayirboshlash;
* Hisob-kitoblar.

'''Noanʼanaviy bank mahsulotlari''':
* Faktoring;
* Forfeyting;
* Trast;
* Kafolat;
* Boshqa mahsulotlar.
== Tijorat banklarining passsiv operatsiyalari ==
Tijorat bankining passiv operatsiyalari deganda bankning kapitalini shakllantirish va resurslar jalb qilish operatsiyalariga aytiladi. Dunyoning 150 dan ortiq mamlakatida, shu jumladan, [[O‘zbekiston Respublikasi]]da, tijorat banklarining [[kapital]]i tarkibini shakllantirishda [[Bazel]]' qoʻmitasining talablaridan foydalaniladi&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Tijorat banklarining kapitali  |url=https://lex.uz/docs/-2699536 |accessdate=22-iyul 2024-yil |language=uzbek |date=13.07.2015}}&lt;/ref&gt;.
== Tijorat banklarining aktiv operatsiyalari ==
Tijorat banklarining [[aktiv]] operatsiyasi deganda foyda olish va oʻzining ''likvidliligini'' taʼminlash maqsadida resurslarini joylashtirish operatsiyasiga aytiladi&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Tijorat banklarining aktiv va passiv operatsiyalari |url=https://www.coursehero.com/file/203876756/Tijorat-banklarda-aktiv-va-pasiv-operatsiyalardocx/ |accessdate=22-iyul 2024-yil |language=uzbek |date=5/21/2023 |arxivsana=2024-07-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240722115909/https://www.coursehero.com/file/203876756/Tijorat-banklarda-aktiv-va-pasiv-operatsiyalardocx/ }}&lt;/ref&gt;.

'''Aktiv operatsiyalar turlari''':
* Kredit operatsiyalari
* Investisiya operatsiyalari
* Valyuta operatsiyalari
* Kassa operatsiyalari
* Hisob-kitob operatsiyalari
Tijorat banklari aktivlarining asosiy qismini, yaʼni 75-80 foizini berilgan kreditlar va sotib olingan qimmatli qogʻozlar tashkil etadi. Bu esa, kredit operatsiyalari va qimmatli qogʻozlarni sotib olish operatsiyalarini [[bank]]larning asosiy operatsiyalari ekanligidan dalolat beradi.''Korporativ qimmatli qogʻozlar'' bilan amalga oshiriladigan operatsiyalar yuqori riskli boʻlganligi sababli tijorat banklari qimmatli qogʻozlar ''portfelini diversifikasiyalashga'' katta eʼtibor beradilar.
Shuningdek, [[Markaziy bank]]lar tijorat banklarining qimmatli qogʻozlar bilan amalga oshiriladigan operatsiyalariga nisbatan cheklovlar oʻrnatadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

{{Oʻzbekiston banklari}}
== Havolalar ==

[[Turkum:Banklar| ]]
[[Turkum:Iqtisodiyot va moliya]]</text>
      <sha1>rvkd0f8cxxi3uh2s5as4j4yz6r3ej8k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻlan</title>
    <ns>0</ns>
    <id>621026</id>
    <revision>
      <id>6313868</id>
      <parentid>5444612</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T20:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>83649</id>
      </contributor>
      <origin>6313868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="tfw36oax8sx5q7m8vdhcs3701ilcbaj" xml:space="preserve">'''Oʻlan''', '''oʻlang''' — xalq ijodi janri; qoʻshiq turi. Dehqon, ayniqsa, koʻchmanchi, yarim koʻchmanchi chorvador xalqlar (oʻzbek, qozoq, turkman va boshqalar) aholisi orasida keng tarqalgan. Asosan, ayollar tomonidan childirma (doira) joʻrligida yoki joʻrsiz ijro etiladi. Oʻzbeklarda toʻy marosimi va bazmlarda qizlar bir tomon, yigitlar bir tomon boʻlib yoki ikki kishi tomonidan dialog shaklida ham aytiladi. Baʼzan savoljavobli qoʻshiqlar ham Oʻ. deb ataladi. Oʻ.da xalqning orzu-umidlari, qaygʻu va shodlik kayfiyatlari oʻz ifodasini topgan, ishq-muhabbat mavzusi esa asosiy oʻrin egallaydi. Hajviy oʻlanlar ham keng tarqalgan. Har bir toʻy marosimiga xos oʻlanlar mavjud (beshik toʻy Oʻ.i, nikoh toʻyi Oʻ.ni va boshqalar). Oʻ. kuylari tor diapazonga, nutqsosh (rechitativ) va kuychan ohanglarga ega boʻlib, ravon usulda aytiladi. Lirik, jozibali, band yoki bandnaqarot shaklida boʻladi. Oʻ. &quot;Yoryor&quot; qoʻshiqlariga yaqin boʻlib, ayrim Oʻ.larda har bir misra &quot;yoryor&quot; radifi bilan aytiladi (bu namunalar doʻmbira yoki doira joʻrligida ijro etiladi). Qozoq va turkman Oʻ.lari, asosan, kuychan ohangda, baʼzan oʻynoqi xarakterga ega boʻlib, yakka ijrochi yoki ayollar jamoasi tomonidan ijro etiladi.


{{OʻzME}}


{{chala}}</text>
      <sha1>tfw36oax8sx5q7m8vdhcs3701ilcbaj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>622360</id>
    <revision>
      <id>6313956</id>
      <parentid>6118432</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:12:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6313956</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4009" sha1="s71uzgn05ex1bffr48l6hgw79vnu70x" xml:space="preserve">'''Oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi''' — [[Oʻzbekiston Respublikasi]]da uzluksiz taʼlim tizimidagi taʼlim turlaridan biri. Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 29 avgustda qabul qilingan „Taʼlim toʻgʻrisida“gi qonuni va [[Kadrlar tayyorlash milliy dasturi]]ga muvofiq, umumiy oʻrta taʼlim negiziga asoslanadi. Majburiy taʼlim hisoblangan Oʻrta maxsus, k.h.t tabaqalashtirilgan asosda va shaxs imkoniyatlarini hisobga olgan holda quriladi hamda akademik litsey va kasb-hunar kollejida amalga oshiriladi. Oʻrta maxsus, k.h.t. oʻquvchilar tomonidan umumiy oʻrta taʼlim maktabi olingan va oʻrta maxsus oʻquv yurtlari olinadigan umumiy taʼlim hamda nazariy va amaliy bilim, ixtisosligi boʻyicha professional malaka va koʻnikmalardan vujudga keladi. Oʻzbekistonda Oʻrta maxsus, k.h.t. iqtisodiyot va rejalashtirish, huquq va hujjatlashtirish, taʼlim, sogʻliqni saqlash, madaniyat va sanʼat, ekologiya va atrof-muhitni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, gidrologiya va meteorologiya, foydali qazilma konlari geologiyasi va razvedkasi, foydali qazilma boyliklarini qazib olish, energetika, metallurgiya, mashinasozlik va metallsozlik, aviatsiya texnikasi, avtomobil va traktorlar, energetika mashinasozligi, mashina va jihozlarni ishlatish, taʼmirlash va ularga xizmat koʻrsatish, elektrotexnika, priborsozlik va priborlardan foydalanish, elektron texnika, avtomatika va avtomatlashtirish vositalaridan foydalanish, hisoblash texnikasi va avtomatlashtirish tizimlari, radiotexnika va aloqa, transportdan foydalanish, kimyo texnologiyasi, yogʻoch tayyorlash va uni qayta ishlash, oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi, keng isteʼmol mollari texnologiyasi, meʼmorlik va qurilish, geodeziya va xaritagrafiya, qishloq va oʻrmon xoʻjaligi, tovarshunoslik, savdo va umumiy ovqatlanishni tashkil etish hamda xizmat koʻrsatish, metrologiya, standartlashtirish va sifat nazorati ixtisosliklari boʻyicha amalga oshiriladi. Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimida oʻquv yurtlarining asosiy tiplari akademik litsey va kasb-hunar kollejlaridir. Har bir ixtisoslik uchun oʻquv fanining muayyan majmuasi va hajmi belgilangan. Bu fanlarni oʻrganishda oʻquv va ishlab chiqarish amaliyoti keng qoʻllanadi. Oʻquv fanlari majmuasi va hajmi, har bir ixtisoslik uchun muayyan fanni oʻqitish muddati oʻquv rejasi bilan belgilanadi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tomonidan Oʻrta maxsus, k.h.t.ning barcha tizimi uchun tasdiqlanadi. Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimida oʻqish muddati 3 yil Oʻquv jarayonining asosiy tashkiliy shakli dars, leksiya, lab. mashgʻulotlari, oʻquv va ishlab chiqarish amaliyotlari, referatlar tayyorlashdir. Oʻquv rejasi boʻyicha butun oʻqish davomida nazariy va amaliy mashgʻulotlar qoʻshib olib boriladi. Oʻquv yili davomida oʻquvchilar bilimi semestr hamda oʻquv yilidan soʻng boʻladigan sinov va imtihonlarda tekshiriladi. 2004/05 oʻquv yili Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimida 51518 oʻqituvchi, jumladan, 87 [[fan doktori]] va professor, 813 fan nomzodi va dotsent ishladi. Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimini tashkil etish va rivojlantirishda [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi|Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining]] 1998-yil 24-fevraldagi „Akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarini tashkil etish va ularning faoliyatini boshqarish toʻgʻrisida“gi, 2003-yil 29-oktabr dagi „Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimiga izchil oʻtishni taʼminlashga doir qoʻshimcha choratadbirlar toʻgʻrisida“gi qarorlari katta ahamiyatga ega boʻldi. Oʻrta maxsus, k.h.t.ning sifatli taʼlim va kasb-hunar dasturlarini yaratish, ilgʻor ilmiy va uslubiy yutuqlar asosida sifatli kadrlar tayyorlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi huzurida Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimini rivojlantirish instituti tashkil etilgan (1998)&lt;ref&gt;[[OʻzME]]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}} &lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&gt;
{{poli-stub}}</text>
      <sha1>s71uzgn05ex1bffr48l6hgw79vnu70x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313957</id>
      <parentid>6313956</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:12:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313957</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4010" sha1="dx9nk7fg0ojb9f4nkcihl2zyln0d11b" xml:space="preserve">'''Oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi''' — [[Oʻzbekiston Respublikasi]]da uzluksiz taʼlim tizimidagi taʼlim turlaridan biri. Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 29 avgustda qabul qilingan „Taʼlim toʻgʻrisida“gi qonuni va [[Kadrlar tayyorlash milliy dasturi]]ga muvofiq, umumiy oʻrta taʼlim negiziga asoslanadi. Majburiy taʼlim hisoblangan Oʻrta maxsus, k.h.t tabaqalashtirilgan asosda va shaxs imkoniyatlarini hisobga olgan holda quriladi hamda akademik litsey va kasb-hunar kollejida amalga oshiriladi. Oʻrta maxsus, k.h.t. oʻquvchilar tomonidan umumiy oʻrta taʼlim maktabi olingan va oʻrta maxsus oʻquv yurtlari olinadigan umumiy taʼlim hamda nazariy va amaliy bilim, ixtisosligi boʻyicha professional malaka va koʻnikmalardan vujudga keladi. Oʻzbekistonda Oʻrta maxsus, k.h.t. iqtisodiyot va rejalashtirish, huquq va hujjatlashtirish, taʼlim, sogʻliqni saqlash, madaniyat va sanʼat, ekologiya va atrof-muhitni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, gidrologiya va meteorologiya, foydali qazilma konlari geologiyasi va razvedkasi, foydali qazilma boyliklarini qazib olish, energetika, metallurgiya, mashinasozlik va metallsozlik, aviatsiya texnikasi, avtomobil va traktorlar, energetika mashinasozligi, mashina va jihozlarni ishlatish, taʼmirlash va ularga xizmat koʻrsatish, elektrotexnika, priborsozlik va priborlardan foydalanish, elektron texnika, avtomatika va avtomatlashtirish vositalaridan foydalanish, hisoblash texnikasi va avtomatlashtirish tizimlari, radiotexnika va aloqa, transportdan foydalanish, kimyo texnologiyasi, yogʻoch tayyorlash va uni qayta ishlash, oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi, keng isteʼmol mollari texnologiyasi, meʼmorlik va qurilish, geodeziya va xaritagrafiya, qishloq va oʻrmon xoʻjaligi, tovarshunoslik, savdo va umumiy ovqatlanishni tashkil etish hamda xizmat koʻrsatish, metrologiya, standartlashtirish va sifat nazorati ixtisosliklari boʻyicha amalga oshiriladi. Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimida oʻquv yurtlarining asosiy tiplari akademik litsey va kasb-hunar kollejlaridir. Har bir ixtisoslik uchun oʻquv fanining muayyan majmuasi va hajmi belgilangan. Bu fanlarni oʻrganishda oʻquv va ishlab chiqarish amaliyoti keng qoʻllanadi. Oʻquv fanlari majmuasi va hajmi, har bir ixtisoslik uchun muayyan fanni oʻqitish muddati oʻquv rejasi bilan belgilanadi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tomonidan Oʻrta maxsus, k.h.t.ning barcha tizimi uchun tasdiqlanadi. Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimida oʻqish muddati 3 yil Oʻquv jarayonining asosiy tashkiliy shakli dars, leksiya, lab. mashgʻulotlari, oʻquv va ishlab chiqarish amaliyotlari, referatlar tayyorlashdir. Oʻquv rejasi boʻyicha butun oʻqish davomida nazariy va amaliy mashgʻulotlar qoʻshib olib boriladi. Oʻquv yili davomida oʻquvchilar bilimi semestr hamda oʻquv yilidan soʻng boʻladigan sinov va imtihonlarda tekshiriladi. 2004/05 oʻquv yili Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimida 51518 oʻqituvchi, jumladan, 87 [[fan doktori]] va professor, 813 fan nomzodi va dotsent ishladi. Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimini tashkil etish va rivojlantirishda [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi|Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining]] 1998-yil 24-fevraldagi „Akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarini tashkil etish va ularning faoliyatini boshqarish toʻgʻrisida“gi, 2003-yil 29-oktabr dagi „Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimiga izchil oʻtishni taʼminlashga doir qoʻshimcha choratadbirlar toʻgʻrisida“gi qarorlari katta ahamiyatga ega boʻldi. Oʻrta maxsus, k.h.t.ning sifatli taʼlim va kasb-hunar dasturlarini yaratish, ilgʻor ilmiy va uslubiy yutuqlar asosida sifatli kadrlar tayyorlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi huzurida Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimini rivojlantirish instituti tashkil etilgan (1998)&lt;ref&gt;[[OʻzME]]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}} 
&lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&gt;
{{poli-stub}}</text>
      <sha1>dx9nk7fg0ojb9f4nkcihl2zyln0d11b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313958</id>
      <parentid>6313957</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313958</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4011" sha1="kv1gg7hfsdqvi5t36wk2hcj7mierz3z" xml:space="preserve">'''Oʻrta maxsus kasb-hunar taʼlimi''' — [[Oʻzbekiston Respublikasi]]da uzluksiz taʼlim tizimidagi taʼlim turlaridan biri. Oʻzbekiston Respublikasining 1997-yil 29 avgustda qabul qilingan „Taʼlim toʻgʻrisida“gi qonuni va [[Kadrlar tayyorlash milliy dasturi]]ga muvofiq, umumiy oʻrta taʼlim negiziga asoslanadi. Majburiy taʼlim hisoblangan Oʻrta maxsus, k.h.t tabaqalashtirilgan asosda va shaxs imkoniyatlarini hisobga olgan holda quriladi hamda akademik litsey va kasb-hunar kollejida amalga oshiriladi. Oʻrta maxsus, k.h.t. oʻquvchilar tomonidan umumiy oʻrta taʼlim maktabi olingan va oʻrta maxsus oʻquv yurtlari olinadigan umumiy taʼlim hamda nazariy va amaliy bilim, ixtisosligi boʻyicha professional malaka va koʻnikmalardan vujudga keladi. Oʻzbekistonda Oʻrta maxsus, k.h.t. iqtisodiyot va rejalashtirish, huquq va hujjatlashtirish, taʼlim, sogʻliqni saqlash, madaniyat va sanʼat, ekologiya va atrof-muhitni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish, gidrologiya va meteorologiya, foydali qazilma konlari geologiyasi va razvedkasi, foydali qazilma boyliklarini qazib olish, energetika, metallurgiya, mashinasozlik va metallsozlik, aviatsiya texnikasi, avtomobil va traktorlar, energetika mashinasozligi, mashina va jihozlarni ishlatish, taʼmirlash va ularga xizmat koʻrsatish, elektrotexnika, priborsozlik va priborlardan foydalanish, elektron texnika, avtomatika va avtomatlashtirish vositalaridan foydalanish, hisoblash texnikasi va avtomatlashtirish tizimlari, radiotexnika va aloqa, transportdan foydalanish, kimyo texnologiyasi, yogʻoch tayyorlash va uni qayta ishlash, oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi, keng isteʼmol mollari texnologiyasi, meʼmorlik va qurilish, geodeziya va xaritagrafiya, qishloq va oʻrmon xoʻjaligi, tovarshunoslik, savdo va umumiy ovqatlanishni tashkil etish hamda xizmat koʻrsatish, metrologiya, standartlashtirish va sifat nazorati ixtisosliklari boʻyicha amalga oshiriladi. Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimida oʻquv yurtlarining asosiy tiplari akademik litsey va kasb-hunar kollejlaridir. Har bir ixtisoslik uchun oʻquv fanining muayyan majmuasi va hajmi belgilangan. Bu fanlarni oʻrganishda oʻquv va ishlab chiqarish amaliyoti keng qoʻllanadi. Oʻquv fanlari majmuasi va hajmi, har bir ixtisoslik uchun muayyan fanni oʻqitish muddati oʻquv rejasi bilan belgilanadi hamda Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi tomonidan Oʻrta maxsus, k.h.t.ning barcha tizimi uchun tasdiqlanadi. Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimida oʻqish muddati 3 yil Oʻquv jarayonining asosiy tashkiliy shakli dars, leksiya, lab. mashgʻulotlari, oʻquv va ishlab chiqarish amaliyotlari, referatlar tayyorlashdir. Oʻquv rejasi boʻyicha butun oʻqish davomida nazariy va amaliy mashgʻulotlar qoʻshib olib boriladi. Oʻquv yili davomida oʻquvchilar bilimi semestr hamda oʻquv yilidan soʻng boʻladigan sinov va imtihonlarda tekshiriladi. 2004/05 oʻquv yili Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimida 51518 oʻqituvchi, jumladan, 87 [[fan doktori]] va professor, 813 fan nomzodi va dotsent ishladi. Oʻrta maxsus, k.h.t. tizimini tashkil etish va rivojlantirishda [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi|Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining]] 1998-yil 24-fevraldagi „Akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarini tashkil etish va ularning faoliyatini boshqarish toʻgʻrisida“gi, 2003-yil 29-oktabr dagi „Umumiy oʻrta va oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimiga izchil oʻtishni taʼminlashga doir qoʻshimcha choratadbirlar toʻgʻrisida“gi qarorlari katta ahamiyatga ega boʻldi. Oʻrta maxsus, k.h.t.ning sifatli taʼlim va kasb-hunar dasturlarini yaratish, ilgʻor ilmiy va uslubiy yutuqlar asosida sifatli kadrlar tayyorlash maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi huzurida Oʻrta maxsus, kasb-hunar taʼlimini rivojlantirish instituti tashkil etilgan (1998)&lt;ref&gt;[[OʻzME]].&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{OʻzME}} 
&lt;!-- Bot tomonidan yaratildi --&gt;
{{poli-stub}}</text>
      <sha1>kv1gg7hfsdqvi5t36wk2hcj7mierz3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Registon</title>
    <ns>0</ns>
    <id>655731</id>
    <revision>
      <id>6313912</id>
      <parentid>6290492</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:37:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6313912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2132" sha1="42y8fdm18y9utcw0y97x5n36c3t5oeu" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}
'''Registon''' (fors. — mayda tosh toʻshalgan joy) — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. &lt;nowiki&gt;X&lt;/nowiki&gt; asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (&lt;nowiki&gt;XVI&lt;/nowiki&gt; asrda shakllangan) &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (&lt;nowiki&gt;XV—XVII&lt;/nowiki&gt; asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambliapr.&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>42y8fdm18y9utcw0y97x5n36c3t5oeu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313913</id>
      <parentid>6313912</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:37:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="d5k7xjovjshtq9y5xtxdc417decnas9" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}
'''Registon''' (forscha — mayda tosh toʻshalgan joy) — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. &lt;nowiki&gt;X&lt;/nowiki&gt; asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (&lt;nowiki&gt;XVI&lt;/nowiki&gt; asrda shakllangan) &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (&lt;nowiki&gt;XV—XVII&lt;/nowiki&gt; asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambliapr.&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>d5k7xjovjshtq9y5xtxdc417decnas9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313914</id>
      <parentid>6313913</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:38:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2135" sha1="tamyld63ptetqe8byufnqb94cxiw9wh" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' (forscha — mayda tosh toʻshalgan joy) — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. &lt;nowiki&gt;X&lt;/nowiki&gt; asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (&lt;nowiki&gt;XVI&lt;/nowiki&gt; asrda shakllangan) &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (&lt;nowiki&gt;XV—XVII&lt;/nowiki&gt; asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambliapr.&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>tamyld63ptetqe8byufnqb94cxiw9wh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313915</id>
      <parentid>6313914</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:38:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2149" sha1="6wowsgdgpk9rnageu3irt8fe7r0mxiw" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — mayda tosh toʻshalgan joy) — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. &lt;nowiki&gt;X&lt;/nowiki&gt; asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (&lt;nowiki&gt;XVI&lt;/nowiki&gt; asrda shakllangan) &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (&lt;nowiki&gt;XV—XVII&lt;/nowiki&gt; asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambliapr.&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>6wowsgdgpk9rnageu3irt8fe7r0mxiw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313916</id>
      <parentid>6313915</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:38:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2153" sha1="6h2w0iblc06mwg9gbmn9f86o0b7i4g2" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — ''mayda tosh toʻshalgan joy'') — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. &lt;nowiki&gt;X&lt;/nowiki&gt; asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (&lt;nowiki&gt;XVI&lt;/nowiki&gt; asrda shakllangan) &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (&lt;nowiki&gt;XV—XVII&lt;/nowiki&gt; asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambliapr.&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>6h2w0iblc06mwg9gbmn9f86o0b7i4g2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313917</id>
      <parentid>6313916</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:38:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2150" sha1="gbot01mu9iqaq8suoivg3sr3lhtjwy0" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — ''mayda tosh toʻshalgan joy'') — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. &lt;nowiki&gt;X&lt;/nowiki&gt; asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (&lt;nowiki&gt;XVI&lt;/nowiki&gt; asrda shakllangan) &lt;nowiki&gt;XIX&lt;/nowiki&gt; asr oxiri — &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (&lt;nowiki&gt;XV—XVII&lt;/nowiki&gt; asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambli&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>gbot01mu9iqaq8suoivg3sr3lhtjwy0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313918</id>
      <parentid>6313917</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:39:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313918</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2048" sha1="bf4iatj9fmvwd5fl2bxwnyngmkncsv2" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — ''mayda tosh toʻshalgan joy'') — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. X asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. XX asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (XVI asrda shakllangan) XIX asr oxiri — XX asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (XV—XVII asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambli&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>bf4iatj9fmvwd5fl2bxwnyngmkncsv2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313919</id>
      <parentid>6313918</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313919</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2063" sha1="c6ha4e62iuk01mebs7w090x04u7grmv" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — ''mayda tosh toʻshalgan joy'') — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. X asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. XX asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (XVI asrda shakllangan) XIX asr oxiri — XX asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (XV—XVII asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambli&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>c6ha4e62iuk01mebs7w090x04u7grmv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313920</id>
      <parentid>6313919</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:40:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313920</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2064" sha1="rhoyz0euqhzv5gjtn2i46fpff969653" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — ''mayda tosh toʻshalgan joy'') — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. X asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. XX asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (XVI asrda shakllangan) XIX asr oxiri — XX asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (XV—XVII asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambli&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>rhoyz0euqhzv5gjtn2i46fpff969653</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313921</id>
      <parentid>6313920</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313921</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2076" sha1="6jkd1m2o59ac359601ol6jt4luu3m63" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — ''mayda tosh toʻshalgan joy'') — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. X asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. XX asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (XVI asrda shakllangan) XIX asr oxiri — XX asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (XV—XVII asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambli&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>6jkd1m2o59ac359601ol6jt4luu3m63</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313922</id>
      <parentid>6313921</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313922</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2077" sha1="ohvklw1akdr167lsjga5h478w200ejf" xml:space="preserve">{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — ''mayda tosh toʻshalgan joy'') — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. X asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. XX asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (XVI asrda shakllangan) XIX asr oxiri — XX asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (XV—XVII asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambli&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>ohvklw1akdr167lsjga5h478w200ejf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313923</id>
      <parentid>6313922</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313923</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2088" sha1="ocsp7rd7zk8elzdl6umha5jxzl5v878" xml:space="preserve">{{wikify}}
{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — ''mayda tosh toʻshalgan joy'') — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni (Buxoro, Shahrisabz, Xiva)da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. X asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. XX asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (XVI asrda shakllangan) XIX asr oxiri — XX asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (XV—XVII asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambli&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>ocsp7rd7zk8elzdl6umha5jxzl5v878</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313924</id>
      <parentid>6313923</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:41:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313924</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2100" sha1="t8yx77hxhd9gmm879vqhzei1ns4ln9w" xml:space="preserve">{{wikify}}
{{Maʼnolari|Registon (maʼnolari)}}

'''Registon''' ([[Fors tili|forscha]] — ''mayda tosh toʻshalgan joy'') — [[Oʻrta Sharq]] mamlakatlari shaharlaridagi markaziy maydon, Turli maqsadlarda odamlar toʻplanadigan joy boʻlgan Registon koʻp hollarda shahar arki yoki hokimlar saroylari yoni ([[Buxoro]], [[Shahrisabz]], [[Xiva]])da barpo etilgan hamda ular maʼmuriy siyosiy ahamiyatga ega boʻlgan. Dastlab meʼmoriy jihatdan sodda boʻlgan; koʻpchilik tomonidan toptaladigan bu joyga yozda tuprogʻi oʻynab ketishi, yogʻingarchilik paytida botqoqlikka aylanishidan saqlash maqsadida qumtoshlar yotqizilgan. Shu xususiyati bilan boshqa ochiqjoylardan farqlangan. Keyinchalik davrlar oʻtishi bilan R. atrofiga mahobatli jamoat binolari (Jome masjidi, Madrasa, devon kabilar) qurilgan, hovuz, daraxtlar bilan obodonlashtirilib, hashamatli koʻrinish olgan. Mas, Buxoro R.i arkning janubida joylashgan. X asrda bu maydonni Somoniylar saroyi, devonxonalar qurshab olgan. XX asrda tarxi tuxumsimon boʻlib, maydon atrofida boshqa binolar bunyod etilgan (saqlanmagan). Shahrisabz R.i Oq saroyning jan.da boʻlgan. Qarshi R.i (XVI asrda shakllangan) XIX asr oxiri — XX asr boshlarida maydoni tevaragida Abdullaxon madrasasi, roʻparasida Odina masjidi joylashgan, shuningdek, Chorivoy Madrasa, sardoba, Hyp Madrasa, Oli Madrasa, hammom hamda Chorsu binolari boʻlgan. Qoʻqon R.i Chorsu yaqinida joylashgan. Xivada R. Koʻhna arkpshk sharq tomoniga tutash boʻlgan. [[Toshkent]] R.i Chorsu maydonida shakllangan (XV—XVII asrlar). Xoja Axror kurdirgan Jome masjid va Madrasa (1451) ansambl asosini tashkil etgan. Registon hozirgi vaqtda turizm obyektlari orasida eng mashhurlaridan biri hisoblanadi. Keyinchalik Koʻkaldosh madrasasi va uning yaqinida [[Beklarbegi]] madrasasi (1835-yilda) qurilgan (Sovet davrida buzib tashlangan). Bularning ichida eng ulugʻvori va toʻliq shakllangan holda bizgacha saqlangani Samarqanddagi Registon ansambli&lt;ref&gt;Hayrulla Poʻlatov. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>t8yx77hxhd9gmm879vqhzei1ns4ln9w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Novza (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>656886</id>
    <revision>
      <id>6314037</id>
      <parentid>3179233</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:15:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1860" sha1="d6gx3suoozef16pjobjr0lom1fhsodp" xml:space="preserve">{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Nomi = Новза
 |Boshqa tildagi nomi = 
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
  |lat_dir = N |lat_deg = 41 |lat_min = 17 |lat_sec = 31.30 
  |lon_dir = E |lon_deg = 69 |lon_min = 13 |lon_sec = 24.03 
  |region              = UZ 
  |CoordScale          =  2000
 |Tasvir = 
 |Ochilish sanasi = [[6-noyabr]] [[1977-yil]] 
 |Avvalgi nomlari = Hamza {{s|(1977-2015)}}
 |Tuman = [[Chilonzor tumani]]
 |Turi = Bir qubbali
 |Platforma meʻmorlari = A. Loshkaryov, A. Xurshudov, G. Chernov
 |Koʻchalarga chiqish = Bunyodkor shoh koʻchasi, Muqimiy koʻchasi
}}
'''Novza''' — [[Toshkent metropoliteni]] [[Chilonzor yoʻli]] bekatlaridan biri. Bekatning nomi shu vaqtga qadar „Hamza“ deb nomlangan edi. Bekat nomi [[Toshkent]] shahar hokimligi tomonidan 2015-yil 16-iyunda „Novza“ deb oʻzgartirildi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url= http://www.gazeta.uz/2015/06/16/metro/|title= Две станции метро переименованы в Ташкент|date= 16-iyun 2015-yil|4= |publisher= Газета.uz|accessdate= 16-iyun 2015-yil|lang= |archivedate= 12-avgust 2015-yil|archiveurl= https://web.archive.org/web/20150812020147/http://www.gazeta.uz/2015/06/16/metro/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url= http://daryo.uz/2015/06/16/toshkent-metropolitenining-hamza-va-habib-abdullayev-bekatlarining-nomlari-ozgardi|title= Toshkent metropolitenining “Hamza” va “Habib Abdullayev” bekatlari nomi o‘zgardi|date= 16-iyun 2015-yil|4= |publisher= Daryo.uz|accessdate= 16-iyun 2015-yil|lang= oʻzbekcha|arxivsana= 19-iyun 2015-yil|arxivurl= https://web.archive.org/web/20150619000250/http://daryo.uz/2015/06/16/toshkent-metropolitenining-hamza-va-habib-abdullayev-bekatlarining-nomlari-ozgardi/}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Toshkent metropoliteni}}


{{metro-stub}}</text>
      <sha1>d6gx3suoozef16pjobjr0lom1fhsodp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Misr</title>
    <ns>14</ns>
    <id>657368</id>
    <revision>
      <id>6314006</id>
      <parentid>1981051</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:08:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <origin>6314006</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="138" sha1="r5zu3aujnp7fmg511ur0lttu8yyu3ch" xml:space="preserve">{{Commons category|Egypt}}

[[Turkum:BMT aʼzolari]]
[[Turkum:Arab davlatlari]]
[[Turkum:Afrika mamlakatlari]]
[[Turkum:Osiyo davlatlari]]</text>
      <sha1>r5zu3aujnp7fmg511ur0lttu8yyu3ch</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Giza piramidalari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>658130</id>
    <revision>
      <id>6313859</id>
      <parentid>6312819</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T16:35:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mupapap29</username>
        <id>201910</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Maqsadi */</comment>
      <origin>6313859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26313" sha1="igy550yafa3lo8hqaagjg3o8a1dyirj" xml:space="preserve">{{Tarixiy joy bilgiqutisi
| name                = Giza piramidalari
| native_name         = 
| native_name2        = 
| native_language     = 
| other_name          = 
| alternate_name      = 
| image               = Pyramids_of_the_Giza_Necropolis.jpg
| image_size          = 300px
| alt                 = 
| caption             = Gizadagi uchta asosiy piramida, yordamchi piramidalar va boshqa inshootlarning qoldiqlari bilan birga
| locmapin            = Egypt
| map_relief          = yes
| coordinates         = {{coord|29|58|34|N|31|7|58|E|display=inline,title}}
| location            = [[Giza]], [[Misr]]
| type                = [[Monument]]
| nearest_city        = 
| architecture        = 
| beginning_label     = 
| beginning_date      = 
| end_label           = 
| end_date            = 
| website             = 
| embedded            = 
{{UNESCO Jahon madaniy merosi bilgiqutisi
| child               = yes
| Part_of             = [[Misr piramidalari#Gizadagi piramidalar|„Gizadan Dahshurgacha bo‘lgan piramida maydonlari“]] ''[[Memfis va uning nekropoli – Gizadan Dahshurgacha bo‘lgan piramida maydonlari]]''ning bir qismi
| Includes            = {{flatlist|
* [[Xeops piramidasi]]
* [[Xafra piramidasi]]
* [[Menkaura piramidasi]]
* [[Katta sfinks]]
* [[Giza G‘arbiy maydoni]]
* [[Giza Sharqiy maydoni]]
* [[Qabriston GIS]]
* [[Markaziy maydon (Giza)]]
  }}
| ID                  = 86-002
| Criteria            = Madaniy: i, iii, vi
| Year                = 1979
| Area                = {{convert|16203.36|ha|km2 sqmi|abbr=on}}
}}
}}

[[Misr]]dagi '''[[Giza piramidalari]]''' (shuningdek, '''Giza nekropoli''' deb ham ataladi) [[Xeops piramidasi|Buyuk piramida]], [[Xafra piramidasi]] va [[Menkaura piramidasi]], shuningdek, ular bilan bog‘liq piramida majmualari hamda [[Katta sfinks]]ni o‘z ichiga oladi. Ularning barchasi [[Qadimgi Misr]]ning [[Qadimgi Misr podsholigi|Qadimgi podsholik]] davridagi [[Misrning IV sulolasi|IV sulola]] hukmronligi davrida, miloddan avvalgi taxminan 2600–2500-yillarda qurilgan. Bu hududda, shuningdek, bir nechta ibodatxona, qabriston va ishchilar qishlog‘ining qoldiqlari mavjud.

Ushbu hudud [[Gʻarbiy choʻl (Misr)|Gʻarbiy choʻl]] chekkasida, [[Giza]] shahri hududida [[Nil|Nil daryosi]]dan taxminan {{cvt|9|km|mi}} gʻarbda va [[Markaziy Qohira|Qohira shahar markazi]]dan taxminan {{cvt|13|km|mi}} janubi-gʻarbda joylashgan. U 1979-yilda [[UNESCO]]ning [[Jahon merosi roʻyxati]]ga kiritilgan „[[Memfis nekropoli]]“ obyektining {{convert|16,000|ha|km2 sqmi|abbr=on|adj=on}} maydonnini egallagan&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/86 |title = Memphis and its Necropolis – the Pyramid Fields from Giza to Dahshur |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 7 September 2021}}&lt;/ref&gt;. Piramidalar majmuasiga [[Abusir]], [[Saqqara]] va [[Dahshur]] piramidalari majmualari kiradi. Ularning barchasi Misrning qadimgi poytaxti — [[Memfis (Misr)|Memfis]] shahri yaqinida qurilgan&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Qadimgi podsholik davriga oid boshqa piramidalar majmualari [[Abu Rawash]], [[Zawyet El Aryan]] va [[Meidum]] hududlarida joylashgan. Piramidalarni qurishda ishlatilgan [[ohaktoshlar|ohaktosh]]ning katta qismi ularning ostida joylashgan [[Mokattam formatsiyasi]]dan olingan&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Park |first1=H. D. |last2=Shin |first2=G. H. |date=2009-03-23 |title=Geotechnical and geological properties of Mokattam limestones: Implications for conservation strategies for ancient Egyptian stone monuments |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0013795208002706 |journal=Engineering Geology |volume=104 |issue=3 |pages=190–199 |doi=10.1016/j.enggeo.2008.10.009 |bibcode=2009EngGe.104..190P |issn=0013-7952|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;.

Buyuk piramida va [[Xafra piramidasi]] — [[Qadimgi Misr]]da qurilgan eng yirik [[Misr piramidalari|piramidalar]] boʻlib, tarixan [[Qadimgi Misr G‘arb tasavvurida|Gʻarb dunyosining Qadimgi Misr haqidagi tasavvurida]] uning ramzlari sifatida keng qoʻllanib kelgan&lt;ref&gt;Oʻrta asrlarda ayrim sayohatchilar esa ularni „Yusufning omborlari“ deb hisoblagan. Masalan, ispan sayyohi [[Pedro Tafur]] 1436-yilda shunday fikr bildirgan (Pedro Tafur, ''[http://depts.washington.edu/silkroad/texts/tafur.html#ch5 Andanças e viajes]'').&lt;/ref&gt;. Ular [[Ellinizm|Ellinizm davri]]da yanada mashhur boʻlgan. Oʻsha davrda [[Sidonlik Antipater]] Buyuk piramidani [[Dunyoning yetti moʻjizasi]]dan biri sifatida qayd etgan. U qadimgi moʻjizalar orasida eng qadimiysi boʻlib, hozirgacha saqlanib qolgan yagona moʻjizadir.

== Maadi manzilgohlari ==
Giza platosidagi eng qadimgi manzilgoh piramidalar majmualaridan avval paydo boʻlgan. Buyuk piramida etagidan [[Tarixdan oldingi Misr davri#Maadi madaniyati|Maadi madaniyati]]ga oid toʻrtta koʻza topilgan boʻlib, ular, ehtimol, avvalgi manzilgohning buzilgan qatlamlaridan qolgan&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Bard |first=Kathryn A. |author-link=Kathryn A. Bard |date=1994 |title=The Egyptian Predynastic: A Review of the Evidence |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1179/009346994791547553 |journal=Journal of Field Archaeology |language=en |volume=21 |issue=3 |pages=265–288 |doi=10.1179/009346994791547553 |issn=0093-4690|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;. Katta Qohira oqova suv loyihasi doirasidagi ishlar davomida ushbu hudud yaqinidan Maadi madaniyatiga oid yana bir manzilgoh topilgan&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Sanussi |first1=Ashraf el- |last2=Jones |first2=Michael |date=1997 |title=A site of the Maadi culture near the Giza pyramids |journal=Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts, Abteilung Kairo |volume=53 |pages=241–253|s2cid=192152723 }}&lt;/ref&gt;. Radiokarbon usulida olingan sanalarni yaqinda qayta baholash natijasida Maadi madaniyatiga nom bergan [[Maadi|manzilgoh]] taxminan miloddan avvalgi 3800–3400-yillarga oid ekani aniqlangan. Giza hududidan topilgan qoldiqlarning yoshi ham, ehtimol, shu oraliqdan oshmaydi&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bajeot |first=Jade |title=Predynastic Maadi in context: the research of the Italian expedition revisited (1977–1986) |date=2017 |publisher=Dipartimento di scienze dell'antichità, Sapienza Università di Roma |isbn=978-88-904240-2-1 |series=Studi di preistoria orientale |location=Rome}}&lt;/ref&gt;.

== Piramidalar va Sfinks ==
[[File:Giza pyramid complex (map).svg|thumb|upright=1.6|Giza piramidalari majmuasi xaritasi]]
[[File:Giza-pyramids-uwm.png|thumb|upright=1.2|1938-yilda shimoldan olingan surat: orqa fonda piramidalar, oldinda esa Nil vodiysining ekin ekiladigan yerlari]]
[[File:&quot;Pyramids of Ghizeh.&quot; 1893.jpg|thumb|''Ghizeh piramidalari'', 1893-yil. Misr; asl tasvirlar asosida tayyorlangan [[Geliogravyura]]. Misrshunoslik boʻyicha Wilbour kutubxonasi, [[Bruklin muzeyi]]]]
[[File:Egypt, Giza.jpg|thumb|1914-yilda olingan suratda Buyuk piramida va Gizaning Katta sfinksi ([[Autochrome Lumière]] usulida)]]
[[File:Pyramids from afar (2).tif|thumb|1955-yilda piramidalar majmuasi]]
[[File:On top̠ of Cheops Pyramid.jpg|thumb|Buyuk piramida tepasidan [[Xafra piramidasi]] tomon koʻrinish]]

Giza piramidalari majmuasi [[Xeops piramidasi|Buyuk piramida]] (Xufu yoki Xeops piramidasi nomi bilan ham tanilgan; taxminan miloddan avvalgi 2580–2560-yillarda qurilgan), undan janubi-gʻarbda bir necha yuz metr uzoqlikda joylashgan biroz kichikroq [[Xafra piramidasi]] (yoki Xefren piramidasi) hamda yana bir necha yuz metr janubi-gʻarbda joylashgan nisbatan kichik [[Menkaura piramidasi]]dan (yoki Mikerin piramidasidan) iborat. [[Katta sfinks]] majmuaning sharqiy qismida joylashgan. Misrshunoslar orasida Katta sfinksning boshi [[Xafra]] tasvirlangan degan fikr keng qabul qilingan. Ushbu yirik yodgorliklardan tashqari, majmuada „malikalar piramidalari“ deb ataluvchi bir nechta kichik yordamchi inshootlar, marosim yoʻlaklari va ibodatxonalar ham mavjud.&lt;ref name=&quot;Verner&quot;&gt;Verner, Miroslav. The Pyramids: The Mystery, Culture, and Science of Egypt's Great Monuments. Grove Press. 2001 (1997). {{ISBN|0-8021-3935-3}}&lt;/ref&gt; Arxeologik inshootlardan tashqari, hududning qadimgi tabiiy landshafti ham oʻrganilgan.&lt;ref&gt;{{Cite journal |last1=Sheisha |first1=Hader |last2=Kaniewski |first2=David |last3=Marriner |first3=Nick |last4=Djamali |first4=Morteza |last5=Younes |first5=Gamal |last6=Chen |first6=Zhongyuan |last7=El-Qady |first7=Gad |last8=Saleem |first8=Amr |last9=Véron |first9=Alain |last10=Morhange |first10=Christophe |date=2022-09-13 |title=Nile waterscapes facilitated the construction of the Giza pyramids during the 3rd millennium BCE |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |language=en |volume=119 |issue=37 |article-number=e2202530119 |doi=10.1073/pnas.2202530119 |doi-access=free |issn=0027-8424 |pmc=9477388 |pmid=36037388|bibcode=2022PNAS..11902530S }}&lt;/ref&gt;

=== Xufu majmuasi ===
{{main| Xeops piramidasi}}
[[Xufu]] piramidasi majmuasi tarkibiga hozirda Nazlet al-Samman qishlogʻi ostida koʻmilib qolgan vodiy ibodatxonasi kiradi. Bu yerdan [[diabaz]] toshidan yasalgan qoplama va nummulitli ohaktoshdan qurilgan devorlar topilgan, biroq hududda arxeologik qazish ishlari olib borilmagan&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Shafer |first1=Byron E. |url=https://books.google.com/books?id=cv08amI7lkUC&amp;q=khufu+%22valley+temple%22&amp;pg=PA51 |title=Temples of Ancient Egypt |last2=Arnold |first2=Dieter |publisher=I.B. Tauris |year=2005 |isbn=978-1-85043-945-5 |pages=51–52}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Arnold |first1=Dieter |url=https://archive.org/details/encyclopaediaofa00diet/page/126 |title=The encyclopaedia of ancient Egyptian architecture |last2=Strudwick |first2=Nigel |last3=Strudwick |first3=Helen |publisher=I.B. Tauris |year=2002 |isbn=978-1-86064-465-8 |page=[https://archive.org/details/encyclopaediaofa00diet/page/126 126] |url-access=registration}}&lt;/ref&gt;. Vodiy ibodatxonasi marosim yoʻlagi bilan bogʻlangan boʻlib, qishloq qurilishi vaqtida bu yoʻlakning katta qismi vayron boʻlgan. Yoʻlak Xufuning dafn marosimlari ibodatxonasiga olib borgan, u esa piramida bilan tutashgan. Ushbu ibodatxonadan faqat bazalt qoplamasi saqlanib qolgan. Podshoh piramidasi bilan bogʻliq uchta kichik malika piramidasi ([[G1-a piramidasi|G1-a]], [[G1-b piramidasi|G1-b]] va [[G1-c piramidasi|G1-c]]) hamda kemalar uchun moʻljallangan uchta chuqur mavjud&lt;ref name=&quot;PM&quot;&gt;[[Bertha Porter|Porter, Bertha]] and [[Rosalind Moss|Moss, Rosalind L. B.]] ''Topographical Bibliography of Ancient Egyptian Hieroglyphic Texts, Reliefs, and Paintings. Volume III. Memphis. Part I. Abû Rawâsh to Abûṣîr.'' 2nd edition, revised and augmented by Jaromír Málek, The Clarendon Press, Oxford 1974. [http://www.gizapyramids.org/pdf_library/porter-moss_III_giza.pdf PDF from The Giza Archives, 29,5 MB] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200801013421/http://www.gizapyramids.org/pdf_library/porter-moss_III_giza.pdf |date=1 August 2020 }} Retrieved 10 February 2017.&lt;/ref&gt;{{rp|11–19}}. Kema chuqurlarida kemalar boʻlgan, piramidaning janubiy tomonidagi ikkita chuqurdan esa qazish ishlari paytida butun holatda saqlangan kemalar topilgan. Ulardan biri — [[Xufu kemasi]] qayta tiklangan. Dastlab u [[Giza quyosh kemasi muzeyi]]da namoyish etilgan, keyinchalik esa [[Buyuk Misr muzeyi]]ga koʻchirilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=A team from the Grand Egyptian Museum succeeded in the first trial run conducted to test the vehicles that will be used in the transferring the first Khufu Solar Boat from its current location |url=https://egymonuments.gov.eg/news/a-team-from-the-grand-egyptian-museum-succeeded-in-the-first-trial-run-conducted-to-test-the-vehicles-that-will-be-used-in-the-transferring-the-first-khufu-solar-boat-from-its-current-location/ |date=2019 |website=[[Ministry of Tourism and Antiquities]] |access-date=8 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=In pictures: Egypt pharaoh's 'solar boat' moved to Giza museum|url=https://www.bbc.co.uk/news/in-pictures-58088867|work=[[BBC News]]|date=2021-08-07|access-date=2021-08-07}}&lt;/ref&gt;.

Xufu piramidasi poydevori yaqinida asl tashqi qoplama toshlarining oz qismi hanuzgacha saqlanib qolgan. Ushbu qoplama toshlari [[Tura (Misr)|Tura]] konlaridan qazib olingan sifatli oq ohaktoshdan tayyorlangan&lt;ref name=&quot;Verner&quot;/&gt;.

=== Xafra majmuasi ===
{{main| Xafra piramidasi| Katta sfinks}}
[[Xafra]] piramidasi majmuasi vodiy ibodatxonasi, Sfinks ibodatxonasi, marosim yoʻlagi, dafn marosimlari ibodatxonasi va podshoh piramidasidan iborat. Vodiy ibodatxonasidan Xafraning bir nechta haykali topilgan. Ularning ayrimlarini 1860-yilda Mariett ibodatxona polidagi quduqdan topgan. Boshqalari esa Ziglin (1909–1910), Yunker, Reysner va Hassanning keyingi arxeologik qazish ishlari davomida aniqlangan. Xafra majmuasida kemalar uchun moʻljallangan beshta chuqur va ichida [[serdab]] joylashgan yordamchi piramida ham boʻlgan&lt;ref name=&quot;PM&quot; /&gt;{{rp|19–26}}.

Xafra piramidasi balandroq joyda qurilgani va uning yon tomonlari qiyaligi tikroq boʻlgani sababli, yonidagi Xufu piramidasidan kattaroq koʻrinadi. Aslida esa uning balandligi ham, hajmi ham kichikroq. Xafra piramidasining choʻqqi qismida tashqi qoplama toshlarining katta qismi hanuzgacha koʻzga tashlanadi&lt;ref name=&quot;Verner&quot; /&gt;.

=== Menkaura majmuasi ===
{{main|Menkaura piramidasi}}
[[Menkaura]] piramidasi majmuasi vodiy ibodatxonasi, marosim yoʻlagi, dafn marosimlari ibodatxonasi va podshoh piramidasidan iborat. Vodiy ibodatxonasida bir vaqtlar Menkauraning bir nechta haykali boʻlgan. [[ Misrning V sulolasi|V sulola]] davrida vodiy ibodatxonasiga kichikroq old ibodatxona qoʻshilgan. Dafn marosimlari ibodatxonasidan ham Menkauraning bir nechta haykali topilgan. Miloddan avvalgi taxminan 2510-yilda qurib bitkazilgan podshoh piramidasi uchta yordamchi, yaʼni malika piramidasiga ega&lt;ref name=&quot;PM&quot; /&gt;{{rp|26–35}}. Majmuadagi toʻrtta yirik yodgorlik orasida bugungi kunda faqat Menkaura piramidasining asl sayqallangan [[ohaktoshlar|ohaktosh]] qoplamasi toʻliq yoʻqolgan holda koʻrinadi&lt;ref name=&quot;Verner&quot;/&gt;.

=== Sfinks ===
[[File:Sphinx partially excavated2.jpg|thumb|Qisman qazib ochilgan Sfinks. Surat 1867–1899-yillar oraligʻida olingan]]
{{Main|Katta sfinks}}
Sfinks podshoh [[Xafra]] hukmronligi davrida yaratilgan&lt;ref name=&quot;Riddle of the Sphinx&quot;&gt;{{Cite web |date=2009-12-23 |title=Riddle of the Sphinx |url=https://www.documentarystorm.com/riddle-of-the-sphinx/ |access-date=2023-08-04 |website=Documentary Storm}}&lt;/ref&gt;. Yangi podsholik davrida [[Amenxotep II]] Hauron-Haremaxetga bagʻishlab yangi ibodatxona qurdirgan. Keyingi hukmdorlar ushbu inshootni kengaytirib, unga qoʻshimchalar kiritgan&lt;ref name=&quot;PM&quot; /&gt;{{rp|39–40}}.

=== Qirolicha Xentkaus I maqbarasi ===
{{main|Xentkaus I piramidasi}}

[[Xentkaus I]] Gizaga dafn etilgan. Uning LG 100 va G 8400 raqamlari bilan maʼlum boʻlgan maqbarasi [[Markaziy maydon (Giza)|Markaziy hudud]]da, [[Menkaura]]ning vodiy ibodatxonasi yaqinida joylashgan. Qirolicha Xentkausning piramida majmuasi uning piramidasi, kemalar uchun moʻljallangan chuqur, vodiy ibodatxonasi va piramida shaharchasini oʻz ichiga oladi&lt;ref name=&quot;PM&quot; /&gt;{{rp|288–289}}.

== Qurilishi ==
{{Main|Misr piramidalarining qurilishi}}

Piramidalar qurilishi haqidagi aksariyat nazariyalar ulkan toshlarni konlardan olib chiqib, sudrab tashish va kerakli joyiga ko‘tarib o‘rnatish g‘oyasiga asoslanadi. Toshlarni tashish va joylashtirishning taklif etilgan turli usullari qay darajada amalga oshirilishi mumkinligi borasida kelishmovchiliklar mavjud.

Toshlarni tashishning ehtimoliy usullaridan biri katta tosh plitalarni yog‘och chanalarga joylashtirib, ularni materiallarni silliqroq siljitish uchun suv bilan ho‘llangan yer ustidan tortishdan iborat bo‘lgan.

Piramidalarni qurish jarayonida me’morlar o‘z usullarini vaqt o‘tishi bilan takomillashtirgan bo‘lishi mumkin. Ular poydevor uchun qumni emas, balki nisbatan tekis va mustahkam asosni ta’minlaydigan qoya jinslarining sirtini tanlaganlar. Qurilish maydonini sinchiklab o‘lchab, toshlarning birinchi qatlamini yotqizgach, piramidalarni bir-birining ustiga gorizontal qatlamlar joylashtirish orqali barpo etganlar&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |title=The Egyptian Pyramid {{!}} Smithsonian Institution |url=https://www.si.edu/spotlight/ancient-egypt/pyramid |access-date=2026-03-15 |website=www.si.edu |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=read |first=Short |title=Casing stone from the Great Pyramid of Giza |url=https://www.nms.ac.uk/discover-catalogue/casing-stone-from-the-great-pyramid-of-giza |access-date=2026-03-15 |website=National Museums Scotland |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Buyuk piramida ulkan miqyosdagi me’moriy loyiha bo‘lib, qurilgan davrida dunyodagi eng baland inshoot hisoblangan. Uni qurishda 5,5 million tonna ohaktosh va 8 000 tonna granit ishlatilgan. Toshlarning aksariyati qurilish maydonining o‘zidan qazib olingan, ayrimlari esa Turadagi konlardan olinib, Nil daryosi bo‘ylab sol va barjalarda Giza yassitog‘ligiga olib kelingan&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;. Hozirda Buyuk piramidaning quyi qismida tashqi qoplamaning atigi bir nechta toshi o‘z joyida saqlanib qolgan. O‘rta asrlarda (V–XV asrlar) qolgan toshlar Qohira shahridagi qurilish loyihalarida foydalanish uchun olib ketilgan bo‘lishi mumkin&lt;ref name=&quot;Verner&quot; /&gt;.

Nisbatan yumshoq ohaktosh plitalarini kesish va yo‘nish uchun mis asboblardan foydalanilgan. Qattiqroq granitni yemirish uchun esa dag‘al kukunlar va qumdan foydalanilgan, so‘ngra uni kesishda mis asboblar ishlatilgan&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

Piramidaning simmetrik shaklini saqlash uchun tashqi qoplama toshlarining balandligi va kengligi bir xil bo‘lishi kerak edi. Ishchilar piramida devorlarining qiyalik burchagini ko‘rsatish uchun barcha bloklarga belgi qo‘ygan hamda ular bir-biriga aniq mos tushishi uchun sirtlarini sinchiklab tekislagan bo‘lishi mumkin. Qurilish vaqtida toshlarning tashqi yuzasi silliq ohaktosh bilan qoplangan edi, ammo vaqt o‘tishi bilan ortiqcha tosh qatlamlari yemirilib ketgan&lt;ref name=&quot;Verner&quot; /&gt;.

Buyuk piramida qurilishining yakuniy bosqichlari haqidagi yangi ma’lumotlar 2013-yilda [[Wadi al-Jarf]]dan topilgan papiruslar, ayniqsa, jamoasi [[Tura (Misr)|Tura]] konlaridan oq ohaktoshni Gizaga yetkazishga mas’ul bo‘lgan nazoratchi [[Merer kundaligi|Merer]]ning kundaligi topilishi orqali qo‘lga kiritildi. Ushbu kundalik allaqachon nashr etilgan edi&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Tallet |first=Pierre |title=Les papyrus de la mer Rouge: papyrus Jarf A et B |date=2017 |publisher=Institut français d'archéologie orientale |isbn=978-2-7247-0706-9 |series=MIFAO |location=Le Caire |language=fr}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, mazkur kashfiyotning ahamiyati haqida keng kitobxonlar ommasiga mo‘ljallangan asar ham chop etilgan&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Tallet |first1=Pierre |title=The Red Sea scrolls: how ancient papyri reveal the secrets of the pyramids |last2=Lehner |first2=Mark |date=2021 |publisher=Thames &amp; Hudson Ltd |isbn=978-0-500-05211-2 |location=London New York, New York}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nbcnews.com/science/cosmic-log/4-500-year-old-harbor-structures-papyrus-texts-unearthed-egypt-flna1C9356840 |title=4,500-year-old harbor structures and papyrus texts unearthed in Egypt|website=NBC News|date=16 April 2013 |language=en |access-date=2019-07-30}}&lt;/ref&gt;.

Asrlar davomida piramidalar qurilishiga qancha vaqt va mehnat sarflangani haqida ko‘plab bahslar bo‘lib kelgan. Qurilish haqidagi eng qadimgi ma’lumotni yozib qoldirgan yunon tarixchisi Gerodotning ta’kidlashicha, loyiha 20 yil davom etgan va unda har safar uch oylik navbat bilan ishlaydigan 100 000 kishi qatnashgan. Zamonaviy tarixchilar esa qurilish 20–27 yil davom etganini va yil davomida doimiy ravishda 20 000–30 000 ishchi mehnat qilganini taxmin qiladilar&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

=== Maqsadi ===

Xufu piramidasi majmuasi (Giza buyuk piramidasi deb ham ataladi; u Giza piramidalari orasida eng katta va eng qadimiysidir) dastlab Misr fir’avni Xufu (yunon tarixchisi Gerodot ishlatgan ismning yunoncha shakli — Xeops nomi bilan ham mashhur) buyrug‘i bilan qurila boshlangan. Xufu vafotidan so‘ng uning o‘g‘li uchun Xafra piramidasi barpo etilgan. Nihoyat, Xafraning o‘g‘li uchun Menkaura piramidasi qurilgan. Piramidalar tegishli fir’avnlar uchun maqbara va ularning narigi dunyoga ko‘tarilishiga ko‘maklashadigan maskan sifatida bunyod etilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-04-15 |title=Probing Question: How were the Egyptian pyramids built? {{!}} Penn State University |url=https://www.psu.edu/news/research/story/probing-question-how-were-egyptian-pyramids-built# |access-date=2026-03-15 |website=www.psu.edu}}&lt;/ref&gt;.

Fir’avn ruhining '''''ka''''' deb ataluvchi bir qismi uning jasadi bilan birga qoladi, deb ishonilgan. Marhumning qoldiqlarini to‘g‘ri saqlash „sobiq fir’avnning o‘liklar shohi sifatidagi yangi vazifalarini bajarishi“ uchun zarur hisoblangan. Taxminlarga ko‘ra, piramida fir’avn uchun nafaqat maqbara, balki narigi dunyoda unga kerak bo‘ladigan turli buyumlar saqlanadigan joy vazifasini ham bajargan. Qadimgi misrliklar yerdagi o‘lim narigi dunyoga sayohatning boshlanishi deb hisoblashgan. Shohning mumiyolangan jasadi uni himoya qilish, ruhining o‘zgarishi va [[o‘limdan keyingi hayot]]ga ko‘tarilishiga imkon berish uchun piramida ostiga yoki uning ichiga dafn etilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.culturefocus.com/egypt_pyramids.htm |title=Egypt pyramids |publisher=culturefocus.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20100102205240/http://culturefocus.com/egypt_pyramids.htm |archive-date=2 January 2010 }}&lt;/ref&gt;.

Piramidalar, shuningdek, barcha fir’avnlarning otasi deb hisoblangan Misr quyosh xudosi Ra bilan bevosita aloqa o‘rnatish uchun mo‘ljallangan edi. Ra har kuni osmon bo‘ylab sayohat qiladi, deb ishonilgan. Piramidalarning shakli quyosh nurlarini ramziy ifodalashi, qiya tuzilishi esa marhum fir’avn ruhining Ra huzuriga ko‘tarilishi uchun to‘g‘ridan-to‘g‘ri yo‘lak yoki zinapoya vazifasini bajarishi kerak edi&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Khalid |first=Maryum |date=2025-03-18 |title=The Egyptian pyramids: marvels of ancient engineering |url=https://www.meer.com/en/83256-the-egyptian-pyramids-marvels-of-ancient-engineering |access-date=2026-03-15 |website=Meer |language=en}}&lt;/ref&gt;.

=== Astronomiya ===
[[File:PyramidsofGiza at night.jpg|thumb|Giza piramidalari majmuasining tunda ko‘rinishi]]

Piramidalarning astronomik ahamiyati haqida bir qancha mashhur nazariyalar mavjud. Ularning asosiy tomonlarga nisbatan yo‘nalishi bir darajaning o‘n beshdan bir qismidan ham kichik xatolik bilan belgilangan&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Katz |first=Brigit |title=Is the Fall Equinox the Secret to the Pyramids' Near-Perfect Alignment? |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/fall-equinox-secret-pyramids-near-perfect-alignment-180968223/ |access-date=2026-03-15 |website=Smithsonian Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt;. Orion bilan moslik nazariyasiga ko‘ra, piramidalar Orion yulduz turkumidagi belbog‘ni tashkil etuvchi uchta yulduz bilan bevosita mos ravishda joylashtirilgan&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Spence |first=Kate |date=16 November 2000 |title=Ancient Egyptian chronology and the astronomical orientation of pyramids |url=https://www.nature.com/articles/35042510 |department= |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |volume=412 |issue=408 |pages=320–324 |doi=10.1038/35042510 |pmid=11099032 |bibcode=2000Natur.408..320S |s2cid= |url-access=subscription |access-date=28 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;DIO Vol 13 No 1&quot;&gt;{{cite journal |title=The Great Pyramid: Star Fixed, When? |url=http://www.dioi.org/vols/wd1.pdf |date=December 2003 |journal=DIO: The International Journal of Scientific History |volume=13 |issue=1 |pages=2–11 |issn=1041-5440 |access-date=9 March 2022}}&lt;/ref&gt;.

Boshqa nazariyalarga ko‘ra, piramidalar kuzgi tengkunlik kuni quyosh bilan muayyan yo‘nalishda mos keladigan qilib qurilgan. Bu esa quyosh xudosi Ra bilan bog‘liqlikni yanada kuchaytirgan. Ushbu nazariya qadimgi misrliklar tengkunlik paytida quyosh harakatini kuzatish uchun gnomondan foydalanganini taxmin qiladi. Gnomon — quyosh soatiga o‘rnatilgan tik tayoq bo‘lib, uning soyasi kunning vaqtini ko‘rsatadi&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

== Yana qarang ==
*[[Misr piramidalari]]
*[[Misr piramidalari roʻyxati]]
*[[Eng yirik monolitlar ro‘yxati]], megalitlarning og‘irligini hisoblash bo‘limi kiritilgan
*[[Misrning tashqi ko‘rinishi]]
*[[Teotihuacan]]

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

== Havolalar ==
{{Commons category|Giza pyramid complex}}
* [https://egymonuments.com/locations/details/Pyramids Giza platosi]
* [https://web.archive.org/web/20060902142719/http://egypt.travel-photo.org/cairo/pyramids-in-giza.html Giza piramidalari] — [[CC BY-SA|Creative Commons litsenziyalari]] ostida eʼlon qilingan Giza piramidalari suratlari.
* 30 yildan ortiq vaqt davomida Giza hududida tadqiqot olib borayotgan [https://aeraweb.org/ Qadimgi Misr tadqiqotlari assotsiatsiyasi] rasmiy sayti.
* [http://www.3ds.com/introduction/revealed/ Xudin nazariyasini tushuntiruvchi uch oʻlchamli virtual sayohat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728075844/http://www.3ds.com/introduction/revealed/ |date=28 July 2011}} (maxsus plagin talab etiladi).
* [http://giza.fas.harvard.edu Garvard universitetidagi Giza arxivi] — 2010-yildan buyon Giza arxivi loyihasining [http://www.gizapyramids.org veb-sayti]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081011131428/http://www.gizapyramids.org/ |date=11 October 2008}} Ilgari Bostondagi [[Tasviriy sanʼat muzeyi (Boston)|Tasviriy sanʼat muzeyi]] tomonidan yuritilgan ushbu arxiv Garvard universitetiga koʻchirilgan va uning veb-sayti takomillashtirilib, kengaytirilgan. Sayt Giza boʻyicha tadqiqotlar uchun keng qamrovli manba hisoblanadi. Unda Garvard universiteti va Boston tasviriy sanʼat muzeyining 1904–1947-yillardagi qoʻshma ekspeditsiyasi, muzeyning keyingi dala tadqiqotlari, shuningdek, dunyoning turli mamlakatlaridagi boshqa ekspeditsiyalar, muzeylar va universitetlardan olingan fotosuratlar hamda boshqa hujjatlar mavjud.

[[Turkum:Dunyoning 7 moʻjizasi]]
[[Turkum:Qadimgi Misr]]
[[Turkum:Misrdagi ochiq osmon ostidagi muzeylar]]</text>
      <sha1>igy550yafa3lo8hqaagjg3o8a1dyirj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Jasur boʻling</title>
    <ns>4</ns>
    <id>672999</id>
    <revision>
      <id>6313815</id>
      <parentid>5987785</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T14:05:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ergashaliyev Ahmadullo</username>
        <id>317462</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Jumlani to'g'riladim</comment>
      <origin>6313815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2338" sha1="la4j49sg5dmylctbghxpjsyuz3xm3bb" xml:space="preserve">[[Fayl:Childrens psycology.jpg|thumb|Jasur boʻling, suv sovuqdan qorqmang chunki bu ish muammoni hal qilmaydi.]]
Vikipediyada barcha jasur boʻlsagina muvaffaqiyat qozonishi mumkin. [[Vikipediya]] foydalanuvchilari maqola yaratishlari va '''bemalol tahrir qilish huquqiga ega'''. Foydalanuvchilar sahifalardagi [[grammatika|grammatik]] va [[orfografiya|orfografik]] xatolarni tuzatib, ularni yangi faktlar, suratlar bilan toʻldirsalar, Vikipediya rivojlanib boraveradi. Albatta, bu ishda tahrirlovchining sogʻlom fikrli boʻlishi juda muhim. Oʻz navbatida boshqa foydalanuvchilar ham siz kabi, xuddi oʻzingiz qilgan tahrirni oʻzgartirishi mumkin.

Vikipediyada bemalol aylanib yuring, notoʻgʻri deb bilganingizni ikkilanmasdan tuzating, mazmuni yoʻq deb hisoblagan maqolalaringizni boyiting va hokazo. Buning uchun sizda toʻliq vakolat bor! Bunday jasoratni hamma sizdan kutadi. Siz mening soʻzlarimga shubha qilishingiz mumkin, lekin menga ishoning, Vikipediya shu tarzda boyib ketadi. Bu boʻsh maydonda faqat bitta cheklov bor – '''AXLOQ QOIDALARIGA MUVOFIQ'''! Boshqa foydalanuvchilar bilan teng huquqlarga ega ekanligingizni hech qachon unutmang!

Har qanday tahrir maqola sifatini yaxshilashga xizmat qilishi kerak. „Bemalol tahrirlang“ degani „'''Xohlagan ishingizni qiling“ degani emas'''. Shunchaki ermak uchun tahrir qilaverish ham, boshqa manbalardagi tayyor matnni shunday olib-oʻtkazish ham kerak emas. [[VP:Tanlangan maqolalar|Tanlangan]], [[VP:Yaxshi maqolalar|yaxshi]] maqolalarga alohida ehtiyotkorlik bilan qarash kerak, zero ular [[VP:Betaraflik|betaraflik]] nuqtai nazaridan katta mehnat bilan yaratilgan. Qisqacha maqolalarni bemalol tahrirlash mumkin. Ularga kerakli manbalar, maʼlumotlar, faktlar qoʻshish olqishlanadi. Xatoni koʻrsangiz, uni darhol tuzating. [[VP:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlashga]] va qayta nomlashga ham alohida eʼtibor berish kerak.

Oʻzining katta va samarali mehnatlari bilan ajralib turgan foydalanuvchilarga minnatdorchilik tariqasida [[VP:Mukofotlar|orden]] beriladi.

== Yana qarang ==
* [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang]]
* [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]]
{{Vikipediyaning qoida va koʻrsatmalari}}
[[Turkum:Vikipediya:Foydalanuvchilarning xatti-harakatlarini tartibga soluvchi koʻrsatmalar]]
[[Turkum:Vikipediya:Tahrirlash koʻrsatmalari]]</text>
      <sha1>la4j49sg5dmylctbghxpjsyuz3xm3bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Lachin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673181</id>
    <revision>
      <id>6313928</id>
      <parentid>6234608</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6313928</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58875" sha1="nl1xe3msdgju6r7vv91pzwfxf1xhesr" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Lachin

|gerb =
| mavqe = Shahar
| mamlakat = Оzarbayjon
| tuman = Lachin tumani
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| lat_dir = N | lat_deg = 39 | lat_min = 38 | lat_sec = 27
| lon_dir = E | lon_deg = 46 | lon_min = 32 | lon_sec = 49
| maydon = 
| rasmiy til = ozarbayjoncha
| aholi = 	7 829 (1989 yıl)
| sanalgan yil = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib =  Oʻgʻoʻ
| telefon kodi = +994 26
| sayt = http://lachin-ih.gov.az/
}}

'''Lachin''' — [[Ozarbayjon Respublikasi]]&lt;nowiki/&gt;dagi shahar, Lachin tumanidagi administrativ markaz. Ozarbayjon poytaxti [[Boku|Boku shahri]]dan shosse yoʻli uzunligi 450&amp;nbsp;km., Xonkendi stansiyasi temir yoʻli uzunligi 60&amp;nbsp;km. Shimoldan Kelbadjar, sharqdan – Xodjali, Shusha hamda Xodjavend, janubdan esa Gubadlin tumanlari bilan, gʻarbdan esa Armaniston Respublikasi bilan chegaradosh. Bu yerda dunyodagi eng qadimgi daraxt hisoblangan – temir daraxt, katta miqdordagi dorivor oʻsimliklar oʻsadi, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli rangdagi marmar qatlamlariva konlari, shuningdek koʻpgina maʼdanli suv manbalari mavjud.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Tarixi ==
Avval Lachin Abdallar deb nomlangan, 1923&lt;ref name=&quot;R2&quot;/&gt; yildan boshlab shahar maqomini olgan, 1926-yildan boshlab Lachin deb nomlana boshladi. 1930-yilda Lachin administrativ tumani tashkil etilganidan soʻng, Lachin shahri uning markaziga aylandi.
[[Fayl:Berdzor060.JPG|thumb|left|Shaharning panoramasi|300px]]
Tagi Shaxbazi Lachin uchun joyni tanlagan va uni shunday nomlagan. Hudud maydoni - 1,84 ming kvadrat kilometr, aholi soni - 72,4 ming (01.04.2013)  kishi.   Lachin tumanida 1 shahar (Lachin), 1 aholi punkti (Gaygi) va 125 qishloq boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

„Lachin“ toponimi oykonim sifatida 1924-yildan boshlab xaritamizdan joy egalladi. Bundan oldin u oʻzini „Yukari Lachin“ nomi bilan oʻzini saqlab qoldi. Qadimiy xaritalarni oʻrganish qisman shuni koʻrsatadiki, muhim tepalik bilan bir qatorda, [[Kichik Kavkaz]] togʻ tizmasidagi Qorabogʻ togʻ tekisliklaridagi eng katta tizma hisoblangan Lachin choʻqqisi eʼtiborni tortadi. Bu choʻqqi Katta Kirs va Kichik Kirs choʻqqilari bilan birga Yuqori Qorabogʻ viloyatida uchburchakni tashkil qiladi. Bu choʻqqi Qorabogʻ togʻlari tizmasi markazida, janubi gʻarbda joylashgan.&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt;

Izlanishlar shuni koʻrsatadiki, „Lachin“ nomi geografik, tarixiy, adabiy manbalarda uchraydi. Manbalardan bizga maʼlumki, „Lachin“ toponimi — oronimdir, yaʼni togʻ nomidir. Lekin bu toponim huddi fuqarolik huquqi kabi oʻzida oykonim shaklini qozondi. Buni biz Lachin soʻzi ishtirok etgan qishloqlar nomidan koʻrishimiz mumkin: [[Shusha tumani|Shusha]]da Lachinlar, [[Kalbajar tumani]]da Lachin qishlogʻi, Kalbajar tumanidagi Lachingaya qal’asi va boshqalar.&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;

Avval taʼkidlanganidek, adabiy manbalardan bu [[nom]] haqida maʼlumot yegʻdik va ularda „Lachin“ nomini uchratish mumkin. Hozir yaqin oʻtmishda bu nomni topish juda oson. Bugungi kunda bunday ismlar ham uchramoqda. Bu ism haqida maʼlumot toʻplaganda, mashhur hind shoiri Amir Xosrav Dexlavi hayoti haqidagi manbalarda uning otasining ismi „Lachin“ eʼtiborimizni tortdi. Otasining ismi: „Amir Maxmud Shams Lachin“. Tarixiy manbalardan shu maʼlum boʻldiki, uning ota-bobolari Oʻrta Osiyo bosib olinishi sababli Hindistonga kelishgan. Oʻsha davrlarda ''&quot;Lachin&quot;'' turkiy qabilasi [[Turkmaniston]]&lt;nowiki/&gt;ning Koperdag janubida qoʻnim topgan. Hindistonda yashab ijod qilgan oʻz davrining buyuk shoiri Amir Xosrav Dexlavi nomida oʻz qabilasi nomi ham mavjud.&lt;ref name=&quot;R7&quot; /&gt;

Shuni taʼkidlash kerakki, „Lachin“ turkiy qabilasi XVIII asrning boshlarida Turkmanistonning janubiy hududida yashagan. Moʻgʻullar bosqini davrida Lachin qabilasining bir qismi [[Ozarbayjon]]&lt;nowiki/&gt;da qoʻnim topdi. Ular Gargachay va Xakarchay basseynlari yaqinidagi Xalifalida, Xachin hukmronligiga qarashli [[Qorabogʻ]]&lt;nowiki/&gt;ning yuqori qismida, joylashishdi. Lachin turkiy qabilasining bir qismi esa Hindistonda joylashdi.&lt;ref name=&quot;R8&quot; /&gt;

[[Fayl:Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun inzibati xəritəsi.jpg|thumb|right|Ozarbayjon Respublikasi Lachin tumanining ma'muriy xaritasi|300px]]

Oʻrta asrlarda Ozarbayjonda Lachin qalʼasi va Lachin shahri boʻlgan. Qorabogʻda qalʼaning mavjudligi haqida Kirakos Gandjeli taʼkidlab oʻtgan. Uning yozishicha, Lachin Gasan Djalal&lt;nowiki/&gt;ning qalʼalaridan biri boʻlgan. Ozarbayjonda oʻrta asrlarda shuningdek, Lachin shahri ham boʻlgan, u shaharda pullar quyib chiqarilgan. Bu shahar Chobani xonlari davrida yanada yuksaldi.&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R10&quot; /&gt;

Lachin — boy tarixiy oʻtmishga ega hudud. Lachinning yodgorliklari miloddan avvalgi I-II ming yilliklarga toʻgʻri kelgan Xojavand viloyatidagi Azix va Jabrayil tumanidagi Taglar gʻorlariga qaraganda hali ham qadrli va noyobdir.
XII-asr oxiri - XIII-asr boshlarida Qorabogʻning togʻli qismida Albaniya Xachin knyazligi oʻrnatildi. Ushbu printsip hozirgi Lachin viloyatini ham qamrab olgan. Shuning uchun Togʻli Qorabogʻning boshqa mintaqalarida boʻlgani kabi bu joylarda xoch nomi bilan bogʻliq yangi nomlar va toponimlar paydo boʻldi. Hozirgi Lachinning Xachinyali qishlogʻi, Boʻzlining Xachin qishlogʻi va Xachin Dashi deb nomlangan joy bunga misoldir.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;/&gt;

Keyinchalik Xachin knyazligi hududida Xachin, Varach, Dizag, Gulustan (Talish) va Chilabord bilan birga Qorabogʻ-Albaniya shohlari barpo etildi.
[[1828]] yildagi Rus-Eron urushlaridan keyin imzolangan Turkmanchay shartnomasiga koʻra, mintaqa Rossiyaga Shimoliy Ozarbayjonning bir qismi sifatida qoʻshildi. Rossiya homiyligida [[Usmoniylar davlati|Usmonli imperiyasi]] va Erondan armanlarni Janubiy Kavkazga ommaviy koʻchirish boshlandi. Biroq, armanlarni Lachin mintaqasida joylashtirish imkoni boʻlmadi.
Ozarbayjonda xonliklar tugatilgandan soʻng, Lachin viloyati [[1829]] yilda yangi tashkil etilgan Qorabog 'viloyatiga qoʻshildi va [[1868]] yilda hozirgi Lachin yangi tashkil etilgan [[Zangezur]] okrugiga qoʻshildi. Zangezur tumani Yelizavetpol viloyati ([[Ganja]] viloyati) tarkibiga kirgan, [[1918]]-[[1922]] yillarda esa [[Qorabogʻ|Qorabog]] 'viloyati tarkibiga kirgan.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçın həsrətimizin 18-ci ili |url=http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611163253/http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm }}&lt;/ref&gt;

[[1905]]-[[1907]] va [[1914]]-[[1920]] yillarda Arman qurolli guruhlari tomonidan Zangezur mintaqasida, shu jumladan, Lachinda sodir etilgan qirgʻinlar natijasida yarim millionga yaqin musulmonlar oʻldirildi.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;/&gt;

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] tashkil etilganidan keyin ham Armanistonning Qorabogʻ va Zangezurni egallab olishga daʼvolari natijasida qirgʻinlar davom etmoqda. Armaniston qoʻmondoni Andronik oʻz qurolli kuchlari bilan Qorabogʻga Gorus, Lachin, Shushadan kirib, arman aholisini Ozarbayjon hukumatiga qarshi qoʻzgʻatmoqchi, provokatsiyalar uyushtirmoqda va mintaqada itoatsizlikni keltirib chiqardi. Shu maqsadda Andronikus bir necha ming kishilik qoʻshini bilan Zabux qishlogʻini kesib oʻtib, Lachin tomon yurishni boshladi. Bundan xabardor boʻlgan Qorabog 'general-gubernatori Xosrov aka Sultonovning ukasi Sulton aka Sultonov oʻz partizan guruhi bilan Lachin-Zabux yoʻlidagi jarda pistirma qildi. Bu yerda taxminan bir kun davomida juda qonli janglar boʻlib oʻtdi. Ushbu janglarda general Andronik deyarli barcha kuchini yoʻqotdi va bir necha kishi bilan qochishga muvaffaq boʻldi. Ushbu jangdan keyin [[vodiy]] xalq orasida &quot;Qonli vodiy&quot; deb nomlandi.
Ushbu magʻlubiyatdan keyin ham arman jangarilari mintaqada koʻpincha qirgʻinlarni amalga oshirmoqdalar. Andranik Rossiyaning moliyaviy koʻmagi bilan Ozarbayjonning ushbu mintaqasini beqarorlashtirish va Zangezur va Qorabog 'erlarini egallab olish uchun doimiy ravishda yangi qurolli guruhlarni yaratgan.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Andronikə qan udduran &quot;Qanlı dərə&quot; |url=http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611133345/http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm }}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Sus, Lachin corridor.jpg|thumb|right|Lachin yo'lagi|300px]]

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] hukumati mamlakatning hududiy yaxlitligini taʼminlash uchun Zangezurga qoʻshinlar joʻnatmoqda. Togʻ tomon yoʻnaltirilgan janglarda Sulton aka Sultonov boshchiligidagi Lachin qurolli guruhlari ham qatnashadilar. Jang ozarbayjon qoʻshinlarining muvaffaqiyati bilan boshlangan boʻlsa-da, togʻni ushlab turishning iloji boʻlmadi. Tez orada viloyat Oltin Armiya boʻlinmalari tomonidan egallab olindi.

[[1920]] yil [[30 noyabr]]da Ozarbayjon Kompartiyasi Markaziy Komitetining Siyosiy va tashkiliy byurolarining qoʻshma yigʻilishining qarori bilan Zangezur tumani 2 qismga boʻlingan va natijada 6 742 kv.m. 3.105 kv. Km. versti Ozarbayjon SSR tarkibiga kirdi, shu jumladan Laçin, 3637 kv. km. verstning bir qismi Armanistonga berilgan edi. Ozarbayjon SSRning qolgan qismi Shusha okrugiga kiritilgan. [[1923]] yil [[7 iyul]]da Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tashkil etilishi natijasida Shusha tumani ikkiga boʻlindi - Shusha viloyati, shu jumladan Shusha shahri Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tarkibiga kirdi. Ushbu davrda Shusha tumanining Togʻli Qorabogʻ Respublikasiga kirmaydigan qismida maʼmuriy markazni tashkil etish zarurati paydo boʻldi. Kurdiston okrugi hozirgi Lachin, Gubadli va Kalbajar tumanlarini oʻz ichiga olgan hududda tashkil etilgan. Maʼmuriy markaz vaqtincha Shushada joylashgan boʻlsa-da, oʻsha yili 1923-yilda Lachin va Abdallar qishloqlari oʻrtasida kichik shaharcha qurildi va avtohalokat markazi oʻsha erga koʻchirildi. Yengillik va yaqin atrofdagi qishloqning nomini hisobga olgan holda Tagi Shahbazi tashabbusi bilan shahar Lachin deb nomlandi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçınsız 27 il |url=https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611141618/https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html }}&lt;/ref&gt;

Maʼmuriy jihatdan avariya Kalbajar, Goturlu, Kurdhaji, Garigishlag, Xakari (Murodxonli) va Pusyan (Gubadli) tumanlaridan iborat boʻlgan. 1930-yilda Ozarbayjon SSRda favqulodda maʼmuriy hududiy birliklar tugatildi va ularning hududlarida tumanlar tashkil etildi. Yuqorida taʼkidlab oʻtilganidek, 3 ta tuman - Lachin, Gubadli va Kalbajar tashkil etildi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

[[Fayl:View of the ruined Malibey village in Lachin District.jpg|thumb|left|Lachin tumanining Malibey qishlog'i (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Ozarbayjonning gʻarbiy erlarini egallab olgan va bu erlarda davlat qurgan armanlar Ozarbayjonga qarshi yangi, yirikroq hududiy daʼvolarni ilgari surishni boshladilar. Ular Qorabogʻni Armanistonga qoʻshib olish masalasini koʻtarishdi va Lachin mintaqasini yoʻq qilish yoʻllarini toʻsiq sifatida koʻrib chiqdilar. Sovet Ittifoqi davrida armanlar bir necha bor maʼmuriy markaz sifatida Lachinni tugatishga urinishgan, ammo ularning tashabbuslari samara bermadi. Buning oʻrniga 1970-1980-yillarda ular Gulebird, Cicimli, Malibey, Garigishlag, Sadinlar va boshqa qishloqlardagi yuzlab gektar erlarni va umuman Garagol platosini egallab olishga muvaffaq boʻlishdi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

== Lachin tumanining bosib olinishi ==
Mintaqada dunyodagi eng noyob daraxtlar hisoblangan qizil temir oʻrmonlar, koʻplab mineral suvlar, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli xil rangdagi marmar konlari, dorivor oʻsimliklarning haddan tashqari koʻpligi va boshqalar mavjud. Bu yerda.
Tagi Shahbazi Simurg Lachin shahrini tanladi va unga bu nom berdi. Tagi Shahbazi Simurg Ozarbayjonning birinchi Boku rektori boʻlgan. U Ozarbayjonda yozuvchi, publitsist va pedagog sifatida tanilgan. Taʼkidlash joizki, Laçin viloyati [[1924]] yilda tashkil etilgan.

Armaniston Respublikasining [[Ozarbayjon]]ga qarshi hududiy daʼvolari va harbiy tajovuzlari natijasida [[1992]] yil [[18 may]]da Lachin viloyati Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olingan.
[[1992]] yil 8 mayda Shusha armanlar tomonidan bosib olingandan soʻng, Armaniston qurolli kuchlari ogʻir artilleriya bilan Lachin viloyati markaziga intensiv ravishda oʻq uzdilar.&lt;ref name=&quot;lach&quot;&gt;[http://kars.mfa.gov.az/news/4/3067 Azərbaycanın Laçın rayonunun Ermənistan tərəfindən işğal olunmasından 26 il ötür.]&lt;/ref&gt;.

[[1992]] yil [[16]]-[[17]] mayga oʻtar kechasi Armaniston armiyasi Shushaning Turshsu hududiga va Armanistonning Gorus viloyati yoʻnalishiga hujum qildi va [[18 may]]da Lachinni egallab oldi. Mintaqani egallab olgan qurolli kuchlarning aksariyati Laçin yoʻlagi orqali kirishdi.
Muhim geostrategik mavqega ega boʻlgan Lachinning bosib olinishi Ozarbayjon iqtisodiyotiga jiddiy zarar etkazdi. Bosqinchilik natijasida Lachin viloyati aholisi etnik tozalashga tortildi, 300 dan ortiq harbiy va tinch aholi halok boʻldi va bedarak yoʻqoldi. Xozirgi kunda Ozarbayjonning turli viloyatlarida 77000 dan ortiq lachinliklar majburiy koʻchirilgan.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Armaniston mintaqadagi davlat va xususiy mulkka jiddiy zarar etkazdi. Shunday qilib, 217 madaniy, 101 ta taʼlim, 142 sogʻliqni saqlash muassasalari, 462 savdo, 30 ta aloqa, 2 ta avtotransport va turli ishlab chiqarish obʼektlari talon-toroj qilindi va yoʻq qilindi.
54 dunyo va 200 dan ortiq mahalliy ahamiyatga ega tarixiy obidalar vayron qilingan. VI-asrdagi Alban Agoglan maʼbadi, XIV-asrdagi Malik Ajdar qabri, Garagishlag qishlogʻidagi masjid va Zabux qishlogʻidagi qadimiy qabriston.

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|right|Agoglan ma'badi|300px]]

Lachin tarix muzeyi va uning qadimiy oltin, kumush va bronza tangalari talon-toroj qilindi. Shuningdek, kumush sumka, talon-toroj qilingan Lachin tarix muzeyining eksponati Londondagi Sothebyʼs auksionida 80 ming dollarga sotildi.
Armaniston Jeneva konventsiyalari boʻyicha majburiyatlarini tajovuzkor sifatida qoʻpol ravishda buzib, Lachin mintaqasini qayta nomlash, mintaqaning tabiiy boyliklarini talon-toroj qilish va daromad manbaiga aylantirish, asosan Suriyadan kelgan arman qochoqlari uchun maqsadli turar-joy siyosatini olib borish orqali demografik tarkibini oʻzgartirish kabi noqonuniy xatti-harakatlarni amalga oshirdi. davom etmoqda.
Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi (ECHR) Ozarbayjon fuqarolarining foydasiga, Ozarbayjonning Lachin viloyatida Chiragovlar va boshqalarning Armanistonga qarshi daʼvo arizasini koʻrib chiqdi.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Qarorning 19 va 20-bandlarida, shuningdek, Laçin viloyatiga, xususan, Lachin shahriga 1992-yil may oyi oʻrtalarida Laachinga amalga oshirilgan havo hujumlari, koʻplab uylarning vayron qilinishi, shaharning talon-toroj qilinishi va yonib ketishi haqida soʻz boradi. Atrofdagi qishloqlarning butunlay vayron boʻlishi va Ozarbayjon erlarining bosib olinishi tasdiqlandi.

Armanistonning kuchayib borayotgan harbiy tajovuzi sharoitida BMT Xavfsizlik Kengashi Ozarbayjon hududlarini bosib olishni va Ozarbayjonning hududiy yaxlitligini, suverenitetini va hududiy yaxlitligini qoralaydigan 822 (1993), 853 (1993), 874 (1993) va 884 (1993) rezolyutsiyalarni 1993-yilda qabul qildi. Qorabog 'Ozarbayjonning ajralmas qismi ekanligini tasdiqlab, bosqinchi kuchlarni bosib olingan hududlardan zudlik bilan, soʻzsiz va toʻliq chiqarib yuborilishini talab qildi.
Ammo Armaniston BMT Xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyalarining talablarini bajarmaydi va Ozarbayjonning bosib olingan hududlarini anneksiya qilish siyosatini olib bormoqda.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

[[2020]]-yil [[10-noyabr]]da imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra, [[1 dekabr]] kuni Armaniston Qurolli birlashmalari Lchin tumanini boʻshatgan holda Ozarbayjon Qurolli kuchlariga topshirdi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://president.az/articles/45923 |title = Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ermənistan Respublikasının baş naziri və Rusiya Federasiyasının Prezidentinin Bəyanatı|date = 2020}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Лачин кара гел.jpg|thumb|left|Karagol ko'li|300px]]

== Geografiyasi ==

Lachin nomini tilga olganda, uni koʻrgan inson koʻz oldida oʻziga maftun qiladigan va eʼtiborni tortadigan goʻzal panorama keladi. Viloyatning quyi qismida, Zangezur togʻ etagida, Artiz, Salag va Merkiz togʻlari bir – biridan masofada, ulardan biron masofada, Xustun, Kyapyaz, Kechyaldag togʻ massivlari qad koʻtargan, ular ortida Pirdavan, Gadjaran, Kichin togʻlari koʻrinmoqda. Zangezur togʻ massivlari choʻqqilari ayrim joylarda dengiz sathidan 3906 metrga yetadi va doimiy qorlar bilan qoplangan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Minkend ===

Minkend — Ozarbayjon Respublikasining Lochın rayoni Minkend qishloq maʼmuriy-hududiy doirasidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

[[1992]] yilda [[Armaniston Respublikasi]] qurollı dan bosib olindi. 
2020-yil 10-noyabrdagi uch tomonlama, Ozarbayjon-Rossiya-Armaniston orasidagi kelishuvga muvofiq 2020-yil 1-dekabrda ishgʻoldan ozod qilindi. Hozir Ozarbayjon Qurolli kuchlari nazoratida.

Minkend qishlogʻi [[Qorabogʻ|Qorabog]]ʼ platosida joylashgan. Etnooykonimdir. Bu qishloq oʻz nomi bilan qadimgi turkiy tilli mingimin qabilasi nomini aks ettiradi (manbalarda nomi mingat deb ham yuritiladi). [[VII]]-[[VIII]] asrlarda Oʻgʻuz Konfederatsiyasi tarkibida boʻlgan minglar XII-XIII asrlarda qipchoqlarning, XIII-XIV asrlarda esa Oltin Oʻrdadagı yirik qabila uyushmalaridan biri boʻlgan. Temur davrida (XIV asr) boʻlib oʻtgan siyosiy voqealarda faol ishtirok etgan minglar keyinchalik turli hududlarga oʻrnashib olgan. Ozarbayjonda ular qurgan minglab yangi aholi maskanlari, jumladan, Minkend ular nomi bilan ataladi. Hozir ozarbayjonlar yashayotgan qishloq aholisining etnik tarkibi maʼlum tarixiy voqealar tufayli bir necha marta oʻzgardi. Bu Mingchivan qishloqi (Zangilan tumani), Mingiz mahallasi (Ordubad shahri), Mingishlog, Mingi, Kattaming, Mingon (Oʻzbekiston) va Mingiston (Tojikiston) ham minglar bilan bogʻliq.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Minkənd|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-156-0|page=304|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|accessdate=8 iyul 2017|chapterurl=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|archive-date=2021-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712153142/http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf}}&lt;/ref&gt;

Qishloqning boshqa bir nomi Shahsuvarli edi. Minkend qishlogʻi asosan xarak, qora-tom, tom, shirvony-tom (mahalliy sharoitlarga koʻra qazilgan yer osti qazilmalaridan tayyorlangan binolar) deb nomlangan xususiy binolardan iborat boʻlgan. Vaqt oʻtishi bilan mahalliy qurilish materiallari (mahalliy daryo toshlari yoki qoyalar, ohak-tosh aralashmasi, mahalliy yogʻoch turlaridan olingan taxta materiallari) dan tosh uylar qurildi

Qishloq hududida Kavqaz Albaniyasi davriga oid binolarining qoldiqlari, turli xil yozuvli tosh yodgorliklar, alban qabristonlarining qoldiqlari saqlanib qolgan. Bunga ajoyib misol qishloq hududida joylashgan Minkend ibodatxonasi boʻlib, u [[XV asr]]da qurilgan deb hisoblanadi.

Minkend qishlogʻida yashovchi odamlardan olingan maʼlumotlarga koʻra, bu hududlarda maskunlashgan birinchi odamlar Husaynlar avlodlari boʻlgan. Shunday qilib, oʻn yettinchi asrning oxiri, oʻn sakkizinchi asrning boshlarida Daralayaz tumanidan Zangezur tumaniga koʻchgan Husayn ismli kishi bu joylarga kelib, yashash uchun ana shu yerni tanlagan. Uning toza havosi, billur buloqlari, yashil oʻrmon va chorva uchun oʻtloqlar  koʻpligi Husaynlar naslidan keyin boshqalarda qiziqish uygʻotgan va shunday qilib, necha-necha avlod kelishi bilan katta qishloq, Minkend qishloqi paydo boʻlgan.

Qishloqda oʻrta maktab, klub, kutubxona, kino binosi va shifoxona bor edi.

Qishloqning madaniy, iqtisodiy va ijtimoiy hayotidagi muayyan yuksalishlar XVIII asr oxirida yanada rivojlandi. [[1890]] yilda Minkend qishloq maktabiga asos solindi. Oʻz faoliyatini 42 nafar oʻquvchi bilan boshlagan „Rus-Tatar-Ozarbayjon maktabida“ darslar turk va rus tillarida oʻqitildi. Bu maktabda shariat darslari ham oʻtilgan. Maktabda birinchi shariat darsi Mulla Vali Karbaloiy oʻgʻli, boshqa darslar Rasul Tohirov, rus tili darslari esa Geladze tomonidan oʻqitilgan. 1896 ildə maktabga ilk ozarbayjon, Rasul bey Tohirov direktor etib tayinlandi. 1912-kimdir bir sinfli, 1920-yilda kimdir ikki sinfli, [[1920]] yildan [[1940]] yilga qadar yetti yillik tugallanmagan oʻrta maktab 1940-yildan soʻng esa oʻrta maktab sifatida faoliyat koʻrsatgan. [[1979]] yilda sobiq prezident [[Haydar Aliyev]]in farmoni bilan Minkend qishlogʻida maktab uchun 620 oʻrinli yangi bino qurilib, oʻsha davrning eng zamonaviy uskunalari bilan jihozlandi.

Qishloqda xonaki usul bilan ip yigirish, gilam toʻqish mashgʻulot turlaridan biri edi. Deyarli koʻp oilalarda toʻquv dastgohi (hana va yer hanasi) boʻlgan. Aholi oʻzi tayyorlagan jun, paxta va ipak kalavalardan gilam, sholcha, palos, farmash, xurjun,  darparda va boshqa ashyolar tayyorlangan.

Emandan va grabdan turli roʻzgʻor buyumlari, shu jumladan, idish-tovoq, togʻora,  kuv,  kosa, shayinli tarozi, yung tarash uchun taroq, hana, darparda və keng arqon toʻqish üçün yer hanasi va hokazo shunday ashyolarga misol boʻla oladi.

Minkend daryosi ustidagi ikki bukrili koʻprik, shuningdek Abadxeyir deb nomlangan hududdagi bir bukrili koʻprik va Minkend ibodatxonasi qishloqda joylashgan tarixiy yodgorliklardir.

Qishloq [[Boku]] shahridan 505&amp;nbsp;km gʻarbda shosse yoʻli bilan, tuman markazidan 55&amp;nbsp;km shimoli gʻarbda shosse yoʻli bilan, kichik Kavkaz togʻlarida, Qorabogʻ platosining janubi-gʻarbiy yonbagʻrida, [[Armaniston]] bilan chegarada joylashgan. [[Xonkendi]] temiryol stansiyasi bilan shosse yol orasidagi masofa 127 kmdan iborat. Qishloq oʻrmon va oqar suv boʻyida, baland togʻlar etagida joylashgan. Oʻrmonlarda nomi Qizil Kitobga kiritilgan qizil eman, shuningdek archa, yovvoyi meva va reza mevalar, maysazorlarida shifobaxsh giyohlar oʻsadi. Qishloq oʻrmonlarida asosiy oʻrmon hosil qiluvchi daraxt turlaridan eng koʻp tarqalganlari eman va grabdir.

Hakarichayning bir irmogʻi boʻlgan Minkend daryosi qishloq hududidan oʻtadi. Oʻz manbaini qishloq hududidagi tepaliklardan boshlagan buloqlar Minkend daryosi (Hakarichay) oʻzaniga qoshiladi. Iqlim sharoitiga qarab daryo va buloqlardagi suv hajmi mavsumiy tarzda oshib, kamayib boradi. Bahorning oxiri va yoz oylarida qishloqdagi ayrim daryo va buloqlarning suvi kamayib yoki butunlay qurib qoladi. Ammo yogʻin miqdoriga qarab bahor va kuz fasllarida oqar suv va buloqlar oʻz oqimini butunlay tiklaydi.

Dengiz sathidan 1600 metr balandlikda joylashgan Minkend qishlogʻi hududida odatdagi buloqlar bilan birga issiq suvli narzan tipidagi buloqlar ham bor. Ushbu buloqlar bikarbonat-xlorid-natriy-magniy-kaltsiy xususiyatlariga ega boʻlib va iliq 280J Narzandir.

Bu suvlar Lachin va uning atrofidagi hududlar aholisi uchun sevimli muolaja vositasi hisoblanadi. Shu bilan birga Minkend hududida Narzan tipidagi sovuq mineral suvli boshqa buloqlarni ham uchratish mumkin.

Iqlimi yozda salqin va qishda sovuq. Oʻrtacha yillik harorat 1&amp;nbsp;°C dan 8&amp;nbsp;°C orasida oʻzgaradi. Yogʻingarchiliklarning yillik miqdori 700–800&amp;nbsp;mm gacha boʻladi.

1914-yil 1 yanvar sanasida olingan maʼlumotlarga koʻra, qishloqda har ikki jinsdan ozarbayjonlar va asosan etnik kurdlardan iborat 1,532 nafar aholi yashar edi.&lt;ref&gt;&quot;Кавказский календарь на 1915 год&quot;. Издан по распоряжению Наместника его Императорскаго Величиства на Кавказе, под редакцией А.А.Эльзенгера и Н.П.Стельмащука, Тифлис. Типография Канцелярии Наместника Е.И.В. на Кавказе, казённый дом. 1914./Оглавление: Глава — Отдел статистический: Список населенных мест Кавказа, стр. 158&lt;/ref&gt;

Aholisi [[1991]] yilda 2306 nafar boʻlgan.
[[2006]] yil statstikasiga koʻra qishloqda 2150 aholi bor edi.
[[2009]] yil dekabr oyidagi  maʼlumotga asosan qishloqda 2704 aholi istiqomat qilagan.
Qorabogʻ urushi vaqtida qishloq aholisidan 14 nafari shahid boʻlgan.

=== Oqbuloq === 
Oqbuloq — [[Ozarbayjon Respublikasi]]ning Lachin rayoni Oqbuloq qishloq maʼmuriy hududidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

Tuman markazidan taxminan 62&amp;nbsp;km shimoli-gʻarbda joylashgan.

Asosini [[Eron]]dan koʻchib kelgan kurd qabilalari solgan deb taxmin qilinadi. Ozarbayjonda Sovet hokimiyati oʻrnatilgach, u mintaqaning qizil Kurdiston deb atalgan viloyati tarkibida edi.

Hojazsu daryosining oʻng irmogʻi sohilida joylashgan. Oʻtmishda qishloq hududi Zangezur viloyatida yashagan oqkorpu qabilasining qishlash joyi boʻlgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=&quot;Ağbulaq (Laçın)&quot;. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti.|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-155-3|page=44|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azerbaycan_toponimlerinin_ensiklopedik_lugeti.pdf|accessdate=8 iyul 2017}}&lt;/ref&gt;

Shahid Amir Askarov nomidagi oʻrta maktab bor. Oʻrta maktab, klub, kutubxona, shifoxona, pochta boʻlimi, 3 doʻkon va boshqa ijtimoiy obyektləri bor edi.

[[2006]] yilgi statistika maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 50 kishini tashkil etgan.
Arman manbalarining [[2014]] ilga oid olan maʼlumotiga maʼlumotlarga koʻra, qishloqda 42 oila yashaydi.&lt;ref name=&quot;lacin&quot;&gt;[http://lacin.info/lent/560-shgal-olunmush-lachin-rayonunun-qarakechdi-kendinde-yeni-mekteb-istifadeye-verilib.html İşğal olunmuş Laçın rayonunun Qarakeçdi kəndində yeni məktəb istifadəyə verilib.]{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} lacin.info {{az}}&lt;/ref&gt;

Aholisi 998 nafardir.

Taniqli insonlari:
* Baxshi Jabbor  — baxshi, Lochin tumanining „İşıqlı“ ( Nurli) baxshi ansambli badiiy rahbari, birinchi Butunittifoq ijodiyot festivali gʻolibi (1977).
* Sharif Ogʻayor — shoir, yozuvchi, Ozarbayjon Yozuvchilar Birligi aʼzosi.
* Babek Xudoyorov — ADNAni bitirgan 
* Əmir Əsgərov — şəhid

Shahidlari
* Imron Salim oʻgʻlu Imronov (1939-?)
* Nabat Alish qizi Imranova (1947-?)
* Amir Ollohquli oʻgʻli Asgərov (1924-?)
* Zarifa Sari qizi Mamadova (1938-?)
* Jafarquli Baxtiyor oʻgʻli Baxtiyorov (1947-?)

== Moddiy-madaniy merosi ==
Lachin tumanida 200 gacha tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻrgʻonlar, qalʼa turidagi arxeologik nuqtai nazardan muhim yodgorliklar, koʻpgina qabr yodgorliklari, stel, ot, qoʻy haykallari, syujetli toshlar, shuningdek, koʻpgina tabiiy boyliklar, qimmatli maʼdanli suvlar boʻlgan. Yuqorida taʼkidlanganlarning barchasi 1992-yilning 18 mayidan boshlab Armaniston Respublikasi tomonidan [[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|okkupatsiya qilingan]].&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Agʻogʻlan monastiri ===

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|left|Agʻogʻlan monastiri|300px]]

Agʻogʻlan monastiri - Lachin rayoni hududida, [[Ozarbayjon]]-[[Armaniston]] chegarasi yaqinida joylashgan [[V]]-[[VI]] asrlar oid bazilika. Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi.

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.

Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. XV asrda tumani ikki qismga boʻlingan: Shimoliy qismi Xozoraberd, janubiy qismi esa Kashatag deb atalgan. Agʻogʻlan monastiri aynan janubiy qism hududida tushgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi | last = Hewsen | first = Robert H. | title = Armenia: A Historical Atlas | year = 2001|location=Chicago| publisher =University of Chicago Press | ISBN= 0-226-33228-4 | pages = 100–104, 121–123 }}&lt;/ref&gt;

Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi. Tatev yepiskopligiga boʻysungan monastir [[XIII]] asr tarixchisi Stepanos Orbeli va XVII asr tarixchisi Tovma Vanandetsi tomonidan yirik diniy markaz sifatida tilga olinadi.

[[Fayl:Sarı Aşığın abidəsi (XVII əsr).jpg|thumb|right|Sari Oshiq qabri (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Monastir ilk bor IX asr voqealari munosabati bilan tarixiy manbalarda tilga olingan:

{{cquote|''Syunik knyazi Filippe Tatev monastiri foydasiga yaqinlikdagi yashash yerlarini yepiskop Dovudga 1000 dirhamga sotdi (siylov qildi)... bu haqda quyidagi matn tuzildi. 299 yilda (milodiy 844) ... va Sisarnaveng igumeni Stepanos guvohligi bilan''&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Сюнийский епископ|first=Степанос|title=История|date=1861|publisher=Изд. Эмина|location=Москва|page=150-153}}&lt;/ref&gt;}} Bu maʼlumotlar tadqiqotchilar uchun maʼbadni IX asrga oid deyishlari uchun asos boʻlib xizmat qilgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Щеблыкин|first=И.П|title=Архитектура VIII-X веков|publisher=кн. ААЭН|location=Баку|page=43}}&lt;/ref&gt;

G. Mammadovaning qayd etishicha, ''„Taxmin qilish mumkinki, 844 yilda Sisarnaveg juda keng va taniqli monastiri edi, uning xizmatkori baxshish hujjatida guvoh deb koʻrsatilgan. Maʼbadning meʼmoriy xususiyatlari, albatta, uning qurilishi tarixi yanada qadimiy davrga tegishli ekanligini aytish imkonini beradi“''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=55}}&lt;/ref&gt;  Tadqiqotchining fikricha, Agʻogʻlan ibodatxonasining qurilishi tarixi VI asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова59&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=59}}&lt;/ref&gt;

[[1613]] yilda monastirni oʻrab turgan qalʼa devorlari mustahkamlanib, gumbazli asosiy kirish darvozasi qurilgan. Bu haqda maʼlumotni oʻz ichiga olgan arman tilidagi qabrtoshi [[1989]]-yildan [[1992]]-yilgacha boʻlgan davrda, Lachin viloyati Ozarbayjon nazoratida boʻlgan davrda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Karapetian, Samvel. ''Armenian Cultural Monuments in the Region of Karabagh''. Yerevan: Gitutiun Publishing House, 2001, səh. 145.&lt;/ref&gt; Asosiy cherkov binosi va qoʻngʻiroq minorasi [[1779]] yilda taʼmirlangan. Bu haqda xabar bergan cherkov tosh lavhasi [[1967]] yilda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Hasratyan, Murad M. ''Tsitsernavank''. Yerevan: Vneshtorgizdat, 1990, səh. 5.&lt;/ref&gt;

XIX asrda monastir cherkovi Zeyve qishlogʻidagi arman aholisi tomonidan foydalanililgan va Avliyo Stefan cherkovi deb atalgan. Zeyvaning arman aholisi 1905-yilda arman-tatar qirgʻini paytida qishloqni tark etgan va hech qachon qaytmagan. Sovet davrida cherkov tarixiy yodgorlik sifatida himoya ostiga olingan.&lt;ref&gt;Karapetian. ''Armenian Cultural Monuments'', p. 137.&lt;/ref&gt;

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Janubiy devordagi darvoza shakliga muvofiq qurilishning birinchi bosqichi V-VI asrlarga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian, Patrick and Jean-Michel Thierry, ''Armenian Art''. New York: H.N. Abrams in association with Prelacy of the Armenian Apostolic Church of America-Catholicosate of Cilicia, 1989, səh. 509.&lt;/ref&gt; Biroq, alternativ nuqtai nazarga koʻra, maʼbad dastlabki bosqichda majusiy maʼbad vazifasini oʻtagan va bu bosqich uchinchi asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Hasratyan. ''Tsitsernavank'', səh. 5-6.&lt;/ref&gt;

Qurilishning ikkinchi bosqichida bazilikaga derazasiz ravoq qoʻshilgan (toʻrtburchak ichki qismining sharqiy tomonida ichkaridan qurilgan) va tashqi devorlarning yuqori qismi qoʻshilgan. Qurilishning bu bosqichi VI asrni qamrab oladi. Bu bosqichda yoʻlaklarni kiraverishdan ajratib turuvchi arkada yogʻoch ustunlar bilan qurilgan. Qurilishning uchinchi bosqichiga tegishli tosh qubbalar va ustunlar yogʻoch oʻtmishdoshlarini almashtirdi. Kapitellar uslubi asosida qurilishning bu bosqichi VI asr oxiri-X asr boshlariga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian and Thierry. ''Armenian Art'', səh. 509.&lt;/ref&gt;

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Maʼbad binosida mustahkamlash ishlari izlari bor. Misol uchun, pilasters keyinchalik shimoliy qismda qurilgan va Markaziy ustunlar bir yoki ikki tomondan mustahkamlangan. Oʻrta qism ikki qatlamli boʻlib, yon tomonlari bir qatlamli qoplamaga ega, Sharqiy qismida rotonda shaklidagi kichik qoʻngʻiroq minorasi mavjud. Yorugʻlik Janubiy devordagi ikkita katta oyna, gʻarbiy devordagi yupqa derazalar va oʻrta navning qarama-qarshi qismlarida joylashgan derazalar orqali taʼminlandi.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Bazilikaning dekorativ urbanizatsiyasi bizning davrmizga faqat parchalar holida yetib kelgan. Ustun kapitellari ilk xristian davri Kavkaz meʼmorchiligiga xos geometrik naqshlar bilan bezatilgan yupqa tosh plitalardan iborat.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Саинян|first=А.|title=Архитектура Касахской базилики|publisher=АН. Арм. ССР|location=Ереван|page=121}}&lt;/ref&gt; Yon fasadlardagi yupqa derazalar ham islomgacha boʻlgan davr Kavkaz meʼmorchiligida eng koʻp tarqalgan elementlardan biridir.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Высоцкий|first=А.И.|title=Проблема датировки в раннесредневековой архитектуре стран Закавказия|date=1977|location=Ереван|page=113|edition=III респ. конф. по проб културы и иск. Армении, Тезисы докладов}}&lt;/ref&gt;

Shimoliy devorda freskalar qoldiqlari bilan suvoq materiallar parchalari mavjud. G. Mammadovaning fikricha, bu fakt ''„... maʼbadning ichki devorlari tashqi devorlarga nisbatan qattiqroq toshdan qurilganligi va pilon va ravoqlardan farqli oʻlaroq, nozik qirilgan tosh bilan qoplanmaganligi bilan izohlanadi. Shimoliy devordagi qoldiqlarga qaraganda, maʼbadning ichki devorlari suvalgan va freskalar bilan bezatilgan deb koʻrsatish mumkin“.''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

G. Mammadova Maʼbad devorlarining freskali bezaklari uning konfessional mansubligi haqidagi savolga oydinlik kiritishga yordam berishi mumkinligini taʼkidlaydi. Shunday qilib, VI asrning ikkinchi yarmida katolikos Movses koʻrsatmalaridan soʻng monofizit gregorian cherkovi cherkovlar arxitekturasida monumental rangtasvirdan foydalanishni maʼqullamadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last1=Яралов|first1=Ю.C.|title=Строительная техника Византии|publisher=Всеобщая история архитектуры, т.3|location=Москва|edition=56}}&lt;/ref&gt; Freskalar rangtasviri X asr boshlaridan Armaniston hududida keng yoyila boshladi. Janubiy Kavkazdagi ilk xristianlik cherkovlarida freskalarning mavjudligi ibodatxonaning Xalsedonizm bilan bogʻlanishiga asos boʻlib xizmat qiladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова57&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=57}}&lt;/ref&gt; Janubiy Kavkazdagi Sisarnaveng bazilikasining eng yaqin analogi Kaxetiyadagi Kachareti bazilikasi hisoblanadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Чубинашвили|first=Г.|title=Архитектура Кахетии|publisher=Изд. АН Груз. СССР|location=Тбилиси|page=58}}&lt;/ref&gt;

== Madaniyat, taʼlim va tibbiyot muassasalari ==
[[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|Okkupatsiyadan oldin]] bu yerda 217 madaniy muassasalar, 142 sogʻliqni saqlash obyektlari, 133 boshqarma va muassasalar, 100 umumtaʼlim maktablari, 5 maktabgacha taʼlim muassasalari, 5 musiqa maktablari, 1 maktab internat, 1 oʻrta taʼlim kasb – texnik bilim yurti, 1 aloqa uyi va hokazo boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;
* Tarix va o'lkashunoslik muzeyi Lachin shahridagi 5000 eksponat.
* Davlat san'at galereyasida 50 ta ekspozitsiya Laçin shahrida joylashgan.
* Sari Ashiq yodgorlik muzeyi Gulebird qishlog'ida 500 ta eksponat.
* Mishni qishlog'ida muzey 250 eksponat.

== Madaniy va meʼmoriy yodgorliklari ==
Viloyatda 300 ga yaqin tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻriqxonalar, qalʼa tipidagi arxeologik yodgorliklar, koʻp sonli maqbaralar, toshchalar, otlar, qoʻchqor figuralari, qoyatosh toshlari, shuningdek koʻplab tabiiy boyliklar, qimmatbaho mineral suvlar mavjud boy.
Ushbu hududdagi yodgorliklarning aksariyati Kavkaz Albaniya davridagi yodgorliklardir. Olimlarimiz fikriga koʻra, Kavkaz alban davridagi ushbu yodgorliklarning aksariyati bizning eramizdan avvalgi nasroniylik davriga tegishli.
Ushbu joylarning murakkab er sharoitlari va ob-havosi koʻplab daryolar kesishmalarida va yoʻllarning oʻtish qiyin qismlarida koʻpriklar qurishga olib keldi. Ular asosan bitta kemerli yoki ikki kamarli koʻpriklardir.
Arman qurolli kuchlari tomonidan Lachin hududini bosib olish paytida mintaqadagi tarixiy, madaniy va diniy yodgorliklarning aksariyati yoʻq qilindi. Tumandagi quyidagi yodgorliklar tumandagi yodgorliklarning atigi 70 foizini tashkil qiladi.

[[Fayl:Berdzor075.JPG|thumb|left|Hakari choy|300px]]

* Abdallar (Beylik) qishloq hududida: [[XVIII asr]]ning Xakari daryosidagi koʻprik, temirdan yasalgan temir davri, qabriston.
* Zabux qishlogʻi hududida: suyak qabristoni, [[XVI asr]] Xallanli qabristoni.
* Malibey qishlogʻi hududida: qadimiy qabriston.
* [[IX asr]]dagi Agoglan qal'asi, Kosalar qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Sultonlar (Husulu) qishlogʻi hududida: [[1761]] yildagi Sulton Ahmad saroyi, [[XIV asr]]ning qadimiy qabristoni.
* Soltanbaba maqbarasi, Shayx Ahmad maqbarasi, maqbarasi, Zeyva qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Gʻaribishlag qishlogʻi hududidagi [[XI asr]] masjidi, Damirovlu Pir-ibodatxonasi.
* Sadinlar qishlogʻining markazidagi [[XVII asr]] ibodatxonasi.
* Hajilar qishlogʻida: qadimiy qabriston, buloq (yodgorlik).
* Vagazin qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* [[XV asr]] bolalar minorasi, katta buloq, Korja bulogʻi, Gushchu qishlogʻi hududidagi Sadinlar qal'asi.
* Qal'a, Mirik qishlogʻi hududidagi [[XV asr]] ibodatxonasi.
* Boʻzlu qishlogʻi hududidagi qabriston, Xachin Yali hududidagi [[XV asr]] Xachin toshi.
* Ahmadli qishlogʻi hududida [[XVII asr]]ga oid &quot;Vang&quot; qabristoni.
* [[XV asr]]ning Minkend daryosi ustidagi ikki kamarli koʻprik, Minkend qishlogʻi hududida, Abakxeyir hududidagi bitta kamarli koʻprik. Ma'bad.
* Sheylanli qishlogʻi hududidagi Birtagli koʻprigi.
* Garagol hududidagi masjid va qabriston.
* Xoʻjaz qishlogʻidagi gʻor, ibodatxona.
* Bulag (yodgorlik), Soyugbulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Zabux qishlogʻidagi koʻprik (1988-yilda buzilgan).
* [[XV asr]]dagi Qizlar qabriga oʻrnatilgan yodgorlik, Temir davri minorasi, Temir asrning Qiz tepasi (tepasi), Oʻrta asrlarning qadimiy qabristoni, Bayati Sari Ashiq maqbarasi.
* [[XVI asr]]dagi Malik Ajdar maqbarasi, [[XVI]]-XVII-[[XV]] asrlarga oid mozor, Oʻrta asrlarning Choʻpon toshchasi va Cicimli qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]]dagi Xalifa maqbarasi, Malxalaf qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston. Buzilgan koʻprik.
* Ashagi Farajan qishlogʻi hududidagi [[X]] asr ibodatxonasi, Farajon Gulabird yoʻlidagi koʻprik, qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]] bahori Sus qishlogʻi hududida.
* [[XVII asr|XVII-asr]] bahori, qadimiy qabriston, Seyidlar qishlogʻi hududidagi Pirjanchay ustidan qadimiy koʻprik.
* [[XVII asr]] bahori, Pirjaxon qishlogʻi hududida [[XI asr]] Govur qal'asi.
* Korjabulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Ziyrik qishlogʻi hududidagi temir asridagi Rizvan oʻrmonidagi hoy.
* Arikli qishlogʻi hududidagi XVI asrdagi Garashaggal maqbarasi, Araxish qabristoni va qadimiy qabriston.
* Pichanis qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Shalva qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Gorchu qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Lachindagi (1941-1945) Ulugʻ Vatan urushi qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik majmuasi.

[[1924]] yildan keyin mintaqada qurilgan koʻpriklar, buloqlar, yodgorlik va yodgorlik majmualari va boshqalar.&lt;ref&gt;http://karabakh-az.com/index.php?do=static&amp;page=lachin{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Lachin tumanidagi tarixiy va madaniy yodgorliklarning nomlari roʻyxati ==
=== Arxitektura yodgorliklari ===

* Ikitagli koʻprigi, [[XVII asr]], Abdallar qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, [[XVIII asr]], Zabux qishlogʻi
* Agoglan qal'asi majmuasi, [[XV asr]] Kosalar qishlogʻi
* Sulton Ahmad saroyi, [[1730]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Hamza Sulton saroyi, [[1761]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Sultonbaba maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Shayx Ahmad maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Maqbarasi, [[XVII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Kafir-qala,  Zeyva qishlogʻi
* Masjid, [[XVIII asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Gala, Gariqishlag qishlogʻi
* Damiovlu piri sovme, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Gushchu qishlogʻi
* Masjid, [[XVI asr|XVI –asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Buloq, Hajilar qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asrlar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, XVII-[[XVIII asr]]lar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]],  Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[X asr]] Sadinlar qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Bulag (Boybuloq), [[1858]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Bulag (Korjabulag), [[1890]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Gala (Qal'a), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Qal'a (Sadinlar qal'asi), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Pir Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]lar, Varazug qishki lageri
* Varazug ma'badi qish
* Ma'bad, [[XIII asr]], Mirik qishlogʻi
* Qal'a, qadimgi, Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVI asr]], Mirik qishlogʻi
* Bahor (Behbudali bulogʻi), XVIII asr, Mirik qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Qora tom, Oʻrta asrlar
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Koʻprik, [[1970]], Mirik qishlogʻi
* Gʻor (Dark kaha), Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVII asr]], Ahmadli qishlogʻi
* Koʻprik (Seyid Amir koʻprigi), [[1970]] yil, Ahmadli qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Galacha qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Minkend qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-XIV asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovme, [[XVI]] asr,  Minkend qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovma, [[XIII]] asr, Garakeshdi qishlogʻi
* Birtagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]larga oid,  Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Gʻor ma'badi, qadimgi Xojaz qishlogʻi
* Sovme, [[VI]]-[[VII asr]]larga oid Xojaz qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-[[XIV]], Pikenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sanduga, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbaralar (Almammed-2), oʻrta asrlar, Pichanis qishlogʻi
* Buloq (Soyuqbulag) Soyuqbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Soyugbulag qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Malik Ajdar maqbarasi, [[XV asr]], Cicimli qishlogʻi
* Qora tomi, Oʻrta asrlar, Tsicimli qishlogʻi
* Qor gumbazi, [[XVII asr]], Cicimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Tsitsimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Qora peshtoq, Oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Xalifaning qabri, [[XVII asr]], Malxalaf qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Buzilgan koʻprik, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Farajon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asrlarning quyi Farajon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Ashagi Farajan qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Sus qishlogʻi
* Bitta koʻprik, Seyidlar qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asr Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Pirjaxon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Pirjaxon qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Gavur qal'asi, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Sovma, [[X]]-[[XI asr]]lar, Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Arikli qishlogʻi
* Qorasaqqal maqbara, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Qabr (Araxish), Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Sovme, XVII Shalva qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Garasaggal platosi gʻori 
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Mishni qishlogʻi
* Mishni qishlogʻi, oʻrta asrlar
* Ma'bad, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Alxasli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Gavur Gala, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovma, [[XV asr]], Hajisamli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Hajisamli qishlogʻi
* Sovme Bulovluk, oʻrta asrlar,  Kishpeya tumani 
* Maqbarasi (Qara Murtuza), oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Almammed-1), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Jabrayil aka), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Qadimgi qal'a, oʻrta asrlar, Hajilar qishlogʻi
* Maqbara (Qaratel Pashabey qizi),  oʻrta asrlar,  Bulovlik qishlogʻi
* Murtuza aka onasining Arafli hududidagi maqbarasi, oʻrta asrlar

== Lachin tumanining taniqli shaxslari ==
[[Fayl:Laçın şəhidlərinə abidə.JPG|thumb|left|Ozarbayjonning Agjabedi viloyatining Taxtakorpu qishlog'ida Lachin shahidlari xotirasiga o'rnatilgan yodgorlik]]
* [[:az:Ələsgər Novruzov|Alasgar Xanlar oʻgʻli Novruzov]] - [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Əvəz Verdiyev|Avaz Hoshim ogli Verdiyev]] — Sovet Ittifoqi Qahramoni, Ikkinchi Jahon urushi qatnashchisi.
* [[:az:Fazil Mehdiyev|Fozil Umud oʻgʻli Mehdiyev]]  [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Firudin aka Daryali - armiya generali.
* [[:az:İskəndər bəy Sultanov (II)|Iskandar aka Sultonov]] — Toshnaksutyun va Armaniston terrorizmiga qarshi kurashning faol ishtirokchisidir.
* [[:az:İsrafil Şahverdiyev|Israfil Shahverdi ogli Shahverdiyev]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Kamil Nəsibov|Komil Balada oʻgʻli Nasibov]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Müseyib İlyasov|Museyib Ilyasov]] - Ozarbayjonda xalq ta'limi tarqalishida beqiyos xizmatlari boʻlgan ziyolilar, Shushada ochilgan Darulmu'allimning birinchi tashkilotchisi va direktori.
* [[:az:Nurməmməd bəy Şahsuvarov|Nurmammad bey Odilxon oʻgʻli Shaxsuvarov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] davrida Vazirlar Kengashi raisi.
* Oqtay Gulali oʻgʻli Gulaliyev — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Gara Murtuza aka — [[XVIII asr]]dagi Panaxali xon Sarijali-Javanshir qoʻmondoni, Qorabogʻning Xajisamli tumanining bekasi.
* Gorkhazm Abish oʻgʻli Eyvazov — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Rövşən Cavadov|Rovshan Javadov]] — Ozarbayjon ichki ishlar vazirining oʻrinbosari, OMON qoʻmondoni
* [[:az:Sarı Aşıq|Sari Ashiq]] — XVII-asrda yashagan mashhur ozarbayjon ashugʻi.
* [[:az:Sultan bəy Sultanov|Sulton aka Sultonov]] — milliy qahramon.
* Vugar Novruzov — yuridik fanlar doktori, Moldova Ozarbayjonlar kongressi raisi.
* [[:az:Xanlar Məmmədov|Xanlar Mammadov]] — Ozarbayjon Kompartiyasi Lachin tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, Lachin tumani ijroiya hokimiyatining rahbari, Ozarbayjon Respublikasining xalq deputati, [[:az:Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi|Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisining]] a'zosi.
* [[:az:Xosrov bəy Sultanov|Xosrov bey Sultanov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] birinchi mudofaa vaziri, Qorabog 'general-gubernatori, shifokor.
* [[:az:Zöhrab Qarayev|Zohrab Garaev]] — Ozarbayjon davlat tibbiyot universiteti professori

== Foydali suv manbalari ==
Lachinda koʻpgina foydali suv manbalari boʻlgan, 20 dan ortiq suv manbalari shifobahsh hisoblanadi. Odamlar qadimdan bu maʼdanli manbalarning shifobahsh hususiyatlari haqida bilishgan va davolanish uchun ularni isteʼmol qilishgan. Xalq orasida bu manbalarning moʻjizali shifobahsh hususiyatlari uchun – bosh uchun buloq, koʻz uchun buloq, tish uchun buloq, oshqozon uchun buloq va hokazo deb nom bergan. Bu manbalar asosan Minkend, Molla-Ahmedli, Mirik va hokazo aholi yashash joylari yaqinida boʻlgan. Bu manbalar atrofida odamlar dam olish uchun yegʻilgan va shu maqsad bilan ular bu joylarni obodonlashtirgan. Yoz oylarida bu yerga Qorabogʻ, Zangezur va ayniqsa Boku hamda Sumgaitning issiq joylaridan dam olish va davolanish uchun kelishgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Xorijiy oʻtishlar ==
[http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html karabakhmedia.az] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171001213641/http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html |date=2017-10-01 }}

== Adabiyot ==
* Lachin viloyati va uning toponimi: qisqa entsiklopedik lugʻat / N. Tapdikogʻlu; ilmiy tahrir B. Budagov, Boku: Araz, 2005, 370 b.
* Daryodan tomchi: Lachin viloyati aholisidan toʻplangan folklor namunalari / B. Kavanli; tahrirlangan M. Qasimli; soʻz boshligʻi M. E. Tahmazli, Kavanli, Baxtiyor. Boku: Nargiz, 2013, 267 b.
* Lachin viloyati onomastik birliklarining lingvistik tahlili: filol. e. n a. terlash al uchun tahrirlangan dis.: 10.02.01 / E. Sh. Abishov; Nasimi nomi. Tilshunoslik In-tu. Boku: 2006, 146 b.
* Lachin / Nazim Tapdiqoglu toponimlari; Muharrir: Orif Quliyev. Boku: 2002-yil, 152 b.
* Lachin 85 / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Alishov, I. Jalilbeyli. Boku: Araz, 2009, 149 b.
* Tarix fojiasi: Lachin / F. Ismayilov; tahrirlangan N. Asadov; ing. tili. tahrirlangan V. Mastaliyev. Boku: Nurlar, 2003. 47 b.
* Lachin: haqiqatlar, mulohazalar, tarixiy qadriyatlar [Matn] / F. I. Ismaylov; ilmiy tahrir Q.Haciyev; bosh muharrir. V. Abishov. Boku: Nurlar, 2012, 183 b.
* Zangozur Lachinning oltin toji / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Orif; sharhlovchi va ilmiy rahbar Sh. Tağıyeva; ilmiy tahrir F. Suleymanov. Boku: UniPrint, 2009, 270 b.
* Laçin latifalari / I. Qahramon; tahrirlangan va muqaddima. A Cahangir; dizayner E. Talishxonov. Boku: [&quot;OL&quot; MChJ], 2014, 194 b.
* Lachin: (Zangazurning oltin toji) / N. Mammadov; bosh maslahatchi va ilmiy muharrir. Y. Mahmudov. Boku: [ADPU], 2019, 376 b.
* Bu mamlakat boyoʻgʻli boʻlib qolmaydi (Matn): Lachin, Gubadli, Zangilon va Jabrayil viloyatlaridan toʻplangan folklor namunalari / Toʻplangan va tuzilgan. V. Nabioglu, M. Garadashli, A. Askar. Qizil. Nargiz, Boku: Yozuvchi, 1995, 240 b.
* Lachin viloyati urf-odatlari, toponimlari va dialekt soʻzlari (uslubiy qoʻllanmalar) / A. U. Aliyev; ilmiy tahrir V. I. Israfilov, Boku: [p. n.], 2017. 117 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Bu yoʻl Lachinga boradi ...: / Velish Garagö; Muharrir: A.Mirzali, Boku: Tarjimon, 2000, 108 b.
* Aka-uka Sulton aka va Xosrov aka / Z. Nabibeyli; tahrirlangan I. Mammadli, Boku: Nurlar, 2011, 173 b.
* Jannat vodiysi [Matn] / R. Tahmazli; tahrirlangan va muqaddima. O. Eltac. Boku: MM-S, 2019, 276 b.
* Qorabog 'vatani / Shahrza Agaev, Tayiba Xuseynova; Ilmiy muharrir.V. Piriyev, Boku: Nosir, 2008, 88 b.
* Bizni kutayotgan erlarimiz: / S. Oruc; tahrirlangan va dizayner YV Orujov; maslahatchisi M. İ. Abbosov; Boku: Adiloglu, 2010, 204 b.
* Qorabog 'urush gʻoyasi: Millatchilik - Terrorizm-Genotsid / Sh. N. Salamov, Shuhrat Nosirovich. (Shuhrat Barlas), Tbilisi: Universal, 2016, 274 p.
* XIX-XX asrlarda Turkiston va Janubiy Kavkaz.: Dashnaki Fargʻonadan Qorabogʻgacha / Sh. N. Salamov; Toshkent: Yangi asr avlodi, 2015-yil, 303 b.
* Fargʻonadan Qorabogʻgacha boʻlgan toshnaki (Elektron manba): film / avt. skript Sh. Salamov; rejissor-operator E. Mamedov; Toshkent, Ram SEL Film, 2016-yil

== Manbalar ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;R2&quot; &gt;{{Kitob manbasi |language=Rusian |title=Ozarbayjon SSR Oliy Soveti Prezidiumi. &quot;Ozarbayjon SSR, 1961-yilning 1 yanvaridagi administrativ – hududiy bo’linishi&quot;. |page=8 |publisher=Ozarbayjon davlat nashriyoti |date=1961 |location=Boku}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R3&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://azerbaycanli.org/az/page498.html |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073624/http://azerbaycanli.org/az/page498.html }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R4&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073632/http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R5&quot; &gt;http://ebooks.azlibnet.az/book/Bk5zDEay.pdf&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R6&quot; &gt;https://bdrnk.wordpress.com/2011/02/12/lacin-rayonu-tarixi-v%C9%99-isgali/&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R7&quot; &gt;http://scwra.gov.az/structure/166/?La%C3%A7%C4%B1n%20rayonunun%20%C9%99sir%20abid%C9%99l%C9%99ri&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R8&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://karabakhinfo.com/19505 |access-date=2017-04-04 |archivedate=2016-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160512174053/http://karabakhinfo.com/19505 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R9&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://yknews.az/lacin/ |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405170408/http://yknews.az/lacin/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R10&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-10-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019131136/http://elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot;&gt;http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130623012541/http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html |date=2013-06-23 }} azerbaycanli.org&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[Turkum:Ozarbayjon shaharlari]]</text>
      <sha1>nl1xe3msdgju6r7vv91pzwfxf1xhesr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313929</id>
      <parentid>6313928</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313929</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58866" sha1="q3utx0828atf8vjziga04qj31e7mxet" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Lachin

|gerb =
| mavqe = Shahar
| mamlakat = Оzarbayjon
| tuman = Lachin tumani
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| lat_dir = N | lat_deg = 39 | lat_min = 38 | lat_sec = 27
| lon_dir = E | lon_deg = 46 | lon_min = 32 | lon_sec = 49
| maydon = 
| rasmiy til = ozarbayjoncha
| aholi = 	7 829 (1989 yıl)
| sanalgan yil = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib =  Oʻgʻoʻ
| telefon kodi = +994 26
| sayt = http://lachin-ih.gov.az/
}}

'''Lachin''' — [[Ozarbayjon Respublikasi]]dagi shahar, Lachin tumanidagi administrativ markaz. Ozarbayjon poytaxti [[Boku|Boku shahri]]dan shosse yoʻli uzunligi 450&amp;nbsp;km., Xonkendi stansiyasi temir yoʻli uzunligi 60&amp;nbsp;km. Shimoldan Kelbadjar, sharqdan – Xodjali, Shusha hamda Xodjavend, janubdan esa Gubadlin tumanlari bilan, gʻarbdan esa Armaniston Respublikasi bilan chegaradosh. Bu yerda dunyodagi eng qadimgi daraxt hisoblangan – temir daraxt, katta miqdordagi dorivor oʻsimliklar oʻsadi, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli rangdagi marmar qatlamlariva konlari, shuningdek koʻpgina maʼdanli suv manbalari mavjud.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Tarixi ==
Avval Lachin Abdallar deb nomlangan, 1923&lt;ref name=&quot;R2&quot;/&gt; yildan boshlab shahar maqomini olgan, 1926-yildan boshlab Lachin deb nomlana boshladi. 1930-yilda Lachin administrativ tumani tashkil etilganidan soʻng, Lachin shahri uning markaziga aylandi.
[[Fayl:Berdzor060.JPG|thumb|left|Shaharning panoramasi|300px]]
Tagi Shaxbazi Lachin uchun joyni tanlagan va uni shunday nomlagan. Hudud maydoni - 1,84 ming kvadrat kilometr, aholi soni - 72,4 ming (01.04.2013)  kishi.   Lachin tumanida 1 shahar (Lachin), 1 aholi punkti (Gaygi) va 125 qishloq boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

„Lachin“ toponimi oykonim sifatida 1924-yildan boshlab xaritamizdan joy egalladi. Bundan oldin u oʻzini „Yukari Lachin“ nomi bilan oʻzini saqlab qoldi. Qadimiy xaritalarni oʻrganish qisman shuni koʻrsatadiki, muhim tepalik bilan bir qatorda, [[Kichik Kavkaz]] togʻ tizmasidagi Qorabogʻ togʻ tekisliklaridagi eng katta tizma hisoblangan Lachin choʻqqisi eʼtiborni tortadi. Bu choʻqqi Katta Kirs va Kichik Kirs choʻqqilari bilan birga Yuqori Qorabogʻ viloyatida uchburchakni tashkil qiladi. Bu choʻqqi Qorabogʻ togʻlari tizmasi markazida, janubi gʻarbda joylashgan.&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt;

Izlanishlar shuni koʻrsatadiki, „Lachin“ nomi geografik, tarixiy, adabiy manbalarda uchraydi. Manbalardan bizga maʼlumki, „Lachin“ toponimi — oronimdir, yaʼni togʻ nomidir. Lekin bu toponim huddi fuqarolik huquqi kabi oʻzida oykonim shaklini qozondi. Buni biz Lachin soʻzi ishtirok etgan qishloqlar nomidan koʻrishimiz mumkin: [[Shusha tumani|Shusha]]da Lachinlar, [[Kalbajar tumani]]da Lachin qishlogʻi, Kalbajar tumanidagi Lachingaya qal’asi va boshqalar.&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;

Avval taʼkidlanganidek, adabiy manbalardan bu [[nom]] haqida maʼlumot yegʻdik va ularda „Lachin“ nomini uchratish mumkin. Hozir yaqin oʻtmishda bu nomni topish juda oson. Bugungi kunda bunday ismlar ham uchramoqda. Bu ism haqida maʼlumot toʻplaganda, mashhur hind shoiri Amir Xosrav Dexlavi hayoti haqidagi manbalarda uning otasining ismi „Lachin“ eʼtiborimizni tortdi. Otasining ismi: „Amir Maxmud Shams Lachin“. Tarixiy manbalardan shu maʼlum boʻldiki, uning ota-bobolari Oʻrta Osiyo bosib olinishi sababli Hindistonga kelishgan. Oʻsha davrlarda ''&quot;Lachin&quot;'' turkiy qabilasi [[Turkmaniston]]&lt;nowiki/&gt;ning Koperdag janubida qoʻnim topgan. Hindistonda yashab ijod qilgan oʻz davrining buyuk shoiri Amir Xosrav Dexlavi nomida oʻz qabilasi nomi ham mavjud.&lt;ref name=&quot;R7&quot; /&gt;

Shuni taʼkidlash kerakki, „Lachin“ turkiy qabilasi XVIII asrning boshlarida Turkmanistonning janubiy hududida yashagan. Moʻgʻullar bosqini davrida Lachin qabilasining bir qismi [[Ozarbayjon]]&lt;nowiki/&gt;da qoʻnim topdi. Ular Gargachay va Xakarchay basseynlari yaqinidagi Xalifalida, Xachin hukmronligiga qarashli [[Qorabogʻ]]&lt;nowiki/&gt;ning yuqori qismida, joylashishdi. Lachin turkiy qabilasining bir qismi esa Hindistonda joylashdi.&lt;ref name=&quot;R8&quot; /&gt;

[[Fayl:Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun inzibati xəritəsi.jpg|thumb|right|Ozarbayjon Respublikasi Lachin tumanining ma'muriy xaritasi|300px]]

Oʻrta asrlarda Ozarbayjonda Lachin qalʼasi va Lachin shahri boʻlgan. Qorabogʻda qalʼaning mavjudligi haqida Kirakos Gandjeli taʼkidlab oʻtgan. Uning yozishicha, Lachin Gasan Djalal&lt;nowiki/&gt;ning qalʼalaridan biri boʻlgan. Ozarbayjonda oʻrta asrlarda shuningdek, Lachin shahri ham boʻlgan, u shaharda pullar quyib chiqarilgan. Bu shahar Chobani xonlari davrida yanada yuksaldi.&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R10&quot; /&gt;

Lachin — boy tarixiy oʻtmishga ega hudud. Lachinning yodgorliklari miloddan avvalgi I-II ming yilliklarga toʻgʻri kelgan Xojavand viloyatidagi Azix va Jabrayil tumanidagi Taglar gʻorlariga qaraganda hali ham qadrli va noyobdir.
XII-asr oxiri - XIII-asr boshlarida Qorabogʻning togʻli qismida Albaniya Xachin knyazligi oʻrnatildi. Ushbu printsip hozirgi Lachin viloyatini ham qamrab olgan. Shuning uchun Togʻli Qorabogʻning boshqa mintaqalarida boʻlgani kabi bu joylarda xoch nomi bilan bogʻliq yangi nomlar va toponimlar paydo boʻldi. Hozirgi Lachinning Xachinyali qishlogʻi, Boʻzlining Xachin qishlogʻi va Xachin Dashi deb nomlangan joy bunga misoldir.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;/&gt;

Keyinchalik Xachin knyazligi hududida Xachin, Varach, Dizag, Gulustan (Talish) va Chilabord bilan birga Qorabogʻ-Albaniya shohlari barpo etildi.
[[1828]] yildagi Rus-Eron urushlaridan keyin imzolangan Turkmanchay shartnomasiga koʻra, mintaqa Rossiyaga Shimoliy Ozarbayjonning bir qismi sifatida qoʻshildi. Rossiya homiyligida [[Usmoniylar davlati|Usmonli imperiyasi]] va Erondan armanlarni Janubiy Kavkazga ommaviy koʻchirish boshlandi. Biroq, armanlarni Lachin mintaqasida joylashtirish imkoni boʻlmadi.
Ozarbayjonda xonliklar tugatilgandan soʻng, Lachin viloyati [[1829]] yilda yangi tashkil etilgan Qorabog 'viloyatiga qoʻshildi va [[1868]] yilda hozirgi Lachin yangi tashkil etilgan [[Zangezur]] okrugiga qoʻshildi. Zangezur tumani Yelizavetpol viloyati ([[Ganja]] viloyati) tarkibiga kirgan, [[1918]]-[[1922]] yillarda esa [[Qorabogʻ|Qorabog]] 'viloyati tarkibiga kirgan.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçın həsrətimizin 18-ci ili |url=http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611163253/http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm }}&lt;/ref&gt;

[[1905]]-[[1907]] va [[1914]]-[[1920]] yillarda Arman qurolli guruhlari tomonidan Zangezur mintaqasida, shu jumladan, Lachinda sodir etilgan qirgʻinlar natijasida yarim millionga yaqin musulmonlar oʻldirildi.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;/&gt;

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] tashkil etilganidan keyin ham Armanistonning Qorabogʻ va Zangezurni egallab olishga daʼvolari natijasida qirgʻinlar davom etmoqda. Armaniston qoʻmondoni Andronik oʻz qurolli kuchlari bilan Qorabogʻga Gorus, Lachin, Shushadan kirib, arman aholisini Ozarbayjon hukumatiga qarshi qoʻzgʻatmoqchi, provokatsiyalar uyushtirmoqda va mintaqada itoatsizlikni keltirib chiqardi. Shu maqsadda Andronikus bir necha ming kishilik qoʻshini bilan Zabux qishlogʻini kesib oʻtib, Lachin tomon yurishni boshladi. Bundan xabardor boʻlgan Qorabog 'general-gubernatori Xosrov aka Sultonovning ukasi Sulton aka Sultonov oʻz partizan guruhi bilan Lachin-Zabux yoʻlidagi jarda pistirma qildi. Bu yerda taxminan bir kun davomida juda qonli janglar boʻlib oʻtdi. Ushbu janglarda general Andronik deyarli barcha kuchini yoʻqotdi va bir necha kishi bilan qochishga muvaffaq boʻldi. Ushbu jangdan keyin [[vodiy]] xalq orasida &quot;Qonli vodiy&quot; deb nomlandi.
Ushbu magʻlubiyatdan keyin ham arman jangarilari mintaqada koʻpincha qirgʻinlarni amalga oshirmoqdalar. Andranik Rossiyaning moliyaviy koʻmagi bilan Ozarbayjonning ushbu mintaqasini beqarorlashtirish va Zangezur va Qorabog 'erlarini egallab olish uchun doimiy ravishda yangi qurolli guruhlarni yaratgan.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Andronikə qan udduran &quot;Qanlı dərə&quot; |url=http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611133345/http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm }}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Sus, Lachin corridor.jpg|thumb|right|Lachin yo'lagi|300px]]

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] hukumati mamlakatning hududiy yaxlitligini taʼminlash uchun Zangezurga qoʻshinlar joʻnatmoqda. Togʻ tomon yoʻnaltirilgan janglarda Sulton aka Sultonov boshchiligidagi Lachin qurolli guruhlari ham qatnashadilar. Jang ozarbayjon qoʻshinlarining muvaffaqiyati bilan boshlangan boʻlsa-da, togʻni ushlab turishning iloji boʻlmadi. Tez orada viloyat Oltin Armiya boʻlinmalari tomonidan egallab olindi.

[[1920]] yil [[30 noyabr]]da Ozarbayjon Kompartiyasi Markaziy Komitetining Siyosiy va tashkiliy byurolarining qoʻshma yigʻilishining qarori bilan Zangezur tumani 2 qismga boʻlingan va natijada 6 742 kv.m. 3.105 kv. Km. versti Ozarbayjon SSR tarkibiga kirdi, shu jumladan Laçin, 3637 kv. km. verstning bir qismi Armanistonga berilgan edi. Ozarbayjon SSRning qolgan qismi Shusha okrugiga kiritilgan. [[1923]] yil [[7 iyul]]da Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tashkil etilishi natijasida Shusha tumani ikkiga boʻlindi - Shusha viloyati, shu jumladan Shusha shahri Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tarkibiga kirdi. Ushbu davrda Shusha tumanining Togʻli Qorabogʻ Respublikasiga kirmaydigan qismida maʼmuriy markazni tashkil etish zarurati paydo boʻldi. Kurdiston okrugi hozirgi Lachin, Gubadli va Kalbajar tumanlarini oʻz ichiga olgan hududda tashkil etilgan. Maʼmuriy markaz vaqtincha Shushada joylashgan boʻlsa-da, oʻsha yili 1923-yilda Lachin va Abdallar qishloqlari oʻrtasida kichik shaharcha qurildi va avtohalokat markazi oʻsha erga koʻchirildi. Yengillik va yaqin atrofdagi qishloqning nomini hisobga olgan holda Tagi Shahbazi tashabbusi bilan shahar Lachin deb nomlandi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçınsız 27 il |url=https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611141618/https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html }}&lt;/ref&gt;

Maʼmuriy jihatdan avariya Kalbajar, Goturlu, Kurdhaji, Garigishlag, Xakari (Murodxonli) va Pusyan (Gubadli) tumanlaridan iborat boʻlgan. 1930-yilda Ozarbayjon SSRda favqulodda maʼmuriy hududiy birliklar tugatildi va ularning hududlarida tumanlar tashkil etildi. Yuqorida taʼkidlab oʻtilganidek, 3 ta tuman - Lachin, Gubadli va Kalbajar tashkil etildi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

[[Fayl:View of the ruined Malibey village in Lachin District.jpg|thumb|left|Lachin tumanining Malibey qishlog'i (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Ozarbayjonning gʻarbiy erlarini egallab olgan va bu erlarda davlat qurgan armanlar Ozarbayjonga qarshi yangi, yirikroq hududiy daʼvolarni ilgari surishni boshladilar. Ular Qorabogʻni Armanistonga qoʻshib olish masalasini koʻtarishdi va Lachin mintaqasini yoʻq qilish yoʻllarini toʻsiq sifatida koʻrib chiqdilar. Sovet Ittifoqi davrida armanlar bir necha bor maʼmuriy markaz sifatida Lachinni tugatishga urinishgan, ammo ularning tashabbuslari samara bermadi. Buning oʻrniga 1970-1980-yillarda ular Gulebird, Cicimli, Malibey, Garigishlag, Sadinlar va boshqa qishloqlardagi yuzlab gektar erlarni va umuman Garagol platosini egallab olishga muvaffaq boʻlishdi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

== Lachin tumanining bosib olinishi ==
Mintaqada dunyodagi eng noyob daraxtlar hisoblangan qizil temir oʻrmonlar, koʻplab mineral suvlar, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli xil rangdagi marmar konlari, dorivor oʻsimliklarning haddan tashqari koʻpligi va boshqalar mavjud. Bu yerda.
Tagi Shahbazi Simurg Lachin shahrini tanladi va unga bu nom berdi. Tagi Shahbazi Simurg Ozarbayjonning birinchi Boku rektori boʻlgan. U Ozarbayjonda yozuvchi, publitsist va pedagog sifatida tanilgan. Taʼkidlash joizki, Laçin viloyati [[1924]] yilda tashkil etilgan.

Armaniston Respublikasining [[Ozarbayjon]]ga qarshi hududiy daʼvolari va harbiy tajovuzlari natijasida [[1992]] yil [[18 may]]da Lachin viloyati Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olingan.
[[1992]] yil 8 mayda Shusha armanlar tomonidan bosib olingandan soʻng, Armaniston qurolli kuchlari ogʻir artilleriya bilan Lachin viloyati markaziga intensiv ravishda oʻq uzdilar.&lt;ref name=&quot;lach&quot;&gt;[http://kars.mfa.gov.az/news/4/3067 Azərbaycanın Laçın rayonunun Ermənistan tərəfindən işğal olunmasından 26 il ötür.]&lt;/ref&gt;.

[[1992]] yil [[16]]-[[17]] mayga oʻtar kechasi Armaniston armiyasi Shushaning Turshsu hududiga va Armanistonning Gorus viloyati yoʻnalishiga hujum qildi va [[18 may]]da Lachinni egallab oldi. Mintaqani egallab olgan qurolli kuchlarning aksariyati Laçin yoʻlagi orqali kirishdi.
Muhim geostrategik mavqega ega boʻlgan Lachinning bosib olinishi Ozarbayjon iqtisodiyotiga jiddiy zarar etkazdi. Bosqinchilik natijasida Lachin viloyati aholisi etnik tozalashga tortildi, 300 dan ortiq harbiy va tinch aholi halok boʻldi va bedarak yoʻqoldi. Xozirgi kunda Ozarbayjonning turli viloyatlarida 77000 dan ortiq lachinliklar majburiy koʻchirilgan.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Armaniston mintaqadagi davlat va xususiy mulkka jiddiy zarar etkazdi. Shunday qilib, 217 madaniy, 101 ta taʼlim, 142 sogʻliqni saqlash muassasalari, 462 savdo, 30 ta aloqa, 2 ta avtotransport va turli ishlab chiqarish obʼektlari talon-toroj qilindi va yoʻq qilindi.
54 dunyo va 200 dan ortiq mahalliy ahamiyatga ega tarixiy obidalar vayron qilingan. VI-asrdagi Alban Agoglan maʼbadi, XIV-asrdagi Malik Ajdar qabri, Garagishlag qishlogʻidagi masjid va Zabux qishlogʻidagi qadimiy qabriston.

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|right|Agoglan ma'badi|300px]]

Lachin tarix muzeyi va uning qadimiy oltin, kumush va bronza tangalari talon-toroj qilindi. Shuningdek, kumush sumka, talon-toroj qilingan Lachin tarix muzeyining eksponati Londondagi Sothebyʼs auksionida 80 ming dollarga sotildi.
Armaniston Jeneva konventsiyalari boʻyicha majburiyatlarini tajovuzkor sifatida qoʻpol ravishda buzib, Lachin mintaqasini qayta nomlash, mintaqaning tabiiy boyliklarini talon-toroj qilish va daromad manbaiga aylantirish, asosan Suriyadan kelgan arman qochoqlari uchun maqsadli turar-joy siyosatini olib borish orqali demografik tarkibini oʻzgartirish kabi noqonuniy xatti-harakatlarni amalga oshirdi. davom etmoqda.
Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi (ECHR) Ozarbayjon fuqarolarining foydasiga, Ozarbayjonning Lachin viloyatida Chiragovlar va boshqalarning Armanistonga qarshi daʼvo arizasini koʻrib chiqdi.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Qarorning 19 va 20-bandlarida, shuningdek, Laçin viloyatiga, xususan, Lachin shahriga 1992-yil may oyi oʻrtalarida Laachinga amalga oshirilgan havo hujumlari, koʻplab uylarning vayron qilinishi, shaharning talon-toroj qilinishi va yonib ketishi haqida soʻz boradi. Atrofdagi qishloqlarning butunlay vayron boʻlishi va Ozarbayjon erlarining bosib olinishi tasdiqlandi.

Armanistonning kuchayib borayotgan harbiy tajovuzi sharoitida BMT Xavfsizlik Kengashi Ozarbayjon hududlarini bosib olishni va Ozarbayjonning hududiy yaxlitligini, suverenitetini va hududiy yaxlitligini qoralaydigan 822 (1993), 853 (1993), 874 (1993) va 884 (1993) rezolyutsiyalarni 1993-yilda qabul qildi. Qorabog 'Ozarbayjonning ajralmas qismi ekanligini tasdiqlab, bosqinchi kuchlarni bosib olingan hududlardan zudlik bilan, soʻzsiz va toʻliq chiqarib yuborilishini talab qildi.
Ammo Armaniston BMT Xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyalarining talablarini bajarmaydi va Ozarbayjonning bosib olingan hududlarini anneksiya qilish siyosatini olib bormoqda.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

[[2020]]-yil [[10-noyabr]]da imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra, [[1 dekabr]] kuni Armaniston Qurolli birlashmalari Lchin tumanini boʻshatgan holda Ozarbayjon Qurolli kuchlariga topshirdi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://president.az/articles/45923 |title = Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ermənistan Respublikasının baş naziri və Rusiya Federasiyasının Prezidentinin Bəyanatı|date = 2020}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Лачин кара гел.jpg|thumb|left|Karagol ko'li|300px]]

== Geografiyasi ==

Lachin nomini tilga olganda, uni koʻrgan inson koʻz oldida oʻziga maftun qiladigan va eʼtiborni tortadigan goʻzal panorama keladi. Viloyatning quyi qismida, Zangezur togʻ etagida, Artiz, Salag va Merkiz togʻlari bir – biridan masofada, ulardan biron masofada, Xustun, Kyapyaz, Kechyaldag togʻ massivlari qad koʻtargan, ular ortida Pirdavan, Gadjaran, Kichin togʻlari koʻrinmoqda. Zangezur togʻ massivlari choʻqqilari ayrim joylarda dengiz sathidan 3906 metrga yetadi va doimiy qorlar bilan qoplangan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Minkend ===

Minkend — Ozarbayjon Respublikasining Lochın rayoni Minkend qishloq maʼmuriy-hududiy doirasidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

[[1992]] yilda [[Armaniston Respublikasi]] qurollı dan bosib olindi. 
2020-yil 10-noyabrdagi uch tomonlama, Ozarbayjon-Rossiya-Armaniston orasidagi kelishuvga muvofiq 2020-yil 1-dekabrda ishgʻoldan ozod qilindi. Hozir Ozarbayjon Qurolli kuchlari nazoratida.

Minkend qishlogʻi [[Qorabogʻ|Qorabog]]ʼ platosida joylashgan. Etnooykonimdir. Bu qishloq oʻz nomi bilan qadimgi turkiy tilli mingimin qabilasi nomini aks ettiradi (manbalarda nomi mingat deb ham yuritiladi). [[VII]]-[[VIII]] asrlarda Oʻgʻuz Konfederatsiyasi tarkibida boʻlgan minglar XII-XIII asrlarda qipchoqlarning, XIII-XIV asrlarda esa Oltin Oʻrdadagı yirik qabila uyushmalaridan biri boʻlgan. Temur davrida (XIV asr) boʻlib oʻtgan siyosiy voqealarda faol ishtirok etgan minglar keyinchalik turli hududlarga oʻrnashib olgan. Ozarbayjonda ular qurgan minglab yangi aholi maskanlari, jumladan, Minkend ular nomi bilan ataladi. Hozir ozarbayjonlar yashayotgan qishloq aholisining etnik tarkibi maʼlum tarixiy voqealar tufayli bir necha marta oʻzgardi. Bu Mingchivan qishloqi (Zangilan tumani), Mingiz mahallasi (Ordubad shahri), Mingishlog, Mingi, Kattaming, Mingon (Oʻzbekiston) va Mingiston (Tojikiston) ham minglar bilan bogʻliq.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Minkənd|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-156-0|page=304|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|accessdate=8 iyul 2017|chapterurl=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|archive-date=2021-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712153142/http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf}}&lt;/ref&gt;

Qishloqning boshqa bir nomi Shahsuvarli edi. Minkend qishlogʻi asosan xarak, qora-tom, tom, shirvony-tom (mahalliy sharoitlarga koʻra qazilgan yer osti qazilmalaridan tayyorlangan binolar) deb nomlangan xususiy binolardan iborat boʻlgan. Vaqt oʻtishi bilan mahalliy qurilish materiallari (mahalliy daryo toshlari yoki qoyalar, ohak-tosh aralashmasi, mahalliy yogʻoch turlaridan olingan taxta materiallari) dan tosh uylar qurildi

Qishloq hududida Kavqaz Albaniyasi davriga oid binolarining qoldiqlari, turli xil yozuvli tosh yodgorliklar, alban qabristonlarining qoldiqlari saqlanib qolgan. Bunga ajoyib misol qishloq hududida joylashgan Minkend ibodatxonasi boʻlib, u [[XV asr]]da qurilgan deb hisoblanadi.

Minkend qishlogʻida yashovchi odamlardan olingan maʼlumotlarga koʻra, bu hududlarda maskunlashgan birinchi odamlar Husaynlar avlodlari boʻlgan. Shunday qilib, oʻn yettinchi asrning oxiri, oʻn sakkizinchi asrning boshlarida Daralayaz tumanidan Zangezur tumaniga koʻchgan Husayn ismli kishi bu joylarga kelib, yashash uchun ana shu yerni tanlagan. Uning toza havosi, billur buloqlari, yashil oʻrmon va chorva uchun oʻtloqlar  koʻpligi Husaynlar naslidan keyin boshqalarda qiziqish uygʻotgan va shunday qilib, necha-necha avlod kelishi bilan katta qishloq, Minkend qishloqi paydo boʻlgan.

Qishloqda oʻrta maktab, klub, kutubxona, kino binosi va shifoxona bor edi.

Qishloqning madaniy, iqtisodiy va ijtimoiy hayotidagi muayyan yuksalishlar XVIII asr oxirida yanada rivojlandi. [[1890]] yilda Minkend qishloq maktabiga asos solindi. Oʻz faoliyatini 42 nafar oʻquvchi bilan boshlagan „Rus-Tatar-Ozarbayjon maktabida“ darslar turk va rus tillarida oʻqitildi. Bu maktabda shariat darslari ham oʻtilgan. Maktabda birinchi shariat darsi Mulla Vali Karbaloiy oʻgʻli, boshqa darslar Rasul Tohirov, rus tili darslari esa Geladze tomonidan oʻqitilgan. 1896 ildə maktabga ilk ozarbayjon, Rasul bey Tohirov direktor etib tayinlandi. 1912-kimdir bir sinfli, 1920-yilda kimdir ikki sinfli, [[1920]] yildan [[1940]] yilga qadar yetti yillik tugallanmagan oʻrta maktab 1940-yildan soʻng esa oʻrta maktab sifatida faoliyat koʻrsatgan. [[1979]] yilda sobiq prezident [[Haydar Aliyev]]in farmoni bilan Minkend qishlogʻida maktab uchun 620 oʻrinli yangi bino qurilib, oʻsha davrning eng zamonaviy uskunalari bilan jihozlandi.

Qishloqda xonaki usul bilan ip yigirish, gilam toʻqish mashgʻulot turlaridan biri edi. Deyarli koʻp oilalarda toʻquv dastgohi (hana va yer hanasi) boʻlgan. Aholi oʻzi tayyorlagan jun, paxta va ipak kalavalardan gilam, sholcha, palos, farmash, xurjun,  darparda va boshqa ashyolar tayyorlangan.

Emandan va grabdan turli roʻzgʻor buyumlari, shu jumladan, idish-tovoq, togʻora,  kuv,  kosa, shayinli tarozi, yung tarash uchun taroq, hana, darparda və keng arqon toʻqish üçün yer hanasi va hokazo shunday ashyolarga misol boʻla oladi.

Minkend daryosi ustidagi ikki bukrili koʻprik, shuningdek Abadxeyir deb nomlangan hududdagi bir bukrili koʻprik va Minkend ibodatxonasi qishloqda joylashgan tarixiy yodgorliklardir.

Qishloq [[Boku]] shahridan 505&amp;nbsp;km gʻarbda shosse yoʻli bilan, tuman markazidan 55&amp;nbsp;km shimoli gʻarbda shosse yoʻli bilan, kichik Kavkaz togʻlarida, Qorabogʻ platosining janubi-gʻarbiy yonbagʻrida, [[Armaniston]] bilan chegarada joylashgan. [[Xonkendi]] temiryol stansiyasi bilan shosse yol orasidagi masofa 127 kmdan iborat. Qishloq oʻrmon va oqar suv boʻyida, baland togʻlar etagida joylashgan. Oʻrmonlarda nomi Qizil Kitobga kiritilgan qizil eman, shuningdek archa, yovvoyi meva va reza mevalar, maysazorlarida shifobaxsh giyohlar oʻsadi. Qishloq oʻrmonlarida asosiy oʻrmon hosil qiluvchi daraxt turlaridan eng koʻp tarqalganlari eman va grabdir.

Hakarichayning bir irmogʻi boʻlgan Minkend daryosi qishloq hududidan oʻtadi. Oʻz manbaini qishloq hududidagi tepaliklardan boshlagan buloqlar Minkend daryosi (Hakarichay) oʻzaniga qoshiladi. Iqlim sharoitiga qarab daryo va buloqlardagi suv hajmi mavsumiy tarzda oshib, kamayib boradi. Bahorning oxiri va yoz oylarida qishloqdagi ayrim daryo va buloqlarning suvi kamayib yoki butunlay qurib qoladi. Ammo yogʻin miqdoriga qarab bahor va kuz fasllarida oqar suv va buloqlar oʻz oqimini butunlay tiklaydi.

Dengiz sathidan 1600 metr balandlikda joylashgan Minkend qishlogʻi hududida odatdagi buloqlar bilan birga issiq suvli narzan tipidagi buloqlar ham bor. Ushbu buloqlar bikarbonat-xlorid-natriy-magniy-kaltsiy xususiyatlariga ega boʻlib va iliq 280J Narzandir.

Bu suvlar Lachin va uning atrofidagi hududlar aholisi uchun sevimli muolaja vositasi hisoblanadi. Shu bilan birga Minkend hududida Narzan tipidagi sovuq mineral suvli boshqa buloqlarni ham uchratish mumkin.

Iqlimi yozda salqin va qishda sovuq. Oʻrtacha yillik harorat 1&amp;nbsp;°C dan 8&amp;nbsp;°C orasida oʻzgaradi. Yogʻingarchiliklarning yillik miqdori 700–800&amp;nbsp;mm gacha boʻladi.

1914-yil 1 yanvar sanasida olingan maʼlumotlarga koʻra, qishloqda har ikki jinsdan ozarbayjonlar va asosan etnik kurdlardan iborat 1,532 nafar aholi yashar edi.&lt;ref&gt;&quot;Кавказский календарь на 1915 год&quot;. Издан по распоряжению Наместника его Императорскаго Величиства на Кавказе, под редакцией А.А.Эльзенгера и Н.П.Стельмащука, Тифлис. Типография Канцелярии Наместника Е.И.В. на Кавказе, казённый дом. 1914./Оглавление: Глава — Отдел статистический: Список населенных мест Кавказа, стр. 158&lt;/ref&gt;

Aholisi [[1991]] yilda 2306 nafar boʻlgan.
[[2006]] yil statstikasiga koʻra qishloqda 2150 aholi bor edi.
[[2009]] yil dekabr oyidagi  maʼlumotga asosan qishloqda 2704 aholi istiqomat qilagan.
Qorabogʻ urushi vaqtida qishloq aholisidan 14 nafari shahid boʻlgan.

=== Oqbuloq === 
Oqbuloq — [[Ozarbayjon Respublikasi]]ning Lachin rayoni Oqbuloq qishloq maʼmuriy hududidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

Tuman markazidan taxminan 62&amp;nbsp;km shimoli-gʻarbda joylashgan.

Asosini [[Eron]]dan koʻchib kelgan kurd qabilalari solgan deb taxmin qilinadi. Ozarbayjonda Sovet hokimiyati oʻrnatilgach, u mintaqaning qizil Kurdiston deb atalgan viloyati tarkibida edi.

Hojazsu daryosining oʻng irmogʻi sohilida joylashgan. Oʻtmishda qishloq hududi Zangezur viloyatida yashagan oqkorpu qabilasining qishlash joyi boʻlgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=&quot;Ağbulaq (Laçın)&quot;. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti.|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-155-3|page=44|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azerbaycan_toponimlerinin_ensiklopedik_lugeti.pdf|accessdate=8 iyul 2017}}&lt;/ref&gt;

Shahid Amir Askarov nomidagi oʻrta maktab bor. Oʻrta maktab, klub, kutubxona, shifoxona, pochta boʻlimi, 3 doʻkon va boshqa ijtimoiy obyektləri bor edi.

[[2006]] yilgi statistika maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 50 kishini tashkil etgan.
Arman manbalarining [[2014]] ilga oid olan maʼlumotiga maʼlumotlarga koʻra, qishloqda 42 oila yashaydi.&lt;ref name=&quot;lacin&quot;&gt;[http://lacin.info/lent/560-shgal-olunmush-lachin-rayonunun-qarakechdi-kendinde-yeni-mekteb-istifadeye-verilib.html İşğal olunmuş Laçın rayonunun Qarakeçdi kəndində yeni məktəb istifadəyə verilib.]{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} lacin.info {{az}}&lt;/ref&gt;

Aholisi 998 nafardir.

Taniqli insonlari:
* Baxshi Jabbor  — baxshi, Lochin tumanining „İşıqlı“ ( Nurli) baxshi ansambli badiiy rahbari, birinchi Butunittifoq ijodiyot festivali gʻolibi (1977).
* Sharif Ogʻayor — shoir, yozuvchi, Ozarbayjon Yozuvchilar Birligi aʼzosi.
* Babek Xudoyorov — ADNAni bitirgan 
* Əmir Əsgərov — şəhid

Shahidlari
* Imron Salim oʻgʻlu Imronov (1939-?)
* Nabat Alish qizi Imranova (1947-?)
* Amir Ollohquli oʻgʻli Asgərov (1924-?)
* Zarifa Sari qizi Mamadova (1938-?)
* Jafarquli Baxtiyor oʻgʻli Baxtiyorov (1947-?)

== Moddiy-madaniy merosi ==
Lachin tumanida 200 gacha tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻrgʻonlar, qalʼa turidagi arxeologik nuqtai nazardan muhim yodgorliklar, koʻpgina qabr yodgorliklari, stel, ot, qoʻy haykallari, syujetli toshlar, shuningdek, koʻpgina tabiiy boyliklar, qimmatli maʼdanli suvlar boʻlgan. Yuqorida taʼkidlanganlarning barchasi 1992-yilning 18 mayidan boshlab Armaniston Respublikasi tomonidan [[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|okkupatsiya qilingan]].&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Agʻogʻlan monastiri ===

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|left|Agʻogʻlan monastiri|300px]]

Agʻogʻlan monastiri - Lachin rayoni hududida, [[Ozarbayjon]]-[[Armaniston]] chegarasi yaqinida joylashgan [[V]]-[[VI]] asrlar oid bazilika. Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi.

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.

Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. XV asrda tumani ikki qismga boʻlingan: Shimoliy qismi Xozoraberd, janubiy qismi esa Kashatag deb atalgan. Agʻogʻlan monastiri aynan janubiy qism hududida tushgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi | last = Hewsen | first = Robert H. | title = Armenia: A Historical Atlas | year = 2001|location=Chicago| publisher =University of Chicago Press | ISBN= 0-226-33228-4 | pages = 100–104, 121–123 }}&lt;/ref&gt;

Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi. Tatev yepiskopligiga boʻysungan monastir [[XIII]] asr tarixchisi Stepanos Orbeli va XVII asr tarixchisi Tovma Vanandetsi tomonidan yirik diniy markaz sifatida tilga olinadi.

[[Fayl:Sarı Aşığın abidəsi (XVII əsr).jpg|thumb|right|Sari Oshiq qabri (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Monastir ilk bor IX asr voqealari munosabati bilan tarixiy manbalarda tilga olingan:

{{cquote|''Syunik knyazi Filippe Tatev monastiri foydasiga yaqinlikdagi yashash yerlarini yepiskop Dovudga 1000 dirhamga sotdi (siylov qildi)... bu haqda quyidagi matn tuzildi. 299 yilda (milodiy 844) ... va Sisarnaveng igumeni Stepanos guvohligi bilan''&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Сюнийский епископ|first=Степанос|title=История|date=1861|publisher=Изд. Эмина|location=Москва|page=150-153}}&lt;/ref&gt;}} Bu maʼlumotlar tadqiqotchilar uchun maʼbadni IX asrga oid deyishlari uchun asos boʻlib xizmat qilgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Щеблыкин|first=И.П|title=Архитектура VIII-X веков|publisher=кн. ААЭН|location=Баку|page=43}}&lt;/ref&gt;

G. Mammadovaning qayd etishicha, ''„Taxmin qilish mumkinki, 844 yilda Sisarnaveg juda keng va taniqli monastiri edi, uning xizmatkori baxshish hujjatida guvoh deb koʻrsatilgan. Maʼbadning meʼmoriy xususiyatlari, albatta, uning qurilishi tarixi yanada qadimiy davrga tegishli ekanligini aytish imkonini beradi“''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=55}}&lt;/ref&gt;  Tadqiqotchining fikricha, Agʻogʻlan ibodatxonasining qurilishi tarixi VI asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова59&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=59}}&lt;/ref&gt;

[[1613]] yilda monastirni oʻrab turgan qalʼa devorlari mustahkamlanib, gumbazli asosiy kirish darvozasi qurilgan. Bu haqda maʼlumotni oʻz ichiga olgan arman tilidagi qabrtoshi [[1989]]-yildan [[1992]]-yilgacha boʻlgan davrda, Lachin viloyati Ozarbayjon nazoratida boʻlgan davrda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Karapetian, Samvel. ''Armenian Cultural Monuments in the Region of Karabagh''. Yerevan: Gitutiun Publishing House, 2001, səh. 145.&lt;/ref&gt; Asosiy cherkov binosi va qoʻngʻiroq minorasi [[1779]] yilda taʼmirlangan. Bu haqda xabar bergan cherkov tosh lavhasi [[1967]] yilda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Hasratyan, Murad M. ''Tsitsernavank''. Yerevan: Vneshtorgizdat, 1990, səh. 5.&lt;/ref&gt;

XIX asrda monastir cherkovi Zeyve qishlogʻidagi arman aholisi tomonidan foydalanililgan va Avliyo Stefan cherkovi deb atalgan. Zeyvaning arman aholisi 1905-yilda arman-tatar qirgʻini paytida qishloqni tark etgan va hech qachon qaytmagan. Sovet davrida cherkov tarixiy yodgorlik sifatida himoya ostiga olingan.&lt;ref&gt;Karapetian. ''Armenian Cultural Monuments'', p. 137.&lt;/ref&gt;

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Janubiy devordagi darvoza shakliga muvofiq qurilishning birinchi bosqichi V-VI asrlarga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian, Patrick and Jean-Michel Thierry, ''Armenian Art''. New York: H.N. Abrams in association with Prelacy of the Armenian Apostolic Church of America-Catholicosate of Cilicia, 1989, səh. 509.&lt;/ref&gt; Biroq, alternativ nuqtai nazarga koʻra, maʼbad dastlabki bosqichda majusiy maʼbad vazifasini oʻtagan va bu bosqich uchinchi asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Hasratyan. ''Tsitsernavank'', səh. 5-6.&lt;/ref&gt;

Qurilishning ikkinchi bosqichida bazilikaga derazasiz ravoq qoʻshilgan (toʻrtburchak ichki qismining sharqiy tomonida ichkaridan qurilgan) va tashqi devorlarning yuqori qismi qoʻshilgan. Qurilishning bu bosqichi VI asrni qamrab oladi. Bu bosqichda yoʻlaklarni kiraverishdan ajratib turuvchi arkada yogʻoch ustunlar bilan qurilgan. Qurilishning uchinchi bosqichiga tegishli tosh qubbalar va ustunlar yogʻoch oʻtmishdoshlarini almashtirdi. Kapitellar uslubi asosida qurilishning bu bosqichi VI asr oxiri-X asr boshlariga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian and Thierry. ''Armenian Art'', səh. 509.&lt;/ref&gt;

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Maʼbad binosida mustahkamlash ishlari izlari bor. Misol uchun, pilasters keyinchalik shimoliy qismda qurilgan va Markaziy ustunlar bir yoki ikki tomondan mustahkamlangan. Oʻrta qism ikki qatlamli boʻlib, yon tomonlari bir qatlamli qoplamaga ega, Sharqiy qismida rotonda shaklidagi kichik qoʻngʻiroq minorasi mavjud. Yorugʻlik Janubiy devordagi ikkita katta oyna, gʻarbiy devordagi yupqa derazalar va oʻrta navning qarama-qarshi qismlarida joylashgan derazalar orqali taʼminlandi.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Bazilikaning dekorativ urbanizatsiyasi bizning davrmizga faqat parchalar holida yetib kelgan. Ustun kapitellari ilk xristian davri Kavkaz meʼmorchiligiga xos geometrik naqshlar bilan bezatilgan yupqa tosh plitalardan iborat.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Саинян|first=А.|title=Архитектура Касахской базилики|publisher=АН. Арм. ССР|location=Ереван|page=121}}&lt;/ref&gt; Yon fasadlardagi yupqa derazalar ham islomgacha boʻlgan davr Kavkaz meʼmorchiligida eng koʻp tarqalgan elementlardan biridir.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Высоцкий|first=А.И.|title=Проблема датировки в раннесредневековой архитектуре стран Закавказия|date=1977|location=Ереван|page=113|edition=III респ. конф. по проб културы и иск. Армении, Тезисы докладов}}&lt;/ref&gt;

Shimoliy devorda freskalar qoldiqlari bilan suvoq materiallar parchalari mavjud. G. Mammadovaning fikricha, bu fakt ''„... maʼbadning ichki devorlari tashqi devorlarga nisbatan qattiqroq toshdan qurilganligi va pilon va ravoqlardan farqli oʻlaroq, nozik qirilgan tosh bilan qoplanmaganligi bilan izohlanadi. Shimoliy devordagi qoldiqlarga qaraganda, maʼbadning ichki devorlari suvalgan va freskalar bilan bezatilgan deb koʻrsatish mumkin“.''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

G. Mammadova Maʼbad devorlarining freskali bezaklari uning konfessional mansubligi haqidagi savolga oydinlik kiritishga yordam berishi mumkinligini taʼkidlaydi. Shunday qilib, VI asrning ikkinchi yarmida katolikos Movses koʻrsatmalaridan soʻng monofizit gregorian cherkovi cherkovlar arxitekturasida monumental rangtasvirdan foydalanishni maʼqullamadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last1=Яралов|first1=Ю.C.|title=Строительная техника Византии|publisher=Всеобщая история архитектуры, т.3|location=Москва|edition=56}}&lt;/ref&gt; Freskalar rangtasviri X asr boshlaridan Armaniston hududida keng yoyila boshladi. Janubiy Kavkazdagi ilk xristianlik cherkovlarida freskalarning mavjudligi ibodatxonaning Xalsedonizm bilan bogʻlanishiga asos boʻlib xizmat qiladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова57&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=57}}&lt;/ref&gt; Janubiy Kavkazdagi Sisarnaveng bazilikasining eng yaqin analogi Kaxetiyadagi Kachareti bazilikasi hisoblanadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Чубинашвили|first=Г.|title=Архитектура Кахетии|publisher=Изд. АН Груз. СССР|location=Тбилиси|page=58}}&lt;/ref&gt;

== Madaniyat, taʼlim va tibbiyot muassasalari ==
[[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|Okkupatsiyadan oldin]] bu yerda 217 madaniy muassasalar, 142 sogʻliqni saqlash obyektlari, 133 boshqarma va muassasalar, 100 umumtaʼlim maktablari, 5 maktabgacha taʼlim muassasalari, 5 musiqa maktablari, 1 maktab internat, 1 oʻrta taʼlim kasb – texnik bilim yurti, 1 aloqa uyi va hokazo boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;
* Tarix va o'lkashunoslik muzeyi Lachin shahridagi 5000 eksponat.
* Davlat san'at galereyasida 50 ta ekspozitsiya Laçin shahrida joylashgan.
* Sari Ashiq yodgorlik muzeyi Gulebird qishlog'ida 500 ta eksponat.
* Mishni qishlog'ida muzey 250 eksponat.

== Madaniy va meʼmoriy yodgorliklari ==
Viloyatda 300 ga yaqin tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻriqxonalar, qalʼa tipidagi arxeologik yodgorliklar, koʻp sonli maqbaralar, toshchalar, otlar, qoʻchqor figuralari, qoyatosh toshlari, shuningdek koʻplab tabiiy boyliklar, qimmatbaho mineral suvlar mavjud boy.
Ushbu hududdagi yodgorliklarning aksariyati Kavkaz Albaniya davridagi yodgorliklardir. Olimlarimiz fikriga koʻra, Kavkaz alban davridagi ushbu yodgorliklarning aksariyati bizning eramizdan avvalgi nasroniylik davriga tegishli.
Ushbu joylarning murakkab er sharoitlari va ob-havosi koʻplab daryolar kesishmalarida va yoʻllarning oʻtish qiyin qismlarida koʻpriklar qurishga olib keldi. Ular asosan bitta kemerli yoki ikki kamarli koʻpriklardir.
Arman qurolli kuchlari tomonidan Lachin hududini bosib olish paytida mintaqadagi tarixiy, madaniy va diniy yodgorliklarning aksariyati yoʻq qilindi. Tumandagi quyidagi yodgorliklar tumandagi yodgorliklarning atigi 70 foizini tashkil qiladi.

[[Fayl:Berdzor075.JPG|thumb|left|Hakari choy|300px]]

* Abdallar (Beylik) qishloq hududida: [[XVIII asr]]ning Xakari daryosidagi koʻprik, temirdan yasalgan temir davri, qabriston.
* Zabux qishlogʻi hududida: suyak qabristoni, [[XVI asr]] Xallanli qabristoni.
* Malibey qishlogʻi hududida: qadimiy qabriston.
* [[IX asr]]dagi Agoglan qal'asi, Kosalar qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Sultonlar (Husulu) qishlogʻi hududida: [[1761]] yildagi Sulton Ahmad saroyi, [[XIV asr]]ning qadimiy qabristoni.
* Soltanbaba maqbarasi, Shayx Ahmad maqbarasi, maqbarasi, Zeyva qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Gʻaribishlag qishlogʻi hududidagi [[XI asr]] masjidi, Damirovlu Pir-ibodatxonasi.
* Sadinlar qishlogʻining markazidagi [[XVII asr]] ibodatxonasi.
* Hajilar qishlogʻida: qadimiy qabriston, buloq (yodgorlik).
* Vagazin qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* [[XV asr]] bolalar minorasi, katta buloq, Korja bulogʻi, Gushchu qishlogʻi hududidagi Sadinlar qal'asi.
* Qal'a, Mirik qishlogʻi hududidagi [[XV asr]] ibodatxonasi.
* Boʻzlu qishlogʻi hududidagi qabriston, Xachin Yali hududidagi [[XV asr]] Xachin toshi.
* Ahmadli qishlogʻi hududida [[XVII asr]]ga oid &quot;Vang&quot; qabristoni.
* [[XV asr]]ning Minkend daryosi ustidagi ikki kamarli koʻprik, Minkend qishlogʻi hududida, Abakxeyir hududidagi bitta kamarli koʻprik. Ma'bad.
* Sheylanli qishlogʻi hududidagi Birtagli koʻprigi.
* Garagol hududidagi masjid va qabriston.
* Xoʻjaz qishlogʻidagi gʻor, ibodatxona.
* Bulag (yodgorlik), Soyugbulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Zabux qishlogʻidagi koʻprik (1988-yilda buzilgan).
* [[XV asr]]dagi Qizlar qabriga oʻrnatilgan yodgorlik, Temir davri minorasi, Temir asrning Qiz tepasi (tepasi), Oʻrta asrlarning qadimiy qabristoni, Bayati Sari Ashiq maqbarasi.
* [[XVI asr]]dagi Malik Ajdar maqbarasi, [[XVI]]-XVII-[[XV]] asrlarga oid mozor, Oʻrta asrlarning Choʻpon toshchasi va Cicimli qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]]dagi Xalifa maqbarasi, Malxalaf qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston. Buzilgan koʻprik.
* Ashagi Farajan qishlogʻi hududidagi [[X]] asr ibodatxonasi, Farajon Gulabird yoʻlidagi koʻprik, qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]] bahori Sus qishlogʻi hududida.
* [[XVII asr|XVII-asr]] bahori, qadimiy qabriston, Seyidlar qishlogʻi hududidagi Pirjanchay ustidan qadimiy koʻprik.
* [[XVII asr]] bahori, Pirjaxon qishlogʻi hududida [[XI asr]] Govur qal'asi.
* Korjabulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Ziyrik qishlogʻi hududidagi temir asridagi Rizvan oʻrmonidagi hoy.
* Arikli qishlogʻi hududidagi XVI asrdagi Garashaggal maqbarasi, Araxish qabristoni va qadimiy qabriston.
* Pichanis qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Shalva qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Gorchu qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Lachindagi (1941-1945) Ulugʻ Vatan urushi qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik majmuasi.

[[1924]] yildan keyin mintaqada qurilgan koʻpriklar, buloqlar, yodgorlik va yodgorlik majmualari va boshqalar.&lt;ref&gt;http://karabakh-az.com/index.php?do=static&amp;page=lachin{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Lachin tumanidagi tarixiy va madaniy yodgorliklarning nomlari roʻyxati ==
=== Arxitektura yodgorliklari ===

* Ikitagli koʻprigi, [[XVII asr]], Abdallar qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, [[XVIII asr]], Zabux qishlogʻi
* Agoglan qal'asi majmuasi, [[XV asr]] Kosalar qishlogʻi
* Sulton Ahmad saroyi, [[1730]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Hamza Sulton saroyi, [[1761]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Sultonbaba maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Shayx Ahmad maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Maqbarasi, [[XVII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Kafir-qala,  Zeyva qishlogʻi
* Masjid, [[XVIII asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Gala, Gariqishlag qishlogʻi
* Damiovlu piri sovme, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Gushchu qishlogʻi
* Masjid, [[XVI asr|XVI –asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Buloq, Hajilar qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asrlar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, XVII-[[XVIII asr]]lar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]],  Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[X asr]] Sadinlar qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Bulag (Boybuloq), [[1858]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Bulag (Korjabulag), [[1890]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Gala (Qal'a), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Qal'a (Sadinlar qal'asi), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Pir Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]lar, Varazug qishki lageri
* Varazug ma'badi qish
* Ma'bad, [[XIII asr]], Mirik qishlogʻi
* Qal'a, qadimgi, Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVI asr]], Mirik qishlogʻi
* Bahor (Behbudali bulogʻi), XVIII asr, Mirik qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Qora tom, Oʻrta asrlar
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Koʻprik, [[1970]], Mirik qishlogʻi
* Gʻor (Dark kaha), Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVII asr]], Ahmadli qishlogʻi
* Koʻprik (Seyid Amir koʻprigi), [[1970]] yil, Ahmadli qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Galacha qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Minkend qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-XIV asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovme, [[XVI]] asr,  Minkend qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovma, [[XIII]] asr, Garakeshdi qishlogʻi
* Birtagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]larga oid,  Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Gʻor ma'badi, qadimgi Xojaz qishlogʻi
* Sovme, [[VI]]-[[VII asr]]larga oid Xojaz qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-[[XIV]], Pikenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sanduga, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbaralar (Almammed-2), oʻrta asrlar, Pichanis qishlogʻi
* Buloq (Soyuqbulag) Soyuqbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Soyugbulag qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Malik Ajdar maqbarasi, [[XV asr]], Cicimli qishlogʻi
* Qora tomi, Oʻrta asrlar, Tsicimli qishlogʻi
* Qor gumbazi, [[XVII asr]], Cicimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Tsitsimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Qora peshtoq, Oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Xalifaning qabri, [[XVII asr]], Malxalaf qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Buzilgan koʻprik, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Farajon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asrlarning quyi Farajon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Ashagi Farajan qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Sus qishlogʻi
* Bitta koʻprik, Seyidlar qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asr Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Pirjaxon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Pirjaxon qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Gavur qal'asi, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Sovma, [[X]]-[[XI asr]]lar, Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Arikli qishlogʻi
* Qorasaqqal maqbara, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Qabr (Araxish), Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Sovme, XVII Shalva qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Garasaggal platosi gʻori 
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Mishni qishlogʻi
* Mishni qishlogʻi, oʻrta asrlar
* Ma'bad, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Alxasli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Gavur Gala, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovma, [[XV asr]], Hajisamli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Hajisamli qishlogʻi
* Sovme Bulovluk, oʻrta asrlar,  Kishpeya tumani 
* Maqbarasi (Qara Murtuza), oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Almammed-1), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Jabrayil aka), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Qadimgi qal'a, oʻrta asrlar, Hajilar qishlogʻi
* Maqbara (Qaratel Pashabey qizi),  oʻrta asrlar,  Bulovlik qishlogʻi
* Murtuza aka onasining Arafli hududidagi maqbarasi, oʻrta asrlar

== Lachin tumanining taniqli shaxslari ==
[[Fayl:Laçın şəhidlərinə abidə.JPG|thumb|left|Ozarbayjonning Agjabedi viloyatining Taxtakorpu qishlog'ida Lachin shahidlari xotirasiga o'rnatilgan yodgorlik]]
* [[:az:Ələsgər Novruzov|Alasgar Xanlar oʻgʻli Novruzov]] - [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Əvəz Verdiyev|Avaz Hoshim ogli Verdiyev]] — Sovet Ittifoqi Qahramoni, Ikkinchi Jahon urushi qatnashchisi.
* [[:az:Fazil Mehdiyev|Fozil Umud oʻgʻli Mehdiyev]]  [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Firudin aka Daryali - armiya generali.
* [[:az:İskəndər bəy Sultanov (II)|Iskandar aka Sultonov]] — Toshnaksutyun va Armaniston terrorizmiga qarshi kurashning faol ishtirokchisidir.
* [[:az:İsrafil Şahverdiyev|Israfil Shahverdi ogli Shahverdiyev]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Kamil Nəsibov|Komil Balada oʻgʻli Nasibov]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Müseyib İlyasov|Museyib Ilyasov]] - Ozarbayjonda xalq ta'limi tarqalishida beqiyos xizmatlari boʻlgan ziyolilar, Shushada ochilgan Darulmu'allimning birinchi tashkilotchisi va direktori.
* [[:az:Nurməmməd bəy Şahsuvarov|Nurmammad bey Odilxon oʻgʻli Shaxsuvarov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] davrida Vazirlar Kengashi raisi.
* Oqtay Gulali oʻgʻli Gulaliyev — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Gara Murtuza aka — [[XVIII asr]]dagi Panaxali xon Sarijali-Javanshir qoʻmondoni, Qorabogʻning Xajisamli tumanining bekasi.
* Gorkhazm Abish oʻgʻli Eyvazov — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Rövşən Cavadov|Rovshan Javadov]] — Ozarbayjon ichki ishlar vazirining oʻrinbosari, OMON qoʻmondoni
* [[:az:Sarı Aşıq|Sari Ashiq]] — XVII-asrda yashagan mashhur ozarbayjon ashugʻi.
* [[:az:Sultan bəy Sultanov|Sulton aka Sultonov]] — milliy qahramon.
* Vugar Novruzov — yuridik fanlar doktori, Moldova Ozarbayjonlar kongressi raisi.
* [[:az:Xanlar Məmmədov|Xanlar Mammadov]] — Ozarbayjon Kompartiyasi Lachin tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, Lachin tumani ijroiya hokimiyatining rahbari, Ozarbayjon Respublikasining xalq deputati, [[:az:Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi|Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisining]] a'zosi.
* [[:az:Xosrov bəy Sultanov|Xosrov bey Sultanov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] birinchi mudofaa vaziri, Qorabog 'general-gubernatori, shifokor.
* [[:az:Zöhrab Qarayev|Zohrab Garaev]] — Ozarbayjon davlat tibbiyot universiteti professori

== Foydali suv manbalari ==
Lachinda koʻpgina foydali suv manbalari boʻlgan, 20 dan ortiq suv manbalari shifobahsh hisoblanadi. Odamlar qadimdan bu maʼdanli manbalarning shifobahsh hususiyatlari haqida bilishgan va davolanish uchun ularni isteʼmol qilishgan. Xalq orasida bu manbalarning moʻjizali shifobahsh hususiyatlari uchun – bosh uchun buloq, koʻz uchun buloq, tish uchun buloq, oshqozon uchun buloq va hokazo deb nom bergan. Bu manbalar asosan Minkend, Molla-Ahmedli, Mirik va hokazo aholi yashash joylari yaqinida boʻlgan. Bu manbalar atrofida odamlar dam olish uchun yegʻilgan va shu maqsad bilan ular bu joylarni obodonlashtirgan. Yoz oylarida bu yerga Qorabogʻ, Zangezur va ayniqsa Boku hamda Sumgaitning issiq joylaridan dam olish va davolanish uchun kelishgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Xorijiy oʻtishlar ==
[http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html karabakhmedia.az] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171001213641/http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html |date=2017-10-01 }}

== Adabiyot ==
* Lachin viloyati va uning toponimi: qisqa entsiklopedik lugʻat / N. Tapdikogʻlu; ilmiy tahrir B. Budagov, Boku: Araz, 2005, 370 b.
* Daryodan tomchi: Lachin viloyati aholisidan toʻplangan folklor namunalari / B. Kavanli; tahrirlangan M. Qasimli; soʻz boshligʻi M. E. Tahmazli, Kavanli, Baxtiyor. Boku: Nargiz, 2013, 267 b.
* Lachin viloyati onomastik birliklarining lingvistik tahlili: filol. e. n a. terlash al uchun tahrirlangan dis.: 10.02.01 / E. Sh. Abishov; Nasimi nomi. Tilshunoslik In-tu. Boku: 2006, 146 b.
* Lachin / Nazim Tapdiqoglu toponimlari; Muharrir: Orif Quliyev. Boku: 2002-yil, 152 b.
* Lachin 85 / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Alishov, I. Jalilbeyli. Boku: Araz, 2009, 149 b.
* Tarix fojiasi: Lachin / F. Ismayilov; tahrirlangan N. Asadov; ing. tili. tahrirlangan V. Mastaliyev. Boku: Nurlar, 2003. 47 b.
* Lachin: haqiqatlar, mulohazalar, tarixiy qadriyatlar [Matn] / F. I. Ismaylov; ilmiy tahrir Q.Haciyev; bosh muharrir. V. Abishov. Boku: Nurlar, 2012, 183 b.
* Zangozur Lachinning oltin toji / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Orif; sharhlovchi va ilmiy rahbar Sh. Tağıyeva; ilmiy tahrir F. Suleymanov. Boku: UniPrint, 2009, 270 b.
* Laçin latifalari / I. Qahramon; tahrirlangan va muqaddima. A Cahangir; dizayner E. Talishxonov. Boku: [&quot;OL&quot; MChJ], 2014, 194 b.
* Lachin: (Zangazurning oltin toji) / N. Mammadov; bosh maslahatchi va ilmiy muharrir. Y. Mahmudov. Boku: [ADPU], 2019, 376 b.
* Bu mamlakat boyoʻgʻli boʻlib qolmaydi (Matn): Lachin, Gubadli, Zangilon va Jabrayil viloyatlaridan toʻplangan folklor namunalari / Toʻplangan va tuzilgan. V. Nabioglu, M. Garadashli, A. Askar. Qizil. Nargiz, Boku: Yozuvchi, 1995, 240 b.
* Lachin viloyati urf-odatlari, toponimlari va dialekt soʻzlari (uslubiy qoʻllanmalar) / A. U. Aliyev; ilmiy tahrir V. I. Israfilov, Boku: [p. n.], 2017. 117 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Bu yoʻl Lachinga boradi ...: / Velish Garagö; Muharrir: A.Mirzali, Boku: Tarjimon, 2000, 108 b.
* Aka-uka Sulton aka va Xosrov aka / Z. Nabibeyli; tahrirlangan I. Mammadli, Boku: Nurlar, 2011, 173 b.
* Jannat vodiysi [Matn] / R. Tahmazli; tahrirlangan va muqaddima. O. Eltac. Boku: MM-S, 2019, 276 b.
* Qorabog 'vatani / Shahrza Agaev, Tayiba Xuseynova; Ilmiy muharrir.V. Piriyev, Boku: Nosir, 2008, 88 b.
* Bizni kutayotgan erlarimiz: / S. Oruc; tahrirlangan va dizayner YV Orujov; maslahatchisi M. İ. Abbosov; Boku: Adiloglu, 2010, 204 b.
* Qorabog 'urush gʻoyasi: Millatchilik - Terrorizm-Genotsid / Sh. N. Salamov, Shuhrat Nosirovich. (Shuhrat Barlas), Tbilisi: Universal, 2016, 274 p.
* XIX-XX asrlarda Turkiston va Janubiy Kavkaz.: Dashnaki Fargʻonadan Qorabogʻgacha / Sh. N. Salamov; Toshkent: Yangi asr avlodi, 2015-yil, 303 b.
* Fargʻonadan Qorabogʻgacha boʻlgan toshnaki (Elektron manba): film / avt. skript Sh. Salamov; rejissor-operator E. Mamedov; Toshkent, Ram SEL Film, 2016-yil

== Manbalar ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;R2&quot; &gt;{{Kitob manbasi |language=Rusian |title=Ozarbayjon SSR Oliy Soveti Prezidiumi. &quot;Ozarbayjon SSR, 1961-yilning 1 yanvaridagi administrativ – hududiy bo’linishi&quot;. |page=8 |publisher=Ozarbayjon davlat nashriyoti |date=1961 |location=Boku}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R3&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://azerbaycanli.org/az/page498.html |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073624/http://azerbaycanli.org/az/page498.html }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R4&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073632/http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R5&quot; &gt;http://ebooks.azlibnet.az/book/Bk5zDEay.pdf&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R6&quot; &gt;https://bdrnk.wordpress.com/2011/02/12/lacin-rayonu-tarixi-v%C9%99-isgali/&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R7&quot; &gt;http://scwra.gov.az/structure/166/?La%C3%A7%C4%B1n%20rayonunun%20%C9%99sir%20abid%C9%99l%C9%99ri&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R8&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://karabakhinfo.com/19505 |access-date=2017-04-04 |archivedate=2016-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160512174053/http://karabakhinfo.com/19505 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R9&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://yknews.az/lacin/ |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405170408/http://yknews.az/lacin/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R10&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-10-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019131136/http://elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot;&gt;http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130623012541/http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html |date=2013-06-23 }} azerbaycanli.org&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[Turkum:Ozarbayjon shaharlari]]</text>
      <sha1>q3utx0828atf8vjziga04qj31e7mxet</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313930</id>
      <parentid>6313929</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:45:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313930</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58879" sha1="c7lnle1zwdg4aijd1ijhyuq3hnbgzsj" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Lachin

|gerb =
| mavqe = Shahar
| mamlakat = Оzarbayjon
| tuman = Lachin tumani
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| lat_dir = N | lat_deg = 39 | lat_min = 38 | lat_sec = 27
| lon_dir = E | lon_deg = 46 | lon_min = 32 | lon_sec = 49
| maydon = 
| rasmiy til = ozarbayjoncha
| aholi = 	7 829 (1989 yıl)
| sanalgan yil = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib =  Oʻgʻoʻ
| telefon kodi = +994 26
| sayt = http://lachin-ih.gov.az/
}}

'''Lachin''' — [[Ozarbayjon Respublikasi]]dagi shahar, Lachin tumanidagi administrativ markaz. Ozarbayjon poytaxti [[Boku|Boku shahri]]dan shosse yoʻli uzunligi 450&amp;nbsp;km., Xonkendi stansiyasi temir yoʻli uzunligi 60&amp;nbsp;km. Shimoldan Kelbadjar, sharqdan – Xodjali, Shusha hamda Xodjavend, janubdan esa Gubadlin tumanlari bilan, gʻarbdan esa Armaniston Respublikasi bilan chegaradosh. Bu yerda dunyodagi eng qadimgi daraxt hisoblangan – temir daraxt, katta miqdordagi dorivor oʻsimliklar oʻsadi, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli rangdagi marmar qatlamlariva konlari, shuningdek koʻpgina maʼdanli suv manbalari mavjud.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Tarixi ==
Avval Lachin Abdallar deb nomlangan, 1923&lt;ref name=&quot;R2&quot;/&gt; yildan boshlab shahar maqomini olgan, 1926-yildan boshlab Lachin deb nomlana boshladi. 1930-yilda Lachin administrativ tumani tashkil etilganidan soʻng, Lachin shahri uning markaziga aylandi.
[[Fayl:Berdzor060.JPG|thumb|left|Shaharning panoramasi|300px]]
Tagi Shaxbazi Lachin uchun joyni tanlagan va uni shunday nomlagan. Hudud maydoni - 1,84 ming kvadrat kilometr, aholi soni - 72,4 ming (01.04.2013)  kishi.   Lachin tumanida 1 shahar (Lachin), 1 aholi punkti (Gaygi) va 125 qishloq boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

„Lachin“ toponimi oykonim sifatida 1924-yildan boshlab xaritamizdan joy egalladi. Bundan oldin u oʻzini „Yukari Lachin“ nomi bilan oʻzini saqlab qoldi. Qadimiy xaritalarni oʻrganish qisman shuni koʻrsatadiki, muhim tepalik bilan bir qatorda, [[Kichik Kavkaz]] togʻ tizmasidagi Qorabogʻ togʻ tekisliklaridagi eng katta tizma hisoblangan Lachin choʻqqisi eʼtiborni tortadi. Bu choʻqqi Katta Kirs va Kichik Kirs choʻqqilari bilan birga Yuqori Qorabogʻ viloyatida uchburchakni tashkil qiladi. Bu choʻqqi Qorabogʻ togʻlari tizmasi markazida, janubi gʻarbda joylashgan.&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt;

Izlanishlar shuni koʻrsatadiki, „Lachin“ nomi geografik, tarixiy, adabiy manbalarda uchraydi. Manbalardan bizga maʼlumki, „Lachin“ toponimi — oronimdir, yaʼni togʻ nomidir. Lekin bu toponim huddi fuqarolik huquqi kabi oʻzida oykonim shaklini qozondi. Buni biz Lachin soʻzi ishtirok etgan qishloqlar nomidan koʻrishimiz mumkin: [[Shusha tumani|Shusha]]da Lachinlar, [[Kalbajar tumani]]da Lachin qishlogʻi, Kalbajar tumanidagi Lachingaya qal’asi va boshqalar.&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;

Avval taʼkidlanganidek, adabiy manbalardan bu [[nom]] haqida maʼlumot yegʻdik va ularda „Lachin“ nomini uchratish mumkin. Hozir yaqin oʻtmishda bu nomni topish juda oson. Bugungi kunda bunday ismlar ham uchramoqda. Bu ism haqida maʼlumot toʻplaganda, mashhur hind shoiri Amir Xosrav Dexlavi hayoti haqidagi manbalarda uning otasining ismi „Lachin“ eʼtiborimizni tortdi. Otasining ismi: „Amir Maxmud Shams Lachin“. Tarixiy manbalardan shu maʼlum boʻldiki, uning ota-bobolari Oʻrta Osiyo bosib olinishi sababli Hindistonga kelishgan. Oʻsha davrlarda ''&quot;Lachin&quot;'' turkiy qabilasi [[Turkmaniston]]&lt;nowiki/&gt;ning Koperdag janubida qoʻnim topgan. Hindistonda yashab ijod qilgan oʻz davrining buyuk shoiri Amir Xosrav Dexlavi nomida oʻz qabilasi nomi ham mavjud.&lt;ref name=&quot;R7&quot; /&gt;

Shuni taʼkidlash kerakki, „Lachin“ turkiy qabilasi XVIII asrning boshlarida Turkmanistonning janubiy hududida yashagan. Moʻgʻullar bosqini davrida Lachin qabilasining bir qismi [[Ozarbayjon]]&lt;nowiki/&gt;da qoʻnim topdi. Ular Gargachay va Xakarchay basseynlari yaqinidagi Xalifalida, Xachin hukmronligiga qarashli [[Qorabogʻ]]&lt;nowiki/&gt;ning yuqori qismida, joylashishdi. Lachin turkiy qabilasining bir qismi esa Hindistonda joylashdi.&lt;ref name=&quot;R8&quot; /&gt;

[[Fayl:Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun inzibati xəritəsi.jpg|thumb|right|Ozarbayjon Respublikasi Lachin tumanining ma'muriy xaritasi|300px]]

Oʻrta asrlarda Ozarbayjonda Lachin qalʼasi va Lachin shahri boʻlgan. Qorabogʻda qalʼaning mavjudligi haqida Kirakos Gandjeli taʼkidlab oʻtgan. Uning yozishicha, Lachin Gasan Djalal&lt;nowiki/&gt;ning qalʼalaridan biri boʻlgan. Ozarbayjonda oʻrta asrlarda shuningdek, Lachin shahri ham boʻlgan, u shaharda pullar quyib chiqarilgan. Bu shahar Chobani xonlari davrida yanada yuksaldi.&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R10&quot; /&gt;

Lachin — boy tarixiy oʻtmishga ega hudud. Lachinning yodgorliklari miloddan avvalgi I-II ming yilliklarga toʻgʻri kelgan Xojavand viloyatidagi Azix va Jabrayil tumanidagi Taglar gʻorlariga qaraganda hali ham qadrli va noyobdir.
XII-asr oxiri - XIII-asr boshlarida Qorabogʻning togʻli qismida Albaniya Xachin knyazligi oʻrnatildi. Ushbu printsip hozirgi Lachin viloyatini ham qamrab olgan. Shuning uchun Togʻli Qorabogʻning boshqa mintaqalarida boʻlgani kabi bu joylarda xoch nomi bilan bogʻliq yangi nomlar va toponimlar paydo boʻldi. Hozirgi Lachinning Xachinyali qishlogʻi, Boʻzlining Xachin qishlogʻi va Xachin Dashi deb nomlangan joy bunga misoldir.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;/&gt;

Keyinchalik Xachin knyazligi hududida Xachin, Varach, Dizag, Gulustan (Talish) va Chilabord bilan birga Qorabogʻ-Albaniya shohlari barpo etildi.
[[1828]] yildagi Rus-Eron urushlaridan keyin imzolangan Turkmanchay shartnomasiga koʻra, mintaqa Rossiyaga Shimoliy Ozarbayjonning bir qismi sifatida qoʻshildi. Rossiya homiyligida [[Usmoniylar davlati|Usmonli imperiyasi]] va Erondan armanlarni Janubiy Kavkazga ommaviy koʻchirish boshlandi. Biroq, armanlarni Lachin mintaqasida joylashtirish imkoni boʻlmadi.
Ozarbayjonda xonliklar tugatilgandan soʻng, Lachin viloyati [[1829]] yilda yangi tashkil etilgan Qorabog 'viloyatiga qoʻshildi va [[1868]] yilda hozirgi Lachin yangi tashkil etilgan [[Zangezur]] okrugiga qoʻshildi. Zangezur tumani Yelizavetpol viloyati ([[Ganja]] viloyati) tarkibiga kirgan, [[1918]]-[[1922]] yillarda esa [[Qorabogʻ|Qorabog]] 'viloyati tarkibiga kirgan.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçın həsrətimizin 18-ci ili |url=http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611163253/http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm }}&lt;/ref&gt;

[[1905]]-[[1907]] va [[1914]]-[[1920]] yillarda Arman qurolli guruhlari tomonidan Zangezur mintaqasida, shu jumladan, Lachinda sodir etilgan qirgʻinlar natijasida yarim millionga yaqin musulmonlar oʻldirildi.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;/&gt;

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] tashkil etilganidan keyin ham Armanistonning Qorabogʻ va Zangezurni egallab olishga daʼvolari natijasida qirgʻinlar davom etmoqda. Armaniston qoʻmondoni Andronik oʻz qurolli kuchlari bilan Qorabogʻga Gorus, Lachin, Shushadan kirib, arman aholisini Ozarbayjon hukumatiga qarshi qoʻzgʻatmoqchi, provokatsiyalar uyushtirmoqda va mintaqada itoatsizlikni keltirib chiqardi. Shu maqsadda Andronikus bir necha ming kishilik qoʻshini bilan Zabux qishlogʻini kesib oʻtib, Lachin tomon yurishni boshladi. Bundan xabardor boʻlgan Qorabog 'general-gubernatori Xosrov aka Sultonovning ukasi Sulton aka Sultonov oʻz partizan guruhi bilan Lachin-Zabux yoʻlidagi jarda pistirma qildi. Bu yerda taxminan bir kun davomida juda qonli janglar boʻlib oʻtdi. Ushbu janglarda general Andronik deyarli barcha kuchini yoʻqotdi va bir necha kishi bilan qochishga muvaffaq boʻldi. Ushbu jangdan keyin [[vodiy]] xalq orasida &quot;Qonli vodiy&quot; deb nomlandi.
Ushbu magʻlubiyatdan keyin ham arman jangarilari mintaqada koʻpincha qirgʻinlarni amalga oshirmoqdalar. Andranik Rossiyaning moliyaviy koʻmagi bilan Ozarbayjonning ushbu mintaqasini beqarorlashtirish va Zangezur va Qorabog 'erlarini egallab olish uchun doimiy ravishda yangi qurolli guruhlarni yaratgan.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Andronikə qan udduran &quot;Qanlı dərə&quot; |url=http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611133345/http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm }}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Sus, Lachin corridor.jpg|thumb|right|Lachin yo'lagi|300px]]

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] hukumati mamlakatning hududiy yaxlitligini taʼminlash uchun Zangezurga qoʻshinlar joʻnatmoqda. Togʻ tomon yoʻnaltirilgan janglarda Sulton aka Sultonov boshchiligidagi Lachin qurolli guruhlari ham qatnashadilar. Jang ozarbayjon qoʻshinlarining muvaffaqiyati bilan boshlangan boʻlsa-da, togʻni ushlab turishning iloji boʻlmadi. Tez orada viloyat Oltin Armiya boʻlinmalari tomonidan egallab olindi.

[[1920]] yil [[30 noyabr]]da Ozarbayjon Kompartiyasi Markaziy Komitetining Siyosiy va tashkiliy byurolarining qoʻshma yigʻilishining qarori bilan Zangezur tumani 2 qismga boʻlingan va natijada 6 742 kv.m. 3.105 kv. Km. versti Ozarbayjon SSR tarkibiga kirdi, shu jumladan Laçin, 3637 kv. km. verstning bir qismi Armanistonga berilgan edi. Ozarbayjon SSRning qolgan qismi Shusha okrugiga kiritilgan. [[1923]] yil [[7 iyul]]da Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tashkil etilishi natijasida Shusha tumani ikkiga boʻlindi - Shusha viloyati, shu jumladan Shusha shahri Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tarkibiga kirdi. Ushbu davrda Shusha tumanining Togʻli Qorabogʻ Respublikasiga kirmaydigan qismida maʼmuriy markazni tashkil etish zarurati paydo boʻldi. Kurdiston okrugi hozirgi Lachin, Gubadli va Kalbajar tumanlarini oʻz ichiga olgan hududda tashkil etilgan. Maʼmuriy markaz vaqtincha Shushada joylashgan boʻlsa-da, oʻsha yili 1923-yilda Lachin va Abdallar qishloqlari oʻrtasida kichik shaharcha qurildi va avtohalokat markazi oʻsha erga koʻchirildi. Yengillik va yaqin atrofdagi qishloqning nomini hisobga olgan holda Tagi Shahbazi tashabbusi bilan shahar Lachin deb nomlandi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçınsız 27 il |url=https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611141618/https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html }}&lt;/ref&gt;

Maʼmuriy jihatdan avariya Kalbajar, Goturlu, Kurdhaji, Garigishlag, Xakari (Murodxonli) va Pusyan (Gubadli) tumanlaridan iborat boʻlgan. 1930-yilda Ozarbayjon SSRda favqulodda maʼmuriy hududiy birliklar tugatildi va ularning hududlarida tumanlar tashkil etildi. Yuqorida taʼkidlab oʻtilganidek, 3 ta tuman - Lachin, Gubadli va Kalbajar tashkil etildi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

[[Fayl:View of the ruined Malibey village in Lachin District.jpg|thumb|left|Lachin tumanining Malibey qishlog'i (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Ozarbayjonning gʻarbiy erlarini egallab olgan va bu erlarda davlat qurgan armanlar Ozarbayjonga qarshi yangi, yirikroq hududiy daʼvolarni ilgari surishni boshladilar. Ular Qorabogʻni Armanistonga qoʻshib olish masalasini koʻtarishdi va Lachin mintaqasini yoʻq qilish yoʻllarini toʻsiq sifatida koʻrib chiqdilar. Sovet Ittifoqi davrida armanlar bir necha bor maʼmuriy markaz sifatida Lachinni tugatishga urinishgan, ammo ularning tashabbuslari samara bermadi. Buning oʻrniga 1970-1980-yillarda ular Gulebird, Cicimli, Malibey, Garigishlag, Sadinlar va boshqa qishloqlardagi yuzlab gektar erlarni va umuman Garagol platosini egallab olishga muvaffaq boʻlishdi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

== Lachin tumanining bosib olinishi ==
Mintaqada dunyodagi eng noyob daraxtlar hisoblangan qizil temir oʻrmonlar, koʻplab mineral suvlar, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli xil rangdagi marmar konlari, dorivor oʻsimliklarning haddan tashqari koʻpligi va boshqalar mavjud. Bu yerda.
Tagi Shahbazi Simurg Lachin shahrini tanladi va unga bu nom berdi. Tagi Shahbazi Simurg Ozarbayjonning birinchi Boku rektori boʻlgan. U Ozarbayjonda yozuvchi, publitsist va pedagog sifatida tanilgan. Taʼkidlash joizki, Laçin viloyati [[1924]] yilda tashkil etilgan.

Armaniston Respublikasining [[Ozarbayjon]]ga qarshi hududiy daʼvolari va harbiy tajovuzlari natijasida [[1992]] yil [[18 may]]da Lachin viloyati Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olingan.
[[1992]] yil 8 mayda Shusha armanlar tomonidan bosib olingandan soʻng, Armaniston qurolli kuchlari ogʻir artilleriya bilan Lachin viloyati markaziga intensiv ravishda oʻq uzdilar.&lt;ref name=&quot;lach&quot;&gt;[http://kars.mfa.gov.az/news/4/3067 Azərbaycanın Laçın rayonunun Ermənistan tərəfindən işğal olunmasından 26 il ötür.]&lt;/ref&gt;.

[[1992]] yil [[16]]-[[17]] mayga oʻtar kechasi Armaniston armiyasi Shushaning Turshsu hududiga va Armanistonning Gorus viloyati yoʻnalishiga hujum qildi va [[18 may]]da Lachinni egallab oldi. Mintaqani egallab olgan qurolli kuchlarning aksariyati Laçin yoʻlagi orqali kirishdi.
Muhim geostrategik mavqega ega boʻlgan Lachinning bosib olinishi Ozarbayjon iqtisodiyotiga jiddiy zarar etkazdi. Bosqinchilik natijasida Lachin viloyati aholisi etnik tozalashga tortildi, 300 dan ortiq harbiy va tinch aholi halok boʻldi va bedarak yoʻqoldi. Xozirgi kunda Ozarbayjonning turli viloyatlarida 77000 dan ortiq lachinliklar majburiy koʻchirilgan.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Armaniston mintaqadagi davlat va xususiy mulkka jiddiy zarar etkazdi. Shunday qilib, 217 madaniy, 101 ta taʼlim, 142 sogʻliqni saqlash muassasalari, 462 savdo, 30 ta aloqa, 2 ta avtotransport va turli ishlab chiqarish obʼektlari talon-toroj qilindi va yoʻq qilindi.
54 dunyo va 200 dan ortiq mahalliy ahamiyatga ega tarixiy obidalar vayron qilingan. VI-asrdagi Alban Agoglan maʼbadi, XIV-asrdagi Malik Ajdar qabri, Garagishlag qishlogʻidagi masjid va Zabux qishlogʻidagi qadimiy qabriston.

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|right|Agoglan ma'badi|300px]]

Lachin tarix muzeyi va uning qadimiy oltin, kumush va bronza tangalari talon-toroj qilindi. Shuningdek, kumush sumka, talon-toroj qilingan Lachin tarix muzeyining eksponati Londondagi Sothebyʼs auksionida 80 ming dollarga sotildi.
Armaniston Jeneva konventsiyalari boʻyicha majburiyatlarini tajovuzkor sifatida qoʻpol ravishda buzib, Lachin mintaqasini qayta nomlash, mintaqaning tabiiy boyliklarini talon-toroj qilish va daromad manbaiga aylantirish, asosan Suriyadan kelgan arman qochoqlari uchun maqsadli turar-joy siyosatini olib borish orqali demografik tarkibini oʻzgartirish kabi noqonuniy xatti-harakatlarni amalga oshirdi. davom etmoqda.
Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi (ECHR) Ozarbayjon fuqarolarining foydasiga, Ozarbayjonning Lachin viloyatida Chiragovlar va boshqalarning Armanistonga qarshi daʼvo arizasini koʻrib chiqdi.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Qarorning 19 va 20-bandlarida, shuningdek, Laçin viloyatiga, xususan, Lachin shahriga 1992-yil may oyi oʻrtalarida Laachinga amalga oshirilgan havo hujumlari, koʻplab uylarning vayron qilinishi, shaharning talon-toroj qilinishi va yonib ketishi haqida soʻz boradi. Atrofdagi qishloqlarning butunlay vayron boʻlishi va Ozarbayjon erlarining bosib olinishi tasdiqlandi.

Armanistonning kuchayib borayotgan harbiy tajovuzi sharoitida BMT Xavfsizlik Kengashi Ozarbayjon hududlarini bosib olishni va Ozarbayjonning hududiy yaxlitligini, suverenitetini va hududiy yaxlitligini qoralaydigan 822 (1993), 853 (1993), 874 (1993) va 884 (1993) rezolyutsiyalarni 1993-yilda qabul qildi. Qorabog 'Ozarbayjonning ajralmas qismi ekanligini tasdiqlab, bosqinchi kuchlarni bosib olingan hududlardan zudlik bilan, soʻzsiz va toʻliq chiqarib yuborilishini talab qildi.
Ammo Armaniston BMT Xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyalarining talablarini bajarmaydi va Ozarbayjonning bosib olingan hududlarini anneksiya qilish siyosatini olib bormoqda.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

[[2020]]-yil [[10-noyabr]]da imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra, [[1 dekabr]] kuni Armaniston Qurolli birlashmalari Lchin tumanini boʻshatgan holda Ozarbayjon Qurolli kuchlariga topshirdi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://president.az/articles/45923 |title = Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ermənistan Respublikasının baş naziri və Rusiya Federasiyasının Prezidentinin Bəyanatı|date = 2020}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Лачин кара гел.jpg|thumb|left|Karagol ko'li|300px]]

== Geografiyasi ==

Lachin nomini tilga olganda, uni koʻrgan inson koʻz oldida oʻziga maftun qiladigan va eʼtiborni tortadigan goʻzal panorama keladi. Viloyatning quyi qismida, Zangezur togʻ etagida, Artiz, Salag va Merkiz togʻlari bir – biridan masofada, ulardan biron masofada, Xustun, Kyapyaz, Kechyaldag togʻ massivlari qad koʻtargan, ular ortida Pirdavan, Gadjaran, Kichin togʻlari koʻrinmoqda. Zangezur togʻ massivlari choʻqqilari ayrim joylarda dengiz sathidan 3906 metrga yetadi va doimiy qorlar bilan qoplangan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Minkend ===

Minkend — Ozarbayjon Respublikasining Lochın rayoni Minkend qishloq maʼmuriy-hududiy doirasidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

[[1992]] yilda [[Armaniston Respublikasi]] qurollı dan bosib olindi. 
2020-yil 10-noyabrdagi uch tomonlama, Ozarbayjon-Rossiya-Armaniston orasidagi kelishuvga muvofiq 2020-yil 1-dekabrda ishgʻoldan ozod qilindi. Hozir Ozarbayjon Qurolli kuchlari nazoratida.

Minkend qishlogʻi [[Qorabogʻ|Qorabog]]ʼ platosida joylashgan. Etnooykonimdir. Bu qishloq oʻz nomi bilan qadimgi turkiy tilli mingimin qabilasi nomini aks ettiradi (manbalarda nomi mingat deb ham yuritiladi). [[VII]]-[[VIII]] asrlarda Oʻgʻuz Konfederatsiyasi tarkibida boʻlgan minglar XII-XIII asrlarda qipchoqlarning, XIII-XIV asrlarda esa Oltin Oʻrdadagı yirik qabila uyushmalaridan biri boʻlgan. Temur davrida (XIV asr) boʻlib oʻtgan siyosiy voqealarda faol ishtirok etgan minglar keyinchalik turli hududlarga oʻrnashib olgan. Ozarbayjonda ular qurgan minglab yangi aholi maskanlari, jumladan, Minkend ular nomi bilan ataladi. Hozir ozarbayjonlar yashayotgan qishloq aholisining etnik tarkibi maʼlum tarixiy voqealar tufayli bir necha marta oʻzgardi. Bu Mingchivan qishloqi (Zangilan tumani), Mingiz mahallasi (Ordubad shahri), Mingishlog, Mingi, Kattaming, Mingon (Oʻzbekiston) va Mingiston (Tojikiston) ham minglar bilan bogʻliq.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Minkənd|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-156-0|page=304|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|accessdate=8 iyul 2017|chapterurl=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|archive-date=2021-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712153142/http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf}}&lt;/ref&gt;

Qishloqning boshqa bir nomi Shahsuvarli edi. Minkend qishlogʻi asosan xarak, qora-tom, tom, shirvony-tom (mahalliy sharoitlarga koʻra qazilgan yer osti qazilmalaridan tayyorlangan binolar) deb nomlangan xususiy binolardan iborat boʻlgan. Vaqt oʻtishi bilan mahalliy qurilish materiallari (mahalliy daryo toshlari yoki qoyalar, ohak-tosh aralashmasi, mahalliy yogʻoch turlaridan olingan taxta materiallari) dan tosh uylar qurildi

Qishloq hududida Kavqaz Albaniyasi davriga oid binolarining qoldiqlari, turli xil yozuvli tosh yodgorliklar, alban qabristonlarining qoldiqlari saqlanib qolgan. Bunga ajoyib misol qishloq hududida joylashgan Minkend ibodatxonasi boʻlib, u [[XV asr]]da qurilgan deb hisoblanadi.

Minkend qishlogʻida yashovchi odamlardan olingan maʼlumotlarga koʻra, bu hududlarda maskunlashgan birinchi odamlar Husaynlar avlodlari boʻlgan. Shunday qilib, oʻn yettinchi asrning oxiri, oʻn sakkizinchi asrning boshlarida Daralayaz tumanidan Zangezur tumaniga koʻchgan Husayn ismli kishi bu joylarga kelib, yashash uchun ana shu yerni tanlagan. Uning toza havosi, billur buloqlari, yashil oʻrmon va chorva uchun oʻtloqlar  koʻpligi Husaynlar naslidan keyin boshqalarda qiziqish uygʻotgan va shunday qilib, necha-necha avlod kelishi bilan katta qishloq, Minkend qishloqi paydo boʻlgan.

Qishloqda oʻrta maktab, klub, kutubxona, kino binosi va shifoxona bor edi.

Qishloqning madaniy, iqtisodiy va ijtimoiy hayotidagi muayyan yuksalishlar XVIII asr oxirida yanada rivojlandi. [[1890]] yilda Minkend qishloq maktabiga asos solindi. Oʻz faoliyatini 42 nafar oʻquvchi bilan boshlagan „Rus-Tatar-Ozarbayjon maktabida“ darslar turk va rus tillarida oʻqitildi. Bu maktabda shariat darslari ham oʻtilgan. Maktabda birinchi shariat darsi Mulla Vali Karbaloiy oʻgʻli, boshqa darslar Rasul Tohirov, rus tili darslari esa Geladze tomonidan oʻqitilgan. 1896 ildə maktabga ilk ozarbayjon, Rasul bey Tohirov direktor etib tayinlandi. 1912-kimdir bir sinfli, 1920-yilda kimdir ikki sinfli, [[1920]] yildan [[1940]] yilga qadar yetti yillik tugallanmagan oʻrta maktab 1940-yildan soʻng esa oʻrta maktab sifatida faoliyat koʻrsatgan. [[1979]] yilda sobiq prezident [[Haydar Aliyev]]in farmoni bilan Minkend qishlogʻida maktab uchun 620 oʻrinli yangi bino qurilib, oʻsha davrning eng zamonaviy uskunalari bilan jihozlandi.

Qishloqda xonaki usul bilan ip yigirish, gilam toʻqish mashgʻulot turlaridan biri edi. Deyarli koʻp oilalarda toʻquv dastgohi (hana va yer hanasi) boʻlgan. Aholi oʻzi tayyorlagan jun, paxta va ipak kalavalardan gilam, sholcha, palos, farmash, xurjun,  darparda va boshqa ashyolar tayyorlangan.

Emandan va grabdan turli roʻzgʻor buyumlari, shu jumladan, idish-tovoq, togʻora,  kuv,  kosa, shayinli tarozi, yung tarash uchun taroq, hana, darparda və keng arqon toʻqish üçün yer hanasi va hokazo shunday ashyolarga misol boʻla oladi.

Minkend daryosi ustidagi ikki bukrili koʻprik, shuningdek Abadxeyir deb nomlangan hududdagi bir bukrili koʻprik va Minkend ibodatxonasi qishloqda joylashgan tarixiy yodgorliklardir.

Qishloq [[Boku]] shahridan 505&amp;nbsp;km gʻarbda shosse yoʻli bilan, tuman markazidan 55&amp;nbsp;km shimoli gʻarbda shosse yoʻli bilan, kichik Kavkaz togʻlarida, Qorabogʻ platosining janubi-gʻarbiy yonbagʻrida, [[Armaniston]] bilan chegarada joylashgan. [[Xonkendi]] temiryol stansiyasi bilan shosse yol orasidagi masofa 127 kmdan iborat. Qishloq oʻrmon va oqar suv boʻyida, baland togʻlar etagida joylashgan. Oʻrmonlarda nomi Qizil Kitobga kiritilgan qizil eman, shuningdek archa, yovvoyi meva va reza mevalar, maysazorlarida shifobaxsh giyohlar oʻsadi. Qishloq oʻrmonlarida asosiy oʻrmon hosil qiluvchi daraxt turlaridan eng koʻp tarqalganlari eman va grabdir.

Hakarichayning bir irmogʻi boʻlgan Minkend daryosi qishloq hududidan oʻtadi. Oʻz manbaini qishloq hududidagi tepaliklardan boshlagan buloqlar Minkend daryosi (Hakarichay) oʻzaniga qoshiladi. Iqlim sharoitiga qarab daryo va buloqlardagi suv hajmi mavsumiy tarzda oshib, kamayib boradi. Bahorning oxiri va yoz oylarida qishloqdagi ayrim daryo va buloqlarning suvi kamayib yoki butunlay qurib qoladi. Ammo yogʻin miqdoriga qarab bahor va kuz fasllarida oqar suv va buloqlar oʻz oqimini butunlay tiklaydi.

Dengiz sathidan 1600 metr balandlikda joylashgan Minkend qishlogʻi hududida odatdagi buloqlar bilan birga issiq suvli narzan tipidagi buloqlar ham bor. Ushbu buloqlar bikarbonat-xlorid-natriy-magniy-kaltsiy xususiyatlariga ega boʻlib va iliq 280J Narzandir.

Bu suvlar Lachin va uning atrofidagi hududlar aholisi uchun sevimli muolaja vositasi hisoblanadi. Shu bilan birga Minkend hududida Narzan tipidagi sovuq mineral suvli boshqa buloqlarni ham uchratish mumkin.

Iqlimi yozda salqin va qishda sovuq. Oʻrtacha yillik harorat 1&amp;nbsp;°C dan 8&amp;nbsp;°C orasida oʻzgaradi. Yogʻingarchiliklarning yillik miqdori 700–800&amp;nbsp;mm gacha boʻladi.

1914-yil 1 yanvar sanasida olingan maʼlumotlarga koʻra, qishloqda har ikki jinsdan ozarbayjonlar va asosan etnik kurdlardan iborat 1,532 nafar aholi yashar edi.&lt;ref&gt;&quot;Кавказский календарь на 1915 год&quot;. Издан по распоряжению Наместника его Императорскаго Величиства на Кавказе, под редакцией А.А.Эльзенгера и Н.П.Стельмащука, Тифлис. Типография Канцелярии Наместника Е.И.В. на Кавказе, казённый дом. 1914./Оглавление: Глава — Отдел статистический: Список населенных мест Кавказа, стр. 158&lt;/ref&gt;

Aholisi [[1991]] yilda 2306 nafar boʻlgan.
[[2006]] yil statstikasiga koʻra qishloqda 2150 aholi bor edi.
[[2009]] yil dekabr oyidagi  maʼlumotga asosan qishloqda 2704 aholi istiqomat qilagan.
Qorabogʻ urushi vaqtida qishloq aholisidan 14 nafari shahid boʻlgan.

=== Oqbuloq === 
Oqbuloq — [[Ozarbayjon Respublikasi]]ning Lachin rayoni Oqbuloq qishloq maʼmuriy hududidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

Tuman markazidan taxminan 62&amp;nbsp;km shimoli-gʻarbda joylashgan.

Asosini [[Eron]]dan koʻchib kelgan kurd qabilalari solgan deb taxmin qilinadi. Ozarbayjonda Sovet hokimiyati oʻrnatilgach, u mintaqaning qizil Kurdiston deb atalgan viloyati tarkibida edi.

Hojazsu daryosining oʻng irmogʻi sohilida joylashgan. Oʻtmishda qishloq hududi Zangezur viloyatida yashagan oqkorpu qabilasining qishlash joyi boʻlgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=&quot;Ağbulaq (Laçın)&quot;. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti.|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-155-3|page=44|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azerbaycan_toponimlerinin_ensiklopedik_lugeti.pdf|accessdate=8 iyul 2017}}&lt;/ref&gt;

Shahid Amir Askarov nomidagi oʻrta maktab bor. Oʻrta maktab, klub, kutubxona, shifoxona, pochta boʻlimi, 3 doʻkon va boshqa ijtimoiy obyektləri bor edi.

[[2006]] yilgi statistika maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 50 kishini tashkil etgan.
Arman manbalarining [[2014]] ilga oid olan maʼlumotiga maʼlumotlarga koʻra, qishloqda 42 oila yashaydi.&lt;ref name=&quot;lacin&quot;&gt;[http://lacin.info/lent/560-shgal-olunmush-lachin-rayonunun-qarakechdi-kendinde-yeni-mekteb-istifadeye-verilib.html İşğal olunmuş Laçın rayonunun Qarakeçdi kəndində yeni məktəb istifadəyə verilib.]{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} lacin.info {{az}}&lt;/ref&gt;

Aholisi 998 nafardir.

Taniqli insonlari:
* Baxshi Jabbor  — baxshi, Lochin tumanining „İşıqlı“ ( Nurli) baxshi ansambli badiiy rahbari, birinchi Butunittifoq ijodiyot festivali gʻolibi (1977).
* Sharif Ogʻayor — shoir, yozuvchi, Ozarbayjon Yozuvchilar Birligi aʼzosi.
* Babek Xudoyorov — ADNAni bitirgan 
* Əmir Əsgərov — şəhid

Shahidlari
* Imron Salim oʻgʻlu Imronov (1939-?)
* Nabat Alish qizi Imranova (1947-?)
* Amir Ollohquli oʻgʻli Asgərov (1924-?)
* Zarifa Sari qizi Mamadova (1938-?)
* Jafarquli Baxtiyor oʻgʻli Baxtiyorov (1947-?)

== Moddiy-madaniy merosi ==
Lachin tumanida 200 gacha tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻrgʻonlar, qalʼa turidagi arxeologik nuqtai nazardan muhim yodgorliklar, koʻpgina qabr yodgorliklari, stel, ot, qoʻy haykallari, syujetli toshlar, shuningdek, koʻpgina tabiiy boyliklar, qimmatli maʼdanli suvlar boʻlgan. Yuqorida taʼkidlanganlarning barchasi 1992-yilning 18 mayidan boshlab Armaniston Respublikasi tomonidan [[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|okkupatsiya qilingan]].&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Agʻogʻlan monastiri ===

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|left|Agʻogʻlan monastiri|300px]]

Agʻogʻlan monastiri - Lachin rayoni hududida, [[Ozarbayjon]]-[[Armaniston]] chegarasi yaqinida joylashgan [[V]]-[[VI]] asrlar oid bazilika. Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi.

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.

Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. XV asrda tumani ikki qismga boʻlingan: Shimoliy qismi Xozoraberd, janubiy qismi esa Kashatag deb atalgan. Agʻogʻlan monastiri aynan janubiy qism hududida tushgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi | last = Hewsen | first = Robert H. | title = Armenia: A Historical Atlas | year = 2001|location=Chicago| publisher =University of Chicago Press | ISBN= 0-226-33228-4 | pages = 100–104, 121–123 }}&lt;/ref&gt;

Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi. Tatev yepiskopligiga boʻysungan monastir [[XIII]] asr tarixchisi Stepanos Orbeli va XVII asr tarixchisi Tovma Vanandetsi tomonidan yirik diniy markaz sifatida tilga olinadi.

[[Fayl:Sarı Aşığın abidəsi (XVII əsr).jpg|thumb|right|Sari Oshiq qabri (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Monastir ilk bor IX asr voqealari munosabati bilan tarixiy manbalarda tilga olingan:

{{cquote|''Syunik knyazi Filippe Tatev monastiri foydasiga yaqinlikdagi yashash yerlarini yepiskop Dovudga 1000 dirhamga sotdi (siylov qildi)... bu haqda quyidagi matn tuzildi. 299 yilda (milodiy 844) ... va Sisarnaveng igumeni Stepanos guvohligi bilan''&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Сюнийский епископ|first=Степанос|title=История|date=1861|publisher=Изд. Эмина|location=Москва|page=150-153}}&lt;/ref&gt;}} Bu maʼlumotlar tadqiqotchilar uchun maʼbadni IX asrga oid deyishlari uchun asos boʻlib xizmat qilgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Щеблыкин|first=И.П|title=Архитектура VIII-X веков|publisher=кн. ААЭН|location=Баку|page=43}}&lt;/ref&gt;

G. Mammadovaning qayd etishicha, ''„Taxmin qilish mumkinki, 844 yilda Sisarnaveg juda keng va taniqli monastiri edi, uning xizmatkori baxshish hujjatida guvoh deb koʻrsatilgan. Maʼbadning meʼmoriy xususiyatlari, albatta, uning qurilishi tarixi yanada qadimiy davrga tegishli ekanligini aytish imkonini beradi“''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=55}}&lt;/ref&gt;  Tadqiqotchining fikricha, Agʻogʻlan ibodatxonasining qurilishi tarixi VI asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова59&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=59}}&lt;/ref&gt;

[[1613]] yilda monastirni oʻrab turgan qalʼa devorlari mustahkamlanib, gumbazli asosiy kirish darvozasi qurilgan. Bu haqda maʼlumotni oʻz ichiga olgan arman tilidagi qabrtoshi [[1989]]-yildan [[1992]]-yilgacha boʻlgan davrda, Lachin viloyati Ozarbayjon nazoratida boʻlgan davrda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Karapetian, Samvel. ''Armenian Cultural Monuments in the Region of Karabagh''. Yerevan: Gitutiun Publishing House, 2001, səh. 145.&lt;/ref&gt; Asosiy cherkov binosi va qoʻngʻiroq minorasi [[1779]] yilda taʼmirlangan. Bu haqda xabar bergan cherkov tosh lavhasi [[1967]] yilda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Hasratyan, Murad M. ''Tsitsernavank''. Yerevan: Vneshtorgizdat, 1990, səh. 5.&lt;/ref&gt;

XIX asrda monastir cherkovi Zeyve qishlogʻidagi arman aholisi tomonidan foydalanililgan va Avliyo Stefan cherkovi deb atalgan. Zeyvaning arman aholisi 1905-yilda arman-tatar qirgʻini paytida qishloqni tark etgan va hech qachon qaytmagan. Sovet davrida cherkov tarixiy yodgorlik sifatida himoya ostiga olingan.&lt;ref&gt;Karapetian. ''Armenian Cultural Monuments'', p. 137.&lt;/ref&gt;

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Janubiy devordagi darvoza shakliga muvofiq qurilishning birinchi bosqichi V-VI asrlarga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian, Patrick and Jean-Michel Thierry, ''Armenian Art''. New York: H.N. Abrams in association with Prelacy of the Armenian Apostolic Church of America-Catholicosate of Cilicia, 1989, səh. 509.&lt;/ref&gt; Biroq, alternativ nuqtai nazarga koʻra, maʼbad dastlabki bosqichda majusiy maʼbad vazifasini oʻtagan va bu bosqich uchinchi asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Hasratyan. ''Tsitsernavank'', səh. 5-6.&lt;/ref&gt;

Qurilishning ikkinchi bosqichida bazilikaga derazasiz ravoq qoʻshilgan (toʻrtburchak ichki qismining sharqiy tomonida ichkaridan qurilgan) va tashqi devorlarning yuqori qismi qoʻshilgan. Qurilishning bu bosqichi VI asrni qamrab oladi. Bu bosqichda yoʻlaklarni kiraverishdan ajratib turuvchi arkada yogʻoch ustunlar bilan qurilgan. Qurilishning uchinchi bosqichiga tegishli tosh qubbalar va ustunlar yogʻoch oʻtmishdoshlarini almashtirdi. Kapitellar uslubi asosida qurilishning bu bosqichi VI asr oxiri-X asr boshlariga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian and Thierry. ''Armenian Art'', səh. 509.&lt;/ref&gt;

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Maʼbad binosida mustahkamlash ishlari izlari bor. Misol uchun, pilasters keyinchalik shimoliy qismda qurilgan va Markaziy ustunlar bir yoki ikki tomondan mustahkamlangan. Oʻrta qism ikki qatlamli boʻlib, yon tomonlari bir qatlamli qoplamaga ega, Sharqiy qismida rotonda shaklidagi kichik qoʻngʻiroq minorasi mavjud. Yorugʻlik Janubiy devordagi ikkita katta oyna, gʻarbiy devordagi yupqa derazalar va oʻrta navning qarama-qarshi qismlarida joylashgan derazalar orqali taʼminlandi.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Bazilikaning dekorativ urbanizatsiyasi bizning davrmizga faqat parchalar holida yetib kelgan. Ustun kapitellari ilk xristian davri Kavkaz meʼmorchiligiga xos geometrik naqshlar bilan bezatilgan yupqa tosh plitalardan iborat.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Саинян|first=А.|title=Архитектура Касахской базилики|publisher=АН. Арм. ССР|location=Ереван|page=121}}&lt;/ref&gt; Yon fasadlardagi yupqa derazalar ham islomgacha boʻlgan davr Kavkaz meʼmorchiligida eng koʻp tarqalgan elementlardan biridir.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Высоцкий|first=А.И.|title=Проблема датировки в раннесредневековой архитектуре стран Закавказия|date=1977|location=Ереван|page=113|edition=III респ. конф. по проб културы и иск. Армении, Тезисы докладов}}&lt;/ref&gt;

Shimoliy devorda freskalar qoldiqlari bilan suvoq materiallar parchalari mavjud. G. Mammadovaning fikricha, bu fakt ''„... maʼbadning ichki devorlari tashqi devorlarga nisbatan qattiqroq toshdan qurilganligi va pilon va ravoqlardan farqli oʻlaroq, nozik qirilgan tosh bilan qoplanmaganligi bilan izohlanadi. Shimoliy devordagi qoldiqlarga qaraganda, maʼbadning ichki devorlari suvalgan va freskalar bilan bezatilgan deb koʻrsatish mumkin“.''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

G. Mammadova Maʼbad devorlarining freskali bezaklari uning konfessional mansubligi haqidagi savolga oydinlik kiritishga yordam berishi mumkinligini taʼkidlaydi. Shunday qilib, VI asrning ikkinchi yarmida katolikos Movses koʻrsatmalaridan soʻng monofizit gregorian cherkovi cherkovlar arxitekturasida monumental rangtasvirdan foydalanishni maʼqullamadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last1=Яралов|first1=Ю.C.|title=Строительная техника Византии|publisher=Всеобщая история архитектуры, т.3|location=Москва|edition=56}}&lt;/ref&gt; Freskalar rangtasviri X asr boshlaridan Armaniston hududida keng yoyila boshladi. Janubiy Kavkazdagi ilk xristianlik cherkovlarida freskalarning mavjudligi ibodatxonaning Xalsedonizm bilan bogʻlanishiga asos boʻlib xizmat qiladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова57&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=57}}&lt;/ref&gt; Janubiy Kavkazdagi Sisarnaveng bazilikasining eng yaqin analogi Kaxetiyadagi Kachareti bazilikasi hisoblanadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Чубинашвили|first=Г.|title=Архитектура Кахетии|publisher=Изд. АН Груз. СССР|location=Тбилиси|page=58}}&lt;/ref&gt;

== Madaniyat, taʼlim va tibbiyot muassasalari ==
[[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|Okkupatsiyadan oldin]] bu yerda 217 madaniy muassasalar, 142 sogʻliqni saqlash obyektlari, 133 boshqarma va muassasalar, 100 umumtaʼlim maktablari, 5 maktabgacha taʼlim muassasalari, 5 musiqa maktablari, 1 maktab internat, 1 oʻrta taʼlim kasb – texnik bilim yurti, 1 aloqa uyi va hokazo boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;
* Tarix va o'lkashunoslik muzeyi Lachin shahridagi 5000 eksponat.
* Davlat san'at galereyasida 50 ta ekspozitsiya Laçin shahrida joylashgan.
* Sari Ashiq yodgorlik muzeyi Gulebird qishlog'ida 500 ta eksponat.
* Mishni qishlog'ida muzey 250 eksponat.

== Madaniy va meʼmoriy yodgorliklari ==
Viloyatda 300 ga yaqin tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻriqxonalar, qalʼa tipidagi arxeologik yodgorliklar, koʻp sonli maqbaralar, toshchalar, otlar, qoʻchqor figuralari, qoyatosh toshlari, shuningdek koʻplab tabiiy boyliklar, qimmatbaho mineral suvlar mavjud boy.
Ushbu hududdagi yodgorliklarning aksariyati Kavkaz Albaniya davridagi yodgorliklardir. Olimlarimiz fikriga koʻra, Kavkaz alban davridagi ushbu yodgorliklarning aksariyati bizning eramizdan avvalgi nasroniylik davriga tegishli.
Ushbu joylarning murakkab er sharoitlari va ob-havosi koʻplab daryolar kesishmalarida va yoʻllarning oʻtish qiyin qismlarida koʻpriklar qurishga olib keldi. Ular asosan bitta kemerli yoki ikki kamarli koʻpriklardir.
Arman qurolli kuchlari tomonidan Lachin hududini bosib olish paytida mintaqadagi tarixiy, madaniy va diniy yodgorliklarning aksariyati yoʻq qilindi. Tumandagi quyidagi yodgorliklar tumandagi yodgorliklarning atigi 70 foizini tashkil qiladi.

[[Fayl:Berdzor075.JPG|thumb|left|Hakari choy|300px]]

* Abdallar (Beylik) qishloq hududida: [[XVIII asr]]ning Xakari daryosidagi koʻprik, temirdan yasalgan temir davri, qabriston.
* Zabux qishlogʻi hududida: suyak qabristoni, [[XVI asr]] Xallanli qabristoni.
* Malibey qishlogʻi hududida: qadimiy qabriston.
* [[IX asr]]dagi Agoglan qal'asi, Kosalar qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Sultonlar (Husulu) qishlogʻi hududida: [[1761]] yildagi Sulton Ahmad saroyi, [[XIV asr]]ning qadimiy qabristoni.
* Soltanbaba maqbarasi, Shayx Ahmad maqbarasi, maqbarasi, Zeyva qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Gʻaribishlag qishlogʻi hududidagi [[XI asr]] masjidi, Damirovlu Pir-ibodatxonasi.
* Sadinlar qishlogʻining markazidagi [[XVII asr]] ibodatxonasi.
* Hajilar qishlogʻida: qadimiy qabriston, buloq (yodgorlik).
* Vagazin qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* [[XV asr]] bolalar minorasi, katta buloq, Korja bulogʻi, Gushchu qishlogʻi hududidagi Sadinlar qal'asi.
* Qal'a, Mirik qishlogʻi hududidagi [[XV asr]] ibodatxonasi.
* Boʻzlu qishlogʻi hududidagi qabriston, Xachin Yali hududidagi [[XV asr]] Xachin toshi.
* Ahmadli qishlogʻi hududida [[XVII asr]]ga oid &quot;Vang&quot; qabristoni.
* [[XV asr]]ning Minkend daryosi ustidagi ikki kamarli koʻprik, Minkend qishlogʻi hududida, Abakxeyir hududidagi bitta kamarli koʻprik. Ma'bad.
* Sheylanli qishlogʻi hududidagi Birtagli koʻprigi.
* Garagol hududidagi masjid va qabriston.
* Xoʻjaz qishlogʻidagi gʻor, ibodatxona.
* Bulag (yodgorlik), Soyugbulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Zabux qishlogʻidagi koʻprik (1988-yilda buzilgan).
* [[XV asr]]dagi Qizlar qabriga oʻrnatilgan yodgorlik, Temir davri minorasi, Temir asrning Qiz tepasi (tepasi), Oʻrta asrlarning qadimiy qabristoni, Bayati Sari Ashiq maqbarasi.
* [[XVI asr]]dagi Malik Ajdar maqbarasi, [[XVI]]-XVII-[[XV]] asrlarga oid mozor, Oʻrta asrlarning Choʻpon toshchasi va Cicimli qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]]dagi Xalifa maqbarasi, Malxalaf qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston. Buzilgan koʻprik.
* Ashagi Farajan qishlogʻi hududidagi [[X]] asr ibodatxonasi, Farajon Gulabird yoʻlidagi koʻprik, qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]] bahori Sus qishlogʻi hududida.
* [[XVII asr|XVII-asr]] bahori, qadimiy qabriston, Seyidlar qishlogʻi hududidagi Pirjanchay ustidan qadimiy koʻprik.
* [[XVII asr]] bahori, Pirjaxon qishlogʻi hududida [[XI asr]] Govur qal'asi.
* Korjabulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Ziyrik qishlogʻi hududidagi temir asridagi Rizvan oʻrmonidagi hoy.
* Arikli qishlogʻi hududidagi XVI asrdagi Garashaggal maqbarasi, Araxish qabristoni va qadimiy qabriston.
* Pichanis qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Shalva qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Gorchu qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Lachindagi (1941-1945) Ulugʻ Vatan urushi qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik majmuasi.

[[1924]] yildan keyin mintaqada qurilgan koʻpriklar, buloqlar, yodgorlik va yodgorlik majmualari va boshqalar.&lt;ref&gt;http://karabakh-az.com/index.php?do=static&amp;page=lachin{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Lachin tumanidagi tarixiy va madaniy yodgorliklarning nomlari roʻyxati ==
=== Arxitektura yodgorliklari ===

* Ikitagli koʻprigi, [[XVII asr]], Abdallar qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, [[XVIII asr]], Zabux qishlogʻi
* Agoglan qal'asi majmuasi, [[XV asr]] Kosalar qishlogʻi
* Sulton Ahmad saroyi, [[1730]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Hamza Sulton saroyi, [[1761]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Sultonbaba maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Shayx Ahmad maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Maqbarasi, [[XVII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Kafir-qala,  Zeyva qishlogʻi
* Masjid, [[XVIII asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Gala, Gariqishlag qishlogʻi
* Damiovlu piri sovme, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Gushchu qishlogʻi
* Masjid, [[XVI asr|XVI –asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Buloq, Hajilar qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asrlar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, XVII-[[XVIII asr]]lar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]],  Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[X asr]] Sadinlar qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Bulag (Boybuloq), [[1858]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Bulag (Korjabulag), [[1890]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Gala (Qal'a), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Qal'a (Sadinlar qal'asi), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Pir Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]lar, Varazug qishki lageri
* Varazug ma'badi qish
* Ma'bad, [[XIII asr]], Mirik qishlogʻi
* Qal'a, qadimgi, Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVI asr]], Mirik qishlogʻi
* Bahor (Behbudali bulogʻi), XVIII asr, Mirik qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Qora tom, Oʻrta asrlar
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Koʻprik, [[1970]], Mirik qishlogʻi
* Gʻor (Dark kaha), Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVII asr]], Ahmadli qishlogʻi
* Koʻprik (Seyid Amir koʻprigi), [[1970]] yil, Ahmadli qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Galacha qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Minkend qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-XIV asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovme, [[XVI]] asr,  Minkend qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovma, [[XIII]] asr, Garakeshdi qishlogʻi
* Birtagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]larga oid,  Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Gʻor ma'badi, qadimgi Xojaz qishlogʻi
* Sovme, [[VI]]-[[VII asr]]larga oid Xojaz qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-[[XIV]], Pikenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sanduga, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbaralar (Almammed-2), oʻrta asrlar, Pichanis qishlogʻi
* Buloq (Soyuqbulag) Soyuqbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Soyugbulag qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Malik Ajdar maqbarasi, [[XV asr]], Cicimli qishlogʻi
* Qora tomi, Oʻrta asrlar, Tsicimli qishlogʻi
* Qor gumbazi, [[XVII asr]], Cicimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Tsitsimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Qora peshtoq, Oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Xalifaning qabri, [[XVII asr]], Malxalaf qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Buzilgan koʻprik, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Farajon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asrlarning quyi Farajon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Ashagi Farajan qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Sus qishlogʻi
* Bitta koʻprik, Seyidlar qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asr Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Pirjaxon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Pirjaxon qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Gavur qal'asi, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Sovma, [[X]]-[[XI asr]]lar, Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Arikli qishlogʻi
* Qorasaqqal maqbara, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Qabr (Araxish), Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Sovme, XVII Shalva qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Garasaggal platosi gʻori 
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Mishni qishlogʻi
* Mishni qishlogʻi, oʻrta asrlar
* Ma'bad, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Alxasli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Gavur Gala, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovma, [[XV asr]], Hajisamli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Hajisamli qishlogʻi
* Sovme Bulovluk, oʻrta asrlar,  Kishpeya tumani 
* Maqbarasi (Qara Murtuza), oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Almammed-1), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Jabrayil aka), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Qadimgi qal'a, oʻrta asrlar, Hajilar qishlogʻi
* Maqbara (Qaratel Pashabey qizi),  oʻrta asrlar,  Bulovlik qishlogʻi
* Murtuza aka onasining Arafli hududidagi maqbarasi, oʻrta asrlar

== Lachin tumanining taniqli shaxslari ==
[[Fayl:Laçın şəhidlərinə abidə.JPG|thumb|left|Ozarbayjonning Agjabedi viloyatining Taxtakorpu qishlog'ida Lachin shahidlari xotirasiga o'rnatilgan yodgorlik]]
* [[:az:Ələsgər Novruzov|Alasgar Xanlar oʻgʻli Novruzov]] - [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Əvəz Verdiyev|Avaz Hoshim ogli Verdiyev]] — Sovet Ittifoqi Qahramoni, Ikkinchi Jahon urushi qatnashchisi.
* [[:az:Fazil Mehdiyev|Fozil Umud oʻgʻli Mehdiyev]]  [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Firudin aka Daryali - armiya generali.
* [[:az:İskəndər bəy Sultanov (II)|Iskandar aka Sultonov]] — Toshnaksutyun va Armaniston terrorizmiga qarshi kurashning faol ishtirokchisidir.
* [[:az:İsrafil Şahverdiyev|Israfil Shahverdi ogli Shahverdiyev]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Kamil Nəsibov|Komil Balada oʻgʻli Nasibov]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Müseyib İlyasov|Museyib Ilyasov]] - Ozarbayjonda xalq ta'limi tarqalishida beqiyos xizmatlari boʻlgan ziyolilar, Shushada ochilgan Darulmu'allimning birinchi tashkilotchisi va direktori.
* [[:az:Nurməmməd bəy Şahsuvarov|Nurmammad bey Odilxon oʻgʻli Shaxsuvarov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] davrida Vazirlar Kengashi raisi.
* Oqtay Gulali oʻgʻli Gulaliyev — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Gara Murtuza aka — [[XVIII asr]]dagi Panaxali xon Sarijali-Javanshir qoʻmondoni, Qorabogʻning Xajisamli tumanining bekasi.
* Gorkhazm Abish oʻgʻli Eyvazov — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Rövşən Cavadov|Rovshan Javadov]] — Ozarbayjon ichki ishlar vazirining oʻrinbosari, OMON qoʻmondoni
* [[:az:Sarı Aşıq|Sari Ashiq]] — XVII-asrda yashagan mashhur ozarbayjon ashugʻi.
* [[:az:Sultan bəy Sultanov|Sulton aka Sultonov]] — milliy qahramon.
* Vugar Novruzov — yuridik fanlar doktori, Moldova Ozarbayjonlar kongressi raisi.
* [[:az:Xanlar Məmmədov|Xanlar Mammadov]] — Ozarbayjon Kompartiyasi Lachin tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, Lachin tumani ijroiya hokimiyatining rahbari, Ozarbayjon Respublikasining xalq deputati, [[:az:Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi|Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisining]] a'zosi.
* [[:az:Xosrov bəy Sultanov|Xosrov bey Sultanov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] birinchi mudofaa vaziri, Qorabog 'general-gubernatori, shifokor.
* [[:az:Zöhrab Qarayev|Zohrab Garaev]] — Ozarbayjon davlat tibbiyot universiteti professori

== Foydali suv manbalari ==
Lachinda koʻpgina foydali suv manbalari boʻlgan, 20 dan ortiq suv manbalari shifobahsh hisoblanadi. Odamlar qadimdan bu maʼdanli manbalarning shifobahsh hususiyatlari haqida bilishgan va davolanish uchun ularni isteʼmol qilishgan. Xalq orasida bu manbalarning moʻjizali shifobahsh hususiyatlari uchun – bosh uchun buloq, koʻz uchun buloq, tish uchun buloq, oshqozon uchun buloq va hokazo deb nom bergan. Bu manbalar asosan Minkend, Molla-Ahmedli, Mirik va hokazo aholi yashash joylari yaqinida boʻlgan. Bu manbalar atrofida odamlar dam olish uchun yegʻilgan va shu maqsad bilan ular bu joylarni obodonlashtirgan. Yoz oylarida bu yerga Qorabogʻ, Zangezur va ayniqsa Boku hamda Sumgaitning issiq joylaridan dam olish va davolanish uchun kelishgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Xorijiy oʻtishlar ==
[http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html karabakhmedia.az] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171001213641/http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html |date=2017-10-01 }}

== Adabiyot ==
* Lachin viloyati va uning toponimi: qisqa entsiklopedik lugʻat / N. Tapdikogʻlu; ilmiy tahrir B. Budagov, Boku: Araz, 2005, 370 b.
* Daryodan tomchi: Lachin viloyati aholisidan toʻplangan folklor namunalari / B. Kavanli; tahrirlangan M. Qasimli; soʻz boshligʻi M. E. Tahmazli, Kavanli, Baxtiyor. Boku: Nargiz, 2013, 267 b.
* Lachin viloyati onomastik birliklarining lingvistik tahlili: filol. e. n a. terlash al uchun tahrirlangan dis.: 10.02.01 / E. Sh. Abishov; Nasimi nomi. Tilshunoslik In-tu. Boku: 2006, 146 b.
* Lachin / Nazim Tapdiqoglu toponimlari; Muharrir: Orif Quliyev. Boku: 2002-yil, 152 b.
* Lachin 85 / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Alishov, I. Jalilbeyli. Boku: Araz, 2009, 149 b.
* Tarix fojiasi: Lachin / F. Ismayilov; tahrirlangan N. Asadov; ing. tili. tahrirlangan V. Mastaliyev. Boku: Nurlar, 2003. 47 b.
* Lachin: haqiqatlar, mulohazalar, tarixiy qadriyatlar [Matn] / F. I. Ismaylov; ilmiy tahrir Q.Haciyev; bosh muharrir. V. Abishov. Boku: Nurlar, 2012, 183 b.
* Zangozur Lachinning oltin toji / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Orif; sharhlovchi va ilmiy rahbar Sh. Tağıyeva; ilmiy tahrir F. Suleymanov. Boku: UniPrint, 2009, 270 b.
* Laçin latifalari / I. Qahramon; tahrirlangan va muqaddima. A Cahangir; dizayner E. Talishxonov. Boku: [&quot;OL&quot; MChJ], 2014, 194 b.
* Lachin: (Zangazurning oltin toji) / N. Mammadov; bosh maslahatchi va ilmiy muharrir. Y. Mahmudov. Boku: [ADPU], 2019, 376 b.
* Bu mamlakat boyoʻgʻli boʻlib qolmaydi (Matn): Lachin, Gubadli, Zangilon va Jabrayil viloyatlaridan toʻplangan folklor namunalari / Toʻplangan va tuzilgan. V. Nabioglu, M. Garadashli, A. Askar. Qizil. Nargiz, Boku: Yozuvchi, 1995, 240 b.
* Lachin viloyati urf-odatlari, toponimlari va dialekt soʻzlari (uslubiy qoʻllanmalar) / A. U. Aliyev; ilmiy tahrir V. I. Israfilov, Boku: [p. n.], 2017. 117 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Bu yoʻl Lachinga boradi ...: / Velish Garagö; Muharrir: A.Mirzali, Boku: Tarjimon, 2000, 108 b.
* Aka-uka Sulton aka va Xosrov aka / Z. Nabibeyli; tahrirlangan I. Mammadli, Boku: Nurlar, 2011, 173 b.
* Jannat vodiysi [Matn] / R. Tahmazli; tahrirlangan va muqaddima. O. Eltac. Boku: MM-S, 2019, 276 b.
* Qorabog 'vatani / Shahrza Agaev, Tayiba Xuseynova; Ilmiy muharrir.V. Piriyev, Boku: Nosir, 2008, 88 b.
* Bizni kutayotgan erlarimiz: / S. Oruc; tahrirlangan va dizayner YV Orujov; maslahatchisi M. İ. Abbosov; Boku: Adiloglu, 2010, 204 b.
* Qorabog 'urush gʻoyasi: Millatchilik - Terrorizm-Genotsid / Sh. N. Salamov, Shuhrat Nosirovich. (Shuhrat Barlas), Tbilisi: Universal, 2016, 274 p.
* XIX-XX asrlarda Turkiston va Janubiy Kavkaz.: Dashnaki Fargʻonadan Qorabogʻgacha / Sh. N. Salamov; Toshkent: Yangi asr avlodi, 2015-yil, 303 b.
* Fargʻonadan Qorabogʻgacha boʻlgan toshnaki (Elektron manba): film / avt. skript Sh. Salamov; rejissor-operator E. Mamedov; Toshkent, Ram SEL Film, 2016-yil

== Manbalar ==
{{manbalar}}
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;R2&quot; &gt;{{Kitob manbasi |language=Rusian |title=Ozarbayjon SSR Oliy Soveti Prezidiumi. &quot;Ozarbayjon SSR, 1961-yilning 1 yanvaridagi administrativ – hududiy bo’linishi&quot;. |page=8 |publisher=Ozarbayjon davlat nashriyoti |date=1961 |location=Boku}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R3&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://azerbaycanli.org/az/page498.html |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073624/http://azerbaycanli.org/az/page498.html }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R4&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073632/http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R5&quot; &gt;http://ebooks.azlibnet.az/book/Bk5zDEay.pdf&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R6&quot; &gt;https://bdrnk.wordpress.com/2011/02/12/lacin-rayonu-tarixi-v%C9%99-isgali/&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R7&quot; &gt;http://scwra.gov.az/structure/166/?La%C3%A7%C4%B1n%20rayonunun%20%C9%99sir%20abid%C9%99l%C9%99ri&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R8&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://karabakhinfo.com/19505 |access-date=2017-04-04 |archivedate=2016-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160512174053/http://karabakhinfo.com/19505 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R9&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://yknews.az/lacin/ |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405170408/http://yknews.az/lacin/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R10&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-10-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019131136/http://elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot;&gt;http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130623012541/http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html |date=2013-06-23 }} azerbaycanli.org&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[Turkum:Ozarbayjon shaharlari]]</text>
      <sha1>c7lnle1zwdg4aijd1ijhyuq3hnbgzsj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313931</id>
      <parentid>6313930</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:45:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313931</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58880" sha1="e0zhdwoq6ylr2dhs0831101l7lgngvt" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Lachin

|gerb =
| mavqe = Shahar
| mamlakat = Оzarbayjon
| tuman = Lachin tumani
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| lat_dir = N | lat_deg = 39 | lat_min = 38 | lat_sec = 27
| lon_dir = E | lon_deg = 46 | lon_min = 32 | lon_sec = 49
| maydon = 
| rasmiy til = ozarbayjoncha
| aholi = 	7 829 (1989 yıl)
| sanalgan yil = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib =  Oʻgʻoʻ
| telefon kodi = +994 26
| sayt = http://lachin-ih.gov.az/
}}

'''Lachin''' — [[Ozarbayjon Respublikasi]]dagi shahar, Lachin tumanidagi administrativ markaz. Ozarbayjon poytaxti [[Boku|Boku shahri]]dan shosse yoʻli uzunligi 450&amp;nbsp;km., Xonkendi stansiyasi temir yoʻli uzunligi 60&amp;nbsp;km. Shimoldan Kelbadjar, sharqdan – Xodjali, Shusha hamda Xodjavend, janubdan esa Gubadlin tumanlari bilan, gʻarbdan esa Armaniston Respublikasi bilan chegaradosh. Bu yerda dunyodagi eng qadimgi daraxt hisoblangan – temir daraxt, katta miqdordagi dorivor oʻsimliklar oʻsadi, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli rangdagi marmar qatlamlariva konlari, shuningdek koʻpgina maʼdanli suv manbalari mavjud.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Tarixi ==
Avval Lachin Abdallar deb nomlangan, 1923&lt;ref name=&quot;R2&quot;/&gt; yildan boshlab shahar maqomini olgan, 1926-yildan boshlab Lachin deb nomlana boshladi. 1930-yilda Lachin administrativ tumani tashkil etilganidan soʻng, Lachin shahri uning markaziga aylandi.
[[Fayl:Berdzor060.JPG|thumb|left|Shaharning panoramasi|300px]]
Tagi Shaxbazi Lachin uchun joyni tanlagan va uni shunday nomlagan. Hudud maydoni - 1,84 ming kvadrat kilometr, aholi soni - 72,4 ming (01.04.2013)  kishi.   Lachin tumanida 1 shahar (Lachin), 1 aholi punkti (Gaygi) va 125 qishloq boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

„Lachin“ toponimi oykonim sifatida 1924-yildan boshlab xaritamizdan joy egalladi. Bundan oldin u oʻzini „Yukari Lachin“ nomi bilan oʻzini saqlab qoldi. Qadimiy xaritalarni oʻrganish qisman shuni koʻrsatadiki, muhim tepalik bilan bir qatorda, [[Kichik Kavkaz]] togʻ tizmasidagi Qorabogʻ togʻ tekisliklaridagi eng katta tizma hisoblangan Lachin choʻqqisi eʼtiborni tortadi. Bu choʻqqi Katta Kirs va Kichik Kirs choʻqqilari bilan birga Yuqori Qorabogʻ viloyatida uchburchakni tashkil qiladi. Bu choʻqqi Qorabogʻ togʻlari tizmasi markazida, janubi gʻarbda joylashgan.&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt;

Izlanishlar shuni koʻrsatadiki, „Lachin“ nomi geografik, tarixiy, adabiy manbalarda uchraydi. Manbalardan bizga maʼlumki, „Lachin“ toponimi — oronimdir, yaʼni togʻ nomidir. Lekin bu toponim huddi fuqarolik huquqi kabi oʻzida oykonim shaklini qozondi. Buni biz Lachin soʻzi ishtirok etgan qishloqlar nomidan koʻrishimiz mumkin: [[Shusha tumani|Shusha]]da Lachinlar, [[Kalbajar tumani]]da Lachin qishlogʻi, Kalbajar tumanidagi Lachingaya qal’asi va boshqalar.&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;

Avval taʼkidlanganidek, adabiy manbalardan bu [[nom]] haqida maʼlumot yegʻdik va ularda „Lachin“ nomini uchratish mumkin. Hozir yaqin oʻtmishda bu nomni topish juda oson. Bugungi kunda bunday ismlar ham uchramoqda. Bu ism haqida maʼlumot toʻplaganda, mashhur hind shoiri Amir Xosrav Dexlavi hayoti haqidagi manbalarda uning otasining ismi „Lachin“ eʼtiborimizni tortdi. Otasining ismi: „Amir Maxmud Shams Lachin“. Tarixiy manbalardan shu maʼlum boʻldiki, uning ota-bobolari Oʻrta Osiyo bosib olinishi sababli Hindistonga kelishgan. Oʻsha davrlarda ''&quot;Lachin&quot;'' turkiy qabilasi [[Turkmaniston]]&lt;nowiki/&gt;ning Koperdag janubida qoʻnim topgan. Hindistonda yashab ijod qilgan oʻz davrining buyuk shoiri Amir Xosrav Dexlavi nomida oʻz qabilasi nomi ham mavjud.&lt;ref name=&quot;R7&quot; /&gt;

Shuni taʼkidlash kerakki, „Lachin“ turkiy qabilasi XVIII asrning boshlarida Turkmanistonning janubiy hududida yashagan. Moʻgʻullar bosqini davrida Lachin qabilasining bir qismi [[Ozarbayjon]]&lt;nowiki/&gt;da qoʻnim topdi. Ular Gargachay va Xakarchay basseynlari yaqinidagi Xalifalida, Xachin hukmronligiga qarashli [[Qorabogʻ]]&lt;nowiki/&gt;ning yuqori qismida, joylashishdi. Lachin turkiy qabilasining bir qismi esa Hindistonda joylashdi.&lt;ref name=&quot;R8&quot; /&gt;

[[Fayl:Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun inzibati xəritəsi.jpg|thumb|right|Ozarbayjon Respublikasi Lachin tumanining ma'muriy xaritasi|300px]]

Oʻrta asrlarda Ozarbayjonda Lachin qalʼasi va Lachin shahri boʻlgan. Qorabogʻda qalʼaning mavjudligi haqida Kirakos Gandjeli taʼkidlab oʻtgan. Uning yozishicha, Lachin Gasan Djalal&lt;nowiki/&gt;ning qalʼalaridan biri boʻlgan. Ozarbayjonda oʻrta asrlarda shuningdek, Lachin shahri ham boʻlgan, u shaharda pullar quyib chiqarilgan. Bu shahar Chobani xonlari davrida yanada yuksaldi.&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R10&quot; /&gt;

Lachin — boy tarixiy oʻtmishga ega hudud. Lachinning yodgorliklari miloddan avvalgi I-II ming yilliklarga toʻgʻri kelgan Xojavand viloyatidagi Azix va Jabrayil tumanidagi Taglar gʻorlariga qaraganda hali ham qadrli va noyobdir.
XII-asr oxiri - XIII-asr boshlarida Qorabogʻning togʻli qismida Albaniya Xachin knyazligi oʻrnatildi. Ushbu printsip hozirgi Lachin viloyatini ham qamrab olgan. Shuning uchun Togʻli Qorabogʻning boshqa mintaqalarida boʻlgani kabi bu joylarda xoch nomi bilan bogʻliq yangi nomlar va toponimlar paydo boʻldi. Hozirgi Lachinning Xachinyali qishlogʻi, Boʻzlining Xachin qishlogʻi va Xachin Dashi deb nomlangan joy bunga misoldir.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;/&gt;

Keyinchalik Xachin knyazligi hududida Xachin, Varach, Dizag, Gulustan (Talish) va Chilabord bilan birga Qorabogʻ-Albaniya shohlari barpo etildi.
[[1828]] yildagi Rus-Eron urushlaridan keyin imzolangan Turkmanchay shartnomasiga koʻra, mintaqa Rossiyaga Shimoliy Ozarbayjonning bir qismi sifatida qoʻshildi. Rossiya homiyligida [[Usmoniylar davlati|Usmonli imperiyasi]] va Erondan armanlarni Janubiy Kavkazga ommaviy koʻchirish boshlandi. Biroq, armanlarni Lachin mintaqasida joylashtirish imkoni boʻlmadi.
Ozarbayjonda xonliklar tugatilgandan soʻng, Lachin viloyati [[1829]] yilda yangi tashkil etilgan Qorabog 'viloyatiga qoʻshildi va [[1868]] yilda hozirgi Lachin yangi tashkil etilgan [[Zangezur]] okrugiga qoʻshildi. Zangezur tumani Yelizavetpol viloyati ([[Ganja]] viloyati) tarkibiga kirgan, [[1918]]-[[1922]] yillarda esa [[Qorabogʻ|Qorabog]] 'viloyati tarkibiga kirgan.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçın həsrətimizin 18-ci ili |url=http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611163253/http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm }}&lt;/ref&gt;

[[1905]]-[[1907]] va [[1914]]-[[1920]] yillarda Arman qurolli guruhlari tomonidan Zangezur mintaqasida, shu jumladan, Lachinda sodir etilgan qirgʻinlar natijasida yarim millionga yaqin musulmonlar oʻldirildi.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;/&gt;

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] tashkil etilganidan keyin ham Armanistonning Qorabogʻ va Zangezurni egallab olishga daʼvolari natijasida qirgʻinlar davom etmoqda. Armaniston qoʻmondoni Andronik oʻz qurolli kuchlari bilan Qorabogʻga Gorus, Lachin, Shushadan kirib, arman aholisini Ozarbayjon hukumatiga qarshi qoʻzgʻatmoqchi, provokatsiyalar uyushtirmoqda va mintaqada itoatsizlikni keltirib chiqardi. Shu maqsadda Andronikus bir necha ming kishilik qoʻshini bilan Zabux qishlogʻini kesib oʻtib, Lachin tomon yurishni boshladi. Bundan xabardor boʻlgan Qorabog 'general-gubernatori Xosrov aka Sultonovning ukasi Sulton aka Sultonov oʻz partizan guruhi bilan Lachin-Zabux yoʻlidagi jarda pistirma qildi. Bu yerda taxminan bir kun davomida juda qonli janglar boʻlib oʻtdi. Ushbu janglarda general Andronik deyarli barcha kuchini yoʻqotdi va bir necha kishi bilan qochishga muvaffaq boʻldi. Ushbu jangdan keyin [[vodiy]] xalq orasida &quot;Qonli vodiy&quot; deb nomlandi.
Ushbu magʻlubiyatdan keyin ham arman jangarilari mintaqada koʻpincha qirgʻinlarni amalga oshirmoqdalar. Andranik Rossiyaning moliyaviy koʻmagi bilan Ozarbayjonning ushbu mintaqasini beqarorlashtirish va Zangezur va Qorabog 'erlarini egallab olish uchun doimiy ravishda yangi qurolli guruhlarni yaratgan.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Andronikə qan udduran &quot;Qanlı dərə&quot; |url=http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611133345/http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm }}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Sus, Lachin corridor.jpg|thumb|right|Lachin yo'lagi|300px]]

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] hukumati mamlakatning hududiy yaxlitligini taʼminlash uchun Zangezurga qoʻshinlar joʻnatmoqda. Togʻ tomon yoʻnaltirilgan janglarda Sulton aka Sultonov boshchiligidagi Lachin qurolli guruhlari ham qatnashadilar. Jang ozarbayjon qoʻshinlarining muvaffaqiyati bilan boshlangan boʻlsa-da, togʻni ushlab turishning iloji boʻlmadi. Tez orada viloyat Oltin Armiya boʻlinmalari tomonidan egallab olindi.

[[1920]] yil [[30 noyabr]]da Ozarbayjon Kompartiyasi Markaziy Komitetining Siyosiy va tashkiliy byurolarining qoʻshma yigʻilishining qarori bilan Zangezur tumani 2 qismga boʻlingan va natijada 6 742 kv.m. 3.105 kv. Km. versti Ozarbayjon SSR tarkibiga kirdi, shu jumladan Laçin, 3637 kv. km. verstning bir qismi Armanistonga berilgan edi. Ozarbayjon SSRning qolgan qismi Shusha okrugiga kiritilgan. [[1923]] yil [[7 iyul]]da Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tashkil etilishi natijasida Shusha tumani ikkiga boʻlindi - Shusha viloyati, shu jumladan Shusha shahri Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tarkibiga kirdi. Ushbu davrda Shusha tumanining Togʻli Qorabogʻ Respublikasiga kirmaydigan qismida maʼmuriy markazni tashkil etish zarurati paydo boʻldi. Kurdiston okrugi hozirgi Lachin, Gubadli va Kalbajar tumanlarini oʻz ichiga olgan hududda tashkil etilgan. Maʼmuriy markaz vaqtincha Shushada joylashgan boʻlsa-da, oʻsha yili 1923-yilda Lachin va Abdallar qishloqlari oʻrtasida kichik shaharcha qurildi va avtohalokat markazi oʻsha erga koʻchirildi. Yengillik va yaqin atrofdagi qishloqning nomini hisobga olgan holda Tagi Shahbazi tashabbusi bilan shahar Lachin deb nomlandi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçınsız 27 il |url=https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611141618/https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html }}&lt;/ref&gt;

Maʼmuriy jihatdan avariya Kalbajar, Goturlu, Kurdhaji, Garigishlag, Xakari (Murodxonli) va Pusyan (Gubadli) tumanlaridan iborat boʻlgan. 1930-yilda Ozarbayjon SSRda favqulodda maʼmuriy hududiy birliklar tugatildi va ularning hududlarida tumanlar tashkil etildi. Yuqorida taʼkidlab oʻtilganidek, 3 ta tuman - Lachin, Gubadli va Kalbajar tashkil etildi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

[[Fayl:View of the ruined Malibey village in Lachin District.jpg|thumb|left|Lachin tumanining Malibey qishlog'i (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Ozarbayjonning gʻarbiy erlarini egallab olgan va bu erlarda davlat qurgan armanlar Ozarbayjonga qarshi yangi, yirikroq hududiy daʼvolarni ilgari surishni boshladilar. Ular Qorabogʻni Armanistonga qoʻshib olish masalasini koʻtarishdi va Lachin mintaqasini yoʻq qilish yoʻllarini toʻsiq sifatida koʻrib chiqdilar. Sovet Ittifoqi davrida armanlar bir necha bor maʼmuriy markaz sifatida Lachinni tugatishga urinishgan, ammo ularning tashabbuslari samara bermadi. Buning oʻrniga 1970-1980-yillarda ular Gulebird, Cicimli, Malibey, Garigishlag, Sadinlar va boshqa qishloqlardagi yuzlab gektar erlarni va umuman Garagol platosini egallab olishga muvaffaq boʻlishdi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

== Lachin tumanining bosib olinishi ==
Mintaqada dunyodagi eng noyob daraxtlar hisoblangan qizil temir oʻrmonlar, koʻplab mineral suvlar, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli xil rangdagi marmar konlari, dorivor oʻsimliklarning haddan tashqari koʻpligi va boshqalar mavjud. Bu yerda.
Tagi Shahbazi Simurg Lachin shahrini tanladi va unga bu nom berdi. Tagi Shahbazi Simurg Ozarbayjonning birinchi Boku rektori boʻlgan. U Ozarbayjonda yozuvchi, publitsist va pedagog sifatida tanilgan. Taʼkidlash joizki, Laçin viloyati [[1924]] yilda tashkil etilgan.

Armaniston Respublikasining [[Ozarbayjon]]ga qarshi hududiy daʼvolari va harbiy tajovuzlari natijasida [[1992]] yil [[18 may]]da Lachin viloyati Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olingan.
[[1992]] yil 8 mayda Shusha armanlar tomonidan bosib olingandan soʻng, Armaniston qurolli kuchlari ogʻir artilleriya bilan Lachin viloyati markaziga intensiv ravishda oʻq uzdilar.&lt;ref name=&quot;lach&quot;&gt;[http://kars.mfa.gov.az/news/4/3067 Azərbaycanın Laçın rayonunun Ermənistan tərəfindən işğal olunmasından 26 il ötür.]&lt;/ref&gt;.

[[1992]] yil [[16]]-[[17]] mayga oʻtar kechasi Armaniston armiyasi Shushaning Turshsu hududiga va Armanistonning Gorus viloyati yoʻnalishiga hujum qildi va [[18 may]]da Lachinni egallab oldi. Mintaqani egallab olgan qurolli kuchlarning aksariyati Laçin yoʻlagi orqali kirishdi.
Muhim geostrategik mavqega ega boʻlgan Lachinning bosib olinishi Ozarbayjon iqtisodiyotiga jiddiy zarar etkazdi. Bosqinchilik natijasida Lachin viloyati aholisi etnik tozalashga tortildi, 300 dan ortiq harbiy va tinch aholi halok boʻldi va bedarak yoʻqoldi. Xozirgi kunda Ozarbayjonning turli viloyatlarida 77000 dan ortiq lachinliklar majburiy koʻchirilgan.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Armaniston mintaqadagi davlat va xususiy mulkka jiddiy zarar etkazdi. Shunday qilib, 217 madaniy, 101 ta taʼlim, 142 sogʻliqni saqlash muassasalari, 462 savdo, 30 ta aloqa, 2 ta avtotransport va turli ishlab chiqarish obʼektlari talon-toroj qilindi va yoʻq qilindi.
54 dunyo va 200 dan ortiq mahalliy ahamiyatga ega tarixiy obidalar vayron qilingan. VI-asrdagi Alban Agoglan maʼbadi, XIV-asrdagi Malik Ajdar qabri, Garagishlag qishlogʻidagi masjid va Zabux qishlogʻidagi qadimiy qabriston.

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|right|Agoglan ma'badi|300px]]

Lachin tarix muzeyi va uning qadimiy oltin, kumush va bronza tangalari talon-toroj qilindi. Shuningdek, kumush sumka, talon-toroj qilingan Lachin tarix muzeyining eksponati Londondagi Sothebyʼs auksionida 80 ming dollarga sotildi.
Armaniston Jeneva konventsiyalari boʻyicha majburiyatlarini tajovuzkor sifatida qoʻpol ravishda buzib, Lachin mintaqasini qayta nomlash, mintaqaning tabiiy boyliklarini talon-toroj qilish va daromad manbaiga aylantirish, asosan Suriyadan kelgan arman qochoqlari uchun maqsadli turar-joy siyosatini olib borish orqali demografik tarkibini oʻzgartirish kabi noqonuniy xatti-harakatlarni amalga oshirdi. davom etmoqda.
Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi (ECHR) Ozarbayjon fuqarolarining foydasiga, Ozarbayjonning Lachin viloyatida Chiragovlar va boshqalarning Armanistonga qarshi daʼvo arizasini koʻrib chiqdi.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Qarorning 19 va 20-bandlarida, shuningdek, Laçin viloyatiga, xususan, Lachin shahriga 1992-yil may oyi oʻrtalarida Laachinga amalga oshirilgan havo hujumlari, koʻplab uylarning vayron qilinishi, shaharning talon-toroj qilinishi va yonib ketishi haqida soʻz boradi. Atrofdagi qishloqlarning butunlay vayron boʻlishi va Ozarbayjon erlarining bosib olinishi tasdiqlandi.

Armanistonning kuchayib borayotgan harbiy tajovuzi sharoitida BMT Xavfsizlik Kengashi Ozarbayjon hududlarini bosib olishni va Ozarbayjonning hududiy yaxlitligini, suverenitetini va hududiy yaxlitligini qoralaydigan 822 (1993), 853 (1993), 874 (1993) va 884 (1993) rezolyutsiyalarni 1993-yilda qabul qildi. Qorabog 'Ozarbayjonning ajralmas qismi ekanligini tasdiqlab, bosqinchi kuchlarni bosib olingan hududlardan zudlik bilan, soʻzsiz va toʻliq chiqarib yuborilishini talab qildi.
Ammo Armaniston BMT Xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyalarining talablarini bajarmaydi va Ozarbayjonning bosib olingan hududlarini anneksiya qilish siyosatini olib bormoqda.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

[[2020]]-yil [[10-noyabr]]da imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra, [[1 dekabr]] kuni Armaniston Qurolli birlashmalari Lchin tumanini boʻshatgan holda Ozarbayjon Qurolli kuchlariga topshirdi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://president.az/articles/45923 |title = Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ermənistan Respublikasının baş naziri və Rusiya Federasiyasının Prezidentinin Bəyanatı|date = 2020}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Лачин кара гел.jpg|thumb|left|Karagol ko'li|300px]]

== Geografiyasi ==

Lachin nomini tilga olganda, uni koʻrgan inson koʻz oldida oʻziga maftun qiladigan va eʼtiborni tortadigan goʻzal panorama keladi. Viloyatning quyi qismida, Zangezur togʻ etagida, Artiz, Salag va Merkiz togʻlari bir – biridan masofada, ulardan biron masofada, Xustun, Kyapyaz, Kechyaldag togʻ massivlari qad koʻtargan, ular ortida Pirdavan, Gadjaran, Kichin togʻlari koʻrinmoqda. Zangezur togʻ massivlari choʻqqilari ayrim joylarda dengiz sathidan 3906 metrga yetadi va doimiy qorlar bilan qoplangan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Minkend ===

Minkend — Ozarbayjon Respublikasining Lochın rayoni Minkend qishloq maʼmuriy-hududiy doirasidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

[[1992]] yilda [[Armaniston Respublikasi]] qurollı dan bosib olindi. 
2020-yil 10-noyabrdagi uch tomonlama, Ozarbayjon-Rossiya-Armaniston orasidagi kelishuvga muvofiq 2020-yil 1-dekabrda ishgʻoldan ozod qilindi. Hozir Ozarbayjon Qurolli kuchlari nazoratida.

Minkend qishlogʻi [[Qorabogʻ|Qorabog]]ʼ platosida joylashgan. Etnooykonimdir. Bu qishloq oʻz nomi bilan qadimgi turkiy tilli mingimin qabilasi nomini aks ettiradi (manbalarda nomi mingat deb ham yuritiladi). [[VII]]-[[VIII]] asrlarda Oʻgʻuz Konfederatsiyasi tarkibida boʻlgan minglar XII-XIII asrlarda qipchoqlarning, XIII-XIV asrlarda esa Oltin Oʻrdadagı yirik qabila uyushmalaridan biri boʻlgan. Temur davrida (XIV asr) boʻlib oʻtgan siyosiy voqealarda faol ishtirok etgan minglar keyinchalik turli hududlarga oʻrnashib olgan. Ozarbayjonda ular qurgan minglab yangi aholi maskanlari, jumladan, Minkend ular nomi bilan ataladi. Hozir ozarbayjonlar yashayotgan qishloq aholisining etnik tarkibi maʼlum tarixiy voqealar tufayli bir necha marta oʻzgardi. Bu Mingchivan qishloqi (Zangilan tumani), Mingiz mahallasi (Ordubad shahri), Mingishlog, Mingi, Kattaming, Mingon (Oʻzbekiston) va Mingiston (Tojikiston) ham minglar bilan bogʻliq.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Minkənd|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-156-0|page=304|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|accessdate=8 iyul 2017|chapterurl=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|archive-date=2021-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712153142/http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf}}&lt;/ref&gt;

Qishloqning boshqa bir nomi Shahsuvarli edi. Minkend qishlogʻi asosan xarak, qora-tom, tom, shirvony-tom (mahalliy sharoitlarga koʻra qazilgan yer osti qazilmalaridan tayyorlangan binolar) deb nomlangan xususiy binolardan iborat boʻlgan. Vaqt oʻtishi bilan mahalliy qurilish materiallari (mahalliy daryo toshlari yoki qoyalar, ohak-tosh aralashmasi, mahalliy yogʻoch turlaridan olingan taxta materiallari) dan tosh uylar qurildi

Qishloq hududida Kavqaz Albaniyasi davriga oid binolarining qoldiqlari, turli xil yozuvli tosh yodgorliklar, alban qabristonlarining qoldiqlari saqlanib qolgan. Bunga ajoyib misol qishloq hududida joylashgan Minkend ibodatxonasi boʻlib, u [[XV asr]]da qurilgan deb hisoblanadi.

Minkend qishlogʻida yashovchi odamlardan olingan maʼlumotlarga koʻra, bu hududlarda maskunlashgan birinchi odamlar Husaynlar avlodlari boʻlgan. Shunday qilib, oʻn yettinchi asrning oxiri, oʻn sakkizinchi asrning boshlarida Daralayaz tumanidan Zangezur tumaniga koʻchgan Husayn ismli kishi bu joylarga kelib, yashash uchun ana shu yerni tanlagan. Uning toza havosi, billur buloqlari, yashil oʻrmon va chorva uchun oʻtloqlar  koʻpligi Husaynlar naslidan keyin boshqalarda qiziqish uygʻotgan va shunday qilib, necha-necha avlod kelishi bilan katta qishloq, Minkend qishloqi paydo boʻlgan.

Qishloqda oʻrta maktab, klub, kutubxona, kino binosi va shifoxona bor edi.

Qishloqning madaniy, iqtisodiy va ijtimoiy hayotidagi muayyan yuksalishlar XVIII asr oxirida yanada rivojlandi. [[1890]] yilda Minkend qishloq maktabiga asos solindi. Oʻz faoliyatini 42 nafar oʻquvchi bilan boshlagan „Rus-Tatar-Ozarbayjon maktabida“ darslar turk va rus tillarida oʻqitildi. Bu maktabda shariat darslari ham oʻtilgan. Maktabda birinchi shariat darsi Mulla Vali Karbaloiy oʻgʻli, boshqa darslar Rasul Tohirov, rus tili darslari esa Geladze tomonidan oʻqitilgan. 1896 ildə maktabga ilk ozarbayjon, Rasul bey Tohirov direktor etib tayinlandi. 1912-kimdir bir sinfli, 1920-yilda kimdir ikki sinfli, [[1920]] yildan [[1940]] yilga qadar yetti yillik tugallanmagan oʻrta maktab 1940-yildan soʻng esa oʻrta maktab sifatida faoliyat koʻrsatgan. [[1979]] yilda sobiq prezident [[Haydar Aliyev]]in farmoni bilan Minkend qishlogʻida maktab uchun 620 oʻrinli yangi bino qurilib, oʻsha davrning eng zamonaviy uskunalari bilan jihozlandi.

Qishloqda xonaki usul bilan ip yigirish, gilam toʻqish mashgʻulot turlaridan biri edi. Deyarli koʻp oilalarda toʻquv dastgohi (hana va yer hanasi) boʻlgan. Aholi oʻzi tayyorlagan jun, paxta va ipak kalavalardan gilam, sholcha, palos, farmash, xurjun,  darparda va boshqa ashyolar tayyorlangan.

Emandan va grabdan turli roʻzgʻor buyumlari, shu jumladan, idish-tovoq, togʻora,  kuv,  kosa, shayinli tarozi, yung tarash uchun taroq, hana, darparda və keng arqon toʻqish üçün yer hanasi va hokazo shunday ashyolarga misol boʻla oladi.

Minkend daryosi ustidagi ikki bukrili koʻprik, shuningdek Abadxeyir deb nomlangan hududdagi bir bukrili koʻprik va Minkend ibodatxonasi qishloqda joylashgan tarixiy yodgorliklardir.

Qishloq [[Boku]] shahridan 505&amp;nbsp;km gʻarbda shosse yoʻli bilan, tuman markazidan 55&amp;nbsp;km shimoli gʻarbda shosse yoʻli bilan, kichik Kavkaz togʻlarida, Qorabogʻ platosining janubi-gʻarbiy yonbagʻrida, [[Armaniston]] bilan chegarada joylashgan. [[Xonkendi]] temiryol stansiyasi bilan shosse yol orasidagi masofa 127 kmdan iborat. Qishloq oʻrmon va oqar suv boʻyida, baland togʻlar etagida joylashgan. Oʻrmonlarda nomi Qizil Kitobga kiritilgan qizil eman, shuningdek archa, yovvoyi meva va reza mevalar, maysazorlarida shifobaxsh giyohlar oʻsadi. Qishloq oʻrmonlarida asosiy oʻrmon hosil qiluvchi daraxt turlaridan eng koʻp tarqalganlari eman va grabdir.

Hakarichayning bir irmogʻi boʻlgan Minkend daryosi qishloq hududidan oʻtadi. Oʻz manbaini qishloq hududidagi tepaliklardan boshlagan buloqlar Minkend daryosi (Hakarichay) oʻzaniga qoshiladi. Iqlim sharoitiga qarab daryo va buloqlardagi suv hajmi mavsumiy tarzda oshib, kamayib boradi. Bahorning oxiri va yoz oylarida qishloqdagi ayrim daryo va buloqlarning suvi kamayib yoki butunlay qurib qoladi. Ammo yogʻin miqdoriga qarab bahor va kuz fasllarida oqar suv va buloqlar oʻz oqimini butunlay tiklaydi.

Dengiz sathidan 1600 metr balandlikda joylashgan Minkend qishlogʻi hududida odatdagi buloqlar bilan birga issiq suvli narzan tipidagi buloqlar ham bor. Ushbu buloqlar bikarbonat-xlorid-natriy-magniy-kaltsiy xususiyatlariga ega boʻlib va iliq 280J Narzandir.

Bu suvlar Lachin va uning atrofidagi hududlar aholisi uchun sevimli muolaja vositasi hisoblanadi. Shu bilan birga Minkend hududida Narzan tipidagi sovuq mineral suvli boshqa buloqlarni ham uchratish mumkin.

Iqlimi yozda salqin va qishda sovuq. Oʻrtacha yillik harorat 1&amp;nbsp;°C dan 8&amp;nbsp;°C orasida oʻzgaradi. Yogʻingarchiliklarning yillik miqdori 700–800&amp;nbsp;mm gacha boʻladi.

1914-yil 1 yanvar sanasida olingan maʼlumotlarga koʻra, qishloqda har ikki jinsdan ozarbayjonlar va asosan etnik kurdlardan iborat 1,532 nafar aholi yashar edi.&lt;ref&gt;&quot;Кавказский календарь на 1915 год&quot;. Издан по распоряжению Наместника его Императорскаго Величиства на Кавказе, под редакцией А.А.Эльзенгера и Н.П.Стельмащука, Тифлис. Типография Канцелярии Наместника Е.И.В. на Кавказе, казённый дом. 1914./Оглавление: Глава — Отдел статистический: Список населенных мест Кавказа, стр. 158&lt;/ref&gt;

Aholisi [[1991]] yilda 2306 nafar boʻlgan.
[[2006]] yil statstikasiga koʻra qishloqda 2150 aholi bor edi.
[[2009]] yil dekabr oyidagi  maʼlumotga asosan qishloqda 2704 aholi istiqomat qilagan.
Qorabogʻ urushi vaqtida qishloq aholisidan 14 nafari shahid boʻlgan.

=== Oqbuloq === 
Oqbuloq — [[Ozarbayjon Respublikasi]]ning Lachin rayoni Oqbuloq qishloq maʼmuriy hududidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

Tuman markazidan taxminan 62&amp;nbsp;km shimoli-gʻarbda joylashgan.

Asosini [[Eron]]dan koʻchib kelgan kurd qabilalari solgan deb taxmin qilinadi. Ozarbayjonda Sovet hokimiyati oʻrnatilgach, u mintaqaning qizil Kurdiston deb atalgan viloyati tarkibida edi.

Hojazsu daryosining oʻng irmogʻi sohilida joylashgan. Oʻtmishda qishloq hududi Zangezur viloyatida yashagan oqkorpu qabilasining qishlash joyi boʻlgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=&quot;Ağbulaq (Laçın)&quot;. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti.|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-155-3|page=44|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azerbaycan_toponimlerinin_ensiklopedik_lugeti.pdf|accessdate=8 iyul 2017}}&lt;/ref&gt;

Shahid Amir Askarov nomidagi oʻrta maktab bor. Oʻrta maktab, klub, kutubxona, shifoxona, pochta boʻlimi, 3 doʻkon va boshqa ijtimoiy obyektləri bor edi.

[[2006]] yilgi statistika maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 50 kishini tashkil etgan.
Arman manbalarining [[2014]] ilga oid olan maʼlumotiga maʼlumotlarga koʻra, qishloqda 42 oila yashaydi.&lt;ref name=&quot;lacin&quot;&gt;[http://lacin.info/lent/560-shgal-olunmush-lachin-rayonunun-qarakechdi-kendinde-yeni-mekteb-istifadeye-verilib.html İşğal olunmuş Laçın rayonunun Qarakeçdi kəndində yeni məktəb istifadəyə verilib.]{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} lacin.info {{az}}&lt;/ref&gt;

Aholisi 998 nafardir.

Taniqli insonlari:
* Baxshi Jabbor  — baxshi, Lochin tumanining „İşıqlı“ ( Nurli) baxshi ansambli badiiy rahbari, birinchi Butunittifoq ijodiyot festivali gʻolibi (1977).
* Sharif Ogʻayor — shoir, yozuvchi, Ozarbayjon Yozuvchilar Birligi aʼzosi.
* Babek Xudoyorov — ADNAni bitirgan 
* Əmir Əsgərov — şəhid

Shahidlari
* Imron Salim oʻgʻlu Imronov (1939-?)
* Nabat Alish qizi Imranova (1947-?)
* Amir Ollohquli oʻgʻli Asgərov (1924-?)
* Zarifa Sari qizi Mamadova (1938-?)
* Jafarquli Baxtiyor oʻgʻli Baxtiyorov (1947-?)

== Moddiy-madaniy merosi ==
Lachin tumanida 200 gacha tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻrgʻonlar, qalʼa turidagi arxeologik nuqtai nazardan muhim yodgorliklar, koʻpgina qabr yodgorliklari, stel, ot, qoʻy haykallari, syujetli toshlar, shuningdek, koʻpgina tabiiy boyliklar, qimmatli maʼdanli suvlar boʻlgan. Yuqorida taʼkidlanganlarning barchasi 1992-yilning 18 mayidan boshlab Armaniston Respublikasi tomonidan [[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|okkupatsiya qilingan]].&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Agʻogʻlan monastiri ===

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|left|Agʻogʻlan monastiri|300px]]

Agʻogʻlan monastiri - Lachin rayoni hududida, [[Ozarbayjon]]-[[Armaniston]] chegarasi yaqinida joylashgan [[V]]-[[VI]] asrlar oid bazilika. Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi.

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.

Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. XV asrda tumani ikki qismga boʻlingan: Shimoliy qismi Xozoraberd, janubiy qismi esa Kashatag deb atalgan. Agʻogʻlan monastiri aynan janubiy qism hududida tushgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi | last = Hewsen | first = Robert H. | title = Armenia: A Historical Atlas | year = 2001|location=Chicago| publisher =University of Chicago Press | ISBN= 0-226-33228-4 | pages = 100–104, 121–123 }}&lt;/ref&gt;

Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi. Tatev yepiskopligiga boʻysungan monastir [[XIII]] asr tarixchisi Stepanos Orbeli va XVII asr tarixchisi Tovma Vanandetsi tomonidan yirik diniy markaz sifatida tilga olinadi.

[[Fayl:Sarı Aşığın abidəsi (XVII əsr).jpg|thumb|right|Sari Oshiq qabri (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Monastir ilk bor IX asr voqealari munosabati bilan tarixiy manbalarda tilga olingan:

{{cquote|''Syunik knyazi Filippe Tatev monastiri foydasiga yaqinlikdagi yashash yerlarini yepiskop Dovudga 1000 dirhamga sotdi (siylov qildi)... bu haqda quyidagi matn tuzildi. 299 yilda (milodiy 844) ... va Sisarnaveng igumeni Stepanos guvohligi bilan''&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Сюнийский епископ|first=Степанос|title=История|date=1861|publisher=Изд. Эмина|location=Москва|page=150-153}}&lt;/ref&gt;}} Bu maʼlumotlar tadqiqotchilar uchun maʼbadni IX asrga oid deyishlari uchun asos boʻlib xizmat qilgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Щеблыкин|first=И.П|title=Архитектура VIII-X веков|publisher=кн. ААЭН|location=Баку|page=43}}&lt;/ref&gt;

G. Mammadovaning qayd etishicha, ''„Taxmin qilish mumkinki, 844 yilda Sisarnaveg juda keng va taniqli monastiri edi, uning xizmatkori baxshish hujjatida guvoh deb koʻrsatilgan. Maʼbadning meʼmoriy xususiyatlari, albatta, uning qurilishi tarixi yanada qadimiy davrga tegishli ekanligini aytish imkonini beradi“''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=55}}&lt;/ref&gt;  Tadqiqotchining fikricha, Agʻogʻlan ibodatxonasining qurilishi tarixi VI asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова59&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=59}}&lt;/ref&gt;

[[1613]] yilda monastirni oʻrab turgan qalʼa devorlari mustahkamlanib, gumbazli asosiy kirish darvozasi qurilgan. Bu haqda maʼlumotni oʻz ichiga olgan arman tilidagi qabrtoshi [[1989]]-yildan [[1992]]-yilgacha boʻlgan davrda, Lachin viloyati Ozarbayjon nazoratida boʻlgan davrda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Karapetian, Samvel. ''Armenian Cultural Monuments in the Region of Karabagh''. Yerevan: Gitutiun Publishing House, 2001, səh. 145.&lt;/ref&gt; Asosiy cherkov binosi va qoʻngʻiroq minorasi [[1779]] yilda taʼmirlangan. Bu haqda xabar bergan cherkov tosh lavhasi [[1967]] yilda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Hasratyan, Murad M. ''Tsitsernavank''. Yerevan: Vneshtorgizdat, 1990, səh. 5.&lt;/ref&gt;

XIX asrda monastir cherkovi Zeyve qishlogʻidagi arman aholisi tomonidan foydalanililgan va Avliyo Stefan cherkovi deb atalgan. Zeyvaning arman aholisi 1905-yilda arman-tatar qirgʻini paytida qishloqni tark etgan va hech qachon qaytmagan. Sovet davrida cherkov tarixiy yodgorlik sifatida himoya ostiga olingan.&lt;ref&gt;Karapetian. ''Armenian Cultural Monuments'', p. 137.&lt;/ref&gt;

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Janubiy devordagi darvoza shakliga muvofiq qurilishning birinchi bosqichi V-VI asrlarga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian, Patrick and Jean-Michel Thierry, ''Armenian Art''. New York: H.N. Abrams in association with Prelacy of the Armenian Apostolic Church of America-Catholicosate of Cilicia, 1989, səh. 509.&lt;/ref&gt; Biroq, alternativ nuqtai nazarga koʻra, maʼbad dastlabki bosqichda majusiy maʼbad vazifasini oʻtagan va bu bosqich uchinchi asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Hasratyan. ''Tsitsernavank'', səh. 5-6.&lt;/ref&gt;

Qurilishning ikkinchi bosqichida bazilikaga derazasiz ravoq qoʻshilgan (toʻrtburchak ichki qismining sharqiy tomonida ichkaridan qurilgan) va tashqi devorlarning yuqori qismi qoʻshilgan. Qurilishning bu bosqichi VI asrni qamrab oladi. Bu bosqichda yoʻlaklarni kiraverishdan ajratib turuvchi arkada yogʻoch ustunlar bilan qurilgan. Qurilishning uchinchi bosqichiga tegishli tosh qubbalar va ustunlar yogʻoch oʻtmishdoshlarini almashtirdi. Kapitellar uslubi asosida qurilishning bu bosqichi VI asr oxiri-X asr boshlariga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian and Thierry. ''Armenian Art'', səh. 509.&lt;/ref&gt;

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Maʼbad binosida mustahkamlash ishlari izlari bor. Misol uchun, pilasters keyinchalik shimoliy qismda qurilgan va Markaziy ustunlar bir yoki ikki tomondan mustahkamlangan. Oʻrta qism ikki qatlamli boʻlib, yon tomonlari bir qatlamli qoplamaga ega, Sharqiy qismida rotonda shaklidagi kichik qoʻngʻiroq minorasi mavjud. Yorugʻlik Janubiy devordagi ikkita katta oyna, gʻarbiy devordagi yupqa derazalar va oʻrta navning qarama-qarshi qismlarida joylashgan derazalar orqali taʼminlandi.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Bazilikaning dekorativ urbanizatsiyasi bizning davrmizga faqat parchalar holida yetib kelgan. Ustun kapitellari ilk xristian davri Kavkaz meʼmorchiligiga xos geometrik naqshlar bilan bezatilgan yupqa tosh plitalardan iborat.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Саинян|first=А.|title=Архитектура Касахской базилики|publisher=АН. Арм. ССР|location=Ереван|page=121}}&lt;/ref&gt; Yon fasadlardagi yupqa derazalar ham islomgacha boʻlgan davr Kavkaz meʼmorchiligida eng koʻp tarqalgan elementlardan biridir.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Высоцкий|first=А.И.|title=Проблема датировки в раннесредневековой архитектуре стран Закавказия|date=1977|location=Ереван|page=113|edition=III респ. конф. по проб културы и иск. Армении, Тезисы докладов}}&lt;/ref&gt;

Shimoliy devorda freskalar qoldiqlari bilan suvoq materiallar parchalari mavjud. G. Mammadovaning fikricha, bu fakt ''„... maʼbadning ichki devorlari tashqi devorlarga nisbatan qattiqroq toshdan qurilganligi va pilon va ravoqlardan farqli oʻlaroq, nozik qirilgan tosh bilan qoplanmaganligi bilan izohlanadi. Shimoliy devordagi qoldiqlarga qaraganda, maʼbadning ichki devorlari suvalgan va freskalar bilan bezatilgan deb koʻrsatish mumkin“.''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

G. Mammadova Maʼbad devorlarining freskali bezaklari uning konfessional mansubligi haqidagi savolga oydinlik kiritishga yordam berishi mumkinligini taʼkidlaydi. Shunday qilib, VI asrning ikkinchi yarmida katolikos Movses koʻrsatmalaridan soʻng monofizit gregorian cherkovi cherkovlar arxitekturasida monumental rangtasvirdan foydalanishni maʼqullamadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last1=Яралов|first1=Ю.C.|title=Строительная техника Византии|publisher=Всеобщая история архитектуры, т.3|location=Москва|edition=56}}&lt;/ref&gt; Freskalar rangtasviri X asr boshlaridan Armaniston hududida keng yoyila boshladi. Janubiy Kavkazdagi ilk xristianlik cherkovlarida freskalarning mavjudligi ibodatxonaning Xalsedonizm bilan bogʻlanishiga asos boʻlib xizmat qiladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова57&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=57}}&lt;/ref&gt; Janubiy Kavkazdagi Sisarnaveng bazilikasining eng yaqin analogi Kaxetiyadagi Kachareti bazilikasi hisoblanadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Чубинашвили|first=Г.|title=Архитектура Кахетии|publisher=Изд. АН Груз. СССР|location=Тбилиси|page=58}}&lt;/ref&gt;

== Madaniyat, taʼlim va tibbiyot muassasalari ==
[[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|Okkupatsiyadan oldin]] bu yerda 217 madaniy muassasalar, 142 sogʻliqni saqlash obyektlari, 133 boshqarma va muassasalar, 100 umumtaʼlim maktablari, 5 maktabgacha taʼlim muassasalari, 5 musiqa maktablari, 1 maktab internat, 1 oʻrta taʼlim kasb – texnik bilim yurti, 1 aloqa uyi va hokazo boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;
* Tarix va o'lkashunoslik muzeyi Lachin shahridagi 5000 eksponat.
* Davlat san'at galereyasida 50 ta ekspozitsiya Laçin shahrida joylashgan.
* Sari Ashiq yodgorlik muzeyi Gulebird qishlog'ida 500 ta eksponat.
* Mishni qishlog'ida muzey 250 eksponat.

== Madaniy va meʼmoriy yodgorliklari ==
Viloyatda 300 ga yaqin tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻriqxonalar, qalʼa tipidagi arxeologik yodgorliklar, koʻp sonli maqbaralar, toshchalar, otlar, qoʻchqor figuralari, qoyatosh toshlari, shuningdek koʻplab tabiiy boyliklar, qimmatbaho mineral suvlar mavjud boy.
Ushbu hududdagi yodgorliklarning aksariyati Kavkaz Albaniya davridagi yodgorliklardir. Olimlarimiz fikriga koʻra, Kavkaz alban davridagi ushbu yodgorliklarning aksariyati bizning eramizdan avvalgi nasroniylik davriga tegishli.
Ushbu joylarning murakkab er sharoitlari va ob-havosi koʻplab daryolar kesishmalarida va yoʻllarning oʻtish qiyin qismlarida koʻpriklar qurishga olib keldi. Ular asosan bitta kemerli yoki ikki kamarli koʻpriklardir.
Arman qurolli kuchlari tomonidan Lachin hududini bosib olish paytida mintaqadagi tarixiy, madaniy va diniy yodgorliklarning aksariyati yoʻq qilindi. Tumandagi quyidagi yodgorliklar tumandagi yodgorliklarning atigi 70 foizini tashkil qiladi.

[[Fayl:Berdzor075.JPG|thumb|left|Hakari choy|300px]]

* Abdallar (Beylik) qishloq hududida: [[XVIII asr]]ning Xakari daryosidagi koʻprik, temirdan yasalgan temir davri, qabriston.
* Zabux qishlogʻi hududida: suyak qabristoni, [[XVI asr]] Xallanli qabristoni.
* Malibey qishlogʻi hududida: qadimiy qabriston.
* [[IX asr]]dagi Agoglan qal'asi, Kosalar qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Sultonlar (Husulu) qishlogʻi hududida: [[1761]] yildagi Sulton Ahmad saroyi, [[XIV asr]]ning qadimiy qabristoni.
* Soltanbaba maqbarasi, Shayx Ahmad maqbarasi, maqbarasi, Zeyva qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Gʻaribishlag qishlogʻi hududidagi [[XI asr]] masjidi, Damirovlu Pir-ibodatxonasi.
* Sadinlar qishlogʻining markazidagi [[XVII asr]] ibodatxonasi.
* Hajilar qishlogʻida: qadimiy qabriston, buloq (yodgorlik).
* Vagazin qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* [[XV asr]] bolalar minorasi, katta buloq, Korja bulogʻi, Gushchu qishlogʻi hududidagi Sadinlar qal'asi.
* Qal'a, Mirik qishlogʻi hududidagi [[XV asr]] ibodatxonasi.
* Boʻzlu qishlogʻi hududidagi qabriston, Xachin Yali hududidagi [[XV asr]] Xachin toshi.
* Ahmadli qishlogʻi hududida [[XVII asr]]ga oid &quot;Vang&quot; qabristoni.
* [[XV asr]]ning Minkend daryosi ustidagi ikki kamarli koʻprik, Minkend qishlogʻi hududida, Abakxeyir hududidagi bitta kamarli koʻprik. Ma'bad.
* Sheylanli qishlogʻi hududidagi Birtagli koʻprigi.
* Garagol hududidagi masjid va qabriston.
* Xoʻjaz qishlogʻidagi gʻor, ibodatxona.
* Bulag (yodgorlik), Soyugbulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Zabux qishlogʻidagi koʻprik (1988-yilda buzilgan).
* [[XV asr]]dagi Qizlar qabriga oʻrnatilgan yodgorlik, Temir davri minorasi, Temir asrning Qiz tepasi (tepasi), Oʻrta asrlarning qadimiy qabristoni, Bayati Sari Ashiq maqbarasi.
* [[XVI asr]]dagi Malik Ajdar maqbarasi, [[XVI]]-XVII-[[XV]] asrlarga oid mozor, Oʻrta asrlarning Choʻpon toshchasi va Cicimli qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]]dagi Xalifa maqbarasi, Malxalaf qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston. Buzilgan koʻprik.
* Ashagi Farajan qishlogʻi hududidagi [[X]] asr ibodatxonasi, Farajon Gulabird yoʻlidagi koʻprik, qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]] bahori Sus qishlogʻi hududida.
* [[XVII asr|XVII-asr]] bahori, qadimiy qabriston, Seyidlar qishlogʻi hududidagi Pirjanchay ustidan qadimiy koʻprik.
* [[XVII asr]] bahori, Pirjaxon qishlogʻi hududida [[XI asr]] Govur qal'asi.
* Korjabulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Ziyrik qishlogʻi hududidagi temir asridagi Rizvan oʻrmonidagi hoy.
* Arikli qishlogʻi hududidagi XVI asrdagi Garashaggal maqbarasi, Araxish qabristoni va qadimiy qabriston.
* Pichanis qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Shalva qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Gorchu qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Lachindagi (1941-1945) Ulugʻ Vatan urushi qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik majmuasi.

[[1924]] yildan keyin mintaqada qurilgan koʻpriklar, buloqlar, yodgorlik va yodgorlik majmualari va boshqalar.&lt;ref&gt;http://karabakh-az.com/index.php?do=static&amp;page=lachin{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Lachin tumanidagi tarixiy va madaniy yodgorliklarning nomlari roʻyxati ==
=== Arxitektura yodgorliklari ===

* Ikitagli koʻprigi, [[XVII asr]], Abdallar qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, [[XVIII asr]], Zabux qishlogʻi
* Agoglan qal'asi majmuasi, [[XV asr]] Kosalar qishlogʻi
* Sulton Ahmad saroyi, [[1730]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Hamza Sulton saroyi, [[1761]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Sultonbaba maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Shayx Ahmad maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Maqbarasi, [[XVII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Kafir-qala,  Zeyva qishlogʻi
* Masjid, [[XVIII asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Gala, Gariqishlag qishlogʻi
* Damiovlu piri sovme, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Gushchu qishlogʻi
* Masjid, [[XVI asr|XVI –asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Buloq, Hajilar qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asrlar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, XVII-[[XVIII asr]]lar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]],  Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[X asr]] Sadinlar qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Bulag (Boybuloq), [[1858]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Bulag (Korjabulag), [[1890]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Gala (Qal'a), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Qal'a (Sadinlar qal'asi), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Pir Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]lar, Varazug qishki lageri
* Varazug ma'badi qish
* Ma'bad, [[XIII asr]], Mirik qishlogʻi
* Qal'a, qadimgi, Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVI asr]], Mirik qishlogʻi
* Bahor (Behbudali bulogʻi), XVIII asr, Mirik qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Qora tom, Oʻrta asrlar
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Koʻprik, [[1970]], Mirik qishlogʻi
* Gʻor (Dark kaha), Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVII asr]], Ahmadli qishlogʻi
* Koʻprik (Seyid Amir koʻprigi), [[1970]] yil, Ahmadli qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Galacha qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Minkend qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-XIV asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovme, [[XVI]] asr,  Minkend qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovma, [[XIII]] asr, Garakeshdi qishlogʻi
* Birtagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]larga oid,  Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Gʻor ma'badi, qadimgi Xojaz qishlogʻi
* Sovme, [[VI]]-[[VII asr]]larga oid Xojaz qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-[[XIV]], Pikenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sanduga, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbaralar (Almammed-2), oʻrta asrlar, Pichanis qishlogʻi
* Buloq (Soyuqbulag) Soyuqbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Soyugbulag qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Malik Ajdar maqbarasi, [[XV asr]], Cicimli qishlogʻi
* Qora tomi, Oʻrta asrlar, Tsicimli qishlogʻi
* Qor gumbazi, [[XVII asr]], Cicimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Tsitsimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Qora peshtoq, Oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Xalifaning qabri, [[XVII asr]], Malxalaf qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Buzilgan koʻprik, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Farajon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asrlarning quyi Farajon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Ashagi Farajan qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Sus qishlogʻi
* Bitta koʻprik, Seyidlar qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asr Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Pirjaxon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Pirjaxon qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Gavur qal'asi, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Sovma, [[X]]-[[XI asr]]lar, Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Arikli qishlogʻi
* Qorasaqqal maqbara, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Qabr (Araxish), Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Sovme, XVII Shalva qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Garasaggal platosi gʻori 
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Mishni qishlogʻi
* Mishni qishlogʻi, oʻrta asrlar
* Ma'bad, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Alxasli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Gavur Gala, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovma, [[XV asr]], Hajisamli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Hajisamli qishlogʻi
* Sovme Bulovluk, oʻrta asrlar,  Kishpeya tumani 
* Maqbarasi (Qara Murtuza), oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Almammed-1), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Jabrayil aka), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Qadimgi qal'a, oʻrta asrlar, Hajilar qishlogʻi
* Maqbara (Qaratel Pashabey qizi),  oʻrta asrlar,  Bulovlik qishlogʻi
* Murtuza aka onasining Arafli hududidagi maqbarasi, oʻrta asrlar

== Lachin tumanining taniqli shaxslari ==
[[Fayl:Laçın şəhidlərinə abidə.JPG|thumb|left|Ozarbayjonning Agjabedi viloyatining Taxtakorpu qishlog'ida Lachin shahidlari xotirasiga o'rnatilgan yodgorlik]]
* [[:az:Ələsgər Novruzov|Alasgar Xanlar oʻgʻli Novruzov]] - [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Əvəz Verdiyev|Avaz Hoshim ogli Verdiyev]] — Sovet Ittifoqi Qahramoni, Ikkinchi Jahon urushi qatnashchisi.
* [[:az:Fazil Mehdiyev|Fozil Umud oʻgʻli Mehdiyev]]  [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Firudin aka Daryali - armiya generali.
* [[:az:İskəndər bəy Sultanov (II)|Iskandar aka Sultonov]] — Toshnaksutyun va Armaniston terrorizmiga qarshi kurashning faol ishtirokchisidir.
* [[:az:İsrafil Şahverdiyev|Israfil Shahverdi ogli Shahverdiyev]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Kamil Nəsibov|Komil Balada oʻgʻli Nasibov]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Müseyib İlyasov|Museyib Ilyasov]] - Ozarbayjonda xalq ta'limi tarqalishida beqiyos xizmatlari boʻlgan ziyolilar, Shushada ochilgan Darulmu'allimning birinchi tashkilotchisi va direktori.
* [[:az:Nurməmməd bəy Şahsuvarov|Nurmammad bey Odilxon oʻgʻli Shaxsuvarov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] davrida Vazirlar Kengashi raisi.
* Oqtay Gulali oʻgʻli Gulaliyev — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Gara Murtuza aka — [[XVIII asr]]dagi Panaxali xon Sarijali-Javanshir qoʻmondoni, Qorabogʻning Xajisamli tumanining bekasi.
* Gorkhazm Abish oʻgʻli Eyvazov — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Rövşən Cavadov|Rovshan Javadov]] — Ozarbayjon ichki ishlar vazirining oʻrinbosari, OMON qoʻmondoni
* [[:az:Sarı Aşıq|Sari Ashiq]] — XVII-asrda yashagan mashhur ozarbayjon ashugʻi.
* [[:az:Sultan bəy Sultanov|Sulton aka Sultonov]] — milliy qahramon.
* Vugar Novruzov — yuridik fanlar doktori, Moldova Ozarbayjonlar kongressi raisi.
* [[:az:Xanlar Məmmədov|Xanlar Mammadov]] — Ozarbayjon Kompartiyasi Lachin tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, Lachin tumani ijroiya hokimiyatining rahbari, Ozarbayjon Respublikasining xalq deputati, [[:az:Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi|Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisining]] a'zosi.
* [[:az:Xosrov bəy Sultanov|Xosrov bey Sultanov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] birinchi mudofaa vaziri, Qorabog 'general-gubernatori, shifokor.
* [[:az:Zöhrab Qarayev|Zohrab Garaev]] — Ozarbayjon davlat tibbiyot universiteti professori

== Foydali suv manbalari ==
Lachinda koʻpgina foydali suv manbalari boʻlgan, 20 dan ortiq suv manbalari shifobahsh hisoblanadi. Odamlar qadimdan bu maʼdanli manbalarning shifobahsh hususiyatlari haqida bilishgan va davolanish uchun ularni isteʼmol qilishgan. Xalq orasida bu manbalarning moʻjizali shifobahsh hususiyatlari uchun – bosh uchun buloq, koʻz uchun buloq, tish uchun buloq, oshqozon uchun buloq va hokazo deb nom bergan. Bu manbalar asosan Minkend, Molla-Ahmedli, Mirik va hokazo aholi yashash joylari yaqinida boʻlgan. Bu manbalar atrofida odamlar dam olish uchun yegʻilgan va shu maqsad bilan ular bu joylarni obodonlashtirgan. Yoz oylarida bu yerga Qorabogʻ, Zangezur va ayniqsa Boku hamda Sumgaitning issiq joylaridan dam olish va davolanish uchun kelishgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Xorijiy oʻtishlar ==
[http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html karabakhmedia.az] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171001213641/http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html |date=2017-10-01 }}

== Adabiyot ==

* Lachin viloyati va uning toponimi: qisqa entsiklopedik lugʻat / N. Tapdikogʻlu; ilmiy tahrir B. Budagov, Boku: Araz, 2005, 370 b.
* Daryodan tomchi: Lachin viloyati aholisidan toʻplangan folklor namunalari / B. Kavanli; tahrirlangan M. Qasimli; soʻz boshligʻi M. E. Tahmazli, Kavanli, Baxtiyor. Boku: Nargiz, 2013, 267 b.
* Lachin viloyati onomastik birliklarining lingvistik tahlili: filol. e. n a. terlash al uchun tahrirlangan dis.: 10.02.01 / E. Sh. Abishov; Nasimi nomi. Tilshunoslik In-tu. Boku: 2006, 146 b.
* Lachin / Nazim Tapdiqoglu toponimlari; Muharrir: Orif Quliyev. Boku: 2002-yil, 152 b.
* Lachin 85 / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Alishov, I. Jalilbeyli. Boku: Araz, 2009, 149 b.
* Tarix fojiasi: Lachin / F. Ismayilov; tahrirlangan N. Asadov; ing. tili. tahrirlangan V. Mastaliyev. Boku: Nurlar, 2003. 47 b.
* Lachin: haqiqatlar, mulohazalar, tarixiy qadriyatlar [Matn] / F. I. Ismaylov; ilmiy tahrir Q.Haciyev; bosh muharrir. V. Abishov. Boku: Nurlar, 2012, 183 b.
* Zangozur Lachinning oltin toji / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Orif; sharhlovchi va ilmiy rahbar Sh. Tağıyeva; ilmiy tahrir F. Suleymanov. Boku: UniPrint, 2009, 270 b.
* Laçin latifalari / I. Qahramon; tahrirlangan va muqaddima. A Cahangir; dizayner E. Talishxonov. Boku: [&quot;OL&quot; MChJ], 2014, 194 b.
* Lachin: (Zangazurning oltin toji) / N. Mammadov; bosh maslahatchi va ilmiy muharrir. Y. Mahmudov. Boku: [ADPU], 2019, 376 b.
* Bu mamlakat boyoʻgʻli boʻlib qolmaydi (Matn): Lachin, Gubadli, Zangilon va Jabrayil viloyatlaridan toʻplangan folklor namunalari / Toʻplangan va tuzilgan. V. Nabioglu, M. Garadashli, A. Askar. Qizil. Nargiz, Boku: Yozuvchi, 1995, 240 b.
* Lachin viloyati urf-odatlari, toponimlari va dialekt soʻzlari (uslubiy qoʻllanmalar) / A. U. Aliyev; ilmiy tahrir V. I. Israfilov, Boku: [p. n.], 2017. 117 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Bu yoʻl Lachinga boradi ...: / Velish Garagö; Muharrir: A.Mirzali, Boku: Tarjimon, 2000, 108 b.
* Aka-uka Sulton aka va Xosrov aka / Z. Nabibeyli; tahrirlangan I. Mammadli, Boku: Nurlar, 2011, 173 b.
* Jannat vodiysi [Matn] / R. Tahmazli; tahrirlangan va muqaddima. O. Eltac. Boku: MM-S, 2019, 276 b.
* Qorabog 'vatani / Shahrza Agaev, Tayiba Xuseynova; Ilmiy muharrir.V. Piriyev, Boku: Nosir, 2008, 88 b.
* Bizni kutayotgan erlarimiz: / S. Oruc; tahrirlangan va dizayner YV Orujov; maslahatchisi M. İ. Abbosov; Boku: Adiloglu, 2010, 204 b.
* Qorabog 'urush gʻoyasi: Millatchilik - Terrorizm-Genotsid / Sh. N. Salamov, Shuhrat Nosirovich. (Shuhrat Barlas), Tbilisi: Universal, 2016, 274 p.
* XIX-XX asrlarda Turkiston va Janubiy Kavkaz.: Dashnaki Fargʻonadan Qorabogʻgacha / Sh. N. Salamov; Toshkent: Yangi asr avlodi, 2015-yil, 303 b.
* Fargʻonadan Qorabogʻgacha boʻlgan toshnaki (Elektron manba): film / avt. skript Sh. Salamov; rejissor-operator E. Mamedov; Toshkent, Ram SEL Film, 2016-yil

== Manbalar ==
{{manbalar}}
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;R2&quot; &gt;{{Kitob manbasi |language=Rusian |title=Ozarbayjon SSR Oliy Soveti Prezidiumi. &quot;Ozarbayjon SSR, 1961-yilning 1 yanvaridagi administrativ – hududiy bo’linishi&quot;. |page=8 |publisher=Ozarbayjon davlat nashriyoti |date=1961 |location=Boku}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R3&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://azerbaycanli.org/az/page498.html |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073624/http://azerbaycanli.org/az/page498.html }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R4&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073632/http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R5&quot; &gt;http://ebooks.azlibnet.az/book/Bk5zDEay.pdf&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R6&quot; &gt;https://bdrnk.wordpress.com/2011/02/12/lacin-rayonu-tarixi-v%C9%99-isgali/&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R7&quot; &gt;http://scwra.gov.az/structure/166/?La%C3%A7%C4%B1n%20rayonunun%20%C9%99sir%20abid%C9%99l%C9%99ri&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R8&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://karabakhinfo.com/19505 |access-date=2017-04-04 |archivedate=2016-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160512174053/http://karabakhinfo.com/19505 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R9&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://yknews.az/lacin/ |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405170408/http://yknews.az/lacin/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R10&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-10-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019131136/http://elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot;&gt;http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130623012541/http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html |date=2013-06-23 }} azerbaycanli.org&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[Turkum:Ozarbayjon shaharlari]]</text>
      <sha1>e0zhdwoq6ylr2dhs0831101l7lgngvt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313932</id>
      <parentid>6313931</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:45:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313932</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58881" sha1="69eervzcjx9lu1jb1ippfzjf3apdnbk" xml:space="preserve">{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Lachin

|gerb =
| mavqe = Shahar
| mamlakat = Оzarbayjon
| tuman = Lachin tumani
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| lat_dir = N | lat_deg = 39 | lat_min = 38 | lat_sec = 27
| lon_dir = E | lon_deg = 46 | lon_min = 32 | lon_sec = 49
| maydon = 
| rasmiy til = ozarbayjoncha
| aholi = 	7 829 (1989 yıl)
| sanalgan yil = 
| milliy tarkib = 
| konfessiyaviy tarkib =  Oʻgʻoʻ
| telefon kodi = +994 26
| sayt = http://lachin-ih.gov.az/
}}

'''Lachin''' — [[Ozarbayjon Respublikasi]]dagi shahar, Lachin tumanidagi administrativ markaz. Ozarbayjon poytaxti [[Boku|Boku shahri]]dan shosse yoʻli uzunligi 450&amp;nbsp;km., Xonkendi stansiyasi temir yoʻli uzunligi 60&amp;nbsp;km. Shimoldan Kelbadjar, sharqdan – Xodjali, Shusha hamda Xodjavend, janubdan esa Gubadlin tumanlari bilan, gʻarbdan esa Armaniston Respublikasi bilan chegaradosh. Bu yerda dunyodagi eng qadimgi daraxt hisoblangan – temir daraxt, katta miqdordagi dorivor oʻsimliklar oʻsadi, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli rangdagi marmar qatlamlariva konlari, shuningdek koʻpgina maʼdanli suv manbalari mavjud.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Tarixi ==
Avval Lachin Abdallar deb nomlangan, 1923&lt;ref name=&quot;R2&quot;/&gt; yildan boshlab shahar maqomini olgan, 1926-yildan boshlab Lachin deb nomlana boshladi. 1930-yilda Lachin administrativ tumani tashkil etilganidan soʻng, Lachin shahri uning markaziga aylandi.
[[Fayl:Berdzor060.JPG|thumb|left|Shaharning panoramasi|300px]]
Tagi Shaxbazi Lachin uchun joyni tanlagan va uni shunday nomlagan. Hudud maydoni - 1,84 ming kvadrat kilometr, aholi soni - 72,4 ming (01.04.2013)  kishi.   Lachin tumanida 1 shahar (Lachin), 1 aholi punkti (Gaygi) va 125 qishloq boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

„Lachin“ toponimi oykonim sifatida 1924-yildan boshlab xaritamizdan joy egalladi. Bundan oldin u oʻzini „Yukari Lachin“ nomi bilan oʻzini saqlab qoldi. Qadimiy xaritalarni oʻrganish qisman shuni koʻrsatadiki, muhim tepalik bilan bir qatorda, [[Kichik Kavkaz]] togʻ tizmasidagi Qorabogʻ togʻ tekisliklaridagi eng katta tizma hisoblangan Lachin choʻqqisi eʼtiborni tortadi. Bu choʻqqi Katta Kirs va Kichik Kirs choʻqqilari bilan birga Yuqori Qorabogʻ viloyatida uchburchakni tashkil qiladi. Bu choʻqqi Qorabogʻ togʻlari tizmasi markazida, janubi gʻarbda joylashgan.&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt;

Izlanishlar shuni koʻrsatadiki, „Lachin“ nomi geografik, tarixiy, adabiy manbalarda uchraydi. Manbalardan bizga maʼlumki, „Lachin“ toponimi — oronimdir, yaʼni togʻ nomidir. Lekin bu toponim huddi fuqarolik huquqi kabi oʻzida oykonim shaklini qozondi. Buni biz Lachin soʻzi ishtirok etgan qishloqlar nomidan koʻrishimiz mumkin: [[Shusha tumani|Shusha]]da Lachinlar, [[Kalbajar tumani]]da Lachin qishlogʻi, Kalbajar tumanidagi Lachingaya qal’asi va boshqalar.&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;

Avval taʼkidlanganidek, adabiy manbalardan bu [[nom]] haqida maʼlumot yegʻdik va ularda „Lachin“ nomini uchratish mumkin. Hozir yaqin oʻtmishda bu nomni topish juda oson. Bugungi kunda bunday ismlar ham uchramoqda. Bu ism haqida maʼlumot toʻplaganda, mashhur hind shoiri Amir Xosrav Dexlavi hayoti haqidagi manbalarda uning otasining ismi „Lachin“ eʼtiborimizni tortdi. Otasining ismi: „Amir Maxmud Shams Lachin“. Tarixiy manbalardan shu maʼlum boʻldiki, uning ota-bobolari Oʻrta Osiyo bosib olinishi sababli Hindistonga kelishgan. Oʻsha davrlarda ''&quot;Lachin&quot;'' turkiy qabilasi [[Turkmaniston]]&lt;nowiki/&gt;ning Koperdag janubida qoʻnim topgan. Hindistonda yashab ijod qilgan oʻz davrining buyuk shoiri Amir Xosrav Dexlavi nomida oʻz qabilasi nomi ham mavjud.&lt;ref name=&quot;R7&quot; /&gt;

Shuni taʼkidlash kerakki, „Lachin“ turkiy qabilasi XVIII asrning boshlarida Turkmanistonning janubiy hududida yashagan. Moʻgʻullar bosqini davrida Lachin qabilasining bir qismi [[Ozarbayjon]]&lt;nowiki/&gt;da qoʻnim topdi. Ular Gargachay va Xakarchay basseynlari yaqinidagi Xalifalida, Xachin hukmronligiga qarashli [[Qorabogʻ]]&lt;nowiki/&gt;ning yuqori qismida, joylashishdi. Lachin turkiy qabilasining bir qismi esa Hindistonda joylashdi.&lt;ref name=&quot;R8&quot; /&gt;

[[Fayl:Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun inzibati xəritəsi.jpg|thumb|right|Ozarbayjon Respublikasi Lachin tumanining ma'muriy xaritasi|300px]]

Oʻrta asrlarda Ozarbayjonda Lachin qalʼasi va Lachin shahri boʻlgan. Qorabogʻda qalʼaning mavjudligi haqida Kirakos Gandjeli taʼkidlab oʻtgan. Uning yozishicha, Lachin Gasan Djalal&lt;nowiki/&gt;ning qalʼalaridan biri boʻlgan. Ozarbayjonda oʻrta asrlarda shuningdek, Lachin shahri ham boʻlgan, u shaharda pullar quyib chiqarilgan. Bu shahar Chobani xonlari davrida yanada yuksaldi.&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R10&quot; /&gt;

Lachin — boy tarixiy oʻtmishga ega hudud. Lachinning yodgorliklari miloddan avvalgi I-II ming yilliklarga toʻgʻri kelgan Xojavand viloyatidagi Azix va Jabrayil tumanidagi Taglar gʻorlariga qaraganda hali ham qadrli va noyobdir.
XII-asr oxiri - XIII-asr boshlarida Qorabogʻning togʻli qismida Albaniya Xachin knyazligi oʻrnatildi. Ushbu printsip hozirgi Lachin viloyatini ham qamrab olgan. Shuning uchun Togʻli Qorabogʻning boshqa mintaqalarida boʻlgani kabi bu joylarda xoch nomi bilan bogʻliq yangi nomlar va toponimlar paydo boʻldi. Hozirgi Lachinning Xachinyali qishlogʻi, Boʻzlining Xachin qishlogʻi va Xachin Dashi deb nomlangan joy bunga misoldir.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;/&gt;

Keyinchalik Xachin knyazligi hududida Xachin, Varach, Dizag, Gulustan (Talish) va Chilabord bilan birga Qorabogʻ-Albaniya shohlari barpo etildi.
[[1828]] yildagi Rus-Eron urushlaridan keyin imzolangan Turkmanchay shartnomasiga koʻra, mintaqa Rossiyaga Shimoliy Ozarbayjonning bir qismi sifatida qoʻshildi. Rossiya homiyligida [[Usmoniylar davlati|Usmonli imperiyasi]] va Erondan armanlarni Janubiy Kavkazga ommaviy koʻchirish boshlandi. Biroq, armanlarni Lachin mintaqasida joylashtirish imkoni boʻlmadi.
Ozarbayjonda xonliklar tugatilgandan soʻng, Lachin viloyati [[1829]] yilda yangi tashkil etilgan Qorabog 'viloyatiga qoʻshildi va [[1868]] yilda hozirgi Lachin yangi tashkil etilgan [[Zangezur]] okrugiga qoʻshildi. Zangezur tumani Yelizavetpol viloyati ([[Ganja]] viloyati) tarkibiga kirgan, [[1918]]-[[1922]] yillarda esa [[Qorabogʻ|Qorabog]] 'viloyati tarkibiga kirgan.&lt;ref name=&quot;lach18&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçın həsrətimizin 18-ci ili |url=http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611163253/http://www.anl.az/down/meqale/xalqcebhesi/xalqcebhesi_may2009/79121.htm }}&lt;/ref&gt;

[[1905]]-[[1907]] va [[1914]]-[[1920]] yillarda Arman qurolli guruhlari tomonidan Zangezur mintaqasida, shu jumladan, Lachinda sodir etilgan qirgʻinlar natijasida yarim millionga yaqin musulmonlar oʻldirildi.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;/&gt;

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] tashkil etilganidan keyin ham Armanistonning Qorabogʻ va Zangezurni egallab olishga daʼvolari natijasida qirgʻinlar davom etmoqda. Armaniston qoʻmondoni Andronik oʻz qurolli kuchlari bilan Qorabogʻga Gorus, Lachin, Shushadan kirib, arman aholisini Ozarbayjon hukumatiga qarshi qoʻzgʻatmoqchi, provokatsiyalar uyushtirmoqda va mintaqada itoatsizlikni keltirib chiqardi. Shu maqsadda Andronikus bir necha ming kishilik qoʻshini bilan Zabux qishlogʻini kesib oʻtib, Lachin tomon yurishni boshladi. Bundan xabardor boʻlgan Qorabog 'general-gubernatori Xosrov aka Sultonovning ukasi Sulton aka Sultonov oʻz partizan guruhi bilan Lachin-Zabux yoʻlidagi jarda pistirma qildi. Bu yerda taxminan bir kun davomida juda qonli janglar boʻlib oʻtdi. Ushbu janglarda general Andronik deyarli barcha kuchini yoʻqotdi va bir necha kishi bilan qochishga muvaffaq boʻldi. Ushbu jangdan keyin [[vodiy]] xalq orasida &quot;Qonli vodiy&quot; deb nomlandi.
Ushbu magʻlubiyatdan keyin ham arman jangarilari mintaqada koʻpincha qirgʻinlarni amalga oshirmoqdalar. Andranik Rossiyaning moliyaviy koʻmagi bilan Ozarbayjonning ushbu mintaqasini beqarorlashtirish va Zangezur va Qorabog 'erlarini egallab olish uchun doimiy ravishda yangi qurolli guruhlarni yaratgan.&lt;ref name=&quot;lach19&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Andronikə qan udduran &quot;Qanlı dərə&quot; |url=http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611133345/http://anl.az/down/meqale/movqe/2011/may/175931.htm }}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Sus, Lachin corridor.jpg|thumb|right|Lachin yo'lagi|300px]]

[[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] hukumati mamlakatning hududiy yaxlitligini taʼminlash uchun Zangezurga qoʻshinlar joʻnatmoqda. Togʻ tomon yoʻnaltirilgan janglarda Sulton aka Sultonov boshchiligidagi Lachin qurolli guruhlari ham qatnashadilar. Jang ozarbayjon qoʻshinlarining muvaffaqiyati bilan boshlangan boʻlsa-da, togʻni ushlab turishning iloji boʻlmadi. Tez orada viloyat Oltin Armiya boʻlinmalari tomonidan egallab olindi.

[[1920]] yil [[30 noyabr]]da Ozarbayjon Kompartiyasi Markaziy Komitetining Siyosiy va tashkiliy byurolarining qoʻshma yigʻilishining qarori bilan Zangezur tumani 2 qismga boʻlingan va natijada 6 742 kv.m. 3.105 kv. Km. versti Ozarbayjon SSR tarkibiga kirdi, shu jumladan Laçin, 3637 kv. km. verstning bir qismi Armanistonga berilgan edi. Ozarbayjon SSRning qolgan qismi Shusha okrugiga kiritilgan. [[1923]] yil [[7 iyul]]da Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tashkil etilishi natijasida Shusha tumani ikkiga boʻlindi - Shusha viloyati, shu jumladan Shusha shahri Togʻli Qorabogʻ Muxtoriyatining tarkibiga kirdi. Ushbu davrda Shusha tumanining Togʻli Qorabogʻ Respublikasiga kirmaydigan qismida maʼmuriy markazni tashkil etish zarurati paydo boʻldi. Kurdiston okrugi hozirgi Lachin, Gubadli va Kalbajar tumanlarini oʻz ichiga olgan hududda tashkil etilgan. Maʼmuriy markaz vaqtincha Shushada joylashgan boʻlsa-da, oʻsha yili 1923-yilda Lachin va Abdallar qishloqlari oʻrtasida kichik shaharcha qurildi va avtohalokat markazi oʻsha erga koʻchirildi. Yengillik va yaqin atrofdagi qishloqning nomini hisobga olgan holda Tagi Shahbazi tashabbusi bilan shahar Lachin deb nomlandi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Laçınsız 27 il |url=https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html |qaralgan sana=2020-05-18 |arxivsana=2020-06-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200611141618/https://aztehsil.com/news/8660-lacinsiz-27-il.html }}&lt;/ref&gt;

Maʼmuriy jihatdan avariya Kalbajar, Goturlu, Kurdhaji, Garigishlag, Xakari (Murodxonli) va Pusyan (Gubadli) tumanlaridan iborat boʻlgan. 1930-yilda Ozarbayjon SSRda favqulodda maʼmuriy hududiy birliklar tugatildi va ularning hududlarida tumanlar tashkil etildi. Yuqorida taʼkidlab oʻtilganidek, 3 ta tuman - Lachin, Gubadli va Kalbajar tashkil etildi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

[[Fayl:View of the ruined Malibey village in Lachin District.jpg|thumb|left|Lachin tumanining Malibey qishlog'i (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Ozarbayjonning gʻarbiy erlarini egallab olgan va bu erlarda davlat qurgan armanlar Ozarbayjonga qarshi yangi, yirikroq hududiy daʼvolarni ilgari surishni boshladilar. Ular Qorabogʻni Armanistonga qoʻshib olish masalasini koʻtarishdi va Lachin mintaqasini yoʻq qilish yoʻllarini toʻsiq sifatida koʻrib chiqdilar. Sovet Ittifoqi davrida armanlar bir necha bor maʼmuriy markaz sifatida Lachinni tugatishga urinishgan, ammo ularning tashabbuslari samara bermadi. Buning oʻrniga 1970-1980-yillarda ular Gulebird, Cicimli, Malibey, Garigishlag, Sadinlar va boshqa qishloqlardagi yuzlab gektar erlarni va umuman Garagol platosini egallab olishga muvaffaq boʻlishdi.&lt;ref name=&quot;lach20&quot;/&gt;

== Lachin tumanining bosib olinishi ==
Mintaqada dunyodagi eng noyob daraxtlar hisoblangan qizil temir oʻrmonlar, koʻplab mineral suvlar, kobalt, uran, simob, oltin, temir, turli xil rangdagi marmar konlari, dorivor oʻsimliklarning haddan tashqari koʻpligi va boshqalar mavjud. Bu yerda.
Tagi Shahbazi Simurg Lachin shahrini tanladi va unga bu nom berdi. Tagi Shahbazi Simurg Ozarbayjonning birinchi Boku rektori boʻlgan. U Ozarbayjonda yozuvchi, publitsist va pedagog sifatida tanilgan. Taʼkidlash joizki, Laçin viloyati [[1924]] yilda tashkil etilgan.

Armaniston Respublikasining [[Ozarbayjon]]ga qarshi hududiy daʼvolari va harbiy tajovuzlari natijasida [[1992]] yil [[18 may]]da Lachin viloyati Armaniston qurolli kuchlari tomonidan bosib olingan.
[[1992]] yil 8 mayda Shusha armanlar tomonidan bosib olingandan soʻng, Armaniston qurolli kuchlari ogʻir artilleriya bilan Lachin viloyati markaziga intensiv ravishda oʻq uzdilar.&lt;ref name=&quot;lach&quot;&gt;[http://kars.mfa.gov.az/news/4/3067 Azərbaycanın Laçın rayonunun Ermənistan tərəfindən işğal olunmasından 26 il ötür.]&lt;/ref&gt;.

[[1992]] yil [[16]]-[[17]] mayga oʻtar kechasi Armaniston armiyasi Shushaning Turshsu hududiga va Armanistonning Gorus viloyati yoʻnalishiga hujum qildi va [[18 may]]da Lachinni egallab oldi. Mintaqani egallab olgan qurolli kuchlarning aksariyati Laçin yoʻlagi orqali kirishdi.
Muhim geostrategik mavqega ega boʻlgan Lachinning bosib olinishi Ozarbayjon iqtisodiyotiga jiddiy zarar etkazdi. Bosqinchilik natijasida Lachin viloyati aholisi etnik tozalashga tortildi, 300 dan ortiq harbiy va tinch aholi halok boʻldi va bedarak yoʻqoldi. Xozirgi kunda Ozarbayjonning turli viloyatlarida 77000 dan ortiq lachinliklar majburiy koʻchirilgan.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Armaniston mintaqadagi davlat va xususiy mulkka jiddiy zarar etkazdi. Shunday qilib, 217 madaniy, 101 ta taʼlim, 142 sogʻliqni saqlash muassasalari, 462 savdo, 30 ta aloqa, 2 ta avtotransport va turli ishlab chiqarish obʼektlari talon-toroj qilindi va yoʻq qilindi.
54 dunyo va 200 dan ortiq mahalliy ahamiyatga ega tarixiy obidalar vayron qilingan. VI-asrdagi Alban Agoglan maʼbadi, XIV-asrdagi Malik Ajdar qabri, Garagishlag qishlogʻidagi masjid va Zabux qishlogʻidagi qadimiy qabriston.

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|right|Agoglan ma'badi|300px]]

Lachin tarix muzeyi va uning qadimiy oltin, kumush va bronza tangalari talon-toroj qilindi. Shuningdek, kumush sumka, talon-toroj qilingan Lachin tarix muzeyining eksponati Londondagi Sothebyʼs auksionida 80 ming dollarga sotildi.
Armaniston Jeneva konventsiyalari boʻyicha majburiyatlarini tajovuzkor sifatida qoʻpol ravishda buzib, Lachin mintaqasini qayta nomlash, mintaqaning tabiiy boyliklarini talon-toroj qilish va daromad manbaiga aylantirish, asosan Suriyadan kelgan arman qochoqlari uchun maqsadli turar-joy siyosatini olib borish orqali demografik tarkibini oʻzgartirish kabi noqonuniy xatti-harakatlarni amalga oshirdi. davom etmoqda.
Inson huquqlari boʻyicha Yevropa sudi (ECHR) Ozarbayjon fuqarolarining foydasiga, Ozarbayjonning Lachin viloyatida Chiragovlar va boshqalarning Armanistonga qarshi daʼvo arizasini koʻrib chiqdi.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

Qarorning 19 va 20-bandlarida, shuningdek, Laçin viloyatiga, xususan, Lachin shahriga 1992-yil may oyi oʻrtalarida Laachinga amalga oshirilgan havo hujumlari, koʻplab uylarning vayron qilinishi, shaharning talon-toroj qilinishi va yonib ketishi haqida soʻz boradi. Atrofdagi qishloqlarning butunlay vayron boʻlishi va Ozarbayjon erlarining bosib olinishi tasdiqlandi.

Armanistonning kuchayib borayotgan harbiy tajovuzi sharoitida BMT Xavfsizlik Kengashi Ozarbayjon hududlarini bosib olishni va Ozarbayjonning hududiy yaxlitligini, suverenitetini va hududiy yaxlitligini qoralaydigan 822 (1993), 853 (1993), 874 (1993) va 884 (1993) rezolyutsiyalarni 1993-yilda qabul qildi. Qorabog 'Ozarbayjonning ajralmas qismi ekanligini tasdiqlab, bosqinchi kuchlarni bosib olingan hududlardan zudlik bilan, soʻzsiz va toʻliq chiqarib yuborilishini talab qildi.
Ammo Armaniston BMT Xavfsizlik Kengashi rezolyutsiyalarining talablarini bajarmaydi va Ozarbayjonning bosib olingan hududlarini anneksiya qilish siyosatini olib bormoqda.&lt;ref name=&quot;lach&quot;/&gt;

[[2020]]-yil [[10-noyabr]]da imzolangan tinchlik shartnomasiga koʻra, [[1 dekabr]] kuni Armaniston Qurolli birlashmalari Lchin tumanini boʻshatgan holda Ozarbayjon Qurolli kuchlariga topshirdi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://president.az/articles/45923 |title = Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Ermənistan Respublikasının baş naziri və Rusiya Federasiyasının Prezidentinin Bəyanatı|date = 2020}}&lt;/ref&gt;

[[Fayl:Лачин кара гел.jpg|thumb|left|Karagol ko'li|300px]]

== Geografiyasi ==

Lachin nomini tilga olganda, uni koʻrgan inson koʻz oldida oʻziga maftun qiladigan va eʼtiborni tortadigan goʻzal panorama keladi. Viloyatning quyi qismida, Zangezur togʻ etagida, Artiz, Salag va Merkiz togʻlari bir – biridan masofada, ulardan biron masofada, Xustun, Kyapyaz, Kechyaldag togʻ massivlari qad koʻtargan, ular ortida Pirdavan, Gadjaran, Kichin togʻlari koʻrinmoqda. Zangezur togʻ massivlari choʻqqilari ayrim joylarda dengiz sathidan 3906 metrga yetadi va doimiy qorlar bilan qoplangan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Minkend ===

Minkend — Ozarbayjon Respublikasining Lochın rayoni Minkend qishloq maʼmuriy-hududiy doirasidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

[[1992]] yilda [[Armaniston Respublikasi]] qurollı dan bosib olindi. 
2020-yil 10-noyabrdagi uch tomonlama, Ozarbayjon-Rossiya-Armaniston orasidagi kelishuvga muvofiq 2020-yil 1-dekabrda ishgʻoldan ozod qilindi. Hozir Ozarbayjon Qurolli kuchlari nazoratida.

Minkend qishlogʻi [[Qorabogʻ|Qorabog]]ʼ platosida joylashgan. Etnooykonimdir. Bu qishloq oʻz nomi bilan qadimgi turkiy tilli mingimin qabilasi nomini aks ettiradi (manbalarda nomi mingat deb ham yuritiladi). [[VII]]-[[VIII]] asrlarda Oʻgʻuz Konfederatsiyasi tarkibida boʻlgan minglar XII-XIII asrlarda qipchoqlarning, XIII-XIV asrlarda esa Oltin Oʻrdadagı yirik qabila uyushmalaridan biri boʻlgan. Temur davrida (XIV asr) boʻlib oʻtgan siyosiy voqealarda faol ishtirok etgan minglar keyinchalik turli hududlarga oʻrnashib olgan. Ozarbayjonda ular qurgan minglab yangi aholi maskanlari, jumladan, Minkend ular nomi bilan ataladi. Hozir ozarbayjonlar yashayotgan qishloq aholisining etnik tarkibi maʼlum tarixiy voqealar tufayli bir necha marta oʻzgardi. Bu Mingchivan qishloqi (Zangilan tumani), Mingiz mahallasi (Ordubad shahri), Mingishlog, Mingi, Kattaming, Mingon (Oʻzbekiston) va Mingiston (Tojikiston) ham minglar bilan bogʻliq.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Minkənd|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-156-0|page=304|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|accessdate=8 iyul 2017|chapterurl=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf|archive-date=2021-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20210712153142/http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azrbaycan_toponimlrinin_ensiklopedik_II.pdf}}&lt;/ref&gt;

Qishloqning boshqa bir nomi Shahsuvarli edi. Minkend qishlogʻi asosan xarak, qora-tom, tom, shirvony-tom (mahalliy sharoitlarga koʻra qazilgan yer osti qazilmalaridan tayyorlangan binolar) deb nomlangan xususiy binolardan iborat boʻlgan. Vaqt oʻtishi bilan mahalliy qurilish materiallari (mahalliy daryo toshlari yoki qoyalar, ohak-tosh aralashmasi, mahalliy yogʻoch turlaridan olingan taxta materiallari) dan tosh uylar qurildi

Qishloq hududida Kavqaz Albaniyasi davriga oid binolarining qoldiqlari, turli xil yozuvli tosh yodgorliklar, alban qabristonlarining qoldiqlari saqlanib qolgan. Bunga ajoyib misol qishloq hududida joylashgan Minkend ibodatxonasi boʻlib, u [[XV asr]]da qurilgan deb hisoblanadi.

Minkend qishlogʻida yashovchi odamlardan olingan maʼlumotlarga koʻra, bu hududlarda maskunlashgan birinchi odamlar Husaynlar avlodlari boʻlgan. Shunday qilib, oʻn yettinchi asrning oxiri, oʻn sakkizinchi asrning boshlarida Daralayaz tumanidan Zangezur tumaniga koʻchgan Husayn ismli kishi bu joylarga kelib, yashash uchun ana shu yerni tanlagan. Uning toza havosi, billur buloqlari, yashil oʻrmon va chorva uchun oʻtloqlar  koʻpligi Husaynlar naslidan keyin boshqalarda qiziqish uygʻotgan va shunday qilib, necha-necha avlod kelishi bilan katta qishloq, Minkend qishloqi paydo boʻlgan.

Qishloqda oʻrta maktab, klub, kutubxona, kino binosi va shifoxona bor edi.

Qishloqning madaniy, iqtisodiy va ijtimoiy hayotidagi muayyan yuksalishlar XVIII asr oxirida yanada rivojlandi. [[1890]] yilda Minkend qishloq maktabiga asos solindi. Oʻz faoliyatini 42 nafar oʻquvchi bilan boshlagan „Rus-Tatar-Ozarbayjon maktabida“ darslar turk va rus tillarida oʻqitildi. Bu maktabda shariat darslari ham oʻtilgan. Maktabda birinchi shariat darsi Mulla Vali Karbaloiy oʻgʻli, boshqa darslar Rasul Tohirov, rus tili darslari esa Geladze tomonidan oʻqitilgan. 1896 ildə maktabga ilk ozarbayjon, Rasul bey Tohirov direktor etib tayinlandi. 1912-kimdir bir sinfli, 1920-yilda kimdir ikki sinfli, [[1920]] yildan [[1940]] yilga qadar yetti yillik tugallanmagan oʻrta maktab 1940-yildan soʻng esa oʻrta maktab sifatida faoliyat koʻrsatgan. [[1979]] yilda sobiq prezident [[Haydar Aliyev]]in farmoni bilan Minkend qishlogʻida maktab uchun 620 oʻrinli yangi bino qurilib, oʻsha davrning eng zamonaviy uskunalari bilan jihozlandi.

Qishloqda xonaki usul bilan ip yigirish, gilam toʻqish mashgʻulot turlaridan biri edi. Deyarli koʻp oilalarda toʻquv dastgohi (hana va yer hanasi) boʻlgan. Aholi oʻzi tayyorlagan jun, paxta va ipak kalavalardan gilam, sholcha, palos, farmash, xurjun,  darparda va boshqa ashyolar tayyorlangan.

Emandan va grabdan turli roʻzgʻor buyumlari, shu jumladan, idish-tovoq, togʻora,  kuv,  kosa, shayinli tarozi, yung tarash uchun taroq, hana, darparda və keng arqon toʻqish üçün yer hanasi va hokazo shunday ashyolarga misol boʻla oladi.

Minkend daryosi ustidagi ikki bukrili koʻprik, shuningdek Abadxeyir deb nomlangan hududdagi bir bukrili koʻprik va Minkend ibodatxonasi qishloqda joylashgan tarixiy yodgorliklardir.

Qishloq [[Boku]] shahridan 505&amp;nbsp;km gʻarbda shosse yoʻli bilan, tuman markazidan 55&amp;nbsp;km shimoli gʻarbda shosse yoʻli bilan, kichik Kavkaz togʻlarida, Qorabogʻ platosining janubi-gʻarbiy yonbagʻrida, [[Armaniston]] bilan chegarada joylashgan. [[Xonkendi]] temiryol stansiyasi bilan shosse yol orasidagi masofa 127 kmdan iborat. Qishloq oʻrmon va oqar suv boʻyida, baland togʻlar etagida joylashgan. Oʻrmonlarda nomi Qizil Kitobga kiritilgan qizil eman, shuningdek archa, yovvoyi meva va reza mevalar, maysazorlarida shifobaxsh giyohlar oʻsadi. Qishloq oʻrmonlarida asosiy oʻrmon hosil qiluvchi daraxt turlaridan eng koʻp tarqalganlari eman va grabdir.

Hakarichayning bir irmogʻi boʻlgan Minkend daryosi qishloq hududidan oʻtadi. Oʻz manbaini qishloq hududidagi tepaliklardan boshlagan buloqlar Minkend daryosi (Hakarichay) oʻzaniga qoshiladi. Iqlim sharoitiga qarab daryo va buloqlardagi suv hajmi mavsumiy tarzda oshib, kamayib boradi. Bahorning oxiri va yoz oylarida qishloqdagi ayrim daryo va buloqlarning suvi kamayib yoki butunlay qurib qoladi. Ammo yogʻin miqdoriga qarab bahor va kuz fasllarida oqar suv va buloqlar oʻz oqimini butunlay tiklaydi.

Dengiz sathidan 1600 metr balandlikda joylashgan Minkend qishlogʻi hududida odatdagi buloqlar bilan birga issiq suvli narzan tipidagi buloqlar ham bor. Ushbu buloqlar bikarbonat-xlorid-natriy-magniy-kaltsiy xususiyatlariga ega boʻlib va iliq 280J Narzandir.

Bu suvlar Lachin va uning atrofidagi hududlar aholisi uchun sevimli muolaja vositasi hisoblanadi. Shu bilan birga Minkend hududida Narzan tipidagi sovuq mineral suvli boshqa buloqlarni ham uchratish mumkin.

Iqlimi yozda salqin va qishda sovuq. Oʻrtacha yillik harorat 1&amp;nbsp;°C dan 8&amp;nbsp;°C orasida oʻzgaradi. Yogʻingarchiliklarning yillik miqdori 700–800&amp;nbsp;mm gacha boʻladi.

1914-yil 1 yanvar sanasida olingan maʼlumotlarga koʻra, qishloqda har ikki jinsdan ozarbayjonlar va asosan etnik kurdlardan iborat 1,532 nafar aholi yashar edi.&lt;ref&gt;&quot;Кавказский календарь на 1915 год&quot;. Издан по распоряжению Наместника его Императорскаго Величиства на Кавказе, под редакцией А.А.Эльзенгера и Н.П.Стельмащука, Тифлис. Типография Канцелярии Наместника Е.И.В. на Кавказе, казённый дом. 1914./Оглавление: Глава — Отдел статистический: Список населенных мест Кавказа, стр. 158&lt;/ref&gt;

Aholisi [[1991]] yilda 2306 nafar boʻlgan.
[[2006]] yil statstikasiga koʻra qishloqda 2150 aholi bor edi.
[[2009]] yil dekabr oyidagi  maʼlumotga asosan qishloqda 2704 aholi istiqomat qilagan.
Qorabogʻ urushi vaqtida qishloq aholisidan 14 nafari shahid boʻlgan.

=== Oqbuloq === 
Oqbuloq — [[Ozarbayjon Respublikasi]]ning Lachin rayoni Oqbuloq qishloq maʼmuriy hududidagi qishloq.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url = https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archiveurl = https://web.archive.org/web/20200416203250/https://www.stat.gov.az/menu/5/source/Inzibati_tes.pdf |archivedate = 2020-04-16 |title = İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı |author = Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi |date = 2019 |publisher = stat.gov.az |accessdate = 2020-04-16 |language = az}}&lt;/ref&gt;

Tuman markazidan taxminan 62&amp;nbsp;km shimoli-gʻarbda joylashgan.

Asosini [[Eron]]dan koʻchib kelgan kurd qabilalari solgan deb taxmin qilinadi. Ozarbayjonda Sovet hokimiyati oʻrnatilgach, u mintaqaning qizil Kurdiston deb atalgan viloyati tarkibida edi.

Hojazsu daryosining oʻng irmogʻi sohilida joylashgan. Oʻtmishda qishloq hududi Zangezur viloyatida yashagan oqkorpu qabilasining qishlash joyi boʻlgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=&quot;Ağbulaq (Laçın)&quot;. Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti.|first=|title=|date=Bakı|publisher=Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğəti|location=2007|isbn=978-9952-34-155-3|page=44|pages=|url=http://www.lib.az/users/1/upload/files/Azerbaycan_toponimlerinin_ensiklopedik_lugeti.pdf|accessdate=8 iyul 2017}}&lt;/ref&gt;

Shahid Amir Askarov nomidagi oʻrta maktab bor. Oʻrta maktab, klub, kutubxona, shifoxona, pochta boʻlimi, 3 doʻkon va boshqa ijtimoiy obyektləri bor edi.

[[2006]] yilgi statistika maʼlumotlariga koʻra, qishloq aholisi 50 kishini tashkil etgan.
Arman manbalarining [[2014]] ilga oid olan maʼlumotiga maʼlumotlarga koʻra, qishloqda 42 oila yashaydi.&lt;ref name=&quot;lacin&quot;&gt;[http://lacin.info/lent/560-shgal-olunmush-lachin-rayonunun-qarakechdi-kendinde-yeni-mekteb-istifadeye-verilib.html İşğal olunmuş Laçın rayonunun Qarakeçdi kəndində yeni məktəb istifadəyə verilib.]{{Deadlink|date=September 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Dead link|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot }} lacin.info {{az}}&lt;/ref&gt;

Aholisi 998 nafardir.

Taniqli insonlari:
* Baxshi Jabbor  — baxshi, Lochin tumanining „İşıqlı“ ( Nurli) baxshi ansambli badiiy rahbari, birinchi Butunittifoq ijodiyot festivali gʻolibi (1977).
* Sharif Ogʻayor — shoir, yozuvchi, Ozarbayjon Yozuvchilar Birligi aʼzosi.
* Babek Xudoyorov — ADNAni bitirgan 
* Əmir Əsgərov — şəhid

Shahidlari
* Imron Salim oʻgʻlu Imronov (1939-?)
* Nabat Alish qizi Imranova (1947-?)
* Amir Ollohquli oʻgʻli Asgərov (1924-?)
* Zarifa Sari qizi Mamadova (1938-?)
* Jafarquli Baxtiyor oʻgʻli Baxtiyorov (1947-?)

== Moddiy-madaniy merosi ==
Lachin tumanida 200 gacha tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻrgʻonlar, qalʼa turidagi arxeologik nuqtai nazardan muhim yodgorliklar, koʻpgina qabr yodgorliklari, stel, ot, qoʻy haykallari, syujetli toshlar, shuningdek, koʻpgina tabiiy boyliklar, qimmatli maʼdanli suvlar boʻlgan. Yuqorida taʼkidlanganlarning barchasi 1992-yilning 18 mayidan boshlab Armaniston Respublikasi tomonidan [[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|okkupatsiya qilingan]].&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

=== Agʻogʻlan monastiri ===

[[Fayl:...Ծիծեռնավանք.jpg|thumb|left|Agʻogʻlan monastiri|300px]]

Agʻogʻlan monastiri - Lachin rayoni hududida, [[Ozarbayjon]]-[[Armaniston]] chegarasi yaqinida joylashgan [[V]]-[[VI]] asrlar oid bazilika. Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi.

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.

Monastir Syunik viloyatining oʻn ikki tumanidan biri boʻlgan Axaechk tumani hududida joylashgan. XV asrda tumani ikki qismga boʻlingan: Shimoliy qismi Xozoraberd, janubiy qismi esa Kashatag deb atalgan. Agʻogʻlan monastiri aynan janubiy qism hududida tushgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi | last = Hewsen | first = Robert H. | title = Armenia: A Historical Atlas | year = 2001|location=Chicago| publisher =University of Chicago Press | ISBN= 0-226-33228-4 | pages = 100–104, 121–123 }}&lt;/ref&gt;

Afsonaga koʻra, monastir majmuasi eski politeist ibodatxonasi hududida qurilgan. Xristian imoniga koʻra, monastirda Avliyo Georgiyning xoki saqlanadi. Tatev yepiskopligiga boʻysungan monastir [[XIII]] asr tarixchisi Stepanos Orbeli va XVII asr tarixchisi Tovma Vanandetsi tomonidan yirik diniy markaz sifatida tilga olinadi.

[[Fayl:Sarı Aşığın abidəsi (XVII əsr).jpg|thumb|right|Sari Oshiq qabri (arman ishg'olidan keyin)|300px]]

Monastir ilk bor IX asr voqealari munosabati bilan tarixiy manbalarda tilga olingan:

{{cquote|''Syunik knyazi Filippe Tatev monastiri foydasiga yaqinlikdagi yashash yerlarini yepiskop Dovudga 1000 dirhamga sotdi (siylov qildi)... bu haqda quyidagi matn tuzildi. 299 yilda (milodiy 844) ... va Sisarnaveng igumeni Stepanos guvohligi bilan''&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Сюнийский епископ|first=Степанос|title=История|date=1861|publisher=Изд. Эмина|location=Москва|page=150-153}}&lt;/ref&gt;}} Bu maʼlumotlar tadqiqotchilar uchun maʼbadni IX asrga oid deyishlari uchun asos boʻlib xizmat qilgan.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Щеблыкин|first=И.П|title=Архитектура VIII-X веков|publisher=кн. ААЭН|location=Баку|page=43}}&lt;/ref&gt;

G. Mammadovaning qayd etishicha, ''„Taxmin qilish mumkinki, 844 yilda Sisarnaveg juda keng va taniqli monastiri edi, uning xizmatkori baxshish hujjatida guvoh deb koʻrsatilgan. Maʼbadning meʼmoriy xususiyatlari, albatta, uning qurilishi tarixi yanada qadimiy davrga tegishli ekanligini aytish imkonini beradi“''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=55}}&lt;/ref&gt;  Tadqiqotchining fikricha, Agʻogʻlan ibodatxonasining qurilishi tarixi VI asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова59&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=59}}&lt;/ref&gt;

[[1613]] yilda monastirni oʻrab turgan qalʼa devorlari mustahkamlanib, gumbazli asosiy kirish darvozasi qurilgan. Bu haqda maʼlumotni oʻz ichiga olgan arman tilidagi qabrtoshi [[1989]]-yildan [[1992]]-yilgacha boʻlgan davrda, Lachin viloyati Ozarbayjon nazoratida boʻlgan davrda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Karapetian, Samvel. ''Armenian Cultural Monuments in the Region of Karabagh''. Yerevan: Gitutiun Publishing House, 2001, səh. 145.&lt;/ref&gt; Asosiy cherkov binosi va qoʻngʻiroq minorasi [[1779]] yilda taʼmirlangan. Bu haqda xabar bergan cherkov tosh lavhasi [[1967]] yilda gʻoyib boʻlgan.&lt;ref&gt;Hasratyan, Murad M. ''Tsitsernavank''. Yerevan: Vneshtorgizdat, 1990, səh. 5.&lt;/ref&gt;

XIX asrda monastir cherkovi Zeyve qishlogʻidagi arman aholisi tomonidan foydalanililgan va Avliyo Stefan cherkovi deb atalgan. Zeyvaning arman aholisi 1905-yilda arman-tatar qirgʻini paytida qishloqni tark etgan va hech qachon qaytmagan. Sovet davrida cherkov tarixiy yodgorlik sifatida himoya ostiga olingan.&lt;ref&gt;Karapetian. ''Armenian Cultural Monuments'', p. 137.&lt;/ref&gt;

Yodgorlik qurilish tarixiga ega emas; ammo uning meʼmoriy xususiyatlariga asoslanib, qurilishning uchta asosiy bosqichini bosib oʻtgan deb hisoblashadi. Dastlabki bosqichdagi cherkov ravoqsiz bazilika boʻlib, oddiy toʻrtburchak shaklga ega edi.

Janubiy devordagi darvoza shakliga muvofiq qurilishning birinchi bosqichi V-VI asrlarga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian, Patrick and Jean-Michel Thierry, ''Armenian Art''. New York: H.N. Abrams in association with Prelacy of the Armenian Apostolic Church of America-Catholicosate of Cilicia, 1989, səh. 509.&lt;/ref&gt; Biroq, alternativ nuqtai nazarga koʻra, maʼbad dastlabki bosqichda majusiy maʼbad vazifasini oʻtagan va bu bosqich uchinchi asrga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Hasratyan. ''Tsitsernavank'', səh. 5-6.&lt;/ref&gt;

Qurilishning ikkinchi bosqichida bazilikaga derazasiz ravoq qoʻshilgan (toʻrtburchak ichki qismining sharqiy tomonida ichkaridan qurilgan) va tashqi devorlarning yuqori qismi qoʻshilgan. Qurilishning bu bosqichi VI asrni qamrab oladi. Bu bosqichda yoʻlaklarni kiraverishdan ajratib turuvchi arkada yogʻoch ustunlar bilan qurilgan. Qurilishning uchinchi bosqichiga tegishli tosh qubbalar va ustunlar yogʻoch oʻtmishdoshlarini almashtirdi. Kapitellar uslubi asosida qurilishning bu bosqichi VI asr oxiri-X asr boshlariga toʻgʻri keladi.&lt;ref&gt;Donabedian and Thierry. ''Armenian Art'', səh. 509.&lt;/ref&gt;

Bazilikaning uzun ichki qismi toʻrt juft ustun bilan uch yoʻlakka boʻlinadi. Oʻrta qismi yarim aylana ravoq bilan tugaydi. Binoning chetlari boʻylab choʻzilgan yon yoʻlaklar esa altar chetlaridagi yon xonalar bilan tugaydi. Yolaklar oval shaklda: yon qismlar qoplami yarim doira, markaziy qism qoplami esa oʻqsimon shaklda boʻladi. Qurbongoh yaqqol ifodalangan qubba bilan yopilgan. Qurbongoh ravoqi ostida markaziy yolakka ochilgan qubbasimon shaklidagi uch xor joyi bor. Qurbongoh va ravoqqa biriktirilgan qismlarning pastki tomoni yaxshi kesilgan bazaltdan, devorlarning yuqori qismidan, erkin turgan pilonlar va qubbasimon qoplamalar goʻvak togʻ jinslaridan qurilgan.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Maʼbad binosida mustahkamlash ishlari izlari bor. Misol uchun, pilasters keyinchalik shimoliy qismda qurilgan va Markaziy ustunlar bir yoki ikki tomondan mustahkamlangan. Oʻrta qism ikki qatlamli boʻlib, yon tomonlari bir qatlamli qoplamaga ega, Sharqiy qismida rotonda shaklidagi kichik qoʻngʻiroq minorasi mavjud. Yorugʻlik Janubiy devordagi ikkita katta oyna, gʻarbiy devordagi yupqa derazalar va oʻrta navning qarama-qarshi qismlarida joylashgan derazalar orqali taʼminlandi.&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

Bazilikaning dekorativ urbanizatsiyasi bizning davrmizga faqat parchalar holida yetib kelgan. Ustun kapitellari ilk xristian davri Kavkaz meʼmorchiligiga xos geometrik naqshlar bilan bezatilgan yupqa tosh plitalardan iborat.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Саинян|first=А.|title=Архитектура Касахской базилики|publisher=АН. Арм. ССР|location=Ереван|page=121}}&lt;/ref&gt; Yon fasadlardagi yupqa derazalar ham islomgacha boʻlgan davr Kavkaz meʼmorchiligida eng koʻp tarqalgan elementlardan biridir.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Высоцкий|first=А.И.|title=Проблема датировки в раннесредневековой архитектуре стран Закавказия|date=1977|location=Ереван|page=113|edition=III респ. конф. по проб културы и иск. Армении, Тезисы докладов}}&lt;/ref&gt;

Shimoliy devorda freskalar qoldiqlari bilan suvoq materiallar parchalari mavjud. G. Mammadovaning fikricha, bu fakt ''„... maʼbadning ichki devorlari tashqi devorlarga nisbatan qattiqroq toshdan qurilganligi va pilon va ravoqlardan farqli oʻlaroq, nozik qirilgan tosh bilan qoplanmaganligi bilan izohlanadi. Shimoliy devordagi qoldiqlarga qaraganda, maʼbadning ichki devorlari suvalgan va freskalar bilan bezatilgan deb koʻrsatish mumkin“.''&lt;ref name=&quot;Мамедова55&quot;/&gt;

G. Mammadova Maʼbad devorlarining freskali bezaklari uning konfessional mansubligi haqidagi savolga oydinlik kiritishga yordam berishi mumkinligini taʼkidlaydi. Shunday qilib, VI asrning ikkinchi yarmida katolikos Movses koʻrsatmalaridan soʻng monofizit gregorian cherkovi cherkovlar arxitekturasida monumental rangtasvirdan foydalanishni maʼqullamadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last1=Яралов|first1=Ю.C.|title=Строительная техника Византии|publisher=Всеобщая история архитектуры, т.3|location=Москва|edition=56}}&lt;/ref&gt; Freskalar rangtasviri X asr boshlaridan Armaniston hududida keng yoyila boshladi. Janubiy Kavkazdagi ilk xristianlik cherkovlarida freskalarning mavjudligi ibodatxonaning Xalsedonizm bilan bogʻlanishiga asos boʻlib xizmat qiladi.&lt;ref name=&quot;Мамедова57&quot;&gt;{{Harvnb|Мамедова |2004|p=57}}&lt;/ref&gt; Janubiy Kavkazdagi Sisarnaveng bazilikasining eng yaqin analogi Kaxetiyadagi Kachareti bazilikasi hisoblanadi.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Чубинашвили|first=Г.|title=Архитектура Кахетии|publisher=Изд. АН Груз. СССР|location=Тбилиси|page=58}}&lt;/ref&gt;

== Madaniyat, taʼlim va tibbiyot muassasalari ==
[[BMT Bosh Assambleyasining 62/243 sonli rezolyutsiyasi|Okkupatsiyadan oldin]] bu yerda 217 madaniy muassasalar, 142 sogʻliqni saqlash obyektlari, 133 boshqarma va muassasalar, 100 umumtaʼlim maktablari, 5 maktabgacha taʼlim muassasalari, 5 musiqa maktablari, 1 maktab internat, 1 oʻrta taʼlim kasb – texnik bilim yurti, 1 aloqa uyi va hokazo boʻlgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;
* Tarix va o'lkashunoslik muzeyi Lachin shahridagi 5000 eksponat.
* Davlat san'at galereyasida 50 ta ekspozitsiya Laçin shahrida joylashgan.
* Sari Ashiq yodgorlik muzeyi Gulebird qishlog'ida 500 ta eksponat.
* Mishni qishlog'ida muzey 250 eksponat.

== Madaniy va meʼmoriy yodgorliklari ==
Viloyatda 300 ga yaqin tarixiy, madaniy va meʼmoriy yodgorliklar, oʻnlab qoʻriqxonalar, qalʼa tipidagi arxeologik yodgorliklar, koʻp sonli maqbaralar, toshchalar, otlar, qoʻchqor figuralari, qoyatosh toshlari, shuningdek koʻplab tabiiy boyliklar, qimmatbaho mineral suvlar mavjud boy.
Ushbu hududdagi yodgorliklarning aksariyati Kavkaz Albaniya davridagi yodgorliklardir. Olimlarimiz fikriga koʻra, Kavkaz alban davridagi ushbu yodgorliklarning aksariyati bizning eramizdan avvalgi nasroniylik davriga tegishli.
Ushbu joylarning murakkab er sharoitlari va ob-havosi koʻplab daryolar kesishmalarida va yoʻllarning oʻtish qiyin qismlarida koʻpriklar qurishga olib keldi. Ular asosan bitta kemerli yoki ikki kamarli koʻpriklardir.
Arman qurolli kuchlari tomonidan Lachin hududini bosib olish paytida mintaqadagi tarixiy, madaniy va diniy yodgorliklarning aksariyati yoʻq qilindi. Tumandagi quyidagi yodgorliklar tumandagi yodgorliklarning atigi 70 foizini tashkil qiladi.

[[Fayl:Berdzor075.JPG|thumb|left|Hakari choy|300px]]

* Abdallar (Beylik) qishloq hududida: [[XVIII asr]]ning Xakari daryosidagi koʻprik, temirdan yasalgan temir davri, qabriston.
* Zabux qishlogʻi hududida: suyak qabristoni, [[XVI asr]] Xallanli qabristoni.
* Malibey qishlogʻi hududida: qadimiy qabriston.
* [[IX asr]]dagi Agoglan qal'asi, Kosalar qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Sultonlar (Husulu) qishlogʻi hududida: [[1761]] yildagi Sulton Ahmad saroyi, [[XIV asr]]ning qadimiy qabristoni.
* Soltanbaba maqbarasi, Shayx Ahmad maqbarasi, maqbarasi, Zeyva qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* Gʻaribishlag qishlogʻi hududidagi [[XI asr]] masjidi, Damirovlu Pir-ibodatxonasi.
* Sadinlar qishlogʻining markazidagi [[XVII asr]] ibodatxonasi.
* Hajilar qishlogʻida: qadimiy qabriston, buloq (yodgorlik).
* Vagazin qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* [[XV asr]] bolalar minorasi, katta buloq, Korja bulogʻi, Gushchu qishlogʻi hududidagi Sadinlar qal'asi.
* Qal'a, Mirik qishlogʻi hududidagi [[XV asr]] ibodatxonasi.
* Boʻzlu qishlogʻi hududidagi qabriston, Xachin Yali hududidagi [[XV asr]] Xachin toshi.
* Ahmadli qishlogʻi hududida [[XVII asr]]ga oid &quot;Vang&quot; qabristoni.
* [[XV asr]]ning Minkend daryosi ustidagi ikki kamarli koʻprik, Minkend qishlogʻi hududida, Abakxeyir hududidagi bitta kamarli koʻprik. Ma'bad.
* Sheylanli qishlogʻi hududidagi Birtagli koʻprigi.
* Garagol hududidagi masjid va qabriston.
* Xoʻjaz qishlogʻidagi gʻor, ibodatxona.
* Bulag (yodgorlik), Soyugbulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Zabux qishlogʻidagi koʻprik (1988-yilda buzilgan).
* [[XV asr]]dagi Qizlar qabriga oʻrnatilgan yodgorlik, Temir davri minorasi, Temir asrning Qiz tepasi (tepasi), Oʻrta asrlarning qadimiy qabristoni, Bayati Sari Ashiq maqbarasi.
* [[XVI asr]]dagi Malik Ajdar maqbarasi, [[XVI]]-XVII-[[XV]] asrlarga oid mozor, Oʻrta asrlarning Choʻpon toshchasi va Cicimli qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]]dagi Xalifa maqbarasi, Malxalaf qishlogʻi hududidagi qadimiy qabriston. Buzilgan koʻprik.
* Ashagi Farajan qishlogʻi hududidagi [[X]] asr ibodatxonasi, Farajon Gulabird yoʻlidagi koʻprik, qadimiy qabriston.
* [[XVII asr]] bahori Sus qishlogʻi hududida.
* [[XVII asr|XVII-asr]] bahori, qadimiy qabriston, Seyidlar qishlogʻi hududidagi Pirjanchay ustidan qadimiy koʻprik.
* [[XVII asr]] bahori, Pirjaxon qishlogʻi hududida [[XI asr]] Govur qal'asi.
* Korjabulag qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Ziyrik qishlogʻi hududidagi temir asridagi Rizvan oʻrmonidagi hoy.
* Arikli qishlogʻi hududidagi XVI asrdagi Garashaggal maqbarasi, Araxish qabristoni va qadimiy qabriston.
* Pichanis qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Shalva qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Gorchu qishlogʻi hududidagi ibodatxona.
* Lachindagi (1941-1945) Ulugʻ Vatan urushi qurbonlari xotirasiga bagʻishlangan yodgorlik majmuasi.

[[1924]] yildan keyin mintaqada qurilgan koʻpriklar, buloqlar, yodgorlik va yodgorlik majmualari va boshqalar.&lt;ref&gt;http://karabakh-az.com/index.php?do=static&amp;page=lachin{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Lachin tumanidagi tarixiy va madaniy yodgorliklarning nomlari roʻyxati ==
=== Arxitektura yodgorliklari ===

* Ikitagli koʻprigi, [[XVII asr]], Abdallar qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, [[XVIII asr]], Zabux qishlogʻi
* Agoglan qal'asi majmuasi, [[XV asr]] Kosalar qishlogʻi
* Sulton Ahmad saroyi, [[1730]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Hamza Sulton saroyi, [[1761]] yil, Sultonlar qishlogʻi
* Sultonbaba maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Shayx Ahmad maqbarasi, [[XVIII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Maqbarasi, [[XVII asr]], Zeyva qishlogʻi
* Kafir-qala,  Zeyva qishlogʻi
* Masjid, [[XVIII asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Gala, Gariqishlag qishlogʻi
* Damiovlu piri sovme, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Gushchu qishlogʻi
* Masjid, [[XVI asr|XVI –asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Buloq, Hajilar qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asrlar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, XVII-[[XVIII asr]]lar, Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]],  Gariqishlag qishlogʻi
* Sovme, [[X asr]] Sadinlar qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gariqishlag qishlogʻi
* Bulag (Boybuloq), [[1858]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Bulag (Korjabulag), [[1890]] yil, Gushchu qishlogʻi
* Gala (Qal'a), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Qal'a (Sadinlar qal'asi), qadimgi davr, Gushchu qishlogʻi
* Pir Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asr, Gushchu qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asr,  Gushchu qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]lar, Varazug qishki lageri
* Varazug ma'badi qish
* Ma'bad, [[XIII asr]], Mirik qishlogʻi
* Qal'a, qadimgi, Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVI asr]], Mirik qishlogʻi
* Bahor (Behbudali bulogʻi), XVIII asr, Mirik qishlogʻi
* Tegirmon, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asr, Mirik qishlogʻi
* Mening uyim, Oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Qora tom, Oʻrta asrlar
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Mirik qishlogʻi
* Koʻprik, [[1970]], Mirik qishlogʻi
* Gʻor (Dark kaha), Mirik qishlogʻi
* Sovma, [[XVII asr]], Ahmadli qishlogʻi
* Koʻprik (Seyid Amir koʻprigi), [[1970]] yil, Ahmadli qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Galacha qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Minkend qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-XIV asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovme, [[XVI]] asr,  Minkend qishlogʻi
* Suv tegirmoni, Oʻrta asrlar, Minkend qishlogʻi
* Sovma, [[XIII]] asr, Garakeshdi qishlogʻi
* Birtagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Ikitagli koʻprigi, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Sheylanli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Qatos qishlogʻi
* Ma'bad, [[XV]]-[[XI asr]]larga oid,  Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asr, Xojaz qishlogʻi
* Gʻor ma'badi, qadimgi Xojaz qishlogʻi
* Sovme, [[VI]]-[[VII asr]]larga oid Xojaz qishlogʻi
* Ma'bad, XVII-[[XIV]], Pikenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Sanduga, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbaralar (Almammed-2), oʻrta asrlar, Pichanis qishlogʻi
* Buloq (Soyuqbulag) Soyuqbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asr, Soyugbulag qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Soyugbulag qishlogʻi
* Malik Ajdar maqbarasi, [[XV asr]], Cicimli qishlogʻi
* Qora tomi, Oʻrta asrlar, Tsicimli qishlogʻi
* Qor gumbazi, [[XVII asr]], Cicimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Tsitsimli qishlogʻi
* Maqbara, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Qora peshtoq, Oʻrta asrlar, Gulebird qishlogʻi
* Xalifaning qabri, [[XVII asr]], Malxalaf qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Buzilgan koʻprik, oʻrta asrlar, Malxalaf qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar, Farajon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asrlarning quyi Farajon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Ashagi Farajan qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Sus qishlogʻi
* Bitta koʻprik, Seyidlar qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asr Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Tegirmon, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Seyidlar qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar, Pirjaxon qishlogʻi
* Koʻprik, oʻrta asr, Pirjaxon qishlogʻi
* Bahor, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Gavur qal'asi, oʻrta asrlar,  Pirjaxon qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Korcabulag qishlogʻi
* Sovma, [[X]]-[[XI asr]]lar, Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar, Arikli qishlogʻi
* Qorasaqqal maqbara, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Qabr (Araxish), Arikli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Arikli qishlogʻi
* Sovme, XVII Shalva qishlogʻi
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Mening uyim, oʻrta asrlar,  Shalva qishlogʻi
* Sovme, [[XVI asr]], Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Gorchu qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Sonasar qishlogʻi
* Garasaggal platosi gʻori 
* Qora peshtoq, oʻrta asrlar,  Mishni qishlogʻi
* Mishni qishlogʻi, oʻrta asrlar
* Ma'bad, [[XVI]]-[[XIII asr]]lar, Alxasli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovme, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Gavur Gala, oʻrta asrlar,  Alxasli qishlogʻi
* Sovma, [[XV asr]], Hajisamli qishlogʻi
* Qora tom, oʻrta asrlar,  Hajisamli qishlogʻi
* Sovme Bulovluk, oʻrta asrlar,  Kishpeya tumani 
* Maqbarasi (Qara Murtuza), oʻrta asrlar, Pixenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Almammed-1), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Maqbarasi (Jabrayil aka), oʻrta asrlar, Pikenis qishlogʻi
* Qadimgi qal'a, oʻrta asrlar, Hajilar qishlogʻi
* Maqbara (Qaratel Pashabey qizi),  oʻrta asrlar,  Bulovlik qishlogʻi
* Murtuza aka onasining Arafli hududidagi maqbarasi, oʻrta asrlar

== Lachin tumanining taniqli shaxslari ==
[[Fayl:Laçın şəhidlərinə abidə.JPG|thumb|left|Ozarbayjonning Agjabedi viloyatining Taxtakorpu qishlog'ida Lachin shahidlari xotirasiga o'rnatilgan yodgorlik]]
* [[:az:Ələsgər Novruzov|Alasgar Xanlar oʻgʻli Novruzov]] - [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Əvəz Verdiyev|Avaz Hoshim ogli Verdiyev]] — Sovet Ittifoqi Qahramoni, Ikkinchi Jahon urushi qatnashchisi.
* [[:az:Fazil Mehdiyev|Fozil Umud oʻgʻli Mehdiyev]]  [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Firudin aka Daryali - armiya generali.
* [[:az:İskəndər bəy Sultanov (II)|Iskandar aka Sultonov]] — Toshnaksutyun va Armaniston terrorizmiga qarshi kurashning faol ishtirokchisidir.
* [[:az:İsrafil Şahverdiyev|Israfil Shahverdi ogli Shahverdiyev]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Kamil Nəsibov|Komil Balada oʻgʻli Nasibov]] — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Müseyib İlyasov|Museyib Ilyasov]] - Ozarbayjonda xalq ta'limi tarqalishida beqiyos xizmatlari boʻlgan ziyolilar, Shushada ochilgan Darulmu'allimning birinchi tashkilotchisi va direktori.
* [[:az:Nurməmməd bəy Şahsuvarov|Nurmammad bey Odilxon oʻgʻli Shaxsuvarov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] davrida Vazirlar Kengashi raisi.
* Oqtay Gulali oʻgʻli Gulaliyev — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* Gara Murtuza aka — [[XVIII asr]]dagi Panaxali xon Sarijali-Javanshir qoʻmondoni, Qorabogʻning Xajisamli tumanining bekasi.
* Gorkhazm Abish oʻgʻli Eyvazov — [[:az:Azərbaycanın Milli Qəhrəmanlarının siyahısı|Ozarbayjonning Milliy Qahramoni]], Qorabog 'urushi qatnashchisi.
* [[:az:Rövşən Cavadov|Rovshan Javadov]] — Ozarbayjon ichki ishlar vazirining oʻrinbosari, OMON qoʻmondoni
* [[:az:Sarı Aşıq|Sari Ashiq]] — XVII-asrda yashagan mashhur ozarbayjon ashugʻi.
* [[:az:Sultan bəy Sultanov|Sulton aka Sultonov]] — milliy qahramon.
* Vugar Novruzov — yuridik fanlar doktori, Moldova Ozarbayjonlar kongressi raisi.
* [[:az:Xanlar Məmmədov|Xanlar Mammadov]] — Ozarbayjon Kompartiyasi Lachin tuman qoʻmitasining birinchi kotibi, Lachin tumani ijroiya hokimiyatining rahbari, Ozarbayjon Respublikasining xalq deputati, [[:az:Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi|Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisining]] a'zosi.
* [[:az:Xosrov bəy Sultanov|Xosrov bey Sultanov]] — [[Ozarbayjon Demokratik Respublikasi]] birinchi mudofaa vaziri, Qorabog 'general-gubernatori, shifokor.
* [[:az:Zöhrab Qarayev|Zohrab Garaev]] — Ozarbayjon davlat tibbiyot universiteti professori

== Foydali suv manbalari ==
Lachinda koʻpgina foydali suv manbalari boʻlgan, 20 dan ortiq suv manbalari shifobahsh hisoblanadi. Odamlar qadimdan bu maʼdanli manbalarning shifobahsh hususiyatlari haqida bilishgan va davolanish uchun ularni isteʼmol qilishgan. Xalq orasida bu manbalarning moʻjizali shifobahsh hususiyatlari uchun – bosh uchun buloq, koʻz uchun buloq, tish uchun buloq, oshqozon uchun buloq va hokazo deb nom bergan. Bu manbalar asosan Minkend, Molla-Ahmedli, Mirik va hokazo aholi yashash joylari yaqinida boʻlgan. Bu manbalar atrofida odamlar dam olish uchun yegʻilgan va shu maqsad bilan ular bu joylarni obodonlashtirgan. Yoz oylarida bu yerga Qorabogʻ, Zangezur va ayniqsa Boku hamda Sumgaitning issiq joylaridan dam olish va davolanish uchun kelishgan.&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot; /&gt;

== Xorijiy oʻtishlar ==
[http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html karabakhmedia.az] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171001213641/http://karabakhmedia.az/isgal/40-lachin-rayonu.html |date=2017-10-01 }}

== Adabiyot ==

* Lachin viloyati va uning toponimi: qisqa entsiklopedik lugʻat / N. Tapdikogʻlu; ilmiy tahrir B. Budagov, Boku: Araz, 2005, 370 b.
* Daryodan tomchi: Lachin viloyati aholisidan toʻplangan folklor namunalari / B. Kavanli; tahrirlangan M. Qasimli; soʻz boshligʻi M. E. Tahmazli, Kavanli, Baxtiyor. Boku: Nargiz, 2013, 267 b.
* Lachin viloyati onomastik birliklarining lingvistik tahlili: filol. e. n a. terlash al uchun tahrirlangan dis.: 10.02.01 / E. Sh. Abishov; Nasimi nomi. Tilshunoslik In-tu. Boku: 2006, 146 b.
* Lachin / Nazim Tapdiqoglu toponimlari; Muharrir: Orif Quliyev. Boku: 2002-yil, 152 b.
* Lachin 85 / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Alishov, I. Jalilbeyli. Boku: Araz, 2009, 149 b.
* Tarix fojiasi: Lachin / F. Ismayilov; tahrirlangan N. Asadov; ing. tili. tahrirlangan V. Mastaliyev. Boku: Nurlar, 2003. 47 b.
* Lachin: haqiqatlar, mulohazalar, tarixiy qadriyatlar [Matn] / F. I. Ismaylov; ilmiy tahrir Q.Haciyev; bosh muharrir. V. Abishov. Boku: Nurlar, 2012, 183 b.
* Zangozur Lachinning oltin toji / Z. Nabibeyli; tahrirlangan Sh. Orif; sharhlovchi va ilmiy rahbar Sh. Tağıyeva; ilmiy tahrir F. Suleymanov. Boku: UniPrint, 2009, 270 b.
* Laçin latifalari / I. Qahramon; tahrirlangan va muqaddima. A Cahangir; dizayner E. Talishxonov. Boku: [&quot;OL&quot; MChJ], 2014, 194 b.
* Lachin: (Zangazurning oltin toji) / N. Mammadov; bosh maslahatchi va ilmiy muharrir. Y. Mahmudov. Boku: [ADPU], 2019, 376 b.
* Bu mamlakat boyoʻgʻli boʻlib qolmaydi (Matn): Lachin, Gubadli, Zangilon va Jabrayil viloyatlaridan toʻplangan folklor namunalari / Toʻplangan va tuzilgan. V. Nabioglu, M. Garadashli, A. Askar. Qizil. Nargiz, Boku: Yozuvchi, 1995, 240 b.
* Lachin viloyati urf-odatlari, toponimlari va dialekt soʻzlari (uslubiy qoʻllanmalar) / A. U. Aliyev; ilmiy tahrir V. I. Israfilov, Boku: [p. n.], 2017. 117 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Kirs togʻining jasur oʻgʻillari / Samadxan Beylaganli, Tunzala, Umudgizi, Boku: Tafakkur, 2004, 80 b.
* Bu yoʻl Lachinga boradi ...: / Velish Garagö; Muharrir: A.Mirzali, Boku: Tarjimon, 2000, 108 b.
* Aka-uka Sulton aka va Xosrov aka / Z. Nabibeyli; tahrirlangan I. Mammadli, Boku: Nurlar, 2011, 173 b.
* Jannat vodiysi [Matn] / R. Tahmazli; tahrirlangan va muqaddima. O. Eltac. Boku: MM-S, 2019, 276 b.
* Qorabog 'vatani / Shahrza Agaev, Tayiba Xuseynova; Ilmiy muharrir.V. Piriyev, Boku: Nosir, 2008, 88 b.
* Bizni kutayotgan erlarimiz: / S. Oruc; tahrirlangan va dizayner YV Orujov; maslahatchisi M. İ. Abbosov; Boku: Adiloglu, 2010, 204 b.
* Qorabog 'urush gʻoyasi: Millatchilik - Terrorizm-Genotsid / Sh. N. Salamov, Shuhrat Nosirovich. (Shuhrat Barlas), Tbilisi: Universal, 2016, 274 p.
* XIX-XX asrlarda Turkiston va Janubiy Kavkaz.: Dashnaki Fargʻonadan Qorabogʻgacha / Sh. N. Salamov; Toshkent: Yangi asr avlodi, 2015-yil, 303 b.
* Fargʻonadan Qorabogʻgacha boʻlgan toshnaki (Elektron manba): film / avt. skript Sh. Salamov; rejissor-operator E. Mamedov; Toshkent, Ram SEL Film, 2016-yil.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;R2&quot; &gt;{{Kitob manbasi |language=Rusian |title=Ozarbayjon SSR Oliy Soveti Prezidiumi. &quot;Ozarbayjon SSR, 1961-yilning 1 yanvaridagi administrativ – hududiy bo’linishi&quot;. |page=8 |publisher=Ozarbayjon davlat nashriyoti |date=1961 |location=Boku}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R3&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://azerbaycanli.org/az/page498.html |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073624/http://azerbaycanli.org/az/page498.html }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R4&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405073632/http://www.virtualkarabakh.az/read.php?lang=1&amp;menu=32&amp;id=78#.WOOWAUXyhdh }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R5&quot; &gt;http://ebooks.azlibnet.az/book/Bk5zDEay.pdf&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R6&quot; &gt;https://bdrnk.wordpress.com/2011/02/12/lacin-rayonu-tarixi-v%C9%99-isgali/&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R7&quot; &gt;http://scwra.gov.az/structure/166/?La%C3%A7%C4%B1n%20rayonunun%20%C9%99sir%20abid%C9%99l%C9%99ri&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R8&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://karabakhinfo.com/19505 |access-date=2017-04-04 |archivedate=2016-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160512174053/http://karabakhinfo.com/19505 }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R9&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://yknews.az/lacin/ |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-04-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170405170408/http://yknews.az/lacin/ }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;R10&quot; &gt;{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://www.elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe |access-date=2017-04-04 |archivedate=2017-10-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171019131136/http://elibrary.az/cgi/irbis64r/cgiirbis_64.exe }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;azerbaycanli.org&quot;&gt;http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130623012541/http://www.azerbaycanli.org/az/page498.html |date=2013-06-23 }} azerbaycanli.org&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[Turkum:Ozarbayjon shaharlari]]</text>
      <sha1>69eervzcjx9lu1jb1ippfzjf3apdnbk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Inchxon aeroporti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>673667</id>
    <revision>
      <id>6313809</id>
      <parentid>6311503</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:14:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ichki havola</comment>
      <origin>6313809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104244" sha1="428kmd95o08gf7dp8ldu6kiutw2d7d2" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name                = Inchxon aeroporti
| nativename          = {{qalin emas|{{lang-ko|인천국제공항}}}}
| image               = Incheon_Airport_Logo.svg
| image-width         = 250
| image2              = 02-NOV-2023 - KC910 ICN-ALA (EI-KEB - B767-300) (03) (cropped).jpg
| image2-width        = 250
| caption2            = Aerial view of ICN Terminal 1 in 2023
| IATA                = ICN
| ICAO                = RKSI
| WMO                 = 47113
| type                = Fuqarolik
| owner               = Yer, infratuzilma va transport vazirligi
| operator            = [[Incheon International Airport Corporation]]
| owner-oper          = 
| city-served         = [[Seul]] aglomeratsiyasi
| location            = Jung-gu, [[Inchxon]], [[Koreya Respublikasi]]
| opened              = {{start date and age|2001|03|29}}&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.airport.kr/co/ko/cmm/cmmBbsView.do?FNCT_CODE=121&amp;NTT_ID=25838#:~:text=2001%EB%85%84%203%EC%9B%94%2029,%EC%9D%98%20%EC%9C%84%EC%97%85%EC%9D%84%20%EB%8B%AC%EC%84%B1%ED%95%98%EC%98%80%EB%8B%A4.|script-title=ko:인천국제공항, 개항 21주년 기념식 개최|access-date=19 March 2023}}&lt;/ref&gt;
| hub                 = {{ubl|class=nowrap
  | Air Incheon
  | Air Premia
  | Air Seoul
  | [[Asiana Airlines]]
  | FedEx Express
  | Jin Air
  | [[Korean Air]]
  | Polar Air Cargo
  | [[Trinity Airways]]}}
| focus_city          = [[Jeju Air]]
| operating_base      = 
| elevation-f         = 23
| elevation-m         = 7
| metric-elev         = yes
| coordinates         = {{coord|37|27|48|N|126|26|24|E|region:KR-28|display=inline,title}}
|latd=37|latm=27|lats=48|latNS=N|longd=126|longm=26|longs=24|longEW=E
| website             = {{URL|www.airport.kr}}
| pushpin_label       = '''ICN'''/RKSI
| pushpin_map = Janubiy Koreya
| pushpin_map_caption = Aeroportning Koreya xaritasidagi joylashuvi
| r1-number           = 15R/33L
| r1-length-f         = 12,303
| r1-length-m         = 3,750
| r1-surface          = [[Asfalt-beton|Asfalt]]
| r2-number           = 15L/33R
| r2-length-f         = 12,303
| r2-length-m         = 3,750
| r2-surface          = Asfalt
| r3-number           = 16L/34R
| r3-length-f         = 13,123
| r3-length-m         = 4,000
| r3-surface          = Asfalt
| r4-number           = 16R/34L
| r4-length-f         = 12,303
| r4-length-m         = 3,750
| r4-surface          = Asfalt
| metric-rwy          = yes
| h1-number           = H1
| h1-length-f         = 63
| h1-length-m         = 19
| h1-surface          = [[Beton]]
| stat1-header        = Yoʻlovchilar soni
| stat1-data          = {{increase}} 71 156 947
| stat2-header        = Parvozlar soni
| stat2-data          = {{increase}} 413 200
| stat3-header        = Yuk tonnasi
| stat3-data          = {{Loss}} 2 946 902
| stat-year           = 2024
| footnotes           = KAC statistikasi&lt;ref name=&quot;stats&quot;&gt;{{veb manbasi |url=https://www.airport.kr/co_en/4272/subview.do |title=View Incheon Airport Statistics }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;statistics2&quot;/&gt;
}}
'''Inchxon xalqaro aeroporti''' ({{lang|ko|인천국제공항}}) {{Airport codes|ICN|RKSI}}, baʼzan '''Seul-Inchxon xalqaro aeroporti''' deb ataladi, [[Koreya Respublikasi]]dagi eng yirik aeroport hisoblanadi. U [[2001-yil]] [[29-mart]]dan boshlab oʻz faoliyatini davom ettirmoqda. Inchxon aeroporti bir yilga 41,5 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadi.

2021-yil holatiga koʻra, aeroport Skytrax tomonidan dunyodagi toʻrtinchi eng yaxshi aeroport sifatida baholangan. Skytrax shuningdek, aeroportni dunyodagi eng yaxshi xalqaro tranzit aeroporti va dunyodagi eng toza aeroportlardan biri sifatida baholadi. Aeroport Skytrax kompaniyasining 5 yulduzli aeroportlaridan biri boʻlib, 2021-yilda eng yaxshi aeroport xavfsizligi uchun mukofotlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.worldairportawards.com/Awards/worlds_best_transit_airports.html|title=The World's Best Airports for Transit Passengers|access-date=7 May 2016|archive-date=2 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160502230123/http://www.worldairportawards.com/Awards/worlds_best_transit_airports.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|title=World's Best Transit Airports 2020|url=https://www.worldairportawards.com/worlds-best-transit-airports-2020/|website=Skytrax|language=en|access-date=2020-05-15|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922084917/https://www.worldairportawards.com/worlds-best-transit-airports-2020/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|title=The World's Best Airports in 2021|url=https://www.worldairportawards.com/|website=Skytrax|language=en|access-date=2021-12-16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|title=5-Star Airports|url=https://skytraxratings.com/airports?stars=5|website=Skytrax|language=en|access-date=2021-12-16}}&lt;/ref&gt;.

Xalqaro aeroportlar kengashi (XAK) tomonidan 2005-yildan 2011-yilgacha boʻlgan dunyodagi eng yaxshi aeroport reytingining butun faoliyati davomida Inchxon xalqaro aeroporti har yili reytingda birinchi oʻrinni egalladi. Shuningdek, XAK aeroportni 2006-yildan 2016-yilgacha ketma-ket 10 yil davomida reyting seriyasi 2017-yilda tugaguniga qadar Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi eng yaxshi aeroport deb baholadi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://nwww.koreaherald.com/view.php?ud=20140527001084|title=Incheon Airport tops service quality for 9th year|author=The Korea Herald|accessdate=10 May 2015|date=2014-05-27|archive-date=2 April 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190402204636/http://nwww.koreaherald.com/view.php?ud=20140527001084|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Aeroportda golf maydonchasi, [[spa]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://escapefromcustody.com/2019/08/28/spa-on-air-incheon-airports-secret-treasure/|title=A Guide to Spa on Air – Incheon Airport's Secret Treasure|date=2019-08-28|website=Escape From Custody|language=en|access-date=2019-10-26}}&lt;/ref&gt;, shaxsiy uyqu xonalari, konkida uchish maydonchasi, kazino, [[Bogʻ|yopiq bogʻlar]], video oʻyinlar markazi va Koreya madaniyati muzeyi mavjud. Aeroportning oʻrtacha uchib ketish va yetib kelish vaqti mos ravishda 19 daqiqa va 12 daqiqa davom etadi, bu dunyo boʻylab oʻrtacha 60 daqiqa va 45 daqiqaga teng boʻlib, bu aeroportni bojxona rasmiylashtiruvi boʻyicha dunyodagi eng tez aeroportlar qatoriga kiritadi&lt;ref name=&quot;rustourismnews.com&quot;&gt;{{veb manbasi|url=http://www.rustourismnews.com/?p=16016 |title=Incheon International named Best Airport Worldwide 7 years in a row |publisher=Rus Tourism News |date=2012-02-21 |accessdate=2013-07-04}}&lt;/ref&gt;. Uning bojsiz savdo markazi 2013-yilda Business Traveller tomonidan uch yil ketma-ket dunyoning eng yaxshisi deb topilgan&lt;ref name=&quot;Biz.chosun.com&quot;&gt;{{veb manbasi|url=https://finance.yahoo.com/news/incheon-international-airports-duty-free-085823475.html |title=인천공항 면세점, 3년연속 '세계 최고 면세점 선정' – Chosunbiz – 프리미엄 경제 파워 |publisher=Biz.chosun.com |date=2013-01-01 |accessdate=2013-07-04}}&lt;/ref&gt;. Inchxon xalqaro aeroporti, shuningdek, 0,0001% yukni notoʻgʻri ishlatish haqida xabar beradi&lt;ref name=&quot;Seulistic&quot;&gt;{{veb manbasi|url=http://seoulistic.com/just-for-fun/25-reasons-incheon-international-airport-is-the-best-airport-in-the-world/|title=25 Reasons Incheon International Airport is the Best Airport in the World|publisher=Seulistic|date=12 July 2012|accessdate=29 April 2013|arxivsana=2018-12-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181210114748/https://seoulistic.com/just-for-fun/25-reasons-incheon-international-airport-is-the-best-airport-in-the-world/}}&lt;/ref&gt;.

Aeroport 2001-yil 29-martda ochilgan boʻlib, hozir asosan ichki yoʻnalishlar va Sharqiy Osiyoning bir qancha metropoliyalariga Pekin—Poytaxt, Osaka—Kansay, Shanxay—Xonqyao, Taypey—Sonshan va Tokio—Haneda yoʻnalishlariga xizmat koʻrsatadigan eski Gimpo xalqaro aeroportini almashtirdi.

Inchxon xalqaro aeroporti [[Inchxon]] shahri markazidan gʻarbda, Yonjon va Yonyu orollari orasidagi sunʼiy ravishda yaratilgan quruqlikda joylashgan. Ikki orol dastlab sayoz dengiz bilan ajralib turardi. Ikki orol orasidagi hudud bir paytlar alohida boʻlgan Yonjon va Yonyu orollarini samarali bogʻlovchi qurilish loyihasi uchun qaytarib olindi. Qayta tiklangan hudud va ikkala orol ham Inchxonning maʼmuriy tumani Jung-gu tarkibiga kiradi.

Inchxon xalqaro aeroporti terminalida jami 111 ta bortga chiqish darvozalari mavjud boʻlib, ulardan 44 tasi 1-terminalda, 30 tasi konkurs Ada (1-terminalga ulangan) va 37 tasi 2-terminalda.

Aeroport &lt;nowiki&gt;XXI&lt;/nowiki&gt; asrda havo transportiga boʻlgan talabni boʻlishish va Shimoli-sharqiy Osiyoda markaz aeroporti boʻlib xizmat qilish uchun qurilgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|url=http://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1167159&amp;cid=40942&amp;categoryId=32188|title=인천국제공항|access-date=2018-03-28|language=ko|archive-date=2018-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20180116113947/http://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1167159&amp;cid=40942&amp;categoryId=32188|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Inchxon xalqaro aeroporti 2020-yilda dunyoning eng yaxshi tranzit aeroporti gʻolibi deb topildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|title=World's Best Transit Airports 2020|url=https://www.worldairportawards.com/worlds-best-transit-airports-2020/|website=Skytrax|language=en|access-date=2020-05-15}}&lt;/ref&gt;. Inchxon xalqaro aeroportidagi 2-terminal 2020-yilda dunyodagi eng yaxshi aeroport terminali deb topildi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|title=The World's Best Airports in 2020 are announced|url=https://www.worldairportawards.com/the-worlds-best-airports-in-2020-are-announced/|date=2020-05-11|website=Skytrax|language=en|access-date=2020-05-15}}&lt;/ref&gt;.

==Tarixi==
[[File:Yeongjong location.svg|thumb|left|Inchxon xalqaro aeroportining Yonjon va Yonyu orollarini qoʻshadigan qayta tiklangan yerdagi joylashuvi]]

[[File:Incheon International Airport flom Airplane.JPG|thumb|Inchxon aeroportining havodan koʻrinishi, 2003-yil]]

1988-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlaridan keyin Janubiy Koreyaga xalqaro havo qatnovi ortdi. 1990-yillarda Gimpo xalqaro aeroporti havo oqimining koʻpayishiga dosh bera olmasligi maʼlum boʻldi. Gimpo xalqaro aeroportidagi yuklamani kamaytirish uchun hukumat yangi xalqaro aeroport qurishga qaror qildi.

Yangi aeroport dastlab Seuldan {{Cvt|124|km}} janubi-sharqda joylashgan Chonju shahrida boʻlishi rejalashtirilgan edi, biroq uning uzoqligi tufayli Seul va Kyongi fuqarolari bunga qarshilik koʻrsatishdi{{Citation needed|date=October 2016}}. [[Xvason, Kyongi|Xvason]] yana bir tanlov edi, lekin bu ham oʻxshash talablarga koʻra rad etilgan. Nihoyat, tanlangan hudud [[Inchxon]] edi{{Citation needed|date=October 2016}}.

1992-yil noyabr oyida Inchxon aeroporti qurilishi Yonjon oroli va Younyu oroli oʻrtasidagi qayta tiklangan yerlarda boshlandi va yakunlanishi sakkiz yil davom etdi va sinov uchun qoʻshimcha olti oy davom etdi. Qurilish dastlab 1997-yilda rejalashtirilgan edi, ammo [[1997-yilgi Osiyo moliyaviy inqirozi|iqtisodiy inqiroz]] tufayli kechiktirildi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.airport.kr/co_cnt/en/intro/mileston/histor/histor.do|title=Incheon|access-date=22 May 2019|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922084920/https://www.airport.kr/co_cnt/en/intro/mileston/histor/histor.do|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Aeroport 2001-yil 21-martda rasman ochilgan.

2006-yil 15-noyabrda [[Airbus A380]] sertifikatlash safarining birinchi bosqichi doirasida aeroportga qoʻndi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://edition.cnn.com/2007/BUSINESS/10/19/a380.timeline/|title=The long journey to delivery|access-date=22 May 2019|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922084919/http://edition.cnn.com/2007/BUSINESS/10/19/a380.timeline/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Uchish-qoʻnish yoʻlaklari, taksi yoʻllari va rampalarda oʻtkazilgan sinovlar shuni koʻrsatdiki, aeroport samolyotni qabul qila oladi.

Xizmatni yanada yaxshilash maqsadida Inchxon va Koreyaning yirik logistika firmasi Hanjin Group ([[Korean Air]]ning egasi) 2008-yil 10-yanvarda Yonjon tibbiyot markazini qurishga kelishib oldilar, u 2012-yilda qurib bitkazildi. Bu shifoxona yaqin atrofdagi aholi va har yili Koreyaga keladigan 30 000 [[Tibbiyot turizmi|tibbiy sayyohlarga]] xizmat koʻrsatadi&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;http://medical.incheon.go.kr/open_content/medical.do?act=medicaldetail&amp;lang=en&amp;medicalno=52&amp;medicaldiv=01 {{dead link|date=November 2017|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}&lt;/ref&gt;.

== Statistikasi ==

[[Koreya Respublikasi|Janubiy Koreyaning]] poytaxti va eng yirik shahri Seuldan {{convert|48|km|mi|abbr=on}} gʻarbda joylashgan Inchxon xalqaro aeroporti [[Korean Air]], [[Asiana Airlines]], Jeju Air va Polar Air Cargo uchun asosiy markaz hisoblanadi. Aeroport Sharqiy Osiyoda xalqaro fuqarolik havo transporti va yuk tashish markazi boʻlib xizmat qiladi. 2016-yilda Inchxon xalqaro aeroporti yuk tashish boʻyicha dunyoda beshinchi, Osiyoda uchinchi, yoʻlovchi tashish boʻyicha esa dunyoda oʻn toʻqqizinchi va Osiyoda sakkizinchi aeroport boʻldi. 2016-yilda aeroport jami 57 849 814 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan.

Aeroport 2001-yil boshida ochilgan eski Gimpo xalqaro aeroporti oʻrnini bosdi, Gimpo hozir asosan ichki yoʻnalishlarga hamda Pekin—Poytaxt, Osaka—Kansay, Shanxay—Xongqiao, Taypey—Sonshan va Tokio—Hanedaga xizmat koʻrsatadi, ammo Pekin va Osakaga Inchxon aeroportidan ham reyslar amalga oshiriladi.

== Qurilish bosqichlari ==
Aeroport dastlab uch bosqichda qurilishi rejalashtirilgan edi, talab oshgani sayin aeroport sigʻimini bosqichma-bosqich oshirib bordi. Biroq, aeroport ochilgandan keyin bu toʻrt bosqichga oʻzgartirildi.

=== 1-bosqich ===

1-bosqichda aeroport yiliga 30 million yoʻlovchiga, yuk tashish sigʻimi esa yiliga {{Convert|1700000|t|4=0}} boʻlgan. Ushbu bosqichda kvadrat metr (5 338 900 kvadrat fut), ikkita parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi, boshqaruv minorasi, maʼmuriy bino, transport markazi (Integratsiyalashgan transport markazi, Terri Farrell va Partners va Samoo Architects &amp; Engineers tomonidan ishlab chiqilgan), integratsiyalashgan operatsiyalar markazi, uchta yuk terminali , Xalqaro biznes markazi va davlat idorasi binosi qurildi{{Citation needed|date=July 2023}}.

=== 2-bosqich ===
2-bosqich qurilishi 2002-yilda boshlangan va dastlab 2008-yil dekabrida yakunlanishi kutilgan edi. Biroq aeroportni 2008-yil avgustida boʻlib oʻtgan [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|Pekin Olimpiadasiga]] tayyorlab qoʻyish maqsadida, jadvalga oʻzgartirish kiritildi va 2-bosqich qurilishi 2008-yil 20-iyunda qurib bitkazildi. Ushbu qurilish bosqichida uchinchi parallel {{Convert|4000|m|ftin|-long|adj=mid}} uchish-qoʻnish yoʻlagi va 13 gektar yuk terminali maydoni qoʻshildi. 16,5 gektar maydonga asosiy yoʻlovchi binosiga ikkita parallel{{Convert|870|m|ftin|-long|adj=mid}} yer osti oʻtish yoʻlaklari orqali ulangan yoʻlak qoʻshildi, Mitsubishi Crystal Mover transport poyezdi APM yoʻlovchilarni asosiy terminal va yoʻlovchilar zali oʻrtasida olib boradi&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2008/06/113_24956.html|title=Incheon Airport to Open New Concourse|publisher=Koreatimes.co.kr|date=29 May 2008|access-date=28 November 2010|archive-date=20 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120820015443/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2008/06/113_24956.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Koʻpgina shaharlararo xorijiy aviatashuvchilar yangi salonga koʻchirildi, [[Koreya Havo Yo'llari|Korean Air]] va Asiana Airlines mavjud terminaldan foydalanishda davom etdi{{Citation needed|date=July 2023}}.

=== 3-bosqich ===
Janubiy Koreya hukumati Inchxon xalqaro aeroportini kengaytirish uchun 2017-yilgacha [[Vona|₩]] 4 trln sarmoya kiritdi. Aeroportning shimoliy maydonida ikkinchi yoʻlovchi terminali qurilib, uning mavjud yuk terminali va boshqa infratuzilmalari kengaytirildi. Terminallar bir-biriga „Starline“ yer osti poyezdi orqali ulangan. Shuningdek, aeroport xodimlari va toʻgʻri terminalga kelmagan yoʻlovchilar uchun Landside Connecting tizimi (Bus Shuttle) ishlatiladi. Qurilishi tugallangandan soʻng Inchxon xalqaro aeroporti yiliga 62 million yoʻlovchi va {{Convert|5800000|t|4=0}} yukni qabul qila oladi, bu avvalgi sigʻimi 44 million yoʻlovchi va {{Convert|4500000|t|4=0}} koʻpaytiradi. Qurilish 2011-yilda boshlangan va 2017-yilda yakunlangan. Terminal 2018-yilning 18-yanvarida ochilgan. Inchxonning kengayishi, shuningdek, samolyotlarni qoʻyish uchun qoʻshimcha perronlar qoʻshish va aeroportdan taxminan {{convert|70|km}} uzoqlikdagi Seul shahri markaziga temir yoʻl liniyasini kengaytirishni ham oʻz ichiga oladi. Aeroport, shuningdek, 6 yulduzli mehmonxonalar, tematik bogʻlar va kazinoni oʻz ichiga olgan „Inspire“ deb nomlangan kurort qurish boʻyicha kelishuv imzoladi&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|title=Incheon Airport to Have New Terminal by 2017|url=http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/06/117_47651.html|newspaper=[[Korea Herald]]|date=29 June 2009|access-date=29 June 2009|archive-date=27 December 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111227064743/http://www.koreatimes.co.kr/www/news/nation/2009/06/117_47651.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== 4-bosqich ===
2017 va 2024-yillar oraligʻida aeroportda toʻrtinchi qurilish bosqichi amalga oshirilmoqda. 2-terminal kengaytiriladi, toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi va qoʻshimcha perron va avtoturargohlar quriladi&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.airport.kr/ai_cnt/en/business/summary.do |title=Phase 4 construction overview |publisher=Incheon International Airport Corporation |accessdate=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;. Ishlar nihoyasiga yetgach, aeroportning soatlik parvoz qilish imkoniyati 90 tadan 107 tagacha oshishi kutilmoqda&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |url=https://koreatimes.co.kr/www/tech/2020/07/774_278999.html |title=Incheon airport initiates 4th phase expansion construction, injects $4.2 bill. |last= Kim |first=Hyun-bin |publisher=The Korea Times |date=19 November 2019 |accessdate=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;.

Beshinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi va uchinchi terminal uchun uzoq muddatli rejalar mavjud&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20200510000145 |title=No plan yet for fifth runway at Incheon Airport: ministry |last=Shim |first=Woo-hyun |publisher=The Korea Herald |date=10 May 2020 |accessdate=13 March 2021}}&lt;/ref&gt;.

== Terminallari ==

=== 1-terminal ===
1-terminal ({{convert|496000|m2|4=0}}) Janubiy Koreyadagi eng yirik [[aerovokzal]]dir. 1-terminal Curtis W. Fentress, FAIA, Fentress Architects RIBA tomonidan ishlab chiqilgan. Uning uzunligi {{convert|1060|m}}, kengligi {{convert|149|m}} va balandligi {{convert|33|m}}. Uning qurilish qiymati 5.632&amp;nbsp;trillion vonni tashkil etadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=Incheon International Airport |url=https://www.airport.kr/ai/en/cmm/cmmBbsList.do?FNCT_CODE=265 |access-date=2023-07-30 |website=www.airport.kr}}&lt;/ref&gt;. Terminalda 44 ta bortga chiqish porti (ularning barchasi Airbus A380 ni sigʻdira oladi), 50 ta bojxona koʻrik porti, 2 ta biologik karantin hisoblagichi, 6 ta statsionar va 14 ta koʻchma yoʻlovchi karantin hisoblagichi, 120 ta uchib kelish pasportini tekshirish hisoblagichi, 8 ta kelish va joʻnab ketish xavfsizlik porti, 28 ta xavfsizlik porti, 252 roʻyxatdan oʻtish va 120 chiqish pasportini tekshirish hisoblagichlariga ega. 2015-yilda [[Korean Air]], [[Asiana Airlines]] va [[China Southern Airlines]] aviakompaniyalari orqali sayohat qiluvchilar foydalanishi mumkin boʻlgan avtomatik roʻyxatga olish hisoblagichi yoʻlga qoʻyildi. Peshtaxtada aeroport xodimlarining oʻrniga sayohatchilar parvoz maʼlumotlarini kiritadigan, pasportlarini skanerlaydigan, parvoz chiptalarini oladigan va nihoyat, yukni konveyerga yuklaydigan mashina mavjud. Ushbu tizim 2-terminalda joriy etilishi rejalashtirilgan edi, lekin 2015-yilning may oyida Inchxon aeroporti uchuvchisiz yuk tashish tizimi uchun qarshi orollardan birini ishlatgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.futuretravelexperience.com/2015/05/incheon-airport-launches-new-self-service-bag-drop-system/|title=Incheon Airport launches new self-service bag drop system|work=Future Travel Experience|access-date=7 May 2016|date=2015-05-21|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922084933/https://www.futuretravelexperience.com/2015/05/incheon-airport-launches-new-self-service-bag-drop-system/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Yarim himoya maydoni ===

[[File:Korea-Incheon-International-Airport-New-Satellite-buildingA-under-construction.JPG|thumb|Qurilish bosqichidagi bino]]

2008-yil may oyi oxirida yoʻlovchilar yoʻlakchasi qurib bitkazildi. U 1-terminalga IAT (aeroport ichidagi tranzit) bilan jihozlangan ikkita parallel 870 metr uzunlikdagi (2850 fut) yer osti oʻtish yoʻllari orqali ulangan. U 30 ta darvoza va olti zalga (Asiana Airlines/Star Alliance, Singapore Airlines/Star Alliance, Japan Airlines/Oneworld, Korean Air/SkyTeam va China Eastern Airlines/SkyTeam) ega&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.airport.kr/ap/en/svc/getFacilityMain.do?CTGRY_ID=14&amp;UPPER_ID=142|title=Lounge|access-date=22 May 2019|archive-date=6 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191106131453/https://www.airport.kr/ap/en/svc/getFacilityMain.do?CTGRY_ID=14&amp;UPPER_ID=142|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== 2-terminal ===
2018-yil 18-yanvarda yangi yoʻlovchi terminali ochildi va [[Korean Air]], KLM, Delta Air Lines va [[Air France]] reyslari 1-terminaldan 2-terminalga koʻchirildi. SkyTeamning boshqa aʼzolari: Aeromexico, [[Xitoy havo yoʻllari]], Garuda Indonesia, XiamenAir, Czech Airlines va [[Aeroflot]] 2018-yil 28-oktabrda 2-terminalga xizmat koʻrsatishni boshladi. 2023-yil 1-iyuldan boshlab Korean Airning shoʻba korxonasi Jin Air 2-terminalda ishlay boshlaydi&lt;ref&gt;{{press-reliz manbasi|url=https://www.jinair.com/company/announce/announceView?anceSeq=23652&amp;searchWord=&amp;searchKey=&amp;page=1|title=Guide to Incheon Int'l Airport(ICN) Terminal Relocation (Starting from July 1st.)|website=Jin Air|access-date=11 May 2023}}&lt;/ref&gt;. Vietnam Airlines, [[China Eastern Airlines]], Shanghai Airlines va [[Saudia]] kabi SkyTeamning qolgan aʼzolari 4-bosqich qurilish ishlari tugagandan soʻng 2-terminalga koʻchiriladi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.yonhapnews.co.kr/bulletin/2015/07/22/0200000000AKR20150722080300004.HTML|title=인천공항, 2018년 제2여객터미널에 대한항공 배치|author=구정모|work=연합뉴스|access-date=7 May 2016|date=22 July 2015|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922084940/https://www.yna.co.kr/view/AKR20150722080300004|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

==Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar==
=== Yoʻlovchi tashish ===
{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;
| 9 Air, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Guyyan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=9 Air Adds Guiyang – Seoul in 2HSEP25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250917-aqsep25icn |website=AeroRoutes |access-date=16 September 2025 |language=en-CA |date=16 September 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Aero K, {{KOR}} | [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Aero K plans Seoul – Cam Ranh/Nha Trang from late-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240503-rfjun24cxr |website=Aeroroutes |access-date=3 May 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Aero K Plans Seoul – Osaka Service From Feb 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241206-rffeb25kix |website=Aeroroutes |access-date=6 December 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Laos}}Pakse&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=Aero K Dec 2024 – Feb 2025 Network Additions|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241231-rfdec24}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Szinan&lt;ref name=&quot;aeroKTNA&quot;&gt;{{veb manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=Aero K Adds Seoul – Jinan Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250325-rfns25tna |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=25 March 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=Aero K Plans Seoul – Kaohsiung Jan 2025 Launch|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241101-rf1q25khh}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Aero K Schedules Seoul Incheon – Tokyo Narita Late-May 2024 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240416-rfmay24icn |website=Aeroroutes |access-date=16 April 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Aero K Reopens Seoul – Hanoi Bookings From late-Dec 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241121-rfdec24han|website=Aeroroutes |access-date=21 November 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Aeroméxico | {{Flagicon|Mexico}}Mexiko{{ref|1|1}}&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Aeromexico Updates Seoul Schedule from August 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231218-amaug24icn |website=Aeroroutes.com |date=18 December 2023 |access-date=19 December 2023 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Aero Mongolia | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Aero Mongolia to commence Ulaanbaatar-Seoul service in Jun-2023 |url=https://centreforaviation.com/news/aero-mongolia-to-commence-ulaanbaatar-seoul-service-in-jun-2023-1200750 |website=CAPA Centre For Aviation |access-date=20 June 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[AirAsia]] | {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu&lt;ref&gt;{{veb manbasi | title=AirAsia adds Kota Kinabalu-Seoul service from March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231207-akmar24bkiicn| website= Aeroroutes |access-date=7 December 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| AirAsia X, {{MYS}} | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Astana]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Ostona aeroporti|Ostona]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |title=Air Astana resumes Astana – Seoul from June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240423-kcjun24nqzicn |access-date=24 April 2024 |work=AeroRoutes |date=23 April 2024 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Busan&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220527-bxns22icn?rq=Air%20Busan|title=Air Busan updates Seoul international network additions From Late-May 2022|last=Liu|first=Jim|work=Aeroroutes|date=27 May 2022}}&lt;/ref&gt;, {{KOR}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://aeroroutes.com/eng/220611-bxjul22bkk|title=Air Busan plans Bangkok launch in late-July 2022|website=AeroRoutes|date=11 July 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=https://aeroroutes.com/eng/220527-bxns22icn?rq=nha%20trang | title=Air Busan updates Seoul international network additions from late-May 2022 }}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|Philippines}}Tagbilaran, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Laos}}Ventyan
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, {{Flagicon|Canada}}Vankuver &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Montreal–Trudeau&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Air Canada adds Montreal – Seoul service from June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240307-acjun24icn |website=Aeroroutes |access-date=7 March 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=Air China Adds Beijing Daxing – Seoul Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250221-cans25pkxicn |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=21 February 2025 |date=21 February 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Tyantszin&lt;ref name=&quot;ChinaNS23&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Mainland Chinese Carriers NS23 International / Regional Network – 23APR23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230424-cnns23 |website=Aeroroutes |access-date=24 April 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Venchjou Longwan xalqaro aeroporti|Venchjou]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230516-cnns23intl|title=Mainland Chinese Carriers NS23 International/Regional Network – 14MAY23|publisher=AeroRoutes|date=15 May 2023|accessdate=15 May 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221019-canw22|title=Air China NW22 International / Regional Operations – 16Oct22|website=Aeroroutes|date=19 October 2022|access-date=19 October 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yanji, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref name=&quot;International&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Chengdu Tianfu NS23 International Network – 21MAR23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230321-tfuns23 |website=Aeroroutes |access-date=21 March 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]
&lt;!-- --&gt;
| Air India | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]
&lt;!-- --&gt;
| Air Japan | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=AIR JAPAN ADDS TOKYO - SEOUL SERVICE FROM LATE-FEB 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231115-nqfeb24icn |website=Aeroroutes |access-date=15 November 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Macau, | [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]
&lt;!-- --&gt;
| Air Premia, {{KOR}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Air Premia expands Bangkok flights from June 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230501-ypjun23bkk |website=Aeroroutes |access-date=1 May 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Air Premia Schedules Seoul – Da Nang 1Q25 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240930-yp1q25dad |website=Aeroroutes |access-date=30 September 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|title=:에어프레미아, 내년 1월 인천∼홍콩 신규 취항|trans-title=Air Premia, launch Incheon~Hong Kong in January next year|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20241007034600003?input=1195m|language=Korean|publisher=Yonhap News Agency|date=7 October 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Gonolulu&lt;ref&gt;{{veb manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Premia Schedules July 2025 Hawaii Service Resumption |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250407-ypjul25hnl |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=8 April 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles, {{Flagicon|USA}}Nyuark&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230316-ypewr|title=AIR PREMIA LAUNCHES SEOUL – NEWARK SERVICE FROM MAY 2023|work=Aeroroutes|date=16 March 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko&lt;ref name=&quot;YP SFO&quot;&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240119-ypns24us|title=Air Premia schedules mid-May 2024 San Francisco launch|last=Liu|first=Jim|work=AeroRoutes|date=19 January 2024|access-date=19 January 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;br /&gt;'''Charter:''' {{Flagicon|Spain}}Barselona&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230514-ypsep23bcn|title=Air Premia Schedules Seoul – Barcelona Charters From Sep 2023|date=15 May 2023|accessdate=15 May 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240404-ypns24dac|title=Air Premia extends Dhaka schedule listing to Oct 2024|last=Liu|first=Jim|work=AeroRoutes|date=4 April 2024|access-date=4 April 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Norway}}Oslo&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230323-ypfra|title=AIR PREMIA SCHEDULES FRANKFURT JUNE 2023 LAUNCH|work=AeroRoutes|date=23 March 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Seoul | [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|Philippines}}Tagbilaran, {{Flagicon|Japan}}Takamatsu&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221003-rsnov22jp|title=Air Seoul Nov/Dec 2022 Japan Service Expansion|website=Aeroroutes|date=3 October 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Japan}}Yonago&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://biz.chosun.com/industry/company/2023/07/04/LHR6ZFUGJRDMBITMS3BKM6QCDQ/|title=ko:에어서울, 인천~일본 돗토리 노선 4년 만에 운항 재개|trans-title=Air Seoul, resumes Incheon~Totori routes after 4 years|website=ChosunBiz|date=4 July 2023 |access-date=4 July 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Chjanszyantsze&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|url=https://biz.chosun.com/industry/company/2023/04/28/6M423IQU7BGI5BPAKRGNY6R5KU/|title=ko:에어서울, 인천~중국 장자제 직항편 3년 만에 운항 재개|trans-title=Air Seoul, resumes direct flights from Incheon to China for the first time in three years|website=ChosunBiz|date=28 April 2023 |language=Korean|access-date=28 April 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| American Airlines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth
&lt;!-- --&gt;
| [[Asiana Airlines]] | {{Flagicon|Japan}}Asahikawa&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://centreforaviation.com/news/asiana-airlines-to-resume-seoul-asahikawa-service-from-dec-2024-1280864|title=Asiana Airlines to resume Seoul-Asahikawa service from Dec-2024|publisher=CAPA|date=12 September 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Spain}}Barselona, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat&lt;ref name=&quot;Asiana23&quot;/&gt;, {{Flagicon|China}}Dalian, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|USA}}Gonolulu, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.philstar.com/lifestyle/travel-and-tourism/2023/06/02/2270976/asiana-airlines-resume-daily-flights-between-incheon-and-clark|title=Asiana Airlines to resume daily flights from Incheon to Clark|publisher=PhilStar|date=2 June 2023|accessdate=2 June 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Kumamoto&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Asiana Airlines Expands Kyushu Service in NW24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240902-oznw24jp |website=Aeroroutes |access-date=2 September 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Japan}}Miyazaki&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Asiana Airlines Resumes Miyazaki Service From late-Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230714-ozsep23kmi |website=Aeroroutes |access-date=14 July 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, {{Flagicon|Japan}}Naha, {{Flagicon|China}}Nankin, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://world.kbs.co.kr/service/news_view.htm?lang=e&amp;Seq_Code=171246|title=Asiana Airlines resumes flights to Beijing, Istanbul, Barcelona|publisher=KBS World|date=25 July 2022|accessdate=9 November 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/asiana-airlines-adds-prague-plans-central-eastern-europe-expansion|title=Asiana Airlines Adds Prague|date=January 13, 2025|website=Aviationweek}}&lt;/ref&gt;, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240902-oznw24cai|title=Asiana Airlines Adds Regular Seoul – Cairo Service in NW24|date=2 September 2024|website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|USA}}San-Fransisko, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|USA}}Seattle/Tacoma, {{Flagicon|Philippines}}Sebu, {{Flagicon|Japan}}Sendai&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Asiana Airlines resumes Sendai service in late-April 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230315-ozsdj |website=Aeroroutes |access-date=15 March 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]], [[Sidney aeroporti|Sidney]], {{Flagicon|China}}Sindao, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |title=Asiana Airlines NS24 Tashkent service changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231228-ozns24tas |access-date=28 December 2023 |work=AeroRoutes |date=28 December 2023 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Tyantszin, [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]&lt;ref name=&quot;Haneda&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air / Asiana Airlines resumes Seoul Incheon – Tokyo Haneda route in NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230228-ozke |website=Aeroroutes |access-date=28 February 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220811-ozsep22jp|title=Asiana Airlines September 2022 Japan Operation Changes|last=Liu|first=Jim|work=Aeroroutes|date=11 August 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Xarbin, {{Flagicon|China}}Yancheng, {{Flagicon|China}}Yanji, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221104-oznw22cnjp|title=Asiana Airlines resumes additional regional service in Nov/Dec 2022|website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], {{Flagicon|China}}Chanchun, {{Flagicon|China}}Changsha, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240110-ozns24intl|title=Asiana Airlines NS24 International Service Changes - 10JAN24|publisher=AeroRoutes|date=10 January 2024|accessdate=18 March 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Thailand}}Chiangmay&lt;ref name=&quot;Asiana23&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Asiana Airlines NW23 Southeast Asia Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231016-oznw23seasia |website=Aeroroutes |access-date=16 October 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]&lt;ref name=&quot;China24&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Asiana Airlines NS24 Mainland China Routes Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240325-ozns24cn |website=Aeroroutes |access-date=25 March 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231115-oznw23bkirmq|title=Asiana Airlines resumes Kota Kinabalu/Taichung service in NW23|website=aeroroutes.com|date=15 November 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Australia}}Melburn&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.executivetraveller.com/news/asiana-airlines-melbourne-seoul-flights|title=Asiana Airlines launches Melbourne-Seoul flights|website=Executive Traveller|date=15 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;'''Mavsumiy charter:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|USA}}Saipan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.rnz.co.nz/international/pacific-news/511000/asiana-airlines-halts-regular-flights-to-saipan|title=Asiana Airlines halts regular flights to Saipan|publisher=[[RNZ]] |date=6 March 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Cambodia}}Siem Reap&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240826-oznw24sai|title=Asiana Airlines adds Seoul-Siem Reap NW24 scheduled charters|publisher=AeroRoutes|date=26 August 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Tagbilaran
&lt;!-- --&gt;
| [[Batik Air Malaysia]] | {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250414-od3q25icn| title=Batik Air Malaysia Adds Kota Kinabalu – Seoul Service in 3Q25|website=Aeroroutes|date=14 April 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title= Batik Air Malaysia adds Male / Seoul in 2Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230324-od2q23|work=AeroRoutes|date=24 March 2023|access-date=24 March 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Cathay Pacific, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
&lt;!-- --&gt;
| Cebu Pacific, {{PHL}} | [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]], {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Philippines}}Sebu
&lt;!-- --&gt;
| [[China Airlines]] | {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung&lt;ref&gt;[https://www.aeroroutes.com/eng/221027-cinw22nea/ China Airlines Northeast Asia NW22 Service Changes – 27Oct22] Aeroroutes. 27 October 2022.&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| [[China Eastern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Kunmin, {{Flagicon|China}}Nankin, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]&lt;ref name=&quot;ChinaNS23&quot;/&gt;, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=新航季{{!}}2023年冬航季冬上航陕西始发航线计划上线|url=https://mp.weixin.qq.com/s/RNUR7E1sFUEbrVDWZtw6Vg |access-date=18 November 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Sindao, {{Flagicon|China}}Usi, {{Flagicon|China}}Veyhay, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Xarbin&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=https://www.aeroroutes.com/eng/241127-mudec24hrbicn |title=China Eastern Adds Harbin - Seoul Incheon Service from late-Dec 2024 |website=AeroRoutes |access-date=27 November 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yanji&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=延吉机票搜索量倍增！10月29日起执行冬春航季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/gAVsqK4bt58RrFRivkLZpQ |access-date=28 October 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yantai&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221019-munw22|title=China Eastern NW22 International / Regional Operations – 16Oct22|website=Aeroroutes|date=19 October 2022|access-date=19 October 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[China Southern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Dalian&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=China Southern / Xiamen Airlines NW22 International Operations – 30OCT22 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221031-czmfnw22intl |website=Aeroroutes |access-date=31 October 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Mudanjiang&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Mainland Chinese Carriers NS23 International / Regional Network – 14MAY23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230516-cnns23intl |website=Aeroroutes |access-date=16 May 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref name=&quot;ChinaNS23&quot;/&gt;, {{Flagicon|China}}Shenyang&lt;ref name=&quot;Mainland China&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220808-aug22cnint|title=Mainland China Carriers: August–October 2022 International Operations|last=Liu|first=Jim|work=Aeroroutes|date=8 August 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], {{Flagicon|China}}Uxan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=China Southern resumes Wuhan – Seoul service from late-Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230829-czsep23wuhicn |website=Aeroroutes |access-date=29 August 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xarbin&lt;ref name=&quot;ChinaNS23&quot;/&gt;, {{Flagicon|China}}Yanji, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=【会员动态】9月26日起南航将恢复郑州直飞台北、首尔等客运航线 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/_domROAOpa7pUaFA |access-date=11 September 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Chanchun&lt;ref name=&quot;ChinaNS23&quot;/&gt;, {{Flagicon|China}}Changsha
&lt;!-- --&gt;
| Delta Air Lines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Atlanta, {{Flagicon|USA}}Detroit, {{Flagicon|USA}}Minneapolis–Saint Paul&lt;ref&gt;{{press-reliz manbasi| url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/DELTA-AIR-LINES-INC-49285/news/Delta-Air-Lines-restores-U-S-Korea-network-with-Minneapolis-Incheon-relaunch-as-global-demand-gro-40753979/ | title=Delta Air Lines : Restores U.S.-Korea network with Minneapolis-Incheon relaunch as global demand grows|publisher=Delta Air Lines|location=Atlanta|via=MarketScreener}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Salt Lake City&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Delta Announces New Service to Seoul, South Korea From This U.S. Hub|url= https://www.travelandleisure.com/delta-air-lines-flight-salt-lake-city-seoul-south-korea-8719458|access-date=27 September 2024|website=Travel+Leisure|date= 27 September 2024}}&lt;/ref&gt;{{Flagicon|USA}}Seattle–Takoma &lt;!-- Do not add Boston or Tokyo–Narita as destinations. BOS (DL158) requires a plane change from a B777 to A319 at DTW. Delta does not fly ICN-NRT anymore (all flights are codeshare, operated by Korean Air). --&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Eastar Jet]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref name=&quot;Re20Jl&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230720124600003?input=1195m|title=ko:'이스타항공, 9월 20일부터 방콕·다낭 노선 취항|trans-title='Eastar Jet', launching Bangkok·Da Nang route ionn 20 September|publisher=Yonhap News Agency|date=20 July 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]&lt;ref name=&quot;Re20Jl&quot;/&gt;, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka&lt;ref name=&quot;ZE&quot;&gt;{{veb manbasi |title=EastarJet Resumes Additional Routes in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230901-zenw23 |website=Aeroroutes |access-date=1 September 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Naha&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=EastarJet resumes Okinawa service from July 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240508-zejul24oka |website=Aeroroutes |access-date=8 May 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref name=&quot;ZE&quot;/&gt;. [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20250212139700003?input=1195m|title=ko:이스타항공, 4월부터 카자흐 알마티 주 2회 운항…국내 LCC 처음|trans-title=Eastar Jet, begins 2 weekly operations to Almaty, Kazakhstan…First in Korea LCC|publisher=Yonhap News Agency|access-date=13 February 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]&lt;ref name=&quot;EastarResume&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230718062400003?input=1195m|title=ko:'국제선 재개' 이스타항공, 9월 20일 도쿄·오사카 노선 취항|trans-title='Resuming international route' Eastar Jet, launches Tokyo·Osaka in 20 September|publisher=Yonhap News Agency|date=18 July 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20240404046900003?input=1195m|title=ko:이스타항공, 7월 19일부터 인천∼푸꾸옥 매일 운항|trans-title=Eastar Jet, begins Incheon ~ Phu Quoc from 19 July with daily operation|publisher=Yonhap News Agency|language=Korean|date=4 April 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240425-zejul24cts|title=Eastar Jet adds Seoul - Sapporo service from July 2024|publisher=AeroRoutes|date=25 April 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20231005128800003?input=1195m|title=ko:이스타항공, 내달 20일 인천∼대만 타오위안 노선 운항 재개|trans-title=Eastar Jet, re-launching Incheon~Taiwan's Taoyuan route from 20th in next month|publisher=Yonhap News Agency|date=5 October 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Eastar Jet resumes Seoul Incheon - Taipei service in late-Nov 2023 | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231115-zenov23icntpe |website=Aeroroutes |access-date= 15 November 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Tokushima&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20241119048200003?input=1195m|title=ko:이스타항공, 내달 26일 일본 도쿠시마 취항…&quot;국내 항공사 최초&quot;|trans-title=Eastar Jet will launch in Tokushima, Japan on the 26th of next month...&quot;For the first airlines in Korea.&quot;|language=Ko|publisher=Yonhap News Agency|date=19 November 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241121-zedec24tks |title=Eastar Jet Adds Seoul Incheon - Tokushima Service from late-Dec 2024 | website=AeroRoutes |access-date=21 November 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref name=&quot;EastarResume&quot;/&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.sportsseoul.com/news/read/1409944?ref=naver|title=ko:이스타항공, LCC 단독 인천-상하이 노선 재취항|trans-title=Eastar Jet, resumes Incheon-Shanghai, first in Korea LCC|publisher=Sports Seoul|date=20 March 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title= Eastar Jet resumes Shanghai service from April 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240325-zens24pvg |website=Aeroroutes |access-date=25 March 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20240821063900003?input=1195m|title=ko:이스타항공, 오는 30일부터 인천∼정저우 주 4회 운항 재개|trans-title=Eastar Jet, resumes 4 weekly schedule to Incheon~Zhengzhou in next month|publisher=Yonhap News Agency|language=Korean|date=12 August 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Eastar Jet adds Seoul - Zhengzhou service from late-Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240822-zesep24cgo |website=AeroRoutes |access-date=22 August 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Thailand}}Chiangmay&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240415-ze3q24|title=EASTARJET 3Q24 SE ASIA NETWORK ADDITIONS|website=AeroRoutes|date=15 April 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]
&lt;!-- --&gt;
| Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Etihad Airways]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]
&lt;!-- --&gt;
| [[EVA Air]] | {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241017-br1q25khhicn|title=EVA Air Increases Kaohsiung – Seoul Service in 1Q25}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki
&lt;!-- --&gt;
| Garuda Indonesia | {{Flagicon|Indonesia}}Denpasar&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221014-gadec22dpsicn|title=Garuda Indonesia Moves Denpasar – Seoul Resumption to Dec 2022|last=Liu|first=Jim|work=Aeroroutes|date=2022-10-14}}&lt;/ref&gt;, [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]]
&lt;!-- --&gt;
| Greater Bay Airlines, {{HKG}} | '''Mavsumiy:''' [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250211-hbns25icn |title=Greater Bay Airlines NS25 Seoul Service Changes|website=aeroroutes.com |date=11 February 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hainan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Haikou&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241003-hunw24icn|title=Hainan Airlines adds Haikou-Seoul from late-Oct 2024|publisher=AeroRoutes|date=3 October 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hawaiian Airlines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Gonolulu, {{Flagicon|USA}}Seattle/Tacoma&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url= https://www.travelandtourworld.com/news/article/alaska-airlines-partners-with-hawaiian-airlines-to-launch-direct-service-from-seattle-to-seoul-incheon-just-in-time-for-the-2025-chuseok-festival/amp/ |title= Alaska Airlines Partners with Hawaiian Airlines to Launch Direct Service from Seattle to Seoul Incheon Just in Time for the 2025 Chuseok Festival |website=Travel and Tour World |access-date=25 March 2025 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[HK Express]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240227-uons24|title=HK Express NS24 Service Changes - 25FEB24|publisher=AeroRoutes|date=27 February 2024|accessdate=29 October 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hong Kong Airlines | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
&lt;!-- --&gt;
| Jeju Air&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.jejuair.net/en/prepare/flight/viewScheduleInfo.do#scheduleAnchor|title=About Flights - By Schedule|work=Jeju Air}}&lt;/ref&gt;, {{KOR}} | {{Flagicon|Indonesia}}Batam&lt;ref name=&quot;rout1&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Jeju Air Adds Batam / Denpasar Service in 4Q24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240916-7c4q24bthdps |website=AeroRoutes |access-date=16 September 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://biz.chosun.com/industry/company/2023/11/03/G73K6TXAF5HBHKG2MMJSSCXPNE/|title=ko:제주항공, 인천~달랏 신규취항... 베트남 노선 국적사 중 최다|trans-title=Jeju Air, launching Incheon~Da LAt...operate largest Vietnam route in Korean carriers|language=Korean|publisher=ChosunBiz|date=3 November 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], {{Flagicon|Indonesia}}Denpasar&lt;ref name=&quot;rout1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.khan.co.kr/economy/economy-general/article/202406042118015|title=ko:제주항공, 인천~발리 직항 띄운다|trans-title=Jeju Air, launch Incheon~Bali|publisher=Kyunghyang Shinmun|language=Korean|date=4 June 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|Guam}}Guam, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|China}}Jiamusi, {{Flagicon|Japan}}Kagoshima&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jeju Air Resumes Kagoshima Service in Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240722-7csep24koj |website=Aeroroutes |access-date=22 July 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]], {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu, [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=ko:제주항공, 11월 10일부터 인천∼마카오 매일 재운항 |url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230925053900003 |website=Yonhap News Agency |date=25 September 2023 |access-date=25 September 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Japan}}Matsuyama&lt;ref&gt;{{veb manbasi  |title=Korean Carrier Aug-Oct 2023 Japan Network |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230731-kejpaug23 |website=AeroRoutes |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, {{Flagicon|Japan}}Naha, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], {{Flagicon|Japan}}Ōita&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jeju Air schedules Oita launch in late-June 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230525-7cjun23oit |website=Aeroroutes |access-date=25 May 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka]], [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jeju Air plans Phu Quoc resumption in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230622-7cnw23pqc |website=Aeroroutes |access-date=22 June 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Saipan, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|Philippines}}Sebu, {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.koreatimes.co.kr/www/nation/2023/04/281_348888.html|title=Jeju Air to resume Incheon-Qingdao route after 3-year suspension amid pandemic|website=The Korea Times|date=12 April 2023 }}&lt;/ref&gt;, [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|last=Liu|first=Jim|title=Jeju Air Tentatively Plans Seoul – Singapore 3Q25 Launch|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250303-7cns25sin|website=AeroRoutes|date=3 March 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Tagbilaran, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jeju Air resumes Taipei service in Jan 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221207-7cjan23tpe |website=Aeroroutes |access-date=7 December 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://aeroroutes.com/eng/220613-7cjul22ubn|title=Jeju Air adds Mongolia service from late June 2022|publisher=AeroRoutes|date=13 June 2022|accessdate=13 June 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Laos}}Ventyan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jeju Air resumes Laos service in late-April 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230302-7cvte |website=Aeroroutes |access-date=2 March 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Veyhay, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|China}}Xarbin, {{Flagicon|Japan}}Xirosima&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jeju Air adds Hiroshima service in 3Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230605-7c3q23hij |website=Aeroroutes |access-date=5 June 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]{{citation needed|date=September 2024}}, {{Flagicon|China}}Yanji, [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=‌石家庄机场2025夏秋航季时刻表出炉，航班焕新  随心所“飞” |url=https://mp.weixin.qq.com/s/9FNL7BvbaH8AgKaHgj2A5Q |access-date=21 April 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Shizuoka&lt;ref&gt;{{veb manbasi  |title=Korean Carrier Aug-Oct 2023 Japan Network |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230731-kejpaug23 |website=AeroRoutes |access-date=31 July 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Thailand}}Chiangmay &lt;br /&gt; '''Charter:''' {{Flagicon|Indonesia}}Manado&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jeju Air May 2023 Indonesia Charters|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230418-7cid|website=AeroRoutes |access-date=22 September 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jetstar, {{AUS}} | {{Flagicon|Australia}}Brisben&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://concreteplayground.com/brisbane/travel-leisure/jetstar-fly-direct-from-brisbane-tokyo-osaka-seoul|title=Grab Your Suitcases: Jetstar Will Soon Fly Direct From Brisbane to Tokyo, Osaka and Seoul|last=Ward|first=Sarah|work=Concrete Playground|date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Sidney aeroporti|Sidney]]&lt;ref name=&quot;Qantas and Jetstar launch direct flights from Sydney to Seoul - Executive Traveller&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi |author1=David Flynn |title=Qantas and Jetstar launch direct flights from Sydney to Seoul – Executive Traveller |url=https://www.executivetraveller.com/news/qantas-jetstar-sydney-seoul-south-korea |magazine=Executive Traveller|publisher=Business Travel Media Pty Ltd|location=Pymont|language=en |date=8 April 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jin Air, {{KOR}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|Guam}}Guam, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jin Air resumes Seoul – Hong Kong service from July 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240426-ljjul24hkg |website=Aeroroutes |access-date=26 April 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Ishigaki&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250224-ljns25isg|title=Jin Air adds Seoul – Ishigaki service in NS25|publisher=AeroRoutes|date=24 February 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Kitakyushu, [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]], {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu, [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jin Air resumes Macau service from late-April 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230406-ljmfm |website=Aeroroutes |access-date=6 April 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230707040600003?input=1195m|title=ko:진에어, 9월에 인천~나고야 노선 신규 취항|trans-title=Jin Air, launches Incheon~Nagoya on September|publisher=Yonhap News Agency|date=7 July 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Naha, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref name=&quot;THAVIE22&quot;/&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|date=6 October 2023|title=ko:진에어, 12월부터 인천∼푸꾸옥 노선 신규취항|language=ko|trans-title=Jin Air, launches Incheon~Phu Quoc route in December|publisher=Yonhap News Agency|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20231006031400003?input=1195m}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|Philippines}}Sebu, {{Flagicon|China}}Sindao, {{Flagicon|Japan}}Shimojishima&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jin Air adds Shimojishima service in NS24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240311-ljns24shi |website=Aeroroutes |access-date=11 March 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Tagbilaran&lt;ref&gt;{{veb manbasi|last=Liu|first=Jim|title=Jin Air adds Seoul – Tagbilaran service From July 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240506-ljjul24tag|website=AeroRoutes|access-date=6 May 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagdeco|TWN}}Taichung&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240930-ljdec24rmq|title=Jin Air adds Seoul-Taichung from Dec 2024|publisher=Aeroroutes|date=30 September 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230116-ljtpe|title=JIN AIR RESUMES SEOUL – TAIPEI SERVICE IN LATE-JAN 2023|website=Aeroroutes|date=16 January 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Takamatsu&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20240529061800003?input=1195m|title=ko:진에어, 7월 18일부터 인천∼다카마쓰 주 7회 운항|trans-title=Jin Air operates 7 flights from Incheon to Takamatsu from July 18th|publisher=Yonhap News Agency|access-date=29 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jin Air adds Seoul - Takamatsu service from July 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240610-ljjul24tak |website= Aeroroutes |access-date=10 June 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Thailand}}Chiangmay&lt;ref name=&quot;THAVIE22&quot;&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221011-ljdec22|title=Jin Air Tentatively Schedules New Routes From Dec 2022|publisher=Aeroroutes|date=11 October 2022}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]], {{Flagicon|Laos}}Ventyan
&lt;!-- --&gt;
| [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231227-klns24icn | title=KLM NS24 Seoul Aircraft Changes – 25DEC23 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Korean Air]] | [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Japan}}Aomori&lt;ref name=&quot;KE23&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air NW23 Regional Network Expansion – 10NOV23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231110-kenw23asia |website=Aeroroutes |access-date=10 November 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Atlanta, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|USA}}Boston, {{Flagicon|Australia}}Brisben, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220830-keoct22bud | title=Korean Air Begins Budapest Service from Oct 2022 }}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Busan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air Resumes Seoul Incheon – Busan Service in late-Sep 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/220904-kesep22icnpus |website=Aeroroutes |access-date=4 September 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth, {{Flagicon|China}}Dalian, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], {{Flagicon|Indonesia}}Denpasar&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://aeroroutes.com/eng/220525-kejul22dps|title=Korean Air Resumes Denpasar Service Mid-July 2022|last=Liu|first=Jim|work=Aeroroutes|date=25 May 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Degu&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air Resumes Incheon – Daegu Service From April 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230324-ketae |website=Aeroroutes |access-date=24 March 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://aeroroutes.com/eng/220708-keoct22dxb|title=Korean Air Resumes Dubai Service in Oct 2022|publisher=Aeroroutes|access-date= 8 July 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|China}}Fuchjou&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241025-kedec24foc|title=Korean Air adds Fuzhou service from late-Dec 2024|publisher=Aeroroutes|date=25 October 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Gonolulu, {{Flagicon|Guam}}Guam, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], {{Flagicon|China}}Jinan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=2024年济南机场即将执行冬春新航季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/z5XkuXJL2iafXGwAcogM2Q |access-date=16 December 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Kagoshima&lt;ref name=&quot;KEJapan&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air Resumes 3 Japanese Routes in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230929-kenw23jp |website=Aeroroutes |access-date=29 September 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Kobe&lt;ref&gt;{{press-reliz manbasi|url=https://www.koreanair.com/contents/footer/about-us/newsroom/list/250218-Korean-Air-to-launch-flights-to-Kobe,-Japan|title=Korean Air to launch flights to Kobe, Japan|publisher=[[Korean Air]]|date=18 February 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Komatsu&lt;ref name=&quot;KE23&quot;/&gt;, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|Japan}}Kumamoto&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241016-kenw24kmj|title=Korean Air Resumes Kumamoto Service in NW24|last=Liu|first=Jim|date=16 October 2024|website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Kunmin&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=KOREAN AIR RESUMES KUNMING SERVICE FROM MID-OCT 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240614-keoct24kmg |website=Aeroroutes |access-date=14 June 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Las Vegas&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=https://www.aviacionline.com/2022/04/korean-air-to-resume-flights-to-las-vegas/ | title=Korean Air to resume flights to Las Vegas | date=25 April 2022 | qaralgan sana=2023-07-31 | arxivsana=2023-04-05 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20230405061030/https://www.aviacionline.com/2022/04/korean-air-to-resume-flights-to-las-vegas/ }}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.donga.com/news/Economy/article/all/20240911/130028886/1|title=ko:대한항공, 포르투갈 수도 '리스본' 직항노선 신규 취항… 주 3회 왕복 운항|trans-title=Korean Air launches new direct flights to Lisbon, Portugal's capital... three round trips a week|publisher=DongA News|date=11 September 2024|language=Korean}}&lt;/ref&gt;, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles, [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air resumes Macau Service from July 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240425-kejul24mfm |website=Aeroroutes |access-date=25 April 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air NS23 European Network Resumptions – 19JAN23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230119-keeu |website=Aeroroutes |access-date=19 January 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Manila, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], {{Flagicon|China}}Mudanjiang&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air Resumes Mudanjiang Service in late-Oct 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240828-kenw24mdg |website=Aeroroutes |access-date=28 August 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Nagasaki&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.theguru.co.kr/news/article.html?no=76303|title=ko:[단독] 日 나가사키 하늘길 5년 7개월 만에 부활…대한항공 10월 27일 취항|trans-title=[Exclusive] Nagasaki route reopen after 5 years and 7 months...Korean Air launches on 27 October|language=Korean|publisher=The Guru News|date=22 August 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, {{Flagicon|Japan}}Naha&lt;ref name=&quot;simpleflying.com&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://simpleflying.com/korean-air-rebuilding-network-japan-china-israel/|title=Korean Air Rebuilding Its Network In Japan, China and Israel|website=Simple Flying|date=17 November 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Nankin&lt;ref name=&quot;KE4Q&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air Resumes Additional Mainland China Routes in 4Q22 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221108-ke4q22cn |website=Aeroroutes |access-date=8 November 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], {{Flagicon|Japan}}Niigata&lt;ref name=&quot;KEJapan&quot;/&gt;, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], {{Flagicon|Japan}}Ōita&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air Resumes Oita Service From Jan 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231205-ke1q24oit |website=Aeroroutes |access-date=5 December 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Okayama&lt;ref name=&quot;KEJapan&quot;/&gt;,{{Flagicon|New Zealand}}Oklend, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://simpleflying.com/korean-air-increase-china-flights-march-2023/|title=Korean Air to increase Flights to China|publisher=Simply Flying|date=10 March 2023|accessdate=12 March 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]], [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=Korean Air resumes Phu Quoc service from late-Nov 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230927-kenw23pqc|website=Aeroroutes|access-date=27 September 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|USA}}San-Fransisko, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose&lt;ref name=&quot;simpleflying.com&quot;/&gt;, {{Flagicon|USA}}Seattle–Takoma, {{Flagicon|Philippines}}Sebu, {{Flagicon|China}}Sian, [[Sidney aeroporti|Sidney]], {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref name=&quot;KE4Q&quot;/&gt;, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|China}}Syamin&lt;ref name=&quot;KE&quot;/&gt;, {{Flagdeco|TWN}}Taichung&lt;ref name=&quot;KE23&quot;/&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]&lt;ref name=&quot;Haneda&quot;/&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220811-kesep22jp|title=Korean Air September 2022 Japan Operation Changes|last=Liu|first=Jim|work=Aeroroutes|date=11 August 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, {{Flagicon|China}}Tyantszin, [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]], {{Flagicon|China}}Uxan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air Resumes Wuhan Service From Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230720-kesep23wuh |website=Aeroroutes |access-date=20 July 2023}}&lt;/ref&gt; {{Flagicon|Canada}}Vankuver, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dalles, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Xefey&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=KOREAN AIR RESUMES HEFEI SERVICE FROM AUG 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240607-keaug24hfe |website=Aeroroutes |access-date=7 June 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], {{Flagicon|Myanmar}}Yangon, {{Flagicon|China}}Yanszi&lt;ref name=&quot;KE&quot;/&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref name=&quot;KE4Q&quot;/&gt;, {{Flagicon|China}}Shenyan, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]&lt;ref name=&quot;KE&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air NS23 Mainland China Operations – 12MAR23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-kecn |website=Aeroroutes |access-date=13 March 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Changsha, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]]&lt;ref name=&quot;ResumeAp&quot;/&gt;, {{Flagicon|Thailand}}Chiangmay, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare, {{Flagicon|China}}Chjanszyantsze&lt;ref name=&quot;ResumeAp&quot;&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240124-kens24cn|title=Korean Air resumes 2 mainland China routes in April 2024|publisher=Aeroroutes|date=24 January 2024}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Nepal}}Katmandu&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Korean Air Converts Kathmandu to Seasonal Service in 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241025-kens25ktm |website=Aeroroutes |access-date=25 October 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aviation24.be/airports/zurich-zrh/zurich-summer-timetable-2023-reinstates-direct-flights-to-shanghai-and-seoul/|title=Zurich summer 2023 timetable reinstates direct flights to Shanghai and Seoul|publisher=aviation24.be|date=23 March 2023|accessdate=14 December 2023}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;'''Mavsumiy charter reyslar:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Norway}}Oslo
&lt;!-- --&gt;
| Lao Airlines, {{LAO}} | {{Flagicon|Laos}}Ventyan
&lt;!-- --&gt;
| [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]], {{Flagicon|Poland}}Vrotslav&lt;ref&gt;{{veb manbasi |
 url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/lot-poleci-z-wroclawia-do-seulu-18021.html |
 title=Rynek Lotniczy: LOT poleci z Wrocławia do Seulu}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Malayziya havo yoʻllari]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]
&lt;!-- --&gt;
| MIAT Mongolian Airlines | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]
&lt;!-- --&gt;
| Myanmar Airways International | {{Flagicon|Myanmar}}Yangon
&lt;!-- --&gt;
| Peach Aviation, {{JPN}} | [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]
&lt;!-- --&gt;
| Philippine Airlines | {{Flagicon|Philippines}}Manila &lt;br /&gt; '''Mavsumiy:''' [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Philippine Airlines NW24 Seoul Service Changes – 10SEP24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240911-prnw24icn |website=AeroRoutes |publisher=Jim Liu |access-date=27 September 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qanot Sharq]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |title=Qanot Sharq lists Seoul schedule from June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240403-hhjun24icn |access-date=3 April 2024 |work=AeroRoutes |date=3 April 2024 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qantas]] | [[Sidney aeroporti|Sidney]]&lt;ref name=&quot;Qantas and Jetstar launch direct flights from Sydney to Seoul - Executive Traveller&quot; /&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]
&lt;!-- --&gt;
| Qingdao Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Sindao
&lt;!-- --&gt;
| Royal Brunei Airlines | {{Flagicon|Brunei}}Bandar-Seri-Begavan
&lt;!-- --&gt;
| Scandinavian Airlines | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aerotime.aero/articles/sas-to-launch-first-ever-scandinavia-korea-route|title=Scandinavian Airlines to launch first ever route between Scandinavia and South Korea|publisher=Aero Time|date=28 November 2024|accessdate=28 November 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[SCAT Airlines]] | [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=SCAT Airlines Adds Shymkent – Seoul Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250318-dvns25icn |access-date=18 March 2025 |work=AeroRoutes |date=18 March 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| Shandong Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Jinan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Air China NW22 International Operations – 30OCT22 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221031-canw22intl |website=Aeroroutes |access-date=31 October 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Sindao, {{Flagicon|China}}Yantai&lt;ref name=&quot;ChinaNS23&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Shanghai Airlines, {{CHN}} | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| Shenzhen Airlines, {{CHN}} | [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]
&lt;!-- --&gt;
| Sichuan Airlines, {{CHN}} | [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Sichuan Airlines NS23 International / Regional Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230221-3uns23 |website=Aeroroutes |access-date=21 February 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]]
&lt;!-- --&gt;
| Sky Angkor Airlines, {{KHM}} | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://aeroroutes.com/eng/220513-zaicn?rq=sky%20angkor%20airlines|title=Sky Angkor Airlines Resumes Seoul Service from late-June 2022|publisher=AeroRoutes|date=13 May 2022|accessdate=26 May 2022}}&lt;/ref&gt; {{Flagicon|Cambodia}}Siem Reap
&lt;!-- --&gt;
| Spring Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Yangzhou, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=2023冬航季石家庄机场航班时刻表→|url=https://mp.weixin.qq.com/s/zhTHXxlSWQdPg1QL-po_yw |access-date=21 December 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]]
&lt;!-- --&gt;
| Swiss International Air Lines | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Switzerland}}Syurix&lt;ref&gt;{{press-reliz manbasi|url=https://newsroom.lufthansagroup.com/en/swiss-international-air-lines-launches-direct-services-from-seoul-to-zurich/|title=Swiss International Air Lines launches direct services from Seoul to Zurich|publisher=Lufthansa Group|location=Cologne|date=2 February 2024|accessdate= 2 February 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=http://www.kyeongin.com/main/view.php?key=20240205010000165|title=ko:스위스국제항공 재취항… 27년만에 직항길 열렸다|trans-title=Swiss International Airlines relaunch to Seoul... A direct flight opened for the first time in 27 years|publisher=Kyeongin News|date=4 February 2024|language=Korean}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Thai AirAsia X]] | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang&lt;ref&gt;{{Press-reliz manbasi|url=https://newsroom.airasia.com/news/thai-airasia-x-to-move-all-flight-operations-back-to-don-mueang-airport-from-1-october-2024#gsc.tab=0|title=Thai AirAsia X to move all flight operations back to Don Mueang Airport from 1 October 2024|date=16 July 2024|website=newsroom.airasia.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Thai Airways]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220830-tgnw22|title=Thai Airways International NW22 Operations Changes – 29Aug22|last=Liu|first=Jim|work=Aeroroutes|date=29 August 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Tianjin Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Tyantszin
&lt;!-- --&gt;
| Tigerair Taiwan, {{TWN}} | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Trinity Airways]] | {{Flagicon|Spain}}Barselona&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=T'Way Air NW24 European Frequency Expansion|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241007-twnw24eu}}&lt;/ref&gt;, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|author1=Seo Ji-Eun |title=T'way to begin regular flights to Kyrgyzstan |url=https://koreajoongangdaily.joins.com/2023/04/18/business/industry/Korea-Kyrgyzstan-flight/20230418174212947.html |newspaper=[[Korea JoongAng Daily]] |publisher=JoongAng Holdings|location=Seoul|language=en |date=18 April 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=T'Way Air Schedules Frankfurt Oct 2024 Launch|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-twoct24fra}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|Guam}}Guam, {{Flagicon|China}}Haikou&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=T'way Air Suspends 2 China Routes From Dec 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241204-twdec24cn}}&lt;/ref&gt;, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Philippines}}Kalibo, {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung, {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=T'Way Air adds Seoul – Kota Kinabalu service from late-June 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230516-twjun23bki|website=AeroRoutes|date=16 May 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Naha&lt;ref name=&quot;aeroroutes.com&quot;&gt;[https://www.aeroroutes.com/eng/221027-twnw22jp/ T'Way Air NW22 Japan Operations – 27Oct22] Aeroroutes. 27 October 2022.&lt;/ref&gt;, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title= T'way Air Schedules late-August 2024 Paris Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240712-twaug24cdg}}&lt;/ref&gt;, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240607-tw3q24eu|title=T'Way Air schedules Barcelona / Rome 3Q24 launch|publisher=AeroRoutes|date=7 June 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Saipan, [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |title=每周两班！三亚⇋首尔国际客运航线正式复航|url=https://mp.weixin.qq.com/s/ZVMivq_MXqIMYrJac8JbiA |access-date=8 July 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose&lt;ref name=&quot;aeroroutes.com&quot;/&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Sebu, {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=T'Way Air plans Qingdao service resumption From late-Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230914-twnw23tao |website=Aeroroutes |access-date=14 September 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Sidney aeroporti|Sidney]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |title=T'way Air to open Incheon-Sydney route in December |url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20221017000326 |newspaper=The Korea Herald|agency=Yonhap News Agency|location=Seoul |access-date=17 October 2022 |language=en |date=17 October 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |title=T'way Air to open Incheon-Singapore route this month |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20220516003400320?section=news |location=Seoul|work=Yonhap News Agency |date=16 May 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;, {{Flagdeco|TWN}}Taichung&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=T'Way Air plans Seoul – Taichung launch in Jan 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231123-twjan24rmq |website=Aeroroutes |access-date=23 November 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Japan}}Toyama, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=T’way Air Schedules Seoul – Tashkent mid-2Q25 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250331-twns25tas |access-date=31 March 2025 |work=AeroRoutes |date=31 March 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Laos}}Ventyan, [[Venchjou Longwan xalqaro aeroporti|Venchjou]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=T'Way Air Resumes Seoul – Wenzhou Service From mid-Oct 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240926-twnw24wnz |website=Aeroroutes |access-date=26 September 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Uxan, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], {{Flagicon|China}}Shenyang &lt;br/&gt;'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Japan}}Kagoshima, {{Flagicon|Japan}}Kumamoto, {{Flagicon|Japan}}Oita, {{Flagicon|Japan}}Saga, [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230216-twubn|title=T'Way Air NS23 Mongolia service changes|website=AeroRoutes|date=16 February 2023}}&lt;/ref&gt;, Zagreb ({{HRV}})&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=https://www.ebn.co.kr/news/articleView.html?idxno=1612706|title=티웨이항공, 국내 LCC 첫 유럽 크로아티아 정기노선 취항|trans-title=T'way Air launches its first regular flight to Croatia in Europe for Korean LCC|publisher=EBN News|date=14 February 2024|language=Korean}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}San-Fransisko
&lt;!-- --&gt;
| [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]
&lt;!-- --&gt;
| VietJet Air, {{VNM}} | {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
| Vietnam Airlines | [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]] [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
| Virgin Atlantic, {{UK}} | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|last=Liu|first=Jim|title=Virgin Atlantic Plans London – Seoul Launch in NS26|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250424-vsns26icn|website=AeroRoutes|date=24 April 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| WestJet, {{CAN}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Kalgari&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url= https://www.travelweek.ca/news/airlines/westjet-puts-seoul-on-the-schedule-with-new-flights-from-yyc-starting-may-2024/|title=WestJet puts Seoul on the schedule with new flights from YYC starting May 2024|publisher=TravelWeek|date=14 December 2023|accessdate=14 December 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| XiamenAir, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Syamin
&lt;!-- --&gt;
| Zipair Tokyo, {{JPN}} | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]
}}

== Mukofotlari ==
Inchxon xalqaro aeroporti ochilganidan beri bir qator mukofotlarga sazovor boʻldi, jumladan&lt;ref name=&quot;Awards&quot;&gt;{{veb manbasi |url=https://www.airport.kr/co_cnt/en/cyberpr/awards/awards.do|title=Awards|website=airport.kr}}&lt;/ref&gt;:

* 2007-yilda birinchi aeroport xizmati sifati mukofotida Dunyo boʻylab eng yaxshi aeroport&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=http://airportservicequality.ch/news |title= Airport Service Quality Customer Satisfaction Benchmarking Program :: News|website=airportservicequality.ch |archive-url=https://web.archive.org/web/20071216113138/http://airportservicequality.ch/news |archive-date=16 December 2007}}&lt;/ref&gt;;
* 2007-yil yanvar oyida GT Tested Award dunyoning eng yaxshi aeroporti deb topdi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://prweb.com/releases/2007/1/prweb498796.htm|title=Premium Travelers Name Incheon International Top Airport Global Traveler Readers have Chosen the Airport as the Best in the World|date=21 January 2007|access-date=27 January 2006|work=PR Web Website|archive-date=18 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120418201449/http://www.prweb.com/releases/2007/1/prweb498796.htm|url-status=live}}&lt;/ref&gt;;
* Global Traveller (GT) tomonidan 2008-yil yanvar oyida ketma-ket ikkinchi yil davomida dunyodagi eng yaxshi aeroport deb nomlandi&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;/&gt;;
* Skytrax tomonidan eʼlon qilingan Jahon aeroporti soʻrovi natijalariga koʻra 2009-yil uchun dunyoning eng yaxshi aeroporti deb topildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=2009-06-09 |title=South Korea's Incheon voted world's best airport |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/idINIndia-40179020090609 |access-date=2023-05-11}}&lt;/ref&gt;;
* 2012-yilda u Skytrax tomonidan dunyodagi eng yaxshi aeroport deb topildi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.worldairportawards.com/Awards_2012/Airport2012.htm |title=Incheon International Airport is named the World's Best Airport in 2012 by airline travellers |publisher=Worldairportawards.com |access-date=2013-07-29 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130803061329/http://www.worldairportawards.com/Awards_2012/Airport2012.htm |archive-date=3 August 2013}}&lt;/ref&gt;;
* 2018-yilda Inchxon xalqaro aeroporti Osiyoda yilning eng yaxshi aeroporti sovrinini qoʻlga kiritdi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|date=2018-11-09|title=인천공항, 올해의 아시아 대형공항賞 수상|url=https://www.hankyung.com/society/article/201811099021h|access-date=2021-04-17|website=hankyung.com|language=ko|arxivsana=2021-04-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210417113320/https://www.hankyung.com/society/article/201811099021h}}&lt;/ref&gt;;
* 2023-yilda XAK tomonidan aeroport yoʻlovchilari bilan bogʻliq jarayonlardagi eng yaxshi innovatsiya mukofoti&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|date=28 June 2023|title=인천공항, 2년 연속 ACI 기술혁신상 수상|url=https://www.fnnews.com/news/202306281524591668|trans-title=Incheon International Airport Wins ACI Technology Innovation Award for 2 consecutive years|website=fnnews.com|language=ko}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Yil !! style=&quot;width:300px;&quot;|Mukofot !! style=&quot;width:330px;&quot;|Kategoriya !! Natijalar !! Manba
|-
| rowspan=&quot;3&quot;|2009 || rowspan=&quot;5&quot;|Xalqaro aeroportlar kengashining &lt;br &gt;Aeroport xizmatlari sifati mukofotlari || Dunyoning eng yaxshi aeroporti || {{won}} || rowspan=&quot;3&quot;|&lt;ref&gt;[http://www.aci.aero/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-7-46^35015_666_2__ „ACI Airport Service Quality Awards 2009, Asia Pacific airports sweep top places in worldwide awards“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120512200746/http://www.aci.aero/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-7-46%5E35015_666_2__ |date=12 May 2012 }} ''Airports Council International''. 16 February 2010. Retrieved 2012-04-13&lt;/ref&gt;
|-
| Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi eng yaxshi aeroporti || {{won}}
|-
| Eng yaxshi aeroport (25-40 million yoʻlovchi) || {{won}}
|-
| 2010 || rowspan=&quot;2&quot;|Dunyoning eng yaxshi aeroporti || {{won}} ||&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://www.airportservicequalityawards.com/pastwinners2010|title=ASQ Award for winners for 2010|publisher=Airports Council International|access-date=13 April 2012|archive-date=20 February 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120220010022/http://www.airportservicequalityawards.com/pastwinners2010|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2011 || {{won}} ||&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi|url=http://www.cnngo.com/seoul/visit/worlds-best-airports-773549|title=World's best airports announced – Asia dominates|publisher=CNN Go|date=15 February 2012|access-date=12 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120409094434/http://www.cnngo.com/seoul/visit/worlds-best-airports-773549|archive-date=9 April 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|2021 ||2021 Air Transport World tomonidan &lt;br &gt; Air Transport World Awards || Yil aeroporti || {{won}} ||&lt;ref name=&quot;Awards&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|Skytrax tomonidan &lt;br &gt; 2021-yilning dunyo aeroporti mukofoti || COVID-19 aeroporti mukammalligi || {{won}} ||&lt;ref name=&quot;Awards&quot;/&gt;
|-
| Dunyodagi eng yaxshi aeroport xavfsizligi || {{won}} ||&lt;ref name=&quot;Awards&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|2023 ||rowspan=&quot;3&quot;|Skytrax tomonidan &lt;br &gt; 2023-yilning dunyo aeroporti mukofoti || Dunyodagi eng yaxshi aeroport xodimlari xizmati || {{won}} ||&lt;ref name=&quot;Awards&quot;/&gt;
|-
| Osiyodagi eng yaxshi aeroport xodimlari xizmati || {{won}} ||&lt;ref name=&quot;Awards&quot;/&gt;
|-
| Dunyodagi eng yaxshi aeroport immigratsiya xizmati || {{won}} ||&lt;ref name=&quot;Awards&quot;/&gt;
|-
|}

== Baxtsiz hodisalar va falokatlar ==
2011-yil 16-iyun kuni [[Asiana Airlines]] aviakompaniyasining HL7763 reysi bilan Xitoyning [[Chendu]] Shuanlyu xalqaro aeroporti va Inchxon xalqaro aeroporti oʻrtasida amalga oshirilgan Airbus A321-200 324-reysi Inchxonga qoʻnishga kelganda Koreya Respublikasi dengiz piyodalarining ikki askari tomonidan oʻqqa tutildi. Uchish masofasidan tashqarida boʻlgan va hech qanday shikast yetkazmasdan xavfsiz qoʻnishni amalga oshirgan samolyotda jami 99 ta patron oʻchirildi. Askarlar samolyotni Shimoliy Koreya harbiylariga tegishli ekanligini notoʻgʻri aniqlashgan va 2010-yil noyabrida Yonpyon bombardimon qilinishidan soʻng, ularga yuqori martabali zobitlarga murojaat qilmasdan turib, uchish uchun ruxsat bergan buyruqlar asosida harakat qilishgan&lt;ref name=&quot;AH43e592cb&quot;&gt;{{yangiliklar manbasi|url=http://avherald.com/h?article=43e592cb&amp;opt=0|title=Incident: Asiana A321 near Seoul on Jun 17th 2011, aircraft under fire|first=Simon|last=Hradecky|work=[[The Aviation Herald]]|access-date=18 June 2011|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922085231/http://avherald.com/h?article=43e592cb&amp;opt=0|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Yer usti transporti ==
[[File:Bus Station Incheon Airport.JPG|upright|thumb|alt=Inchxon aeroportidagi lyuks limuzin avtobusi Seuldagi Jamsil metro bekati tomon yoʻl oldi.|Inchxon aeroportidagi lyuks limuzin avtobusi Seuldagi Jamsil metro bekati tomon yoʻl oldi.]]

=== Jamoat transporti ===
==== Avtobus ====
Aeroport avtobuslari yoʻlovchilarni 1-terminal va 2-terminal oʻrtasida tashiydi. Avtobuslar bepul, har 5-8 daqiqada yetib boradi, taxminan 20 daqiqa yoʻl vaqtini oladi va yoʻnalishga qarab Hyatt mehmonxonasida yoki aeroportning oʻt oʻchirish stansiyasida toʻxtaydi.

Aeroport avtobuslari limuzin avtobuslari deb ataladi. Standart limuzin avtobuslari Gimpo aeroporti va Sonjeon bekatiga boradi.

Shaharlararo avtobuslar Koreyaning boshqa shaharlari va shaharlari bilan bogʻlanadi.

Gannamdagi Korea City Air Terminal aeroport bilan limuzin avtobuslari orqali bogʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=Incheon Airport Bus Station|url=https://www.airport.kr/ap_lp/ko/tpt/pblctpt/busstoinft1/busstoinft1.do|access-date=22 March 2018|archive-date=27 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180127003029/https://www.airport.kr/ap_lp/ko/tpt/pblctpt/busstoinft1/busstoinft1.do|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

[[File:AREX EMU2000.jpg|thumb|AREX 2000 seriyali EMU, shaharlararo poezdlar xizmati]]

==== Temir yoʻl ====
Aeroport Railroad Express (AREX va AʼREX deb nomlanadi) bekati 1-terminal binosiga tutashgan Transport markazida joylashgan va 2-terminalning podvalida joylashgan. U Gimpo xalqaro aeroporti va Seulga xizmat koʻrsatadi. Yoʻnalish boʻylab koʻplab bekatlar [[Inchxon metropoliteni|Inchxon metrosi]], [[Seul metropoliteni]] va Inchxon aeroporti Maglevga ulanish imkonini beradi.

Uchuvchi yoʻlovchilar uchun Seul Station City Airport Terminal aeroportga kelishdan oldin roʻyxatdan oʻtish va immigratsiya xizmatlariga ega.

Korea Train eXpress (KTX) AREX bilan bir bekatda ishlagan, lekin boshqa platformadan foydalangan. Aeroportdan kuniga 20 marta ishlaydi; Gyeonbu liniyasida oʻn ikki marta, Gyeonjeon liniyasida ikki marta, Honam liniyasida toʻrt marta va Jeolla liniyasida ikki marta. Xizmat 2014-yilda boshlangan, biroq 2018-yilning mart oyida haydovchilar soni kamligi sababli toʻxtatilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url= https://kojects.com/2018/06/10/incheon-airport-ktx-suspended/ |title= Incheon Airport KTX Service Suspended |last= Medimorec |first= Nikola |date= 10 June 2018 |website= Kojects |access-date= 9 July 2018 |quote= In 2014, Korail began to offer KTX high-speed train connections from Incheon International Airport to Seoul, Daegu, Busan and other cities in Korea. The Incheon Airport KTX service was suspended now at the end of March 2018. The main reason was that the demand was too low and ridership stayed far below necessary numbers. |archive-date= 22 September 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200922085121/https://kojects.com/2018/06/10/incheon-airport-ktx-suspended/ |url-status= live }}&lt;/ref&gt;. Toʻxtatib turish 2018-yil sentabr oyida liniya rasmiy ravishda yopilganligi sababli doimiy boʻldi&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url= http://www.fntoday.co.kr/news/articleView.html?idxno=167285 |title= 9월부터 인천공항 KTX 노선 폐지 |last= 박 |first= 재균 |date= 7 August 2018 |website= FNToday |access-date= 10 August 2018 |language= ko |archive-date= 22 September 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200922085150/http://www.fntoday.co.kr/news/articleView.html?idxno=167285 |url-status= live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url= http://news1.kr/photos/details/?3242951 |title= 2014년 개통한 '인천공항 KTX' 폐지 |last= 민 |first= 경석 |date= 7 August 2018 |website= News1 |access-date= 10 August 2018 |language= ko |archive-date= 10 August 2018 |archive-url= https://web.archive.org/web/20180810105129/http://news1.kr/photos/details/?3242951 |url-status= live }}&lt;/ref&gt;.

Inchxon Maglev aeroporti 2016-yil fevral oyida ochilgan. Birinchi bosqich uzunligi 6,1&amp;nbsp;km boʻlib, oltita bekatga yoyilgan boʻlib, chavandozlar aeroportdan akvapark joylashgan orolning janubi-gʻarbiy qismiga olib boradi. 2-bosqich 9,7&amp;nbsp;km uzunlikda boʻlib, chiziqni orolning shimoli-gʻarbiga choʻzadi. 3-bosqich 37,4&amp;nbsp;km qoʻshib, chiziqni aylanaga aylantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url= https://kojects.com/2012/01/28/maglev-at-incheon-international-airport-to-be-completed-this-year/ |title= Maglev at Incheon International Airport to be completed this year |last= Medimorec |first= Nikola |date= 28 January 2012 |website= Kojects |access-date= 10 July 2018 |quote= Two more stages of construction are planned for the line; stage two is a 9.7&amp;nbsp;km extension that continues from Yongyoo Station, past the planned Marine World and up to Dragon City. Though this stage was originally scheduled to be completed in time for the Asian Games, setbacks in the development of neighboring projects are still causing delays. The final stage will be significantly longer, a 37.4&amp;nbsp;km extension that continues around the outer rim of the island and loops back to the airport. |archive-date= 8 May 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190508105826/https://kojects.com/2012/01/28/maglev-at-incheon-international-airport-to-be-completed-this-year/ |url-status= live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url= http://frdb2.ivyro.net/974.htm |title= 영종자기부상열차 2단계 |last= Han |first= Woojin |website= 미래철도DB |access-date= 9 July 2018 |language= ko |archive-date= 22 September 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200922085246/http://frdb2.ivyro.net/ |url-status= live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{konferensiya manbasi |url= http://www.maglev.ir/eng/documents/papers/conferences/maglev2011/DPO-10.pdf |title= Review on Incheon International Airport &amp; Urban MagLev Interface |last1= Song |first1= C. H. |last2= Park |first2= K.S. |last3= Kim |first3= C. K. |date= 10–13 October 2011 |conference= The 21st International Conference on Magnetically Levitated Systems and Linear Drives |conference-url= http://www2.iee.or.jp/~dld/maglev/maglev2011_program.html |archive-url= https://web.archive.org/web/20111221023842/http://www.maglev2011.com/index.php |archive-date= 21 December 2011 |location= Daejeon, Korea |pages= 5 |access-date= 10 July 2018 |quote= Phase 2 expansion line is planned to link coastal area and cover 9.7&amp;nbsp;km with 5 train stations up to the international business complex II of IIA and Phase 3 or the last phase expansion line is designed to be a ring-type alignment circumnavigating Yeongjong Island around IIA, covering 37.4&amp;nbsp;km with 16 train stations. |language= en |archivedate= 2011-12-21 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20111221023842/http://www.maglev2011.com/index.php }}&lt;/ref&gt;.

[[File:Incheon Airport Train Terminal, Korea.jpg|thumb|AREX va ilgari KTX uchun Incheon aeroporti temir yoʻl terminali]]

==== Parom ====
Parom xizmati Yeongjong-doni materik bilan bogʻlaydi. Biroq, dok aeroportdan ancha uzoqda joylashgan. Aeroportga yetib borish uchun orolga yetib borgach, muqobil transport vositasini izlash kerak&lt;ref name=&quot;lonelyplanetmuuido&quot;&gt;{{veb manbasi| title = Transport in Yeongjongdo &amp; Muuido – Lonely Planet Travel Information| publisher = Lonely Planet| work = lonelyplanet.com| access-date = 2014-10-01| url = http://www.lonelyplanet.com/south-korea/gyeonggi-do/yeongjongdo-and-muuido/transport/getting-there-away| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20141006091534/http://www.lonelyplanet.com/south-korea/gyeonggi-do/yeongjongdo-and-muuido/transport/getting-there-away| archive-date = 6 October 2014}}&lt;/ref&gt;.

==== Avtomobil ====
Aeroportda 4000 ta mashina uchun qisqa muddatli toʻxtash joyi va 6000 ta mashina uchun uzoq muddatli toʻxtash joyi mavjud. Shuttle xizmatlari uzoq muddatli avtoturargohni yoʻlovchi terminali va yuk terminali bilan bogʻlaydi. Avtomobil ijarasi uzoq muddatli toʻxtash joyi yaqinida joylashgan. Materik bilan aloqa pullik Yeongjong koʻprigi va tezkor yoʻl orqali taʼminlanadi. Incheon koʻprigidagi ikkinchi tezyurar yoʻl ham orolni Incheon markazi bilan bogʻlaydi. Yeongjongdoni Cheongna xalqaro shahri bilan bogʻlaydigan 3-qoʻnish koʻprigi hozir qurilmoqda. (2025-yilda ochiladi)

== Yoʻlovchilar oqimi va statistika ==
[[File:KE-Seoul.jpg|thumb|[[Korean Air]] samolyotlari uchishni kutmoqda]]
[[File:Incheon Airport4.JPG|thumb|[[Korean Air]] A330 samolyoti Inchxon aeroportida orqaga surilmoqda]]

2017-yilda aeroport yuk tashish boʻyicha dunyoda toʻrtinchi, Osiyoda uchinchi&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://cargofacts.com/top-20-cargo-airports-in-2017/|title=Top 20 cargo airports in 2017 {{!}} Cargo Facts|website=cargofacts.com|language=en-US|access-date=2018-08-22|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922085115/https://cargofacts.com/allposts/logistics/capacity-demand/top-20-cargo-airports-in-2017/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; va yoʻlovchi tashish boʻyicha dunyoda 19-oʻrinda va Osiyoda toʻqqizinchi aeroport boʻldi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi|url=https://edition.cnn.com/travel/article/worlds-busiest-airports-preliminary-2017/index.html|title=The world's busiest airport revealed|date=2018-04-09|work=CNN Travel|access-date=2018-08-22|language=en|archive-date=22 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200922085224/https://edition.cnn.com/travel/article/worlds-busiest-airports-preliminary-2017/index.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. 2019 yilda aeroport jami 70 857 908 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan.

=== Eng gavjum yoʻnalishlar ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Eng gavjum xalqaro yoʻnalishlar (2022)
!Oʻrni
!Aeroport
!Yoʻlovchilar soni
!Parvoz qiladigan aviakompaniyalar
|-
|1
|{{flagicon|Thailand}} [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]]
|1,257,733
|Air Busan, [[Asiana Airlines]], Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]], [[Thai AirAsia X]], [[Thai Airways]], [[Trinity Airways]]
|-
|2
|{{flagicon|Singapore}} [[Changi aeroporti|Singapur]]
|990,803
|Air Premia, [[Asiana Airlines]], [[Korean Air]], Scoot, [[Singapore Airlines]], [[Trinity Airways]]
|-
|3
|{{flagicon|Vietnam}} Ho Shi Min
|868,984
|Air Premia, [[Asiana Airlines]], [[Korean Air]], [[Trinity Airways]], VietJet Air, Vietnam Airlines
|-
|4
|{{flagicon|Japan}} [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio-Narita]]
|857,125
|Air Busan, Air Premia, Air Seoul, [[Asiana Airlines]], Ethiopian Airlines, Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]], [[Trinity Airways]], Zipair Tokyo
|-
|5
|{{flagicon|Philippines}} Manila
|778,429
|[[Asiana Airlines]], Cebu Pacific, Jeju Air, [[Korean Air]], Philippine Airlines, Philippines AirAsia
|-
|6
|{{flagicon|USA}} Los-Anjeles
|675,553
|Air Premia, [[Asiana Airlines]], [[Korean Air]]
|-
|7
|{{flagicon|Vietnam}} Xanoy
|674,188
|[[Asiana Airlines]], Bamboo Airlines, [[Korean Air]], VietJet Air, Vietnam Airlines
|-
|8
|{{flagicon|Japan}} [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka-Kansay]]
|670,572
|Air Busan, Air Seoul, [[Asiana Airlines]], Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]], Peach Air, Tway Airlines
|-
|9
|{{flagicon|Vietnam}} Da Nang
|549,674
|Air Seoul, [[Asiana Airlines]], Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]], [[Trinity Airways]], VietJet Air, Vietnam Airlines
|-
|10
|{{flagicon|USA}} Nyu-York-JFK
|439,172
|[[Asiana Airlines]], [[Korean Air]]
|-
|11
|{{flagicon|Japan}} Fukuoka
|428,225
|Air Busan, Air Seoul, [[Asiana Airlines]], Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]], [[Trinity Airways]]
|-
|12
|{{flagicon|USA}} San Fransisco
|403,744
|[[Asiana Airlines]], [[Korean Air]], [[United Airlines]]
|-
|13
|{{flagicon|USA}} Guam
|379,671
|Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]], [[Trinity Airways]]
|-
|14
|{{flagicon|France}} [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]]
|318,672
|[[Air France]], [[Asiana Airlines]], [[Korean Air]]
|-
|15
|{{flagicon|Germany}} [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]
|304,778
|[[Asiana Airlines]], [[Korean Air]], [[Lufthansa]]
|-
|16
|{{flagicon|USA}} Atlanta
|303,734
|Delta Air Lines, [[Korean Air]]
|-
|17
|{{flagicon|Mongolia}} Ulan-Bator
|296,684
|[[Asiana Airlines]], Jeju Air, [[Korean Air]], MIAT Mongolian Airlines, [[Trinity Airways]]
|-
|18
|{{flagicon|USA}} Honolulu
|290,482
|[[Asiana Airlines]], Hawaiian Airlines, [[Korean Air]]
|-
|19
|{{flagicon|USA}} Sietl
|284,301
|[[Asiana Airlines]], Delta Air Lines, [[Korean Air]]
|-
|20
|{{flagicon|United Arab Emirates}} [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay]]
|283,690
|[[Emirates]], [[Korean Air]]
|-
| colspan=&quot;5&quot; |&lt;sup&gt;''Source: [http://www.airportal.go.kr/ Korea Airpotal]''&lt;/sup&gt;
|}

=== Yillik yoʻlovchi oqimi ===

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;; style=&quot;text-align: center; font-size: 95%&quot;
|-
!Yillar
!Parvozlar soni
!Yoʻlovchilar soni
!Yuk (tonna)
|-
!2001
|86,807
|14,542,290
|1,186,015
|-
!2002
|126,094
|20,924,171
|1,705,928
|-
!2003
|130,185
|19,789,874
|1,843,055
|-
!2004
|149,776
|24,084,072
|2,133,444
|-
!2005
|160,843
|26,051,466
|2,150,139
|-
!2006
|182,007
|28,191,116
|2,336,571
|-
!2007
|211,404
|31,227,897
|2,555,580
|-
!2008
|211,102
|29,973,522
|2,423,717
|-
!2009
|198,918
|28,549,770
|2,313,002
|-
!2010
|214,835
|33,478,925
|2,684,499
|-
!2011
|229,580
|35,062,366
|2,539,222
|-
!2012
|254,037
|38,970,864
|2,456,724
|-
!2013
|271,224
|41,482,828
|2,464,385
|-
!2014
|290,043
|45,512,099
|2,557,681
|-
!2015
|305,446
|49,281,220
|2,595,677
|-
!2016
|339,673
|57,765,397
|2,714,341
|-
!2017
|360,295
|62,082,032
|2,921,691
|-
!2018
|387,497
|68,259,763
|2,952,123
|-
!2019
|'''404,104'''
|'''71,169,722'''
|2,764,369
|-
!2020
|149,982
|12,094,851
|2,822,370
|-
!2021
|131,027
|3,198,909
|'''3,329,292'''
|-
!2022
|171,253
|17,869,759
|2,945,855
|-
| colspan=&quot;5&quot; |''Manba: IIAC aeroport statistikasi''&lt;ref name=&quot;statistics2&quot;&gt;{{veb manbasi |url= https://www.airport.kr/co/en/cpr/statisticCategoryOfDay.do |title= Airport Statistics |access-date= 15 February 2017 |archive-date= 6 March 2019 |archive-url= https://web.archive.org/web/20190306044501/https://www.airport.kr/co/en/cpr/statisticCategoryOfDay.do |url-status= live }}&lt;/ref&gt;
|}

== Galereya ==
[[File:Incheon International Airport departures.jpg|150px]]

[[File:Korean Air Boeing 747-400 Prasertwit-1.jpg|150px]]

== Manbalar ==
{{manbalar|colwidth=30em}}

== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|https://www.airport.kr/ap/en/index.do}}
* [https://web.archive.org/web/20180625195052/http://english.visitkorea.or.kr/enu/GK/GK_EN_2_2_2_1.jsp Official Site of Korea Tourism Org.: Incheon]

[[Turkum:Janubiy Koreyadagi aeroportlar]]
[[Turkum:Seul]]</text>
      <sha1>428kmd95o08gf7dp8ldu6kiutw2d7d2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ozarbayjon ashug san’ati</title>
    <ns>0</ns>
    <id>674498</id>
    <revision>
      <id>6314003</id>
      <parentid>5254198</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JavohirSaydinov</username>
        <id>312790</id>
      </contributor>
      <origin>6314003</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19989" sha1="sn94fa2drsnzk57ntd0z9dz7vmizyod" xml:space="preserve">[[Tasvir:Novruz Baku03.jpg|thumb|300px|Ashuglar Bokudagi Navroʻz bayramida]]
'''Ozarbayjon ashuglari sanʼati'''([[Ozarbayjon tili|ozarb]]. ''Azərbaycan aşıq sənəti'') — sheʼriyat, hikoyalar soʻzlash sanʼati, raqs va ozarbayjon ashuglarining vokal instrumental musiqa majmuasidir. Ashuglar Ozarbayjonda doimo xalq orzusini ifodalashgan, sevgi ozodligini himoya qilishgan, vatanga sadoqat haqida kuylashgani sababli azaldan „El anasi“ (ozarb. Elanası — „Xalq onasi“), deb atalgan&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt;. Ozarbayjon ashugi sanʼati milliy birdamlik ramzi va ozarbayjon tili, adabiyoti va musiqasining&lt;ref name=&quot;R2&quot; /&gt; asrovchisi hisoblanadi.

209 yilda YUNESKOning nomoddiy merosini himoya qilish Qoʻmitasining Abu-Dabidagi (BAA) toʻrtinchi sessiyasida ozarbayjon ashuglari sanʼati YUNESKOning Nomoddiy madaniy merosining reprezentativ roʻyxatiga kiritilgan&lt;ref name=&quot;R2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R3&quot; /&gt;.

Asosan erkin boʻlgan ashug sanʼati tarkibi boʻyicha kengligi va xilma-xilligi bilan ajralib turgan. Ashug sanʼati epik doston, xalqning erkinligi va qahramonligini madh etuvchi qoʻshiqlar, shuningdek, doʻstlik va sevgi madh etiladigan satirik va yumoristik qoʻshiqlarni oʻz ichiga oladi. Ashug sanʼati sintetik sanʼat hisoblanadi, ashug oʻzi sheʼr yozadi, musiqa bastalaydi, sozda chaladi va oʻzi raqsga tushadi. Koʻpincha ashug ijrochisiga balaban ijrochisi va puflab chalinadigan asboblar ansambli joʻrlik qiladi, lekin ashugning asosiy musiqa asbobi soz hisoblanadi.

Ashug sanʼatining eng keng tarqalgan janri dostondir, xususan mardonavor — epik dostonlardir. Dostonlardagi vokal — instrumental qismlari sheʼrdagi dialog fragmentlari bilan navbatma-navbat keladi. Feodal va bosqinchilarga qarshi kurashgan, XVI asrning ozarbayjon xalq qahramoni Goʻrogʻli haqidagi doston ayniqsa mashhurdir. Bu dostonda Goʻroʻgʻlining jasoratlarini madh etuvchi bir nechta qoʻshiqlar mavjud. Ularga „Goʻroʻgʻli djengisi“, „Atli Goʻroʻgʻli“, „Piyada Goʻroʻgʻli“, „Goʻroʻgʻli“ va boshqa qoʻshiqlar kiradi. Qahramonlik mavzusidagi „Misri“ qoʻshigʻi ashuglar dialogida koʻp ijro etiladi. Bunday dialogda muayyan mavzuda improvizatsiya qilayotgan ikkita, uchta va hatto toʻrtta ashuglar ishtirok etishi mumkin.

== Etimologiya ==
Zamonaviy ensiklopedik lugʻatda „ashug“ soʻzi arab va turkiy „ashug“ — „oshiq“ soʻzidan kelib chiqqanligi koʻrsatilgan. Katta ensiklopedik lugʻatida ham „ashug“ turkiy tilda „oshiq“ maʼnosini bildirishi koʻrsatilgan&lt;ref name=&quot;R4&quot; /&gt;. „Ashug“ soʻzi arab tilidan kelib chiqib avval „ehtiros bilan sevgan, ilohiy sevgi bilan yonayotgan“ maʼnosini bildirgan, soʻng esa u turkiy tilga oʻtib va asta sekin arman va gruzin tiliga „qoʻshiqchi-shoir“ maʼnosi bilan oʻtgan deb hisoblanadi&lt;ref name=&quot;R5&quot; /&gt;. XII asrning turkiy shoir-tasavvufchisi [[Ahmad Yassaviy]] oʻzining „Haqiqat oshiqlari“ sheʼrida soʻfiy darvishlarini&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt; „ashuglar“ deb atagan.

== Ashug sanʼati tarixi ==
Ozarbayjon madaniyatida ashug anʼanasi ashug Gurbani yashab ijod qilgan vaqtda- XV-XVI asrlardan boshlab &lt;ref name=&quot;R7&quot; /&gt; rivojlana boshlaydi, lekin sanʼatning oʻzi bundan ham qadimroq tarixga ega, masalan ozanlar X—XI asrlardanoq&lt;ref name=&quot;R1&quot; /&gt; ijod qilishgan.

Ozanlar oʻz hikoyalarini gopuz ijrosi bilan kuzatgan va oguzlar orasida alohida diniy taʼsirga ega boʻlgan oguz baxshi va qoʻshiqchilari boʻlishgan. Ozanning mashhur yodgorliklariga oguz qahramonlik eposi „Buvam Korkut kitobi“ kiradi. Tarixda Dede Korkut, Dede Abbas, Dede Yadigyar, Dede Gasim, Dede Kerem („Dede“ soʻzi oguzlarda „diniy ota“ maʼnosini bildirgan) kabi ozanlar mashhur. XVII asrda ozanlar tarixiy sahnadan butkul ketgan. Islom taʼsirini kuchayishi va uning turkiy-oguzlar jamiyatidagi mafkurasi bunga sabab boʻlgan. Arab tili va adabiyotining tarqalishi va umuman islom gʻoyalariga yoʻnaltirilgan madaniyatining tarqalishi ozan sanʼati gʻoyalarini buzgan&lt;ref name=&quot;R6&quot; /&gt;.

Gurbani davrida oʻz chiqishlarini gopuz bilan bezatgan ozanlar oʻrniga qoʻshiqlarini sozda chalgan ashuglar kelishgan.

== Ashug musiqasining janrlari ==
Milliy sheʼriyatning asosiy janrlari — goshma, doston, ustadname, shuningdek, ularning sheʼriy shakllari — gerayli, divani, goshma, tedjnis — ashuglar ijodining eng sevimli shakllaridir.&lt;ref name=&quot;R8&quot; /&gt;

=== Goshma ===
Xalq sheʼriyatining eng keng tarqalgan shaklidir. „Goshmada“ boʻgʻinlar soni oʻn birga yetadi. „Goshma“ bir nechta kichik turlarga boʻlinadi: „gyuzelleme“ — gyuzel — chiroy soʻzidan tabiiy goʻzallik yoki ajoyib insoniy hususiyatlarini madh etiladigan shakldir; „kochaklama“ — qahramonlik amallari yoki qahramonlarning oʻzi madh etiladigan shakldir; „tashlama“ — jamiyat yoki insonlarning kamchiliklari tanqid qilinadigan turi, „agit“ xotirlashga atalgan qoʻshiq.

=== Doston ===
Nafaqat sharqiy balki gʻarbiy sheʼriyatda mashhur boʻlgan janr (shu jumladan xalq oʻrtasida). „Dostonlarda“ ashuglar mardlik, sevgi qissalari, muhim tarixiy voqealar haqida hikoya qilishgan. Uslubiy va boʻginli maʼnoda koʻpincha „koshma“ ni eslatadi, lekin undan toʻrt misraliklarning soni, mavzu, maʼno va musiqa mavzusi bilan farq qiladi.

=== Ustadname ===
Anʼanaviy mavzular qoʻshiq — oʻgitlardan va qoʻshiq — nasihatlardan tashkil topgan.

=== Gyuzelleme ===
Gyuzelleme bu „Goshma“ turlaridan biri boʻlib, unda tabiiy goʻzalliklar tavsiflanadi yoki ajoyib insoniy hususiyatlarni madh etish boʻladi.

== Ijrosi ==
[[Tasvir:Aserbaidschanische Volksinstrument Saz.JPG |thumb|250px|Soz — ashugning asosiy cholgʻu asbobi]]
Ozarbayjon ashuglarining ijro uslubi mahalliy ijodning oʻziga hos hususiyatlari bilan ajralib turgan. Masalan, Gyandja, Kelbadjar, Gazax, Tovuz, Borchalining har bir hududini aks ettiradigan ashuglar oʻzining individual mahorati bilan ajralib turadi va katta matonat bilan ashug sanʼatining anʼanalarini asrashadi. Koʻp hollarda ashug ijrosiga balaban ijrochisi va puflab chalinadigan cholgʻular ansambli hamrohlik qiladi, lekin ashugning asosiy cholgʻu asbobi bu sozdir. Asosiy ozarbayjon xalq cholgʻu asboblari bu: tor, def (mugʻomchilar triosida), soz (ashuglar ijodida), nogʻora, gosha-nogʻora (bayram udumlarida).

Ijodiy hususiyatlariga koʻra ashuglar quyidagicha farqlanadi:
# Ashug-shoir xalq orasida „Usta ashug“ (ashug -usta) — dostonlar, karavellalar, sheʼrlar yozadi, qoʻshiq aytadi va soz chaladi, ijro raqslar bilan kuzatiladi.
# Ashug — cholgʻuchi. Mashhur ashuglarning ijodini targʻib qilishadi, qoʻshiq aytib sozda chaladi, ayrim hollarda raqsga tushadi.
# Ashug — hikoyachi ayrim hollarda bir oʻzi (yakkaxon) chiqish qiladi, oʻziga sozda joʻrlik qilgan, ashugni yonida harakatlanib raqsga tushadigan dudukchi ham unga joʻrlik qilishi mumkin.
Ashuglar nafaqat yakkaxon balki, odatda toʻrt ijrochidan- ashug, ikkita dudukchi va doʻmbirachidan&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt; tashkil topgan ansambl boʻlib ham ijro etishgan. Ashug ansamblini shuningdek soz bilan balaban va zarbli cholgʻu asbobi ham tashkil etgan&lt;ref name=&quot;R10&quot; /&gt;.

=== Repertuar ===
[[Tasvir:Ashig Alesger.jpg|thumb|200px|Ashug Alesker, XIX—XX asrlar ashug va dostonchi]]
Ashuglar repertuari faqatgina dostonlar bilan cheklanib qolmaydi; u janrlari boʻyicha xilma-xildir va mavzusi boʻyicha juda aniq, doimo ijtimoiylik bilan qayralgan. Ashuglar ertak (nagil), sevgi-lirik qoʻshiqlar, madh etish qoʻshiqlari (gyozelleme), axloqiy qoʻshiqlar (ustadname), satirik qoʻshiqlarni bilishadi. Bunday beshlik (muhammas) va ikkilik (dubeyt) kabi sheʼriy shakllarda ijod qilishadi, shuningdek lab yopilishini talab etmaydigan (dodax-deymez), fonemalarda qurilgan sheʼrlardan keng foydalanishadi. Koʻp ashuglar 50-60 dostonlar, oʻnlab hikoya, qissa va ertaklarni (misol uchun Gokchidan mashhur ashug Alesker) yodda tutishgan&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt;.

Oldin ashuglar choyxona, karvon-saroy, bozor maydonlarida chiqishlar qilishgan. Ularning repertuarida koʻp ajoyib sheʼriy namunalar boʻlgan. Ashuglar hirgoyilari musiqiy jihatdan qiyin emas, lekin ritmik aniqdir. Bu hirgoyilar anʼanaviydir va avloddan avlodga oʻtib boradi. Bu bilan bir motivlar faqatgina qahramonlik sheʼrlariga, boshqalari esa — faqat lirik sheʼrlarga toʻgʻri keladi. Bitta tarona turli ashuglarda har xil uslubda ijro etiladi va shaxsiy did va temperamentga bogʻliq. Ashuglar ijodining eng koʻp tarqalgan janri bu sevgi lirikasidir. Lekin ashug ijodining eng qiziqarli shakli bu musiqali — sheʼriy bellashuv — deyishmedir, uning ishtirokchilari (ashuglar) topishmoq, savol va javoblarda bellashadilar. Bunda ashuglardan biri raqibiga sheʼriy shaklda javob qaytara olmasa yoki topishmoqni topa olmasa, gʻolib magʻlubning sozini olib qoʻyishga haqli boʻlgan va magʻlub ashug unvonidan mahrum boʻlgan&lt;ref name=&quot;R9&quot; /&gt;.

=== Oʻtmish ijrochilari ===

Zamonaviy Ozarbayjonda professional ashuglarni ikki toifaga ajratishadi: ashug-ijrochilar va ashug — shoirlar. Ashug — ijrochilar professional baxshi boʻlib sheʼriy ijod bilan shugʻullanmaydilar. Oʻzining individual mahorati va oʻz folklori xususiyatlarining nozik jihatlarini tushunganligi tufayli oʻz doston, qissalari, ayniqsa ularning prozaik shakllariga turli xil variatsiya va oʻzgartirishlar kiritishadi. Ashug — shoirlar esa baxshilik faoliyati bilan bir qatorda sheʼriy ijod bilan ham shugʻullanishadi. Ozarbayjonda bunday ashuglarni ustodlar deb atashadi, ozatbayjon tilidan tarjima qilganda u „Oʻz ishining yetuk ustasi“ maʼnosini biladiradi. Ustodlar shogirdlariga ashug sanʼati asoslarini oʻrgatgan oʻz maktablariga ega boʻlgan. Ustodlarga Gurbani (XVI asr.), Tufarganlik Ashug Abbas (XVII asr.), Xeste Kasum (XVIII asr), Ashug Valex (XVIII asr), Ashug Alesker (1821—1926), Bozalganlik Ashug Guseyin (1875—1949), Sayat — Nova kabi va koʻpgina boshqa isteʼdodli shoirlarni keltirish mumkin. Ular nafaqat ashuglik sheʼriyatiga, balki Ozarbayjonning butun yozma adabiyotiga ham katta taʼsir koʻrsatishdi&lt;ref name=&quot;R11&quot; /&gt;.

&lt;center&gt;
&lt;gallery widths=&quot;180px&quot; heights=250px&gt;
Tasvir:Ashik Asad.png|&lt;small&gt;Ashug Asad&lt;/small&gt;
Tasvir:Ashik Mirza.png|&lt;small&gt;Ashug Mirza&lt;/small&gt;
Tasvir:Ashiq Islam.png|&lt;small&gt;Ashug Islam&lt;/small&gt;
Tasvir:Ashik Ibrahim.png|&lt;small&gt;Ashug Ibragim&lt;/small&gt;
&lt;/gallery&gt;
&lt;/center&gt;

=== Hozirgi ijrochilar ===
Ozarbayjon xalq artisti Brilliant Dadasheva Ozarbayonda eng mashhur ashuglardan hisoblanadi. Shuningdek, Ozarbayjon parlamenti deputati Borchalilik (Gruziya) Zelimxan Yagub ham ashugdir. Davrimizning mashhur ashuglaridan Ashug Zulfiya, Ilham Aslan, Ali Tovuzli va boshqalarni misol qilish mumkin.

== Temir parda davri ==
30 -yillardan boshlab, [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] xalqlarining barcha xalq musiqa madaniyati kabi ashug musiqasi ham davlatning qattiq nazorati ostiga tushadi va bu bilan oʻzining eng yomon davrlarini boshdan kechiradi. Ozarbayjon milliy musiqasini xalqaro maydonlarga yoʻlini koʻp yillarga yopib qoʻyishadi. Ashug musiqasi va mugʻomni primitiv sanʼat sifatida odamlar ongiga quyishadi, lekin bular ziyolilarning katta qismini ogʻzaki musiqa anʼanasiga boʻlgan katta qiziqishini pasaytirmadi.

== Ashug musiqasining tiklanishi ==
[[Tasvir:Azerbaijani ashiq at Eurovision 2012.jpg|thumb|230px|Bokudagi Yevrovideniye 2012 festivalida sozli ashug]]
XX asrning yetmishinchi yillarida, boshchiligida 1971-yilda [[Moskva|Moskvada]], 1973-yilda Olma-Otada va 1978 va 1983-yillarda Samarqandda birinchi anʼanaviy musiqa xalqaro simpozium va festivallari oʻtkazilgan [[UNESCO|YUNESKO]] saʼyi harakatlari oqibatida mugʻom qayta tiklana boshladi.

=== Ashug musiqasi festivallari ===
2004-yil iyulida Sumgait shahrining Uzeir Gadjibekov nomidagi madaniyat saroyida „Sazin sozyunsexrinyagyal !“ nomli ashug musiqasi bayrami oʻtkazildi. Festival „respublika ashuglari uyushmasi“ shahar boʻlinmasi tashabbusi bilan tashkillashtirilgan edi va bayram aʼlo darajada oʻtdi. Konsertda Ali Tovuzli, Ilham Aslan kabi ashug va shoirlar, shuningdek, „Peri gizlar“ mejlisining Telli Borchali, Kyamalya Gubadli kabi aʼzolari sahnaga chiqishdi. Ular improvizatsiyada yetuk mahoratlarini va folklordagi bilimlarini namoyish qilishdi.

Ozarbayjon ashuglari Uyushmasining sumgayit boʻlimi raisi shoira Ganira Mextixanli hisoblanadi. Shaharda ushbu xalq sanʼati bilan shugʻullanadigan 20 ortiq ashug — professionallar mavjud. Ular ashug musiqasi targʻiboti bilan faol ravishda shugʻullanishadi, yordam konsertlari bilan korxona, harbiy qismlarda ishtirok etishadi.&lt;ref name=&quot;R12&quot; /&gt;

=== Jahon eʼtirofi ===
Ozarbayjon mustaqillikka erishganidan soʻng, Ozarbayjon madaniyatini dunyoga targʻib qilish imkoniyati tugʻildi, buning uchun ozarbayjon ashuglariga davlat koʻmagi koʻrsatilmoqda va dunyo boʻylab gastrollar tashkil etilmoqda.
* 2009-yil may oyida Luvrda [[Haydar Aliyev]] fondi yordami bilan ozarbayjon ashuglarining konserti boʻlib oʻtdi.&lt;ref name=&quot;R13&quot; /&gt;
* 2-fevral kuni Muzey markazida „Ozarbayjon ashug musiqasining antologiyasi“ nomli disk taqdimoti boʻlib oʻtdi.&lt;ref name=&quot;R14&quot; /&gt;
* 2009-yilning noyabrida turli mamlakatlardan musuqachilar qatnashgan Derbent shahridagi musiqa festivalida ashuglar ham sahnaga chiqishdi.&lt;ref name=&quot;R15&quot; /&gt;
* 2009-yil kuzida Buyuk Britaniyada Ozarbayjon kunlari doirasida [[London|Londondagi]] konsertda ozarbayjon ashuglari sahnaga chiqishdi.&lt;ref name=&quot;R16&quot; /&gt;
* Fransiyada Ozarbayjonlik Fredrik Gazaxbeyli „Gazax“ musiqa guruhini tuzib uning dasturiga ashug musiqasini ham kiritadi. Guruh yakkahonlaridan biri fransuz Meluka Obri Mikail Azaflining „Amandi“ qoʻshigʻini ijro etadi. Qoʻshiqlar „Lafibre“ albomiga kiritilgan. Ularning ilk „Foto“ albomiga ozarbayjon va fransuz milliy musiqalarining sintezi kiritilgan.&lt;ref name=&quot;R13&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R15&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R17&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;R18&quot; /&gt;
* Turkiyanong Sivas shahrida mashhur ashug Rusatning xotira kechasida Naxichevanlik ozarbayjon ashuglari sahnaga chiqadi. Dastur doirasida ashuglar ozarbayjon xalq qoʻshiqlarini ijro etishdi.&lt;ref name=&quot;R19&quot; /&gt;

== Ozarbayjon ashuglari roʻyxati ==
[[Tasvir:Beynəlxalq Aşıq Festivalı.JPG|400px|thumb|right|Xalqaro ashug festivali]]
* Ashug Imran
* Ashug Gurbani
* Ashug Abdulla
* Ashug Abbas Tufarganli
* Sari Ashug
* Ashug Valex
* Ashug Lala
* Miskin Muhammed
* Xeste Kasum
* Shikeste Shirin
* Ashug Peri
* Ashug Alesker
* Ashug Ali
* Ali Gizilvenkli
* Arzu Gurbani
* Arzu Melek
* Ashug Asad
* Ashug Axmed
* Ashug Basti
* Ashug Islam
* Ashug Guseyn Bozalganli
* Ashug Guseyn Sarachli
* Ashug Kyamandar
* Ashug Godja
* Molla Djuma
* Ashug Musa
* Ashug Mustafa
* Ashug Shamshir
* Zarnigyar Derbendli
* Rovshan Ibragimzade
* Ashug Samira
* Ashug Adalat
* Ashug Azafli
* Zelimxan Yagub

== Yana qarang ==
* [[Ozarbayjon musiqasi]]
* [[Mugʻom]]
* [[:ru:Ханенде|Xanende]] {{ref-ru}}
* [[:ru:Тесниф|Tesnif]] {{ref-ru}}
* [[:ru:Мейхана|Meyxana]] {{ref-ru}}

== Manbalar ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;R1&quot; &gt;[http://day.az/news/culture/174720.html Ashug sanʼati YUNESKOning nomoddiy madaniy meros Reprezentativ roʻyxatiga kiritildi. Day.az, 30.09.2009-yil]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R2&quot; &gt;[http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&amp;pg=00011&amp;RL=00253 YUNESKO saytida ozarbayjon ashug sanʼati ]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R3&quot; &gt;[http://www.ubrus.org/dictionary-units/?id=46247 Ashug // Taʼlim multilugʻati // Xristianlik, Pravoslavlik, Eʼtiqod, Din, Iso Haloskorning Kafedral sobori]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R4&quot; &gt;[http://feb-web.ru/feb/litenc/encyclop/le1/le1-2901.htm Rus adabiyoti va folklori saytida ashuglar]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R5&quot; &gt;{{книга
 |автор         = Sanubar Bagirova
 |часть         = 
 |заглавие      = Anthology of ashiq
 |оригинал      = 
 |ссылка        = 
 |издание       = 
 |ответственный = 
 |место         = 
 |издательство  = Maison des Cultures du Monde / Ozarbayjon Respublikasining madaniyat va san’at vazirligi
 |год           = 2008
 |том           = 
 |страницы      = 61
 |страниц       = 88
 |isbn          = 
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R6&quot; &gt;[http://mcm.bois.free.fr/booklet260135.pdf Anthology of Ashiq] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105215618/http://mcm.bois.free.fr/booklet260135.pdf |date=2013-11-05 }} &lt;blockquote&gt;The asiq tradition began to take root in Azerbaijani culture as of the 15th-16th century…&lt;/blockquote&gt;&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R7&quot; &gt;[http://oval.ru/enc/5601.html BSE da Ashug]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R8&quot; &gt;[http://www.tourism.az/?menu=5&amp;submenu=47&amp;lang=rus Tourism.AZ — FOLKLOR]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R9&quot; &gt;{{книга
 |автор         = К. А. Каsimov
 |заглавие      = Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi xalqlari. Ozarbayjonliklar. Xalq ijodiyoti 
 |ссылка        = 
 |ответственный = B.A.Gardanov, A.N.Guliyev, S.T. Yeremyan, L.I.Lavrov, G.A.Nersesov, G.S.Chitaya tahririyati ostida
 |место         = Kavkaz xalqlari: Etnografik ocherklar
 |издательство  = SSSR fanlar akademiyasi nashriyoti
 |год           = 1962
 |том           = 2
 |страниц       = 684
 |страницы      = 158
 |isbn          = 
}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R10&quot; &gt;[http://www.tourism.az/index.php?menu=5&amp;submenu=47&amp;lang=rus Ashuglar turlari]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R11&quot; &gt;{{книга
 |автор         = К. А. Каsimov
 |заглавие      = Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi xalqlari. Ozarbayjonliklar. Xalq ijodiyoti 
 |ссылка        = 
 |ответственный = B.A.Gardanov, A.N.Guliyev, S.T. Yeremyan, L.I.Lavrov, G.A.Nersesov, G.S.Chitaya tahririyati ostida
 |место         = Kavkaz xalqlari: Etnografik ocherklar
 |издательство  = SSSR fanlar akademiyasi nashriyoti
 |год           = 1962
 |том           = 2
 |страниц       = 684
 |страницы      = 160
 |isbn          = 
}}
&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R12&quot; &gt;[http://www.day.az/news/showbiz/10124.html Ashug musiqasi bayrami: Shou-biznes, 14-iyul 2004]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R13&quot; &gt;[http://www.azeri.ru/papers/news-azerbaijan/38673/ Luvrda ozarbayjon ashuglarining konserti boʻlib oʻtadi | Luvrda ozarbayjon ashuglarining konserti boʻlib oʻtadi | Kundalik axborot resursi — „Azeri.ru — Rossiyadagi ozarbayjonliklar“]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R14&quot; &gt;ttp://1news.az/culture/20090202123045514.html&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R15&quot; &gt;[http://www.zerkalo.az/2009-11-27/culture/4989-ashug-derbent Ozarbayjon ashuglari Derbentdagi musiqa festivalida | Madaniyat — Zerkalo.az]{{Deadlink|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R16&quot; &gt;[http://www.anspress.com/index.php?a=2&amp;lng=ru&amp;nid=13896 Londonda ozarbayjon ashuglari chiqish qilishdi — ANSPRESS.COM]{{Deadlink|date=July 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R17&quot; &gt;{{Citation |year= |title=Fransiyada ashug musiqasi ijro etiladi &quot; BAKU-ART.az |url=http://rus.baku-art.com/index.php?newsid=1133 |access-date=2017-11-01 |archivedate=2014-05-12 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140512215114/http://rus.baku-art.com/index.php?newsid=1133 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R18&quot; &gt;[http://www.day.az/news/culture/157125.html Ozarbayjon ashuglari Parijdagi xalqaro festivalda sahnaga chiqishadi: Madaniyat, 14-may 2009]&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;R19&quot; &gt;[http://news.day.az/culture/221671.html Naxichevanlik ashuglar Sivasda konsert berdilar]&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

== Havolalar ==
* [http://www.mcm.asso.fr/site02/music-w-islam/articles/Oldfield-2007.pdf Article by Anna Oldfeld Senarslan, University of Wisconsin, Conference on Music in the world of Islam, 2007] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20111001194228/http://www.mcm.asso.fr/site02/music-w-islam/articles/Oldfield-2007.pdf |date=2011-10-01 }}
* [http://www.unesco.org/culture/ich/index.php?lg=en&amp;pg=00011&amp;RL=00253 YUNESKO saytida ozarbayjon ashug sanʼati]

[[Turkum:Ozarbayjon sanʼati]]
[[Turkum:Ozarbayjon musiqasi]]</text>
      <sha1>sn94fa2drsnzk57ntd0z9dz7vmizyod</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Benyamin Netanyahu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>678283</id>
    <revision>
      <id>6314061</id>
      <parentid>6291571</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:36:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56303-29</username>
        <id>318784</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6314061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24361" sha1="3bgw4mbjwbjx5f6133j5ffvg4sl4stu" xml:space="preserve">'''Benyamin''' „'''Bibi'''“ '''Netanyahu''' ({{IPAc-en|ˌ|n|ɛ|t|ən|ˈ|j|ɑː|h|uː}} {{Respell|NET|ən|YAH|hoo}}; {{Lang-he|בִּנְיָמִין נְתַנְיָהוּ|Binyāmīn Nētanyāhū}}) – isroillik siyosatchi, 2022-yildan beri [[Isroil Bosh vaziri]], 1996-1999-yillarda va yana 2009-2021-yillarda bu lavozimda ishlagan. [[Likud]] partiyasining raisi. Netanyahu mamlakat tarixida eng uzoq muddat ishlagan bosh vazir boʻlib, jami 16 yildan koʻproq vaqt bu lavozimda qolgan. Isroil davlati tashkil etilganidan keyin tugʻilgan birinchi bosh vazirdir&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |ism=Rob |muallif=Picheta |sana=29 December 2022 |sarlavha=Benjamin Netanyahu sworn in as leader of Israel's likely most right-wing government ever |url=https://www.cnn.com/2022/12/29/middleeast/israel-benjamin-netanyahu-swearing-in-intl/index.html |qaralgan sana=29 December 2022 |ish=CNN |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Dictionary.com manbasi|Netanyahu}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Heller |ism=Aron |sarlavha=Netanyahu makes history as Israel's longest-serving leader |url=https://www.apnews.com/a8a9d3c598954ca6803710e375117156 |sana=17 July 2019 |nashriyot=[[Associated Press]] |qaralgan sana=17 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Williams |first=Dan |date=18 July 2019 |title=Bruised but driven, Netanyahu becomes Israel's longest-serving PM |publisher=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/us-israel-netanyahu/bruised-but-driven-netanyahu-becomes-israels-longest-serving-pm-idUSKCN1UD1GV |access-date=18 July 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{veb manbasi |author=Judy Dempsey |date=[[3-may]] 2012 |url=http://carnegieeurope.eu/strategiceurope/?fa=48021 |sarlavha=The Enduring Influence of Benjamin Netanyahuʻs Father |publisher=Carnegie Europe}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Sayeret Matkal is 50 years old&quot;&gt;Amir Buhbut, [http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/560/122.html „Sayeret Matkal is 50 years old“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20121014060839/http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/560/122.html |date=2012-10-14 }}, NRG Maariv&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ginsburg1&quot;&gt;Mitch Ginsburg (25-oktabr]] 2012) [http://www.timesofisrael.com/saving-sergeant-netanyahu/#! „Saving Sergeant Netanyahu“], The Times of Israel&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |first=Gil|last=Hoffman|title= Kadima wins, but rightist bloc biggest |url=http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=132385 |newspaper=[[The Jerusalem Post]] |date=[[10-fevral]] 2009 |accessdate=[[17-iyun]] 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=swornh&gt;{{yangiliklar manbasi |title=Netanyahu sworn in as Israelʻs prime minister |url=http://www.haaretz.com/news/netanyahu-sworn-in-as-israel-s-prime-minister-1.273265 |newspaper=Haaretz |date=[[31-mart]] 2009 |accessdate=[[10-mart]] 2013 |access-date=2018-05-18 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022143957/http://www.haaretz.com/news/netanyahu-sworn-in-as-israel-s-prime-minister-1.273265 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=swornr&gt;{{yangiliklar manbasi |title=Netanyahu sworn in as Israeli prime minister |first=Jeffrey |last=Heller |url=https://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 |publisher=Reuters |date=[[31-mart]] 2009 |accessdate=[[10-mart]] 2013 |seperator= |archivedate=2015-09-24 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924141329/http://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 |access-date=2018-05-18 |archive-date=2015-09-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924141329/http://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 }}&lt;/ref&gt;.

[[Tel-Aviv|Tel-Avivda]] yahudiy oilasida tugʻilgan. [[Quddus|Quddusda]] va AQShning [[Filadelfiya]] shahrida oʻsgan. 1967-yilda Isroil mudofaa kuchlariga xizmatga kirdi&lt;ref name=&quot;David Remnick&quot;&gt;{{cite magazine |url=http://www.newyorker.com/online/blogs/newsdesk/2013/01/bibis-blues.html|title=Bibiʻs Blues|author=[[David Remnick]] |date=[[23-yanvar]] 2013|sarlavha=The New Yorker}}&lt;/ref&gt;. Sayeret Matkal maxsus kuchlarida qism rahbari boʻldi va bir nechta missiyalarda qatnashdi. Kapitan unvoniga ega boʻldi. [[Massachusetts texnologiya instituti|Massachusets texnologiya institutini]] tamomlagandan soʻng, Netanyahu „[[Boston Consulting Group]]“ shirkati iqtisodiy maslahatchisi boʻldi. 1978-yilda Isroilga qaytib, Antiterror Institutini tashkil qildi. 1984-yildan 1988-yilgacha Isroilning Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi doimiy vakili boʻlgan. 1993-yilda Likud partiyasi raisi etib saylanganidan soʻng, muxolifat rahbari boʻldi. 1996-yilgi saylovda Shimon Peresni magʻlub etib, Isroil bosh vaziriga aylandi. Netanyahu va Likud [[1999-yil]]gi saylovda [[Ehud Barak]]ning „Yagona Isroil“ ittifoqi tomonidan magʻlubiyatga uchratilgan. Netanyahu xususiy sektorga kirib, siyosatdan butunlay voz kechishni tanladi. Keyinroq siyosatga qaytdi: [[Ariel Sharon]] bosh vazirligi davrida tashqi ishlar vaziri va keyinroq moliya vaziri lavozimlarida ishladi. Isroil iqtisodiyotida sezilarli oʻsishga olib kelgan islohotlarni boshladi. Gʻazoni ajratish rejasi bilan bogʻliq kelishmovchiliklar tufayli isteʼfoga chiqdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=24 October 2004 |title=Netanyahu Gets Tough to Transform Israel's Economy |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2004/10/24/world/middleeast/netanyahu-gets-tough-to-transform-israels-economy.html |access-date=4 January 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi |last=Mitchell |first=Thomas G. |title=Likud Leaders |date=2015 |publisher=[[McFarland &amp; Company|McFarland]] |isbn=978-0-7864-9713-3 |location=Jefferson, North Carolina |page=186}}&lt;/ref&gt;.

Netanyahu Likud rahbariyatiga 2005-yil dekabrida Ariel Sharon isteʼfoga chiqqanidan keyin qaytdi&lt;ref name=&quot;xinh&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=20 December 2005 |title=Netanyahu elected as Likud party chairman |publisher=Xinhua News Agency |url=http://news.xinhuanet.com/english/2005-12/20/content_3944753.htm |url-status=dead |access-date=27 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060227183818/http://news.xinhuanet.com/english/2005-12/20/content_3944753.htm |archive-date=27 February 2006}}&lt;/ref&gt;. 2006-yildan 2009-yilgacha muxolifat yetakchisi boʻlgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Hoffman |first=Gil |date=10 February 2009 |title=Kadima wins, but rightist bloc biggest |work=[[The Jerusalem Post]] |url=http://www.jpost.com/Israel/Article.aspx?id=132385 |access-date=17 June 2012}}&lt;/ref&gt;. 2009-yilgi saylovlardan soʻng Netanyahu boshqa oʻng partiyalar bilan koalitsion hukumat tuzdi va ikkinchi marta bosh vazir sifatida qasamyod qildi&lt;ref name=&quot;swornh2&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=31 March 2009 |title=Netanyahu sworn in as Israel's prime minister |work=Haaretz |url=http://www.haaretz.com/news/netanyahu-sworn-in-as-israel-s-prime-minister-1.273265 |access-date=10 March 2013 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022143957/http://www.haaretz.com/news/netanyahu-sworn-in-as-israel-s-prime-minister-1.273265 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;swornr2&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Heller |first=Jeffrey |date=31 March 2009 |title=Netanyahu sworn in as Israeli prime minister |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 |url-status=live |access-date=10 March 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150924141329/http://www.reuters.com/article/2009/03/31/us-israel-idUSTRE52U4VH20090331 |archive-date=24 September 2015}}&lt;/ref&gt;. 2013-yilgi va 2015-yilgi saylovlarda Likudni gʻalabaga olib chiqdi&lt;ref&gt;{{Jurnal manbasi |last=Tobin |first=Amir |last2=Birnbaum |first2=Ben |date=20 March 2015 |title='Is This Ship Sinking?' Inside the Collapse of the Campaign Against Netanyahu |url=http://www.newyorker.com/news/news-desk/how-israels-left-lost-to-netanyahu |magazine=[[The New Yorker]] |location=New York City}}&lt;/ref&gt;. 2019-2020-yillardagi ketma-ket uchta saylovdan soʻng siyosiy boshi beqarorlikka uchradi va hukumat tuza olmadi. Netanyahu va Benny Gantz oʻrtasida koalitsiya toʻgʻrisida kelishuvga erishilgandan soʻng beqarorlik hal qilindi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Rivlin hands over mandate, begs MKs to prevent third election |url=https://www.jpost.com/Israel-News/Rivlin-Edelstein-beg-MKs-to-prevent-third-election-608584 |ish=[[The Jerusalem Post]] |til=en |sana=21 November 2019 |qaralgan sana=21 November 2019 |ism=Gil |muallif=Hoffman}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Eglash |first=Ruth |date=17 May 2020 |title=After three elections and political deadlock, Israel finally swears in new government |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/world/middle_east/after-three-elections-and-political-deadlock-israel-finally-swears-in-new-government/2020/05/17/ba25e752-9807-11ea-87a3-22d324235636_story.html |access-date=20 May 2020}}&lt;/ref&gt;. Koalitsiya 2020-yilning dekabrida rotatsiya amalga oshirilishidan oldin parchalanib ketdi va 2021-yil mart oyida yangi saylovlar oʻtkazildi. Oʻzining oxirgi hukumatida Netanyahu Isroilning [[Isroilda COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasiga qarshi kurashi]] va 2021-yilgi Isroil-Falastin inqiroziga qarshi javob amaliyotini boshqardi. 2021-yil iyun oyida [[Naftali Bennett]] hukumati tuzilganidan soʻng, bosh vazirlikdan chetlashtirildi va uchinchi marta muxolifat yetakchisiga aylandi. Netanyahu 2022-yilgi saylovdan keyin oʻng qanot partiyalari bilan koalitsiya tuzdi va yana bosh vazir lavozimiga qaytdi. Netanyahu va uning hukumat koalitsiyadagi hamkorlari keng koʻlamli sud islohotini olib borishdi. Sud-huquq islohotiga qarshi saʼy-harakatlar salbiy munosabat bilan kutib olindi, sud-huquq islohotiga qarshilar koʻp oylar davomida [[Isroilda sud islohoti noroziliklari|butun mamlakat boʻylab ommaviy norozilik namoyishlari oʻtkazdi]]. 2023-yil 7-oktabrda Isroil [[Hamas|HAMAS]] tomonidan hujumga uchradi va bu [[Isroil–Hamas urushi|2023-yilgi Isroil-Hamas urushini]] keltirib chiqardi. Isroil hukumati bu hujumga tayyor boʻlmagani uchun Netanyahu muxoliflar tomonidan tanqid qilindi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Israel-Gaza conflict: Unthinkable security lapse on Netanyahu's watch |work=The Times |url=https://www.thetimes.co.uk/article/unthinkable-security-lapse-netanyahu-watch-analysis-israel-palestine-hamas-wxf5dd97f}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Israelis question Prime Minister Benjamin Netanyahu on 'colossal failure' on security establishment |work=The Telegraph Online |url=https://www.telegraphindia.com/india/israelis-question-prime-minister-benjamin-netanyahu-on-colossal-failure-on-security-establishment/cid/1972740}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Netanyahu may end up the highest-ranking casualty of this attack |work=The Australian |url=https://www.theaustralian.com.au/commentary/shocking-failure-of-israeli-security-a-blow-to-netanyahu/news-story/ba924d39fea487b748b9614e205fa365}}&lt;/ref&gt;.

Netanyahu [[Donald Trump]] bilan [[1980-yil]]lardan beri yaqin doʻsti boʻlgan. Oʻzining doʻstona munosabatlarini 2016-yildan boshlab [[Isroil]]dagi siyosiy murojaatlarida markaziy oʻringa qoʻydi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Halbfinger |first=David M. |date=9 November 2020 |title=Biden's Win Means a Demotion for Netanyahu and Less Focus on Israel |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2020/11/09/world/middleeast/biden-israel.html |url-status=live |url-access=limited |archive-url=https://web.archive.org/web/20201109100810/https://www.nytimes.com/2020/11/09/world/middleeast/biden-israel.html |archive-date=9 November 2020}}&lt;/ref&gt;. Trump prezidentligi davrida Qoʻshma Shtatlar [[Quddus]]ni Isroilning poytaxti sifatida va [[Golan tepaligi]] ustidan suverenitetini tan oldi. Isroil va [[Arab dunyosi|arab davlatlari]] oʻrtasidagi bir qator kelishuvlar, xususan [[Ibrohim kelishuvlari|Ibrohim kelishuvlariga]] vositachilik qildi. Netanyahu bosh vazir sifatida Gʻarbiy Sohildagi ishgʻol qilingan Isroil yerlarini kengaytirish boʻyicha oʻnlab yillar davom etgan harakati xalqaro huquqqa muvofiq noqonuniy deb topilgani uchun tanqid qilindi&lt;ref name=&quot;NYT&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.nytimes.com/interactive/2015/03/12/world/middleeast/netanyahu-west-bank-settlements-israel-election.html |sarlavha=Netanyahu and the Settlements |ish=The New York Times |qaralgan sana=2 January 2023 |sana=12 March 2015}}&lt;/ref&gt;. 2019-yilda Netanyahu vakolalarini suiisteʼmol qilish, poraxoʻrlik va firibgarlikda ayblandi. Bosh vazir lavozimidan tashqari barcha vazir lavozimlaridan voz kechishga majbur boʻldi&lt;ref name=&quot;toi21nov&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Wootliff |first=Raoul |date=21 November 2019 |title=AG announces Netanyahu to stand trial for bribery, fraud and breach of trust |work=[[The Times of Israel]] |url=https://www.timesofisrael.com/ag-announces-netanyahu-to-stand-trial-for-bribery-fraud-and-breach-of-trust/ |access-date=22 November 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;haaretznov23&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Levinson |first=Chaim |date=23 November 2019 |title=Netanyahu to Relinquish Ministerial Portfolios in Coming Days |publisher=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-netanyahu-to-relinquish-ministerial-portfolios-in-coming-days-1.8166032 |access-date=23 November 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;toinov23&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.timesofisrael.com/netanyahu-said-set-to-give-up-4-ministry-portfolios-after-charges-announced/ |sarlavha=Netanyahu said set to give up 4 ministry portfolios after charges announced |ish=The Times of Israel |sana=23 November 2019 |qaralgan sana=23 November 2019 |muallif=&lt;!--Not stated--&gt;}}&lt;/ref&gt;.

== Bolaligi va harbiy faoliyati ==
Netanyaxu 1949-yilda [[Tel-Aviv|Tel-Avivda]] tugʻilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/state/pages/benjamin%20netanyahu.aspx |sarlavha=Benjamin Netanyahu |qaralgan sana=16 June 2021 |nashriyot=Israel Ministry of Foreign Affairs |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130606071740/https://www.mfa.gov.il/mfa/aboutisrael/state/pages/benjamin%20netanyahu.aspx |arxivsana=6 June 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=13 June 2021 |title=Benjamin Netanyahu, Israel's unseated long-term leader |language=en-GB |publisher=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-18008697 |access-date=16 June 2021}}&lt;/ref&gt;. Uning onasi Tzila Segal (1912–2000), [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonlilar imperiyasi tarkibidagi]] Quddus viloyatining Petah Tikva shahrida tugʻilgan. Otasi Bension Netanyahu (1910–2012), [[Varshava|Varshavada]] tugʻilgan. Ispaniya yahudiylarning oltin davrini oʻrganish sohasida tarixchi boʻlgan. Netanyaxuning otasi tomonidan bobosi Natan Mileykovskiy [[ravvin]] va [[Sionizm|sionist]] yozuvchi boʻlgan. Netanyahuning otasi Falastinga majburan koʻchirilgan paytida familiyasini „Mileykovskiy“dan „Xudo bergan“ degan maʼnoni anglatuvchi „Netanyahu“ga oʻzgartirgan. Uning oilasi asosan [[Ashkenazilar|Ashkenazi]] boʻlsa-da, [[Dezoksiribonuklein kislota|DNK]] testi uning sefard ajdodi borligini aniqlaganini aytdi. U [[Vilna Gaon|Vilna Gaondan]] kelib chiqqanini daʼvo qiladi&lt;ref&gt;Itamar Eichner (25 May 2016) [http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4807687,00.html „Netanyahu: I have Sephardic roots as well“], [[Ynetnews]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Winer |first=Stuart |title=Netanyahu reveals his roots go back to Spain |language=en-US |work=The Times of Israel |url=http://www.timesofisrael.com/netanyahu-reveals-roots-go-back-to-spain/ |access-date=16 August 2020}}&lt;/ref&gt;.

Netanyahu oilada uch farzandning ikkinchisi edi. [[Quddus|Quddusda]] oʻsgan va taʼlim olgan. Genrietta Szold boshlangʻich maktabida oʻqigan. Uning 6-sinf oʻqituvchisi Rut Rubenstein „Netanyahu xushmuomala, tartibli, olijanob va faol boʻlganini“ aytgan&lt;ref name=&quot;JPost responsible&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Lidman, Melanie |date=28 August 2012 |title=PM was 'responsible' sixth-grader, evaluation shows |work=The Jerusalem Post |url=http://www.jpost.com/NationalNews/Article.aspx?id=282840 |access-date=30 August 2012}}&lt;/ref&gt;.{{Quote box|Men birlikni juda qadrlayman. Bu bizning hayotimiz haqiqatini oʻzgartiradigan birlik. Harbiy boʻlinma kichik boʻlsa-da, mamlakat harbiylarning butun faoliyatiga taʼsir qila oladi… Boʻlimdagi xizmatim harbiy amaliyotlardagi xatarlar haqidagi tushunchamni kuchaytirdi. Bu men uchun aniq va nazariy emas.|3=Benjamin Netanyahu, on Sayeret Matkal, (''Maariv'' 2007)&lt;ref name=&quot;Sayeret Matkal is 50 years old&quot;&gt;{{cite web|first=Amir|last=Buhbut|url=http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/560/122.html|title=Sayeret Matkal is 50 years old|website=[[NRG Maariv]]|access-date=8 November 2011|archive-date=14 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121014060839/http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/560/122.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|width=220px|align=left}}1956-1958-yillarda va 1963-yildan 1967-yilgacha uning oilasi Amerika Qoʻshma Shtatlari [[Cheltenham Township|Pensilvaniya shtatining Cheltenham Township]] shahrida yashagan&lt;ref name=&quot;ynetnews.com&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=10 February 2012 |title=Prime Minister Benjamin Netanyahu |publisher=Ynetnews |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4187902,00.html |access-date=9 March 2013}}&lt;/ref&gt;. Otasi Dropsi kollejida dars bergan&lt;ref name=&quot;Moyer&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Moyer |first=Justin |date=3 March 2015 |title=Why Benjamin Netanyahu is so tough: He's from Philadelphia |work=[[The Washington Post]] |url=https://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2015/03/03/why-benjamin-netanyahu-is-so-tough-hes-from-philadelphia/ |url-status=live |access-date=5 March 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402200554/http://www.washingtonpost.com/news/morning-mix/wp/2015/03/03/why-benjamin-netanyahu-is-so-tough-hes-from-philadelphia/ |archive-date=2 April 2015}}&lt;/ref&gt;. Benjamin Cheltenham oʻrta maktabini tugatgan. Maktabda munozaralar klubi, shaxmat klubi va futbol klubida faol ishtirok etgan&lt;ref name=&quot;Moyer&quot; /&gt;. U va uning ukasi Yonatan bu hududda duch kelgan yuzaki hayot tarzidan, yoshlarning qarshi harakatidan, oila qatnagan Filadelfiya yahudiylar ibodatxonasidagi liberal [[Islohotchi (reformist) yahudiylik|islohot muhitidan]] norozi boʻlishdi&lt;ref name=&quot;Moyer&quot; /&gt;.

Netanyahu 1967-yilda oʻrta maktabni tugatgan. Shu yili Isroilga qaytib kelib, mudofaa kuchlariga xizmatga kirgan. Besh yil davomida mamlakat qurolli kuchlarining „Sayeret Matkal“ maxsus harbiy boʻlinmasida askar sifatida xizmat qilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.newarab.com/features/netanyahus-my-story-eyes-staunch-ideologue |sarlavha=Netanyahu's 'My Story': In the eyes of a staunch ideologue |sana=30 November 2022 |qaralgan sana=2024-01-12 |arxivsana=2024-01-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240112172121/https://www.newarab.com/features/netanyahus-my-story-eyes-staunch-ideologue }}&lt;/ref&gt;. 1967–1970-yillardagi urushda ishtirok etgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Right-wing Jewish Nationalism Created Netanyahu. Then Netanyahu Became Its Master |work=Haaretz |url=https://www.haaretz.com/opinion/2018-04-27/ty-article-opinion/.premium/how-netanyahu-went-from-creature-to-master-of-jewish-nationalism/0000017f-dedb-d3ff-a7ff-fffb09560000}}&lt;/ref&gt;. Isroil harbiylari [[Iordaniya|Iordaniyaga]] bostirib kirgan. 1968-yil mart oyida boʻlib oʻtgan Karame jangida [[Falastin ozodlik tashkiloti]] yetakchisi [[Yosir Arafot|Yosir Arofatni]] qoʻlga olish uchun borgan harbiylar ogʻir zarbalarga uchragan edi. Netanyahu harbiy boʻlinmalardan birida komandir boʻlgan va bir necha bor janglarda yaralangan&lt;ref name=&quot;ginsburg12&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Ginsburg |first=Mitch |date=25 October 2012 |title=Saving Sergeant Netanyahu |work=The Times of Israel |url=http://www.timesofisrael.com/saving-sergeant-netanyahu/#!}}&lt;/ref&gt;. 1968-yilda Isroilning Livanga bostirib kirishida va 1972-yilning may oyida falastinlik terrorchilar tomonidan garovga olingan [[:ru:Операция_«Изотоп»|Sabena 571 reysini ozod qilish]] amaliyotida yelkasidan oʻq yegan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=14 May 2020 |title=Israel's Benjamin Netanyahu: Commando turned PM |publisher=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-18008697 |access-date=24 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Melman |first=Yossi |date=18 November 2010 |title=More than six decades on, Israel memorializes late commander of British Army's Jewish Unit |work=Haaretz |url=http://www.haaretz.com/print-edition/features/more-than-six-decades-on-israel-memorializes-late-commander-of-british-army-s-jewish-unit-1.325308 |access-date=17 March 2013 |archive-date=2010-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101120131606/http://www.haaretz.com/print-edition/features/more-than-six-decades-on-israel-memorializes-late-commander-of-british-army-s-jewish-unit-1.325308 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 1972-yilda harbiy xizmatdan boʻshatilgan va Sayeret Matkal rezervida qolgan. Keyinchalik, Qoʻshma Shtatlarga oʻqish uchun ketdi. 1973-yil oktyabr oyida [[:ru:Война_Судного_дня|Yom Kippur urushida]] xizmat qilish uchun Isroilga qaytib keldi&lt;ref name=&quot;ball&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Ball |first=Charles H. |date=5 June 1996 |title=Professor recalls Netanyahu's intense studies in three fields |publisher=MIT Tech Talk |url=http://web.mit.edu/newsoffice/1996/netanyahu-0605.html |access-date=17 March 2013}}&lt;/ref&gt;. [[Suvaysh kanali]] boʻylab Misr kuchlariga qarshi maxsus harbiy amaliyotda qatnashgan. Amaliyot tafsilotlari bugungacha maxfiyligicha qolmoqda&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=13 September 2013 |script-title=he:40 שנה לאחור: היכן היו אז, המנהיגים של היום? |language=he |trans-title=40 years ago: where were the leaders of today? |publisher=[[Walla!]] |url=https://news.walla.co.il/item/2677526}}&lt;/ref&gt;.

1972-yil oxirida AQShga qaytib keldi [[Massachusetts texnologiya instituti|Massachusets Texnologiya Institutida]] (MIT) arxitektura boʻyicha oʻqidi&lt;ref&gt;Cathy Hartley, David Lea, Paul Cossali, Annamarie Rowe, ''Survey of Arab-Israeli Relations'' (Taylor &amp; Francis, 2004), p. 522&lt;/ref&gt;. '''Ben Nitay''' ismi bilan 1975-yil fevral oyida arxitektura boʻyicha bakalavr darajasini oldi&lt;ref name=&quot;MITDegrees&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://web.mit.edu/registrar/stats/degrees/index.html |sarlavha=Enrollment Statistics |nashriyot=MIT Office of the Registrar |qaralgan sana=17 October 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=15 May 2011 |title=The MIT 150: 150 Ideas, Inventions, and Innovators that Helped Shape Our World |work=The Boston Globe |url=http://www.boston.com/news/education/higher/specials/mit150/mitlist/?page=full |access-date=8 August 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130817152408/http://www.boston.com/news/education/higher/specials/mit150/mitlist/?page=full |archive-date=2013-08-17 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. 1976-yil iyun oyida [[Magistr|magistrlik darajasini]] oldi&lt;ref name=&quot;ball2&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Ball |first=Charles H. |date=5 June 1996 |title=Professor recalls Netanyahu's intense studies in three fields |publisher=MIT Tech Talk |url=http://web.mit.edu/newsoffice/1996/netanyahu-0605.html |access-date=17 March 2013}}&lt;/ref&gt;. Bir vaqtning oʻzida siyosatshunoslik fanlari boʻyicha doktoranturada oʻqidi, biroq Entebbe bosqinida ukasi oʻlimi tufayli oʻqishi toʻxtatildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=20 February 2009 |title=Profile: Benjamin Netanyahu |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2393677.stm |access-date=9 March 2013}}&lt;/ref&gt;.

Netanyahu [[1976-yil]]dan 1978-yilgacha kompaniyada ishlagan Massachusets shtatining Boston shahridagi [[Boston Consulting Group]] kompaniyasida iqtisodiy maslahatchi boʻlgan edi. Kompaniyada Mitt Romney bilan birga ishlagan, u bilan doimiy doʻstlik munosabatlarini oʻrnatgan. Romney Netanyahuni oʻsha paytda „aniq nuqtai nazarga ega kuchli shaxs“ deb taʼriflagan va „bir-birlarini juda yaxshi tushunganliklarini“ aytgan&lt;ref name=&quot;Barbaro&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Barbaro |first=Michael |date=7 April 2012 |title=A Friendship Dating From 1976 Resonates in 2012 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2012/04/08/us/politics/mitt-romney-and-benjamin-netanyahu-are-old-friends.html?_r=1&amp;ref=politics&amp;pagewanted=all |access-date=7 April 2012}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Isroil Bosh vazirlari}}
{{DEFAULTSORT:Netanyahu, Benjamin}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Dunyoviy yahudiylar]]</text>
      <sha1>3bgw4mbjwbjx5f6133j5ffvg4sl4stu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Videoformatlar</title>
    <ns>10</ns>
    <id>685692</id>
    <revision>
      <id>6314097</id>
      <parentid>4801307</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:30:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56324-66</username>
        <id>318823</id>
      </contributor>
      <comment>https://chatgpt.com/s/m_6ad89165ceb08191ba46cbf997d18697</comment>
      <origin>6314097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2792" sha1="sji3bngwvay5x904drx5s0mjem20mso" xml:space="preserve">{{Navbox with collapsible groups
 |name = Videoformatlar
 |state = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
 |title = [[Videoformat]]lar
 |listclass = hlist
 |selected = {{{1|TV}}}

 |sect1 = Televideniye
 |abbr1 = TV
 |list1 =
{{Navbox|subgroup

 |group1 = [[Analog televideniye|Analog]]
 |list1 =
{{Navbox|subgroup
  |groupwidth = 13em

 |group1 = 525 [[Video|satr]]
 |list1 =
* [[CCIR System M|System M]]
* [[NTSC]]
* [[NTSC-J]]
* [[PAL-M]]

 |group2 = 625 satr
 |list2 =
* [[PAL]]
** [[CCIR System B|System B]]
** [[CCIR System D|System D]]
** [[CCIR System G|System G]]
** [[CCIR System H|System H]]
** [[CCIR System I|System I]]
** [[CCIR System K|System K]]
* [[PAL-N]]
* [[PALplus]]
* [[SECAM]]
** [[CCIR System B|System B]]
** [[CCIR System D|System D]]
** [[CCIR System G|System G]]
** [[CCIR System K|System K]]
** [[CCIR System L|System L (SECAM-L)]]

 |group3 = [[Audio signali|Audio]]
 |list3 =
* [[Koʻp kanalli televizion ovoz|BTSC (MTS)]]
* [[EIAJ MTS|EIAJ]]
* [[NICAM]]
* [[SAP]]
* [[Sound-in-Syncs]]
* [[Zweikanalton|Zweikanalton (A2/IGR)]]

 |group4 = Yashirin signallar
 |list4 =
* [[Yashirin subtitrlar]]
* [[CGMS-A]]
* [[EPG]]
* [[GGCR]]
* [[PDC]]
* [[Telematn]]
* [[VBI]]
* [[VEIL]]
* [[VIT]]
* [[VITC]]
* [[WSS]]
* [[XDS]]

 |group5 = Tarix
 |list5 =
* [[Televizion tizimlar (1940-yillargacha)|1940-yillargacha]]
* [[Mexanik televideniye]]
* [[180 satrli televizion sistema|180 satr]]
* [[405 satrli televizion sistema|405 satr]]
** [[CCIR System A|System A]]
* [[441 satrli televizion sistema|441 satr]]
* [[Analog high-definition television system#819-line|819 satr]]
* [[MAC]]
* [[MUSE]]

}}

 |group2 = [[Raqamli televideniye|Raqamli]]
 |list2 =2

{{Navbox|subgroup
 |groupwidth = 13em

 |group1 = [[Satrlararo yoyilma]]
 |list1 =
* [[SDTV]]
** [[480i]]
** [[576i]]
* [[HDTV]]
** [[1080i]]

 |group2 = [[Progressiv yoyilma]]
 |list2 =
* [[LDTV]]
** [[1seg]]
** [[240p]]
** [[288p]]
* [[EDTV]]
** [[480p]]
** [[576p]]
* [[HDTV]]
** [[720p]]
** [[1080p]]
* [[UHDTV]]
** [[2160p]]
** [[4320p]]

 |group3 = [[MPEG-2]] standartlari
 |list3 =
* [[ATSC]]
* [[DVB]]
* [[ISDB]]
* [[DTMB]]
* [[DVB 3D-TV]]

 |group4 = [[H.264/MPEG-4 AVC|MPEG-4 AVC]] standartlari
 |list4 =
* [[ATSC|ATSC A/72]]
* [[DMB]]
* [[DTMB]]
* [[DVB]]
* [[SBTVD]]
* [[1seg]]

 |group5 = [[HEVC]] standartlari
 |list5 =
* [[ATSC 3.0]]

 |group6 = [[Hajmiy ovoz|Audio]]
 |list6 =
* [[Dolby Digital|AC-3]] ([[Hajmiy ovoz|5.1]])
* [[Dolby AC-4|AC-4]]
* [[DTS]]
* [[MPEG-1 Audio Layer II]]
* [[MPEG Multichannel]]
* [[PCM]]
* [[LPCM]]
* [[AAC]]
* [[HE-AAC]]
* [[MPEG-H 3D Audio]]

 |group7 = Yashirin signallar
 |list7 =
* [[AFD]]
* [[Yashirin subtitrlar]]
* [[DVB-CPCM|CPCM]]
* [[EPG]]
* [[Telematn]]

}}
}}
}}[[Turkum:Televideniye terminologiyasi]]&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>sji3bngwvay5x904drx5s0mjem20mso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Pushtuncha Vikipediya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>689665</id>
    <revision>
      <id>6314142</id>
      <parentid>5444956</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:24:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>شاه زمان پټان</username>
        <id>90195</id>
      </contributor>
      <origin>6314142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2237" sha1="i6wov2kicdl9i9opk014ggbz9gp2qxi" xml:space="preserve">{{Vikiloyiha
|title = Pushtuncha Vikipediya&lt;br /&gt;پښتو ويکيپېډيا
|image = Wikipedia-logo-v2-ps3.svg
|caption = ''Vikipediya'' logosi
|url = [http://ps.wikipedia.org/ ps.wikipedia.org]
|interwiki = [http://en.wikipedia.org/wiki/Main_Page Bosh sahifa]
|language = [http://meta.wikimedia.org/wiki/List_of_Wikipedias jami 285 tilda]
|kazahk = 
|founded = [[yanvar]] [[2003-yil]]
|founder = [[Vikimedia Jamgʻarmasi]]
|articles = {{NUMBEROF|ARTICLES|ps|N}}
|engine = Wikimedia
|license = erkin
|adv = yoʻq
}}
'''Pushtuncha Vikipediya''' ({{lang-ps|پښتو ويکيپېډيا}}) — Vikipediyaning [[pushtu tili]]dagi boʻlimi. Pushtuncha Vikipediya [[2003-yil]]ning yanvar  oyidan boshlab faoliyat yuritmoqda.&lt;ref name=&quot;statwmcreat&quot;&gt;[http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaGrowthSummary.htm Wikipedia Statistics: Creation history / Accomplishments.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070516100043/http://stats.wikimedia.org/EN/TablesWikipediaGrowthSummary.htm |date=2007-05-16 }} {{ref-en}}&lt;/ref&gt;

== Hozirgi ahvoli ==
{{CURRENTYEAR}}-yil {{CURRENTDAY}}-{{CURRENTMONTHNAME}} boʻyicha Pushtuncha Vikipediyada {{NUMBEROF|ARTICLES|ps|N}} maqolalar mavjud. {{NUMBEROF|USERS|ps|N}} foydalanuvchi roʻyxatdan oʻtgan, ularning {{NUMBEROF|ACTIVEUSERS|ps|N}} nafari oxirgi oy ichida kamida bitta tahrir qilgan, {{NUMBEROF|ADMINS|ps|N}} foydalanuvchi esa administrator. Jami tahrirlar soni — {{NUMBEROF|EDITS|ps|N}}. Teranligi (bugun): {{#expr: {{NUMBEROF|EDITS|ps}}*({{NUMBEROF|PAGES|ps}}-{{NUMBEROF|ARTICLES|ps}})^2/({{NUMBEROF|PAGES|ps}}*{{NUMBEROF|ARTICLES|ps}}^2) round 0}}

Pushtuncha Vikipediya [[Vikipediya:Vikipediyalar tizmasi|barcha Vikipediya boʻlimlari]] orasida maqolalar soni boʻyicha {{Vikipediya/Maqola soni boʻyicha oʻrni|ps}}-oʻrinda (''{{CURRENTDAY2}}.{{CURRENTMONTH}}.{{CURRENTYEAR}}'').

== Statistik tarixi ==
* Fevral 2006 — 100 maqola.
* Fevral 2009 — 1 000 maqola.
* Fevral 2014 — 5 000 maqola&lt;ref&gt;[https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_News#Wikipedias Wikipedias by article-count milestone.]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://ps.m.wikipedia.org Mobil versiyasi]

{{Wiki-stub}}

{{Vikipediya 10000-100000}}

[[Turkum:Vikipediya boʻlimlari]]</text>
      <sha1>i6wov2kicdl9i9opk014ggbz9gp2qxi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Xushnud Xudayberdiyev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>692880</id>
    <revision>
      <id>6313690</id>
      <parentid>6312574</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirjalol Qosimov</username>
        <id>224274</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6313690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10684" sha1="6zuljx5dhyx8fa4mtxedthqyeusrqtd" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi
| ismi                      = Xudoyberdiyev Xushnud Gʻayratovich
| tasvir                    = Xushnud xudoyberdiyev.jpg
| lavozimi_2                = [[Oʻzbekiston milliy axborot agentligi]] bosh direktorining birinchi o‘rinbosari
| tasvir_2                  = 
| uzunlik_2                 = 250px
| boshlanish davri_2        = [[2023-yil]] [[7-avgust]]dan
| tugash davri_2            = [[2026-yil]] [[15-oktabrgacha]]
| oʻtmishdoshi_2            = [[Jumanazar Meliqulov]]
| vorisi_2                  = 
| lavozimi_3                = Milliy mass-mediani qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi direktori
| boshlanish davri_3        = [[2019-yil]] [[10-oktyabr]]dan
| tugash davri_3            = [[2020-yil]] [[30-iyun]]gacha
| oʻtmishdoshi_3            = lavozim taʼsis etilgan
| vorisi_3                  = [[Aleksandra Kolesnichenko]]
| tavallud sanasi           = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1989|6|7}}
| tavallud joyi             = {{TavalludJoyi|Chiroqchi tumani}}, [[Qashqadaryo viloyati]]
| fuqaroligi                = {{UZB}}
| maʼlumoti                 = [[Toshkent davlat yuridik universiteti]]
| millati                   = oʻzbek
| unvoni                    = [[2-darajali yurist]]
| turmush_oʻrtogʻi          = [[Mehrinoz Abbosova]]
| bolalari                  = 1ta
| xizmat qilgan yillari     = 
| mukofotlari               = {{Oʻzbekiston belgisi}} {{Kelajak bunyodkori medali}}
| sayti                     = {{URL|xushnudbek.uz}}
| lavozim                   = O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti rahbari o‘rinbosari
| boshlanish davri          = [[2026-yil]] [[15-oktyabrdan]]
| tugash davri              = hozirgi vaqtgacha
| oʻtmishdoshi              = Farruh Omonov
}}
[[Fayl:Selfie with President of Uzbekistan.jpg|thumb|Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev hamda blogerlar selfisi. Registon maydoni. Samarqand. 26.08.2019 y.]]
[[File:Xushnud Xudoyberdiyev, Diyor Imomxoʻjayev va Muhrim Aʼzamxoʻjayev.jpg|thumb|Xushnud Xudoyberdiyev, [[Diyor Imomxoʻjayev]] va Muhrim Aʼzamxoʻjayev]]
'''Xushnud Gʻayratovich Xudoyberdiyev''' — [[oʻzbekiston]]lik huquqshunos, davlat va jamoat arbobi, bloger. [[Zakovat]] intellektual klubi bilimdonlaridan biri&lt;ref name=&quot;osm&quot;&gt;{{YouTube|WnNWCkWiiBg|Zakovatchi sifatida tanilgan, abituriyent va talabalar ko'makdoshi, huquqshunos, bloger bilan suhbat|logo=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Bosh vazir matbuot kotibi {{!}} Bekzod Hidoyatov |url=https://t.me/hidoyatov_bsh/81 |website=Telegram |access-date=2023-08-07}}&lt;/ref&gt;. 2026-yil 15-oktyabrdan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti rahbari o‘rinbosari.

== Biografiyasi ==
[[1989-yil]] [[7-iyun]]da [[Qashqadaryo viloyati]]ning [[Chiroqchi tumani]]da ziyoli oilada tugʻilgan. Millati — oʻzbek.

5 yoshligida [[Chiroqchi tumani]]dagi [[Habib Abdullayev]] nomidagi 3-oʻrta taʼlim maktabiga 1-sinfga oʻqishga borgan. [[2003-yil]]da Chiroqchi tumanidagi 2-ixtisoslashgan litseyning 9-sinfini tamomlab, [[Toshkent davlat yuridik universiteti]] qoshidagi Akademik litseyda oʻqishni davom ettirgan. [[2006-yil]]da [[Toshkent davlat yuridik universiteti]] [[bakalavr]] bosqichiga shartnoma asosida qabul qilingan.

2010-yilda yuridik institutni imtiyozli diplom bilan tamomlagan. 2010-yili [[Toshkent davlat yuridik universiteti]] magistratura boʻlimi „Jinoyat protsessi; kriminalistika va tezkor qidiruv huquqi; sud ekspertizasi“ yoʻnalishi magistranti boʻlgan. 2012-yilda magistratura boʻlimini muvaffaqiyatli tamomlagan.

2010—2013-yillarda [[Toshkent davlat yuridik universiteti]]da oʻqituvchi boʻlgan.

2013—2017-yillarda [[Oʻzbekiston kasaba uyushmalari federatsiyasi]] kengashi yuridik boʻlimi yuristkonsulti boʻlgan. Bir vaqtning oʻzida [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]]ning matbuot xizmati bosh mutaxassisi lavozimida xizmat qilgan&lt;ref name=&quot;osm&quot;/&gt;.

[[2019-yil]] [[26-dekabr]]da [[Respublika Oliy taʼlim kengashi]] aʼzosi etib tayinlangan&lt;ref&gt;[https://lex.uz/docs/4666572#4668847 Respublika oliy taʼlim kengashini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida]&lt;/ref&gt;.

[[2020-yil]] [[28-yanvar]]dan [[1-iyul]]gacha [[Milliy mass-mediani qoʻllab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi]] direktori sifatida faoliyat olib bordi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Bloger Xushnud Xudoyberdiev lavozimga tayinlandi |url=http://darakchi.uz/uz/84352 |kirish sanasi=2020-03-10 |arxivsana=2020-02-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200205122831/http://darakchi.uz/uz/84352 }}&lt;/ref&gt;.

[[2020-yil]] [[1-iyul]]da [[Oʻzbekiston milliy axborot agentligi]] direktorining oʻrinbosari etib tayinlangan&lt;ref&gt;[http://uza.uz/oz/society/tayinlov-za-ra-bariyatida-zgarish-b-ldi-01-07-2020 TAYINLOV: OʻzA rahbariyatida oʻzgarish boʻldi]&lt;/ref&gt;.

[[2023-yil]] [[7-avgust]]da Oʻzbekiston milliy axborot agentligi bosh direktori [[Abdusaid Koʻchimov]]ga birinchi oʻrinbosar etib tayinlandi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

[[2026-yil]] [[15-oktyabr|15-oktyabrda]] O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi [[Sherzod Asadov|Kommunikatsiyalar departamenti boshlig‘i]] o‘rinbosari etib tayinlandi[https://t.me/Press_Secretary_Uz/8052].&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://t.me/Press_Secretary_Uz/8052 |sarlavha=O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Rahbarining farmoyishi bilan Xushnud G‘ayratovich Xudayberdiyev O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi Kommunikatsiyalar departamenti boshlig‘i o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi. |sana=15-oktabr}}&lt;/ref&gt;

== Loyihalari va ijtimoiy faoliyati ==
2011-yilda [[Muhrim Aʼzamxoʻjayev]], [[Diyor Imomxoʻjayev]] va [[Qahramon Aslanov]] bilan birgalikda kun.uz internet-nashriga asos solgan.

[[2012-yil]]dan buyon „Xushnudbek.uz“ shaxsiy saytini yuritadi.

[[2018-yil]] may oyida Telegram messenjerida kanal ochgan, ayni paytda obunachilari soni 600 mingdan oshadi&lt;ref&gt;[https://uz.tgstat.com/blogs Huquqshunos Xushnudbek Xudoyberdievning Telegram kanali]&lt;/ref&gt;.

2004-yildan buyon [[Zakovat]] intellektual klubining aʼzosi va muntazam efir oʻyinlarida ishtirok etib keladi. Efir orqali ilk marta 2005-yil iyun oyida oʻyinlarda ishtirok etgan. Faoliyati davomida 9 marta Oliy liga finalida ishtirok etib, ulardan 4 tasida jamoasi bilan chempion boʻlgan.

Toʻrt karra [[Zakovat]] oʻyinlari chempioni (2007, 2009, 2011, 2016-yillar); 2008, 2010, 2012, 2015 va 2018-yillarda Oliy liga oʻyinlari finalchisi; 2008 hamda 2012-yilgi Oliy liga final oʻyinidagi „[[Zakovat]] terma jamoasi“ aʼzosi; 2008-yilda „Yilning eng yaxshi yosh bilimdoni“ nominatsiyasi sohibi; 2011-yilda „Yilning eng faol bilimdoni“ nominatsiyasi sohibi; 2013-yilda „Tomoshabinlar mehrini qozongan bilimdon“ nominatsiyasi sohibi boʻlgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://oyina.uz/uz/article/1860 |sarlavha=Huquqshunos Xushnudbek Xudoyberdiyev “Har bir inson hayoti davomida oʻqishi shart boʻlgan 10 kitob” tavsiya qiladi}}&lt;/ref&gt;.

2023-yildan buyon Qobil Xidirov, Otabek Bakirov, Laziz Hamidov va Muhrim Aʼzamxoʻjayev bilan birgalikda „Lolazor“ podkastini yuritadi.

== Mukofotlari ==
[[2014-yil]]i „Oltin qalam“ Milliy mukofotining „Jurnalistikada ijtimoiy masalalarni yoritishda innovatsion yechim va yondashuvlar“ nominatsiyasi sovrindori&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=„Turkiston“ saroyida MIT.uz — milliy internet tanlovi gʻoliblari taqdirlandi |url=https://journalist.uz/n/5428 |kirish sanasi=2020-03-10 |arxivsana=2021-01-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210118111800/http://journalist.uz/n/5428 }}&lt;/ref&gt;, „MIT.UZ — Milliy internet festivali“da „Eng yaxshi tahliliy sayt“ nominatsiyasida&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=MIT.UZ |url=https://daryo.uz/2014/09/24/turkiston-saroyida-mit-uz-milliy-internet-tanlovi-goliblari-taqdirlandi/ |kirish sanasi=2020-03-10 |arxivsana=2021-04-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210430125233/https://daryo.uz/2014/09/24/turkiston-saroyida-mit-uz-milliy-internet-tanlovi-goliblari-taqdirlandi/ }}&lt;/ref&gt; va „Uz domenlari Internet festivali“da „Eng yaxshi shaxsiy sahifa“ nominatsiyasida sovrindor boʻlgan&lt;ref&gt;{{Citation |year= |title=Itogi Internet-festivalya natsionalnogo domena UZ 2014 |url=https://nasimov.pro/2014/09/itogi-internet-festivalya-nacionalnogo-domena-uz-2014/ |access-date=2020-03-10 |archivedate=2020-03-25 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200325091653/https://nasimov.pro/2014/09/itogi-internet-festivalya-nacionalnogo-domena-uz-2014/ }}&lt;/ref&gt;.

[[2015-yil]]da „Jamiyat va men“ tanlovining „Eng yaxshi yoritilgan huquqiy mavzular“ nominatsiyasida gʻolib boʻlgan&lt;ref&gt;[http://uza.uz/oz/society/fidoyi-me-nat-etirofi-20-02-2015 Fidoyi mehnat eʼtirofi]&lt;/ref&gt;.

[[2016-yil]]da „[[Oʻzbekiston belgisi]]“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlangan&lt;ref&gt;[https://kun.uz/news/2016/12/03/bir-guru-eslar-uzbekiston-belgisi-kukrak-nisoni-bilan-takdirlandilar Bir guruh yoshlar „Oʻzbekiston belgisi“ koʻkrak nishoni bilan taqdirlandilar]&lt;/ref&gt;.

[[2018-yil]]da Oʻzbekiston blogerlari chempionatida 2-oʻrinni olgan&lt;ref&gt;[https://blog.xabar.uz/natijalar Blogerlar chempionati]&lt;/ref&gt;, [[Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi]] tomonidan oʻtkazilgan „Eng yaxshi huquq targʻibotchisi“ tanlovida „Huquqiy madaniyatni targʻib qiluvchi eng yaxshi mutaxassis“ nominatsiyasida gʻolibi boʻlgan&lt;ref&gt;[https://teletype.in/@huquqiy_axborot/ByjxBkpD7 „ENG YaXShI HUQUQ TARGʻIBOTChISI“ TANLOVI GʻOLIBLARI ANIQLANDI]&lt;/ref&gt;.

[[2019-yil]]da „Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi“ koʻkrak nishoni va [[Kelajak bunyodkori medali]] bilan taqdirlangan&lt;ref&gt;[http://uza.uz/oz/documents/matbuot-va-ommaviy-akhborot-vositalari-khodimlari-kuni-munos-27-06-2019 Matbuot va ommaviy axborot vositalari xodimlari kuni munosabati bilan soha xodimlaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisida]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://t.me/huquqiyaxborot/6006 „Huquqiy targʻibot ishlari aʼlochisi“ koʻkrak nishonining ilk sohiblari maʼlum boʻldi]&lt;/ref&gt;.

== Oilasi ==
Turmush oʻrtogʻi — [[Mehrinoz Abbosova|Mehrinoz Nosirjon qizi Abbosova]], [[Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki]] raisining maslahatchisi, [[Zulfiya nomidagi davlat mukofoti]] sohibasi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Vikiiqtibos}}
* {{Facebook|xushnudjohn}}
* {{Twitter|xushnudbeck}}
* {{Telegram|xushnudbek}}
* [https://www.instagram.com/xushnudbek/ Xushnud Xudayberdiyev] [[Instagram]] sahifasi
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Blogerlar]]
[[Turkum:21-asr Oʻzbekiston siyosatchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston huquqshunoslari]]
[[Turkum:Oltin qalam milliy mukofoti sohiblari]]</text>
      <sha1>6zuljx5dhyx8fa4mtxedthqyeusrqtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Begis Temirbaev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>701097</id>
    <revision>
      <id>6313856</id>
      <parentid>6312983</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T16:20:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Havola: «Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist» maqolasiga</comment>
      <origin>6313856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7734" sha1="qe8x6gpb02qr3uegvdjr3q8zl9zebp3" xml:space="preserve">{{Infobox musiqachi
| Ismi                     = Begis Temirbaev
| Asl ismi                 = {{lang-kaa|Begisbay Temirbaev}}
| Tugʻilgan paytidagi ismi = Temirbaev Begisbay Jumabaevich
| Tavalludi sanasi         = 29 iyun 1978
| Tavalludi joyi           = [[Nukus]], [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]]
| Fuqaroligi               = {{bayroqikon|Oʻzbekiston}}
| Foto                     = Begis Temirbaev.jpg
| Eni                      = 220px
| Faoliyat-yillari         = 
| Amplua                   = tenor
}}
'''Begisbay Jumabayevich (Begis) Temirbayev''' (1978-yil 29-iyunda [[Nukus]]da tugʻilgan) — qoraqalpoq musiqachisi va davlat arbobi, 2023-yil sentyabrdan Qoraqalpogʻiston Respublikasi madaniyat vaziri&lt;ref name=&quot;jk&quot;&gt;[https://t.me/s/joqargikenes/17019 Қарақалпақстан Республикасы Мәденият министри лаўазымына Темирбаев Бегисбай Жумабаевич тайынланды] — Joqarǵı Keńes.uz, 2023-09-13.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gazeta&quot;&gt;[https://www.gazeta.uz/uz/2023/09/14/karakalpakstan/ Бегисбай Темирбаев Қорақалпоғистон маданият вазири бўлди] — Gazeta.uz, 2023-09-14.&lt;/ref&gt;, [[Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist]] (2009)&lt;ref name=&quot;sputnik&quot;&gt;[https://uz.sputniknews.ru/20230914/karakalpakstan-ministr-kultura-naznacheniye-38912662.html В Каракалпакстане назначили нового министра культуры — что о нём известно] — Sputnik Узбекистан, 2023-09-14.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hudud&quot;&gt;[https://new.hudud24.uz/news/begis-temirbaev-korakalpogiston-madaniyat-vaziri-buldi Бегис Темирбаев Қорақалпоғистон маданият вазири бўлди] — Hudud24.uz, 2023-09-13.&lt;/ref&gt;.

== Biografiya ==
1978-yil 29-iyunda Nukus shahrida tugʻilgan&lt;ref name=&quot;intv&quot;&gt;B. J. Temirbaevning oʻz soʻzlariga koʻra (suhbat, 2026-yil 19-oktyabr).&lt;/ref&gt;. Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universitetini tamomlagan: 2005-yilda bakalavr, 2007-yilda magistr (musiqa taʼlimi)&lt;ref name=&quot;gov&quot;&gt;[https://gov.uz/ru/madaniyat/departments/regional?active=573 Темирбаев Бегисбай Жумабаевич — Биография] — Ministry of Culture of Uzbekistan portal (gov.uz).&lt;/ref&gt;.

=== Mehnat faoliyati ===
Rasmiy tarjimai holga koʻra&lt;ref name=&quot;gov&quot; /&gt;:
* 1997—2001 — Qoʻngʻirot tumani madaniyat boʻlimi boshligʻi;
* 2008—2011 — Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti Maʼrifat va madaniyat markazi metodisti;
* 2011—2014 — «Gulzor» Qoraqalpoq davlat folklor ansambli direktori;
* 2014—2015 — «Ayqulash yulduzlari» milliy folklor ansambli orkestri musiqachisi, 2015—2017 — yakkaxon xonandasi;
* 2017—2019 — «Oʻzbekkonsert» davlat muassasasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi boʻlimi direktori;
* 2019—2023 — Oʻzbekiston davlat filarmoniyasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi boʻlimi bosh rejissyori;
* 2023 — «Ayqulash» Qoraqalpoq davlat milliy folklor ansambli direktori.

== Musiqiy faoliyati ==
Tenor. 2021-yilda Ufada VI Jahon folklor festivalida qatnashgan&lt;ref name=&quot;lgz&quot;&gt;[https://lgz.ru/news/romantika-oseni-v-ufe/ «Романтика осени» в Уфе] — Литературная газета, 2024-08-26.&lt;/ref&gt;. 2024-yil avgustda Ufadagi «Romantika oseni» klassik musiqa II festivalida solist sifatida qatnashib&lt;ref name=&quot;bash&quot;&gt;[https://www.bashinform.ru/news/culture/2024-08-19/v-ufe-na-sovetskoy-ploschadi-k-yubileyu-goroda-vystupyat-dva-simfonicheskih-orkestra-3890434 В Уфе на Советской площади к юбилею города выступят два симфонических оркестра] — Башинформ, 2024-08-19.&lt;/ref&gt;, qoraqalpoq xalq qoʻshigʻi «Aydinlar» va kinofilmdan qoʻshiq ijro etdi&lt;ref name=&quot;lgz&quot; /&gt;. 2024-yil noyabrda Qozonda Qoraqalpogʻiston artistlari konsertida chiqish qildi&lt;ref name=&quot;tatar&quot;&gt;[https://tatar-inform.tatar/news/kazanda-saryk-bazary-festivale-kysalarynda-karakalpakstan-artistlary-koncerty-buldy-5896842 «Казанда Шәрык базары» фестивале кысаларында Каракалпакстан артистлары концерты булды] — Татар-информ, 2024-11-27.&lt;/ref&gt;.

== Madaniyat vaziri ==
2023-yil 13-sentyabrda Qoraqalpogʻiston Joʻqorgʻi Kengesi Raisining madaniyat va sanʼat xodimlari bilan uchrashuvida madaniyat vaziri lavozimiga tasdiqlandi&lt;ref name=&quot;jk&quot; /&gt;; bu lavozimda Qalbay Turdiyevning oʻrnini egalladi&lt;ref name=&quot;gazeta&quot; /&gt;. Tayinlanish haqida Kursiv Media ham xabar berdi&lt;ref name=&quot;kursiv&quot;&gt;[https://uz.kursiv.media/2023-09-13/minkult-karakalpakstana-vozglavil-eks-rukovoditel-folklornogo-ansamblya/ Минкульт Каракалпакстана возглавил экс-руководитель фольклорного ансамбля] — Kursiv Media, 2023-09-13.&lt;/ref&gt;.

2023-yil 13-noyabrda Oʻzbekiston davlat sanʼat va madaniyat instituti Nukus filialida «Vazir va yoshlar» uchrashuvini oʻtkazdi&lt;ref name=&quot;nukus&quot;&gt;[https://uzdsmi-nf.uz/ru/ministr-kultury-respubliki-karakalpakstan-b-temirbaev-posetil-nukusskij-filial-uzbekskogo-naczionalnogo-instituta-iskusstva-i-kultury-i-vstretilsya-s-molodezhyu-filiala/ Министр культуры Б. Темирбаев посетил Нукусский филиал УзГИИК] — 2023-11-13.&lt;/ref&gt;. 2025-yil 18-sentyabrda Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat akademik musiqali teatrida matbuot anjumani oʻtkazib, vazirlik rejalarini: Markaziy Osiyo xalqlari milliy musiqa asboblarini ishlab chiqarish ustaxonasi, yozuvchi Toʻlepbergen Qayipbergenov muzeyi va 2023-yilda boshlangan «Yosh» estrada loyihasini 2026-yilda butun Oʻzbekiston boʻylab oʻtkazishni bayon etdi&lt;ref name=&quot;press25&quot;&gt;[https://gov.uz/ru/karakalpakstan/news/view/86531 Пресс-конференция министра культуры Каракалпакстана] — Совет министров Республики Каракалпакстан, 2025-09-18.&lt;/ref&gt;; vazirlik maʼlumotlariga koʻra, muzeyga 251 million 250 ming soʻm ajratilgan, «Yosh» loyihasining ikkinchi mavsumida 400 dan ortiq yosh qatnashgan&lt;ref name=&quot;uza&quot;&gt;[https://uza.uz/uz/posts/qoraqalpoq-sanati-jahon-arenalarida_761789 Qoraqalpoq san’ati jahon arenalarida] — UzA, 2025-09-18.&lt;/ref&gt;.

== Unvonlari ==
* [[Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist]] (2009)&lt;ref name=&quot;sputnik&quot; /&gt;.
* Boshqirdiston Respublikasi xalq artisti (2024): bu haqda Oʻzbekiston Madaniyat vazirligi 2024-yil 9-sentyabrda xabar bergan&lt;ref name=&quot;govxalq&quot;&gt;[https://gov.uz/oz/madaniyat/news/view/20901 #Xushxabar] — Ministry of Culture of Uzbekistan, 2024-09-09.&lt;/ref&gt;; farmon topilmadi, «Literaturnaya gazeta» esa festivalda faxriy yorliq bilan taqdirlangani haqida yozadi&lt;ref name=&quot;lgz&quot; /&gt;.
* Dotsent ilmiy unvoni («Xalq ijodiyoti» kafedrasi, 2023)&lt;ref name=&quot;docent&quot;&gt;[https://uzdsmi-nf.uz/ru/sem-prepodavatelej-udostoilis-uchyonogo-zvaniya-professora-sem-prepodavatelej-uchyonoe-zvanie-doczenta/ Семь преподавателей удостоились учёного звания профессора...] — УзГИИК Нукусский филиал, 2023-10-09.&lt;/ref&gt;.

== Ijodi ==
* 2016 jili Begis Temirbaev, „Navo“ telekanalida qirgʻoqlari efirga uzatiladigan „ Navo shou“ koʻrsatuvida ishtirok qilishdi.&lt;ref&gt;[https://kruz. uz/uz/news/show/565 Qoraqalpoq eshtrada yulduzlari „Navo shou“ da]{{Deadlink|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

{{DEFAULTSORT:Temirbaev, Begis}}
[[Turkum:Qoraqalpogʻiston]]
[[Turkum:Nukusda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Qoʻshiqchilar]]</text>
      <sha1>qe8x6gpb02qr3uegvdjr3q8zl9zebp3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jenisbek Piyazov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>705771</id>
    <revision>
      <id>6313857</id>
      <parentid>6194268</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T16:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Havola: «Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist» maqolasiga</comment>
      <origin>6313857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7390" sha1="onyiacwxuumkl95fzthnu7pay5p5ilk" xml:space="preserve">{{Musiqachi bilgiqutisi|ismi=Jenisbek Burkitovich Piyazov|asl_ismi={{lang-kaa|Piyazov Jen'isbek Burkitovich}}|tasvir=Jenisbek Piyazov.jpg|tavallud_sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1988|05|9}}|tavallud_joyi=[[Nukus]], [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]]|fuqaroligi={{UZB}}|faoliyat yillari=2007—hozirgacha|kasblari=opera xonandasi|janr=[[opera]]|turmush_oʻrtogʻi=Xurliman Tleumuratova}}

'''Jenisbek Burkitovich Piyazov''' ({{lang-kaa|Piyazov Jeńisbek Burkitovich }}; 1988-yil 9-mayda Nukus shahrida tugʻilgan) — oʻzbek va qoraqalpoq opera xonandasi (bas), vokalchilar respublika tanlovi, XII “Qozoq romansiadasi” xalqaro tanlovi, XIII Moskva yosh rus romansi ijrochilari xalqaro tanlovi 1-oʻrin laureati.  Muslim Magomayev nomidagi xalqaro vokal tanlovining Gran-pri sovrindori (2012). [[Oʻzbekiston xalq artisti]] (2021), [[Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist]] (2014)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://press.natlib.uz/uz/editions/1472 |sarlavha=„Xalq so‘zi&quot; gazetasi 2014-yil 23-avgust soni  O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2014-yil 22-avgustdagi &quot;O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining yigirma uch yilligi munosabati bilan Fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, adabiyot, madaniyat, san’at, ma’naviyat va ma’rifat, ommaviy axborot vositalari hamda ijtimoiy sohalar xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida» gi farmon |Qaralgan sana=19.10.2024 |sana=http://press.natlib.uz/ }}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; va [[Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist]] (2012).

== Biografiyasi ==
Jenisbek Burkitovich Piyazov 1988-yil 9-mayda Nukusda tugʻilgan. 2007-yilda Nukus madaniyat va sanʼat kollejini tamomlagan. Shu yili Jenisbek Piyazov „Yosh opera“ respublika tanlovida birinchi darajali diplom bilan taqdirlanib, Oʻzbekiston davlat konservatoriyasiga „qoʻshiqchilik“ mutaxassisligi boʻyicha oʻqishga qabul qilinadi. 2007-yilda baland ovozi (bas) va operadagi isteʼdodi tufayli Nihol mukofotiga sazovor boʻlgan. 2009-yilda [[Alisher Navoiy nomidagi davlat akademik katta teatri]]ga vokalchi sifatida ishga qabul qilingan. 2010-yilda Jenisbek Piyazov Belorussiyaning Minsk shahrida jahondagi eng iqtidorli yosh vokalchilar qatoridan joy olgan, taniqli opera ustasi D.Vdovin va taniqli dirijyor Y.Bashmet rahbarligida mahorat darslarida tahsil olgan. Respublika sanʼat ustalari va yosh ijrochilar ishtirokidagi konsert dasturida mehmonlar olqishiga sazovor boʻlgani uchun [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]] davlat rahbarlari kengashi tomonidan „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan. 2011-yilda Oʻzbekiston davlat konservatoriyasini „Akademik xonanda“ yoʻnalishi boʻyicha tamomlagan. 2011—2012-yillarda Germaniyaning Myunxen shahrida boʻlib oʻtgan Gut-Immling xalqaro opera festivaliga taklif etilgan. Hamdoʻstlik solisti Jenisbek Piyazov dunyoning eng mashhur opera xonandalari bilan birga sahnada ajoyib operalarni ijro etadi. Hozir Jenisbek Burkitovich Piyazov Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi oʻqituvchisi.

== Oilasi ==
Otasi Piyazov Burkit, onasi Saburova Injigul, ukalari Piyazov Akylbek Burkitovich, Piyazov Nurlibek Burkitovich, Piyazov Janibek Burkitovich, singillari Piyazova Baxit Burkitovna, Piyazova Aynura Burkitovna, turmush oʻrtogʻi Xurliman Tleumuratova

== Ijodiy faoliyati ==
Jenisbek Piyazov 2008—2010-yillarda Rossiya, [[Ozarbayjon]], Belorussiya, [[Qozogʻiston]], [[Fransiya]], Ispaniya, Portugaliya, [[Germaniya]], [[Avstriya]], Xitoy, Koreya, Malayziya kabi dunyoning koʻplab mamlakatlarida oʻtkazilgan nufuzli xalqaro tanlov va festivallarda ishtirok etgan.

„Sevilyalik sartarosh“, „Marvarid baliqchilari“, „Don Xuan“, „Yuliy Sezar“, „Yevgeniy Onegin“, „Figaroning uylanishi“, „Maysaraning ishi“ „Husayn Boyqaro“ operalaridan ariya ijro etgan.

Vokal sanʼatini oʻz ona yurtida targʻib etishda hissa qoʻshgani tufayli isteʼdodli xonanda sifatida mashhur boʻladi. Shunigdek, Moskva shahrida yosh ijrochilar ishtirokida oʻtkazilgan XIII „Rus romansi“ xalqaro tanlovida 1-oʻrin, Ostona shahrida oʻtkazilgan Bibigul Tulegenova nomidagi V xalqaro vokalchilar tanlovida, Ozarbayjonning Boku shahrida oʻtjazilgan „Bul-bul“ V xalqaro tanlovida 2-oʻrinni egallagan.

Oʻzining isteʼdodi bilan Oʻzbekiston shon-shuhratini oʻzbek va xalqaro maydonda yoyish yoʻlidagi fidokorona xizmatlari uchun Jenisbek Piyazov 2012-yilda „[[Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist]]“ unvoni bilan taqdirlangan. Oʻsha yili Rossiyaning Moskva shahrida oʻtkazilgan „Muslim Magomayev“ II xalqaro vokal tanlovining gran-prisini qoʻlga kiritib, jahonga mashhur boʻlgan rossiyalik maestros V.Spivakov va V.Fidoseyevlar bilan uchrashadi. Shu kungacha ularning qoʻshma kontsert dasturlarida ishtirok etib keladi.

2013-yil sentyabr oyidan Jenisbek Piyazov yirik davlat konsert dasturlari va xalqaro „Sharq taronalari“ festivalida muntazam ishtirok etib kelmoqda

2014-yilda Jenisbek Piyazov „Katta Opera“ loyihasida ishtirok etgan.

2018-yilda Aqtoʻbe shahrida Qurmangazi orkestrining gastrol safarida qatnashgan.

2018-yilda Jenisbek Piyazov „Oʻzbekiston“ xalqaro anjumanlar saroyida boʻlib oʻtgan „Open Spring yoki Moviy Bahor“ konsertida Frank Sinatra ijrosidagi „My way“ kompozitsiyasini ijro etgan.

2019-yilda Italiyaning Milan shahridagi jahonga mashhur La Skala teatri sahnasida qoʻshiq kuylagan birinchi oʻzbekistonlik hisoblanadi.

2020-yilda Jenisbek Piyazov „Matbaa va axborotlashtirishni rivojlantirishdagi xizmatlari uchun“ mukofoti bilan taqdirlangan.

== Ommaviy ijrolari ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
| colspan=&quot;3&quot; | '''Yakkaxon konsertlar'''
|
|-
!Sanasi
!Nomi
!Oʻtkazilgan joyi
!Shahar
|-
|2017
|Per Amore
|„Xalqlar doʻstligi“ saroyi
|[[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]
|-
|2018
|Muslim Magomayev xotirasiga bagʻishlangan
|„Xalqlar doʻstligi“ saroyi
|[[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]
|-
|2019
|Falsh Nota
|„Xalqlar doʻstligi“ saroyi
|[[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]
|}
== Mukofotlari ==
* 2007-yilda „Nihol“ mukofoti bilan taqdirlangan;
* 2010-yilda „Shuhrat“ medali bilan taqdirlangan;
* 2012-yil [[Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist]];
* 2014-yil Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist;
* 2012-yil Muslim Magomayev nomidagi ikkinchi xalqaro tanlovning Gran-pri gʻolibi (moskva);
* 2009-yil „Romansiada-2009“ rus romantikasining yosh ijrochilari XIII Moskva xalqaro tanlovi laureati;
* Bul-bul nomidagi xalqaro vokalchilar tanlovida 2-oʻrin sohibi;.
* 2021-yilda Oʻzbekiston xalq artisti unvoni bilan taqdirlangan.{{manba kerak}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{tashqi havolalar}}

== Havolalar ==
* 
* [https://t.me/jenisbekpiyazovchat Jenisbek Piyazov] on [[Telegram]]

{{DEFAULTSORT:Piyazov, Jenisbek}}
[[Turkum:1988-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:9-mayda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Nukusda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston opera qoʻshiqchilari]]
[[Turkum:Shuhrat medali sohiblari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston xalq artistlari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar]]
[[Turkum:Oʻzbek musiqachilari]]
[[Turkum:Oʻzbek tilida xonandalar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak qoʻshiqchilar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha qoʻshiqchilar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha musiqachilar]]</text>
      <sha1>onyiacwxuumkl95fzthnu7pay5p5ilk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yangihayot (metro bekati)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>707811</id>
    <revision>
      <id>6314032</id>
      <parentid>3927826</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:13:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6314032</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1357" sha1="ek068a70z673ntjggvfh5l1kh5grzmo" xml:space="preserve">{{maʼnolari|Yangihayot (maʼnolari)}}
{{Metro bekati
 |Shrift rangi = #FFFFFF
 |Rang = #{{Toshkent metropoliteni/Liniya rangi|1}}
 |Nomi = Yangihayot
 |Liniya = [[Chilonzor yoʻli]]
 |Ochilish sanasi = [[26-dekabr]] [[2020-yil]] 
 |Tuman = [[Sergeli tumani]]
 |Turi = Yerusti
 |Koʻchalarga chiqish = Shokirariq koʻchasi&lt;br/&gt;[[Mirzo Tursunzoda]] koʻchasi
 |Yerusti transporti = [[Toshkent avtobuslari|A]]: 8, 59
 |Avvalgi bekat = [[Sirgʻali (metro bekati)|Sirgʻali]]
 |Keyingi bekat = [[Chinor (metro bekati)|Chinor]]
}}
'''Yangihayot''' — [[Toshkent metropoliteni]] [[Chilonzor yoʻli]]ning bekatlaridan biri. Bekat [[2020-yil]] [[26-dekabr]]da ishga tushirilgan&lt;ref&gt;https://www.goldenpages.uz/metro/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.qalampir.uz/uz/news/k-iyet-k-ipchok-choshtepa-toshkent-metrosining-yer-usti-bekatlariga-nom-berildi-87908|title=“Qiyot”, “Qipchoq”, “Choshtepa”: Toshkent metrosining yer usti bekatlariga nom berildi }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kun.uz/uz/news/2023/04/25/toshkent-yerusti-metrosining-yana-5-ta-bekati-foydalanishga-topshirildi|title=Toshkent yerusti metrosining yana 5 ta bekati foydalanishga topshirildi }}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{metro-stub}}
{{Toshkent metropoliteni}}
[[Turkum:2020-yilda ochilgan temiryoʻl bekatlari]]
[[Turkum:2020-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]</text>
      <sha1>ek068a70z673ntjggvfh5l1kh5grzmo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>NCIS</title>
    <ns>0</ns>
    <id>708079</id>
    <revision>
      <id>6313880</id>
      <parentid>6308192</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T02:35:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Stephan1000000</username>
        <id>46619</id>
      </contributor>
      <comment>510</comment>
      <origin>6313880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3102" sha1="om5nhce9ufoyrp9px5gqh5gka2om946" xml:space="preserve">{{Telekoʻrsatuv bilgiqutisi
| show_name                 = NCIS
| tasvir                = NCIS (TV series) logo.svg
| image_alt            = 
| genre                = {{Plainlist|
* [[Amal]]
* [[Harbiy]]
* [[Politsiya protsessual]]
}}
| creator              = {{unbulleted list|[[Donald P. Bellisario]]|[[Don McGill]]}}
| writer               = 
| starring             = &lt;!-- Per the infobox instructions, original cast members are listed first in the order presented in the opening credits, followed by additional cast members in the order that they joined the show. Please do not modify the order of this list or remove anyone from it. --&gt;{{Plainlist|
* [[Mark Harmon]]
* [[Sasha Alexander]]
* [[Michael Weatherly]]
* [[Pauley Perrette]]
* [[David McCallum]]
* [[Sean Murray]]
* [[Cote de Pablo]]
* [[Lauren Holly]]
* [[Rocky Carroll]]
* [[Brian Dietzen]]
* [[Emily Wickersham]]
* [[Wilmer Valderrama]]
* [[Jennifer Esposito]]
* [[Duane Henry]]
* [[Maria Bello]]
* [[Diona Reasonover]]
}}
| theme_music_composer = Numeriklab
| opentheme            = &quot;NCIS Theme&quot;
| endtheme             = &quot;NCIS Theme&quot;
| composer             = {{unbulleted list|[[Joseph Conlan]]|Brian Kirk}}
| country              = [[AQSh]]
| language             = [[Ingliz tili|Inglizcha]]
| num_seasons          = 24
| num_episodes         = &lt;onlyinclude&gt;510&lt;/onlyinclude&gt;&lt;!--Do not remove these tags, these are needed to transclude the episode count to the List of Episodes page--&gt;
| list_episodes        = 
| executive_producer   = {{unbulleted list|[[Donald P. Bellisario]]|[[Steven D. Binder]]|[[Shane Brennan]] (2007–15)|Frank Cardea|[[Gary Glasberg]] (2009–16)|[[Chas. Floyd Johnson]]|[[George Schenck]] (2011–18)|[[Mark Harmon]]|[[Mark Horowitz]]}}
| producer             = {{unbulleted list|David Bellisario|Avery C. Drewe}}
| cinematography       = Billy Webb
| runtime              = 39–44 daqiqa
| company              = {{unbulleted list|[[Donald P. Bellisario|Belisarius Productions]] (2003-yil–hozirgi kunga qadar)|[[Paramount Television|Paramount Network Television]] (2003—2006)|[[CBS Studios|CBS Paramount Network Television]] (2006—2009)|[[CBS Studios|CBS Television Studios]] (2009—2020)|[[CBS Studios]] (2020-yil-hozirgi kunga qadar)}}
| distributor          = [[CBS Media Ventures]]
| network              = [[CBS]]
| picture_format       = {{unbulleted list|[[HDTV]] [[1080i]]}}
| audio_format         = [[Dolby Digital|Dolby Digital 5.1]]
| first_aired          = {{Start date|2003|9|23}}
| last_aired           = hozirgi
| related              = {{unbulleted list|''[[JAG]]''|''[[NCIS: Los Angeles]]''|''[[NCIS: New Orleans]]''}}
}}

'''''NCIS''''' — 2003-yil 23-sentyabrda [[CBS]] telekanalida premerasi boʻlgan [[AQSh|Amerika]] teleserialidir.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
*{{rasmiy sayt|http://www.cbs.com/shows/ncis}}
*{{IMDbda film|0364845|NCIS}}

[[Turkum:AQSh teleseriallari]]
[[Turkum:CBS dasturlari]]
[[Turkum:Ingliz tilidagi televizion shoular]]
[[Turkum:2000-yillar teleseriallari]]
[[Turkum:2010-yillar teleseriallari]]
[[Turkum:2020-yillar teleseriallari]]</text>
      <sha1>om5nhce9ufoyrp9px5gqh5gka2om946</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay</title>
    <ns>3</ns>
    <id>709119</id>
    <revision>
      <id>6314064</id>
      <parentid>6311593</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:55:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artemev Nikolay</username>
        <id>46453</id>
      </contributor>
      <comment>/* AliPos maqolasini qayta ko‘rib chiqish haqida */ Javob</comment>
      <origin>6314064</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22667" sha1="1louwwjxb7m5zu19vznv7ml3mpo0pt0" xml:space="preserve">{{Yangilarini pastdan}}
{{/Arxivchalar}}

== Turkiya oyligida ishtirok eting ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Flag of Turkey.svg|180px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; |'''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkiya oyligi|Turkiya oyligi]]'''
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |Hurmatli {{PAGENAME}}. Sizni 2026-yilning 1-yanvaridan 31-yanvariga qadar davom etadigan Turkiya oyligida ishtirok etishga chorlayman! Loyihada ishtirok etish va qoidalar bilan uning [[Loyiha:Mavzuli oylik/Turkiya oyligi|asosiy sahifasida]] tanishishingiz mumkin.

Mavzuli oyliklar haqida koʻproq maʼlumot olish uchun [[:Loyiha:Mavzuli oylik]] sahifasi bilan tanishib chiqishingiz mumkin.
|}

Hurmat bilan [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 10:14, 2026-yil 4-yanvar (UTC)
&lt;/div&gt;

== Qayta tiklash soʻrovi  ==

. [[Foydalanuvchi:Umarbek2004|Umarbek2004]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarbek2004|munozara]]) 01:59, 2026-yil 22-yanvar (UTC)

== Шахло Салаева  ==

Здравствуйте, я создал и разместил в Википедии отрывок из краткого интервью о Шахло Салаевой '''TseriesUZ''' от вас 10 часов назад, почему вы удалили статью без одобрения, сказав, что она непопулярна, жители Узбекистана ее хорошо знают, пожалуйста, верните на место Википедии!  [[Maxsus:Contributions/&amp;#126;2026-11509-37|&amp;#126;2026-11509-37]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&amp;#126;2026-11509-37|talk]]) 09:54, 2026-yil 21-fevral (UTC)

== Shahlo Salayeva sahifasini qayta tiklash haqida ==

Hurmatli Vikipediya ma’muriyati,
Men tomonidan yaratilgan Shahlo Salayeva haqidagi maqola 2026-yil 21-fevral kuni “ensiklopedik ahamiyatga ega emas” sababi bilan o‘chirildi. Biroq, ushbu shaxsning ijodiy faoliyati va ommaviy tanilishi mustaqil manbalar orqali tasdiqlanadi.
Shahlo Salayeva — o‘zbek estrada xonandasi, ayniqsa Xorazm va Toshkent estrada yo‘nalishlarida ijod qiluvchi san’atkor. U haqiqiy shaxs bo‘lib, quyidagi faktlar bilan tasdiqlanadi:
Tug‘ilgan sanasi: 11-may 1993-yil.
Ta’limi: O‘zbekiston davlat konservatoriyasida 2011–2015-yillarda tahsil olgan.
Mukofotlari: “Zulfiya” davlat mukofoti sohibasi.
Ijodiy faoliyati: 2017-yildan buyon estrada yo‘nalishida faoliyat yuritib kelmoqda.
Mustaqil manba: Afisha.uz sahifasida 2026-yil 16-fevral kuni “Xalqlar do‘stligi” saroyida bo‘lib o‘tadigan “Mani sev jonim” nomli konsert dasturi haqida e’lon berilgan (https://www.afisha.uz/uz/concerts/2026/01/09/shahlo-salayeva). Bu xonandaning ijodiy faoliyatini tasdiqlovchi mustaqil OAV manbasidir.
Yuqoridagi dalillar shuni ko‘rsatadiki, Shahlo Salayeva — ommaga tanilgan, ijodiy faoliyat yuritayotgan san’atkor va ensiklopedik ahamiyatga ega shaxsdir. Shu sababli, uning haqidagi maqolani qayta tiklashni so‘rayman. [[Foydalanuvchi:TseriesUZ|TseriesUZ]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:TseriesUZ|munozara]]) 10:17, 2026-yil 21-fevral (UTC)

:Vikipediyaga qiziqish bildirganingiz uchun rahmat. Lekin, men bu shaxsning ahamiyatini topmadim. Yangi manbalarni qidirib ko‘ring va qumloqda sahifa yarating / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 03:15, 2026-yil 25-fevral (UTC)
::Subject: Additional evidence for restoring the Shahlo Salayeva page
::Dear Artemev Nikolay and Wikipedia administration,
::Thank you for your response and recommendation. I would like to draw your attention to the following important points regarding the restoration or re-creation of the page:
::State awards and official recognition: Shahlo Salayeva is the winner of the State Prize named after &quot;Zulfiya&quot;. According to Wikipedia's criteria for the importance of individuals (VP:BIO), persons awarded prestigious state awards and titles are automatically considered to be of encyclopedic importance.
::Major concerts and independent sources: She is an artist who has given a solo concert at the &quot;Friendship of Peoples&quot; Palace, one of the main stages of the country (source Afisha.uz).
::Sandbox Project: According to your suggestion, I will first fully develop the page on my sandbox page with links to official media (television, press and authoritative publications) interviews and articles.
::I am ready to revise the article in accordance with the rules and in an impartial language. Taking into account the fact of the above state award, I ask you to help me evaluate the page.
::Sincerely,
::TseriesUZ [[Foydalanuvchi:TseriesUZ|TseriesUZ]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:TseriesUZ|munozara]]) 13:53, 2026-yil 20-avgust (UTC)
:::Assalomu alaykum. Maqolani avval qumloqda yarating, shundan so‘ng menga qayta yozing / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 16:38, 2026-yil 20-avgust (UTC)
::::[[Foydalanuvchi:TseriesUZ/qumloq|Foydalanuvchi:TseriesUZ/qumloq - Vikipediya]] [[Foydalanuvchi:TseriesUZ|TseriesUZ]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:TseriesUZ|munozara]]) 16:44, 2026-yil 20-avgust (UTC)
:::::Zulfiyaning mukofot olgani o‘z-o‘zidan ahamiyat kasb etmaydi va men bu faktni tekshirish uchun havola ko‘rmayapman. Maqolani ko‘rib chiqdim, bu holda uning qomusiy ahamiyati yo‘q. [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat (kishilar)|Ahamiyatlilik qoidalarini]] diqqat bilan o‘rganing / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 16:59, 2026-yil 20-avgust (UTC)

== Iltimosnoma ==

Assalomu alaykum, hormang!
Sizdan [[Vikipediya:VikiAyollar_marafoni]] uchun maxsus yaratilgan fountain faoliyatiga ruhsat berishingizni, agarda men yaratgan fountain sahifasida xatolik boʻlsa uni qayta yaratib berishingizni iltimos qilaman. 

[[User:Panpanchik|&lt;span style=&quot;color:pink;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;font-family:Pristina;&quot;&gt;&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#A76BCF&quot;&gt;Pan&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF69B4&quot;&gt;Pan&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#6495ED&quot;&gt;Chik&lt;/span&gt;]] [[User talk:Panpanchik|&lt;sup&gt;#yozish&lt;/sup&gt;]] 16:27, 2026-yil 9-mart (UTC)

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) 20:17, 2026-yil 28-aprel (UTC) &lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472541 --&gt;

== Share your Wiki Loves Ramadan 2026 journey! ==

Dear Organizer,

On behalf of the Wiki Loves Ramadan International Team, I want to send a massive thank you for your leadership and hard work during the 2026 campaign. Organizing local events, coordinating juries, and tracking metrics takes a lot of effort, and your dedication has been vital to bridging the knowledge gap regarding Islamic heritage and traditions.

As we wrap up this year's campaign, we would love to hear how things went in your community. We have put together the Organizer Feedback Form to capture your successes, challenges, and metrics.

* '''Link to form''': https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfDsuYSv2S4RCQuwAO9MlykJwgPIy-l9ENTr7I_GxpfVuo2TA/viewform
* '''Deadline''': 31 July 2026

Thank you again for championing this campaign. We couldn't do this without you.


Warm Regards, [[m:User:ZI Jony|ZI Jony]] (Project Lead) for the Wiki Loves Ramadan 2026 International Team. 20:12, 2026-yil 29-iyun (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2026/Organizers&amp;oldid=30750499 --&gt;

== Thank you for joining Wiki Loves Ramadan 2026! ==

Dear Participant,

Thank you so much for participating in the Wiki Loves Ramadan 2026 campaign! Whether you were writing articles or uploading photos to Wikimedia Commons, your contributions have helped share beautiful traditions, Islamic history, and cultural heritage with the rest of the world. 

We want to make sure next year's campaign is even better, and we need your help to do it! We would love it if you could take 3–5 minutes to fill out our quick '''Participant Feedback Form'''. 

* '''Link to form''': https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScw_bPHsVzpby50jc2_syJD5-mS9scnRL5BLv9UXH2tK3Mr8w/viewform

Thank you again for sharing your knowledge and creativity with the Wikimedia movement. Keep an eye on your talk page and our social media for the final winner announcements soon!  Happy editing,


Warm Regards, [[m:User:ZI Jony|ZI Jony]] (Project Lead) for the Wiki Loves Ramadan 2026 International Team. 20:13, 2026-yil 29-iyun (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2026/Participants&amp;oldid=30750498 --&gt;

== Gentle Reminder: Kindly submit your Organizer Feedback for Wiki Loves Ramadan 2026 ==

Dear Organizer,

Hope you are doing well and keeping safe.

We are reaching out to express our heartfelt gratitude for your relentless efforts and dedication in organizing Wiki Loves Ramadan 2026 in your local community. Organizing campaigns takes a lot of hard work, and your leadership has truly made a wonderful impact in bridging the knowledge gap regarding Islamic history and culture.

As we are wrapping up this year’s activities, we kindly remind you to share your local campaign report and experience with us. If you haven't done so already, please take a few minutes to fill out the Organizer Feedback Form.

* '''Link to form''': https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfDsuYSv2S4RCQuwAO9MlykJwgPIy-l9ENTr7I_GxpfVuo2TA/viewform
* '''Deadline''': 31 July 2026

Your feedback is incredibly valuable to us. It will not only help us prepare our global impact report but also guide us in securing better resources and funding for organizers like you in the upcoming years. (You will also find a small section inside the form to provide your local language translations for the 2027 campaign banners!).

Thank you so much for being a pillar of this campaign. Together, we can make the 2027 edition even more successful!


Warm Regards, [[m:User:ZI Jony|ZI Jony]] (Project Lead) for the Wiki Loves Ramadan 2026 International Team. 20:47, 2026-yil 19-iyul (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:ZI Jony@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/WLR/List/2026/Organizers&amp;oldid=30750499 --&gt;

== Abdulloh Abdurashidov ==

bu Juda taniqli odam edi shaxsan bizga ham yordami tekkan Lekin uni ochirishibdi [[Maxsus:Contributions/&amp;#126;2026-45208-22|&amp;#126;2026-45208-22]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:&amp;#126;2026-45208-22|talk]]) 04:06, 2026-yil 18-avgust (UTC)

:Bu shaxsga oid birorta ham ensiklopedik ahamiyat mezonini topa olmadim. Shaxslar uchun [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat (kishilar)|ensiklopedik ahamiyat]] qoidalarini o‘rganib chiqing / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 18:51, 2026-yil 19-avgust (UTC)

== &quot;O'zbekiston Texnologik Metallar Kombinati&quot; AJ Wikipedia sahifasi o'chirilishi bo'yicha ==

Assalomu alaykum. Siz tomonidan &quot;Oʻzbekiston texnologik metallar kombinati&quot; maqolasi o‘chirilganini ko‘rdim va nima sababdan o'chirilganini so'ramoqchi edim? Men maqolani Vikipediya qoidalariga to‘liq mos ravishda qayta ishlab chiqdim. Wikipedia adminstratorlari bilan birgalikda qayta ishlab chiqgan edik lekin siz tomoningizdan maqolam o'chirilibti. Oldindan e'tiboringiz va javobingiz uchun rahmat [[Foydalanuvchi:Abdullokh Jurayev|Abdullokh Jurayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdullokh Jurayev|munozara]]) 05:32, 2026-yil 29-avgust (UTC)

:Qaysi maqola haqida gapirayotganingizni tushunmayapman? Shu maqola haqidami ([[Oʻzbekiston texnologik metallar kombinati]])? / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 16:19, 2026-yil 2-sentyabr (UTC)
::Assalomu aleykum! ha aynan shu maqola haqida, bu maqolani Wikipedia adminstratori bilan qayta ishlab chiqgan edik yana qanday qoida buzarlik bo'ldi shuni tushuna olmayapman iltimos yordam berin xatolari bo'lsa men tuzatib qayta ishlab chiqishga tayyorman bu wikipedia sahifasi O'zbekiston uchun hamda korxonamiz uchun juda muhim [[Foydalanuvchi:Abdullokh Jurayev|Abdullokh Jurayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdullokh Jurayev|munozara]]) 05:39, 2026-yil 3-sentyabr (UTC)
:::Maqolani o‘qib chiqdim. Bunday ko‘rinishda maqola ensiklopedik qiymatga ega emas, shuning uchun kimlar aksiyadorlar ekanligi, qanday faoliyat mavjudligi (nafaqat loyihalar, balki aniq qancha ishlab chiqarilgan va nima, qancha sotilgan va kimga), shuningdek, qaysi kompaniyalar bilan aniq hamkorlik qilinayotgani va nima qilinayotgani (nafaqat memorandumlar, balki aniq qadamlar) ni qo‘shish kerak / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 14:12, 2026-yil 3-sentyabr (UTC)
::::bularni qoshib yaratganimizda adminlar tomonidan bu reklama dib spam belgilashdi hozir endi siz yana kiritin divos o'zi qandaydir mezon yoki aniq yo'riqnoma bormi ? har qanday vaziyatdayam maqolamni o'chirib tashavosila [[Foydalanuvchi:Abdullokh Jurayev|Abdullokh Jurayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdullokh Jurayev|munozara]]) 14:27, 2026-yil 3-sentyabr (UTC)
:::::Agar maqolani tayyor bo‘lmaguncha o‘chirib tashlashadi deb o‘ylasangiz, men uni qumloqchaga ko‘chirib qo‘yishim mumkin va u tayyor bo‘lgunga qadar siz u yerda xotirjam ishlaysiz / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 14:36, 2026-yil 3-sentyabr (UTC)
::::::imkoni bo'lsa qumloqga ko'chirib bering lekin men boyitib yozsam keyin reklama dib hisoblab yana o'chirib yubormisilami chiqazganimdan keyin? [[Foydalanuvchi:Abdullokh Jurayev|Abdullokh Jurayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdullokh Jurayev|munozara]]) 04:19, 2026-yil 4-sentyabr (UTC)
:::::::3-sentyabrdan boshlab maqola tahrirlanmaydi, bu holatda u qoidalarni buzmaydi / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 09:36, 2026-yil 19-sentyabr (UTC)

== AliPos maqolasini qayta ko‘rib chiqish haqida ==

Assalomu alaykum.

AliPos maqolasi “ensiklopedik ahamiyatga ega emas” sababli o‘chirilganini ko‘rdim. Maqolani qayta ko‘rib chiqishingizni so‘rayman.

AliPos haqida bir nechta mustaqil manbalarda batafsil ma’lumotlar mavjud: '''Kun.uz, Spot, Daryo va Pivot'''. Ushbu manbalarda kompaniyaning tarixi, faoliyati, asoschilari, mijozlari va investitsiyalari alohida yoritilgan.

Maqolani mustaqil manbalarga tayangan holda, neytral Wikipedia uslubida qayta tayyorlashga tayyorman. Agar qo‘shimcha kamchiliklar bo‘lsa, ko‘rsatib bersangiz, ularni tuzataman.

Iltimos, maqolani qayta ko‘rib chiqishingizni so‘rayman.

Rahmat. [[Foydalanuvchi:Yusuf Toshpulatov|Yusuf Toshpulatov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Yusuf Toshpulatov|munozara]]) 19:40, 2026-yil 2-sentyabr (UTC)

:Iltimosingizga ko‘ra, men sahifani [[Foydalanuvchi:Yusuf Toshpulatov/qumloq|qumloqchaga]] joylashtirdim, uni tuzatib, ushbu kompaniyaning ahamiyatini ko‘rsatishga harakat qiling. Yordam olish uchun shu mavzudagi boshqa maqolalarni ko‘rib chiqishingiz mumkin. Masalan, [[Uzum (kompaniya)|Uzum]]. Shundan so‘ng menga yozing va biz maqolaning ahamiyatini yana bir bor ko‘rib chiqamiz / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 14:33, 2026-yil 3-sentyabr (UTC)
::Assalomu alaykum. Tavsiyangiz uchun rahmat.
::Maqolani qayta ishlashni boshlayman. To‘g‘ri yo‘nalishda tuzatish kiritishim uchun, iltimos, '''hozirgi maqolaning aynan qaysi qismlari yoki jihatlari ensiklopedik ahamiyatni yetarli darajada ko‘rsatmayotganini''' aytib bera olasizmi?
::Shuningdek, Uzum maqolasidagi qaysi jihatlarni AliPos maqolasida qo‘llashni tavsiya qilishingizni bilsam, maqolani talablaringizga mosroq tayyorlay olaman.
::Rahmat. [[Foydalanuvchi:Yusuf Toshpulatov|Yusuf Toshpulatov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Yusuf Toshpulatov|munozara]]) 05:36, 2026-yil 4-sentyabr (UTC)
:::Sizning tavsiyangizga ko‘ra, AliPos maqolasini qumloqda qayta ko‘rib chiqdim va maqolaning tuzilishi hamda mazmunini yaxshiladim. Maqolaga mustaqil manbalar asosidagi ma’lumotlar, kompaniyaning tarixi, faoliyati, mahsulotlari, foydalanish ko‘lami va investitsiyalari haqida ma’lumotlar qo‘shildi.
:::Shuningdek, maqola tuzilishini o‘xshash kompaniyalar, jumladan, Uzum maqolasi uslubiga yaqinlashtirishga harakat qildim.
:::Iltimos, qumloqdagi yangilangan variantni ko‘rib chiqib, maqolaning ensiklopedik ahamiyati va qaysi jihatlarini yana takomillashtirish kerakligi bo‘yicha fikringizni bildirsangiz. Zarur bo‘lsa, ko‘rsatgan kamchiliklaringizni tuzatishga tayyorman. [[Foydalanuvchi:Yusuf Toshpulatov|Yusuf Toshpulatov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Yusuf Toshpulatov|munozara]]) 07:00, 2026-yil 4-sentyabr (UTC)
::::Yaqin vaqt ichida maqolaga sharhlar yozishga harakat qilaman / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 09:53, 2026-yil 19-sentyabr (UTC)
:::::Assalomu alaykum.
:::::Tavsiyangizga ko‘ra, AliPos maqolasini qumloqda qayta ishlab chiqdim. Maqolaning tuzilishi va mazmunini qayta ko‘rib, mustaqil manbalarda yoritilgan ma’lumotlarga asoslangan holda kompaniyaning tarixi, faoliyati, mahsulotlari, foydalanish ko‘lami va investitsiyalari haqidagi ma’lumotlarni tartibladim.
:::::Shuningdek, maqola tuzilishi va mazmunini siz tavsiya qilgan Uzum maqolasiga o‘xshash ensiklopedik uslubga yaqinlashtirishga harakat qildim.
:::::19-sentyabr kuni maqolaga sharhlar berishingizni aytgandingiz. Shu munosabat bilan, iltimos, qumloqdagi hozirgi variantni ko‘rib chiqib, maqolani asosiy ensiklopediya maydoniga chiqarish uchun yetarli yoki hali qaysi jihatlarini o‘zgartirish kerakligini aytib bersangiz.
:::::Agar hali ham ensiklopedik ahamiyat masalasida kamchiliklar mavjud bo‘lsa, iltimos, imkon qadar aniq qaysi mezonlar yoki qismlar yetarli emasligini ko‘rsatib bersangiz. Shunga asosan maqolani yana tahrir qilaman.
:::::Rahmat. [[Maxsus:Contributions/~2026-52059-08|~2026-52059-08]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-52059-08|talk]]) 19:10, 2026-yil 26-sentyabr (UTC)
:::::Assalomu alaykum, Nikolay Artemev!
:::::AliPos maqolasining qumloqdagi yangilangan variantini ko‘rib chiqishga imkon topdingizmi? Tavsiyalaringiz asosida maqolaga o‘zgartirishlar kiritdim va uni mustaqil manbalar bilan to‘ldirishga harakat qildim.
:::::Agar imkoningiz bo‘lsa, qisqacha fikr bildirsangiz, juda minnatdor bo‘lardim. Hozirgi variant Vikipediya talablariga mos keladimi yoki asosiy maqolalar maydoniga ko‘chirishdan oldin yana qanday tuzatishlar kiritishim kerak?
:::::Vaqtingiz va yordamingiz uchun oldindan rahmat! [[Foydalanuvchi:Yusuf Toshpulatov|Yusuf Toshpulatov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Yusuf Toshpulatov|munozara]]) 11:36, 2026-yil 17-oktyabr (UTC)
::::::Ko‘rib turibmanki, siz boshqa nom bilan maqola yaratgansiz. Maqolani [[Vikipediya:Oʻchirishga/Alipos|muhokama]]ga qo‘ydim / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 07:55, 2026-yil 21-oktyabr (UTC)

== Misr oyligiga taklifnoma ==
{| style=&quot;background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547&quot;
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 2px;&quot; |[[Fayl:Animated-Flag-Egypt.gif|211x211px]]
| style=&quot;font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;&quot; |'''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
| style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!

Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik]] doirasidagi [[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|„Misr oyligi“ loyihasida]] ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 15:23, 2026-yil 30-sentyabr (UTC)
|}

:Taklifingiz uchun rahmat / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 04:33, 2026-yil 2-oktyabr (UTC)</text>
      <sha1>1louwwjxb7m5zu19vznv7ml3mpo0pt0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Kerem Bursin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>709203</id>
    <revision>
      <id>6313819</id>
      <parentid>5134686</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T14:19:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ergashaliyev Ahmadullo</username>
        <id>317462</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ Seryal nomini togridan togri tarjima qilganini men uni ma'nosidan kelib tarjima qildim</comment>
      <origin>6313819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3379" sha1="4li8hqg1rshunqvy2xgwfwv2axt3rwk" xml:space="preserve">{{Aktyor bilgiqutisi
| ismi             = Kerem Bursin
| imzo             = 
| sarlavha         = 
| tugʻilgan_paytidagi_ismi = 
| tavalludi_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1987|6|4}}
| tavallud_joyi = Istanbul, [[Turkiya]]
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| fuqaroligi = {{TUR}}
| kasbi = aktyor
| faoliyat_yillari = 2013—hozir
| bolalari =
| sovrinlar =
| imdb_id =
| sayt =[http://kerembursin.com.tr/ kerembursin.com.tr]
}}'''Kerem Bursin''' (tugʻ. 1987-yil 4-iyun; [[Istanbul]], Turkiya) — „Quyoshni kutish“, „Sharaf masalasi“ va „ Qalbim eshigini qoq“ kabi loyihalardagi roli bilan tanilgan turkiyalik aktyor.

== Biografiyasi ==
Kerem Bursin 1987-yil 4-iyunda Turkiyaning Istanbul shahrida tugʻilgan. Uning oilasi tez-tez koʻchib yurgan va u turli mamlakatlarda, jumladan [[Shotlandiya]], [[Indoneziya]], [[Birlashgan Arab Amirliklari|BAA]], [[Malayziya]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQShda]] yashagan&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20160505023323/http://twitchfilm.com/2010/10/hunks-of-horror-sharktopus-2010-interview-with-kerem-bursin.html#&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171004035759/http://www.teenmgzn.com/2013/09/kerem-bursin-nasl-kzlardan-hoslandg.html#more#more&lt;/ref&gt;. Uning ota-onasi [[Texas]]da (AQSh) yashaydi. Aktyor bolaligini eslaydi va intervyuda katta ishtiyoq bilan gapiradi. 1999-yilda, 12-yoshida, u oilasi bilan AQShga koʻchib oʻtdi. Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, u [[Boston (Georgia)|Bostonga]] koʻchib oʻtdi va u yerda Emerson kollejining marketing boʻlimiga oʻqishga kirdi, shuningdek oʻqish paytida aktyorlik saboqlarini oldi. U AQShda oʻtkazilgan oʻrta maktablar tanlovida teatrning eng yaxshi aktyori sifatida tanlangan. Aktyor boʻlishdan oldin u haydovchi boʻlib ishlagan. Kerem jozibali sharqona koʻrinishga ega boʻlib, bu unga oʻzini namuna sifatida anglashga imkon berdi&lt;ref&gt;https://stories-of-success.ru/iskusstvo/kerema-bursina&lt;/ref&gt;. Ushbu aktyorning tarjimai holi shuni koʻrsatadiki, imkonsiz narsa yoʻq. Asosiysi, oʻz oʻrningizni topishdir.

Bursin ilgari Amerika televizion filmlarida, jumladan, Sharktopusda 2010-yilda suratga tushgan. 2013-yil 9-sentyabrda u [[Linesville|Line]] uchun eʼlonda paydo boʻldi&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171008180638/http://www.teenmgzn.com/2013/10/gunesi-beklerken-oyuncular-beyaz-sova.html#&lt;/ref&gt;. U „Quyoshni kutish“ teleserialidagi Kerem Sayer rolidan keyin katta mashhurlikka erishdi&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20141022020110/http://www.milliyet.com.tr/&lt;/ref&gt;. 2016-yilda u sobiq sevgilisi Serenay Sarikaya bilan birga Movi Jeans brendining yuzi boʻlgan. Bursin Gollivud-Turkiya mahsulotlarini kuzatib boradi va aktyorlikda ingliz va turk tillaridan foydalanishni afzal koʻradi. Altan Denmez Bursinni oʻzining navbatdagi „Faxriy modda“ serialidagi bosh rolga taklif qildi. Bursin tomonidan ijro etilgan Yigit Qilich beparvo va makkor, muttaham va xudbin boʻlib chiqdi. Keyin Keremning ijodiy faoliyatida tanaffus boʻldi. U 2017-yilda aktyorlikka qaytdi — Chagra Vil Lostuvala va Ender Mixlarning „Bu shahar sizni taʼqib qiladi“ koʻp qismli dramasida. 2020-yilda Bursin [[Xande Erchel]] bilan birga „Mening eshigimni taqillat“ teleserialidagi bosh rolga taklif qilindi&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/title/tt12439466/&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==

{{DEFAULTSORT:Bursin, Kerem}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]</text>
      <sha1>4li8hqg1rshunqvy2xgwfwv2axt3rwk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313821</id>
      <parentid>6313819</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T14:21:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ergashaliyev Ahmadullo</username>
        <id>317462</id>
      </contributor>
      <comment>/* Biografiyasi */ Seryal nomini ma'nosini kelib chiqib to'g'riladim</comment>
      <origin>6313821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3374" sha1="th90isx9m62y55p5fdiuyw7rp9ljy85" xml:space="preserve">{{Aktyor bilgiqutisi
| ismi             = Kerem Bursin
| imzo             = 
| sarlavha         = 
| tugʻilgan_paytidagi_ismi = 
| tavalludi_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1987|6|4}}
| tavallud_joyi = Istanbul, [[Turkiya]]
| vafot_sanasi =
| vafot_joyi =
| fuqaroligi = {{TUR}}
| kasbi = aktyor
| faoliyat_yillari = 2013—hozir
| bolalari =
| sovrinlar =
| imdb_id =
| sayt =[http://kerembursin.com.tr/ kerembursin.com.tr]
}}'''Kerem Bursin''' (tugʻ. 1987-yil 4-iyun; [[Istanbul]], Turkiya) — „Quyoshni kutish“, „Sharaf masalasi“ va „ Qalbim eshigini qoq“ kabi loyihalardagi roli bilan tanilgan turkiyalik aktyor.

== Biografiyasi ==
Kerem Bursin 1987-yil 4-iyunda Turkiyaning Istanbul shahrida tugʻilgan. Uning oilasi tez-tez koʻchib yurgan va u turli mamlakatlarda, jumladan [[Shotlandiya]], [[Indoneziya]], [[Birlashgan Arab Amirliklari|BAA]], [[Malayziya]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQShda]] yashagan&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20160505023323/http://twitchfilm.com/2010/10/hunks-of-horror-sharktopus-2010-interview-with-kerem-bursin.html#&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171004035759/http://www.teenmgzn.com/2013/09/kerem-bursin-nasl-kzlardan-hoslandg.html#more#more&lt;/ref&gt;. Uning ota-onasi [[Texas]]da (AQSh) yashaydi. Aktyor bolaligini eslaydi va intervyuda katta ishtiyoq bilan gapiradi. 1999-yilda, 12-yoshida, u oilasi bilan AQShga koʻchib oʻtdi. Oʻrta maktabni tugatgandan soʻng, u [[Boston (Georgia)|Bostonga]] koʻchib oʻtdi va u yerda Emerson kollejining marketing boʻlimiga oʻqishga kirdi, shuningdek oʻqish paytida aktyorlik saboqlarini oldi. U AQShda oʻtkazilgan oʻrta maktablar tanlovida teatrning eng yaxshi aktyori sifatida tanlangan. Aktyor boʻlishdan oldin u haydovchi boʻlib ishlagan. Kerem jozibali sharqona koʻrinishga ega boʻlib, bu unga oʻzini namuna sifatida anglashga imkon berdi&lt;ref&gt;https://stories-of-success.ru/iskusstvo/kerema-bursina&lt;/ref&gt;. Ushbu aktyorning tarjimai holi shuni koʻrsatadiki, imkonsiz narsa yoʻq. Asosiysi, oʻz oʻrningizni topishdir.

Bursin ilgari Amerika televizion filmlarida, jumladan, Sharktopusda 2010-yilda suratga tushgan. 2013-yil 9-sentyabrda u [[Linesville|Line]] uchun eʼlonda paydo boʻldi&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20171008180638/http://www.teenmgzn.com/2013/10/gunesi-beklerken-oyuncular-beyaz-sova.html#&lt;/ref&gt;. U „Quyoshni kutish“ teleserialidagi Kerem Sayer rolidan keyin katta mashhurlikka erishdi&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20141022020110/http://www.milliyet.com.tr/&lt;/ref&gt;. 2016-yilda u sobiq sevgilisi Serenay Sarikaya bilan birga Movi Jeans brendining yuzi boʻlgan. Bursin Gollivud-Turkiya mahsulotlarini kuzatib boradi va aktyorlikda ingliz va turk tillaridan foydalanishni afzal koʻradi. Altan Denmez Bursinni oʻzining navbatdagi „Faxriy modda“ serialidagi bosh rolga taklif qildi. Bursin tomonidan ijro etilgan Yigit Qilich beparvo va makkor, muttaham va xudbin boʻlib chiqdi. Keyin Keremning ijodiy faoliyatida tanaffus boʻldi. U 2017-yilda aktyorlikka qaytdi — Chagra Vil Lostuvala va Ender Mixlarning „Bu shahar sizni taʼqib qiladi“ koʻp qismli dramasida. 2020-yilda Bursin [[Xande Erchel]] bilan birga „ Qalbim eshigini qoq“ teleserialidagi bosh rolga taklif qilindi&lt;ref&gt;https://www.imdb.com/title/tt12439466/&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==

{{DEFAULTSORT:Bursin, Kerem}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]</text>
      <sha1>th90isx9m62y55p5fdiuyw7rp9ljy85</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Stixiya (festival)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>711204</id>
    <revision>
      <id>6313897</id>
      <parentid>5427561</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6313897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7788" sha1="d37qc7m2vrjbo591w75kg7r7i8m56l6" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron musiqa, sanʻat va fan festivali. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir.&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;.Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

==Qoʻshimcha loyihalar==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

==Homiylar==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi, Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

==Hamkorlar==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

==Nizolar==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>d37qc7m2vrjbo591w75kg7r7i8m56l6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313898</id>
      <parentid>6313897</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7808" sha1="k0p2x07f11kbo79hc05etwcvyautlvk" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] festivali. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir.&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;.Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

==Qoʻshimcha loyihalar==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

==Homiylar==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi, Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

==Hamkorlar==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

==Nizolar==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>k0p2x07f11kbo79hc05etwcvyautlvk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313899</id>
      <parentid>6313898</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:33:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7821" sha1="fp3mfojfilunt8cb7vfl1v84g7xx766" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]&lt;nowiki/&gt;i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir.&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;.Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

==Qoʻshimcha loyihalar==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

==Homiylar==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi, Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

==Hamkorlar==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

==Nizolar==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>fp3mfojfilunt8cb7vfl1v84g7xx766</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313900</id>
      <parentid>6313899</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:33:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7812" sha1="4e0p3bf16cky86i4ipyfnhqsygfbser" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir.&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;.Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

==Qoʻshimcha loyihalar==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

==Homiylar==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi, Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

==Hamkorlar==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

==Nizolar==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>4e0p3bf16cky86i4ipyfnhqsygfbser</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313901</id>
      <parentid>6313900</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:34:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7813" sha1="j8t34ay32le4zi2mmz0qjba815ymy8c" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;.
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;. Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

==Qoʻshimcha loyihalar==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

==Homiylar==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi, Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

==Hamkorlar==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

==Nizolar==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>j8t34ay32le4zi2mmz0qjba815ymy8c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313902</id>
      <parentid>6313901</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:34:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7815" sha1="5ic7091c6qwthi3xp635qqn19h5r59g" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;.
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;. Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

==Qoʻshimcha loyihalar==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

== Homiylar ==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi, Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

==Hamkorlar==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

==Nizolar==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>5ic7091c6qwthi3xp635qqn19h5r59g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313903</id>
      <parentid>6313902</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:34:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7819" sha1="advimywm95e8di2uc9vaqgr5l2doxi4" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;.
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;. Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

==Qoʻshimcha loyihalar==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

== Homiylar ==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, [[Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi]], Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

==Hamkorlar==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

==Nizolar==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>advimywm95e8di2uc9vaqgr5l2doxi4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313904</id>
      <parentid>6313903</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:35:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7821" sha1="7kcun4zu3lmhgawnyrnzuv6hhw0s6a8" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;.
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;. Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

==Qoʻshimcha loyihalar==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

== Homiylar ==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, [[Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi]], Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

== Hamkorlar ==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

==Nizolar==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>7kcun4zu3lmhgawnyrnzuv6hhw0s6a8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313905</id>
      <parentid>6313904</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:35:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7823" sha1="d8xk4jy7giyi0c130cam1q7wrd99wff" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;.
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;. Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

== Qoʻshimcha loyihalar ==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

== Homiylar ==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, [[Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi]], Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

== Hamkorlar ==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

==Nizolar==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>d8xk4jy7giyi0c130cam1q7wrd99wff</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313906</id>
      <parentid>6313905</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:35:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7825" sha1="bw1zb9np5gwnl1r0hoylh9g7zenoadq" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;.
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;. Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

== Qoʻshimcha loyihalar ==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

== Homiylar ==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, [[Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi]], Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

== Hamkorlar ==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

== Nizolar ==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>bw1zb9np5gwnl1r0hoylh9g7zenoadq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313907</id>
      <parentid>6313906</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:35:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7827" sha1="pyq0c39flmz0w07o72km5navm0cpv33" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;.
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;. Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

== Qoʻshimcha loyihalar ==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

== Homiylar ==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, [[Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi]], Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

== Hamkorlar ==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

== Nizolar ==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>pyq0c39flmz0w07o72km5navm0cpv33</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313908</id>
      <parentid>6313907</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:35:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7827" sha1="g966mc9561moysiw8235vhbhahzon1k" xml:space="preserve">{{turkumsiz|sana=2023-06}}

'''Stixiya''' ({{lang-ru|Стихия}}) — [[Oʻzbekiston]]ning [[Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Moʻynoq|Moʻynoq shahri]] yaqinida [[Orol dengizi]]ning qurib qolgan hududida oʻtkazilgan elektron [[musiqa]], [[Sanʼat|sanʻat]] va [[fan]] [[festival]]i. Festival [[2017-yil]]da Oʻzbekistondagi faollar tomonidan tashkil etilgan va Orolboʻyi hududini rivojlantirishga qaratilgan loyihadir&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= http://stihia.org/ru#rec310492911
|title= Стихия
|author= 
|website= Stihia.org
|accessdate= 2021-yil 14-may
|archivedate= 2021-07-09
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210709190822/http://stihia.org/ru#rec310492911 |date=2021-07-09 }}&lt;/ref&gt;.
2021-yil 14–15-may kuni oʻtkazilgan festivalda bir nechta davlat sanʼat vakillarini, xususan, Qozogʻiston, Turkiya, Rossiya va Qirgʻizistondan tashrif buyurgan musiqachilar, DJ’lar, produserlar, rassomlar va olimlar ishtirok etadigan bir nechta loyihalar oʻzida jamlangan. Ularning barchasi yer yuzidagi ogʻir sharoitli hududlarda diqqatga sazovor joylarni yaratish umumiy maqsadi bilan birlashtirilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://peoplenews.uz/6268
|title= В Муйнаке начался фестиваль электронной музыки «Стихия»
|author= 
|website= People
|accessdate= 
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709183214/https://peoplenews.uz/6268
}}&lt;/ref&gt;. Ikki kun davom etgan festivalning oʻtkazilishida, 700 million soʻm (deyarli 67 million dollar) sarflangan&lt;ref name=bgnstx&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi
|title= Мўйноқда бўлиб ўтган Стихия фестивалини ташкиллаштиришга қанча маблағ сарфлангани маълум бўлди
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 2021-yil 20-may
|arxivsana= 2022-05-17
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20220517060226/https://bugun.uz/2021/05/20/mojnoqda-bolib-otgan-stihiya-festivalini-tashkillashtirishga-qancha-mablag-sarflangani-malum-boldi/
}}&lt;/ref&gt;, xususan, musiqa festivalining asosini tashkil etuvchi ovoz tizimlari ijarasi uchun 15 ming AQSh dollari toʻlangan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://ra.co/features/3546
|title= Stihia: An Electronic Dawn In Uzbekistan
|author= Timur Karpov
|website= Ra.co
|accessdate= 15-Oct 2019-yil
|archive-date= 2022-01-11
|archive-url= https://web.archive.org/web/20220111173726/https://ra.co/features/3546
}}&lt;/ref&gt;. Tadbirda ishtirok etish uchun 1400 kishi roʻyxatdan oʻtgan. Shulardan 1000 nafarini oʻzbekistonliklar, 400 nafarini esa chet elliklar tashkil etgan&lt;ref name=bgnstx /&gt;.

== Qoʻshimcha loyihalar ==

*'''Hashar week''' — Chiqindilarni boshqarish siyosati. Uning maqsadi Hashar Week loyihasi bilan hamkorlikda aholi, biznes, davlat idoralari va xalqaro tashkilotlarni atrof-muhit muammolarini   hal qilishda faol ishtirok etishga jalb qilish, ekologik madaniyatni oshirish va Oʻzbekistonda barqaror rivojlanish modelini shakllantirishdir. Ushbu siyosat 7 boʻlimni oʻz ichiga olgan: 1. Madaniyat; 2. Gigiyena; 3. Saralash; 4. Oziq-ovqat; 5. Qayta oʻylang; 6. Nazorat; 7. Idishlar.
*'''Stixiya N+1''' — bu insoniyat faoliyatining bugun va kelajakka taʼsirini muhokama qilishga qaratilgan forum. 2021-yil 15-mayda oʻtkazilgan Stixiya N+1 ilmiy forumida ekologiya va kelajak avlod uchun tabiiy resurslarni saqlash masalalari muhokama qilingan. Forumda Oʻzbekiston va Rossiyadan kelgan olimlar, ekologlar va mutaxassislar ishtirok etgan. „6 milliard daraxt“ ijtimoiy aksiyasi doirasida Moʻynoqda 5 mingdan ziyod koʻchat oʻtqazilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
|title= Фестиваль электронной музыки «Стихия» стартовал в Муйнаке — фото
|author= 
|website= Vzglyad.uz
|accessdate= 2021-yil 15-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709184724/https://vzglyad.uz/2021/05/15/festival-elektronnoj-muzyki-stihiya-startoval-v-mujnake-foto
}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, ushbu sanada oʻtkazilgan forumda Stixiya Germaniyaning xalqaro hamkorlik jamiyati — GIZ bilan ish birligi olib borilishi qayd etilgan edi. Loyiha natijasi  Oʻzbekiston hukumati, GIZ, olimlar, maslahatchilar va tadbirkorlar hamkorligiga asoslangan.

*'''„Waiting for the Sea“''' — bu amerikalik rejissor Jorj Itsxakning qisqa metrajli hujjatli filmi. Film bir nechta nufuzli ixtisoslashtirilgan festivallarda, jumladan, [[Moskva]] „Shorts“ xalqaro kinofestivali, Livan mustaqil kinofestivali va Praga xalqaro Indie filmlar festivalida yuqori mukofotlarga sazovor boʻlgan. Film Orol fojiasi, musiqa festivali, shuningdek, Oʻzbekistonda paydo boʻlayotgan elektron sahna haqida hikoya qiladi.

== Homiylar ==
Festivalni oʻtkazish doirasida milliy va xorijiy tashkilotlar haomiylik qilgan. Xususan, [[Oʻzbekiston Turizm va Sport vazirligi]], Indorama korporatsiyasi, Rossiya davlat atom energityasi korporatsiyasi (Rostatom), [[Markaziy Osiyo]] rivojlanayotgan savdo bo'yicha huquqqiy firmasi (Centil.law — Central Asia emerging markets law firm), Abraucapital shular jumlasidan.

== Hamkorlar ==
Hashar week, Peopletravel, Oʻzbekiston oʻrmon xoʻjaligi qoʻmitasi, Hyatt Regency, [[Moʻynoq tumani]] hokimligi, „Wild“ (Eco camp inn), SamAuto va „Yastreb“ („Ястреб“).

== Nizolar ==
Ushbu tadbir boʻlib oʻtganidan so'ng 17-may kuni ijtimoiy tarmoqlarda festivaldagi kechada sayyoh ayollar yalangʻoch holda raqsga tushgani aytilgan video tarqaldi va koʻplab muhokamalarga sabab boʻldi. Qoraqalpogʻiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ushbu xabarlarni rad etib, tarmoqlarda tarqalgan nojoʻya videolar Stixiya festivalidan olinmagani toʻgʻrisida izoh bergan&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
|title= Стало известно, танцевала ли обнаженная девушка на фестивале «Стихия»
|author= Vzglyad.uz
|website= https://vzglyad.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
|arxivsana= 2021-07-09
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210709185028/https://vzglyad.uz/2021/05/18/v-minturizme-prokommentirovali-video-s-obnazhennoj-devushkoj-na-festivale-stihiya
}}&lt;/ref&gt;. Oʻzbekiston Turizm va sport vazirligi axborot xizmati ham holat yuzasidan oʻz bayonotini berdi. Unda qayd etilishicha, videoning Stixiyaga hech qanday aloqasi yoʻq va u festivaldan bir necha yil oldin suratga olingan. Ushbu video portugal tilidagi pornografik saytdan olingan va shaxsiy manfaatlar uchun ishlatilgan. Festival qoraqalpoq va oʻzbek xalqlarining madaniy qadriyatlarini obroʻsizlantirishga qaratilgan emas. Ushbu tadbir resurslarga ehtiyot boʻlishga chaqiradi, atrof-muhitni tozalashni odatga aylantiradi, Orol dengizi ekologik falokati, madaniyat, ilm-fan va san’at rivojini oʻrganish uchun keng koʻlamli tadqiqotlarni ragʻbatlantiradi&lt;ref&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/05/18/qoraqalpogistondagi-festivalda-sajyoh-ayollar-yalangoch-holda-raqsga-tushgani-ajtilgan-habar-bojicha-rasmij-bayonot-berildi
|title= Қорақалпоғистондаги фестивалда сайёҳ аёллар яланғоч ҳолда рақсга тушгани айтилган хабар бўйича расмий баёнот берилди
|author= Bugun.uz
|website= https://bugun.uz/
|accessdate= 2021-yil 18-may
}}{{Oʻlikhavola|date=dekabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>g966mc9561moysiw8235vhbhahzon1k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qeqertaq Avannarleq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>712366</id>
    <revision>
      <id>6313910</id>
      <parentid>6079975</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1024" sha1="g9atqm39elrrmuaear5wjcrr2wczx93" xml:space="preserve">'''Qeqertaq Avannarleq''' (grenlandchadan tarjimasi: „''Eng shimoliy orol''“&lt;ref name=&quot;bgnqeq&quot;&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/08/29/olimlar-erda-nomalum-hududni-aniqladi
|title= Олимлар Ерда номаълум ҳудудни аниқлади
|author= 
|website= Bugun.uz
|date= 29-08-2021
|accessdate= 2021-08-31
|archivedate= 2021-08-31
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210831110054/https://bugun.uz/2021/08/29/olimlar-erda-nomalum-hududni-aniqladi
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210831110054/https://bugun.uz/2021/08/29/olimlar-erda-nomalum-hududni-aniqladi |date=2021-08-31 }}&lt;/ref&gt;) — kengligi taxminan 60 ga 30 m, balandligi 3 m boʻlgan [[orol]]&lt;nowiki/&gt;ning norasmiy nomi. 2021-yil iyulda daniyalik va shveytsariyalik olimlar tomonidan [[Grenlandiya|Grenlandiya orolining]] yaqinida ([[Shimoliy qutb]]ga yaqin joyda) topilgan. U [[Yer|Yer sayyorasidagi]] eng shimoliy orol va quruqlikning eng shimoliy nuqtasi hisoblanadi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}


{{chala}}</text>
      <sha1>g9atqm39elrrmuaear5wjcrr2wczx93</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313911</id>
      <parentid>6313910</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:37:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1015" sha1="eszv0pt9tb3ezzschb6qk5ho0u5v6o6" xml:space="preserve">'''Qeqertaq Avannarleq''' (grenlandchadan tarjimasi: „''Eng shimoliy orol''“&lt;ref name=&quot;bgnqeq&quot;&gt;{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/08/29/olimlar-erda-nomalum-hududni-aniqladi
|title= Олимлар Ерда номаълум ҳудудни аниқлади
|author= 
|website= Bugun.uz
|date= 29-08-2021
|accessdate= 2021-08-31
|archivedate= 2021-08-31
|archiveurl= https://web.archive.org/web/20210831110054/https://bugun.uz/2021/08/29/olimlar-erda-nomalum-hududni-aniqladi
}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210831110054/https://bugun.uz/2021/08/29/olimlar-erda-nomalum-hududni-aniqladi |date=2021-08-31 }}&lt;/ref&gt;) — kengligi taxminan 60 ga 30 m, balandligi 3 m boʻlgan [[orol]]ning norasmiy nomi. 2021-yil iyulda daniyalik va shveytsariyalik olimlar tomonidan [[Grenlandiya|Grenlandiya orolining]] yaqinida ([[Shimoliy qutb]]ga yaqin joyda) topilgan. U [[Yer|Yer sayyorasidagi]] eng shimoliy orol va quruqlikning eng shimoliy nuqtasi hisoblanadi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}


{{chala}}</text>
      <sha1>eszv0pt9tb3ezzschb6qk5ho0u5v6o6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Tahrirlar soniga koʻra botlar roʻyxati</title>
    <ns>4</ns>
    <id>712592</id>
    <revision>
      <id>6313619</id>
      <parentid>6312605</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:01:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>17813</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maʼlumotlar yangilandi</comment>
      <origin>6313619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11157" sha1="ofiadbsa985r37egncnw7iggjs1gjr6" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:MalikxanBot|MalikxanBot]] || [[Special:Contributions/MalikxanBot|{{formatnum:799747}}]]
|-
| 2 || [[User:ProgrammerBot|ProgrammerBot]] || [[Special:Contributions/ProgrammerBot|{{formatnum:680582}}]]
|-
| 3 || [[User:DastyorBot|DastyorBot]] || [[Special:Contributions/DastyorBot|{{formatnum:516159}}]]
|-
| 4 || [[User:Ximik1991Bot|Ximik1991Bot]] || [[Special:Contributions/Ximik1991Bot|{{formatnum:197605}}]]
|-
| 5 || [[User:CoderSIBot|CoderSIBot]] || [[Special:Contributions/CoderSIBot|{{formatnum:187765}}]]
|-
| 6 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:175490}}]]
|-
| 7 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:110574}}]]
|-
| 8 || [[User:MerlIwBot|MerlIwBot]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:91745}}]]
|-
| 9 || [[User:TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:80410}}]]
|-
| 10 || [[User:Escarbot|Escarbot]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:69842}}]]
|-
| 11 || [[User:Legobot|Legobot]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:67152}}]]
|-
| 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:44745}}]]
|-
| 13 || [[User:Addbot|Addbot]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:28914}}]]
|-
| 14 || [[User:SieBot|SieBot]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:28363}}]]
|-
| 15 || [[User:YFdyh-bot|YFdyh-bot]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:27350}}]]
|-
| 16 || [[User:OchilovBot|OchilovBot]] || [[Special:Contributions/OchilovBot|{{formatnum:23928}}]]
|-
| 17 || [[User:VolkovBot|VolkovBot]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:19249}}]]
|-
| 18 || [[User:ArthurBot|ArthurBot]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:18710}}]]
|-
| 19 || [[User:Luckas-bot|Luckas-bot]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:16696}}]]
|-
| 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:11764}}]]
|-
| 21 || [[User:Uzgen bot|Uzgen bot]] || [[Special:Contributions/Uzgen bot|{{formatnum:10709}}]]
|-
| 22 || [[User:ZéroBot|ZéroBot]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:10554}}]]
|-
| 23 || [[User:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:10294}}]]
|-
| 24 || [[User:JAnDbot|JAnDbot]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:10206}}]]
|-
| 25 || [[User:Thijs!bot|Thijs!bot]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:9691}}]]
|-
| 26 || [[User:MelancholieBot|MelancholieBot]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:8873}}]]
|-
| 27 || [[User:RedBot|RedBot]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:8357}}]]
|-
| 28 || [[User:タチコマ robot|タチコマ robot]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:8161}}]]
|-
| 29 || [[User:Acebot|Acebot]] || [[Special:Contributions/Acebot|{{formatnum:6989}}]]
|-
| 30 || [[User:EdgarsBot|EdgarsBot]] || [[Special:Contributions/EdgarsBot|{{formatnum:6807}}]]
|-
| 31 || [[User:KLBot2|KLBot2]] || [[Special:Contributions/KLBot2|{{formatnum:6601}}]]
|-
| 32 || [[User:Makecat-bot|Makecat-bot]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:6542}}]]
|-
| 33 || [[User:AlleborgoBot|AlleborgoBot]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:5802}}]]
|-
| 34 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:5574}}]]
|-
| 35 || [[User:MBHbot|MBHbot]] || [[Special:Contributions/MBHbot|{{formatnum:5359}}]]
|-
| 36 || [[User:LaaknorBot|LaaknorBot]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:4667}}]]
|-
| 37 || [[User:Vagobot|Vagobot]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:4451}}]]
|-
| 38 || [[User:IluvatarBot|IluvatarBot]] || [[Special:Contributions/IluvatarBot|{{formatnum:4449}}]]
|-
| 39 || [[User:Loveless|Loveless]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:4445}}]]
|-
| 40 || [[User:Zorrobot|Zorrobot]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:4173}}]]
|-
| 41 || [[User:JackieBot|JackieBot]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:4132}}]]
|-
| 42 || [[User:KamikazeBot|KamikazeBot]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:3687}}]]
|-
| 43 || [[User:FoxBot|FoxBot]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:3658}}]]
|-
| 44 || [[User:CarsracBot|CarsracBot]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:3570}}]]
|-
| 45 || [[User:Ptbotgourou|Ptbotgourou]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:3390}}]]
|-
| 46 || [[User:BotMultichill|BotMultichill]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:3244}}]]
|-
| 47 || [[User:Alexbot|Alexbot]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:3100}}]]
|-
| 48 || [[User:HRoestBot|HRoestBot]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:2983}}]]
|-
| 49 || [[User:TjBot|TjBot]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:2650}}]]
|-
| 50 || [[User:Purbo T|Purbo T]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:2576}}]]
|-
| 51 || [[User:PipepBot|PipepBot]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:2201}}]]
|-
| 52 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:2189}}]]
|-
| 53 || [[User:JYBot|JYBot]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:2189}}]]
|-
| 54 || [[User:DragonBot|DragonBot]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:2081}}]]
|-
| 55 || [[User:Darkicebot|Darkicebot]] || [[Special:Contributions/Darkicebot|{{formatnum:1852}}]]
|-
| 56 || [[User:Idioma-bot|Idioma-bot]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:1848}}]]
|-
| 57 || [[User:MastiBot|MastiBot]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:1725}}]]
|-
| 58 || [[User:Dinamik-bot|Dinamik-bot]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:1716}}]]
|-
| 59 || [[User:Rubinbot|Rubinbot]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:1590}}]]
|-
| 60 || [[User:Ripchip Bot|Ripchip Bot]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:1537}}]]
|-
| 61 || [[User:Mjbmrbot|Mjbmrbot]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:1451}}]]
|-
| 62 || [[User:Amirobot|Amirobot]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:1434}}]]
|-
| 63 || [[User:IanraBot|IanraBot]] || [[Special:Contributions/IanraBot|{{formatnum:1365}}]]
|-
| 64 || [[User:Rezabot|Rezabot]] || [[Special:Contributions/Rezabot|{{formatnum:1358}}]]
|-
| 65 || [[User:Synthebot|Synthebot]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:1316}}]]
|-
| 66 || [[User:AvicBot|AvicBot]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:1257}}]]
|-
| 67 || [[User:GhalyBot|GhalyBot]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:1239}}]]
|-
| 68 || [[User:Movses-bot|Movses-bot]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:1187}}]]
|-
| 69 || [[User:HerculeBot|HerculeBot]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:1068}}]]
|-
| 70 || [[User:Robbot|Robbot]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:1022}}]]
|-
| 71 || [[User:D'ohBot|D'ohBot]] || [[Special:Contributions/D'ohBot|{{formatnum:1005}}]]
|-
| 72 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:998}}]]
|-
| 73 || [[User:SilvonenBot|SilvonenBot]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:977}}]]
|-
| 74 || [[User:MystBot|MystBot]] || [[Special:Contributions/MystBot|{{formatnum:972}}]]
|-
| 75 || [[User:TinucherianBot II|TinucherianBot II]] || [[Special:Contributions/TinucherianBot II|{{formatnum:953}}]]
|-
| 76 || [[User:Jotterbot|Jotterbot]] || [[Special:Contributions/Jotterbot|{{formatnum:892}}]]
|-
| 77 || [[User:AvocatoBot|AvocatoBot]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:881}}]]
|-
| 78 || [[User:StigBot|StigBot]] || [[Special:Contributions/StigBot|{{formatnum:804}}]]
|-
| 79 || [[User:Almabot|Almabot]] || [[Special:Contributions/Almabot|{{formatnum:801}}]]
|-
| 80 || [[User:SassoBot|SassoBot]] || [[Special:Contributions/SassoBot|{{formatnum:790}}]]
|-
| 81 || [[User:Justincheng12345-bot|Justincheng12345-bot]] || [[Special:Contributions/Justincheng12345-bot|{{formatnum:761}}]]
|-
| 82 || [[User:HiW-Bot|HiW-Bot]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:722}}]]
|-
| 83 || [[User:Gerakibot|Gerakibot]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:587}}]]
|-
| 84 || [[User:YaxshiBot|YaxshiBot]] || [[Special:Contributions/YaxshiBot|{{formatnum:577}}]]
|-
| 85 || [[User:SpBot|SpBot]] || [[Special:Contributions/SpBot|{{formatnum:542}}]]
|-
| 86 || [[User:TechBot|TechBot]] || [[Special:Contributions/TechBot|{{formatnum:541}}]]
|-
| 87 || [[User:DarafshBot|DarafshBot]] || [[Special:Contributions/DarafshBot|{{formatnum:541}}]]
|-
| 88 || [[User:Byrialbot|Byrialbot]] || [[Special:Contributions/Byrialbot|{{formatnum:488}}]]
|-
| 89 || [[User:PixelBot|PixelBot]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:433}}]]
|-
| 90 || [[User:DSisyphBot|DSisyphBot]] || [[Special:Contributions/DSisyphBot|{{formatnum:406}}]]
|-
| 91 || [[User:CasualBot|CasualBot]] || [[Special:Contributions/CasualBot|{{formatnum:403}}]]
|-
| 92 || [[User:Chobot|Chobot]] || [[Special:Contributions/Chobot|{{formatnum:366}}]]
|-
| 93 || [[User:CocuBot|CocuBot]] || [[Special:Contributions/CocuBot|{{formatnum:364}}]]
|-
| 94 || [[User:JhsBot|JhsBot]] || [[Special:Contributions/JhsBot|{{formatnum:335}}]]
|-
| 95 || [[User:Memty Bot|Memty Bot]] || [[Special:Contributions/Memty Bot|{{formatnum:327}}]]
|-
| 96 || [[User:AlnoktaBOT|AlnoktaBOT]] || [[Special:Contributions/AlnoktaBOT|{{formatnum:316}}]]
|-
| 97 || [[User:Louperibot|Louperibot]] || [[Special:Contributions/Louperibot|{{formatnum:297}}]]
|-
| 98 || [[User:Nallimbot|Nallimbot]] || [[Special:Contributions/Nallimbot|{{formatnum:291}}]]
|-
| 99 || [[User:AZatBot~uzwiki|AZatBot~uzwiki]] || [[Special:Contributions/AZatBot~uzwiki|{{formatnum:285}}]]
|-
| 100 || [[User:DixonDBot|DixonDBot]] || [[Special:Contributions/DixonDBot|{{formatnum:201}}]]
|-
| 101 || [[User:MahdiBot|MahdiBot]] || [[Special:Contributions/MahdiBot|{{formatnum:199}}]]
|-
| 102 || [[User:Sz-iwbot|Sz-iwbot]] || [[Special:Contributions/Sz-iwbot|{{formatnum:169}}]]
|-
| 103 || [[User:DirlBot|DirlBot]] || [[Special:Contributions/DirlBot|{{formatnum:116}}]]
|-
| 104 || [[User:Obersachsebot|Obersachsebot]] || [[Special:Contributions/Obersachsebot|{{formatnum:114}}]]
|-
| 105 || [[User:NobelBot|NobelBot]] || [[Special:Contributions/NobelBot|{{formatnum:96}}]]
|-
| 106 || [[User:SantoshBot|SantoshBot]] || [[Special:Contributions/SantoshBot|{{formatnum:92}}]]
|-
| 107 || [[User:AmphBot|AmphBot]] || [[Special:Contributions/AmphBot|{{formatnum:79}}]]
|-
| 108 || [[User:Muro Bot|Muro Bot]] || [[Special:Contributions/Muro Bot|{{formatnum:75}}]]
|-
| 109 || [[User:DennyBot|DennyBot]] || [[Special:Contributions/DennyBot|{{formatnum:74}}]]
|-
| 110 || [[User:Dexbot|Dexbot]] || [[Special:Contributions/Dexbot|{{formatnum:74}}]]
|-
| 111 || [[User:WikimediaNotifier|WikimediaNotifier]] || [[Special:Contributions/WikimediaNotifier|{{formatnum:73}}]]
|-
| 112 || [[User:Zwobot|Zwobot]] || [[Special:Contributions/Zwobot|{{formatnum:61}}]]
|-
| 113 || [[User:TohaomgBot|TohaomgBot]] || [[Special:Contributions/TohaomgBot|{{formatnum:58}}]]
{{/end}}</text>
      <sha1>ofiadbsa985r37egncnw7iggjs1gjr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Faol foydalanuvchilar reytingi</title>
    <ns>4</ns>
    <id>712595</id>
    <revision>
      <id>6313618</id>
      <parentid>6312604</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:01:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jembot</username>
        <id>17813</id>
      </contributor>
      <comment>Bot: Maʼlumotlar yangilandi</comment>
      <origin>6313618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25328" sha1="ok3jvw77z19rc518wgr1j2pvkbdehdy" xml:space="preserve">{{/begin|200}}
|-
| 1 || [[User:Sherzod11W|Sherzod11W]] || [[Special:Contributions/Sherzod11W|{{formatnum:1168}}]] || {{Permissions|Sherzod11W}}
|-
| 2 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:881}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}}
|-
| 3 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:370}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}}
|-
| 4 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:270}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}}
|-
| 5 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:191}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}}
|-
| 6 || [[User:Asena Asna|Asena Asna]] || [[Special:Contributions/Asena Asna|{{formatnum:147}}]] || {{Permissions|Asena Asna}}
|-
| 7 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:109}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}}
|-
| 8 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:82}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}}
|-
| 9 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:65}}]] || {{Permissions|Oblakulova}}
|-
| 10 || [[User:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] || [[Special:Contributions/Kontributor 2K|{{formatnum:58}}]] || {{Permissions|Kontributor 2K}}
|-
| 11 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:52}}]] || {{Permissions|Panpanchik}}
|-
| 12 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:24}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}}
|-
| 13 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:23}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}}
|-
| 14 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}}
|-
| 15 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Umarxon III}}
|-
| 16 || [[User:Mulan Xon|Mulan Xon]] || [[Special:Contributions/Mulan Xon|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Mulan Xon}}
|-
| 17 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Tilkobles}}
|-
| 18 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}}
|-
| 19 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|BilimNuri}}
|-
| 20 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Bekipediya}}
|-
| 21 || [[User:Mukhammadrasul Isakov|Mukhammadrasul Isakov]] || [[Special:Contributions/Mukhammadrasul Isakov|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Mukhammadrasul Isakov}}
|-
| 22 || [[User:Nigina Tukhtanazarova|Nigina Tukhtanazarova]] || [[Special:Contributions/Nigina Tukhtanazarova|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Nigina Tukhtanazarova}}
|-
| 23 || [[User:Shirin Khaydaralieva|Shirin Khaydaralieva]] || [[Special:Contributions/Shirin Khaydaralieva|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Shirin Khaydaralieva}}
|-
| 24 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Husanowar}}
|-
| 25 || [[User:Diyorsafarov|Diyorsafarov]] || [[Special:Contributions/Diyorsafarov|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Diyorsafarov}}
|-
| 26 || [[User:Robiya08|Robiya08]] || [[Special:Contributions/Robiya08|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Robiya08}}
|-
| 27 || [[User:Durdona Ne'matova|Durdona Ne'matova]] || [[Special:Contributions/Durdona Ne'matova|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Durdona Ne'matova}}
|-
| 28 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Mupapap29}}
|-
| 29 || [[User:Музаффар Мухаммадназар|Музаффар Мухаммадназар]] || [[Special:Contributions/Музаффар Мухаммадназар|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Музаффар Мухаммадназар}}
|-
| 30 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}}
|-
| 31 || [[User:Stephan1000000|Stephan1000000]] || [[Special:Contributions/Stephan1000000|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Stephan1000000}}
|-
| 32 || [[User:David Akhmedov|David Akhmedov]] || [[Special:Contributions/David Akhmedov|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|David Akhmedov}}
|-
| 33 || [[User:Mirjalol Qosimov|Mirjalol Qosimov]] || [[Special:Contributions/Mirjalol Qosimov|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Mirjalol Qosimov}}
|-
| 34 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|7Devona}}
|-
| 35 || [[User:~2026-54972-45|~2026-54972-45]] || [[Special:Contributions/~2026-54972-45|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|~2026-54972-45}}
|-
| 36 || [[User:Iaa2023|Iaa2023]] || [[Special:Contributions/Iaa2023|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Iaa2023}}
|-
| 37 || [[User:Kent Wang|Kent Wang]] || [[Special:Contributions/Kent Wang|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Kent Wang}}
|-
| 38 || [[User:~2026-55596-95|~2026-55596-95]] || [[Special:Contributions/~2026-55596-95|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-55596-95}}
|-
| 39 || [[User:~2026-55122-92|~2026-55122-92]] || [[Special:Contributions/~2026-55122-92|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-55122-92}}
|-
| 40 || [[User:~2026-55146-81|~2026-55146-81]] || [[Special:Contributions/~2026-55146-81|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-55146-81}}
|-
| 41 || [[User:~2026-55114-43|~2026-55114-43]] || [[Special:Contributions/~2026-55114-43|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-55114-43}}
|-
| 42 || [[User:Maqsudjohn|Maqsudjohn]] || [[Special:Contributions/Maqsudjohn|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Maqsudjohn}}
|-
| 43 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Ziv}}
|-
| 44 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Gliwi}}
|-
| 45 || [[User:~2026-55112-53|~2026-55112-53]] || [[Special:Contributions/~2026-55112-53|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-55112-53}}
|-
| 46 || [[User:~2026-55940-80|~2026-55940-80]] || [[Special:Contributions/~2026-55940-80|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-55940-80}}
|-
| 47 || [[User:Dilshoda32|Dilshoda32]] || [[Special:Contributions/Dilshoda32|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Dilshoda32}}
|-
| 48 || [[User:SteveK|SteveK]] || [[Special:Contributions/SteveK|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|SteveK}}
|-
| 49 || [[User:Umirzakov Ibrohimjon|Umirzakov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Umirzakov Ibrohimjon|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Umirzakov Ibrohimjon}}
|-
| 50 || [[User:~2026-56117-06|~2026-56117-06]] || [[Special:Contributions/~2026-56117-06|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-56117-06}}
|-
| 51 || [[User:YellowTurtle9|YellowTurtle9]] || [[Special:Contributions/YellowTurtle9|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|YellowTurtle9}}
|-
| 52 || [[User:Erkinjonov Bobur Mirzo|Erkinjonov Bobur Mirzo]] || [[Special:Contributions/Erkinjonov Bobur Mirzo|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Erkinjonov Bobur Mirzo}}
|-
| 53 || [[User:~2026-56100-72|~2026-56100-72]] || [[Special:Contributions/~2026-56100-72|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56100-72}}
|-
| 54 || [[User:Suxrob Xidirovvvvvv|Suxrob Xidirovvvvvv]] || [[Special:Contributions/Suxrob Xidirovvvvvv|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Suxrob Xidirovvvvvv}}
|-
| 55 || [[User:2003 LN6|2003 LN6]] || [[Special:Contributions/2003 LN6|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|2003 LN6}}
|-
| 56 || [[User:Kamol Azzam|Kamol Azzam]] || [[Special:Contributions/Kamol Azzam|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Kamol Azzam}}
|-
| 57 || [[User:VASHGIRD|VASHGIRD]] || [[Special:Contributions/VASHGIRD|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|VASHGIRD}}
|-
| 58 || [[User:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] || [[Special:Contributions/Jizzakhlik|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Jizzakhlik}}
|-
| 59 || [[User:~2026-56304-38|~2026-56304-38]] || [[Special:Contributions/~2026-56304-38|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56304-38}}
|-
| 60 || [[User:~2026-55221-57|~2026-55221-57]] || [[Special:Contributions/~2026-55221-57|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-55221-57}}
|-
| 61 || [[User:Sultanovaa|Sultanovaa]] || [[Special:Contributions/Sultanovaa|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Sultanovaa}}
|-
| 62 || [[User:Veritfy|Veritfy]] || [[Special:Contributions/Veritfy|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Veritfy}}
|-
| 63 || [[User:Qareken Balasi|Qareken Balasi]] || [[Special:Contributions/Qareken Balasi|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Qareken Balasi}}
|-
| 64 || [[User:Momooq|Momooq]] || [[Special:Contributions/Momooq|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Momooq}}
|-
| 65 || [[User:Mirabbos926|Mirabbos926]] || [[Special:Contributions/Mirabbos926|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Mirabbos926}}
|-
| 66 || [[User:~2026-54996-04|~2026-54996-04]] || [[Special:Contributions/~2026-54996-04|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-54996-04}}
|-
| 67 || [[User:JavohirSaydinov|JavohirSaydinov]] || [[Special:Contributions/JavohirSaydinov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|JavohirSaydinov}}
|-
| 68 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}}
|-
| 69 || [[User:Jasseka|Jasseka]] || [[Special:Contributions/Jasseka|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Jasseka}}
|-
| 70 || [[User:Umid Ruziboyev|Umid Ruziboyev]] || [[Special:Contributions/Umid Ruziboyev|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Umid Ruziboyev}}
|-
| 71 || [[User:~2026-55045-41|~2026-55045-41]] || [[Special:Contributions/~2026-55045-41|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-55045-41}}
|-
| 72 || [[User:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] || [[Special:Contributions/Behzod E. Husenov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Behzod E. Husenov}}
|-
| 73 || [[User:~2026-55254-61|~2026-55254-61]] || [[Special:Contributions/~2026-55254-61|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-55254-61}}
|-
| 74 || [[User:Zyroven|Zyroven]] || [[Special:Contributions/Zyroven|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Zyroven}}
|-
| 75 || [[User:~2026-55562-67|~2026-55562-67]] || [[Special:Contributions/~2026-55562-67|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-55562-67}}
|-
| 76 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Makenzis}}
|-
| 77 || [[User:~2026-56064-63|~2026-56064-63]] || [[Special:Contributions/~2026-56064-63|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-56064-63}}
|-
| 78 || [[User:Xojiakbar Tadjiyev|Xojiakbar Tadjiyev]] || [[Special:Contributions/Xojiakbar Tadjiyev|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Xojiakbar Tadjiyev}}
|-
| 79 || [[User:Mubina Sobirova|Mubina Sobirova]] || [[Special:Contributions/Mubina Sobirova|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mubina Sobirova}}
|-
| 80 || [[User:Xasan Rixsiboyev|Xasan Rixsiboyev]] || [[Special:Contributions/Xasan Rixsiboyev|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xasan Rixsiboyev}}
|-
| 81 || [[User:~2026-56232-82|~2026-56232-82]] || [[Special:Contributions/~2026-56232-82|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56232-82}}
|-
| 82 || [[User:~2026-47638-54|~2026-47638-54]] || [[Special:Contributions/~2026-47638-54|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-47638-54}}
|-
| 83 || [[User:Aldamuratov Bahriddin Polatjonovich|Aldamuratov Bahriddin Polatjonovich]] || [[Special:Contributions/Aldamuratov Bahriddin Polatjonovich|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Aldamuratov Bahriddin Polatjonovich}}
|-
| 84 || [[User:Charosss19|Charosss19]] || [[Special:Contributions/Charosss19|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Charosss19}}
|-
| 85 || [[User:Ergashaliyev Ahmadullo|Ergashaliyev Ahmadullo]] || [[Special:Contributions/Ergashaliyev Ahmadullo|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ergashaliyev Ahmadullo}}
|-
| 86 || [[User:Kurvanaliyevam|Kurvanaliyevam]] || [[Special:Contributions/Kurvanaliyevam|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Kurvanaliyevam}}
|-
| 87 || [[User:Yusuf Toshpulatov|Yusuf Toshpulatov]] || [[Special:Contributions/Yusuf Toshpulatov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Yusuf Toshpulatov}}
|-
| 88 || [[User:~2026-55751-93|~2026-55751-93]] || [[Special:Contributions/~2026-55751-93|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55751-93}}
|-
| 89 || [[User:Smiling2610|Smiling2610]] || [[Special:Contributions/Smiling2610|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Smiling2610}}
|-
| 90 || [[User:Khalnazarova|Khalnazarova]] || [[Special:Contributions/Khalnazarova|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Khalnazarova}}
|-
| 91 || [[User:Xudoyberganovaaa|Xudoyberganovaaa]] || [[Special:Contributions/Xudoyberganovaaa|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xudoyberganovaaa}}
|-
| 92 || [[User:~2026-56056-86|~2026-56056-86]] || [[Special:Contributions/~2026-56056-86|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56056-86}}
|-
| 93 || [[User:Noila Qurbonboyeva|Noila Qurbonboyeva]] || [[Special:Contributions/Noila Qurbonboyeva|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Noila Qurbonboyeva}}
|-
| 94 || [[User:Abdulqodir Nosirov|Abdulqodir Nosirov]] || [[Special:Contributions/Abdulqodir Nosirov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Abdulqodir Nosirov}}
|-
| 95 || [[User:Xav418|Xav418]] || [[Special:Contributions/Xav418|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xav418}}
|-
| 96 || [[User:VulcanSphere|VulcanSphere]] || [[Special:Contributions/VulcanSphere|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|VulcanSphere}}
|-
| 97 || [[User:AVEZOV MAKSUD|AVEZOV MAKSUD]] || [[Special:Contributions/AVEZOV MAKSUD|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|AVEZOV MAKSUD}}
|-
| 98 || [[User:Mr eldoor|Mr eldoor]] || [[Special:Contributions/Mr eldoor|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mr eldoor}}
|-
| 99 || [[User:Labintatlo|Labintatlo]] || [[Special:Contributions/Labintatlo|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Labintatlo}}
|-
| 100 || [[User:~2026-55712-03|~2026-55712-03]] || [[Special:Contributions/~2026-55712-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55712-03}}
|-
| 101 || [[User:Minorax|Minorax]] || [[Special:Contributions/Minorax|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Minorax}}
|-
| 102 || [[User:Sura Shukurlu|Sura Shukurlu]] || [[Special:Contributions/Sura Shukurlu|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sura Shukurlu}}
|-
| 103 || [[User:~2026-52965-97|~2026-52965-97]] || [[Special:Contributions/~2026-52965-97|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-52965-97}}
|-
| 104 || [[User:~2026-55710-19|~2026-55710-19]] || [[Special:Contributions/~2026-55710-19|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55710-19}}
|-
| 105 || [[User:~2026-55912-33|~2026-55912-33]] || [[Special:Contributions/~2026-55912-33|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55912-33}}
|-
| 106 || [[User:Najmiddinbobo|Najmiddinbobo]] || [[Special:Contributions/Najmiddinbobo|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Najmiddinbobo}}
|-
| 107 || [[User:Iktsokh|Iktsokh]] || [[Special:Contributions/Iktsokh|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Iktsokh}}
|-
| 108 || [[User:JavohirMehmonov|JavohirMehmonov]] || [[Special:Contributions/JavohirMehmonov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|JavohirMehmonov}}
|-
| 109 || [[User:Niegodzisie|Niegodzisie]] || [[Special:Contributions/Niegodzisie|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Niegodzisie}}
|-
| 110 || [[User:~2026-56056-54|~2026-56056-54]] || [[Special:Contributions/~2026-56056-54|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-56056-54}}
|-
| 111 || [[User:~2026-55919-52|~2026-55919-52]] || [[Special:Contributions/~2026-55919-52|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55919-52}}
|-
| 112 || [[User:Quinlan83|Quinlan83]] || [[Special:Contributions/Quinlan83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Quinlan83}}
|-
| 113 || [[User:~2026-55857-72|~2026-55857-72]] || [[Special:Contributions/~2026-55857-72|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55857-72}}
|-
| 114 || [[User:~2026-55668-12|~2026-55668-12]] || [[Special:Contributions/~2026-55668-12|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55668-12}}
|-
| 115 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}}
|-
| 116 || [[User:~2026-55912-85|~2026-55912-85]] || [[Special:Contributions/~2026-55912-85|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55912-85}}
|-
| 117 || [[User:~2026-55466-47|~2026-55466-47]] || [[Special:Contributions/~2026-55466-47|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55466-47}}
|-
| 118 || [[User:Nozima25|Nozima25]] || [[Special:Contributions/Nozima25|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nozima25}}
|-
| 119 || [[User:~2026-55058-64|~2026-55058-64]] || [[Special:Contributions/~2026-55058-64|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55058-64}}
|-
| 120 || [[User:Sàádî|Sàádî]] || [[Special:Contributions/Sàádî|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sàádî}}
|-
| 121 || [[User:Magnefl|Magnefl]] || [[Special:Contributions/Magnefl|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Magnefl}}
|-
| 122 || [[User:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] || [[Special:Contributions/Làm Việc Thiện|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Làm Việc Thiện}}
|-
| 123 || [[User:~2026-55143-77|~2026-55143-77]] || [[Special:Contributions/~2026-55143-77|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55143-77}}
|-
| 124 || [[User:Umidjon Mamarasulov|Umidjon Mamarasulov]] || [[Special:Contributions/Umidjon Mamarasulov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Umidjon Mamarasulov}}
|-
| 125 || [[User:~2026-41640-82|~2026-41640-82]] || [[Special:Contributions/~2026-41640-82|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-41640-82}}
|-
| 126 || [[User:~2026-55189-40|~2026-55189-40]] || [[Special:Contributions/~2026-55189-40|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55189-40}}
|-
| 127 || [[User:Lyncos|Lyncos]] || [[Special:Contributions/Lyncos|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Lyncos}}
|-
| 128 || [[User:~2026-55224-19|~2026-55224-19]] || [[Special:Contributions/~2026-55224-19|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55224-19}}
|-
| 129 || [[User:Abrambek Azim|Abrambek Azim]] || [[Special:Contributions/Abrambek Azim|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Abrambek Azim}}
|-
| 130 || [[User:~2026-55117-33|~2026-55117-33]] || [[Special:Contributions/~2026-55117-33|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55117-33}}
|-
| 131 || [[User:باسم|باسم]] || [[Special:Contributions/باسم|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|باسم}}
|-
| 132 || [[User:~2026-55089-62|~2026-55089-62]] || [[Special:Contributions/~2026-55089-62|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55089-62}}
|-
| 133 || [[User:~2026-55499-37|~2026-55499-37]] || [[Special:Contributions/~2026-55499-37|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55499-37}}
|-
| 134 || [[User:~2026-48069-59|~2026-48069-59]] || [[Special:Contributions/~2026-48069-59|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-48069-59}}
|-
| 135 || [[User:~2026-55075-03|~2026-55075-03]] || [[Special:Contributions/~2026-55075-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55075-03}}
|-
| 136 || [[User:~2026-55128-42|~2026-55128-42]] || [[Special:Contributions/~2026-55128-42|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55128-42}}
|-
| 137 || [[User:~2026-55126-78|~2026-55126-78]] || [[Special:Contributions/~2026-55126-78|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55126-78}}
|-
| 138 || [[User:~2026-54954-74|~2026-54954-74]] || [[Special:Contributions/~2026-54954-74|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54954-74}}
|-
| 139 || [[User:~2026-46071-04|~2026-46071-04]] || [[Special:Contributions/~2026-46071-04|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-46071-04}}
|-
| 140 || [[User:~2026-52903-27|~2026-52903-27]] || [[Special:Contributions/~2026-52903-27|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-52903-27}}
|-
| 141 || [[User:Zafer|Zafer]] || [[Special:Contributions/Zafer|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Zafer}}
|-
| 142 || [[User:Vol71193|Vol71193]] || [[Special:Contributions/Vol71193|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Vol71193}}
|-
| 143 || [[User:~2026-54987-35|~2026-54987-35]] || [[Special:Contributions/~2026-54987-35|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54987-35}}
|-
| 144 || [[User:~2026-54945-06|~2026-54945-06]] || [[Special:Contributions/~2026-54945-06|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54945-06}}
|-
| 145 || [[User:Disembodied Soul|Disembodied Soul]] || [[Special:Contributions/Disembodied Soul|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Disembodied Soul}}
|-
| 146 || [[User:Too Classy for This World|Too Classy for This World]] || [[Special:Contributions/Too Classy for This World|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Too Classy for This World}}
|-
| 147 || [[User:~2026-55309-54|~2026-55309-54]] || [[Special:Contributions/~2026-55309-54|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55309-54}}
|-
| 148 || [[User:~2026-55317-64|~2026-55317-64]] || [[Special:Contributions/~2026-55317-64|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55317-64}}
|-
| 149 || [[User:Som1nusman|Som1nusman]] || [[Special:Contributions/Som1nusman|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Som1nusman}}
|-
| 150 || [[User:~2026-55555-29|~2026-55555-29]] || [[Special:Contributions/~2026-55555-29|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55555-29}}
|-
| 151 || [[User:Lerabithia|Lerabithia]] || [[Special:Contributions/Lerabithia|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Lerabithia}}
|-
| 152 || [[User:AstroPulse|AstroPulse]] || [[Special:Contributions/AstroPulse|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|AstroPulse}}
|-
| 153 || [[User:Xadicha07|Xadicha07]] || [[Special:Contributions/Xadicha07|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xadicha07}}
|-
| 154 || [[User:Sokinadilshodovna|Sokinadilshodovna]] || [[Special:Contributions/Sokinadilshodovna|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sokinadilshodovna}}
|-
| 155 || [[User:Nasiba Norquziyeva|Nasiba Norquziyeva]] || [[Special:Contributions/Nasiba Norquziyeva|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nasiba Norquziyeva}}
|-
| 156 || [[User:Xudoyarovva|Xudoyarovva]] || [[Special:Contributions/Xudoyarovva|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Xudoyarovva}}
|-
| 157 || [[User:Nurikjon12345|Nurikjon12345]] || [[Special:Contributions/Nurikjon12345|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nurikjon12345}}
|-
| 158 || [[User:Yoda1893|Yoda1893]] || [[Special:Contributions/Yoda1893|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Yoda1893}}
|-
| 159 || [[User:~2026-55561-44|~2026-55561-44]] || [[Special:Contributions/~2026-55561-44|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55561-44}}
|-
| 160 || [[User:Goalkeeper92|Goalkeeper92]] || [[Special:Contributions/Goalkeeper92|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Goalkeeper92}}
|-
| 161 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}}
|-
| 162 || [[User:User3000s|User3000s]] || [[Special:Contributions/User3000s|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|User3000s}}
|-
| 163 || [[User:Sl0rpx|Sl0rpx]] || [[Special:Contributions/Sl0rpx|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sl0rpx}}
|-
| 164 || [[User:Samandarov Uchqunbek o'zxia student|Samandarov Uchqunbek o'zxia student]] || [[Special:Contributions/Samandarov Uchqunbek o'zxia student|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Samandarov Uchqunbek o'zxia student}}
|-
| 165 || [[User:~2026-55258-80|~2026-55258-80]] || [[Special:Contributions/~2026-55258-80|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55258-80}}
|-
| 166 || [[User:~2026-55377-51|~2026-55377-51]] || [[Special:Contributions/~2026-55377-51|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55377-51}}
|-
| 167 || [[User:Sakura Asahi|Sakura Asahi]] || [[Special:Contributions/Sakura Asahi|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sakura Asahi}}
|-
| 168 || [[User:محمد أمين الطرابلسي|محمد أمين الطرابلسي]] || [[Special:Contributions/محمد أمين الطرابلسي|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|محمد أمين الطرابلسي}}
|-
| 169 || [[User:~2026-55316-61|~2026-55316-61]] || [[Special:Contributions/~2026-55316-61|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55316-61}}
|-
| 170 || [[User:Shaxzoda28|Shaxzoda28]] || [[Special:Contributions/Shaxzoda28|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Shaxzoda28}}
|-
| 171 || [[User:~2026-55497-59|~2026-55497-59]] || [[Special:Contributions/~2026-55497-59|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55497-59}}
|-
| 172 || [[User:~2026-55411-32|~2026-55411-32]] || [[Special:Contributions/~2026-55411-32|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55411-32}}
|-
| 173 || [[User:~2026-54676-05|~2026-54676-05]] || [[Special:Contributions/~2026-54676-05|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54676-05}}
|-
| 174 || [[User:Snow Lion Fenian|Snow Lion Fenian]] || [[Special:Contributions/Snow Lion Fenian|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Snow Lion Fenian}}
|-
| 175 || [[User:~2026-55535-48|~2026-55535-48]] || [[Special:Contributions/~2026-55535-48|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-55535-48}}
|-
| 176 || [[User:Abdulloh2225|Abdulloh2225]] || [[Special:Contributions/Abdulloh2225|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Abdulloh2225}}
|-
| 177 || [[User:Akosh13|Akosh13]] || [[Special:Contributions/Akosh13|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Akosh13}}
|-
| 178 || [[User:Andre Engels|Andre Engels]] || [[Special:Contributions/Andre Engels|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Andre Engels}}
{{/end}}</text>
      <sha1>ok3jvw77z19rc518wgr1j2pvkbdehdy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sulaymon ibn Surod</title>
    <ns>0</ns>
    <id>725374</id>
    <revision>
      <id>6314075</id>
      <parentid>5457823</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:16:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6314075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4549" sha1="2w8jl8nib3xxgqjojr9563br78neots" xml:space="preserve">'''Sulaymon ibn Surad al-Xuzoiy''' birinchi [[Islom]] fuqarolar urushi davrida Ali tarafida qatnashgan, garchi baʼzida uning qarorlarini maʼqullamasa ham. Muoviya vafotidan soʻng, u Alining oʻg'li Husaynni qoʻzgʻolonga undagan kufaliklarning eng koʻzga koʻringanlaridan biri edi. 680 yilgi Karbalo jangida Husayn oʻldirilgach Ibn Surad va Kufaning boshqa baʼzi Ali tarafdorlari uning oʻlimidan oʻch olish uchun qasam ichdilar. Aksariyat manbalarda u islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadning]] sahobasi ekanligi taʼkidlanadi, baʼzi manbalarda uning tobeinlardan boʻlganligi aytiladi. U Kufaning ilk shialaridan biri edi. Uning Tuya jangida ishtirok etganligi bahsli boʻlsa-da, u Siffin jangida Ali [[qoʻshin]]&lt;nowiki/&gt;idagi piyoda askarlarining oʻng qoʻliga qoʻmondonlik qilgan. Ali Muoviya qoʻshinining sulh taklifiga javoban oʻz tarafdorlari bosimi ostida muzokaralarga rozi boʻlganida, Ibn Surad bu qarorga keskin qarshi chiqdi. 661-yil yanvarida Ali vafot etgach, uning katta oʻgʻli Hasan xalifa etib saylandi, biroq koʻp oʻtmay Muoviya foydasiga taxtdan voz kechdi. Ibn Surod Hasanning qarorini tanqid qildi. Arab tarixchisi Balozuriyning xabariga koʻra, Hasan taxtdan voz kechganidan ikki yil oʻtgach, Ibn Surad boshchiligidagi Ali ​​tarafdorlari Hasanga 40 000 qoʻshin bilan Muoviyaga qarshi urushni qayta boshlashga undadilar, ammo Hasan bu taklifni rad etdi.  670-yilda Hasan vafot etgach, Sulaymon Hasanning ukasi Husaynni Muoviyaga qarshi isyon koʻtarishga koʻndirishga urinib koʻrdi.

Tavvobin qoʻzgʻoloni

680-yil aprelida Muoviya vafotidan keyin uning oʻgʻli va nomzodi koʻrsatilgan oʻrinbosari Yazid xalifa boʻldi. Hasan allaqachon oʻlgan edi, Ibn Surad va Kufaning boshqa taniqli shialari Hasanning ukasi Husaynni Yazidga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishga undadilar, ammo keyin unga yordam bera olmadilar. Husyan 680-yil 10-oktabrda Karbalo jangida Umaviylar qoʻshinlari tomonidan oʻzining oz sonli tarafdorlari bilan oʻldirilgan. Husaynning oʻlimi kufalik shialarda chuqur aybdorlik tuygʻusini uygʻotdi, ular Husaynning oʻlimida oʻzlarini aybdor deb bildilar. Ulardan besh nafar kattasi Ibn Suradning uyida yigʻilib, Umaviylar bilan gunohlariga kafforat qilish uchun jang qilishga qaror qilishdi. Ibn Surad harakatning qoʻmondoni deb eʼlon qilindi.  Kufa Umaviylar voliysi Ubaydulloh ibn Ziyodning qattiqqoʻl boshqaruvi ostida boʻlganligi sababli, tavvobinlar harakati bir muncha vaqt sir boʻlib qoldi.  Shunga qaramay, tez orada ularga yana yuz kishiga ergashdi. Yazid 683-yilning noyabrida vafot etdi va Umaviylar [[hokim]]&lt;nowiki/&gt;iyati hamma joyda quladi. Kufaliklar Ubaydulloh ibn Ziyodni quvib chiqardi va Makkada joylashgan umaviylar dushmani Abdulloh ibn Zubayrni tan oldi. Abdulloh ibn Zubayr Abdulloh ibn Yazidni Kufaga hokim etib tayinladi. Ibn Yazidning tavvobinlarga xayrixoh munosabati ularga oshkora harakat qilish imkoniyatini berdi. Shu bilan birga, yana bir Ali tarafdori Muxtor at-Saqafiy ham Husaynning oʻlimi uchun qasos olishni va Husaynning oʻgay ukasi Muhammad ibn al-Hanafiya nomidan Ali avlodlari xalifaligini oʻrnatishni targʻib qilgan edi.. Bu ikkalasi oʻrtasidagi raqobatga olib keldi. Uning baʼzi izdoshlari Husaynning oʻldirilishida ishtirok etgan kufalik zodagonlarni jazolashga moyil edilar. Lekin Ibn Surod bu fikrni rad etdi. Ibn Surod qoʻl ostida 16 000 ga yaqin kufaliklar toʻplangan. Bundan tashqari, u Madoin va Basraning shialari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.

Ayn al-Varda janggi

Ibn Surod va uning tarafdorlari 684-yil 15-noyabrda Kufadan chiqib, shahar tashqarisida qarorgoh tuzdilar. Bu yerda bor-yoʻgʻi 4000 kishi boʻlgan, Madoin va Basradan hech kim yoʻq edi. Tavvobinlar uch kunlik kutishdan soʻng Karbalo tomon yoʻl olishdi. Garchi uning askarlari Basra va Madoinlik safdoshlarini kutishni istashsa-da, Ibn Surad kechiktirishni istamadi. Husaynning qabrida bir kun motam tutdilar. 1000 kishi qochib ketgan edi. Ibn Surod qoʻshining soni kamayib borishiga toʻsqinlik qilmay, bunday kishilarning oʻz saflarini tark etishlari yaxshi ekanini aytib, hamrohlarini yurishga buyurdi. Ular Furot boʻylab yoʻlga tushdilar. Shom chegarasidagi Ayn al-Vardada Ibn Ziyod boshchiligidagi Umaviylar qoʻshini bilan uchrashdi. Jang 685-yilning 4-yanvarida boshlandi. Birinchi kuni bir oz ustunlikka erishgan Tavvobin umaviylarning son jihatdan ustunligi tufayli yutqazishni boshladi. Jangning uchinchi, hal qiluvchi kunida Ibn Surod daydi oʻqdan halok boʻldi.


[[Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar]]</text>
      <sha1>2w8jl8nib3xxgqjojr9563br78neots</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314076</id>
      <parentid>6314075</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:17:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4553" sha1="e1lyvont02vfwv11j6zmg63yo3o9622" xml:space="preserve">'''Sulaymon ibn Surad al-Xuzoiy''' birinchi [[Islom]] fuqarolar urushi davrida ''Ali'' tarafida qatnashgan, garchi baʼzida uning qarorlarini maʼqullamasa ham. Muoviya vafotidan soʻng, u Alining oʻg'li Husaynni qoʻzgʻolonga undagan kufaliklarning eng koʻzga koʻringanlaridan biri edi. 680 yilgi Karbalo jangida Husayn oʻldirilgach Ibn Surad va Kufaning boshqa baʼzi Ali tarafdorlari uning oʻlimidan oʻch olish uchun qasam ichdilar. Aksariyat manbalarda u islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadning]] sahobasi ekanligi taʼkidlanadi, baʼzi manbalarda uning tobeinlardan boʻlganligi aytiladi. U Kufaning ilk shialaridan biri edi. Uning Tuya jangida ishtirok etganligi bahsli boʻlsa-da, u Siffin jangida Ali [[qoʻshin]]&lt;nowiki/&gt;idagi piyoda askarlarining oʻng qoʻliga qoʻmondonlik qilgan. Ali Muoviya qoʻshinining sulh taklifiga javoban oʻz tarafdorlari bosimi ostida muzokaralarga rozi boʻlganida, Ibn Surad bu qarorga keskin qarshi chiqdi. 661-yil yanvarida Ali vafot etgach, uning katta oʻgʻli Hasan xalifa etib saylandi, biroq koʻp oʻtmay Muoviya foydasiga taxtdan voz kechdi. Ibn Surod Hasanning qarorini tanqid qildi. Arab tarixchisi Balozuriyning xabariga koʻra, Hasan taxtdan voz kechganidan ikki yil oʻtgach, Ibn Surad boshchiligidagi Ali ​​tarafdorlari Hasanga 40 000 qoʻshin bilan Muoviyaga qarshi urushni qayta boshlashga undadilar, ammo Hasan bu taklifni rad etdi.  670-yilda Hasan vafot etgach, Sulaymon Hasanning ukasi Husaynni Muoviyaga qarshi isyon koʻtarishga koʻndirishga urinib koʻrdi.

Tavvobin qoʻzgʻoloni

680-yil aprelida Muoviya vafotidan keyin uning oʻgʻli va nomzodi koʻrsatilgan oʻrinbosari Yazid xalifa boʻldi. Hasan allaqachon oʻlgan edi, Ibn Surad va Kufaning boshqa taniqli shialari Hasanning ukasi Husaynni Yazidga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishga undadilar, ammo keyin unga yordam bera olmadilar. Husyan 680-yil 10-oktabrda Karbalo jangida Umaviylar qoʻshinlari tomonidan oʻzining oz sonli tarafdorlari bilan oʻldirilgan. Husaynning oʻlimi kufalik shialarda chuqur aybdorlik tuygʻusini uygʻotdi, ular Husaynning oʻlimida oʻzlarini aybdor deb bildilar. Ulardan besh nafar kattasi Ibn Suradning uyida yigʻilib, Umaviylar bilan gunohlariga kafforat qilish uchun jang qilishga qaror qilishdi. Ibn Surad harakatning qoʻmondoni deb eʼlon qilindi.  Kufa Umaviylar voliysi Ubaydulloh ibn Ziyodning qattiqqoʻl boshqaruvi ostida boʻlganligi sababli, tavvobinlar harakati bir muncha vaqt sir boʻlib qoldi.  Shunga qaramay, tez orada ularga yana yuz kishiga ergashdi. Yazid 683-yilning noyabrida vafot etdi va Umaviylar [[hokim]]&lt;nowiki/&gt;iyati hamma joyda quladi. Kufaliklar Ubaydulloh ibn Ziyodni quvib chiqardi va Makkada joylashgan umaviylar dushmani Abdulloh ibn Zubayrni tan oldi. Abdulloh ibn Zubayr Abdulloh ibn Yazidni Kufaga hokim etib tayinladi. Ibn Yazidning tavvobinlarga xayrixoh munosabati ularga oshkora harakat qilish imkoniyatini berdi. Shu bilan birga, yana bir Ali tarafdori Muxtor at-Saqafiy ham Husaynning oʻlimi uchun qasos olishni va Husaynning oʻgay ukasi Muhammad ibn al-Hanafiya nomidan Ali avlodlari xalifaligini oʻrnatishni targʻib qilgan edi.. Bu ikkalasi oʻrtasidagi raqobatga olib keldi. Uning baʼzi izdoshlari Husaynning oʻldirilishida ishtirok etgan kufalik zodagonlarni jazolashga moyil edilar. Lekin Ibn Surod bu fikrni rad etdi. Ibn Surod qoʻl ostida 16 000 ga yaqin kufaliklar toʻplangan. Bundan tashqari, u Madoin va Basraning shialari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.

Ayn al-Varda janggi

Ibn Surod va uning tarafdorlari 684-yil 15-noyabrda Kufadan chiqib, shahar tashqarisida qarorgoh tuzdilar. Bu yerda bor-yoʻgʻi 4000 kishi boʻlgan, Madoin va Basradan hech kim yoʻq edi. Tavvobinlar uch kunlik kutishdan soʻng Karbalo tomon yoʻl olishdi. Garchi uning askarlari Basra va Madoinlik safdoshlarini kutishni istashsa-da, Ibn Surad kechiktirishni istamadi. Husaynning qabrida bir kun motam tutdilar. 1000 kishi qochib ketgan edi. Ibn Surod qoʻshining soni kamayib borishiga toʻsqinlik qilmay, bunday kishilarning oʻz saflarini tark etishlari yaxshi ekanini aytib, hamrohlarini yurishga buyurdi. Ular Furot boʻylab yoʻlga tushdilar. Shom chegarasidagi Ayn al-Vardada Ibn Ziyod boshchiligidagi Umaviylar qoʻshini bilan uchrashdi. Jang 685-yilning 4-yanvarida boshlandi. Birinchi kuni bir oz ustunlikka erishgan Tavvobin umaviylarning son jihatdan ustunligi tufayli yutqazishni boshladi. Jangning uchinchi, hal qiluvchi kunida Ibn Surod daydi oʻqdan halok boʻldi.


[[Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar]]</text>
      <sha1>e1lyvont02vfwv11j6zmg63yo3o9622</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314077</id>
      <parentid>6314076</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:17:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6314077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4567" sha1="o6vc42326gs1vgbwksp2v6fju725amx" xml:space="preserve">'''Sulaymon ibn Surad al-Xuzoiy''' birinchi [[Islom]] fuqarolar urushi davrida ''Ali'' tarafida qatnashgan, garchi baʼzida uning qarorlarini maʼqullamasa ham. Muoviya vafotidan soʻng, u Alining oʻg'li Husaynni qoʻzgʻolonga undagan kufaliklarning eng koʻzga koʻringanlaridan biri edi. 680 yilgi Karbalo jangida Husayn oʻldirilgach Ibn Surad va Kufaning boshqa baʼzi Ali tarafdorlari uning oʻlimidan oʻch olish uchun qasam ichdilar. Aksariyat manbalarda u islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadning]] sahobasi ekanligi taʼkidlanadi, baʼzi manbalarda uning tobeinlardan boʻlganligi aytiladi. U Kufaning ilk shialaridan biri edi. Uning Tuya jangida ishtirok etganligi bahsli boʻlsa-da, u Siffin jangida Ali [[qoʻshin]]&lt;nowiki/&gt;idagi piyoda askarlarining oʻng qoʻliga qoʻmondonlik qilgan. Ali Muoviya qoʻshinining sulh taklifiga javoban oʻz tarafdorlari bosimi ostida muzokaralarga rozi boʻlganida, Ibn Surad bu qarorga keskin qarshi chiqdi. 661-yil yanvarida Ali vafot etgach, uning katta oʻgʻli Hasan xalifa etib saylandi, biroq koʻp oʻtmay Muoviya foydasiga taxtdan voz kechdi. Ibn Surod Hasanning qarorini tanqid qildi. Arab tarixchisi Balozuriyning xabariga koʻra, Hasan taxtdan voz kechganidan ikki yil oʻtgach, Ibn Surad boshchiligidagi Ali ​​tarafdorlari Hasanga 40 000 qoʻshin bilan Muoviyaga qarshi urushni qayta boshlashga undadilar, ammo Hasan bu taklifni rad etdi.  670-yilda Hasan vafot etgach, Sulaymon Hasanning ukasi Husaynni Muoviyaga qarshi isyon koʻtarishga koʻndirishga urinib koʻrdi.

Tavvobin qoʻzgʻoloni

680-yil aprelida Muoviya vafotidan keyin uning oʻgʻli va nomzodi koʻrsatilgan oʻrinbosari Yazid xalifa boʻldi. Hasan allaqachon oʻlgan edi, Ibn Surad va Kufaning boshqa taniqli shialari Hasanning ukasi Husaynni Yazidga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishga undadilar, ammo keyin unga yordam bera olmadilar. Husyan 680-yil 10-oktabrda Karbalo jangida Umaviylar qoʻshinlari tomonidan oʻzining oz sonli tarafdorlari bilan oʻldirilgan. Husaynning oʻlimi kufalik shialarda chuqur aybdorlik tuygʻusini uygʻotdi, ular Husaynning oʻlimida oʻzlarini aybdor deb bildilar. Ulardan besh nafar kattasi Ibn Suradning uyida yigʻilib, Umaviylar bilan gunohlariga kafforat qilish uchun jang qilishga qaror qilishdi. Ibn Surad harakatning qoʻmondoni deb eʼlon qilindi.  Kufa Umaviylar voliysi Ubaydulloh ibn Ziyodning qattiqqoʻl boshqaruvi ostida boʻlganligi sababli, tavvobinlar harakati bir muncha vaqt sir boʻlib qoldi.  Shunga qaramay, tez orada ularga yana yuz kishiga ergashdi. Yazid 683-yilning noyabrida vafot etdi va Umaviylar [[hokim]]&lt;nowiki/&gt;iyati hamma joyda quladi. Kufaliklar Ubaydulloh ibn Ziyodni quvib chiqardi va Makkada joylashgan umaviylar dushmani Abdulloh ibn Zubayrni tan oldi. Abdulloh ibn Zubayr Abdulloh ibn Yazidni Kufaga hokim etib tayinladi. Ibn Yazidning tavvobinlarga xayrixoh munosabati ularga oshkora harakat qilish imkoniyatini berdi. Shu bilan birga, yana bir Ali tarafdori Muxtor at-Saqafiy ham Husaynning oʻlimi uchun qasos olishni va Husaynning oʻgay ukasi Muhammad ibn al-Hanafiya nomidan Ali avlodlari xalifaligini oʻrnatishni targʻib qilgan edi.. Bu ikkalasi oʻrtasidagi raqobatga olib keldi. Uning baʼzi izdoshlari Husaynning oʻldirilishida ishtirok etgan kufalik zodagonlarni jazolashga moyil edilar. Lekin Ibn Surod bu fikrni rad etdi. Ibn Surod qoʻl ostida 16 000 ga yaqin kufaliklar toʻplangan. Bundan tashqari, u Madoin va Basraning shialari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.

Ayn al-Varda janggi

Ibn Surod va uning tarafdorlari 684-yil 15-noyabrda Kufadan chiqib, shahar tashqarisida qarorgoh tuzdilar. Bu yerda bor-yoʻgʻi 4000 kishi boʻlgan, Madoin va Basradan hech kim yoʻq edi. Tavvobinlar uch kunlik kutishdan soʻng Karbalo tomon yoʻl olishdi. Garchi uning askarlari Basra va Madoinlik safdoshlarini kutishni istashsa-da, Ibn Surad kechiktirishni istamadi. Husaynning qabrida bir kun motam tutdilar. 1000 kishi qochib ketgan edi. Ibn Surod qoʻshining soni kamayib borishiga toʻsqinlik qilmay, bunday kishilarning oʻz saflarini tark etishlari yaxshi ekanini aytib, hamrohlarini yurishga buyurdi. Ular Furot boʻylab yoʻlga tushdilar. Shom chegarasidagi Ayn al-Vardada Ibn Ziyod boshchiligidagi Umaviylar qoʻshini bilan uchrashdi. Jang 685-yilning 4-yanvarida boshlandi. Birinchi kuni bir oz ustunlikka erishgan Tavvobin umaviylarning son jihatdan ustunligi tufayli yutqazishni boshladi. Jangning uchinchi, hal qiluvchi kunida Ibn Surod daydi oʻqdan halok boʻldi.


== Manbalar ==
[[Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar]]</text>
      <sha1>o6vc42326gs1vgbwksp2v6fju725amx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314078</id>
      <parentid>6314077</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:17:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4569" sha1="ku3vl53cntjwv1el4kfd10lmr4ykijo" xml:space="preserve">'''Sulaymon ibn Surad al-Xuzoiy''' birinchi [[Islom]] fuqarolar urushi davrida ''Ali'' tarafida qatnashgan, garchi baʼzida uning qarorlarini maʼqullamasa ham. Muoviya vafotidan soʻng, u Alining oʻg'li Husaynni qoʻzgʻolonga undagan kufaliklarning eng koʻzga koʻringanlaridan biri edi. 680 yilgi Karbalo jangida Husayn oʻldirilgach Ibn Surad va Kufaning boshqa baʼzi Ali tarafdorlari uning oʻlimidan oʻch olish uchun qasam ichdilar. Aksariyat manbalarda u islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadning]] sahobasi ekanligi taʼkidlanadi, baʼzi manbalarda uning tobeinlardan boʻlganligi aytiladi. U Kufaning ilk shialaridan biri edi. Uning Tuya jangida ishtirok etganligi bahsli boʻlsa-da, u Siffin jangida Ali [[qoʻshin]]&lt;nowiki/&gt;idagi piyoda askarlarining oʻng qoʻliga qoʻmondonlik qilgan. Ali Muoviya qoʻshinining sulh taklifiga javoban oʻz tarafdorlari bosimi ostida muzokaralarga rozi boʻlganida, Ibn Surad bu qarorga keskin qarshi chiqdi. 661-yil yanvarida Ali vafot etgach, uning katta oʻgʻli Hasan xalifa etib saylandi, biroq koʻp oʻtmay Muoviya foydasiga taxtdan voz kechdi. Ibn Surod Hasanning qarorini tanqid qildi. Arab tarixchisi Balozuriyning xabariga koʻra, Hasan taxtdan voz kechganidan ikki yil oʻtgach, Ibn Surad boshchiligidagi Ali ​​tarafdorlari Hasanga 40 000 qoʻshin bilan Muoviyaga qarshi urushni qayta boshlashga undadilar, ammo Hasan bu taklifni rad etdi.  670-yilda Hasan vafot etgach, Sulaymon Hasanning ukasi Husaynni Muoviyaga qarshi isyon koʻtarishga koʻndirishga urinib koʻrdi.

Tavvobin qoʻzgʻoloni

680-yil aprelida Muoviya vafotidan keyin uning oʻgʻli va nomzodi koʻrsatilgan oʻrinbosari Yazid xalifa boʻldi. Hasan allaqachon oʻlgan edi, Ibn Surad va Kufaning boshqa taniqli shialari Hasanning ukasi Husaynni Yazidga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishga undadilar, ammo keyin unga yordam bera olmadilar. Husyan 680-yil 10-oktabrda Karbalo jangida Umaviylar qoʻshinlari tomonidan oʻzining oz sonli tarafdorlari bilan oʻldirilgan. Husaynning oʻlimi kufalik shialarda chuqur aybdorlik tuygʻusini uygʻotdi, ular Husaynning oʻlimida oʻzlarini aybdor deb bildilar. Ulardan besh nafar kattasi Ibn Suradning uyida yigʻilib, Umaviylar bilan gunohlariga kafforat qilish uchun jang qilishga qaror qilishdi. Ibn Surad harakatning qoʻmondoni deb eʼlon qilindi.  Kufa Umaviylar voliysi Ubaydulloh ibn Ziyodning qattiqqoʻl boshqaruvi ostida boʻlganligi sababli, tavvobinlar harakati bir muncha vaqt sir boʻlib qoldi.  Shunga qaramay, tez orada ularga yana yuz kishiga ergashdi. Yazid 683-yilning noyabrida vafot etdi va Umaviylar [[hokim]]&lt;nowiki/&gt;iyati hamma joyda quladi. Kufaliklar Ubaydulloh ibn Ziyodni quvib chiqardi va Makkada joylashgan umaviylar dushmani Abdulloh ibn Zubayrni tan oldi. Abdulloh ibn Zubayr Abdulloh ibn Yazidni Kufaga hokim etib tayinladi. Ibn Yazidning tavvobinlarga xayrixoh munosabati ularga oshkora harakat qilish imkoniyatini berdi. Shu bilan birga, yana bir Ali tarafdori Muxtor at-Saqafiy ham Husaynning oʻlimi uchun qasos olishni va Husaynning oʻgay ukasi Muhammad ibn al-Hanafiya nomidan Ali avlodlari xalifaligini oʻrnatishni targʻib qilgan edi.. Bu ikkalasi oʻrtasidagi raqobatga olib keldi. Uning baʼzi izdoshlari Husaynning oʻldirilishida ishtirok etgan kufalik zodagonlarni jazolashga moyil edilar. Lekin Ibn Surod bu fikrni rad etdi. Ibn Surod qoʻl ostida 16 000 ga yaqin kufaliklar toʻplangan. Bundan tashqari, u Madoin va Basraning shialari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.

Ayn al-Varda janggi

Ibn Surod va uning tarafdorlari 684-yil 15-noyabrda Kufadan chiqib, shahar tashqarisida qarorgoh tuzdilar. Bu yerda bor-yoʻgʻi 4000 kishi boʻlgan, Madoin va Basradan hech kim yoʻq edi. Tavvobinlar uch kunlik kutishdan soʻng Karbalo tomon yoʻl olishdi. Garchi uning askarlari Basra va Madoinlik safdoshlarini kutishni istashsa-da, Ibn Surad kechiktirishni istamadi. Husaynning qabrida bir kun motam tutdilar. 1000 kishi qochib ketgan edi. Ibn Surod qoʻshining soni kamayib borishiga toʻsqinlik qilmay, bunday kishilarning oʻz saflarini tark etishlari yaxshi ekanini aytib, hamrohlarini yurishga buyurdi. Ular Furot boʻylab yoʻlga tushdilar. Shom chegarasidagi Ayn al-Vardada Ibn Ziyod boshchiligidagi Umaviylar qoʻshini bilan uchrashdi. Jang 685-yilning 4-yanvarida boshlandi. Birinchi kuni bir oz ustunlikka erishgan Tavvobin umaviylarning son jihatdan ustunligi tufayli yutqazishni boshladi. Jangning uchinchi, hal qiluvchi kunida Ibn Surod daydi oʻqdan halok boʻldi.


== Manbalar ==


[[Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar]]</text>
      <sha1>ku3vl53cntjwv1el4kfd10lmr4ykijo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314079</id>
      <parentid>6314078</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:17:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4583" sha1="a0bihuidfr8o4y79eq2nch7xp6hg2p0" xml:space="preserve">'''Sulaymon ibn Surad al-Xuzoiy''' birinchi [[Islom]] fuqarolar urushi davrida ''Ali'' tarafida qatnashgan, garchi baʼzida uning qarorlarini maʼqullamasa ham. Muoviya vafotidan soʻng, u Alining oʻg'li Husaynni qoʻzgʻolonga undagan kufaliklarning eng koʻzga koʻringanlaridan biri edi. 680 yilgi Karbalo jangida Husayn oʻldirilgach Ibn Surad va Kufaning boshqa baʼzi Ali tarafdorlari uning oʻlimidan oʻch olish uchun qasam ichdilar. Aksariyat manbalarda u islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadning]] sahobasi ekanligi taʼkidlanadi, baʼzi manbalarda uning tobeinlardan boʻlganligi aytiladi. U Kufaning ilk shialaridan biri edi. Uning Tuya jangida ishtirok etganligi bahsli boʻlsa-da, u Siffin jangida Ali [[qoʻshin]]&lt;nowiki/&gt;idagi piyoda askarlarining oʻng qoʻliga qoʻmondonlik qilgan. Ali Muoviya qoʻshinining sulh taklifiga javoban oʻz tarafdorlari bosimi ostida muzokaralarga rozi boʻlganida, Ibn Surad bu qarorga keskin qarshi chiqdi. 661-yil yanvarida Ali vafot etgach, uning katta oʻgʻli Hasan xalifa etib saylandi, biroq koʻp oʻtmay Muoviya foydasiga taxtdan voz kechdi. Ibn Surod Hasanning qarorini tanqid qildi. Arab tarixchisi Balozuriyning xabariga koʻra, Hasan taxtdan voz kechganidan ikki yil oʻtgach, Ibn Surad boshchiligidagi Ali ​​tarafdorlari Hasanga 40 000 qoʻshin bilan Muoviyaga qarshi urushni qayta boshlashga undadilar, ammo Hasan bu taklifni rad etdi.  670-yilda Hasan vafot etgach, Sulaymon Hasanning ukasi Husaynni Muoviyaga qarshi isyon koʻtarishga koʻndirishga urinib koʻrdi.

Tavvobin qoʻzgʻoloni

680-yil aprelida Muoviya vafotidan keyin uning oʻgʻli va nomzodi koʻrsatilgan oʻrinbosari Yazid xalifa boʻldi. Hasan allaqachon oʻlgan edi, Ibn Surad va Kufaning boshqa taniqli shialari Hasanning ukasi Husaynni Yazidga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishga undadilar, ammo keyin unga yordam bera olmadilar. Husyan 680-yil 10-oktabrda Karbalo jangida Umaviylar qoʻshinlari tomonidan oʻzining oz sonli tarafdorlari bilan oʻldirilgan. Husaynning oʻlimi kufalik shialarda chuqur aybdorlik tuygʻusini uygʻotdi, ular Husaynning oʻlimida oʻzlarini aybdor deb bildilar. Ulardan besh nafar kattasi Ibn Suradning uyida yigʻilib, Umaviylar bilan gunohlariga kafforat qilish uchun jang qilishga qaror qilishdi. Ibn Surad harakatning qoʻmondoni deb eʼlon qilindi.  Kufa Umaviylar voliysi Ubaydulloh ibn Ziyodning qattiqqoʻl boshqaruvi ostida boʻlganligi sababli, tavvobinlar harakati bir muncha vaqt sir boʻlib qoldi.  Shunga qaramay, tez orada ularga yana yuz kishiga ergashdi. Yazid 683-yilning noyabrida vafot etdi va Umaviylar [[hokim]]&lt;nowiki/&gt;iyati hamma joyda quladi. Kufaliklar Ubaydulloh ibn Ziyodni quvib chiqardi va Makkada joylashgan umaviylar dushmani Abdulloh ibn Zubayrni tan oldi. Abdulloh ibn Zubayr Abdulloh ibn Yazidni Kufaga hokim etib tayinladi. Ibn Yazidning tavvobinlarga xayrixoh munosabati ularga oshkora harakat qilish imkoniyatini berdi. Shu bilan birga, yana bir Ali tarafdori Muxtor at-Saqafiy ham Husaynning oʻlimi uchun qasos olishni va Husaynning oʻgay ukasi Muhammad ibn al-Hanafiya nomidan Ali avlodlari xalifaligini oʻrnatishni targʻib qilgan edi.. Bu ikkalasi oʻrtasidagi raqobatga olib keldi. Uning baʼzi izdoshlari Husaynning oʻldirilishida ishtirok etgan kufalik zodagonlarni jazolashga moyil edilar. Lekin Ibn Surod bu fikrni rad etdi. Ibn Surod qoʻl ostida 16 000 ga yaqin kufaliklar toʻplangan. Bundan tashqari, u Madoin va Basraning shialari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.

Ayn al-Varda janggi

Ibn Surod va uning tarafdorlari 684-yil 15-noyabrda Kufadan chiqib, shahar tashqarisida qarorgoh tuzdilar. Bu yerda bor-yoʻgʻi 4000 kishi boʻlgan, Madoin va Basradan hech kim yoʻq edi. Tavvobinlar uch kunlik kutishdan soʻng Karbalo tomon yoʻl olishdi. Garchi uning askarlari Basra va Madoinlik safdoshlarini kutishni istashsa-da, Ibn Surad kechiktirishni istamadi. Husaynning qabrida bir kun motam tutdilar. 1000 kishi qochib ketgan edi. Ibn Surod qoʻshining soni kamayib borishiga toʻsqinlik qilmay, bunday kishilarning oʻz saflarini tark etishlari yaxshi ekanini aytib, hamrohlarini yurishga buyurdi. Ular Furot boʻylab yoʻlga tushdilar. Shom chegarasidagi Ayn al-Vardada Ibn Ziyod boshchiligidagi Umaviylar qoʻshini bilan uchrashdi. Jang 685-yilning 4-yanvarida boshlandi. Birinchi kuni bir oz ustunlikka erishgan Tavvobin umaviylarning son jihatdan ustunligi tufayli yutqazishni boshladi. Jangning uchinchi, hal qiluvchi kunida Ibn Surod daydi oʻqdan halok boʻldi.


== Manbalar ==
{L
{manbalar}}

[[Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar]]</text>
      <sha1>a0bihuidfr8o4y79eq2nch7xp6hg2p0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314080</id>
      <parentid>6314079</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:18:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>6314080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4581" sha1="f8gc8f618u44757mp50m7g3q15srfvi" xml:space="preserve">'''Sulaymon ibn Surad al-Xuzoiy''' birinchi [[Islom]] fuqarolar urushi davrida ''Ali'' tarafida qatnashgan, garchi baʼzida uning qarorlarini maʼqullamasa ham. Muoviya vafotidan soʻng, u Alining oʻg'li Husaynni qoʻzgʻolonga undagan kufaliklarning eng koʻzga koʻringanlaridan biri edi. 680 yilgi Karbalo jangida Husayn oʻldirilgach Ibn Surad va Kufaning boshqa baʼzi Ali tarafdorlari uning oʻlimidan oʻch olish uchun qasam ichdilar. Aksariyat manbalarda u islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadning]] sahobasi ekanligi taʼkidlanadi, baʼzi manbalarda uning tobeinlardan boʻlganligi aytiladi. U Kufaning ilk shialaridan biri edi. Uning Tuya jangida ishtirok etganligi bahsli boʻlsa-da, u Siffin jangida Ali [[qoʻshin]]&lt;nowiki/&gt;idagi piyoda askarlarining oʻng qoʻliga qoʻmondonlik qilgan. Ali Muoviya qoʻshinining sulh taklifiga javoban oʻz tarafdorlari bosimi ostida muzokaralarga rozi boʻlganida, Ibn Surad bu qarorga keskin qarshi chiqdi. 661-yil yanvarida Ali vafot etgach, uning katta oʻgʻli Hasan xalifa etib saylandi, biroq koʻp oʻtmay Muoviya foydasiga taxtdan voz kechdi. Ibn Surod Hasanning qarorini tanqid qildi. Arab tarixchisi Balozuriyning xabariga koʻra, Hasan taxtdan voz kechganidan ikki yil oʻtgach, Ibn Surad boshchiligidagi Ali ​​tarafdorlari Hasanga 40 000 qoʻshin bilan Muoviyaga qarshi urushni qayta boshlashga undadilar, ammo Hasan bu taklifni rad etdi.  670-yilda Hasan vafot etgach, Sulaymon Hasanning ukasi Husaynni Muoviyaga qarshi isyon koʻtarishga koʻndirishga urinib koʻrdi.

Tavvobin qoʻzgʻoloni

680-yil aprelida Muoviya vafotidan keyin uning oʻgʻli va nomzodi koʻrsatilgan oʻrinbosari Yazid xalifa boʻldi. Hasan allaqachon oʻlgan edi, Ibn Surad va Kufaning boshqa taniqli shialari Hasanning ukasi Husaynni Yazidga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishga undadilar, ammo keyin unga yordam bera olmadilar. Husyan 680-yil 10-oktabrda Karbalo jangida Umaviylar qoʻshinlari tomonidan oʻzining oz sonli tarafdorlari bilan oʻldirilgan. Husaynning oʻlimi kufalik shialarda chuqur aybdorlik tuygʻusini uygʻotdi, ular Husaynning oʻlimida oʻzlarini aybdor deb bildilar. Ulardan besh nafar kattasi Ibn Suradning uyida yigʻilib, Umaviylar bilan gunohlariga kafforat qilish uchun jang qilishga qaror qilishdi. Ibn Surad harakatning qoʻmondoni deb eʼlon qilindi.  Kufa Umaviylar voliysi Ubaydulloh ibn Ziyodning qattiqqoʻl boshqaruvi ostida boʻlganligi sababli, tavvobinlar harakati bir muncha vaqt sir boʻlib qoldi.  Shunga qaramay, tez orada ularga yana yuz kishiga ergashdi. Yazid 683-yilning noyabrida vafot etdi va Umaviylar [[hokim]]&lt;nowiki/&gt;iyati hamma joyda quladi. Kufaliklar Ubaydulloh ibn Ziyodni quvib chiqardi va Makkada joylashgan umaviylar dushmani Abdulloh ibn Zubayrni tan oldi. Abdulloh ibn Zubayr Abdulloh ibn Yazidni Kufaga hokim etib tayinladi. Ibn Yazidning tavvobinlarga xayrixoh munosabati ularga oshkora harakat qilish imkoniyatini berdi. Shu bilan birga, yana bir Ali tarafdori Muxtor at-Saqafiy ham Husaynning oʻlimi uchun qasos olishni va Husaynning oʻgay ukasi Muhammad ibn al-Hanafiya nomidan Ali avlodlari xalifaligini oʻrnatishni targʻib qilgan edi.. Bu ikkalasi oʻrtasidagi raqobatga olib keldi. Uning baʼzi izdoshlari Husaynning oʻldirilishida ishtirok etgan kufalik zodagonlarni jazolashga moyil edilar. Lekin Ibn Surod bu fikrni rad etdi. Ibn Surod qoʻl ostida 16 000 ga yaqin kufaliklar toʻplangan. Bundan tashqari, u Madoin va Basraning shialari tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.

Ayn al-Varda janggi

Ibn Surod va uning tarafdorlari 684-yil 15-noyabrda Kufadan chiqib, shahar tashqarisida qarorgoh tuzdilar. Bu yerda bor-yoʻgʻi 4000 kishi boʻlgan, Madoin va Basradan hech kim yoʻq edi. Tavvobinlar uch kunlik kutishdan soʻng Karbalo tomon yoʻl olishdi. Garchi uning askarlari Basra va Madoinlik safdoshlarini kutishni istashsa-da, Ibn Surad kechiktirishni istamadi. Husaynning qabrida bir kun motam tutdilar. 1000 kishi qochib ketgan edi. Ibn Surod qoʻshining soni kamayib borishiga toʻsqinlik qilmay, bunday kishilarning oʻz saflarini tark etishlari yaxshi ekanini aytib, hamrohlarini yurishga buyurdi. Ular Furot boʻylab yoʻlga tushdilar. Shom chegarasidagi Ayn al-Vardada Ibn Ziyod boshchiligidagi Umaviylar qoʻshini bilan uchrashdi. Jang 685-yilning 4-yanvarida boshlandi. Birinchi kuni bir oz ustunlikka erishgan Tavvobin umaviylarning son jihatdan ustunligi tufayli yutqazishni boshladi. Jangning uchinchi, hal qiluvchi kunida Ibn Surod daydi oʻqdan halok boʻldi.


== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar]]</text>
      <sha1>f8gc8f618u44757mp50m7g3q15srfvi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Registon (Buxoro)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>731729</id>
    <revision>
      <id>6313925</id>
      <parentid>6137623</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313925</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7738" sha1="f72e6gsg49k975a822hbh0lfr9sxcnj" xml:space="preserve">== Nomi ==
Bu hudud [[islom]]&lt;nowiki/&gt;gacha boʻlgan davrda nima deb atalganligi nomaʼlum. Maʼlumki, II-III asrlarda hijronlar Registon deb atalgan.

''&quot;Registon&quot;'' soʻzi ''&quot;qumli joy&quot;'' degan maʼnoni anglatadi. Qal’alar oldidagi hudud nima uchun „registon“ deb atalgani nomaʼlum.

== Registon maydoni ==
[[Vaqf]] hujjatlariga koʻra Registon chegarasi kichik boʻlgan. Uning chegaralari (6 [[gektar]] ; 233x270 metr) haqidagi [[vaqf]]lar maʼlumotlari quyidagilarga toʻgʻri keladi: shimoldan Registon chegaralari Ustod Ruhiy va Bozori gʻusfan madrasalariga tutashib, Arkning shimoli-gʻarbiy burchagiga ham tutashgan. Sharqdan Arkga, janubdan Xoja Nikhol madrasasiga, undan keyin esa sobiq xalq uyiga tutashgan. Gʻarbdan Shodimbiy madrasasi va [[Boloi Hovuz masjidi|Boloi-Hovuz masjidiga tutashgan]].

[[Narshaxiy]] rivoyatlaridan maʼlum boʻlishicha, Registonning maydoni vaqflarda koʻrsatilganidan kattaroq boʻlgan. Arkning gʻarbiy darvozasidan boshlanib, Darvozoi Mabad (keyinchalik Imom darvoza)gacha boʻlgan hudud Registon deb atalgan.

== Tarixi ==
Bu hududda Islomgacha va Islomdan keyingi davrlarda maʼmuriy, harbiy-fuqarolik binolari joylashgan.

[[Somoniylar]] davrida bu hududda maʼmuriy binolar: turli boʻlimlar — [[Devon (idora)|divanlar]] joylashgan. [[Nosir II (Somoniy)|Nasr ibn Ahmad]] Registonda Divoni Vazir, Divoni Mustaufi, Divoni Abdulmalik, Divoni Sohib Shurot, Divoni Sohibi Muayyan (Muayyad), Divoni Sharaf, Divoni Mamlakai Xossa, Divoni Muxtasib, Divoni Ukov, Divoni Kazo nomlari bilan oʻnta devon qurdirdi.

[[Qoraxoniylar]]dan [[Shayboniylar]]gacha boʻlgan davrda Registonning qayta tiklanishi haqida maʼlumotlar yoʻq. Shayboniylar Buxoroni oʻz davlatining poytaxtiga aylantirdilar, shundan soʻng Buxoroning siyosiy va madaniy mavqei yuksala boshladi. Registondagi bugungi kungacha saqlanib qolmagan ([[Boloi Hovuz masjidi|Boloi Hovuzdan]] tashqari) va koʻp qismi vayron boʻlgan, nihoyat sovet tuzumi davrida vayron boʻlgan eski binolar Shayboniylar va undan keyingi sulolalar davriga oid boʻlgan.

=== Mustaqillik maydoni ===
Rossiyaning vakolatli vakilining [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi|BNSRning]] toʻliq mustaqilligini tan olish toʻgʻrisidagi tantanali eʼlonidan soʻng, maydon nomi Mustaqillik maydoniga oʻzgartirildi.

=== Lenin nomidagi maydon ===
[[Fayl:Бухарский_Регистан_00001.jpg|right|thumb|190x190px| [[Vladimir Lenin|V.]] [[Vladimir Lenin|I.]] [[Vladimir Lenin|Lenin]] byusti Registonda]]
1924-yil aprel oyida [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] (BXSR) Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Markaziy Qurilish Komissiyasi Registon maydonida bogʻ yotqizish va [[Vladimir Lenin|V. I. Leninga]] haykal oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Boʻlajak maydon oʻrniga yaxshi tuproq olib kelindi, bir yarim mingdan ortiq qaragʻay, [[Shumtol|kul]], [[Akatsiya|akasiya]] koʻchatlari ekildi. Bu daraxtlarning baʼzilari bugungi kungacha saqlanib qolgan.

BNSR hukumati yodgorlikning eng yaxshi dizayni uchun tanlov eʼlon qildi. Ushbu ijodiy tanlovda [[Toshkent]], [[Sankt-Peterburg|Leningrad]] va [[Moskva]]dan rassomlar, haykaltaroshlar, meʼmorlar ishtirok etdi. Belarus Xalq Respublikasi Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining Markaziy qurilish komissiyasi oʻz eʼtiborini haykaltarosh L. M. Rovenskiy loyihasiga qaratdi. 1924-yil avgust oyining boshlarida loyiha tasdiqlandi.

V. I. Lenin byusti va marmar plitalar Leningradda Krasniy Vyborjets zavodida qilingan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1925-yil 22-aprelda Ilyich tavalludining 55 yilligi nishonlanganda boʻlib oʻtdi. Maydon V sharafiga V.I. Lenin deb nomlandi. Bu yodgorlik yashil maydonda turardi. Marmar plitalarga [[Oʻzbek tili|oʻzbek]] arab yozuvida shunday yozuv oʻyib yozilgan: ''&quot;Qadimgi dunyoga — milliy zulm, milliy janjal dunyosiga, mehnatkashlar yangi dunyoga — barcha xalqlar mehnatkash xalqining birligi dunyosiga qarshi, inson tomonidan insonga zarracha zulm qilish uchun joy yoʻq.&quot;''

== Oʻrta asr Registoni binolariga umumiy sharhi ==

=== Toki Tirgaron ===
[[Abdullaxon II|Abdullaxon II davrida]] (1557-1598; 1583-yilgacha u otasi [[Iskandarxon]] nomidan hukmronlik qilgan) Buxoro tanib boʻlmas darajada oʻzgardi. Bozorlar, shiyponlar, hammomlar qurib, ularni madrasasining vaqfiga aylantirgan. Ularning bir qismi Registonda edi. Xullas, shiyponlar, Gʻalla bozori (gʻalla bozori), hammom, dukanlar. Bu binolar Buxoroning sharqiy va janubiy tomonida joylashgan edi. Eng muhim pishiq gʻisht binosi Toki Tirgaron hozirgi Registon shossesining chorrahasida joylashgan edi.

=== Poyanda-biy ataliq masjidi ===
Imomqulixon (1611-1642) amirlaridan biri, [[Imomqulixon|Qosimbiy]] turkmanning oʻgʻli Poyandabiy otaliq [[Turkmanlar|turkman]] 1610—1611-yillarda Ark janubida, Darvozay Islom mahallasi yaqinida [[Jome masjid|juma masjidi]] (sobor masjidi) qurdirgan., Juma masjidi). Poyanda-biy ataliq masjidi Buxoroda [[Masjidi Kalon|Kalyan masjididan]] keyin ikkinchi oʻrinda turardi (40,5x62,5 metr). Masjidning oʻnta hujrasi boʻlgani sababli ushbu bino foydasiga tuzilgan vaqf hujjatida ''&quot;Masjidi Jome va madrasa Otalik&quot;'' nomi bilan tilga olinadi.

Masjid uch asr davomida bir necha marta qayta tiklangan. Shunga qaramay, &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrning boshlarida fasad yomon ahvolda qoldi. Qayta tiklash koʻp mablagʻ talab qildi va shuning uchun 1927-yilda ijroiya qoʻmitasi binolarni buzib, ushbu joyda bogʻ qurishga qaror qildi.

=== Bozori Gusfand madrasasi ===
[[Fayl:Медресе_Бозори_гусфанд_00004.jpg|right|thumb|280x280px| Registon. Bozori gʻusfand archasi [[Buxoro arki|va]] Dor ush-Shifo madrasalaridan manzara. 1922-yil]]
Registon shimolida [[Abdulazizxon (Ashtarxoniy)|Abdulazizxon]] (1645-1681) tomonidan qurilgan ikki qavatli madrasa boʻlgan. U 1669-yilda qurilgan va 72 hujra, bitta masjid va bitta darvozadan iborat edi. Tashqi fasad ([[Peshtoq|peshtak]]) baland va mahobatli edi. Tashqi va ichki ravaklar, oqimlar bir vaqtlar mozaikaga ega boʻlgan.

Madrasa [[Buxoro operatsiyasi|1920-yilda Buxoro operatsiyasi]] vaqtida vayron qilingan, 1930-yillarda buzib tashlangan.

=== Dor ush-Shifo madrasasi ===
Madrasa Registonning gʻarbida joylashgan boʻlib, oʻtmishda katta ilmiy ahamiyatga ega boʻlgan. Hokimiyat tepasiga kelgan [[Subhonqulixon|Subxonqulixon]] (1681-1702) mamlakatda barqarorlik oʻrnatilgandan soʻng ilm-fan va maʼrifat bilan shugʻullana boshlaydi. U tibbiyot va matematikaga eʼtibor berdi. Tibbiyotga katta eʼtibor berib, 1696-yilda Dor ush-Shifo madrasasini qurdirdi.

=== Xoja Nihol madrasasi ===
Bugungi kungacha yetib kelmagan yana bir bino — Xoja Nikhal madrasasi Registonda qurilgan. [[Ubaydullaxon II]] (1702-1711) ning oxirgi amirlaridan biri Xoja Nihol tomonidan qurilgan. Qurilishning aniq sanasi maʼlum emas. Ubaydullohxon II oʻldirilgach, uning fidoyi amirlaridan Xoja Nikxal ham shu yili oʻldirilgan.

=== Boloi-Hovuz masjidi va madrasasi ===
[[Fayl:Бухарский_Регистан_00002.jpg|right|thumb|280x280px| Orqa fonda [[Boloi Hovuz masjidi|Boloi-Hovuz masjidi]] va Shodim-biy madrasasi gumbazi. 1922-yil]]

=== Chodim-biy madrasasi ===
U Boloi-Hovuz masjidining janubida joylashgan edi. Qurilish vaqti nomaʼlum. Shodim biy [[Ashtarxoniylar|ashtarxoniy]] amirlaridan biri boʻlgan boʻlishi mumkin.

== Adabiyotlar ==

* Rempel L. I. Uzoq va yaqin. Buxoro rekordlari. — T.: Adabiyot va sanʼatdan ularga. G. Gulyama, 1981. — 304 b. Saidjanov M.Yu.Buxoro shahri va uning qadimiy binolari // IFEAC ishchi hujjatlari. — 2005. — Nashr. 16 (iyun). — S. 3-19. Suxareva O. A. Buxoro XIX — XX asr boshlari. (Kechki feodal shahar va uning aholisi). — M.: Nauka, 1966. — 328 b.

[[Turkum:Buxoro]]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>f72e6gsg49k975a822hbh0lfr9sxcnj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313926</id>
      <parentid>6313925</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313926</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7729" sha1="fw0u4teglxqop0bf0we8pifg7e31wrw" xml:space="preserve">== Nomi ==
Bu hudud [[islom]]gacha boʻlgan davrda nima deb atalganligi nomaʼlum. Maʼlumki, II-III asrlarda hijronlar Registon deb atalgan.

''&quot;Registon&quot;'' soʻzi ''&quot;qumli joy&quot;'' degan maʼnoni anglatadi. Qal’alar oldidagi hudud nima uchun „registon“ deb atalgani nomaʼlum.

== Registon maydoni ==
[[Vaqf]] hujjatlariga koʻra Registon chegarasi kichik boʻlgan. Uning chegaralari (6 [[gektar]] ; 233x270 metr) haqidagi [[vaqf]]lar maʼlumotlari quyidagilarga toʻgʻri keladi: shimoldan Registon chegaralari Ustod Ruhiy va Bozori gʻusfan madrasalariga tutashib, Arkning shimoli-gʻarbiy burchagiga ham tutashgan. Sharqdan Arkga, janubdan Xoja Nikhol madrasasiga, undan keyin esa sobiq xalq uyiga tutashgan. Gʻarbdan Shodimbiy madrasasi va [[Boloi Hovuz masjidi|Boloi-Hovuz masjidiga tutashgan]].

[[Narshaxiy]] rivoyatlaridan maʼlum boʻlishicha, Registonning maydoni vaqflarda koʻrsatilganidan kattaroq boʻlgan. Arkning gʻarbiy darvozasidan boshlanib, Darvozoi Mabad (keyinchalik Imom darvoza)gacha boʻlgan hudud Registon deb atalgan.

== Tarixi ==
Bu hududda Islomgacha va Islomdan keyingi davrlarda maʼmuriy, harbiy-fuqarolik binolari joylashgan.

[[Somoniylar]] davrida bu hududda maʼmuriy binolar: turli boʻlimlar — [[Devon (idora)|divanlar]] joylashgan. [[Nosir II (Somoniy)|Nasr ibn Ahmad]] Registonda Divoni Vazir, Divoni Mustaufi, Divoni Abdulmalik, Divoni Sohib Shurot, Divoni Sohibi Muayyan (Muayyad), Divoni Sharaf, Divoni Mamlakai Xossa, Divoni Muxtasib, Divoni Ukov, Divoni Kazo nomlari bilan oʻnta devon qurdirdi.

[[Qoraxoniylar]]dan [[Shayboniylar]]gacha boʻlgan davrda Registonning qayta tiklanishi haqida maʼlumotlar yoʻq. Shayboniylar Buxoroni oʻz davlatining poytaxtiga aylantirdilar, shundan soʻng Buxoroning siyosiy va madaniy mavqei yuksala boshladi. Registondagi bugungi kungacha saqlanib qolmagan ([[Boloi Hovuz masjidi|Boloi Hovuzdan]] tashqari) va koʻp qismi vayron boʻlgan, nihoyat sovet tuzumi davrida vayron boʻlgan eski binolar Shayboniylar va undan keyingi sulolalar davriga oid boʻlgan.

=== Mustaqillik maydoni ===
Rossiyaning vakolatli vakilining [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi|BNSRning]] toʻliq mustaqilligini tan olish toʻgʻrisidagi tantanali eʼlonidan soʻng, maydon nomi Mustaqillik maydoniga oʻzgartirildi.

=== Lenin nomidagi maydon ===
[[Fayl:Бухарский_Регистан_00001.jpg|right|thumb|190x190px| [[Vladimir Lenin|V.]] [[Vladimir Lenin|I.]] [[Vladimir Lenin|Lenin]] byusti Registonda]]
1924-yil aprel oyida [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] (BXSR) Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Markaziy Qurilish Komissiyasi Registon maydonida bogʻ yotqizish va [[Vladimir Lenin|V. I. Leninga]] haykal oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Boʻlajak maydon oʻrniga yaxshi tuproq olib kelindi, bir yarim mingdan ortiq qaragʻay, [[Shumtol|kul]], [[Akatsiya|akasiya]] koʻchatlari ekildi. Bu daraxtlarning baʼzilari bugungi kungacha saqlanib qolgan.

BNSR hukumati yodgorlikning eng yaxshi dizayni uchun tanlov eʼlon qildi. Ushbu ijodiy tanlovda [[Toshkent]], [[Sankt-Peterburg|Leningrad]] va [[Moskva]]dan rassomlar, haykaltaroshlar, meʼmorlar ishtirok etdi. Belarus Xalq Respublikasi Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining Markaziy qurilish komissiyasi oʻz eʼtiborini haykaltarosh L. M. Rovenskiy loyihasiga qaratdi. 1924-yil avgust oyining boshlarida loyiha tasdiqlandi.

V. I. Lenin byusti va marmar plitalar Leningradda Krasniy Vyborjets zavodida qilingan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1925-yil 22-aprelda Ilyich tavalludining 55 yilligi nishonlanganda boʻlib oʻtdi. Maydon V sharafiga V.I. Lenin deb nomlandi. Bu yodgorlik yashil maydonda turardi. Marmar plitalarga [[Oʻzbek tili|oʻzbek]] arab yozuvida shunday yozuv oʻyib yozilgan: ''&quot;Qadimgi dunyoga — milliy zulm, milliy janjal dunyosiga, mehnatkashlar yangi dunyoga — barcha xalqlar mehnatkash xalqining birligi dunyosiga qarshi, inson tomonidan insonga zarracha zulm qilish uchun joy yoʻq.&quot;''

== Oʻrta asr Registoni binolariga umumiy sharhi ==

=== Toki Tirgaron ===
[[Abdullaxon II|Abdullaxon II davrida]] (1557-1598; 1583-yilgacha u otasi [[Iskandarxon]] nomidan hukmronlik qilgan) Buxoro tanib boʻlmas darajada oʻzgardi. Bozorlar, shiyponlar, hammomlar qurib, ularni madrasasining vaqfiga aylantirgan. Ularning bir qismi Registonda edi. Xullas, shiyponlar, Gʻalla bozori (gʻalla bozori), hammom, dukanlar. Bu binolar Buxoroning sharqiy va janubiy tomonida joylashgan edi. Eng muhim pishiq gʻisht binosi Toki Tirgaron hozirgi Registon shossesining chorrahasida joylashgan edi.

=== Poyanda-biy ataliq masjidi ===
Imomqulixon (1611-1642) amirlaridan biri, [[Imomqulixon|Qosimbiy]] turkmanning oʻgʻli Poyandabiy otaliq [[Turkmanlar|turkman]] 1610—1611-yillarda Ark janubida, Darvozay Islom mahallasi yaqinida [[Jome masjid|juma masjidi]] (sobor masjidi) qurdirgan., Juma masjidi). Poyanda-biy ataliq masjidi Buxoroda [[Masjidi Kalon|Kalyan masjididan]] keyin ikkinchi oʻrinda turardi (40,5x62,5 metr). Masjidning oʻnta hujrasi boʻlgani sababli ushbu bino foydasiga tuzilgan vaqf hujjatida ''&quot;Masjidi Jome va madrasa Otalik&quot;'' nomi bilan tilga olinadi.

Masjid uch asr davomida bir necha marta qayta tiklangan. Shunga qaramay, &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrning boshlarida fasad yomon ahvolda qoldi. Qayta tiklash koʻp mablagʻ talab qildi va shuning uchun 1927-yilda ijroiya qoʻmitasi binolarni buzib, ushbu joyda bogʻ qurishga qaror qildi.

=== Bozori Gusfand madrasasi ===
[[Fayl:Медресе_Бозори_гусфанд_00004.jpg|right|thumb|280x280px| Registon. Bozori gʻusfand archasi [[Buxoro arki|va]] Dor ush-Shifo madrasalaridan manzara. 1922-yil]]
Registon shimolida [[Abdulazizxon (Ashtarxoniy)|Abdulazizxon]] (1645-1681) tomonidan qurilgan ikki qavatli madrasa boʻlgan. U 1669-yilda qurilgan va 72 hujra, bitta masjid va bitta darvozadan iborat edi. Tashqi fasad ([[Peshtoq|peshtak]]) baland va mahobatli edi. Tashqi va ichki ravaklar, oqimlar bir vaqtlar mozaikaga ega boʻlgan.

Madrasa [[Buxoro operatsiyasi|1920-yilda Buxoro operatsiyasi]] vaqtida vayron qilingan, 1930-yillarda buzib tashlangan.

=== Dor ush-Shifo madrasasi ===
Madrasa Registonning gʻarbida joylashgan boʻlib, oʻtmishda katta ilmiy ahamiyatga ega boʻlgan. Hokimiyat tepasiga kelgan [[Subhonqulixon|Subxonqulixon]] (1681-1702) mamlakatda barqarorlik oʻrnatilgandan soʻng ilm-fan va maʼrifat bilan shugʻullana boshlaydi. U tibbiyot va matematikaga eʼtibor berdi. Tibbiyotga katta eʼtibor berib, 1696-yilda Dor ush-Shifo madrasasini qurdirdi.

=== Xoja Nihol madrasasi ===
Bugungi kungacha yetib kelmagan yana bir bino — Xoja Nikhal madrasasi Registonda qurilgan. [[Ubaydullaxon II]] (1702-1711) ning oxirgi amirlaridan biri Xoja Nihol tomonidan qurilgan. Qurilishning aniq sanasi maʼlum emas. Ubaydullohxon II oʻldirilgach, uning fidoyi amirlaridan Xoja Nikxal ham shu yili oʻldirilgan.

=== Boloi-Hovuz masjidi va madrasasi ===
[[Fayl:Бухарский_Регистан_00002.jpg|right|thumb|280x280px| Orqa fonda [[Boloi Hovuz masjidi|Boloi-Hovuz masjidi]] va Shodim-biy madrasasi gumbazi. 1922-yil]]

=== Chodim-biy madrasasi ===
U Boloi-Hovuz masjidining janubida joylashgan edi. Qurilish vaqti nomaʼlum. Shodim biy [[Ashtarxoniylar|ashtarxoniy]] amirlaridan biri boʻlgan boʻlishi mumkin.

== Adabiyotlar ==

* Rempel L. I. Uzoq va yaqin. Buxoro rekordlari. — T.: Adabiyot va sanʼatdan ularga. G. Gulyama, 1981. — 304 b. Saidjanov M.Yu.Buxoro shahri va uning qadimiy binolari // IFEAC ishchi hujjatlari. — 2005. — Nashr. 16 (iyun). — S. 3-19. Suxareva O. A. Buxoro XIX — XX asr boshlari. (Kechki feodal shahar va uning aholisi). — M.: Nauka, 1966. — 328 b.

[[Turkum:Buxoro]]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>fw0u4teglxqop0bf0we8pifg7e31wrw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313927</id>
      <parentid>6313926</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313927</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7733" sha1="36lz8c5pf3kps746uubudwajy8uqk2x" xml:space="preserve">== Nomi ==
Bu hudud [[islom]]gacha boʻlgan davrda nima deb atalganligi nomaʼlum. Maʼlumki, II-III asrlarda hijronlar ''Registon'' deb atalgan.

''&quot;Registon&quot;'' soʻzi ''&quot;qumli joy&quot;'' degan maʼnoni anglatadi. Qal’alar oldidagi hudud nima uchun „registon“ deb atalgani nomaʼlum.

== Registon maydoni ==
[[Vaqf]] hujjatlariga koʻra Registon chegarasi kichik boʻlgan. Uning chegaralari (6 [[gektar]] ; 233x270 metr) haqidagi [[vaqf]]lar maʼlumotlari quyidagilarga toʻgʻri keladi: shimoldan Registon chegaralari Ustod Ruhiy va Bozori gʻusfan madrasalariga tutashib, Arkning shimoli-gʻarbiy burchagiga ham tutashgan. Sharqdan Arkga, janubdan Xoja Nikhol madrasasiga, undan keyin esa sobiq xalq uyiga tutashgan. Gʻarbdan Shodimbiy madrasasi va [[Boloi Hovuz masjidi|Boloi-Hovuz masjidiga tutashgan]].

[[Narshaxiy]] rivoyatlaridan maʼlum boʻlishicha, Registonning maydoni vaqflarda koʻrsatilganidan kattaroq boʻlgan. Arkning gʻarbiy darvozasidan boshlanib, Darvozoi Mabad (keyinchalik Imom darvoza)gacha boʻlgan hudud Registon deb atalgan.

== Tarixi ==
Bu hududda Islomgacha va Islomdan keyingi davrlarda maʼmuriy, harbiy-fuqarolik binolari joylashgan.

[[Somoniylar]] davrida bu hududda maʼmuriy binolar: turli boʻlimlar — [[Devon (idora)|divanlar]] joylashgan. [[Nosir II (Somoniy)|Nasr ibn Ahmad]] Registonda Divoni Vazir, Divoni Mustaufi, Divoni Abdulmalik, Divoni Sohib Shurot, Divoni Sohibi Muayyan (Muayyad), Divoni Sharaf, Divoni Mamlakai Xossa, Divoni Muxtasib, Divoni Ukov, Divoni Kazo nomlari bilan oʻnta devon qurdirdi.

[[Qoraxoniylar]]dan [[Shayboniylar]]gacha boʻlgan davrda Registonning qayta tiklanishi haqida maʼlumotlar yoʻq. Shayboniylar Buxoroni oʻz davlatining poytaxtiga aylantirdilar, shundan soʻng Buxoroning siyosiy va madaniy mavqei yuksala boshladi. Registondagi bugungi kungacha saqlanib qolmagan ([[Boloi Hovuz masjidi|Boloi Hovuzdan]] tashqari) va koʻp qismi vayron boʻlgan, nihoyat sovet tuzumi davrida vayron boʻlgan eski binolar Shayboniylar va undan keyingi sulolalar davriga oid boʻlgan.

=== Mustaqillik maydoni ===
Rossiyaning vakolatli vakilining [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi|BNSRning]] toʻliq mustaqilligini tan olish toʻgʻrisidagi tantanali eʼlonidan soʻng, maydon nomi Mustaqillik maydoniga oʻzgartirildi.

=== Lenin nomidagi maydon ===
[[Fayl:Бухарский_Регистан_00001.jpg|right|thumb|190x190px| [[Vladimir Lenin|V.]] [[Vladimir Lenin|I.]] [[Vladimir Lenin|Lenin]] byusti Registonda]]
1924-yil aprel oyida [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] (BXSR) Markaziy Ijroiya Qoʻmitasi Markaziy Qurilish Komissiyasi Registon maydonida bogʻ yotqizish va [[Vladimir Lenin|V. I. Leninga]] haykal oʻrnatish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Boʻlajak maydon oʻrniga yaxshi tuproq olib kelindi, bir yarim mingdan ortiq qaragʻay, [[Shumtol|kul]], [[Akatsiya|akasiya]] koʻchatlari ekildi. Bu daraxtlarning baʼzilari bugungi kungacha saqlanib qolgan.

BNSR hukumati yodgorlikning eng yaxshi dizayni uchun tanlov eʼlon qildi. Ushbu ijodiy tanlovda [[Toshkent]], [[Sankt-Peterburg|Leningrad]] va [[Moskva]]dan rassomlar, haykaltaroshlar, meʼmorlar ishtirok etdi. Belarus Xalq Respublikasi Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining Markaziy qurilish komissiyasi oʻz eʼtiborini haykaltarosh L. M. Rovenskiy loyihasiga qaratdi. 1924-yil avgust oyining boshlarida loyiha tasdiqlandi.

V. I. Lenin byusti va marmar plitalar Leningradda Krasniy Vyborjets zavodida qilingan. Yodgorlikning tantanali ochilishi 1925-yil 22-aprelda Ilyich tavalludining 55 yilligi nishonlanganda boʻlib oʻtdi. Maydon V sharafiga V.I. Lenin deb nomlandi. Bu yodgorlik yashil maydonda turardi. Marmar plitalarga [[Oʻzbek tili|oʻzbek]] arab yozuvida shunday yozuv oʻyib yozilgan: ''&quot;Qadimgi dunyoga — milliy zulm, milliy janjal dunyosiga, mehnatkashlar yangi dunyoga — barcha xalqlar mehnatkash xalqining birligi dunyosiga qarshi, inson tomonidan insonga zarracha zulm qilish uchun joy yoʻq.&quot;''

== Oʻrta asr Registoni binolariga umumiy sharhi ==

=== Toki Tirgaron ===
[[Abdullaxon II|Abdullaxon II davrida]] (1557-1598; 1583-yilgacha u otasi [[Iskandarxon]] nomidan hukmronlik qilgan) Buxoro tanib boʻlmas darajada oʻzgardi. Bozorlar, shiyponlar, hammomlar qurib, ularni madrasasining vaqfiga aylantirgan. Ularning bir qismi Registonda edi. Xullas, shiyponlar, Gʻalla bozori (gʻalla bozori), hammom, dukanlar. Bu binolar Buxoroning sharqiy va janubiy tomonida joylashgan edi. Eng muhim pishiq gʻisht binosi Toki Tirgaron hozirgi Registon shossesining chorrahasida joylashgan edi.

=== Poyanda-biy ataliq masjidi ===
Imomqulixon (1611-1642) amirlaridan biri, [[Imomqulixon|Qosimbiy]] turkmanning oʻgʻli Poyandabiy otaliq [[Turkmanlar|turkman]] 1610—1611-yillarda Ark janubida, Darvozay Islom mahallasi yaqinida [[Jome masjid|juma masjidi]] (sobor masjidi) qurdirgan., Juma masjidi). Poyanda-biy ataliq masjidi Buxoroda [[Masjidi Kalon|Kalyan masjididan]] keyin ikkinchi oʻrinda turardi (40,5x62,5 metr). Masjidning oʻnta hujrasi boʻlgani sababli ushbu bino foydasiga tuzilgan vaqf hujjatida ''&quot;Masjidi Jome va madrasa Otalik&quot;'' nomi bilan tilga olinadi.

Masjid uch asr davomida bir necha marta qayta tiklangan. Shunga qaramay, &lt;nowiki&gt;XX&lt;/nowiki&gt; asrning boshlarida fasad yomon ahvolda qoldi. Qayta tiklash koʻp mablagʻ talab qildi va shuning uchun 1927-yilda ijroiya qoʻmitasi binolarni buzib, ushbu joyda bogʻ qurishga qaror qildi.

=== Bozori Gusfand madrasasi ===
[[Fayl:Медресе_Бозори_гусфанд_00004.jpg|right|thumb|280x280px| Registon. Bozori gʻusfand archasi [[Buxoro arki|va]] Dor ush-Shifo madrasalaridan manzara. 1922-yil]]
Registon shimolida [[Abdulazizxon (Ashtarxoniy)|Abdulazizxon]] (1645-1681) tomonidan qurilgan ikki qavatli madrasa boʻlgan. U 1669-yilda qurilgan va 72 hujra, bitta masjid va bitta darvozadan iborat edi. Tashqi fasad ([[Peshtoq|peshtak]]) baland va mahobatli edi. Tashqi va ichki ravaklar, oqimlar bir vaqtlar mozaikaga ega boʻlgan.

Madrasa [[Buxoro operatsiyasi|1920-yilda Buxoro operatsiyasi]] vaqtida vayron qilingan, 1930-yillarda buzib tashlangan.

=== Dor ush-Shifo madrasasi ===
Madrasa Registonning gʻarbida joylashgan boʻlib, oʻtmishda katta ilmiy ahamiyatga ega boʻlgan. Hokimiyat tepasiga kelgan [[Subhonqulixon|Subxonqulixon]] (1681-1702) mamlakatda barqarorlik oʻrnatilgandan soʻng ilm-fan va maʼrifat bilan shugʻullana boshlaydi. U tibbiyot va matematikaga eʼtibor berdi. Tibbiyotga katta eʼtibor berib, 1696-yilda Dor ush-Shifo madrasasini qurdirdi.

=== Xoja Nihol madrasasi ===
Bugungi kungacha yetib kelmagan yana bir bino — Xoja Nikhal madrasasi Registonda qurilgan. [[Ubaydullaxon II]] (1702-1711) ning oxirgi amirlaridan biri Xoja Nihol tomonidan qurilgan. Qurilishning aniq sanasi maʼlum emas. Ubaydullohxon II oʻldirilgach, uning fidoyi amirlaridan Xoja Nikxal ham shu yili oʻldirilgan.

=== Boloi-Hovuz masjidi va madrasasi ===
[[Fayl:Бухарский_Регистан_00002.jpg|right|thumb|280x280px| Orqa fonda [[Boloi Hovuz masjidi|Boloi-Hovuz masjidi]] va Shodim-biy madrasasi gumbazi. 1922-yil]]

=== Chodim-biy madrasasi ===
U Boloi-Hovuz masjidining janubida joylashgan edi. Qurilish vaqti nomaʼlum. Shodim biy [[Ashtarxoniylar|ashtarxoniy]] amirlaridan biri boʻlgan boʻlishi mumkin.

== Adabiyotlar ==

* Rempel L. I. Uzoq va yaqin. Buxoro rekordlari. — T.: Adabiyot va sanʼatdan ularga. G. Gulyama, 1981. — 304 b. Saidjanov M.Yu.Buxoro shahri va uning qadimiy binolari // IFEAC ishchi hujjatlari. — 2005. — Nashr. 16 (iyun). — S. 3-19. Suxareva O. A. Buxoro XIX — XX asr boshlari. (Kechki feodal shahar va uning aholisi). — M.: Nauka, 1966. — 328 b.

[[Turkum:Buxoro]]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]</text>
      <sha1>36lz8c5pf3kps746uubudwajy8uqk2x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Smart City Coupe avtomobili</title>
    <ns>0</ns>
    <id>747738</id>
    <revision>
      <id>6313881</id>
      <parentid>5019803</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:21:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>6313881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6237" sha1="9v40315d8b6s39g9ff4sjimaifen0e9" xml:space="preserve">
{{Avtomobil bilgiqutisi}}
'''Smart City Coupe''' – Smart kompaniyasining shahar avtomobili. 1998-yil oktabrdan 2004-yil yanvargacha ishlab chiqarilgan. 599 sm³ (33 kVt / 45 [[ot kuchi]] yoki 40 kVt / 55 ot kuchi) boʻlgan uch silindrli benzinli dvigatel bilan jihozlangan.Orqa tomonda koʻndalang oʻrnatilgan. Ishlab chiqarish ikkita modifikatsiya bilan boshlandi:

* '''Sof''' (dan{{lang-en|Pure}} - Clean) 33 kVt / 45 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan. 
* '''momentum''' (dan{{lang-en|Pulse}} - Impulse) 40 kVt / 55 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan.

1999-yil boshida yangi modifikatsiya paydo boʻldi:

* '''Ehtiros''' ({{lang-en|Passion}} – Passion) Pulse-ga qoʻshimcha ravishda konditsioner, tuman chiroqlari, kumush tridion xavfsizlik kapsulasi bilan jihozlangan.

== Kuzov ==
[[Fayl:Smart_Sicherheitszelle.JPG|left|thumb|210x210px| Smart kuzov]]
Qattiq, yuqori quvvatli tridion xavfsizlik kapsulasi (qora yoki kumush) boʻlgan bir hajmli poʻlat yuk koʻtaruvchi ramka bir nechta rangdagi almashtiriladigan plastik korpus panellari bilan taʼminlangan:

* Black jack (''qora Jek'')
* Mad red (gʻaroyib ''qizil'')
* Hello yellow (salom sariq)

1999-yil yanvarda uchta yangi rangda almashtiriladigan panellarni ishga tushirildi:

* true blue metallic (''haqiqiy koʻk metall'')
* aqua orange ''(akva toʻq sariq)''
* aqua green (akva ''yashil'')

== Motori ==
Smart City Coupe uchun bir nechta dvigatel modifikatsiyalari mavjud edi. Baza hajmi 599 sm³ boʻlgan 3 silindrli dvigatel edi (45 ot kuchi 33 kVt). Xuddi shu dvigatelning yanada kuchli modifikatsiyalari ham mavjud edi:

* (55 ot kuchi 41 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (71 ot kuchi 52 kVt)

1999-yil oxirida ish hajmi 799 sm³ boʻlgan dizel dvigatel paydo boʻldi. Bu dunyodagi eng kichik umumiy relsli dizel dvigatel edi.

* (41 ot kuchi 30 kVt)

2002-yilda hajmi 699 sm³ boʻlgan 3 ta dvigatel paydo boʻldi.

* (50 ot kuchi 37 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (75 ot kuchi 55 kVt)

2003-yilda 599 sm³ dvigatel ishlab chiqarish toʻxtatildi. Barcha dvigatellar yonilgʻi quyish va turbo zaryadlash bilan jihozlangan.

== Transmissiya ==
Elektr muftali oʻzgaruvchan nisbatli 6 pogʻonali Softouch avtomatik uzatmalar qutisi. U toʻliq avtomatik va “qoʻlda” rejimlarga ega boʻlib, uzatmalar dastakni oldinga va orqaga siljitish orqali almashtiriladi. Bundan tashqari, variant sifatida rul osti selektorlari yordamida uzatmani almashtirish ham mavjud edi.

*

== Xavfsizlik ==
Smart City Coupe [[Mercedes-Benz]] xavfsizlik standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan va uning dizaynida quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi:

* ikkita old xavfsizlik yostigʻi
* ikkita yon xavfsizlik yostigʻi ''(ixtiyoriy)''
* buklanadigan rul ustuni
* sendvich platforma texnologiyasi
* tridion xavfsizlik kapsulasi
* oʻrnatilgan xavfsizlik kamarlari bilan oʻrindiqlar
* xavfsizlik kamarini qulflash tizimi
* kuchni cheklovchi xavfsizlik kamarlaridan oldinga tortgichlar
* Tormoz kuchini taqsimlash (EBD)

Yoqilgʻi baki avtomobilning tagida joylashgan. Bu orqadan zarba boʻlgan taqdirda xavfsizlikni taʼminlaydi. Shuningdek, avtomobilning qisqa uzunligi toʻqnashuvga uchragan boshqa avtomobil aqlli gʻildiraklardan biriga albatta urilishini ta’minlaydi, avtomobilning osma qismi esa zarba energiyasini oʻziga singdirib, uni kuzov ostiga taqsimlaydi.

== Salon va jihozlar ==
Salon Smart City Coupe 2 oʻrinli. Magistral hajmi – 150 litr, tomga qadar – 260 litr, yoʻlovchi oʻrindigʻi buklangan holda – 363 litr. Barcha Smart City kupelari standart ravishda elektr oynalar, radio, shinalar teshigini tuzatish toʻplami va markaziy qulf bilan jihozlangan. Salon turli xil ranglar va materiallarda bezatilgan boʻlishi mumkin edi.

1999-yil mart oyidan boshlab standart uskunalar roʻyxatiga quyidagilar qoʻshildi:

* [[shisha]] tom
* audio tayyorlash
* 12V rozetka
* yonilgʻi bakining qopqogʻi qulflangan
* markaziy qulflash masofadan boshqarish pulti bilan qoʻshimcha kalit
* ogohlantirish uchburchagi

Konditsioner, quvvatli nometall, tashqi oyna isitkichlari, tumanga qarshi chiroqlar, papayya charm qoplamasi ''(papayya)'', oʻrindiqlarni isitish, navigatsiya tizimi, CD almashtirgich, kassetalar yoki kompakt disklar uchun korpus, qotishma gʻildiraklar, oʻrnatilgan velosiped tokchalari variant sifatida mavjud edi.

== Manbalar ==

# Farenc, Jacques (1998), Norris, Ian (ed.), &quot;European Industry: Mergers and Acquisitions&quot;, ''Automobile Year'', Lausanne, Switzerland: Editions JR, J.-R. Piccard, '''46''' (1998–99): 44–45, ISBN 978-2-88324-054-4
# &quot;Smart celebrates 1.5 million Fortwo models built, prepares to upgrade factory&quot;. Autoblog, Damon Lowney, Jul 18 2013.&quot;World premiere of the new smart fortwo and forfour on 16 July in Berlin&quot;. Daimler AG.
# &quot;Celebrating 20 Years of History: smart Hambach Plant Writes Next Chapter of its Success Story&quot;. Daimler Press, via AutoChannel.com.
# &quot;New Vehicle Generation Provides Foundation for Growth 2015&quot;. Daimler.com, January 5, 2015.
# &quot;Daimler updates Smart Fortwo line, lowers CO2 emissions&quot;. Green.autoblog.com, Eric Loveday, Jul 22 2010.
# &quot;Third-generation smart Fortwo electric drive to launch worldwide in spring 2012; first use of battery packs from Daimler JV Deutsche Accumotive and motor from JV EM-motive&quot;. Green Car Congress. 2011-08-16. Retrieved 2012-10-10.
# BLOOMFIELD HILLS, MI (April 2, 2007) – Smart USA, a subsidiary of United Auto Group, Inc, (NYSE:UAG), has launched its Smart Fortwo reservation system. The Smart Fortwo is expected to go on sale in the United States in the first quarter 2008 through a dealership network being developed by Smart USA, the exclusive distributor of the Smart Fortwo in the United States and Puerto Rico.
# &quot;Leichtbau ist nicht das Wichtigste&quot;. Auto, Motor und Sport. &lt;q&gt;Da der Smart aufgrund seiner großen Frontfläche von 2,06 m2 einen hohen cW-Wert von 0,35 hat, verbraucht er im Vergleich zum niedrigen Gewicht vergleichsweise viel.&lt;/q&gt;
# &quot;Smart forfun2: The combination of two vehicles with cult status&quot;. Seriouswheels.com.
# &quot;Das ist keine Geheimniskrämerei (in German)&quot;. Manager Magazine Online, Wilfried Eckl-Dorna, Nov 18, 2013.
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Germaniya avtomobillari]]</text>
      <sha1>9v40315d8b6s39g9ff4sjimaifen0e9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313882</id>
      <parentid>6313881</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:21:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6249" sha1="bd08qf5w5tbug0amgy7qhvrlzg4r7np" xml:space="preserve">{{Avtomobil bilgiqutisi}}
'''Smart City Coupe''' – Smart kompaniyasining shahar [[avtomobil]]&lt;nowiki/&gt;i. 1998-yil oktabrdan 2004-yil yanvargacha ishlab chiqarilgan. 599 sm³ (33 kVt / 45 [[ot kuchi]] yoki 40 kVt / 55 ot kuchi) boʻlgan uch silindrli benzinli dvigatel bilan jihozlangan.Orqa tomonda koʻndalang oʻrnatilgan. Ishlab chiqarish ikkita modifikatsiya bilan boshlandi:

* '''Sof''' (dan{{lang-en|Pure}} - Clean) 33 kVt / 45 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan. 
* '''momentum''' (dan{{lang-en|Pulse}} - Impulse) 40 kVt / 55 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan.

1999-yil boshida yangi modifikatsiya paydo boʻldi:

* '''Ehtiros''' ({{lang-en|Passion}} – Passion) Pulse-ga qoʻshimcha ravishda konditsioner, tuman chiroqlari, kumush tridion xavfsizlik kapsulasi bilan jihozlangan.

== Kuzov ==
[[Fayl:Smart_Sicherheitszelle.JPG|left|thumb|210x210px| Smart kuzov]]
Qattiq, yuqori quvvatli tridion xavfsizlik kapsulasi (qora yoki kumush) boʻlgan bir hajmli poʻlat yuk koʻtaruvchi ramka bir nechta rangdagi almashtiriladigan plastik korpus panellari bilan taʼminlangan:

* Black jack (''qora Jek'')
* Mad red (gʻaroyib ''qizil'')
* Hello yellow (salom sariq)

1999-yil yanvarda uchta yangi rangda almashtiriladigan panellarni ishga tushirildi:

* true blue metallic (''haqiqiy koʻk metall'')
* aqua orange ''(akva toʻq sariq)''
* aqua green (akva ''yashil'')

== Motori ==
Smart City Coupe uchun bir nechta dvigatel modifikatsiyalari mavjud edi. Baza hajmi 599 sm³ boʻlgan 3 silindrli dvigatel edi (45 ot kuchi 33 kVt). Xuddi shu dvigatelning yanada kuchli modifikatsiyalari ham mavjud edi:

* (55 ot kuchi 41 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (71 ot kuchi 52 kVt)

1999-yil oxirida ish hajmi 799 sm³ boʻlgan dizel dvigatel paydo boʻldi. Bu dunyodagi eng kichik umumiy relsli dizel dvigatel edi.

* (41 ot kuchi 30 kVt)

2002-yilda hajmi 699 sm³ boʻlgan 3 ta dvigatel paydo boʻldi.

* (50 ot kuchi 37 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (75 ot kuchi 55 kVt)

2003-yilda 599 sm³ dvigatel ishlab chiqarish toʻxtatildi. Barcha dvigatellar yonilgʻi quyish va turbo zaryadlash bilan jihozlangan.

== Transmissiya ==
Elektr muftali oʻzgaruvchan nisbatli 6 pogʻonali Softouch avtomatik uzatmalar qutisi. U toʻliq avtomatik va “qoʻlda” rejimlarga ega boʻlib, uzatmalar dastakni oldinga va orqaga siljitish orqali almashtiriladi. Bundan tashqari, variant sifatida rul osti selektorlari yordamida uzatmani almashtirish ham mavjud edi.

*

== Xavfsizlik ==
Smart City Coupe [[Mercedes-Benz]] xavfsizlik standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan va uning dizaynida quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi:

* ikkita old xavfsizlik yostigʻi
* ikkita yon xavfsizlik yostigʻi ''(ixtiyoriy)''
* buklanadigan rul ustuni
* sendvich platforma texnologiyasi
* tridion xavfsizlik kapsulasi
* oʻrnatilgan xavfsizlik kamarlari bilan oʻrindiqlar
* xavfsizlik kamarini qulflash tizimi
* kuchni cheklovchi xavfsizlik kamarlaridan oldinga tortgichlar
* Tormoz kuchini taqsimlash (EBD)

Yoqilgʻi baki avtomobilning tagida joylashgan. Bu orqadan zarba boʻlgan taqdirda xavfsizlikni taʼminlaydi. Shuningdek, avtomobilning qisqa uzunligi toʻqnashuvga uchragan boshqa avtomobil aqlli gʻildiraklardan biriga albatta urilishini ta’minlaydi, avtomobilning osma qismi esa zarba energiyasini oʻziga singdirib, uni kuzov ostiga taqsimlaydi.

== Salon va jihozlar ==
Salon Smart City Coupe 2 oʻrinli. Magistral hajmi – 150 litr, tomga qadar – 260 litr, yoʻlovchi oʻrindigʻi buklangan holda – 363 litr. Barcha Smart City kupelari standart ravishda elektr oynalar, radio, shinalar teshigini tuzatish toʻplami va markaziy qulf bilan jihozlangan. Salon turli xil ranglar va materiallarda bezatilgan boʻlishi mumkin edi.

1999-yil mart oyidan boshlab standart uskunalar roʻyxatiga quyidagilar qoʻshildi:

* [[shisha]] tom
* audio tayyorlash
* 12V rozetka
* yonilgʻi bakining qopqogʻi qulflangan
* markaziy qulflash masofadan boshqarish pulti bilan qoʻshimcha kalit
* ogohlantirish uchburchagi

Konditsioner, quvvatli nometall, tashqi oyna isitkichlari, tumanga qarshi chiroqlar, papayya charm qoplamasi ''(papayya)'', oʻrindiqlarni isitish, navigatsiya tizimi, CD almashtirgich, kassetalar yoki kompakt disklar uchun korpus, qotishma gʻildiraklar, oʻrnatilgan velosiped tokchalari variant sifatida mavjud edi.

== Manbalar ==

# Farenc, Jacques (1998), Norris, Ian (ed.), &quot;European Industry: Mergers and Acquisitions&quot;, ''Automobile Year'', Lausanne, Switzerland: Editions JR, J.-R. Piccard, '''46''' (1998–99): 44–45, ISBN 978-2-88324-054-4
# &quot;Smart celebrates 1.5 million Fortwo models built, prepares to upgrade factory&quot;. Autoblog, Damon Lowney, Jul 18 2013.&quot;World premiere of the new smart fortwo and forfour on 16 July in Berlin&quot;. Daimler AG.
# &quot;Celebrating 20 Years of History: smart Hambach Plant Writes Next Chapter of its Success Story&quot;. Daimler Press, via AutoChannel.com.
# &quot;New Vehicle Generation Provides Foundation for Growth 2015&quot;. Daimler.com, January 5, 2015.
# &quot;Daimler updates Smart Fortwo line, lowers CO2 emissions&quot;. Green.autoblog.com, Eric Loveday, Jul 22 2010.
# &quot;Third-generation smart Fortwo electric drive to launch worldwide in spring 2012; first use of battery packs from Daimler JV Deutsche Accumotive and motor from JV EM-motive&quot;. Green Car Congress. 2011-08-16. Retrieved 2012-10-10.
# BLOOMFIELD HILLS, MI (April 2, 2007) – Smart USA, a subsidiary of United Auto Group, Inc, (NYSE:UAG), has launched its Smart Fortwo reservation system. The Smart Fortwo is expected to go on sale in the United States in the first quarter 2008 through a dealership network being developed by Smart USA, the exclusive distributor of the Smart Fortwo in the United States and Puerto Rico.
# &quot;Leichtbau ist nicht das Wichtigste&quot;. Auto, Motor und Sport. &lt;q&gt;Da der Smart aufgrund seiner großen Frontfläche von 2,06 m2 einen hohen cW-Wert von 0,35 hat, verbraucht er im Vergleich zum niedrigen Gewicht vergleichsweise viel.&lt;/q&gt;
# &quot;Smart forfun2: The combination of two vehicles with cult status&quot;. Seriouswheels.com.
# &quot;Das ist keine Geheimniskrämerei (in German)&quot;. Manager Magazine Online, Wilfried Eckl-Dorna, Nov 18, 2013.
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Germaniya avtomobillari]]</text>
      <sha1>bd08qf5w5tbug0amgy7qhvrlzg4r7np</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313883</id>
      <parentid>6313882</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:21:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6240" sha1="70ayor2v31kg6pmpvr7ytzkrlgvkr1a" xml:space="preserve">{{Avtomobil bilgiqutisi}}
'''Smart City Coupe''' – Smart kompaniyasining shahar [[avtomobil]]i. 1998-yil oktabrdan 2004-yil yanvargacha ishlab chiqarilgan. 599 sm³ (33 kVt / 45 [[ot kuchi]] yoki 40 kVt / 55 ot kuchi) boʻlgan uch silindrli benzinli dvigatel bilan jihozlangan.Orqa tomonda koʻndalang oʻrnatilgan. Ishlab chiqarish ikkita modifikatsiya bilan boshlandi:

* '''Sof''' (dan{{lang-en|Pure}} - Clean) 33 kVt / 45 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan. 
* '''momentum''' (dan{{lang-en|Pulse}} - Impulse) 40 kVt / 55 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan.

1999-yil boshida yangi modifikatsiya paydo boʻldi:

* '''Ehtiros''' ({{lang-en|Passion}} – Passion) Pulse-ga qoʻshimcha ravishda konditsioner, tuman chiroqlari, kumush tridion xavfsizlik kapsulasi bilan jihozlangan.

== Kuzov ==
[[Fayl:Smart_Sicherheitszelle.JPG|left|thumb|210x210px| Smart kuzov]]
Qattiq, yuqori quvvatli tridion xavfsizlik kapsulasi (qora yoki kumush) boʻlgan bir hajmli poʻlat yuk koʻtaruvchi ramka bir nechta rangdagi almashtiriladigan plastik korpus panellari bilan taʼminlangan:

* Black jack (''qora Jek'')
* Mad red (gʻaroyib ''qizil'')
* Hello yellow (salom sariq)

1999-yil yanvarda uchta yangi rangda almashtiriladigan panellarni ishga tushirildi:

* true blue metallic (''haqiqiy koʻk metall'')
* aqua orange ''(akva toʻq sariq)''
* aqua green (akva ''yashil'')

== Motori ==
Smart City Coupe uchun bir nechta dvigatel modifikatsiyalari mavjud edi. Baza hajmi 599 sm³ boʻlgan 3 silindrli dvigatel edi (45 ot kuchi 33 kVt). Xuddi shu dvigatelning yanada kuchli modifikatsiyalari ham mavjud edi:

* (55 ot kuchi 41 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (71 ot kuchi 52 kVt)

1999-yil oxirida ish hajmi 799 sm³ boʻlgan dizel dvigatel paydo boʻldi. Bu dunyodagi eng kichik umumiy relsli dizel dvigatel edi.

* (41 ot kuchi 30 kVt)

2002-yilda hajmi 699 sm³ boʻlgan 3 ta dvigatel paydo boʻldi.

* (50 ot kuchi 37 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (75 ot kuchi 55 kVt)

2003-yilda 599 sm³ dvigatel ishlab chiqarish toʻxtatildi. Barcha dvigatellar yonilgʻi quyish va turbo zaryadlash bilan jihozlangan.

== Transmissiya ==
Elektr muftali oʻzgaruvchan nisbatli 6 pogʻonali Softouch avtomatik uzatmalar qutisi. U toʻliq avtomatik va “qoʻlda” rejimlarga ega boʻlib, uzatmalar dastakni oldinga va orqaga siljitish orqali almashtiriladi. Bundan tashqari, variant sifatida rul osti selektorlari yordamida uzatmani almashtirish ham mavjud edi.

*

== Xavfsizlik ==
Smart City Coupe [[Mercedes-Benz]] xavfsizlik standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan va uning dizaynida quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi:

* ikkita old xavfsizlik yostigʻi
* ikkita yon xavfsizlik yostigʻi ''(ixtiyoriy)''
* buklanadigan rul ustuni
* sendvich platforma texnologiyasi
* tridion xavfsizlik kapsulasi
* oʻrnatilgan xavfsizlik kamarlari bilan oʻrindiqlar
* xavfsizlik kamarini qulflash tizimi
* kuchni cheklovchi xavfsizlik kamarlaridan oldinga tortgichlar
* Tormoz kuchini taqsimlash (EBD)

Yoqilgʻi baki avtomobilning tagida joylashgan. Bu orqadan zarba boʻlgan taqdirda xavfsizlikni taʼminlaydi. Shuningdek, avtomobilning qisqa uzunligi toʻqnashuvga uchragan boshqa avtomobil aqlli gʻildiraklardan biriga albatta urilishini ta’minlaydi, avtomobilning osma qismi esa zarba energiyasini oʻziga singdirib, uni kuzov ostiga taqsimlaydi.

== Salon va jihozlar ==
Salon Smart City Coupe 2 oʻrinli. Magistral hajmi – 150 litr, tomga qadar – 260 litr, yoʻlovchi oʻrindigʻi buklangan holda – 363 litr. Barcha Smart City kupelari standart ravishda elektr oynalar, radio, shinalar teshigini tuzatish toʻplami va markaziy qulf bilan jihozlangan. Salon turli xil ranglar va materiallarda bezatilgan boʻlishi mumkin edi.

1999-yil mart oyidan boshlab standart uskunalar roʻyxatiga quyidagilar qoʻshildi:

* [[shisha]] tom
* audio tayyorlash
* 12V rozetka
* yonilgʻi bakining qopqogʻi qulflangan
* markaziy qulflash masofadan boshqarish pulti bilan qoʻshimcha kalit
* ogohlantirish uchburchagi

Konditsioner, quvvatli nometall, tashqi oyna isitkichlari, tumanga qarshi chiroqlar, papayya charm qoplamasi ''(papayya)'', oʻrindiqlarni isitish, navigatsiya tizimi, CD almashtirgich, kassetalar yoki kompakt disklar uchun korpus, qotishma gʻildiraklar, oʻrnatilgan velosiped tokchalari variant sifatida mavjud edi.

== Manbalar ==

# Farenc, Jacques (1998), Norris, Ian (ed.), &quot;European Industry: Mergers and Acquisitions&quot;, ''Automobile Year'', Lausanne, Switzerland: Editions JR, J.-R. Piccard, '''46''' (1998–99): 44–45, ISBN 978-2-88324-054-4
# &quot;Smart celebrates 1.5 million Fortwo models built, prepares to upgrade factory&quot;. Autoblog, Damon Lowney, Jul 18 2013.&quot;World premiere of the new smart fortwo and forfour on 16 July in Berlin&quot;. Daimler AG.
# &quot;Celebrating 20 Years of History: smart Hambach Plant Writes Next Chapter of its Success Story&quot;. Daimler Press, via AutoChannel.com.
# &quot;New Vehicle Generation Provides Foundation for Growth 2015&quot;. Daimler.com, January 5, 2015.
# &quot;Daimler updates Smart Fortwo line, lowers CO2 emissions&quot;. Green.autoblog.com, Eric Loveday, Jul 22 2010.
# &quot;Third-generation smart Fortwo electric drive to launch worldwide in spring 2012; first use of battery packs from Daimler JV Deutsche Accumotive and motor from JV EM-motive&quot;. Green Car Congress. 2011-08-16. Retrieved 2012-10-10.
# BLOOMFIELD HILLS, MI (April 2, 2007) – Smart USA, a subsidiary of United Auto Group, Inc, (NYSE:UAG), has launched its Smart Fortwo reservation system. The Smart Fortwo is expected to go on sale in the United States in the first quarter 2008 through a dealership network being developed by Smart USA, the exclusive distributor of the Smart Fortwo in the United States and Puerto Rico.
# &quot;Leichtbau ist nicht das Wichtigste&quot;. Auto, Motor und Sport. &lt;q&gt;Da der Smart aufgrund seiner großen Frontfläche von 2,06 m2 einen hohen cW-Wert von 0,35 hat, verbraucht er im Vergleich zum niedrigen Gewicht vergleichsweise viel.&lt;/q&gt;
# &quot;Smart forfun2: The combination of two vehicles with cult status&quot;. Seriouswheels.com.
# &quot;Das ist keine Geheimniskrämerei (in German)&quot;. Manager Magazine Online, Wilfried Eckl-Dorna, Nov 18, 2013.
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Germaniya avtomobillari]]</text>
      <sha1>70ayor2v31kg6pmpvr7ytzkrlgvkr1a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313884</id>
      <parentid>6313883</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6241" sha1="4gx7amrn417izjucej6sonl1yl7a2dr" xml:space="preserve">{{Avtomobil bilgiqutisi}}

'''Smart City Coupe''' – Smart kompaniyasining shahar [[avtomobil]]i. 1998-yil oktabrdan 2004-yil yanvargacha ishlab chiqarilgan. 599 sm³ (33 kVt / 45 [[ot kuchi]] yoki 40 kVt / 55 ot kuchi) boʻlgan uch silindrli benzinli dvigatel bilan jihozlangan.Orqa tomonda koʻndalang oʻrnatilgan. Ishlab chiqarish ikkita modifikatsiya bilan boshlandi:

* '''Sof''' (dan{{lang-en|Pure}} - Clean) 33 kVt / 45 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan. 
* '''momentum''' (dan{{lang-en|Pulse}} - Impulse) 40 kVt / 55 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan.

1999-yil boshida yangi modifikatsiya paydo boʻldi:

* '''Ehtiros''' ({{lang-en|Passion}} – Passion) Pulse-ga qoʻshimcha ravishda konditsioner, tuman chiroqlari, kumush tridion xavfsizlik kapsulasi bilan jihozlangan.

== Kuzov ==
[[Fayl:Smart_Sicherheitszelle.JPG|left|thumb|210x210px| Smart kuzov]]
Qattiq, yuqori quvvatli tridion xavfsizlik kapsulasi (qora yoki kumush) boʻlgan bir hajmli poʻlat yuk koʻtaruvchi ramka bir nechta rangdagi almashtiriladigan plastik korpus panellari bilan taʼminlangan:

* Black jack (''qora Jek'')
* Mad red (gʻaroyib ''qizil'')
* Hello yellow (salom sariq)

1999-yil yanvarda uchta yangi rangda almashtiriladigan panellarni ishga tushirildi:

* true blue metallic (''haqiqiy koʻk metall'')
* aqua orange ''(akva toʻq sariq)''
* aqua green (akva ''yashil'')

== Motori ==
Smart City Coupe uchun bir nechta dvigatel modifikatsiyalari mavjud edi. Baza hajmi 599 sm³ boʻlgan 3 silindrli dvigatel edi (45 ot kuchi 33 kVt). Xuddi shu dvigatelning yanada kuchli modifikatsiyalari ham mavjud edi:

* (55 ot kuchi 41 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (71 ot kuchi 52 kVt)

1999-yil oxirida ish hajmi 799 sm³ boʻlgan dizel dvigatel paydo boʻldi. Bu dunyodagi eng kichik umumiy relsli dizel dvigatel edi.

* (41 ot kuchi 30 kVt)

2002-yilda hajmi 699 sm³ boʻlgan 3 ta dvigatel paydo boʻldi.

* (50 ot kuchi 37 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (75 ot kuchi 55 kVt)

2003-yilda 599 sm³ dvigatel ishlab chiqarish toʻxtatildi. Barcha dvigatellar yonilgʻi quyish va turbo zaryadlash bilan jihozlangan.

== Transmissiya ==
Elektr muftali oʻzgaruvchan nisbatli 6 pogʻonali Softouch avtomatik uzatmalar qutisi. U toʻliq avtomatik va “qoʻlda” rejimlarga ega boʻlib, uzatmalar dastakni oldinga va orqaga siljitish orqali almashtiriladi. Bundan tashqari, variant sifatida rul osti selektorlari yordamida uzatmani almashtirish ham mavjud edi.

*

== Xavfsizlik ==
Smart City Coupe [[Mercedes-Benz]] xavfsizlik standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan va uning dizaynida quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi:

* ikkita old xavfsizlik yostigʻi
* ikkita yon xavfsizlik yostigʻi ''(ixtiyoriy)''
* buklanadigan rul ustuni
* sendvich platforma texnologiyasi
* tridion xavfsizlik kapsulasi
* oʻrnatilgan xavfsizlik kamarlari bilan oʻrindiqlar
* xavfsizlik kamarini qulflash tizimi
* kuchni cheklovchi xavfsizlik kamarlaridan oldinga tortgichlar
* Tormoz kuchini taqsimlash (EBD)

Yoqilgʻi baki avtomobilning tagida joylashgan. Bu orqadan zarba boʻlgan taqdirda xavfsizlikni taʼminlaydi. Shuningdek, avtomobilning qisqa uzunligi toʻqnashuvga uchragan boshqa avtomobil aqlli gʻildiraklardan biriga albatta urilishini ta’minlaydi, avtomobilning osma qismi esa zarba energiyasini oʻziga singdirib, uni kuzov ostiga taqsimlaydi.

== Salon va jihozlar ==
Salon Smart City Coupe 2 oʻrinli. Magistral hajmi – 150 litr, tomga qadar – 260 litr, yoʻlovchi oʻrindigʻi buklangan holda – 363 litr. Barcha Smart City kupelari standart ravishda elektr oynalar, radio, shinalar teshigini tuzatish toʻplami va markaziy qulf bilan jihozlangan. Salon turli xil ranglar va materiallarda bezatilgan boʻlishi mumkin edi.

1999-yil mart oyidan boshlab standart uskunalar roʻyxatiga quyidagilar qoʻshildi:

* [[shisha]] tom
* audio tayyorlash
* 12V rozetka
* yonilgʻi bakining qopqogʻi qulflangan
* markaziy qulflash masofadan boshqarish pulti bilan qoʻshimcha kalit
* ogohlantirish uchburchagi

Konditsioner, quvvatli nometall, tashqi oyna isitkichlari, tumanga qarshi chiroqlar, papayya charm qoplamasi ''(papayya)'', oʻrindiqlarni isitish, navigatsiya tizimi, CD almashtirgich, kassetalar yoki kompakt disklar uchun korpus, qotishma gʻildiraklar, oʻrnatilgan velosiped tokchalari variant sifatida mavjud edi.

== Manbalar ==

# Farenc, Jacques (1998), Norris, Ian (ed.), &quot;European Industry: Mergers and Acquisitions&quot;, ''Automobile Year'', Lausanne, Switzerland: Editions JR, J.-R. Piccard, '''46''' (1998–99): 44–45, ISBN 978-2-88324-054-4
# &quot;Smart celebrates 1.5 million Fortwo models built, prepares to upgrade factory&quot;. Autoblog, Damon Lowney, Jul 18 2013.&quot;World premiere of the new smart fortwo and forfour on 16 July in Berlin&quot;. Daimler AG.
# &quot;Celebrating 20 Years of History: smart Hambach Plant Writes Next Chapter of its Success Story&quot;. Daimler Press, via AutoChannel.com.
# &quot;New Vehicle Generation Provides Foundation for Growth 2015&quot;. Daimler.com, January 5, 2015.
# &quot;Daimler updates Smart Fortwo line, lowers CO2 emissions&quot;. Green.autoblog.com, Eric Loveday, Jul 22 2010.
# &quot;Third-generation smart Fortwo electric drive to launch worldwide in spring 2012; first use of battery packs from Daimler JV Deutsche Accumotive and motor from JV EM-motive&quot;. Green Car Congress. 2011-08-16. Retrieved 2012-10-10.
# BLOOMFIELD HILLS, MI (April 2, 2007) – Smart USA, a subsidiary of United Auto Group, Inc, (NYSE:UAG), has launched its Smart Fortwo reservation system. The Smart Fortwo is expected to go on sale in the United States in the first quarter 2008 through a dealership network being developed by Smart USA, the exclusive distributor of the Smart Fortwo in the United States and Puerto Rico.
# &quot;Leichtbau ist nicht das Wichtigste&quot;. Auto, Motor und Sport. &lt;q&gt;Da der Smart aufgrund seiner großen Frontfläche von 2,06 m2 einen hohen cW-Wert von 0,35 hat, verbraucht er im Vergleich zum niedrigen Gewicht vergleichsweise viel.&lt;/q&gt;
# &quot;Smart forfun2: The combination of two vehicles with cult status&quot;. Seriouswheels.com.
# &quot;Das ist keine Geheimniskrämerei (in German)&quot;. Manager Magazine Online, Wilfried Eckl-Dorna, Nov 18, 2013.
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Germaniya avtomobillari]]</text>
      <sha1>4gx7amrn417izjucej6sonl1yl7a2dr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313885</id>
      <parentid>6313884</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:21:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6242" sha1="3tkp5meak1bcua34e1k6lxrikxixynu" xml:space="preserve">{{Avtomobil bilgiqutisi}}

'''Smart City Coupe''' – Smart kompaniyasining shahar [[avtomobil]]i. 1998-yil oktabrdan 2004-yil yanvargacha ishlab chiqarilgan. 599 sm³ (33 kVt / 45 [[ot kuchi]] yoki 40 kVt / 55 ot kuchi) boʻlgan uch silindrli benzinli dvigatel bilan jihozlangan. Orqa tomonda koʻndalang oʻrnatilgan. Ishlab chiqarish ikkita modifikatsiya bilan boshlandi:

* '''Sof''' (dan{{lang-en|Pure}} - Clean) 33 kVt / 45 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan. 
* '''momentum''' (dan{{lang-en|Pulse}} - Impulse) 40 kVt / 55 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan.

1999-yil boshida yangi modifikatsiya paydo boʻldi:

* '''Ehtiros''' ({{lang-en|Passion}} – Passion) Pulse-ga qoʻshimcha ravishda konditsioner, tuman chiroqlari, kumush tridion xavfsizlik kapsulasi bilan jihozlangan.

== Kuzov ==
[[Fayl:Smart_Sicherheitszelle.JPG|left|thumb|210x210px| Smart kuzov]]
Qattiq, yuqori quvvatli tridion xavfsizlik kapsulasi (qora yoki kumush) boʻlgan bir hajmli poʻlat yuk koʻtaruvchi ramka bir nechta rangdagi almashtiriladigan plastik korpus panellari bilan taʼminlangan:

* Black jack (''qora Jek'')
* Mad red (gʻaroyib ''qizil'')
* Hello yellow (salom sariq)

1999-yil yanvarda uchta yangi rangda almashtiriladigan panellarni ishga tushirildi:

* true blue metallic (''haqiqiy koʻk metall'')
* aqua orange ''(akva toʻq sariq)''
* aqua green (akva ''yashil'')

== Motori ==
Smart City Coupe uchun bir nechta dvigatel modifikatsiyalari mavjud edi. Baza hajmi 599 sm³ boʻlgan 3 silindrli dvigatel edi (45 ot kuchi 33 kVt). Xuddi shu dvigatelning yanada kuchli modifikatsiyalari ham mavjud edi:

* (55 ot kuchi 41 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (71 ot kuchi 52 kVt)

1999-yil oxirida ish hajmi 799 sm³ boʻlgan dizel dvigatel paydo boʻldi. Bu dunyodagi eng kichik umumiy relsli dizel dvigatel edi.

* (41 ot kuchi 30 kVt)

2002-yilda hajmi 699 sm³ boʻlgan 3 ta dvigatel paydo boʻldi.

* (50 ot kuchi 37 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (75 ot kuchi 55 kVt)

2003-yilda 599 sm³ dvigatel ishlab chiqarish toʻxtatildi. Barcha dvigatellar yonilgʻi quyish va turbo zaryadlash bilan jihozlangan.

== Transmissiya ==
Elektr muftali oʻzgaruvchan nisbatli 6 pogʻonali Softouch avtomatik uzatmalar qutisi. U toʻliq avtomatik va “qoʻlda” rejimlarga ega boʻlib, uzatmalar dastakni oldinga va orqaga siljitish orqali almashtiriladi. Bundan tashqari, variant sifatida rul osti selektorlari yordamida uzatmani almashtirish ham mavjud edi.

*

== Xavfsizlik ==
Smart City Coupe [[Mercedes-Benz]] xavfsizlik standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan va uning dizaynida quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi:

* ikkita old xavfsizlik yostigʻi
* ikkita yon xavfsizlik yostigʻi ''(ixtiyoriy)''
* buklanadigan rul ustuni
* sendvich platforma texnologiyasi
* tridion xavfsizlik kapsulasi
* oʻrnatilgan xavfsizlik kamarlari bilan oʻrindiqlar
* xavfsizlik kamarini qulflash tizimi
* kuchni cheklovchi xavfsizlik kamarlaridan oldinga tortgichlar
* Tormoz kuchini taqsimlash (EBD)

Yoqilgʻi baki avtomobilning tagida joylashgan. Bu orqadan zarba boʻlgan taqdirda xavfsizlikni taʼminlaydi. Shuningdek, avtomobilning qisqa uzunligi toʻqnashuvga uchragan boshqa avtomobil aqlli gʻildiraklardan biriga albatta urilishini ta’minlaydi, avtomobilning osma qismi esa zarba energiyasini oʻziga singdirib, uni kuzov ostiga taqsimlaydi.

== Salon va jihozlar ==
Salon Smart City Coupe 2 oʻrinli. Magistral hajmi – 150 litr, tomga qadar – 260 litr, yoʻlovchi oʻrindigʻi buklangan holda – 363 litr. Barcha Smart City kupelari standart ravishda elektr oynalar, radio, shinalar teshigini tuzatish toʻplami va markaziy qulf bilan jihozlangan. Salon turli xil ranglar va materiallarda bezatilgan boʻlishi mumkin edi.

1999-yil mart oyidan boshlab standart uskunalar roʻyxatiga quyidagilar qoʻshildi:

* [[shisha]] tom
* audio tayyorlash
* 12V rozetka
* yonilgʻi bakining qopqogʻi qulflangan
* markaziy qulflash masofadan boshqarish pulti bilan qoʻshimcha kalit
* ogohlantirish uchburchagi

Konditsioner, quvvatli nometall, tashqi oyna isitkichlari, tumanga qarshi chiroqlar, papayya charm qoplamasi ''(papayya)'', oʻrindiqlarni isitish, navigatsiya tizimi, CD almashtirgich, kassetalar yoki kompakt disklar uchun korpus, qotishma gʻildiraklar, oʻrnatilgan velosiped tokchalari variant sifatida mavjud edi.

== Manbalar ==

# Farenc, Jacques (1998), Norris, Ian (ed.), &quot;European Industry: Mergers and Acquisitions&quot;, ''Automobile Year'', Lausanne, Switzerland: Editions JR, J.-R. Piccard, '''46''' (1998–99): 44–45, ISBN 978-2-88324-054-4
# &quot;Smart celebrates 1.5 million Fortwo models built, prepares to upgrade factory&quot;. Autoblog, Damon Lowney, Jul 18 2013.&quot;World premiere of the new smart fortwo and forfour on 16 July in Berlin&quot;. Daimler AG.
# &quot;Celebrating 20 Years of History: smart Hambach Plant Writes Next Chapter of its Success Story&quot;. Daimler Press, via AutoChannel.com.
# &quot;New Vehicle Generation Provides Foundation for Growth 2015&quot;. Daimler.com, January 5, 2015.
# &quot;Daimler updates Smart Fortwo line, lowers CO2 emissions&quot;. Green.autoblog.com, Eric Loveday, Jul 22 2010.
# &quot;Third-generation smart Fortwo electric drive to launch worldwide in spring 2012; first use of battery packs from Daimler JV Deutsche Accumotive and motor from JV EM-motive&quot;. Green Car Congress. 2011-08-16. Retrieved 2012-10-10.
# BLOOMFIELD HILLS, MI (April 2, 2007) – Smart USA, a subsidiary of United Auto Group, Inc, (NYSE:UAG), has launched its Smart Fortwo reservation system. The Smart Fortwo is expected to go on sale in the United States in the first quarter 2008 through a dealership network being developed by Smart USA, the exclusive distributor of the Smart Fortwo in the United States and Puerto Rico.
# &quot;Leichtbau ist nicht das Wichtigste&quot;. Auto, Motor und Sport. &lt;q&gt;Da der Smart aufgrund seiner großen Frontfläche von 2,06 m2 einen hohen cW-Wert von 0,35 hat, verbraucht er im Vergleich zum niedrigen Gewicht vergleichsweise viel.&lt;/q&gt;
# &quot;Smart forfun2: The combination of two vehicles with cult status&quot;. Seriouswheels.com.
# &quot;Das ist keine Geheimniskrämerei (in German)&quot;. Manager Magazine Online, Wilfried Eckl-Dorna, Nov 18, 2013.
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Germaniya avtomobillari]]</text>
      <sha1>3tkp5meak1bcua34e1k6lxrikxixynu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313886</id>
      <parentid>6313885</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:22:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6254" sha1="lgbhredf9lxtgv52q5ypoyza9yupro2" xml:space="preserve">{{Avtomobil bilgiqutisi}}

'''Smart City Coupe''' – Smart kompaniyasining shahar [[avtomobil]]i. 1998-yil oktabrdan 2004-yil yanvargacha ishlab chiqarilgan. 599 sm³ (33 kVt / 45 [[ot kuchi]] yoki 40 kVt / 55 ot kuchi) boʻlgan uch silindrli benzinli dvigatel bilan jihozlangan. Orqa tomonda koʻndalang oʻrnatilgan. Ishlab chiqarish ikkita modifikatsiya bilan boshlandi:

* '''Sof''' (dan{{lang-en|Pure}} - Clean) 33 kVt / 45 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan. 
* '''momentum''' (dan{{lang-en|Pulse}} - Impulse) 40 kVt / 55 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan.

1999-yil boshida yangi modifikatsiya paydo boʻldi:

* '''Ehtiros''' ({{lang-en|Passion}} – Passion) Pulse-ga qoʻshimcha ravishda konditsioner, tuman chiroqlari, kumush tridion xavfsizlik kapsulasi bilan jihozlangan.

== Kuzov ==
[[Fayl:Smart_Sicherheitszelle.JPG|left|thumb|210x210px| Smart kuzov]]
Qattiq, yuqori quvvatli tridion xavfsizlik kapsulasi (qora yoki kumush) boʻlgan bir hajmli poʻlat yuk koʻtaruvchi ramka bir nechta rangdagi almashtiriladigan plastik korpus panellari bilan taʼminlangan:

* Black jack (''qora Jek'')
* Mad red (gʻaroyib ''qizil'')
* Hello yellow (salom sariq)

1999-yil yanvarda uchta yangi rangda almashtiriladigan panellarni ishga tushirildi:

* true blue metallic (''haqiqiy koʻk metall'')
* aqua orange ''(akva toʻq sariq)''
* aqua green (akva ''yashil'')

== Motori ==
Smart City Coupe uchun bir nechta dvigatel modifikatsiyalari mavjud edi. Baza hajmi 599 sm³ boʻlgan 3 silindrli dvigatel edi (45 ot kuchi 33 kVt). Xuddi shu dvigatelning yanada kuchli modifikatsiyalari ham mavjud edi:

* (55 ot kuchi 41 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (71 ot kuchi 52 kVt)

1999-yil oxirida ish hajmi 799 sm³ boʻlgan dizel dvigatel paydo boʻldi. Bu dunyodagi eng kichik umumiy relsli dizel dvigatel edi.

* (41 ot kuchi 30 kVt)

2002-yilda hajmi 699 sm³ boʻlgan 3 ta dvigatel paydo boʻldi.

* (50 ot kuchi 37 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (75 ot kuchi 55 kVt)

2003-yilda 599 sm³ dvigatel ishlab chiqarish toʻxtatildi. Barcha dvigatellar yonilgʻi quyish va turbo zaryadlash bilan jihozlangan.

== Transmissiya ==
Elektr muftali oʻzgaruvchan nisbatli 6 pogʻonali Softouch avtomatik uzatmalar qutisi. U toʻliq avtomatik va “qoʻlda” rejimlarga ega boʻlib, uzatmalar dastakni oldinga va orqaga siljitish orqali almashtiriladi. Bundan tashqari, variant sifatida rul osti selektorlari yordamida uzatmani almashtirish ham mavjud edi.

*

== Xavfsizlik ==
Smart City Coupe [[Mercedes-Benz]] xavfsizlik standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan va uning dizaynida quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi:

* ikkita old xavfsizlik yostigʻi
* ikkita yon xavfsizlik yostigʻi ''(ixtiyoriy)''
* buklanadigan rul ustuni
* sendvich platforma texnologiyasi
* tridion xavfsizlik kapsulasi
* oʻrnatilgan xavfsizlik kamarlari bilan oʻrindiqlar
* xavfsizlik kamarini qulflash tizimi
* kuchni cheklovchi xavfsizlik kamarlaridan oldinga tortgichlar
* Tormoz kuchini taqsimlash (EBD)

Yoqilgʻi baki avtomobilning tagida joylashgan. Bu orqadan zarba boʻlgan taqdirda xavfsizlikni taʼminlaydi. Shuningdek, avtomobilning qisqa uzunligi toʻqnashuvga uchragan boshqa avtomobil aqlli gʻildiraklardan biriga albatta urilishini ta’minlaydi, avtomobilning osma qismi esa zarba energiyasini oʻziga singdirib, uni kuzov ostiga taqsimlaydi.

== Salon va jihozlar ==
Salon Smart City Coupe 2 oʻrinli. Magistral hajmi – 150 litr, tomga qadar – 260 litr, yoʻlovchi oʻrindigʻi buklangan holda – 363 litr. Barcha Smart City kupelari standart ravishda elektr oynalar, radio, shinalar teshigini tuzatish toʻplami va markaziy qulf bilan jihozlangan. Salon turli xil ranglar va materiallarda bezatilgan boʻlishi mumkin edi.

1999-yil mart oyidan boshlab standart uskunalar roʻyxatiga quyidagilar qoʻshildi:

* [[shisha]] tom
* audio tayyorlash
* 12V rozetka
* yonilgʻi bakining qopqogʻi qulflangan
* markaziy qulflash masofadan boshqarish pulti bilan qoʻshimcha kalit
* ogohlantirish uchburchagi

Konditsioner, quvvatli nometall, tashqi oyna isitkichlari, tumanga qarshi chiroqlar, papayya charm qoplamasi ''(papayya)'', oʻrindiqlarni isitish, navigatsiya tizimi, CD almashtirgich, kassetalar yoki kompakt disklar uchun korpus, qotishma gʻildiraklar, oʻrnatilgan velosiped tokchalari variant sifatida mavjud edi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
# Farenc, Jacques (1998), Norris, Ian (ed.), &quot;European Industry: Mergers and Acquisitions&quot;, ''Automobile Year'', Lausanne, Switzerland: Editions JR, J.-R. Piccard, '''46''' (1998–99): 44–45, ISBN 978-2-88324-054-4
# &quot;Smart celebrates 1.5 million Fortwo models built, prepares to upgrade factory&quot;. Autoblog, Damon Lowney, Jul 18 2013.&quot;World premiere of the new smart fortwo and forfour on 16 July in Berlin&quot;. Daimler AG.
# &quot;Celebrating 20 Years of History: smart Hambach Plant Writes Next Chapter of its Success Story&quot;. Daimler Press, via AutoChannel.com.
# &quot;New Vehicle Generation Provides Foundation for Growth 2015&quot;. Daimler.com, January 5, 2015.
# &quot;Daimler updates Smart Fortwo line, lowers CO2 emissions&quot;. Green.autoblog.com, Eric Loveday, Jul 22 2010.
# &quot;Third-generation smart Fortwo electric drive to launch worldwide in spring 2012; first use of battery packs from Daimler JV Deutsche Accumotive and motor from JV EM-motive&quot;. Green Car Congress. 2011-08-16. Retrieved 2012-10-10.
# BLOOMFIELD HILLS, MI (April 2, 2007) – Smart USA, a subsidiary of United Auto Group, Inc, (NYSE:UAG), has launched its Smart Fortwo reservation system. The Smart Fortwo is expected to go on sale in the United States in the first quarter 2008 through a dealership network being developed by Smart USA, the exclusive distributor of the Smart Fortwo in the United States and Puerto Rico.
# &quot;Leichtbau ist nicht das Wichtigste&quot;. Auto, Motor und Sport. &lt;q&gt;Da der Smart aufgrund seiner großen Frontfläche von 2,06 m2 einen hohen cW-Wert von 0,35 hat, verbraucht er im Vergleich zum niedrigen Gewicht vergleichsweise viel.&lt;/q&gt;
# &quot;Smart forfun2: The combination of two vehicles with cult status&quot;. Seriouswheels.com.
# &quot;Das ist keine Geheimniskrämerei (in German)&quot;. Manager Magazine Online, Wilfried Eckl-Dorna, Nov 18, 2013.
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Germaniya avtomobillari]]</text>
      <sha1>lgbhredf9lxtgv52q5ypoyza9yupro2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313887</id>
      <parentid>6313886</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:22:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6255" sha1="gji65edr2enktlx0949jonkotprracp" xml:space="preserve">{{Avtomobil bilgiqutisi}}

'''Smart City Coupe''' – Smart kompaniyasining shahar [[avtomobil]]i. 1998-yil oktabrdan 2004-yil yanvargacha ishlab chiqarilgan. 599 sm³ (33 kVt / 45 [[ot kuchi]] yoki 40 kVt / 55 ot kuchi) boʻlgan uch silindrli benzinli dvigatel bilan jihozlangan. Orqa tomonda koʻndalang oʻrnatilgan. Ishlab chiqarish ikkita modifikatsiya bilan boshlandi:

* '''Sof''' (dan{{lang-en|Pure}} - Clean) 33 kVt / 45 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan. 
* '''momentum''' (dan{{lang-en|Pulse}} - Impulse) 40 kVt / 55 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan.

1999-yil boshida yangi modifikatsiya paydo boʻldi:

* '''Ehtiros''' ({{lang-en|Passion}} – Passion) Pulse-ga qoʻshimcha ravishda konditsioner, tuman chiroqlari, kumush tridion xavfsizlik kapsulasi bilan jihozlangan.

== Kuzov ==
[[Fayl:Smart_Sicherheitszelle.JPG|left|thumb|210x210px| Smart kuzov]]
Qattiq, yuqori quvvatli tridion xavfsizlik kapsulasi (qora yoki kumush) boʻlgan bir hajmli poʻlat yuk koʻtaruvchi ramka bir nechta rangdagi almashtiriladigan plastik korpus panellari bilan taʼminlangan:

* Black jack (''qora Jek'')
* Mad red (gʻaroyib ''qizil'')
* Hello yellow (salom sariq)

1999-yil yanvarda uchta yangi rangda almashtiriladigan panellarni ishga tushirildi:

* true blue metallic (''haqiqiy koʻk metall'')
* aqua orange ''(akva toʻq sariq)''
* aqua green (akva ''yashil'')

== Motori ==
Smart City Coupe uchun bir nechta dvigatel modifikatsiyalari mavjud edi. Baza hajmi 599 sm³ boʻlgan 3 silindrli dvigatel edi (45 ot kuchi 33 kVt). Xuddi shu dvigatelning yanada kuchli modifikatsiyalari ham mavjud edi:

* (55 ot kuchi 41 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (71 ot kuchi 52 kVt)

1999-yil oxirida ish hajmi 799 sm³ boʻlgan dizel dvigatel paydo boʻldi. Bu dunyodagi eng kichik umumiy relsli dizel dvigatel edi.

* (41 ot kuchi 30 kVt)

2002-yilda hajmi 699 sm³ boʻlgan 3 ta dvigatel paydo boʻldi.

* (50 ot kuchi 37 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (75 ot kuchi 55 kVt)

2003-yilda 599 sm³ dvigatel ishlab chiqarish toʻxtatildi. Barcha dvigatellar yonilgʻi quyish va turbo zaryadlash bilan jihozlangan.

== Transmissiya ==
Elektr muftali oʻzgaruvchan nisbatli 6 pogʻonali Softouch avtomatik uzatmalar qutisi. U toʻliq avtomatik va “qoʻlda” rejimlarga ega boʻlib, uzatmalar dastakni oldinga va orqaga siljitish orqali almashtiriladi. Bundan tashqari, variant sifatida rul osti selektorlari yordamida uzatmani almashtirish ham mavjud edi.

*

== Xavfsizlik ==
Smart City Coupe [[Mercedes-Benz]] xavfsizlik standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan va uning dizaynida quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi:

* ikkita old xavfsizlik yostigʻi
* ikkita yon xavfsizlik yostigʻi ''(ixtiyoriy)''
* buklanadigan rul ustuni
* sendvich platforma texnologiyasi
* tridion xavfsizlik kapsulasi
* oʻrnatilgan xavfsizlik kamarlari bilan oʻrindiqlar
* xavfsizlik kamarini qulflash tizimi
* kuchni cheklovchi xavfsizlik kamarlaridan oldinga tortgichlar
* Tormoz kuchini taqsimlash (EBD)

Yoqilgʻi baki avtomobilning tagida joylashgan. Bu orqadan zarba boʻlgan taqdirda xavfsizlikni taʼminlaydi. Shuningdek, avtomobilning qisqa uzunligi toʻqnashuvga uchragan boshqa avtomobil aqlli gʻildiraklardan biriga albatta urilishini ta’minlaydi, avtomobilning osma qismi esa zarba energiyasini oʻziga singdirib, uni kuzov ostiga taqsimlaydi.

== Salon va jihozlar ==
Salon Smart City Coupe 2 oʻrinli. Magistral hajmi – 150 litr, tomga qadar – 260 litr, yoʻlovchi oʻrindigʻi buklangan holda – 363 litr. Barcha Smart City kupelari standart ravishda elektr oynalar, radio, shinalar teshigini tuzatish toʻplami va markaziy qulf bilan jihozlangan. Salon turli xil ranglar va materiallarda bezatilgan boʻlishi mumkin edi.

1999-yil mart oyidan boshlab standart uskunalar roʻyxatiga quyidagilar qoʻshildi:

* [[shisha]] tom
* audio tayyorlash
* 12V rozetka
* yonilgʻi bakining qopqogʻi qulflangan
* markaziy qulflash masofadan boshqarish pulti bilan qoʻshimcha kalit
* ogohlantirish uchburchagi

Konditsioner, quvvatli nometall, tashqi oyna isitkichlari, tumanga qarshi chiroqlar, papayya charm qoplamasi ''(papayya)'', oʻrindiqlarni isitish, navigatsiya tizimi, CD almashtirgich, kassetalar yoki kompakt disklar uchun korpus, qotishma gʻildiraklar, oʻrnatilgan velosiped tokchalari variant sifatida mavjud edi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

# Farenc, Jacques (1998), Norris, Ian (ed.), &quot;European Industry: Mergers and Acquisitions&quot;, ''Automobile Year'', Lausanne, Switzerland: Editions JR, J.-R. Piccard, '''46''' (1998–99): 44–45, ISBN 978-2-88324-054-4
# &quot;Smart celebrates 1.5 million Fortwo models built, prepares to upgrade factory&quot;. Autoblog, Damon Lowney, Jul 18 2013.&quot;World premiere of the new smart fortwo and forfour on 16 July in Berlin&quot;. Daimler AG.
# &quot;Celebrating 20 Years of History: smart Hambach Plant Writes Next Chapter of its Success Story&quot;. Daimler Press, via AutoChannel.com.
# &quot;New Vehicle Generation Provides Foundation for Growth 2015&quot;. Daimler.com, January 5, 2015.
# &quot;Daimler updates Smart Fortwo line, lowers CO2 emissions&quot;. Green.autoblog.com, Eric Loveday, Jul 22 2010.
# &quot;Third-generation smart Fortwo electric drive to launch worldwide in spring 2012; first use of battery packs from Daimler JV Deutsche Accumotive and motor from JV EM-motive&quot;. Green Car Congress. 2011-08-16. Retrieved 2012-10-10.
# BLOOMFIELD HILLS, MI (April 2, 2007) – Smart USA, a subsidiary of United Auto Group, Inc, (NYSE:UAG), has launched its Smart Fortwo reservation system. The Smart Fortwo is expected to go on sale in the United States in the first quarter 2008 through a dealership network being developed by Smart USA, the exclusive distributor of the Smart Fortwo in the United States and Puerto Rico.
# &quot;Leichtbau ist nicht das Wichtigste&quot;. Auto, Motor und Sport. &lt;q&gt;Da der Smart aufgrund seiner großen Frontfläche von 2,06 m2 einen hohen cW-Wert von 0,35 hat, verbraucht er im Vergleich zum niedrigen Gewicht vergleichsweise viel.&lt;/q&gt;
# &quot;Smart forfun2: The combination of two vehicles with cult status&quot;. Seriouswheels.com.
# &quot;Das ist keine Geheimniskrämerei (in German)&quot;. Manager Magazine Online, Wilfried Eckl-Dorna, Nov 18, 2013.
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Germaniya avtomobillari]]</text>
      <sha1>gji65edr2enktlx0949jonkotprracp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313889</id>
      <parentid>6313887</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:29:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6809" sha1="54eauh9to3370l1t3pmkt7h0zs0eye8" xml:space="preserve">{{Avtomobil bilgiqutisi}}

'''Smart City Coupe''' – Smart kompaniyasining shahar [[avtomobil]]i. 1998-yil oktabrdan 2004-yil yanvargacha ishlab chiqarilgan. 599 sm³ (33 kVt / 45 [[ot kuchi]] yoki 40 kVt / 55 ot kuchi) boʻlgan uch silindrli benzinli dvigatel bilan jihozlangan. Orqa tomonda koʻndalang oʻrnatilgan. Ishlab chiqarish ikkita modifikatsiya bilan boshlandi:

* '''Sof''' (dan{{lang-en|Pure}} - Clean) 33 kVt / 45 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan. 
* '''momentum''' (dan{{lang-en|Pulse}} - Impulse) 40 kVt / 55 ot kuchiga ega dvigatel bilan jihozlangan.

1999-yil boshida yangi modifikatsiya paydo boʻldi:

* '''Ehtiros''' ({{lang-en|Passion}} – Passion) Pulse-ga qoʻshimcha ravishda konditsioner, tuman chiroqlari, kumush tridion xavfsizlik kapsulasi bilan jihozlangan.

== Kuzov ==
[[Fayl:Smart_Sicherheitszelle.JPG|left|thumb|210x210px| Smart kuzov]]
Qattiq, yuqori quvvatli tridion xavfsizlik kapsulasi (qora yoki kumush) boʻlgan bir hajmli poʻlat yuk koʻtaruvchi ramka bir nechta rangdagi almashtiriladigan plastik korpus panellari bilan taʼminlangan:

* Black jack (''qora Jek'')
* Mad red (gʻaroyib ''qizil'')
* Hello yellow (salom sariq)

1999-yil yanvarda uchta yangi rangda almashtiriladigan panellarni ishga tushirildi:

* true blue metallic (''haqiqiy koʻk metall'')
* aqua orange ''(akva toʻq sariq)''
* aqua green (akva ''yashil'')

== Motori ==
Smart City Coupe uchun bir nechta dvigatel modifikatsiyalari mavjud edi. Baza hajmi 599 sm³ boʻlgan 3 silindrli dvigatel edi (45 ot kuchi 33 kVt). Xuddi shu dvigatelning yanada kuchli modifikatsiyalari ham mavjud edi:

* (55 ot kuchi 41 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (71 ot kuchi 52 kVt)

1999-yil oxirida ish hajmi 799 sm³ boʻlgan dizel dvigatel paydo boʻldi. Bu dunyodagi eng kichik umumiy relsli dizel dvigatel edi.

* (41 ot kuchi 30 kVt)

2002-yilda hajmi 699 sm³ boʻlgan 3 ta dvigatel paydo boʻldi.

* (50 ot kuchi 37 kVt)
* (61 ot kuchi 45 kVt)
* (75 ot kuchi 55 kVt)

2003-yilda 599 sm³ dvigatel ishlab chiqarish toʻxtatildi. Barcha dvigatellar yonilgʻi quyish va turbo zaryadlash bilan jihozlangan.

== Transmissiya ==
Elektr muftali oʻzgaruvchan nisbatli 6 pogʻonali Softouch avtomatik uzatmalar qutisi. U toʻliq avtomatik va “qoʻlda” rejimlarga ega boʻlib, uzatmalar dastakni oldinga va orqaga siljitish orqali almashtiriladi. Bundan tashqari, variant sifatida rul osti selektorlari yordamida uzatmani almashtirish ham mavjud edi.

*

== Xavfsizlik ==
Smart City Coupe [[Mercedes-Benz]] xavfsizlik standartlariga muvofiq ishlab chiqilgan va uning dizaynida quyidagi elementlarni oʻz ichiga oladi:

* ikkita old xavfsizlik yostigʻi
* ikkita yon xavfsizlik yostigʻi ''(ixtiyoriy)''
* buklanadigan rul ustuni
* sendvich platforma texnologiyasi
* tridion xavfsizlik kapsulasi
* oʻrnatilgan xavfsizlik kamarlari bilan oʻrindiqlar
* xavfsizlik kamarini qulflash tizimi
* kuchni cheklovchi xavfsizlik kamarlaridan oldinga tortgichlar
* Tormoz kuchini taqsimlash (EBD)

Yoqilgʻi baki avtomobilning tagida joylashgan. Bu orqadan zarba boʻlgan taqdirda xavfsizlikni taʼminlaydi. Shuningdek, avtomobilning qisqa uzunligi toʻqnashuvga uchragan boshqa avtomobil aqlli gʻildiraklardan biriga albatta urilishini ta’minlaydi, avtomobilning osma qismi esa zarba energiyasini oʻziga singdirib, uni kuzov ostiga taqsimlaydi.

== Salon va jihozlar ==
Salon Smart City Coupe 2 oʻrinli. Magistral hajmi – 150 litr, tomga qadar – 260 litr, yoʻlovchi oʻrindigʻi buklangan holda – 363 litr. Barcha Smart City kupelari standart ravishda elektr oynalar, radio, shinalar teshigini tuzatish toʻplami va markaziy qulf bilan jihozlangan. Salon turli xil ranglar va materiallarda bezatilgan boʻlishi mumkin edi.

1999-yil mart oyidan boshlab standart uskunalar roʻyxatiga quyidagilar qoʻshildi:

* [[shisha]] tom
* audio tayyorlash
* 12V rozetka
* yonilgʻi bakining qopqogʻi qulflangan
* markaziy qulflash masofadan boshqarish pulti bilan qoʻshimcha kalit
* ogohlantirish uchburchagi

Konditsioner, quvvatli nometall, tashqi oyna isitkichlari, tumanga qarshi chiroqlar, papayya charm qoplamasi ''(papayya)'', oʻrindiqlarni isitish, navigatsiya tizimi, CD almashtirgich, kassetalar yoki kompakt disklar uchun korpus, qotishma gʻildiraklar, oʻrnatilgan velosiped tokchalari variant sifatida mavjud edi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

# Farenc, Jacques (1998), Norris, Ian (tahr.), &quot;Yevropa sanoati: qo‘shilish va sotib olishlar&quot;, ''Automobile Year'', Lozanna, Shveysariya: Editions JR, J.-R. Piccard, 46 (1998–99): 44–45, ISBN 978-2-88324-054-4
# &quot;Smart 1,5 million dona Fortwo modeli ishlab chiqarilganini nishonlamoqda va zavodni yangilashga tayyorgarlik ko‘rmoqda&quot;. Autoblog, Damon Lowney, 2013-yil 18-iyul. &quot;Yangi Smart Fortwo va Forfour modellarining jahon premyerasi 16-iyul kuni ''Berlinda'' bo‘lib o‘tadi&quot;. Daimler AG.
# &quot;&quot;20 yillik tarixni nishonlash: smart’ning Hambach zavodi o‘z muvaffaqiyat tarixining navbatdagi sahifasini yozmoqda&quot;. ''Daimler Press'', ''AutoChannel.com'' orqali.
# &quot;&quot;Yangi avlod transport vositalari o‘sish uchun poydevor yaratadi, 2015-yil&quot;. ''Daimler.com'', 2015-yil 5-yanvar.
# &quot;&quot;Daimler Smart Fortwo qatorini yangilamoqda, ''CO2'' chiqindilarini kamaytirmoqda&quot;. ''Green.autoblog.com'', Erik Lavdey, 2010-yil 22-iyul.
# &quot;Uchinchi avlod &quot;smart Fortwo electric drive&quot; elektromobili 2012-yil bahorida butun dunyo bo‘ylab sotuvga chiqariladi; unda ilk bor Daimler kompaniyasining qo‘shma korxonasi — &quot;Deutsche Accumotive&quot; tomonidan ishlab chiqarilgan akkumulyator bloklari hamda yana bir qo‘shma korxona — &quot;EM-motive&quot; tomonidan tayyorlangan elektr dvigateli qo‘llaniladi. ''Green Car Congress''. 16.08.2011. Murojaat sanasi: 10.10.2012.
# BLUMFILD-XILLS, MI (2007-yil 2-aprel) – United Auto Group, Inc. (NYSE:UAG) kompaniyasining sho‘ba korxonasi bo‘lgan Smart USA o‘zining Smart Fortwo avtomobillariga oldindan buyurtma berish tizimini ishga tushirdi. Smart Fortwo avtomobillari 2008-yilning birinchi choragida [[AQSh]] bozoriga chiqarilishi kutilmoqda. Savdo jarayoni ''Smart Fortwo'' avtomobillarining eksklyuziv distribyutori — ''Smart USA'' tomonidan tashkil etilayotgan dilerlik tarmog‘i orqali amalga oshiriladi.
# &quot;Yengil konstruksiya — eng muhim jihat emas.&quot; ''Auto, Motor und Sport''. Smart avtomobili 2,06 m² kattalikdagi old yuzaga va 0,35 ga teng yuqori havo qarshiligi koeffitsiyentiga ($c_w$ qiymati) ega bo‘lgani sababli, o‘zining kam vazniga qaramay, nisbatan ko‘p miqdorda yonilg‘i sarflaydi.
# &quot;Smart forfun2: &quot;Kult maqomiga ega ikki ''transport'' vositasining uyg‘unlashuvi&quot;. Seriouswheels.com.
# &quot;«Bu maxfiylik masalasi emas». Manager Magazine Online, ''Vilfrid Ekl-Dorna'', 2013-yil 18-noyabr.
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]
[[Turkum:Germaniya avtomobillari]]</text>
      <sha1>54eauh9to3370l1t3pmkt7h0zs0eye8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Atirov viloyatining tarixi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>754324</id>
    <revision>
      <id>6313959</id>
      <parentid>4680653</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6313959</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6711" sha1="9yv27kb5lia9cno0wzimq5pelp68qjv" xml:space="preserve">'''Atirov viloyatida''' odamlarning joylashishi juda qadimgi davrlarda boshlangan. 1960-yil Qozogʻistondan

Arxeologik xaritaga nazar tashlaydigan bo‘lsak,Atirov yaqinidagi eng qadimiy yodgorlik bu Yoyiq daryosining chap qirg‘og‘idagi Kondaur qishlog‘ining qarama-qarshi tomonidagi [[Neolit|neolit davri]] manzilgohidir.Bir marta Oltin O‘rda davriga oid qadimiy aholi punkti qazish jarayonida Atirov shahridan 7 km uzoqlikda, hozirgi „Orbita“ telestansiyasi joylashgan hududdan neolit davriga oid nayzaning kremniy uchi topilgan.Bundan oldinroq,60-yillarning boshlarida, ushbu turar-joydan qazilgan arxeologik materiallar [[Oltin Oʻrda]] davrida Sarayshiqda topilgan narsaga juda oʻxshashligi aniqlangan: bular fotoalbom kremniy chiplari, qirgʻichlarning konturlari va boshqalar edi. Akademik A.Marg‘ulon ularning barchasini neolit davriga bog‘lagan. 1990-yil shaharga eng yaqin joyda joylashgan qoʻrgʻon qoldiqlarini qazish jarayonida Sherimboy qabristonidan 30 km uzoqlikda yana kremniy pichoqlar, qirgʻichlar, bitlar topilgan. 1992-yil oxiridagi maʼlumotlarga koʻra, hududda neolit davriga oid 24 ta manzilgoh va manzilgohlar topilgan. Neolit davrining yirik manzilgohlari qatoriga Sariqamis va Shayandi ham kiradi.

Oʻsha davrdagi hududning tabiiy sharoiti ovchilik, baliqchilik va chorvachilikning rivojlanishiga turtki boʻlgan va shu davrda xoʻjalik turlari boʻlinishi boshlangan.Bir xonadon baliqchilikka moslashgan, ikkinchisi chorvachilik, dehqonchilikka ixtisoslashgan xoʻjalik paydo boʻldi.

Qoʻrgʻonlarda neolit davri topilmalari bilan bir qatorda bronza davriga oid sopol idishlar ham uchraydi.Bugungi kunda ushbu davrga oid 19 ta yodgorlik aniqlangan.Ular orasida eng muhimi shaharga eng yaqin joylashgan Sherimbay qabristonidir.U yerdan neolit qurollari bilan birga bronza davriga oid sopol idishlar topilgan.Bu davrning oltita tepaligi Atirov-Kulagin yoʻli yaqinida, Yoyiq daryosi boʻylab choʻzilgan.

1989-92 yillar G‘arbiy Qozog‘iston ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan ishlar natijasida Jilyoy tumanida, shuningdek, Imangara tog‘i,Orolto‘be qabristoni,Qoraton va Sariqamish manzilgohlari yaqinida ilk [[Temir davri|temir davriga]] oid ko‘plab yodgorliklar topildi.

1999-yilda A.Margʻulon nomidagi arxeologik ekspeditsiya Atirov viloyati,Jilyoy tumani,Oroltoʻbe qoʻrgʻonida qazish ishlari olib bordi.Oroltoʻbe qabristonida 3 ta qabriston qazilgan boʻlsa, birinchisida inson skeletlari, shisha munchoqlar, oʻq uchlari boʻlaklari topilgan.Ikkinchisidan ko‘milgan murda yonidan yuzdan ortiq o‘qlari bo‘lgan g‘altak, sopol idish, temir qilich topilgan. Uchinchi qabristondan qimmatbaho xazina topildi — Oltin kiyimdagi odam . Jasadlar bilan birga ularning oyoqlariga ikki ot va burgutning skeletlari ko‘milgan. Erkaklar kiyimlari naqshinkor tilla taqinchoqlar bilan bezatilgan, yon tomonidagi qurollar esa tilla va tilla bilan bezatilgan. Olimlarning fikricha, bu tilla kiyingan odamning hayot davri bundan 2 ming yil oldingi sarmatlar davriga to‘g‘ri keladi.

== Sarayshiq shahrining ahamiyati va vayron boʻlishi ==
[[Saroychiq|Sarayshiq]] shahrining tashkil topgan davriga kelsak, italiyalik sayyohlar Plano Karpini (1182-1252) va Vilgelm Rubruquis (1120-1293) [[Sharqiy Yevropa]] va [[Oʻrta Osiyo]] boʻylab sayohat qilib,Qoraqorimga yetib kelishgan.Italiyalik savdogar Franchesko Pegolotti (1335-1340) Saroyshiqning Astraxandan,Saroydan, kerak boʻlsa Urganishdan qanchalik uzoqligini yozgan va aniq koʻrsatgan.Vilgelm Rubrukvisning eslatishicha,1246 yilda tatar-moʻgʻullar tomonidan Volga daryosida barpo etilgan birinchi shahar Saroy 1253-yilda qurib bitkazilgan.

Abilg‘oziyning „Bir zamonlar [[Berkaxon|Berkexon]] (1255-1266) akasi istagan Saroyshiq shahriga borgan“ degan yozuvlariga asoslanib, &quot;Ko‘rinib turibdiki,Saroyshiqni Batu qurdirgan, ehtimol o‘sha paytda, vaqt Saroy shahri sifatida, XIII asrning 50-yillari boshlarida.&lt;ref&gt;Aqiqat jurnali. A., № 2. 1997.&lt;/ref&gt;

Ayni paytda bu holatga eʼtibor qaratishimiz kerakdek.Xorazm arxeologik ekspeditsiyasining keyingi yillardagi tadqiqotlariga eʼtibor qaratadigan bo‘lsak,Sarayshiqda aholi o‘rnashishi mo‘g‘ullar kelishidan uch asr avval boshlangan.Oʻsha paytda u orqali Gʻarb va Sharq, keyinroq Oltin Oʻrda-Katta saroyi va Xorazm,Oʻtirar oʻrtasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalarni kuchaytirgan asosiy savdo yoʻli oʻtgan. Akademik V.V.Bartold „Sarayshiqdan kelgan karvon ellik kunda O‘tiror shahriga yetib keldi, so‘ng Mo‘g‘ulistondan Xitoyga o‘tib ketdi“, deydi.&lt;ref&gt;Bartold V.V. „Istoriya kulturnoy jizni Turkestana“, L. 1927., 32 s.&lt;/ref&gt; Saroyshiqdan Samar va Qozon shaharlariga olib boruvchi savdo yoʻllari ham boʻlgan. Bu yo‘llardan dunyoning ikki qitʼasida joylashgan mashhur mamlakatlarni bog‘lovchi karvon yo‘li bo‘yida joylashgan Saroyshiqning ulkan siyosiy va iqtisodiy savdo markazi bo‘lganini, hatto Oltin O‘rda xonligi davrida ham gullab-yashnaganini yaqqol anglashimiz mumkin edi. .

Shiyponning oʻlchami 4,5x3,5 metr, uzunligi 4,4 m, balandligi 1,65 m. Issiq olov (havo) qarshi tizimlariga ega kamera topildi.Shahar tosh suv oʻtkazgichlar orqali ichimlik suvi quvurlari bilan taʼminlangan.Baʼzilar shaxsiy quduqlardan ham foydalanganlar.Keyin ular yiqilib, toʻsib qoʻyildi. Lekin ularning o‘zlari bugungi avlodga qandaydir sirlarni, tarix saboqlarini ochib berishmoqda.

Shunday qilib, yillar davomida olib borilgan arxeologik qazishmalar va hozirda mavjud bo‘lgan ashyolar Saroyshiqning rivojlanishi va gullab-yashnashi shartli ravishda XIV asrning o‘rtalari va ikkinchi yarmiga to‘g‘ri keladi, deb taxmin qilishga asos bo‘ladi.Shahar yirik siyosiy, savdo va madaniy markaz edi.Shunga koʻra, uning aholisi savdo, dehqonchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik, baliqchilik, shuningdek, hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Jumladan, tikuvxonalarda uy xoʻjaligi uchun zarur mahsulotlar tayyorlandi.Ular orasida pishirilgan sopol idishlar, mum shamdonlar, oshxona sopol buyumlari — kosalar, kosalar, gil suv quvurlari, suyuq va quruq oziq-ovqat va narsalarni saqlash uchun turli oʻlchamdagi idishlar (bugʻdoy, tariq, tuz, suv va boshqalar), idish-tovoqlar, qoʻlda yasalgan uy-roʻzgʻor buyumlari mavjud. buyumlar., goʻzallik, zargarlik buyumlari, idish-tovoqlar, oynalar, uzuklar, boncuklar, bilaguzuklar. Bundan tashqari, shisha idishlar va temir pichoqlar mavjud. Bu namunalarning birortasi tatar-mo‘g‘ul uslubida emas, balki qadimgi sharq, fors uslubida tayyorlanganligini ko‘rsatadi.&lt;ref&gt;Өtepbergen Әlіmgereev, Sarayshiq „Өlke“Almati 2000.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Atirov viloyati]]
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]]</text>
      <sha1>9yv27kb5lia9cno0wzimq5pelp68qjv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313960</id>
      <parentid>6313959</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:13:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6686" sha1="6m9dy64lx59hkj8ge5jt6g0v95zq9yu" xml:space="preserve">'''Atirov viloyatida''' odamlarning joylashishi juda qadimgi davrlarda boshlangan.

Arxeologik xaritaga nazar tashlaydigan bo‘lsak,Atirov yaqinidagi eng qadimiy yodgorlik bu Yoyiq daryosining chap qirg‘og‘idagi Kondaur qishlog‘ining qarama-qarshi tomonidagi [[Neolit|neolit davri]] manzilgohidir.Bir marta Oltin O‘rda davriga oid qadimiy aholi punkti qazish jarayonida Atirov shahridan 7 km uzoqlikda, hozirgi „Orbita“ telestansiyasi joylashgan hududdan neolit davriga oid nayzaning kremniy uchi topilgan.Bundan oldinroq,60-yillarning boshlarida, ushbu turar-joydan qazilgan arxeologik materiallar [[Oltin Oʻrda]] davrida Sarayshiqda topilgan narsaga juda oʻxshashligi aniqlangan: bular fotoalbom kremniy chiplari, qirgʻichlarning konturlari va boshqalar edi. Akademik A.Marg‘ulon ularning barchasini neolit davriga bog‘lagan. 1990-yil shaharga eng yaqin joyda joylashgan qoʻrgʻon qoldiqlarini qazish jarayonida Sherimboy qabristonidan 30 km uzoqlikda yana kremniy pichoqlar, qirgʻichlar, bitlar topilgan. 1992-yil oxiridagi maʼlumotlarga koʻra, hududda neolit davriga oid 24 ta manzilgoh va manzilgohlar topilgan. Neolit davrining yirik manzilgohlari qatoriga Sariqamis va Shayandi ham kiradi.

Oʻsha davrdagi hududning tabiiy sharoiti ovchilik, baliqchilik va chorvachilikning rivojlanishiga turtki boʻlgan va shu davrda xoʻjalik turlari boʻlinishi boshlangan.Bir xonadon baliqchilikka moslashgan, ikkinchisi chorvachilik, dehqonchilikka ixtisoslashgan xoʻjalik paydo boʻldi.

Qoʻrgʻonlarda neolit davri topilmalari bilan bir qatorda bronza davriga oid sopol idishlar ham uchraydi.Bugungi kunda ushbu davrga oid 19 ta yodgorlik aniqlangan.Ular orasida eng muhimi shaharga eng yaqin joylashgan Sherimbay qabristonidir.U yerdan neolit qurollari bilan birga bronza davriga oid sopol idishlar topilgan.Bu davrning oltita tepaligi Atirov-Kulagin yoʻli yaqinida, Yoyiq daryosi boʻylab choʻzilgan.

1989-92 yillar G‘arbiy Qozog‘iston ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan ishlar natijasida Jilyoy tumanida, shuningdek, Imangara tog‘i,Orolto‘be qabristoni,Qoraton va Sariqamish manzilgohlari yaqinida ilk [[Temir davri|temir davriga]] oid ko‘plab yodgorliklar topildi.

1999-yilda A.Margʻulon nomidagi arxeologik ekspeditsiya Atirov viloyati,Jilyoy tumani,Oroltoʻbe qoʻrgʻonida qazish ishlari olib bordi.Oroltoʻbe qabristonida 3 ta qabriston qazilgan boʻlsa, birinchisida inson skeletlari, shisha munchoqlar, oʻq uchlari boʻlaklari topilgan.Ikkinchisidan ko‘milgan murda yonidan yuzdan ortiq o‘qlari bo‘lgan g‘altak, sopol idish, temir qilich topilgan. Uchinchi qabristondan qimmatbaho xazina topildi — Oltin kiyimdagi odam . Jasadlar bilan birga ularning oyoqlariga ikki ot va burgutning skeletlari ko‘milgan. Erkaklar kiyimlari naqshinkor tilla taqinchoqlar bilan bezatilgan, yon tomonidagi qurollar esa tilla va tilla bilan bezatilgan. Olimlarning fikricha, bu tilla kiyingan odamning hayot davri bundan 2 ming yil oldingi sarmatlar davriga to‘g‘ri keladi.

== Sarayshiq shahrining ahamiyati va vayron boʻlishi ==
[[Saroychiq|Sarayshiq]] shahrining tashkil topgan davriga kelsak, italiyalik sayyohlar Plano Karpini (1182-1252) va Vilgelm Rubruquis (1120-1293) [[Sharqiy Yevropa]] va [[Oʻrta Osiyo]] boʻylab sayohat qilib,Qoraqorimga yetib kelishgan.Italiyalik savdogar Franchesko Pegolotti (1335-1340) Saroyshiqning Astraxandan,Saroydan, kerak boʻlsa Urganishdan qanchalik uzoqligini yozgan va aniq koʻrsatgan.Vilgelm Rubrukvisning eslatishicha,1246 yilda tatar-moʻgʻullar tomonidan Volga daryosida barpo etilgan birinchi shahar Saroy 1253-yilda qurib bitkazilgan.

Abilg‘oziyning „Bir zamonlar [[Berkaxon|Berkexon]] (1255-1266) akasi istagan Saroyshiq shahriga borgan“ degan yozuvlariga asoslanib, &quot;Ko‘rinib turibdiki,Saroyshiqni Batu qurdirgan, ehtimol o‘sha paytda, vaqt Saroy shahri sifatida, XIII asrning 50-yillari boshlarida.&lt;ref&gt;Aqiqat jurnali. A., № 2. 1997.&lt;/ref&gt;

Ayni paytda bu holatga eʼtibor qaratishimiz kerakdek.Xorazm arxeologik ekspeditsiyasining keyingi yillardagi tadqiqotlariga eʼtibor qaratadigan bo‘lsak,Sarayshiqda aholi o‘rnashishi mo‘g‘ullar kelishidan uch asr avval boshlangan.Oʻsha paytda u orqali Gʻarb va Sharq, keyinroq Oltin Oʻrda-Katta saroyi va Xorazm,Oʻtirar oʻrtasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalarni kuchaytirgan asosiy savdo yoʻli oʻtgan. Akademik V.V.Bartold „Sarayshiqdan kelgan karvon ellik kunda O‘tiror shahriga yetib keldi, so‘ng Mo‘g‘ulistondan Xitoyga o‘tib ketdi“, deydi.&lt;ref&gt;Bartold V.V. „Istoriya kulturnoy jizni Turkestana“, L. 1927., 32 s.&lt;/ref&gt; Saroyshiqdan Samar va Qozon shaharlariga olib boruvchi savdo yoʻllari ham boʻlgan. Bu yo‘llardan dunyoning ikki qitʼasida joylashgan mashhur mamlakatlarni bog‘lovchi karvon yo‘li bo‘yida joylashgan Saroyshiqning ulkan siyosiy va iqtisodiy savdo markazi bo‘lganini, hatto Oltin O‘rda xonligi davrida ham gullab-yashnaganini yaqqol anglashimiz mumkin edi. .

Shiyponning oʻlchami 4,5x3,5 metr, uzunligi 4,4 m, balandligi 1,65 m. Issiq olov (havo) qarshi tizimlariga ega kamera topildi.Shahar tosh suv oʻtkazgichlar orqali ichimlik suvi quvurlari bilan taʼminlangan.Baʼzilar shaxsiy quduqlardan ham foydalanganlar.Keyin ular yiqilib, toʻsib qoʻyildi. Lekin ularning o‘zlari bugungi avlodga qandaydir sirlarni, tarix saboqlarini ochib berishmoqda.

Shunday qilib, yillar davomida olib borilgan arxeologik qazishmalar va hozirda mavjud bo‘lgan ashyolar Saroyshiqning rivojlanishi va gullab-yashnashi shartli ravishda XIV asrning o‘rtalari va ikkinchi yarmiga to‘g‘ri keladi, deb taxmin qilishga asos bo‘ladi.Shahar yirik siyosiy, savdo va madaniy markaz edi.Shunga koʻra, uning aholisi savdo, dehqonchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik, baliqchilik, shuningdek, hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Jumladan, tikuvxonalarda uy xoʻjaligi uchun zarur mahsulotlar tayyorlandi.Ular orasida pishirilgan sopol idishlar, mum shamdonlar, oshxona sopol buyumlari — kosalar, kosalar, gil suv quvurlari, suyuq va quruq oziq-ovqat va narsalarni saqlash uchun turli oʻlchamdagi idishlar (bugʻdoy, tariq, tuz, suv va boshqalar), idish-tovoqlar, qoʻlda yasalgan uy-roʻzgʻor buyumlari mavjud. buyumlar., goʻzallik, zargarlik buyumlari, idish-tovoqlar, oynalar, uzuklar, boncuklar, bilaguzuklar. Bundan tashqari, shisha idishlar va temir pichoqlar mavjud. Bu namunalarning birortasi tatar-mo‘g‘ul uslubida emas, balki qadimgi sharq, fors uslubida tayyorlanganligini ko‘rsatadi.&lt;ref&gt;Өtepbergen Әlіmgereev, Sarayshiq „Өlke“Almati 2000.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Atirov viloyati]]
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]]</text>
      <sha1>6m9dy64lx59hkj8ge5jt6g0v95zq9yu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313961</id>
      <parentid>6313960</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:13:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6716" sha1="i2beo3sckaspsn8y3hxk2hcmphnpapv" xml:space="preserve">'''[[Atirov (viloyat)|Atirov viloyati]]&lt;nowiki/&gt;da''' odamlarning joylashishi juda qadimgi davrlarda boshlangan.

Arxeologik xaritaga nazar tashlaydigan bo‘lsak,Atirov yaqinidagi eng qadimiy yodgorlik bu Yoyiq daryosining chap qirg‘og‘idagi Kondaur qishlog‘ining qarama-qarshi tomonidagi [[Neolit|neolit davri]] manzilgohidir.Bir marta Oltin O‘rda davriga oid qadimiy aholi punkti qazish jarayonida Atirov shahridan 7 km uzoqlikda, hozirgi „Orbita“ telestansiyasi joylashgan hududdan neolit davriga oid nayzaning kremniy uchi topilgan.Bundan oldinroq,60-yillarning boshlarida, ushbu turar-joydan qazilgan arxeologik materiallar [[Oltin Oʻrda]] davrida Sarayshiqda topilgan narsaga juda oʻxshashligi aniqlangan: bular fotoalbom kremniy chiplari, qirgʻichlarning konturlari va boshqalar edi. Akademik A.Marg‘ulon ularning barchasini neolit davriga bog‘lagan. 1990-yil shaharga eng yaqin joyda joylashgan qoʻrgʻon qoldiqlarini qazish jarayonida Sherimboy qabristonidan 30 km uzoqlikda yana kremniy pichoqlar, qirgʻichlar, bitlar topilgan. 1992-yil oxiridagi maʼlumotlarga koʻra, hududda neolit davriga oid 24 ta manzilgoh va manzilgohlar topilgan. Neolit davrining yirik manzilgohlari qatoriga Sariqamis va Shayandi ham kiradi.

Oʻsha davrdagi hududning tabiiy sharoiti ovchilik, baliqchilik va chorvachilikning rivojlanishiga turtki boʻlgan va shu davrda xoʻjalik turlari boʻlinishi boshlangan.Bir xonadon baliqchilikka moslashgan, ikkinchisi chorvachilik, dehqonchilikka ixtisoslashgan xoʻjalik paydo boʻldi.

Qoʻrgʻonlarda neolit davri topilmalari bilan bir qatorda bronza davriga oid sopol idishlar ham uchraydi.Bugungi kunda ushbu davrga oid 19 ta yodgorlik aniqlangan.Ular orasida eng muhimi shaharga eng yaqin joylashgan Sherimbay qabristonidir.U yerdan neolit qurollari bilan birga bronza davriga oid sopol idishlar topilgan.Bu davrning oltita tepaligi Atirov-Kulagin yoʻli yaqinida, Yoyiq daryosi boʻylab choʻzilgan.

1989-92 yillar G‘arbiy Qozog‘iston ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan ishlar natijasida Jilyoy tumanida, shuningdek, Imangara tog‘i,Orolto‘be qabristoni,Qoraton va Sariqamish manzilgohlari yaqinida ilk [[Temir davri|temir davriga]] oid ko‘plab yodgorliklar topildi.

1999-yilda A.Margʻulon nomidagi arxeologik ekspeditsiya Atirov viloyati,Jilyoy tumani,Oroltoʻbe qoʻrgʻonida qazish ishlari olib bordi.Oroltoʻbe qabristonida 3 ta qabriston qazilgan boʻlsa, birinchisida inson skeletlari, shisha munchoqlar, oʻq uchlari boʻlaklari topilgan.Ikkinchisidan ko‘milgan murda yonidan yuzdan ortiq o‘qlari bo‘lgan g‘altak, sopol idish, temir qilich topilgan. Uchinchi qabristondan qimmatbaho xazina topildi — Oltin kiyimdagi odam . Jasadlar bilan birga ularning oyoqlariga ikki ot va burgutning skeletlari ko‘milgan. Erkaklar kiyimlari naqshinkor tilla taqinchoqlar bilan bezatilgan, yon tomonidagi qurollar esa tilla va tilla bilan bezatilgan. Olimlarning fikricha, bu tilla kiyingan odamning hayot davri bundan 2 ming yil oldingi sarmatlar davriga to‘g‘ri keladi.

== Sarayshiq shahrining ahamiyati va vayron boʻlishi ==
[[Saroychiq|Sarayshiq]] shahrining tashkil topgan davriga kelsak, italiyalik sayyohlar Plano Karpini (1182-1252) va Vilgelm Rubruquis (1120-1293) [[Sharqiy Yevropa]] va [[Oʻrta Osiyo]] boʻylab sayohat qilib,Qoraqorimga yetib kelishgan.Italiyalik savdogar Franchesko Pegolotti (1335-1340) Saroyshiqning Astraxandan,Saroydan, kerak boʻlsa Urganishdan qanchalik uzoqligini yozgan va aniq koʻrsatgan.Vilgelm Rubrukvisning eslatishicha,1246 yilda tatar-moʻgʻullar tomonidan Volga daryosida barpo etilgan birinchi shahar Saroy 1253-yilda qurib bitkazilgan.

Abilg‘oziyning „Bir zamonlar [[Berkaxon|Berkexon]] (1255-1266) akasi istagan Saroyshiq shahriga borgan“ degan yozuvlariga asoslanib, &quot;Ko‘rinib turibdiki,Saroyshiqni Batu qurdirgan, ehtimol o‘sha paytda, vaqt Saroy shahri sifatida, XIII asrning 50-yillari boshlarida.&lt;ref&gt;Aqiqat jurnali. A., № 2. 1997.&lt;/ref&gt;

Ayni paytda bu holatga eʼtibor qaratishimiz kerakdek.Xorazm arxeologik ekspeditsiyasining keyingi yillardagi tadqiqotlariga eʼtibor qaratadigan bo‘lsak,Sarayshiqda aholi o‘rnashishi mo‘g‘ullar kelishidan uch asr avval boshlangan.Oʻsha paytda u orqali Gʻarb va Sharq, keyinroq Oltin Oʻrda-Katta saroyi va Xorazm,Oʻtirar oʻrtasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalarni kuchaytirgan asosiy savdo yoʻli oʻtgan. Akademik V.V.Bartold „Sarayshiqdan kelgan karvon ellik kunda O‘tiror shahriga yetib keldi, so‘ng Mo‘g‘ulistondan Xitoyga o‘tib ketdi“, deydi.&lt;ref&gt;Bartold V.V. „Istoriya kulturnoy jizni Turkestana“, L. 1927., 32 s.&lt;/ref&gt; Saroyshiqdan Samar va Qozon shaharlariga olib boruvchi savdo yoʻllari ham boʻlgan. Bu yo‘llardan dunyoning ikki qitʼasida joylashgan mashhur mamlakatlarni bog‘lovchi karvon yo‘li bo‘yida joylashgan Saroyshiqning ulkan siyosiy va iqtisodiy savdo markazi bo‘lganini, hatto Oltin O‘rda xonligi davrida ham gullab-yashnaganini yaqqol anglashimiz mumkin edi. .

Shiyponning oʻlchami 4,5x3,5 metr, uzunligi 4,4 m, balandligi 1,65 m. Issiq olov (havo) qarshi tizimlariga ega kamera topildi.Shahar tosh suv oʻtkazgichlar orqali ichimlik suvi quvurlari bilan taʼminlangan.Baʼzilar shaxsiy quduqlardan ham foydalanganlar.Keyin ular yiqilib, toʻsib qoʻyildi. Lekin ularning o‘zlari bugungi avlodga qandaydir sirlarni, tarix saboqlarini ochib berishmoqda.

Shunday qilib, yillar davomida olib borilgan arxeologik qazishmalar va hozirda mavjud bo‘lgan ashyolar Saroyshiqning rivojlanishi va gullab-yashnashi shartli ravishda XIV asrning o‘rtalari va ikkinchi yarmiga to‘g‘ri keladi, deb taxmin qilishga asos bo‘ladi.Shahar yirik siyosiy, savdo va madaniy markaz edi.Shunga koʻra, uning aholisi savdo, dehqonchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik, baliqchilik, shuningdek, hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Jumladan, tikuvxonalarda uy xoʻjaligi uchun zarur mahsulotlar tayyorlandi.Ular orasida pishirilgan sopol idishlar, mum shamdonlar, oshxona sopol buyumlari — kosalar, kosalar, gil suv quvurlari, suyuq va quruq oziq-ovqat va narsalarni saqlash uchun turli oʻlchamdagi idishlar (bugʻdoy, tariq, tuz, suv va boshqalar), idish-tovoqlar, qoʻlda yasalgan uy-roʻzgʻor buyumlari mavjud. buyumlar., goʻzallik, zargarlik buyumlari, idish-tovoqlar, oynalar, uzuklar, boncuklar, bilaguzuklar. Bundan tashqari, shisha idishlar va temir pichoqlar mavjud. Bu namunalarning birortasi tatar-mo‘g‘ul uslubida emas, balki qadimgi sharq, fors uslubida tayyorlanganligini ko‘rsatadi.&lt;ref&gt;Өtepbergen Әlіmgereev, Sarayshiq „Өlke“Almati 2000.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Atirov viloyati]]
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]]</text>
      <sha1>i2beo3sckaspsn8y3hxk2hcmphnpapv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313962</id>
      <parentid>6313961</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:13:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6707" sha1="put2sgh05xbu79780e38520e8ixcjg5" xml:space="preserve">'''[[Atirov (viloyat)|Atirov viloyati]]da''' odamlarning joylashishi juda qadimgi davrlarda boshlangan.

Arxeologik xaritaga nazar tashlaydigan bo‘lsak,Atirov yaqinidagi eng qadimiy yodgorlik bu Yoyiq daryosining chap qirg‘og‘idagi Kondaur qishlog‘ining qarama-qarshi tomonidagi [[Neolit|neolit davri]] manzilgohidir.Bir marta Oltin O‘rda davriga oid qadimiy aholi punkti qazish jarayonida Atirov shahridan 7 km uzoqlikda, hozirgi „Orbita“ telestansiyasi joylashgan hududdan neolit davriga oid nayzaning kremniy uchi topilgan.Bundan oldinroq,60-yillarning boshlarida, ushbu turar-joydan qazilgan arxeologik materiallar [[Oltin Oʻrda]] davrida Sarayshiqda topilgan narsaga juda oʻxshashligi aniqlangan: bular fotoalbom kremniy chiplari, qirgʻichlarning konturlari va boshqalar edi. Akademik A.Marg‘ulon ularning barchasini neolit davriga bog‘lagan. 1990-yil shaharga eng yaqin joyda joylashgan qoʻrgʻon qoldiqlarini qazish jarayonida Sherimboy qabristonidan 30 km uzoqlikda yana kremniy pichoqlar, qirgʻichlar, bitlar topilgan. 1992-yil oxiridagi maʼlumotlarga koʻra, hududda neolit davriga oid 24 ta manzilgoh va manzilgohlar topilgan. Neolit davrining yirik manzilgohlari qatoriga Sariqamis va Shayandi ham kiradi.

Oʻsha davrdagi hududning tabiiy sharoiti ovchilik, baliqchilik va chorvachilikning rivojlanishiga turtki boʻlgan va shu davrda xoʻjalik turlari boʻlinishi boshlangan.Bir xonadon baliqchilikka moslashgan, ikkinchisi chorvachilik, dehqonchilikka ixtisoslashgan xoʻjalik paydo boʻldi.

Qoʻrgʻonlarda neolit davri topilmalari bilan bir qatorda bronza davriga oid sopol idishlar ham uchraydi.Bugungi kunda ushbu davrga oid 19 ta yodgorlik aniqlangan.Ular orasida eng muhimi shaharga eng yaqin joylashgan Sherimbay qabristonidir.U yerdan neolit qurollari bilan birga bronza davriga oid sopol idishlar topilgan.Bu davrning oltita tepaligi Atirov-Kulagin yoʻli yaqinida, Yoyiq daryosi boʻylab choʻzilgan.

1989-92 yillar G‘arbiy Qozog‘iston ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan ishlar natijasida Jilyoy tumanida, shuningdek, Imangara tog‘i,Orolto‘be qabristoni,Qoraton va Sariqamish manzilgohlari yaqinida ilk [[Temir davri|temir davriga]] oid ko‘plab yodgorliklar topildi.

1999-yilda A.Margʻulon nomidagi arxeologik ekspeditsiya Atirov viloyati,Jilyoy tumani,Oroltoʻbe qoʻrgʻonida qazish ishlari olib bordi.Oroltoʻbe qabristonida 3 ta qabriston qazilgan boʻlsa, birinchisida inson skeletlari, shisha munchoqlar, oʻq uchlari boʻlaklari topilgan.Ikkinchisidan ko‘milgan murda yonidan yuzdan ortiq o‘qlari bo‘lgan g‘altak, sopol idish, temir qilich topilgan. Uchinchi qabristondan qimmatbaho xazina topildi — Oltin kiyimdagi odam . Jasadlar bilan birga ularning oyoqlariga ikki ot va burgutning skeletlari ko‘milgan. Erkaklar kiyimlari naqshinkor tilla taqinchoqlar bilan bezatilgan, yon tomonidagi qurollar esa tilla va tilla bilan bezatilgan. Olimlarning fikricha, bu tilla kiyingan odamning hayot davri bundan 2 ming yil oldingi sarmatlar davriga to‘g‘ri keladi.

== Sarayshiq shahrining ahamiyati va vayron boʻlishi ==
[[Saroychiq|Sarayshiq]] shahrining tashkil topgan davriga kelsak, italiyalik sayyohlar Plano Karpini (1182-1252) va Vilgelm Rubruquis (1120-1293) [[Sharqiy Yevropa]] va [[Oʻrta Osiyo]] boʻylab sayohat qilib,Qoraqorimga yetib kelishgan.Italiyalik savdogar Franchesko Pegolotti (1335-1340) Saroyshiqning Astraxandan,Saroydan, kerak boʻlsa Urganishdan qanchalik uzoqligini yozgan va aniq koʻrsatgan.Vilgelm Rubrukvisning eslatishicha,1246 yilda tatar-moʻgʻullar tomonidan Volga daryosida barpo etilgan birinchi shahar Saroy 1253-yilda qurib bitkazilgan.

Abilg‘oziyning „Bir zamonlar [[Berkaxon|Berkexon]] (1255-1266) akasi istagan Saroyshiq shahriga borgan“ degan yozuvlariga asoslanib, &quot;Ko‘rinib turibdiki,Saroyshiqni Batu qurdirgan, ehtimol o‘sha paytda, vaqt Saroy shahri sifatida, XIII asrning 50-yillari boshlarida.&lt;ref&gt;Aqiqat jurnali. A., № 2. 1997.&lt;/ref&gt;

Ayni paytda bu holatga eʼtibor qaratishimiz kerakdek.Xorazm arxeologik ekspeditsiyasining keyingi yillardagi tadqiqotlariga eʼtibor qaratadigan bo‘lsak,Sarayshiqda aholi o‘rnashishi mo‘g‘ullar kelishidan uch asr avval boshlangan.Oʻsha paytda u orqali Gʻarb va Sharq, keyinroq Oltin Oʻrda-Katta saroyi va Xorazm,Oʻtirar oʻrtasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalarni kuchaytirgan asosiy savdo yoʻli oʻtgan. Akademik V.V.Bartold „Sarayshiqdan kelgan karvon ellik kunda O‘tiror shahriga yetib keldi, so‘ng Mo‘g‘ulistondan Xitoyga o‘tib ketdi“, deydi.&lt;ref&gt;Bartold V.V. „Istoriya kulturnoy jizni Turkestana“, L. 1927., 32 s.&lt;/ref&gt; Saroyshiqdan Samar va Qozon shaharlariga olib boruvchi savdo yoʻllari ham boʻlgan. Bu yo‘llardan dunyoning ikki qitʼasida joylashgan mashhur mamlakatlarni bog‘lovchi karvon yo‘li bo‘yida joylashgan Saroyshiqning ulkan siyosiy va iqtisodiy savdo markazi bo‘lganini, hatto Oltin O‘rda xonligi davrida ham gullab-yashnaganini yaqqol anglashimiz mumkin edi. .

Shiyponning oʻlchami 4,5x3,5 metr, uzunligi 4,4 m, balandligi 1,65 m. Issiq olov (havo) qarshi tizimlariga ega kamera topildi.Shahar tosh suv oʻtkazgichlar orqali ichimlik suvi quvurlari bilan taʼminlangan.Baʼzilar shaxsiy quduqlardan ham foydalanganlar.Keyin ular yiqilib, toʻsib qoʻyildi. Lekin ularning o‘zlari bugungi avlodga qandaydir sirlarni, tarix saboqlarini ochib berishmoqda.

Shunday qilib, yillar davomida olib borilgan arxeologik qazishmalar va hozirda mavjud bo‘lgan ashyolar Saroyshiqning rivojlanishi va gullab-yashnashi shartli ravishda XIV asrning o‘rtalari va ikkinchi yarmiga to‘g‘ri keladi, deb taxmin qilishga asos bo‘ladi.Shahar yirik siyosiy, savdo va madaniy markaz edi.Shunga koʻra, uning aholisi savdo, dehqonchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik, baliqchilik, shuningdek, hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Jumladan, tikuvxonalarda uy xoʻjaligi uchun zarur mahsulotlar tayyorlandi.Ular orasida pishirilgan sopol idishlar, mum shamdonlar, oshxona sopol buyumlari — kosalar, kosalar, gil suv quvurlari, suyuq va quruq oziq-ovqat va narsalarni saqlash uchun turli oʻlchamdagi idishlar (bugʻdoy, tariq, tuz, suv va boshqalar), idish-tovoqlar, qoʻlda yasalgan uy-roʻzgʻor buyumlari mavjud. buyumlar., goʻzallik, zargarlik buyumlari, idish-tovoqlar, oynalar, uzuklar, boncuklar, bilaguzuklar. Bundan tashqari, shisha idishlar va temir pichoqlar mavjud. Bu namunalarning birortasi tatar-mo‘g‘ul uslubida emas, balki qadimgi sharq, fors uslubida tayyorlanganligini ko‘rsatadi.&lt;ref&gt;Өtepbergen Әlіmgereev, Sarayshiq „Өlke“Almati 2000.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Atirov viloyati]]
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]]</text>
      <sha1>put2sgh05xbu79780e38520e8ixcjg5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313963</id>
      <parentid>6313962</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:13:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6708" sha1="fxzmzdptn88qheuqvjptzkehblzt2vs" xml:space="preserve">'''[[Atirov (viloyat)|Atirov viloyati]]da''' odamlarning joylashishi juda qadimgi davrlarda boshlangan.

Arxeologik xaritaga nazar tashlaydigan bo‘lsak, Atirov yaqinidagi eng qadimiy yodgorlik bu Yoyiq daryosining chap qirg‘og‘idagi Kondaur qishlog‘ining qarama-qarshi tomonidagi [[Neolit|neolit davri]] manzilgohidir.Bir marta Oltin O‘rda davriga oid qadimiy aholi punkti qazish jarayonida Atirov shahridan 7 km uzoqlikda, hozirgi „Orbita“ telestansiyasi joylashgan hududdan neolit davriga oid nayzaning kremniy uchi topilgan.Bundan oldinroq,60-yillarning boshlarida, ushbu turar-joydan qazilgan arxeologik materiallar [[Oltin Oʻrda]] davrida Sarayshiqda topilgan narsaga juda oʻxshashligi aniqlangan: bular fotoalbom kremniy chiplari, qirgʻichlarning konturlari va boshqalar edi. Akademik A.Marg‘ulon ularning barchasini neolit davriga bog‘lagan. 1990-yil shaharga eng yaqin joyda joylashgan qoʻrgʻon qoldiqlarini qazish jarayonida Sherimboy qabristonidan 30 km uzoqlikda yana kremniy pichoqlar, qirgʻichlar, bitlar topilgan. 1992-yil oxiridagi maʼlumotlarga koʻra, hududda neolit davriga oid 24 ta manzilgoh va manzilgohlar topilgan. Neolit davrining yirik manzilgohlari qatoriga Sariqamis va Shayandi ham kiradi.

Oʻsha davrdagi hududning tabiiy sharoiti ovchilik, baliqchilik va chorvachilikning rivojlanishiga turtki boʻlgan va shu davrda xoʻjalik turlari boʻlinishi boshlangan.Bir xonadon baliqchilikka moslashgan, ikkinchisi chorvachilik, dehqonchilikka ixtisoslashgan xoʻjalik paydo boʻldi.

Qoʻrgʻonlarda neolit davri topilmalari bilan bir qatorda bronza davriga oid sopol idishlar ham uchraydi.Bugungi kunda ushbu davrga oid 19 ta yodgorlik aniqlangan.Ular orasida eng muhimi shaharga eng yaqin joylashgan Sherimbay qabristonidir.U yerdan neolit qurollari bilan birga bronza davriga oid sopol idishlar topilgan.Bu davrning oltita tepaligi Atirov-Kulagin yoʻli yaqinida, Yoyiq daryosi boʻylab choʻzilgan.

1989-92 yillar G‘arbiy Qozog‘iston ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan ishlar natijasida Jilyoy tumanida, shuningdek, Imangara tog‘i,Orolto‘be qabristoni,Qoraton va Sariqamish manzilgohlari yaqinida ilk [[Temir davri|temir davriga]] oid ko‘plab yodgorliklar topildi.

1999-yilda A.Margʻulon nomidagi arxeologik ekspeditsiya Atirov viloyati,Jilyoy tumani,Oroltoʻbe qoʻrgʻonida qazish ishlari olib bordi.Oroltoʻbe qabristonida 3 ta qabriston qazilgan boʻlsa, birinchisida inson skeletlari, shisha munchoqlar, oʻq uchlari boʻlaklari topilgan.Ikkinchisidan ko‘milgan murda yonidan yuzdan ortiq o‘qlari bo‘lgan g‘altak, sopol idish, temir qilich topilgan. Uchinchi qabristondan qimmatbaho xazina topildi — Oltin kiyimdagi odam . Jasadlar bilan birga ularning oyoqlariga ikki ot va burgutning skeletlari ko‘milgan. Erkaklar kiyimlari naqshinkor tilla taqinchoqlar bilan bezatilgan, yon tomonidagi qurollar esa tilla va tilla bilan bezatilgan. Olimlarning fikricha, bu tilla kiyingan odamning hayot davri bundan 2 ming yil oldingi sarmatlar davriga to‘g‘ri keladi.

== Sarayshiq shahrining ahamiyati va vayron boʻlishi ==
[[Saroychiq|Sarayshiq]] shahrining tashkil topgan davriga kelsak, italiyalik sayyohlar Plano Karpini (1182-1252) va Vilgelm Rubruquis (1120-1293) [[Sharqiy Yevropa]] va [[Oʻrta Osiyo]] boʻylab sayohat qilib,Qoraqorimga yetib kelishgan.Italiyalik savdogar Franchesko Pegolotti (1335-1340) Saroyshiqning Astraxandan,Saroydan, kerak boʻlsa Urganishdan qanchalik uzoqligini yozgan va aniq koʻrsatgan.Vilgelm Rubrukvisning eslatishicha,1246 yilda tatar-moʻgʻullar tomonidan Volga daryosida barpo etilgan birinchi shahar Saroy 1253-yilda qurib bitkazilgan.

Abilg‘oziyning „Bir zamonlar [[Berkaxon|Berkexon]] (1255-1266) akasi istagan Saroyshiq shahriga borgan“ degan yozuvlariga asoslanib, &quot;Ko‘rinib turibdiki,Saroyshiqni Batu qurdirgan, ehtimol o‘sha paytda, vaqt Saroy shahri sifatida, XIII asrning 50-yillari boshlarida.&lt;ref&gt;Aqiqat jurnali. A., № 2. 1997.&lt;/ref&gt;

Ayni paytda bu holatga eʼtibor qaratishimiz kerakdek.Xorazm arxeologik ekspeditsiyasining keyingi yillardagi tadqiqotlariga eʼtibor qaratadigan bo‘lsak,Sarayshiqda aholi o‘rnashishi mo‘g‘ullar kelishidan uch asr avval boshlangan.Oʻsha paytda u orqali Gʻarb va Sharq, keyinroq Oltin Oʻrda-Katta saroyi va Xorazm,Oʻtirar oʻrtasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalarni kuchaytirgan asosiy savdo yoʻli oʻtgan. Akademik V.V.Bartold „Sarayshiqdan kelgan karvon ellik kunda O‘tiror shahriga yetib keldi, so‘ng Mo‘g‘ulistondan Xitoyga o‘tib ketdi“, deydi.&lt;ref&gt;Bartold V.V. „Istoriya kulturnoy jizni Turkestana“, L. 1927., 32 s.&lt;/ref&gt; Saroyshiqdan Samar va Qozon shaharlariga olib boruvchi savdo yoʻllari ham boʻlgan. Bu yo‘llardan dunyoning ikki qitʼasida joylashgan mashhur mamlakatlarni bog‘lovchi karvon yo‘li bo‘yida joylashgan Saroyshiqning ulkan siyosiy va iqtisodiy savdo markazi bo‘lganini, hatto Oltin O‘rda xonligi davrida ham gullab-yashnaganini yaqqol anglashimiz mumkin edi. .

Shiyponning oʻlchami 4,5x3,5 metr, uzunligi 4,4 m, balandligi 1,65 m. Issiq olov (havo) qarshi tizimlariga ega kamera topildi.Shahar tosh suv oʻtkazgichlar orqali ichimlik suvi quvurlari bilan taʼminlangan.Baʼzilar shaxsiy quduqlardan ham foydalanganlar.Keyin ular yiqilib, toʻsib qoʻyildi. Lekin ularning o‘zlari bugungi avlodga qandaydir sirlarni, tarix saboqlarini ochib berishmoqda.

Shunday qilib, yillar davomida olib borilgan arxeologik qazishmalar va hozirda mavjud bo‘lgan ashyolar Saroyshiqning rivojlanishi va gullab-yashnashi shartli ravishda XIV asrning o‘rtalari va ikkinchi yarmiga to‘g‘ri keladi, deb taxmin qilishga asos bo‘ladi.Shahar yirik siyosiy, savdo va madaniy markaz edi.Shunga koʻra, uning aholisi savdo, dehqonchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik, baliqchilik, shuningdek, hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Jumladan, tikuvxonalarda uy xoʻjaligi uchun zarur mahsulotlar tayyorlandi.Ular orasida pishirilgan sopol idishlar, mum shamdonlar, oshxona sopol buyumlari — kosalar, kosalar, gil suv quvurlari, suyuq va quruq oziq-ovqat va narsalarni saqlash uchun turli oʻlchamdagi idishlar (bugʻdoy, tariq, tuz, suv va boshqalar), idish-tovoqlar, qoʻlda yasalgan uy-roʻzgʻor buyumlari mavjud. buyumlar., goʻzallik, zargarlik buyumlari, idish-tovoqlar, oynalar, uzuklar, boncuklar, bilaguzuklar. Bundan tashqari, shisha idishlar va temir pichoqlar mavjud. Bu namunalarning birortasi tatar-mo‘g‘ul uslubida emas, balki qadimgi sharq, fors uslubida tayyorlanganligini ko‘rsatadi.&lt;ref&gt;Өtepbergen Әlіmgereev, Sarayshiq „Өlke“Almati 2000.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Atirov viloyati]]
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]]</text>
      <sha1>fxzmzdptn88qheuqvjptzkehblzt2vs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313964</id>
      <parentid>6313963</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Vikifikator</comment>
      <origin>6313964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6686" sha1="axa5mjvz2g793ddsbk5905rtleeyvvl" xml:space="preserve">'''[[Atirov (viloyat)|Atirov viloyati]]da''' odamlarning joylashishi juda qadimgi davrlarda boshlangan.

Arxeologik xaritaga nazar tashlaydigan boʻlsak, Atirov yaqinidagi eng qadimiy yodgorlik bu Yoyiq daryosining chap qirgʻogʻidagi Kondaur qishlogʻining qarama-qarshi tomonidagi [[Neolit|neolit davri]] manzilgohidir. Bir marta Oltin Oʻrda davriga oid qadimiy aholi punkti qazish jarayonida Atirov shahridan 7 km uzoqlikda, hozirgi „Orbita“ telestansiyasi joylashgan hududdan neolit davriga oid nayzaning kremniy uchi topilgan. Bundan oldinroq,60-yillarning boshlarida, ushbu turar-joydan qazilgan arxeologik materiallar [[Oltin Oʻrda]] davrida Sarayshiqda topilgan narsaga juda oʻxshashligi aniqlangan: bular fotoalbom kremniy chiplari, qirgʻichlarning konturlari va boshqalar edi. Akademik A.Margʻulon ularning barchasini neolit davriga bogʻlagan. 1990-yil shaharga eng yaqin joyda joylashgan qoʻrgʻon qoldiqlarini qazish jarayonida Sherimboy qabristonidan 30 km uzoqlikda yana kremniy pichoqlar, qirgʻichlar, bitlar topilgan. 1992-yil oxiridagi maʼlumotlarga koʻra, hududda neolit davriga oid 24 ta manzilgoh va manzilgohlar topilgan. Neolit davrining yirik manzilgohlari qatoriga Sariqamis va Shayandi ham kiradi.

Oʻsha davrdagi hududning tabiiy sharoiti ovchilik, baliqchilik va chorvachilikning rivojlanishiga turtki boʻlgan va shu davrda xoʻjalik turlari boʻlinishi boshlangan. Bir xonadon baliqchilikka moslashgan, ikkinchisi chorvachilik, dehqonchilikka ixtisoslashgan xoʻjalik paydo boʻldi.

Qoʻrgʻonlarda neolit davri topilmalari bilan bir qatorda bronza davriga oid sopol idishlar ham uchraydi. Bugungi kunda ushbu davrga oid 19 ta yodgorlik aniqlangan. Ular orasida eng muhimi shaharga eng yaqin joylashgan Sherimbay qabristonidir. U yerdan neolit qurollari bilan birga bronza davriga oid sopol idishlar topilgan. Bu davrning oltita tepaligi Atirov-Kulagin yoʻli yaqinida, Yoyiq daryosi boʻylab choʻzilgan.

1989-92 yillar Gʻarbiy Qozogʻiston ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan ishlar natijasida Jilyoy tumanida, shuningdek, Imangara togʻi,Oroltoʻbe qabristoni,Qoraton va Sariqamish manzilgohlari yaqinida ilk [[Temir davri|temir davriga]] oid koʻplab yodgorliklar topildi.

1999-yilda A.Margʻulon nomidagi arxeologik ekspeditsiya Atirov viloyati,Jilyoy tumani,Oroltoʻbe qoʻrgʻonida qazish ishlari olib bordi. Oroltoʻbe qabristonida 3 ta qabriston qazilgan boʻlsa, birinchisida inson skeletlari, shisha munchoqlar, oʻq uchlari boʻlaklari topilgan. Ikkinchisidan koʻmilgan murda yonidan yuzdan ortiq oʻqlari boʻlgan gʻaltak, sopol idish, temir qilich topilgan. Uchinchi qabristondan qimmatbaho xazina topildi — Oltin kiyimdagi odam . Jasadlar bilan birga ularning oyoqlariga ikki ot va burgutning skeletlari koʻmilgan. Erkaklar kiyimlari naqshinkor tilla taqinchoqlar bilan bezatilgan, yon tomonidagi qurollar esa tilla va tilla bilan bezatilgan. Olimlarning fikricha, bu tilla kiyingan odamning hayot davri bundan 2 ming yil oldingi sarmatlar davriga toʻgʻri keladi.

== Sarayshiq shahrining ahamiyati va vayron boʻlishi ==
[[Saroychiq|Sarayshiq]] shahrining tashkil topgan davriga kelsak, italiyalik sayyohlar Plano Karpini (1182-1252) va Vilgelm Rubruquis (1120-1293) [[Sharqiy Yevropa]] va [[Oʻrta Osiyo]] boʻylab sayohat qilib,Qoraqorimga yetib kelishgan. Italiyalik savdogar Franchesko Pegolotti (1335-1340) Saroyshiqning Astraxandan,Saroydan, kerak boʻlsa Urganishdan qanchalik uzoqligini yozgan va aniq koʻrsatgan. Vilgelm Rubrukvisning eslatishicha,1246 yilda tatar-moʻgʻullar tomonidan Volga daryosida barpo etilgan birinchi shahar Saroy 1253-yilda qurib bitkazilgan.

Abilgʻoziyning „Bir zamonlar [[Berkaxon|Berkexon]] (1255-1266) akasi istagan Saroyshiq shahriga borgan“ degan yozuvlariga asoslanib, &quot;Koʻrinib turibdiki,Saroyshiqni Batu qurdirgan, ehtimol oʻsha paytda, vaqt Saroy shahri sifatida, XIII asrning 50-yillari boshlarida.&lt;ref&gt;Aqiqat jurnali. A., № 2. 1997.&lt;/ref&gt;

Ayni paytda bu holatga eʼtibor qaratishimiz kerakdek. Xorazm arxeologik ekspeditsiyasining keyingi yillardagi tadqiqotlariga eʼtibor qaratadigan boʻlsak,Sarayshiqda aholi oʻrnashishi moʻgʻullar kelishidan uch asr avval boshlangan. Oʻsha paytda u orqali Gʻarb va Sharq, keyinroq Oltin Oʻrda-Katta saroyi va Xorazm,Oʻtirar oʻrtasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalarni kuchaytirgan asosiy savdo yoʻli oʻtgan. Akademik V. V. Bartold „Sarayshiqdan kelgan karvon ellik kunda Oʻtiror shahriga yetib keldi, soʻng Moʻgʻulistondan Xitoyga oʻtib ketdi“, deydi.&lt;ref&gt;Bartold V. V. „Istoriya kulturnoy jizni Turkestana“, L. 1927., 32 s.&lt;/ref&gt; Saroyshiqdan Samar va Qozon shaharlariga olib boruvchi savdo yoʻllari ham boʻlgan. Bu yoʻllardan dunyoning ikki qitʼasida joylashgan mashhur mamlakatlarni bogʻlovchi karvon yoʻli boʻyida joylashgan Saroyshiqning ulkan siyosiy va iqtisodiy savdo markazi boʻlganini, hatto Oltin Oʻrda xonligi davrida ham gullab-yashnaganini yaqqol anglashimiz mumkin edi. .

Shiyponning oʻlchami 4,5x3,5 metr, uzunligi 4,4 m, balandligi 1,65 m. Issiq olov (havo) qarshi tizimlariga ega kamera topildi. Shahar tosh suv oʻtkazgichlar orqali ichimlik suvi quvurlari bilan taʼminlangan. Baʼzilar shaxsiy quduqlardan ham foydalanganlar. Keyin ular yiqilib, toʻsib qoʻyildi. Lekin ularning oʻzlari bugungi avlodga qandaydir sirlarni, tarix saboqlarini ochib berishmoqda.

Shunday qilib, yillar davomida olib borilgan arxeologik qazishmalar va hozirda mavjud boʻlgan ashyolar Saroyshiqning rivojlanishi va gullab-yashnashi shartli ravishda XIV asrning oʻrtalari va ikkinchi yarmiga toʻgʻri keladi, deb taxmin qilishga asos boʻladi. Shahar yirik siyosiy, savdo va madaniy markaz edi. Shunga koʻra, uning aholisi savdo, dehqonchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik, baliqchilik, shuningdek, hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Jumladan, tikuvxonalarda uy xoʻjaligi uchun zarur mahsulotlar tayyorlandi. Ular orasida pishirilgan sopol idishlar, mum shamdonlar, oshxona sopol buyumlari — kosalar, kosalar, gil suv quvurlari, suyuq va quruq oziq-ovqat va narsalarni saqlash uchun turli oʻlchamdagi idishlar (bugʻdoy, tariq, tuz, suv va boshqalar), idish-tovoqlar, qoʻlda yasalgan uy-roʻzgʻor buyumlari mavjud. buyumlar., goʻzallik, zargarlik buyumlari, idish-tovoqlar, oynalar, uzuklar, boncuklar, bilaguzuklar. Bundan tashqari, shisha idishlar va temir pichoqlar mavjud. Bu namunalarning birortasi tatar-moʻgʻul uslubida emas, balki qadimgi sharq, fors uslubida tayyorlanganligini koʻrsatadi.&lt;ref&gt;Өtepbergen Әlіmgereev, Sarayshiq „Өlke“Almati 2000.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Atirov viloyati]]
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]]</text>
      <sha1>axa5mjvz2g793ddsbk5905rtleeyvvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313965</id>
      <parentid>6313964</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6687" sha1="8p7ojcfxjubi5gnd2q8vvyeav5kbpfp" xml:space="preserve">'''[[Atirov (viloyat)|Atirov viloyati]]da''' odamlarning joylashishi juda qadimgi davrlarda boshlangan.

Arxeologik xaritaga nazar tashlaydigan boʻlsak, Atirov yaqinidagi eng qadimiy yodgorlik bu Yoyiq daryosining chap qirgʻogʻidagi Kondaur qishlogʻining qarama-qarshi tomonidagi [[Neolit|neolit davri]] manzilgohidir. Bir marta Oltin Oʻrda davriga oid qadimiy aholi punkti qazish jarayonida Atirov shahridan 7 km uzoqlikda, hozirgi „Orbita“ telestansiyasi joylashgan hududdan neolit davriga oid nayzaning kremniy uchi topilgan. Bundan oldinroq,60-yillarning boshlarida, ushbu turar-joydan qazilgan arxeologik materiallar [[Oltin Oʻrda]] davrida Sarayshiqda topilgan narsaga juda oʻxshashligi aniqlangan: bular fotoalbom kremniy chiplari, qirgʻichlarning konturlari va boshqalar edi. Akademik A.Margʻulon ularning barchasini neolit davriga bogʻlagan. 1990-yil shaharga eng yaqin joyda joylashgan qoʻrgʻon qoldiqlarini qazish jarayonida Sherimboy qabristonidan 30 km uzoqlikda yana kremniy pichoqlar, qirgʻichlar, bitlar topilgan. 1992-yil oxiridagi maʼlumotlarga koʻra, hududda neolit davriga oid 24 ta manzilgoh va manzilgohlar topilgan. Neolit davrining yirik manzilgohlari qatoriga Sariqamis va Shayandi ham kiradi.

Oʻsha davrdagi hududning tabiiy sharoiti ovchilik, baliqchilik va chorvachilikning rivojlanishiga turtki boʻlgan va shu davrda xoʻjalik turlari boʻlinishi boshlangan. Bir xonadon baliqchilikka moslashgan, ikkinchisi chorvachilik, dehqonchilikka ixtisoslashgan xoʻjalik paydo boʻldi.

Qoʻrgʻonlarda neolit davri topilmalari bilan bir qatorda bronza davriga oid sopol idishlar ham uchraydi. Bugungi kunda ushbu davrga oid 19 ta yodgorlik aniqlangan. Ular orasida eng muhimi shaharga eng yaqin joylashgan Sherimbay qabristonidir. U yerdan neolit qurollari bilan birga bronza davriga oid sopol idishlar topilgan. Bu davrning oltita tepaligi Atirov-Kulagin yoʻli yaqinida, Yoyiq daryosi boʻylab choʻzilgan.

1989-92 yillar Gʻarbiy Qozogʻiston ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan ishlar natijasida Jilyoy tumanida, shuningdek, Imangara togʻi,Oroltoʻbe qabristoni,Qoraton va Sariqamish manzilgohlari yaqinida ilk [[Temir davri|temir davriga]] oid koʻplab yodgorliklar topildi.

1999-yilda A.Margʻulon nomidagi arxeologik ekspeditsiya Atirov viloyati,Jilyoy tumani,Oroltoʻbe qoʻrgʻonida qazish ishlari olib bordi. Oroltoʻbe qabristonida 3 ta qabriston qazilgan boʻlsa, birinchisida inson skeletlari, shisha munchoqlar, oʻq uchlari boʻlaklari topilgan. Ikkinchisidan koʻmilgan murda yonidan yuzdan ortiq oʻqlari boʻlgan gʻaltak, sopol idish, temir qilich topilgan. Uchinchi qabristondan qimmatbaho xazina topildi — Oltin kiyimdagi odam . Jasadlar bilan birga ularning oyoqlariga ikki ot va burgutning skeletlari koʻmilgan. Erkaklar kiyimlari naqshinkor tilla taqinchoqlar bilan bezatilgan, yon tomonidagi qurollar esa tilla va tilla bilan bezatilgan. Olimlarning fikricha, bu tilla kiyingan odamning hayot davri bundan 2 ming yil oldingi sarmatlar davriga toʻgʻri keladi.

== Sarayshiq shahrining ahamiyati va vayron boʻlishi ==
[[Saroychiq|Sarayshiq]] shahrining tashkil topgan davriga kelsak, italiyalik sayyohlar Plano Karpini (1182-1252) va Vilgelm Rubruquis (1120-1293) [[Sharqiy Yevropa]] va [[Oʻrta Osiyo]] boʻylab sayohat qilib,Qoraqorimga yetib kelishgan. Italiyalik savdogar Franchesko Pegolotti (1335-1340) Saroyshiqning Astraxandan,Saroydan, kerak boʻlsa Urganishdan qanchalik uzoqligini yozgan va aniq koʻrsatgan. Vilgelm Rubrukvisning eslatishicha,1246 yilda tatar-moʻgʻullar tomonidan Volga daryosida barpo etilgan birinchi shahar Saroy 1253-yilda qurib bitkazilgan.

Abilgʻoziyning „Bir zamonlar [[Berkaxon|Berkexon]] (1255-1266) akasi istagan Saroyshiq shahriga borgan“ degan yozuvlariga asoslanib, &quot;Koʻrinib turibdiki,Saroyshiqni Batu qurdirgan, ehtimol oʻsha paytda, vaqt Saroy shahri sifatida, XIII asrning 50-yillari boshlarida.&lt;ref&gt;Aqiqat jurnali. A., № 2. 1997.&lt;/ref&gt;

Ayni paytda bu holatga eʼtibor qaratishimiz kerakdek. Xorazm arxeologik ekspeditsiyasining keyingi yillardagi tadqiqotlariga eʼtibor qaratadigan boʻlsak,Sarayshiqda aholi oʻrnashishi moʻgʻullar kelishidan uch asr avval boshlangan. Oʻsha paytda u orqali Gʻarb va Sharq, keyinroq Oltin Oʻrda-Katta saroyi va Xorazm,Oʻtirar oʻrtasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalarni kuchaytirgan asosiy savdo yoʻli oʻtgan. Akademik V. V. Bartold „Sarayshiqdan kelgan karvon ellik kunda Oʻtiror shahriga yetib keldi, soʻng Moʻgʻulistondan Xitoyga oʻtib ketdi“, deydi.&lt;ref&gt;Bartold V. V. „Istoriya kulturnoy jizni Turkestana“, L. 1927., 32 s.&lt;/ref&gt; Saroyshiqdan Samar va Qozon shaharlariga olib boruvchi savdo yoʻllari ham boʻlgan. Bu yoʻllardan dunyoning ikki qitʼasida joylashgan mashhur mamlakatlarni bogʻlovchi karvon yoʻli boʻyida joylashgan Saroyshiqning ulkan siyosiy va iqtisodiy savdo markazi boʻlganini, hatto Oltin Oʻrda xonligi davrida ham gullab-yashnaganini yaqqol anglashimiz mumkin edi. .

Shiyponning oʻlchami 4,5x3,5 metr, uzunligi 4,4 m, balandligi 1,65 m. Issiq olov (havo) qarshi tizimlariga ega kamera topildi. Shahar tosh suv oʻtkazgichlar orqali ichimlik suvi quvurlari bilan taʼminlangan. Baʼzilar shaxsiy quduqlardan ham foydalanganlar. Keyin ular yiqilib, toʻsib qoʻyildi. Lekin ularning oʻzlari bugungi avlodga qandaydir sirlarni, tarix saboqlarini ochib berishmoqda.

Shunday qilib, yillar davomida olib borilgan arxeologik qazishmalar va hozirda mavjud boʻlgan ashyolar Saroyshiqning rivojlanishi va gullab-yashnashi shartli ravishda XIV asrning oʻrtalari va ikkinchi yarmiga toʻgʻri keladi, deb taxmin qilishga asos boʻladi. Shahar yirik siyosiy, savdo va madaniy markaz edi. Shunga koʻra, uning aholisi savdo, dehqonchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik, baliqchilik, shuningdek, hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Jumladan, tikuvxonalarda uy xoʻjaligi uchun zarur mahsulotlar tayyorlandi. Ular orasida pishirilgan sopol idishlar, mum shamdonlar, oshxona sopol buyumlari — kosalar, kosalar, gil suv quvurlari, suyuq va quruq oziq-ovqat va narsalarni saqlash uchun turli oʻlchamdagi idishlar (bugʻdoy, tariq, tuz, suv va boshqalar), idish-tovoqlar, qoʻlda yasalgan uy-roʻzgʻor buyumlari mavjud. buyumlar., goʻzallik, zargarlik buyumlari, idish-tovoqlar, oynalar, uzuklar, boncuklar, bilaguzuklar. Bundan tashqari, shisha idishlar va temir pichoqlar mavjud. Bu namunalarning birortasi tatar-moʻgʻul uslubida emas, balki qadimgi sharq, fors uslubida tayyorlanganligini koʻrsatadi.&lt;ref&gt;Өtepbergen Әlіmgereev, Sarayshiq „Өlke“Almati 2000.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:Atirov viloyati]]
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]]</text>
      <sha1>8p7ojcfxjubi5gnd2q8vvyeav5kbpfp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313966</id>
      <parentid>6313965</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:14:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6687" sha1="2r49gqb0yj0jo5g8m9fmsldtiae2igi" xml:space="preserve">'''[[Atirov (viloyat)|Atirov viloyati]]da''' odamlarning joylashishi juda qadimgi davrlarda boshlangan.

Arxeologik xaritaga nazar tashlaydigan boʻlsak, Atirov yaqinidagi eng qadimiy yodgorlik bu Yoyiq daryosining chap qirgʻogʻidagi Kondaur qishlogʻining qarama-qarshi tomonidagi [[Neolit|neolit davri]] manzilgohidir. Bir marta Oltin Oʻrda davriga oid qadimiy aholi punkti qazish jarayonida Atirov shahridan 7 km uzoqlikda, hozirgi „Orbita“ telestansiyasi joylashgan hududdan neolit davriga oid nayzaning kremniy uchi topilgan. Bundan oldinroq,60-yillarning boshlarida, ushbu turar-joydan qazilgan arxeologik materiallar [[Oltin Oʻrda]] davrida Sarayshiqda topilgan narsaga juda oʻxshashligi aniqlangan: bular fotoalbom kremniy chiplari, qirgʻichlarning konturlari va boshqalar edi. Akademik A.Margʻulon ularning barchasini neolit davriga bogʻlagan. 1990-yil shaharga eng yaqin joyda joylashgan qoʻrgʻon qoldiqlarini qazish jarayonida Sherimboy qabristonidan 30 km uzoqlikda yana kremniy pichoqlar, qirgʻichlar, bitlar topilgan. 1992-yil oxiridagi maʼlumotlarga koʻra, hududda neolit davriga oid 24 ta manzilgoh va manzilgohlar topilgan. Neolit davrining yirik manzilgohlari qatoriga Sariqamis va Shayandi ham kiradi.

Oʻsha davrdagi hududning tabiiy sharoiti ovchilik, baliqchilik va chorvachilikning rivojlanishiga turtki boʻlgan va shu davrda xoʻjalik turlari boʻlinishi boshlangan. Bir xonadon baliqchilikka moslashgan, ikkinchisi chorvachilik, dehqonchilikka ixtisoslashgan xoʻjalik paydo boʻldi.

Qoʻrgʻonlarda neolit davri topilmalari bilan bir qatorda bronza davriga oid sopol idishlar ham uchraydi. Bugungi kunda ushbu davrga oid 19 ta yodgorlik aniqlangan. Ular orasida eng muhimi shaharga eng yaqin joylashgan Sherimbay qabristonidir. U yerdan neolit qurollari bilan birga bronza davriga oid sopol idishlar topilgan. Bu davrning oltita tepaligi Atirov-Kulagin yoʻli yaqinida, Yoyiq daryosi boʻylab choʻzilgan.

1989-92 yillar Gʻarbiy Qozogʻiston ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan ishlar natijasida Jilyoy tumanida, shuningdek, Imangara togʻi,Oroltoʻbe qabristoni,Qoraton va Sariqamish manzilgohlari yaqinida ilk [[Temir davri|temir davriga]] oid koʻplab yodgorliklar topildi.

1999-yilda A.Margʻulon nomidagi arxeologik ekspeditsiya Atirov viloyati,Jilyoy tumani,Oroltoʻbe qoʻrgʻonida qazish ishlari olib bordi. Oroltoʻbe qabristonida 3 ta qabriston qazilgan boʻlsa, birinchisida inson skeletlari, shisha munchoqlar, oʻq uchlari boʻlaklari topilgan. Ikkinchisidan koʻmilgan murda yonidan yuzdan ortiq oʻqlari boʻlgan gʻaltak, sopol idish, temir qilich topilgan. Uchinchi qabristondan qimmatbaho xazina topildi — Oltin kiyimdagi odam . Jasadlar bilan birga ularning oyoqlariga ikki ot va burgutning skeletlari koʻmilgan. Erkaklar kiyimlari naqshinkor tilla taqinchoqlar bilan bezatilgan, yon tomonidagi qurollar esa tilla va tilla bilan bezatilgan. Olimlarning fikricha, bu tilla kiyingan odamning hayot davri bundan 2 ming yil oldingi sarmatlar davriga toʻgʻri keladi.

== Sarayshiq shahrining ahamiyati va vayron boʻlishi ==
[[Saroychiq|Sarayshiq]] shahrining tashkil topgan davriga kelsak, italiyalik sayyohlar Plano Karpini (1182-1252) va Vilgelm Rubruquis (1120-1293) [[Sharqiy Yevropa]] va [[Oʻrta Osiyo]] boʻylab sayohat qilib,Qoraqorimga yetib kelishgan. Italiyalik savdogar Franchesko Pegolotti (1335-1340) Saroyshiqning Astraxandan,Saroydan, kerak boʻlsa Urganishdan qanchalik uzoqligini yozgan va aniq koʻrsatgan. Vilgelm Rubrukvisning eslatishicha,1246 yilda tatar-moʻgʻullar tomonidan Volga daryosida barpo etilgan birinchi shahar Saroy 1253-yilda qurib bitkazilgan.

Abilgʻoziyning „Bir zamonlar [[Berkaxon|Berkexon]] (1255-1266) akasi istagan Saroyshiq shahriga borgan“ degan yozuvlariga asoslanib, &quot;Koʻrinib turibdiki,Saroyshiqni Batu qurdirgan, ehtimol oʻsha paytda, vaqt Saroy shahri sifatida, XIII asrning 50-yillari boshlarida.&lt;ref&gt;Aqiqat jurnali. A., № 2. 1997.&lt;/ref&gt;

Ayni paytda bu holatga eʼtibor qaratishimiz kerakdek. Xorazm arxeologik ekspeditsiyasining keyingi yillardagi tadqiqotlariga eʼtibor qaratadigan boʻlsak,Sarayshiqda aholi oʻrnashishi moʻgʻullar kelishidan uch asr avval boshlangan. Oʻsha paytda u orqali Gʻarb va Sharq, keyinroq Oltin Oʻrda-Katta saroyi va Xorazm,Oʻtirar oʻrtasidagi iqtisodiy va madaniy aloqalarni kuchaytirgan asosiy savdo yoʻli oʻtgan. Akademik V. V. Bartold „Sarayshiqdan kelgan karvon ellik kunda Oʻtiror shahriga yetib keldi, soʻng Moʻgʻulistondan Xitoyga oʻtib ketdi“, deydi.&lt;ref&gt;Bartold V. V. „Istoriya kulturnoy jizni Turkestana“, L. 1927., 32 s.&lt;/ref&gt; Saroyshiqdan Samar va Qozon shaharlariga olib boruvchi savdo yoʻllari ham boʻlgan. Bu yoʻllardan dunyoning ikki qitʼasida joylashgan mashhur mamlakatlarni bogʻlovchi karvon yoʻli boʻyida joylashgan Saroyshiqning ulkan siyosiy va iqtisodiy savdo markazi boʻlganini, hatto Oltin Oʻrda xonligi davrida ham gullab-yashnaganini yaqqol anglashimiz mumkin edi. .

Shiyponning oʻlchami 4,5x3,5 metr, uzunligi 4,4 m, balandligi 1,65 m. Issiq olov (havo) qarshi tizimlariga ega kamera topildi. Shahar tosh suv oʻtkazgichlar orqali ichimlik suvi quvurlari bilan taʼminlangan. Baʼzilar shaxsiy quduqlardan ham foydalanganlar. Keyin ular yiqilib, toʻsib qoʻyildi. Lekin ularning oʻzlari bugungi avlodga qandaydir sirlarni, tarix saboqlarini ochib berishmoqda.

Shunday qilib, yillar davomida olib borilgan arxeologik qazishmalar va hozirda mavjud boʻlgan ashyolar Saroyshiqning rivojlanishi va gullab-yashnashi shartli ravishda XIV asrning oʻrtalari va ikkinchi yarmiga toʻgʻri keladi, deb taxmin qilishga asos boʻladi. Shahar yirik siyosiy, savdo va madaniy markaz edi. Shunga koʻra, uning aholisi savdo, dehqonchilik, bogʻdorchilik, chorvachilik, baliqchilik, shuningdek, hunarmandchilik bilan shugʻullangan. Jumladan, tikuvxonalarda uy xoʻjaligi uchun zarur mahsulotlar tayyorlandi. Ular orasida pishirilgan sopol idishlar, mum shamdonlar, oshxona sopol buyumlari — kosalar, kosalar, gil suv quvurlari, suyuq va quruq oziq-ovqat va narsalarni saqlash uchun turli oʻlchamdagi idishlar (bugʻdoy, tariq, tuz, suv va boshqalar), idish-tovoqlar, qoʻlda yasalgan uy-roʻzgʻor buyumlari mavjud. buyumlar., goʻzallik, zargarlik buyumlari, idish-tovoqlar, oynalar, uzuklar, boncuklar, bilaguzuklar. Bundan tashqari, shisha idishlar va temir pichoqlar mavjud. Bu namunalarning birortasi tatar-moʻgʻul uslubida emas, balki qadimgi sharq, fors uslubida tayyorlanganligini koʻrsatadi.&lt;ref&gt;Өtepbergen Әlіmgereev, Sarayshiq „Өlke“Almati 2000.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Atirov viloyati]]
[[Turkum:Qozogʻiston tarixi]]</text>
      <sha1>2r49gqb0yj0jo5g8m9fmsldtiae2igi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Isalko vulqoni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>756162</id>
    <revision>
      <id>6314005</id>
      <parentid>5440469</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:El Salvador]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6314005</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3524" sha1="74d0el9gaas4zpa02s1wovhrud79lk1" xml:space="preserve">'''Isalko''' — [[San-Salvador]]ning gʻarbiy qismida joylashgan Santa-Ana [[vulqon]]ining yon tomonidagi faol strato-vulqon&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://volcano.si.edu/volcano.cfm?vn=343030|sarlavha=Izalko vulqoni}}&lt;/ref&gt;. U Santa Ana vulqonining janubiy yon bagʻrida joylashgan. Isalko 1770-yildan (ilk paydo boʻlganidan) 1958-yilgacha deyarli uzluksiz harakatda boʻlgan va unga „Tinch okeani mayoqchasi“ laqabi berilgan&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|title=Dunyoning faol vulqonlar katalogi|author=Mooser, F.; Meyer-Abich, H.; Makbirney, A. R.|year=1958}}&lt;/ref&gt;. 1966-yilda vulqon yon bagʻrida ham otilish sodir boʻladi&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|title=1966-yilda Salvadordagi Izalko vulqonining otilishi|url=https://digitalcommons.mtu.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1181&amp;context=geo-fp|author=Rose, Uilyam I. Jr.; Stoiber, Richard E.}}&lt;/ref&gt;. 1926-yildagi otilish paytida Matazano qishlogʻi vayron boʻlgan va 56 kishi halok boʻlgan. Vulqon kofe, kakao va shakarqamish ishlab chiqarish uchun foydalanilgan yuqori hududdagi ekin maydonlariga otilgan va koʻplab vayronagarchiliklarni keltirib chiqargan.
[[Fayl:Izzyd.jpg|thumb|Isalko vulqoni]]

== Geologiyasi va minerologiyasi ==
Isalkodan tarixda otilib chiqqan [[lava]] vezikulyar vitrofirik olivin va [[Bazalt|bazaltdan]] iborat. Isalkoning shakllanishi fumorolik faoliyat 1658-yilda, Isalko 1770-yilda paydo boʻlishidan oldin boshlangan. Bugungi kunda Isalko faqat fumarolik faoliyatni boshdan kechirmoqda yomgʻir suvi vulqonga kirib, yer osti gazlaridan bugʻ chiqindilarini emas, balki issiq toshlarni bugʻlatgan. Vulqonning fumarol konlari bir nechta noyob minerallarning manbalari sifatida qayd etilgan. Bu yerda mis, vanadiy, bannermanit, blossit, fingerit, xovardevansit, lionsit, makbirneyit, stoiberit va ziesite minerallari koʻp uchraydi.

== Turizm ==
Sayyohlar Cerro Verde Milliy bogʻiga Salvadorga muntazam ravishda tashrif buyurishadi va vulqon mamlakatning milliy belgisi hisoblanadi. hatto 10 ta banknotada ham tasvirlangan (AQSh dollarida 2001-yildagi tasviri almashtirgan, shuning uchun banknot endi muomalada emas). Vulqon hozirda tinch, ammo lava yana otilib chiqishi mumkin.
[[Fayl:10SalvadorancolónNote(reverse)_01.JPG|thumb|Banknotalar]]
Vulqon yaqinidagi Cerro Verde hududida otilayotgan vulqonni koʻrish uchun tashrif buyurganlarni turar joy bilan taʼminlash uchun mehmonxona qurilgan, ammo mehmonxona qurib bitkazilishidan sal oldin vulqon otili toʻxtab qoldigan.

Isalko tasvirili markalar ham mavjud boʻlib, hozirda ularning atigi 37 tasi mavjud.&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|title=Birinchi vulqon tasvirlari|url=http://www.seymourfamily.com/ElSalvadorHandbook/c2-a.pdf|year=1867|chapterurl=http://www.seymourfamily.com/ElSalvadorHandbook/c2-a.pdf|access-date=2022-07-25|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304060154/http://www.seymourfamily.com/ElSalvadorHandbook/c2-a.pdf}}&lt;/ref&gt;

== Oʻziga xosligi ==
Isalko vulqoni dunyodagi eng faol vulqon boʻlib, uning balandligi 1885 metr. Oʻziga xos tomoni shundaki, vulqon har 8 daqiqada otiladi. Soʻnggi 200 yil mobaynida vulqonning 12 million martadan koʻproq otilishi kuzatilgan. Otilayotgan lava oqimi dengizdan ham yaxshi koʻrinib turganligi uchun ham Isalkoni „vulqon-mayoq“ deb atashadi&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|title=Sayyoramiz mo`jizalari|author=Karomiddin Gadoyev|page=158}}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Vulqon]]
* [[Vulqon togʻ jinslari]]
* [[Vulqon gazlari]]
* [[Salvador]]
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Vulqonlar]]
[[Turkum:El Salvador]]</text>
      <sha1>74d0el9gaas4zpa02s1wovhrud79lk1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>GeoGebra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>776301</id>
    <revision>
      <id>6314095</id>
      <parentid>5458374</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:27:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <origin>6314095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8929" sha1="jjhxuzp55tseqtc1gztklk13xtww1or" xml:space="preserve">[[Turkum:Pages using Infobox software with unknown parameters|parentGeoGebra]]
'''GeoGebra''' (''geometriya'' va ''algebra'' portmantosi) — boshlangʻich maktabdan universitet darajasiga qadar matematika fanni oʻrganish uchun moʻljallangan interfaol geometriya, [[algebra]], [[statistika]] va hisob-kitob ilovasi. GeoGebra ish stollari ([[Microsoft Windows|Windows]], [[Mac OS X|macOS]] va Linux), planshetlar ([[Android]], [[iPad]] va Windows) va veb uchun ilovalar bilan bir nechta platformalarda mavjud.

GeoGebra yaratuvchisi Markus Xoenvarter&lt;ref&gt;{{Citation|url=http://www.jku.at/idm/content/e82460/index_html?team_view=&amp;emp=e82460%2Femployee_groups_wiss82461%2Femployees82462|title=JKU &amp;#124; IDM » Markus Hohenwarter|publisher=Jku.at|date=2013-06-13|access-date=2013-08-29|archivedate=2016-09-17|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160917040736/http://www.jku.at/idm/content/e82460/index_html?team_view=&amp;emp=e82460%2Femployee_groups_wiss82461%2Femployees82462}}&lt;/ref&gt; 2001-yilda Zalsburg universitetida magistrlik dissertatsiyasining bir qismi sifatida loyihani boshlagan. Muvaffaqiyatli Kickstarter kampaniyasidan soʻng GeoGebra oʻz taklifini [[iPad]], [[Android]] va Windows Store ilovalari versiyasini oʻz ichiga olgan holda kengaytirgan&lt;ref&gt;{{Citation|url=http://www.kickstarter.com/projects/geogebra/geogebra-for-the-ipad|title=GeoGebra for tablets (iPad and Android)|publisher=Kickstarter.com|access-date=2013-08-29}}&lt;/ref&gt;. 2013-yilda GeoGebra oʻzining CAS koʻrinishiga Bernard Parisse Xcas&lt;ref&gt;{{veb manbasi|sarlavha=Xcas {{!}} Semantic Scholar|url=https://www.semanticscholar.org/topic/Xcas/472762|kirish sanasi=2022-02-27|ish=www.semanticscholar.org|til=en}}&lt;/ref&gt;ni kiritgan&lt;ref&gt;{{Citation|url=https://www.ricam.oeaw.ac.at/specsem/specsem2013/workshop3/slides/parisse-kovacs.pdf|title=Giac and GeoGebra: improved Gröbner basis computations|date=2013-11-25|access-date=2015-01-23|publisher=RICAM Institute, Linz, Austria|last=Kovács|first1=Zoltán|last2=Parisse|first2=Bernard}}&lt;/ref&gt;. Loyiha endi bepul (ochiq manbali qismlarga ega) va koʻp tilli boʻlib, Xohenvarter Linz universitetida oʻz rivojlanishini davom ettirmoqda.

GeoGebra foydalanuvchilar uchun mavjud boʻlgan dasturiy taʼminot va bulut xizmatlarini kengaytirish uchun [[Lins|Avstriyaning Linz shahridagi]] bosh ofisdan birgalikda ishlaydigan tijorat va notijorat tashkilotlarni oʻz ichiga olagan. 2021-yil dekabr oyida GeoGebra edtech konglomerati Byju’s tomonidan taxminan 100 million dollarga sotib olingan&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |title=Byju's acquires Austrian math co for 600mn |url=https://timesofindia.indiatimes.com/home/education/news/byjus-acquires-austrian-math-co-for-100mn/articleshow/88180996.cms}}&lt;/ref&gt;.

GeoGebra — bu boshlangʻich maktabdan universitet darajasiga qadar fan, texnologiya, muhandislik va matematikani oʻrganish va oʻqitish uchun moʻljallangan interaktiv matematik dasturiy taʼminot toʻplami. Tuzilmalar nuqtalar, vektorlar, segmentlar, chiziqlar, koʻpburchaklar, konus kesimlar, tengsizliklar, yashirin koʻphadlar va funksiyalar yordamida amalga oshirilishi mumkin, bularning barchasi keyinchalik dinamik ravishda tahrirlanishi mumkin. Elementlarni sichqoncha va sensorli boshqaruv elementlari yoki kiritish paneli orqali kiritish va oʻzgartirish mumkin. GeoGebra raqamlar, vektorlar va nuqtalar uchun oʻzgaruvchilarni saqlashi, funktsiyalarning hosilalari va integrallarini hisoblashi mumkin va Root yoki Extremum kabi buyruqlarning toʻliq toʻplamiga ega. Oʻqituvchilar va talabalar GeoGebradan geometrik taxminlarni shakllantirish va isbotlashda yordam sifatida foydalanishlari mumkin.

* Interaktiv geometriya muhiti (2D va 3D).
* Oʻrnatilgan elektron jadval.
* Oʻrnatilgan kompyuter algebra tizimi (CAS).
* Oʻrnatilgan statistika va hisoblash vositalari.
* Skript kansalari.
* GeoGebra Materials-da koʻplab interaktiv taʼlim va oʻqitish resurslari&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.geogebra.org/materials|sarlavha=Classroom Resources|ish=GeoGebra}}&lt;/ref&gt;.

== GeoGebra Materiallar Platformasi ==
GeoGebra Materials platformasi&lt;ref name=&quot;geogebramaterials&quot;&gt;GeoGebra Materials: http://www.geogebra.org/materials&lt;/ref&gt; foydalanuvchilarga GeoGebra appletlarini yuklash va boshqalar bilan baham koʻrish imkonini beruvchi bulutli xizmatdir. GeoGebra Materials dastlab 2011-yil iyun oyida ''GeoGebraTube'' sifatida ishga tushirilgan va 2016-yilda nomi oʻzgartirilgan. 2016-yil aprel holatiga koʻra, xizmat 1 milliondan ortiq resurslarga ega, ulardan 400 000+ ommaviydir. „Materiallar“ tarkibiga GeoGebraBook yordamida yaratilgan interaktiv ish varaqlari, simulyatsiyalar, oʻyinlar va elektron kitoblar kiradi. GeoGebra materiallari, shuningdek, SVG, Animated GIF, Windows metafayl, PNG, PDF va EPS kabi bir nechta formatlarda eksport qilinishi mumkin. Shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri clipboardga koʻchiriladi. GeoGebra shuningdek, [[LaTeX]] fayllarida foydalanish uchun kod ishlab chiqishi mumkin.

GeoGebra manba kodi GNU General Public License (GPL) ostida litsenziyalangan va boshqa barcha dasturiy taʼminot boʻlmagan komponentlar Creative Commons BY-NC-SA ostida&lt;ref name=&quot;geolicense&quot;&gt;{{veb manbasi|sarlavha=GeoGebra License|url=http://www.geogebra.org/license/|nashriyot=International GeoGebra Institute|kirish sanasi=23-fevral 2014-yil}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;geosourcesused&quot;&gt;{{veb manbasi|sarlavha=Sources for used libraries|url=http://dev.geogebra.org/trac/wiki/SourcesForUsedLibraries|nashriyot=International GeoGebra Institute|kirish sanasi=22-aprel 2016-yil|arxivsana=2019-12-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191215205203/http://dev.geogebra.org/trac/wiki/SourcesForUsedLibraries}}&lt;/ref&gt;. Tijorat maqsadlarida foydalanish maxsus litsenziya va hamkorlik shartnomasi asosida amalga oshirilgan. Xalqaro GeoGebra Instituti (IGI) GeoGebra guruhining [[Notijorat tashkiloti|notijorat]] boʻlimidir. Institut universitetlar va notijorat tashkilotlardagi foydalanuvchilar guruhlari global tarmogʻi boʻylab GeoGebra tizimini tadqiqot, ishlab chiqish, tarjima qilish va joylashtirish boʻyicha say-harakatlarini muvofiqlashtiradi, GeoGebra ekspertlari va trenerlariga sertifikat beradi.

== Mukofotlari ==

* Arximed&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.mnu.de/auszeichnungen|sarlavha=MNU - Verband zur Förderung des MINT-Unterrichts - Auszeichnungen|ish=www.mnu.de}}&lt;/ref&gt; 2016: Matematika boʻyicha MNU mukofoti (Gamburg, [[Germaniya]])
* Microsoft yilning eng yaxshi hamkori mukofoti&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://news.microsoft.com/2015/06/02/microsoft-announces-2015-partner-of-the-year-winners-and-finalists/|sarlavha=Microsoft announces 2015 Partner of the Year winners and finalists|sana=2-iyun 2015-yil|ish=Stories}}&lt;/ref&gt; 2015: Finalist, Davlat sektori: Taʼlim (Redmond, VA, AQSh)
* Namunali onlayn taʼlim manbalari uchun MERLOT mukofoti&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://sloanconsortium.org/conference/2013/et4online/merlot-award-winner-math-geogebra |kirish sanasi=2022-08-15 |arxivsana=2017-05-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170523101840/http://sloanconsortium.org/conference/2013/et4online/merlot-award-winner-math-geogebra }}&lt;/ref&gt; — MERLOT Classics 2013 (Las-Vegas, Nevada, AQSh)
* NTLC mukofoti 2010: Milliy texnologiya yetakchiligi mukofoti 2010 (Vashington, AQSh)
* Tech mukofoti&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=http://thetechawards.thetech.org/the-laureates/stories/1483|sarlavha=The Tech Awards &amp;#124; Technology Benefiting Humanity|sana=3-iyul 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120703023049/http://thetechawards.thetech.org/the-laureates/stories/1483|arxivsana=2012-07-03}}&lt;/ref&gt; 2009: Taʼlim boʻyicha laureat (San-Xose, Kaliforniya, AQSh)
* BETT mukofoti 2009: Britaniya taʼlim texnologiyalari mukofoti uchun [[London|Londonda]] finalist
* SourceForge.net Community Choice Awards 2008:&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://sourceforge.net/blog/cca08-finalists/|sarlavha=2008 CCA: Finalists}}&lt;/ref&gt; Finalist, Pedagoglar uchun eng yaxshi loyiha
* AECT Distingished Development Award 2008: Taʼlim kommunikatsiyalari va texnologiyalari assotsiatsiyasi (Orlando, AQSh)
* Learnie mukofoti 2006: „Wurfbewegungen mit GeoGebra“ uchun Avstriya taʼlim dasturlari mukofoti (Vena, Avstriya)
* eTwinning mukofoti 2006: GeoGebra bilan „Crop Circles Challenge“ uchun birinchi mukofot (Linz, Avstriya)
* Les Trophées du Libre 2005: Xalqaro bepul dasturiy taʼminot mukofoti, taʼlim toifasi (Soisson, [[Fransiya]])
* Comenius 2004: Germaniya taʼlim mediasi mukofoti (Berlin, Germaniya)
* Learnie mukofoti 2005: „Spezielle Relativitätstheorie mit GeoGebra“ uchun Avstriya taʼlim dasturiy taʼminoti mukofoti (Vena, Avstriya)
* digita 2004: Germaniya taʼlim dasturlari mukofoti (Kyoln, Germaniya)
* Learnie mukofoti 2003: Avstriya taʼlim dasturlari mukofoti (Vena, Avstriya)
* EASA 2002: Yevropa akademik dasturiy taʼminot mukofoti (Ronneby, Shvetsiya)

== '''Manbalar''' ==
{{Manbalar}}</text>
      <sha1>jjhxuzp55tseqtc1gztklk13xtww1or</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻrxun yozuvlari</title>
    <ns>0</ns>
    <id>803862</id>
    <revision>
      <id>6313978</id>
      <parentid>6187450</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:37:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Solijon Mirzayev</username>
        <id>318740</id>
      </contributor>
      <comment>Qo'shimcha o'zgarish qilindi</comment>
      <origin>6313978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13055" sha1="1dvh63g6alboseuhomvd1468kexdcef" xml:space="preserve">[[Fayl:Kultigin_Monument_of_Orkhon_Inscriptions.jpeg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Kultigin_Monument_of_Orkhon_Inscriptions.jpeg/220px-Kultigin_Monument_of_Orkhon_Inscriptions.jpeg|alt=Kultigin Monument of Orkhon Inscriptions — Orkhun Museum, Kharkhorin, Mongolia|thumb| [[Kultegin|Kul tigin]] Oʻrxun yozuvlari yodgorligi — Oʻrxon muzeyi, Xarhorin, Moʻgʻuliston]]

====== '''Oʻrxun yozuvlari''' (shuningdek, '''Oʻrxun yozuvlari''', '''Khoshöö Tsaidam yodgorliklari''' deb ham ataladi) yoki '''Kul Tegin''' bitiklari VIII asr boshlarida hozirgi [[Mongoliya|Moʻgʻuliston]] hududidagi Oʻrxon vodiysida [[Qadimgi turkiy yozuvi|eski turkiy alifboda]] yozilgan Koʻkturklar tomonidan oʻrnatilgan ikkita yodgorlik inshootlari. Ular ikki turkiy shahzodalar [[Kultegin|Kul Tegin]] va uning ukasi [[Bilga xoqon|Bilge]] xoqon sharafiga qurilgan&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The Orkhon Inscriptions: Being a Translation of Professor Vilhelm Thomsen's Final Danish Rendering|journal=Bulletin of the School of Oriental Studies, University of London|volume=5|issue=4|pages=861–76|jstor=607024|last=Ross|first1=E. Denison|year=1930|doi=10.1017/S0041977X00090558}}&lt;/ref&gt;. ======
Xitoy va qadimgi turkiy tillardagi bitiklar turklarning afsonaviy kelib chiqishi, tarixining oltin davri, [[Tan|Tang sulolasi]] tomonidan boʻysundirilishi va [[Eltarish|Ilterish qagʻon]] tomonidan ozod qilingani haqida hikoya qiladi&lt;ref name=&quot;The Earliest Turkic Poem&quot;&gt;{{Cite journal|title=The Earliest Turkic Poem|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_october-december-1962_82_4/page/557|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=82|issue=4|pages=557|jstor=597528|last=Krueger|first1=John R.|year=1962|doi=10.2307/597528}}&lt;/ref&gt;. Bir manbaga ko‘ra, bitiklarda dostonlarga o‘xshash „ritmik va parallel parchalar“ mavjud&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The Orkhon Inscriptions: Being a Translation of Professor Vilhelm Thomsen's Final Danish Rendering|journal=Bulletin of the School of Oriental Studies, University of London|volume=5|issue=4|pages=861–76|jstor=607024|last=Ross|first1=E. Denison|year=1930|doi=10.1017/S0041977X00090558}}&lt;/ref&gt;.

== Kashfiyot va tarjima ==
[[Fayl:Gok_turk_Epigraph_Copy_in_Gazi_University_Ankara.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Gok_turk_Epigraph_Copy_in_Gazi_University_Ankara.jpg/200px-Gok_turk_Epigraph_Copy_in_Gazi_University_Ankara.jpg|thumb|267x267px| [[Anqara]], Gazi universitetida [[Bilga xoqon|Bilge Xoqon]] yodgorlik majmuasining nusxasi.]]
Yozuvlar 1889-yilda [[Vasiliy Radlov]] tomonidan nashr etilgan [[Nikolay Yadrintsev|Nikolay Yadrinsev]] ekspeditsiyasi tomonidan topilgan. Asl matn [[Qadimgi turkiy yozuvi|qadimgi turkiy alifboda]] yozilgan va 1893-yilda [[Daniya|daniyalik]] filolog [[Vilhelm Thomsen|Vilgelm Tomsen]] tomonidan shifrlangan. Vilgelm Tomsen tarjimani birinchi marta 1899-yilda fransuz tiliDa nashr etgan. Keyin [[Vilhelm Thomsen|Vilgelm Tomsen]] 1922-yilda Daniya tilida yana bir talqinni toʻliqroq tarjima bilan nashr ettirdi&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The Orkhon Inscriptions: Being a Translation of Professor Vilhelm Thomsen's Final Danish Rendering|journal=Bulletin of the School of Oriental Studies, University of London|volume=5|issue=4|pages=861–76|jstor=607024|last=Ross|first1=E. Denison|year=1930|doi=10.1017/S0041977X00090558}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Brit&quot;&gt;{{Cite encyclopedia|title=Orhon inscriptions|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|accessdate=November 10, 2010|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/432269/Orhon-inscriptions}}&lt;/ref&gt;.

=== Mintaqa ===
Oʻrxon vodiysi — hozirgi [[Mongoliya|Moʻgʻulistonda]], Oʻgiy koʻli yaqinida joylashgan Oʻrxon daryosining gʻarbiy qismida joylashgan hudud. Aniqroq aytganda, ular [[Erdenidzu|Erdene Zuu monastiridan]] ellik mil shimolda va Ordu-Baliqdan taxminan yigirma besh mil shimoli-gʻarbda joylashgan&lt;ref&gt;{{Cite journal|title=The Orkhon Inscriptions: Being a Translation of Professor Vilhelm Thomsen's Final Danish Rendering|journal=Bulletin of the School of Oriental Studies, University of London|volume=5|issue=4|pages=861–76|jstor=607024|last=Ross|first1=E. Denison|year=1930|doi=10.1017/S0041977X00090558}}&lt;/ref&gt;.

=== Muhimligi ===
O‘rxun bitiklari Vilgelm Tomsen tomonidan shifrlanishidan oldin [[Qadimgi turkiy yozuvi|turkiy yozuv]] haqida juda kam maʼlumot mavjud edi. Yozuvlar turkiy tilning saqlanib qolgan eng qadimgi shaklidir. O‘rxun yozuvlari ilk bor topilganida, ular boshqa o‘lkalarda topilgan [[runik yozuv]] turi ekanligi ayon bo‘lgan, ammo bu versiyalar ham alifboga o‘xshash aniq shaklga ega bo‘lgan. Vilgelm Tomsen tarjimani shifrlagani eski turkiy yozuvni tushunishda katta qadam boʻldi. Yozuvlar boshqa turkiy yozuvlarni tarjima qilish uchun katta asos bo‘lgan.

Yozuvlar alifbo tartibiga amal qiladi, lekin ayni paytda rune oʻymakorligining kuchli taʼsiriga ega. Yozuvlar ko‘chmanchi jamiyatning runlardan bir xil alifboga o‘tishining dastlabki belgilarining namunasidir va O‘rxon alifbosi [[Sugʻd yozuvi|so‘g‘d]] yozuvining kursiv bo‘lmagan versiyasidan olingan yoki undan ilhomlangan deb taxmin qilinadi&lt;ref name=&quot;runiform inscriptions&quot;&gt;{{Cite journal|last=Kempf|first1=Bela|title=Old Turkic runiform inscriptions|url=http://altaica.ru/LIBRARY/Kempf_2004.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Orkhon/Old Turkic&quot;&gt;{{Veb manbasi|sarlavha=Orkhon/Old Turkic|url=http://www.omniglot.com/writing/orkhon.htm|nashriyot=Omniglot}}&lt;/ref&gt;.

== Qayta tiklash ==
Ikkala yozuv ham Mo‘g‘ulistondagi O‘rxon vodiysi madaniy landshafti [[Jahon merosi|YuNESKOning Butunjahon merosi ro‘yxatiga kiritilgan]] . TIKA (Turkiya Hamkorlik va Koordinatsiya Agentligi) XX asrning oxirida saytga qiziqish bildirgan va uchta yozuvni qayta tiklash va himoya qilish loyihasini yakunlagan. 2000-yildan buyon butun dunyodan (xususan, Uygʻur, Turkmaniston, [[Ozarbayjon]], [[Oʻzbekiston]], Tatariston va Turkiyadan) 70 dan ortiq arxeologlar hududni oʻrganib, qazish ishlarini olib borishdi. Endi sayt tadqiqot ishlari va artefaktlarni saqlash uchun binolar hamda toʻsiqlar bilan himoyalangan. Loyihaning umumiy qiymati taxminan 20 million dollarni tashkil etadi va oxir-oqibatda bitiklar va yaqinda topilgan boshqa artefaktlarni joylashtirish uchun muzey qurilishini taqozo etdi&lt;ref name=&quot;Orkhon inscriptions placed under protection&quot;&gt;{{Yangiliklar manbasi |title=Orkhon inscriptions placed under protection |work=Hurriyet Daily News |url=http://www.hurriyetdailynews.com/default.aspx?pageid=438&amp;n=orkhon-inscriptions-placed-under-protection-2000-03-16}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixiy matn ==
'''Oʻrxun yozuvlari''' VIII asr boshlarida [[Koʻkturklar|Gökturklar]] tomonidan qurilgan. Bu yozuvlar aka-uka [[Bilga xoqon|Bilge]] xoqon (683-734) va [[Kultegin|Kul-]]Teginni (684-731) xotirlash uchun yaratilgan. Har ikkisi ham Tan [[Tan|sulolasi]] davridagi koʻzga koʻringan turkiy koʻchmanchi jamiyat boʻlgan Ikkinchi Turk xoqonligining [[Eltarish|Ilterish qagʻonining]] avlodlari edi&lt;ref name=&quot;Turks and Khazars&quot;&gt;{{Kitob manbasi|last=Golden|first=Peter B.|title=Turks and Khazars : origins, institutions, and interactions in pre-Mongol Eurasia|year=2010|publisher=Ashgate/Variorum|location=Farnham, England|isbn=978-1-4094-0003-5}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Location_of_Orkhon_valley.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/bc/Location_of_Orkhon_valley.JPG/220px-Location_of_Orkhon_valley.JPG|thumb| Oʻrxon vodiysining joylashuvi.]]
Gökturklar oʻz hududlarida va [[Manjuriya|Manchuriyadan]] [[Qora dengiz|Qora dengizgacha]] boʻlgan har qanday hududda artefakt va inshootlarni qoldirishgan. Ammo faqat hozirgi Moʻgʻulistonda qirollar va boshqa zodagonlarning yodgorliklari topilgan. Bilge xoqonning toshida oʻyilgan togʻ choʻqqisi (Gökturk kogonlarining timsoli) va oʻralgan ajdaho tasvirlangan.

Bu yodgorliklardagi qadimgi turkiy yozuvlarni [[Bilga xoqon|Bilge]] xoqonning jiyani [[Yoʻllugʻ tegin|Yoʻllugʻ Tigin]] yozgan. Bu yozuvlar [[Toʻnyuquq bitiktoshi|Toʻnyuquq yozuvi]] bilan birgalikda oʻsha tilning saqlanib qolgan eng qadimiy tasdigʻi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Sinor|first=Denis|authorlink=Denis Sinor|title=&quot;Old Turkic&quot;. History of Civilizations of Central Asia. 4|publisher=UNESCO Publishing|year=2002|location=Paris|isbn=978-0-7007-0869-7|pages=331–333}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Tekin|first=Talat|title=A Grammar of Orkhon Turkic (Uralic and Altaic)|publisher=Routledge|year=1997|isbn=978-0-7007-0869-7}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Kitob manbasi|last=Tekin|first=Talat|title=Les Inscriptions des L'Orkhon|publisher=Simurg|year=1995|location=Istanbul|isbn=978-975-7172-06-2}}&lt;/ref&gt;. Yozuvlar mintaqaning muqaddas ahamiyatini yaqqol ko‘rsatib turibdi, buning dalili sifatida „O‘tuken yurtida qolib, u yerdan karvon jo‘natsangiz, hech qanday muammo bo‘lmaydi. O‘tuken tog‘larida qolsang, qabilalar ustidan hukmronlik qilib abadiy yashaysan!“&lt;ref name=&quot;Breaking the Orkhon Tradition: Kirghiz Adherence to the Yenisei Region after A. D. 840&quot;&gt;{{Cite journal|title=Breaking the Orkhon Tradition: Kirghiz Adherence to the Yenisei Region after A. D. 840|url=https://archive.org/details/sim_journal-of-the-american-oriental-society_july-september-1999_119_3/page/390|journal=Journal of the American Oriental Society|volume=119|issue=3|pages=390–403|jstor=605932|last=Drompp|first1=Michael R.|year=1999|doi=10.2307/605932}}&lt;/ref&gt;.

== Yozuvlarning mazmuni ==
[[Fayl:Kultigin.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Kultigin.png/200px-Kultigin.png|right|thumb|200x200px| Kul Tigin yodgorligini qayta qurish.]]
Yozuvlarning toʻliq ingliz tilidagi tarjimasini [https://www.jstor.org/stable/607024 &quot;Oʻrxon yozuvlari: Professor Vilgelm Tomsenning Daniya tilidagi yakuniy tarjimasi &quot; kitobida] topishingiz mumkin.

Quyidagicha tarjima.

I va II yodgorliklar tarjimasi (1)

I yodgorlikning janubiy tomoni (I S) = II yodgorlikning shimoliy tomoni (II N)

I S 1. Men — Tangriday, osmondan yaratilgan turk donishmandi Bilga xoqonman. Men bu so‘zlarni eshitinglar deb, ularni boshidan oxirigacha, eng kichik ukalarimga, jiyanlarimga, o‘g‘illarimga, urug‘imga va xalqimga murojaat qilib, bitdim. O‘ng tomonda Shadapit-beklar, Yarganlar va Buyruk-beklar, chap tomonda esa Tatarlar turadi...

I S 2. ...ularning boshlari va xalqlari To‘quz — «To‘qqiz» ... O‘g‘uzlar! So‘zlarimni yaxshilab eshiting, ularni diqqat bilan tinglang! Sharqqa — quyosh chiqishiga, janubga — kun o‘rtasiga, g‘arbga — quyosh botishiga, shimolga — yarim tungacha qarab...

II N 2. ...g‘arbga, quyosh botadigan tomonga, shimolga qarab — barcha xalqlar shu yerda yashaydi. Buni bilib oling! Men shu qadar keng hududlarni egalladimki, turk xoqoni O‘tukan o‘rmonida hukmronlik qilgan paytda, saltanatga hech qanday yovuzlik va zarar yetmadi. Sharqda Shantung tekisligigacha yurish qildim va deyarli dengizga yetdim. Janubda Shantung tekisligidan tortib To‘quz-Ersingacha yurish qildim va deyarli Tibetga yetdim. G‘arbda yurishlar qildim, Er daryosigacha bordim va deyarli Temir darvozagacha yetdim. Shimolda esa Yer-Bayirqu dashtigacha yurish qildim. Bu yerlarga qadar qo‘shin tortdim.

I S 4. Tog‘li O‘tukan o‘rmoni begona hukmdorsiz, ya’ni o‘zga hukmdor aralashuvisiz, tinch va osoyishta joy ekan. O‘tukan o‘rmoni — turk xalqi birlashib, birga yashaydigan maskan.

I S 5. Men hukmronlik qilgan paytda xitoy xalqi ko‘p gapirishni, shirin so‘zlar bilan aldashni, boylik va ipak matolarni mo‘l-ko‘l berishni odat qilgan edi. Xitoy xalqi shirin so‘zlari va qimmatbaho buyumlari bilan o‘ziga yaqinlashtirib, uzoqdagi xalqlarni o‘ziga tortar edi. Ular yoniga joylashib olganlaridan keyin esa yomon niyatlarini ko‘rsata boshlardi.

I S 6. Ularning hiylakorona gaplari va aldovlari sababli, ey turk xalqi, siz o‘zingizning yaqinlaringizni tanimay qoldingiz. Yaxshi va dono kishilar, jasur va botir erkaklar ham aldovga uchradi. Hatto bir erkakning butun urug‘i yo‘q bo‘lib ketdi, uning qolganlari esa yaqinlari orasida xizmatkor bo‘lib qoldi.

II N 5. Ammo shirin so‘zlar va qimmatbaho buyumlar bilan aldash oqibatida, turk xalqining ko‘pchiligi halokatga yuz tutdi. Sizlardan ayrimlaringiz: «Men janubdagi tekisliklarda yashayman, O‘tukan o‘rmonida yashamayman», dedingiz. Shunda yovuz niyatli kishilar sizlarni bu fikrga undadi, turk xalqi, bu...

Ikki yodgorlikning har biri to‘rt tomonidan o‘yib yozilgan. Biroq skriptning bir qismi saqlanmagan yoki yoʻqolgan va shuning uchun asl xabarning faqat qismlari qolgan.


[[Fayl:Göktürk-orhun.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/54/G%C3%B6kt%C3%BCrk-orhun.svg/800px-G%C3%B6kt%C3%BCrk-orhun.svg.png|center|thumb|800x800px| &lt;nowiki&gt;“&lt;/nowiki&gt; Sizlar, turkiy va oʻgʻuz bekalari va xalqlari, buni eshitinglar! Agar tepada osmon yiqilmasa, pastda yer bo‘shab qolmasa, ey turkiy xalqlar, davlatingizni, idoralaringizni kim vayron qila olardi? &lt;nowiki&gt;&quot;&lt;/nowiki&gt;]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Yozuv]]</text>
      <sha1>1dvh63g6alboseuhomvd1468kexdcef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Jens Lehmann</title>
    <ns>0</ns>
    <id>805726</id>
    <revision>
      <id>6314107</id>
      <parentid>6001252</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6314107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10801" sha1="bbakzuv6ainzkwjmkakkp6l9y9qy3a1" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
| name = Jens Lehmann
| image = Jens Lehmann - 2019202184453 2019-07-21 Champions for Charity - 3017 - B70I3052 (cropped).jpg
| caption = Lehmann in a charity match in 2019
| full_name = Jens Gerhard Lehmann&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Germany |publisher=FIFA |page=12 |date=21 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |archive-date=10 June 2019}}&lt;/ref&gt;
| birth_date = {{birth date and age|1969|11|10|df=y}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
| birth_place = [[Essen]], Gʻarbiy Germaniya&lt;ref name=&quot;ARSProfile&quot;/&gt;
| height = 1.93 m&lt;ref name=&quot;ARSProfile&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/player.asp?PLID=4105&amp;CLID=3&amp;title=Player+profile+-+Jens+Lehmann&amp;nav=Player+Files|title=Jens Lehmann: Player Profile|publisher=[[Arsenal F.C.]]|access-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20041012024611/http://www.arsenal.com/player.asp?PLID=4105&amp;CLID=3&amp;title=Player+profile+-+Jens+Lehmann&amp;nav=Player+Files|archive-date=12 October 2004 }}&lt;/ref&gt;
| position = [[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]]
| currentclub = 
| youthyears1 = 
| youthclubs1 = 
| yillar1 = 1987–1998
| klublar1 = [[FC Schalke 04|Schalke 04]]
| isht1 = 274
| gollar1 = 2
| yillar2 = 1998–1999
| klublar2 = [[AC Milan]]
| isht2 = 5
| gollar2 = 0
| yillar3 = 1999–2003
| klublar3 = [[Borussia Dortmund]]
| isht3 = 129
| gollar3 = 0
| yillar4 = 2003–2008
| klublar4 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]]
| isht4 = 147
| gollar4 = 0
| yillar5 = 2008–2010
| klublar5 = [[VfB Stuttgart]]
| isht5 = 65
| gollar5 = 0
| yillar6 = 2011
| klublar6 = [[Arsenal F.C.|Arsenal]]
| isht6 = 1
| gollar6 = 0
| totalcaps = 621
| totalgoals = 2
| milliyyillar1 = 1989–1990
| milliyjamoa1 = [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Gʻarbiy Germaniya U21]]
| milliyisht1 = 6
| milliygollar1 = 0
| milliyyillar2 = 1998–2008
| milliyjamoa2 = [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya]]
| milliyisht2 = 61
| milliygollar2 = 0
| medaltemplates = {{Medal|Sport|Men's [[Association football|football]]}}
{{Medal|Country|{{fb|GER}}}}
{{Medal|Comp|[[FIFA World Cup]]}}
{{Medal|RU|[[2002 FIFA World Cup|2002]]|}}
{{Medal|3rd|[[2006 FIFA World Cup|2006]]|}}
{{Medal|Comp|[[UEFA European Championship]]}}
{{Medal|RU|[[UEFA Euro 2008|2008]]|}}
{{Medal|Comp|[[FIFA Confederations Cup]]}}
{{Medal|3rd|[[2005 FIFA Confederations Cup|2005]]|}}
}}
'''Jens Gerhard Lehmann''' (talaffuzi:Jens geksar Lemen) (1969-yil 10-noyabrda tugʻilgan) — [[germaniya]]lik sobiq professional [[futbolchi]]. U Arsenaning aʼzosi boʻlib, darvozabon sifatida oʻynagan. „Arsenal“da oʻynaganida ketma-ket sakkizta toʻliq oʻyinda birorta ham gol oʻtkazib yubormagan. Lemann 1996-1997 va 2005-2006 mavsumlari uchun UEFAning yilning eng yaxshi klubi darvozaboni boʻldi va uchta [[FIFA Jahon chempionati|Jahon kubogi]] tarkibiga saylangan. Lemann oʻz faoliyatini 1988-1989yilgi mavsumda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://rsssf.com/players/jlehmanndata.html|sarlavha=Jens Lehmann – Matches and Goals in Bundesliga|ism=Matthias|muallif=Arnhold|sana=1 October 2015|kirish sanasi=12 November 2015|nashriyot=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}&lt;/ref&gt; [[Schalke 04|&quot;Shalke 04&quot;]] bilan boshlagan va ular uchun deyarli oʻn yil oʻynagan. Uning dastlabki yillari ogʻir kechgan. 1993-yilda Leverkuzenning Bayerga qarshi oʻyinida uchta gol oʻtkazib yuborgan. Leman asta-sekin oʻzini kuchli darvozabon sifatida koʻrsatdi. 1995-yilning 12-martida 1860-yilda Myunxenga qarshi o‘yinda 84-daqiqada 6:2 hisobida g‘alaba qozonib, „Shalke“ning oltinchi golini 1995-yilning 12-martida penaltidan kiritgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fussballdaten.de/bundesliga/1995/21/schalke-1860muenchen/|sarlavha=FC Schalke 04 – TSV 1860 München|kirish sanasi=30 November 2007|til=German|nashriyot=fussballdaten.de}}&lt;/ref&gt;. Ikkinchi goli 1997-yil 19-dekabrda „Borussiya“ klubiga so‘nggi daqiqada urilgan gol bo‘ldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fussballdaten.de/bundesliga/1998/20/dortmund-schalke/|sarlavha=Borussia Dortmund – FC Schalke 04|kirish sanasi=30 November 2007|til=German|nashriyot=fussballdaten.de}}&lt;/ref&gt;. 1997-yilda UEFA kubogi finalida [[Internazionale Milano (futbol klubi)|&quot;Inter&quot;]] ustidan qozonilgan gʻalabada Leman „Shalke“ jamoa qahramoniga aylandi.

Leman 1998-yilda „Shalke“ni tark etib, „&lt;nowiki/&gt;[[A.C. Milan|Milan]]&lt;nowiki/&gt;“ga o‘tdi. Bir oʻyinda [[Gabriel Batistuta]] unga qarshi xet-trik qayd etdi. Yana bir oʻyinda u penalti tepganidan keyin almashtirildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Ashdown |first=John |date=30 September 2009 |title=Which teams have been punished for defeats? |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/football/2009/sep/30/teams-punished-defeats-football-questions |access-date=27 January 2010}}&lt;/ref&gt;. 1999-yil boshida Leman Germaniyaga qaytib, [[Borussiya (Dortmund futbol klubi)|Dortmundning „Borussiya“]] jamoasida uzoq yillik darvozabon Stefan Klos oʻrniga oʻynadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://skladyfutbol.pl/infopage.php?id=1179|nashriyot=Skladyfutbol.pl|sarlavha=Borussia Dortmund 1998–99|sana=10 February 2020|kirish sanasi=10 February 2020}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Lemanning ketishi mumkinligi haqidagi mish-mishlar paydo boʻldi. Keyinchalik Lemanning formasi yaxshilanib, jamoaning ishonchli kuchiga aylandi. U klubning Germaniya va Yevropa futbolining yuqori pogʻonasiga qaytishida katta rol oʻynagan. „Borussiya Dortmund“ 2001-2002 yilgi mavsumni kuchli boshladi va 2001-2002 yilgi mavsumda [[Bundesliga|Bundesligada]] gʻolib chiqdi. Lemann oʻzining yomon intizomi bilan obroʻ qozondi. SC Freiburgga qarshi oʻyinda Lemann raqib hujumchisi Soumaila Kulibalini jarima maydonchasida toʻqnashib ketganidan keyin tepdi. Shundan soʻng Lemann diskvalifikatsiya qilindi. Hozirda u Dortmundning „Borussiya“ klubi oʻyinchisi uchun eng koʻp qizil kartochka olish boʻyicha rekordchi, Germaniya Bundesligasida esa eng koʻp qizil kartochka olgan darvozabon rekordchisi.  Lemanning formasi 2002-2003 yilgi mavsumda Dortmundning „Borussiya“si bilan birga tushib ketdi. Dortmunddagi vaqti tugab qoldi va Dortmundni tark etdi. Uning oʻrnini „Arsenal“ni endigina tark etgan [[Roman Weidenfeller|Roman Vaydenfeller]] va Giyom Uormuz egalladi. Leman 2003-yilning 25-iyulida yaqinda ketgan [[David Seaman|Devid Siman]] oʻrniga [[Arsenal (futbol klubi)|&quot;Arsenal&quot;]] ga kelib qoʻshildi. „Kanonirlar“ Angliya Premer-ligasining 2003-2004 yilgi mavsumini magʻlubiyatsiz yakunladilar. Angliya futbolining eng yuqori pogʻonasida magʻlubiyatsiz mavsum oʻtkazgan ikkinchi klub boʻldi. 1888-1889-yilgi mavsumda Preston North End boʻlgan. Lemann „Arsenal“ning magʻlubiyatsiz oʻyinida maydonga tushdi va shafqatsiz oʻyin uslubi vaqti-vaqti bilan xatolarga olib keldi. Misol uchun, mahalliy raqiblar „Tottenxem Hotspur“ da chempionlik oʻyinda Lemann „Tottenxem“ hujumchisi Robbi Kinni turtib yubordi. „Arsenal“ning Chempionlar ligasida „Chelsi“ga oʻz uyida magʻlubiyatga uchraganida golni tenglashtirishga olib kelgan xatoga yoʻl qoʻydi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1166223,00.html|sarlavha=Hot-headed German Goalie Faces London Bench|kirish sanasi=30 November 2007|nashriyot=Deutsche Welle|sana=9 April 2004}}&lt;/ref&gt;. Ushbu xatolarga qaramay, Lemanning „Arsenal“ jamoasiga qoʻshilishi „Arsenal“ning magʻlubiyatsiz yakunlanishiga katta taʼsir koʻrsatdi. „Arsenal“ esa 2004-yilning 24-oktyabrigacha magʻlubiyatsiz oʻyinda davom etdi. „Arsenal“dagi birinchi mavsumining oxirida u allaqachon 54marta oʻynagan va [[Angliya Premer-ligasi|Premer-liga]] gʻolibi medalini qoʻlga kiritgan. 2004-2005-yilgi mavsum oʻrtalariga kelib, Lemanning nomuvofiq formasi Ispaniyalik Manuel Almuniyaning oʻrniga bir nechta oʻyinlarda qatnashishiga olib keldi. Biroq Almuniya bir necha oʻyin davomida qator xatolarga yoʻl qoʻydi. Lemanning oʻz oʻrnini tiklab olishiga imkon berdi. Oʻsha mavsum oxirida, yozda uning almashtirilishi haqida yana mish-mishlar avj ola boshlagan. Lemann 2005-yilgi Angliya kubogi finalida „Manchester Yunayted“ga qarshi oʻyindagi eng yaxshi oʻyin bilan „Arsenal“ darvozasidagi oʻrnini mustahkamladi. U bir nechta muhim seyvlarni amalga oshirdi va [[Qoʻshimcha vaqt (Overtime)|qoʻshimcha]] boʻlimlardan soʻng hisobni 0:0 ushlab turish uchun ajoyib pozision maʼnoni namoyish etdi, soʻngra penaltilar seriyasida [[Paul Scholes|Pol Skoulzning]] zarbasini juda muhim tarzda qaytardi, bunda „Arsenal“ 5:4 hisobida gʻalaba qozondi. 
{{DEFAULTSORT:Lehmann, Jens}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar == 
{{Commons category}}
* {{Soccerbase}}
* [http://www.sporting-heroes.net/football/arsenal-fc/jens-lehmann-7456/league-appearances-for-the-gooners_a16134/ Profile] at sporting-heroes.net
* {{Fussballdaten}}
* {{WorldFootball.net}}
* {{IMDb name}}

{{Navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1 = 
{{UEFA klub futboli mukofotlari}}
{{2006-yilgi FIFA Jahon chempionati ramziy terma jamoasi}}
}}
{{Navboxes
| title = Germaniya tarkibi
| bg = white
| fg = black
| bordercolor = black
| list1 = 
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Lehmann, Jens}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Gʻarbiy Germaniyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol darvozabonlari]]
[[Turkum:FC Schalke 04 futbolchilari]]
[[Turkum:AC Milan futbolchilari]]
[[Turkum:Borussia Dortmund futbolchilari]]
[[Turkum:Arsenal F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:VfB Stuttgart futbolchilari]]
[[Turkum:2. Bundesliga futbolchilari]]
[[Turkum:Bundesliga futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:Germaniyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Germaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Germaniya 21 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1998 oʻyinchilari]]
[[Turkum:1999-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2000 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]]
[[Turkum:2005-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari]]</text>
      <sha1>bbakzuv6ainzkwjmkakkp6l9y9qy3a1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314108</id>
      <parentid>6314107</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:49:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <origin>6314108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11292" sha1="o7d2vx4ixz12z1vyw9xl1sangic7q38" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | name               = Jens Lehmann
 | image              = Jens Lehmann - 2019202184453 2019-07-21 Champions for Charity - 3017 - B70I3052 (cropped).jpg
 | caption            = Lehmann 2019-yilda xayriya o‘yinida
 | full_name          = Jens Gerhard Lehmann&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |title=2006 FIFA World Cup Germany: List of Players: Germany |publisher=FIFA |page=12 |date=21 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190610174527/https://www.fifadata.com/document/fwc/2006/PDF/FWC_2006_SquadLists.pdf |archive-date=10 June 2019}}&lt;/ref&gt;
 | birth_date         = {{birth date and age|1969|11|10|df=y}}&lt;ref name=&quot;FIFA&quot;/&gt;
 | birth_place        = [[Essen]], Gʻarbiy Germaniya&lt;ref name=&quot;ARSProfile&quot;/&gt;
 | height             = 1.93 m&lt;ref name=&quot;ARSProfile&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.arsenal.com/player.asp?PLID=4105&amp;CLID=3&amp;title=Player+profile+-+Jens+Lehmann&amp;nav=Player+Files|title=Jens Lehmann: Player Profile|publisher=[[Arsenal F.C.]]|access-date=21 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20041012024611/http://www.arsenal.com/player.asp?PLID=4105&amp;CLID=3&amp;title=Player+profile+-+Jens+Lehmann&amp;nav=Player+Files|archive-date=12 October 2004 }}&lt;/ref&gt;
 | position           = [[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]]
 | currentclub        = 
 | youthyears1        = 
 | youthclubs1        = 
 | yillar1            = 1987–1998
 | klublar1           = [[FC Schalke 04|Schalke 04]]
 | isht1              = 274
 | gollar1            = 2
 | yillar2            = 1998–1999
 | klublar2           = [[AC Milan]]
 | isht2              = 5
 | gollar2            = 0
 | yillar3            = 1999–2003
 | klublar3           = [[Borussia Dortmund]]
 | isht3              = 129
 | gollar3            = 0
 | yillar4            = 2003–2008
 | klublar4           = [[Arsenal F.C.|Arsenal]]
 | isht4              = 147
 | gollar4            = 0
 | yillar5            = 2008–2010
 | klublar5           = [[VfB Stuttgart]]
 | isht5              = 65
 | gollar5            = 0
 | yillar6            = 2011
 | klublar6           = [[Arsenal F.C.|Arsenal]]
 | isht6              = 1
 | gollar6            = 0
 | totalcaps          = 621
 | totalgoals         = 2
 | milliyyillar1      = 1989–1990
 | milliyjamoa1       = [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi (21 yoshgacha)|Gʻarbiy Germaniya U21]]
 | milliyisht1        = 6
 | milliygollar1      = 0
 | milliyyillar2      = 1998–2008
 | milliyjamoa2       = [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya]]
 | milliyisht2        = 61
 | milliygollar2      = 0
 | medaltemplates     = {{Medal|Sport|Men's [[Association football|football]]}}
{{Medal|Country|{{fb|GER}}}}
{{Medal|Comp|[[FIFA World Cup]]}}
{{Medal|RU|[[2002 FIFA World Cup|2002]]|}}
{{Medal|3rd|[[2006 FIFA World Cup|2006]]|}}
{{Medal|Comp|[[UEFA European Championship]]}}
{{Medal|RU|[[UEFA Euro 2008|2008]]|}}
{{Medal|Comp|[[FIFA Confederations Cup]]}}
{{Medal|3rd|[[2005 FIFA Confederations Cup|2005]]|}}
}}
'''Jens Gerhard Lehmann''' (talaffuzi:Jens geksar Lemen) (1969-yil 10-noyabrda tugʻilgan) — [[germaniya]]lik sobiq professional [[futbolchi]]. U Arsenaning aʼzosi boʻlib, darvozabon sifatida oʻynagan. „Arsenal“da oʻynaganida ketma-ket sakkizta toʻliq oʻyinda birorta ham gol oʻtkazib yubormagan. Lemann 1996-1997 va 2005-2006 mavsumlari uchun UEFAning yilning eng yaxshi klubi darvozaboni boʻldi va uchta [[FIFA Jahon chempionati|Jahon kubogi]] tarkibiga saylangan. Lemann oʻz faoliyatini 1988-1989yilgi mavsumda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://rsssf.com/players/jlehmanndata.html|sarlavha=Jens Lehmann – Matches and Goals in Bundesliga|ism=Matthias|muallif=Arnhold|sana=1 October 2015|kirish sanasi=12 November 2015|nashriyot=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}&lt;/ref&gt; [[Schalke 04|&quot;Shalke 04&quot;]] bilan boshlagan va ular uchun deyarli oʻn yil oʻynagan. Uning dastlabki yillari ogʻir kechgan. 1993-yilda Leverkuzenning Bayerga qarshi oʻyinida uchta gol oʻtkazib yuborgan. Leman asta-sekin oʻzini kuchli darvozabon sifatida koʻrsatdi. 1995-yilning 12-martida 1860-yilda Myunxenga qarshi o‘yinda 84-daqiqada 6:2 hisobida g‘alaba qozonib, „Shalke“ning oltinchi golini 1995-yilning 12-martida penaltidan kiritgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fussballdaten.de/bundesliga/1995/21/schalke-1860muenchen/|sarlavha=FC Schalke 04 – TSV 1860 München|kirish sanasi=30 November 2007|til=German|nashriyot=fussballdaten.de}}&lt;/ref&gt;. Ikkinchi goli 1997-yil 19-dekabrda „Borussiya“ klubiga so‘nggi daqiqada urilgan gol bo‘ldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.fussballdaten.de/bundesliga/1998/20/dortmund-schalke/|sarlavha=Borussia Dortmund – FC Schalke 04|kirish sanasi=30 November 2007|til=German|nashriyot=fussballdaten.de}}&lt;/ref&gt;. 1997-yilda UEFA kubogi finalida [[Internazionale Milano (futbol klubi)|&quot;Inter&quot;]] ustidan qozonilgan gʻalabada Leman „Shalke“ jamoa qahramoniga aylandi.

Leman 1998-yilda „Shalke“ni tark etib, „&lt;nowiki/&gt;[[A.C. Milan|Milan]]&lt;nowiki/&gt;“ga o‘tdi. Bir oʻyinda [[Gabriel Batistuta]] unga qarshi xet-trik qayd etdi. Yana bir oʻyinda u penalti tepganidan keyin almashtirildi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Ashdown |first=John |date=30 September 2009 |title=Which teams have been punished for defeats? |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/football/2009/sep/30/teams-punished-defeats-football-questions |access-date=27 January 2010}}&lt;/ref&gt;. 1999-yil boshida Leman Germaniyaga qaytib, [[Borussiya (Dortmund futbol klubi)|Dortmundning „Borussiya“]] jamoasida uzoq yillik darvozabon Stefan Klos oʻrniga oʻynadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://skladyfutbol.pl/infopage.php?id=1179|nashriyot=Skladyfutbol.pl|sarlavha=Borussia Dortmund 1998–99|sana=10 February 2020|kirish sanasi=10 February 2020}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. Lemanning ketishi mumkinligi haqidagi mish-mishlar paydo boʻldi. Keyinchalik Lemanning formasi yaxshilanib, jamoaning ishonchli kuchiga aylandi. U klubning Germaniya va Yevropa futbolining yuqori pogʻonasiga qaytishida katta rol oʻynagan. „Borussiya Dortmund“ 2001-2002 yilgi mavsumni kuchli boshladi va 2001-2002 yilgi mavsumda [[Bundesliga|Bundesligada]] gʻolib chiqdi. Lemann oʻzining yomon intizomi bilan obroʻ qozondi. SC Freiburgga qarshi oʻyinda Lemann raqib hujumchisi Soumaila Kulibalini jarima maydonchasida toʻqnashib ketganidan keyin tepdi. Shundan soʻng Lemann diskvalifikatsiya qilindi. Hozirda u Dortmundning „Borussiya“ klubi oʻyinchisi uchun eng koʻp qizil kartochka olish boʻyicha rekordchi, Germaniya Bundesligasida esa eng koʻp qizil kartochka olgan darvozabon rekordchisi.  Lemanning formasi 2002-2003 yilgi mavsumda Dortmundning „Borussiya“si bilan birga tushib ketdi. Dortmunddagi vaqti tugab qoldi va Dortmundni tark etdi. Uning oʻrnini „Arsenal“ni endigina tark etgan [[Roman Weidenfeller|Roman Vaydenfeller]] va Giyom Uormuz egalladi. Leman 2003-yilning 25-iyulida yaqinda ketgan [[David Seaman|Devid Siman]] oʻrniga [[Arsenal (futbol klubi)|&quot;Arsenal&quot;]] ga kelib qoʻshildi. „Kanonirlar“ Angliya Premer-ligasining 2003-2004 yilgi mavsumini magʻlubiyatsiz yakunladilar. Angliya futbolining eng yuqori pogʻonasida magʻlubiyatsiz mavsum oʻtkazgan ikkinchi klub boʻldi. 1888-1889-yilgi mavsumda Preston North End boʻlgan. Lemann „Arsenal“ning magʻlubiyatsiz oʻyinida maydonga tushdi va shafqatsiz oʻyin uslubi vaqti-vaqti bilan xatolarga olib keldi. Misol uchun, mahalliy raqiblar „Tottenxem Hotspur“ da chempionlik oʻyinda Lemann „Tottenxem“ hujumchisi Robbi Kinni turtib yubordi. „Arsenal“ning Chempionlar ligasida „Chelsi“ga oʻz uyida magʻlubiyatga uchraganida golni tenglashtirishga olib kelgan xatoga yoʻl qoʻydi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,1166223,00.html|sarlavha=Hot-headed German Goalie Faces London Bench|kirish sanasi=30 November 2007|nashriyot=Deutsche Welle|sana=9 April 2004}}&lt;/ref&gt;. Ushbu xatolarga qaramay, Lemanning „Arsenal“ jamoasiga qoʻshilishi „Arsenal“ning magʻlubiyatsiz yakunlanishiga katta taʼsir koʻrsatdi. „Arsenal“ esa 2004-yilning 24-oktyabrigacha magʻlubiyatsiz oʻyinda davom etdi. „Arsenal“dagi birinchi mavsumining oxirida u allaqachon 54marta oʻynagan va [[Angliya Premer-ligasi|Premer-liga]] gʻolibi medalini qoʻlga kiritgan. 2004-2005-yilgi mavsum oʻrtalariga kelib, Lemanning nomuvofiq formasi Ispaniyalik Manuel Almuniyaning oʻrniga bir nechta oʻyinlarda qatnashishiga olib keldi. Biroq Almuniya bir necha oʻyin davomida qator xatolarga yoʻl qoʻydi. Lemanning oʻz oʻrnini tiklab olishiga imkon berdi. Oʻsha mavsum oxirida, yozda uning almashtirilishi haqida yana mish-mishlar avj ola boshlagan. Lemann 2005-yilgi Angliya kubogi finalida „Manchester Yunayted“ga qarshi oʻyindagi eng yaxshi oʻyin bilan „Arsenal“ darvozasidagi oʻrnini mustahkamladi. U bir nechta muhim seyvlarni amalga oshirdi va [[Qoʻshimcha vaqt (Overtime)|qoʻshimcha]] boʻlimlardan soʻng hisobni 0:0 ushlab turish uchun ajoyib pozision maʼnoni namoyish etdi, soʻngra penaltilar seriyasida [[Paul Scholes|Pol Skoulzning]] zarbasini juda muhim tarzda qaytardi, bunda „Arsenal“ 5:4 hisobida gʻalaba qozondi. 
{{DEFAULTSORT:Lehmann, Jens}}
== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar == 
{{Commons category}}
* {{Soccerbase}}
* [http://www.sporting-heroes.net/football/arsenal-fc/jens-lehmann-7456/league-appearances-for-the-gooners_a16134/ Profile] at sporting-heroes.net
* {{Fussballdaten}}
* {{WorldFootball.net}}
* {{IMDb name}}

{{Navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list1 = 
{{UEFA klub futboli mukofotlari}}
{{2006-yilgi FIFA Jahon chempionati ramziy terma jamoasi}}
}}
{{Navboxes
| title = Germaniya tarkibi
| bg = white
| fg = black
| bordercolor = black
| list1 = 
}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Lehmann, Jens}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Gʻarbiy Germaniyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol darvozabonlari]]
[[Turkum:FC Schalke 04 futbolchilari]]
[[Turkum:AC Milan futbolchilari]]
[[Turkum:Borussia Dortmund futbolchilari]]
[[Turkum:Arsenal F.C. futbolchilari]]
[[Turkum:VfB Stuttgart futbolchilari]]
[[Turkum:2. Bundesliga futbolchilari]]
[[Turkum:Bundesliga futbolchilari]]
[[Turkum:Serie A futbolchilari]]
[[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]]
[[Turkum:Germaniyalik muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Italiyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Germaniya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Germaniya 21 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 1998 oʻyinchilari]]
[[Turkum:1999-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2000 oʻyinchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]]
[[Turkum:2005-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]]
[[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2008 oʻyinchilari]]</text>
      <sha1>o7d2vx4ixz12z1vyw9xl1sangic7q38</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sergen Yalсhin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>825157</id>
    <revision>
      <id>6313879</id>
      <parentid>5761760</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T02:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>AnvarxonM</username>
        <id>75105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6313879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8155" sha1="qf81bnd93bz501j2gjqf847vma8bi13" xml:space="preserve">{{Futbolchi bilgiqutisi
 | ism                = Sergen Yalçın
 | tasvir             = Sergen Yalçın 2019 (2).jpg
 | toʻliqism          = Ali Rıza Sergen Yalçın&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.tff.org/Default.aspx?pageID=527&amp;antID=23828 |title=Ali̇ Riza Sergen Yalçin |publisher=Turkish Football Federation |access-date=22 December 2020}}&lt;/ref&gt;
 | tavallud_sana      = {{birth date and age|1972|11|5|df=y}}
 | tavallud_joyi      = {{tavalludJoyi|Istanbul}}, Turkiya
 | boʻyi              = {{boʻy|m=1.81}}&lt;ref&gt;[http://arsiv.mackolik.com/Player/Default.aspx?id=7 Mackolik.com’da Sergen Yalçın]&lt;/ref&gt;
 | pozitsiya          = [[Yarim himoyachi]]
 | joriyklub          = [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]] (Bosh murabbiy)
 | yoshlikyillari1    = 1982—1991
 | yoshlikklublari1   = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
 | yillar1            = 1991—1997
 | klublar1           = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
 | isht1              = 158&lt;!--SADECE LİG MAÇLARI VE GOLLERİ BİLGİ KUTUSUNDA GÖRÜNMEKTEDİR! --&gt;
 | gollar1            = 46
 | yillar2            = 1997—1999
 | klublar2           = [[İstanbulspor A.Ş.|İstanbulspor]]
 | isht2              = 40&lt;!--SADECE LİG MAÇLARI VE GOLLERİ BİLGİ KUTUSUNDA GÖRÜNMEKTEDİR! --&gt;
 | gollar2            = 15
 | yillar3            = 1999—2002
 | klublar3           = [[Siirtspor|Siirt Jet-Pa Spor]]
 | isht3              = 0&lt;!--SADECE LİG MAÇLARI VE GOLLERİ BİLGİ KUTUSUNDA GÖRÜNMEKTEDİR! --&gt;
 | gollar3            = 0
 | yillar4            = 1999
 | klublar4           = {{ijara}} [[Fenerbahche|Fenerbahçe]] 
 | isht4              = 24
 | gollar4            = 8
 | yillar5            = 1999
 | klublar5           = {{ijara}} [[FK Sloga Jugomagnat|Sloga]] 
 | isht5              = 0
 | gollar5            = 0
 | yillar6            = 1999—2000
 | klublar6           = {{ijara}} [[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]] 
 | isht6              = 21
 | gollar6            = 6
 | yillar7            = 2000—2001
 | klublar7           = {{ijara}} [[Trabzonspor]] 
 | isht7              = 21
 | gollar7            = 1
 | yillar8            = 2001—2002
 | klublar8           = {{ijara}} [[Galatasaray S.K. (football)|Galatasaray]] 
 | isht8              = 18
 | gollar8            = 7
 | yillar9            = 2002—2006
 | klublar9           = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
 | isht9              = 100
 | gollar9            = 30
 | yillar10           = 2006—2007
 | klublar10          = [[Etimesgut Şekerspor]]
 | isht10             = 23
 | gollar10           = 13
 | milliyyillar1      = 1989
 | milliyjamoa1       = Turkiya U16
 | milliyisht1        = 2
 | milliygollar1      = 0
 | milliyyillar2      = 1990
 | milliyjamoa2       = Turkiya U18
 | milliyisht2        = 2
 | milliygollar2      = 0
 | milliyyillar3      = 1992—1993
 | milliyjamoa3       = Turkiya U21
 | milliyisht3        = 12
 | milliygollar3      = 5
 | milliyyillar4      = 1993—2003
 | milliyjamoa4       = Turkiya 
 | milliyisht4        = 37
 | milliygollar4      = 5
 | boshliqyillar1     = 2008—2009
 | boshliqklublar1    = [[Beşiktaş Futbol Akademi|Beşiktaş]] (U15)
 | boshliqyillar2     = 2009—2010
 | boshliqklublar2    = [[Beşiktaş U21]]
 | boshliqyillar3     = 2013—2014
 | boshliqklublar3    = [[Gaziantepspor]]
 | boshliqyillar4     = 2014—2015
 | boshliqklublar4    = [[Sivasspor]]
 | boshliqyillar5     = 2017
 | boshliqklublar5    = [[Kayserispor]]
 | boshliqyillar6     = 2017
 | boshliqklublar6    = [[Eskişehirspor]]
 | boshliqyillar7     = 2018
 | boshliqklublar7    = [[Konyaspor]]
 | boshliqyillar8     = 2018—2019
 | boshliqklublar8    = [[Alanyaspor]]
 | boshliqyillar9     = 2019—2020
 | boshliqklublar9    = [[Yeni Malatyaspor]]
 | boshliqyillar10    = 2020—2021
 | boshliqklublar10   = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
 | boshliqyillar11    = 2024
 | boshliqklublar11   = [[Antalyaspor]]
 | boshliqyillar12    = 2025—2026
 | boshliqklublar12   = [[Beşiktaş J.K.|Beşiktaş]]
 | boshliqyillar13    = 2026—
 | boshliqklublar13   = [[Turkiya milliy futbol terma jamoasi|Turkiya]]
 | medaltemplates     = {{MedalCountry|{{fb|TUR}}}}
{{MedalSport|Men's [[association football|football]]}}
{{MedalCompetition|[[Football at the Mediterranean Games|Mediterranean Games]]}}
{{MedalGold|[[Football at the 1993 Mediterranean Games|1993]]|}}
}}
'''Ali Riza Sergen Yalchin''' (1972-yil 5-noyabrda tugʻilgan) — Sergen Yalchin nomi bilan tanilgan turkiyalik professional futbol murabbiyi va sobiq futbolchi. U Turkiya milliy terma jamoasi bosh murabbiyi hisoblanadi. Yalchin turk futboli tarixida „Beshiktosh“ safida ham futbolchi, ham murabbiy sifatida Superligada gʻolib chiqqan ilk shaxsdir.

Futbolchilik faoliyati davomida Yalchin oʻzining maydonni koʻra olishi, kreativligi va oʻyinni boshqarish qobiliyati bilan tanilgan hujumkor yarim himoyachi boʻlgan. U klubdagi faoliyatining asosiy qismini Turkiyada, xususan, „Beshiktosh“ safida oʻtkazib, u yerda muxlislar yoqimtoyiga aylangan. Shuningdek, u Turkiyaning boshqa yirik klublari, jumladan, „Fenerbahche“, „Galatasaroy“ va „Trabzonspor“ sharafini ham himoya qilgan boʻlib, bu turk futbolida kamdan-kam uchraydigan natijadir&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.90min.com/tr/posts/6398738-ulkemizde-3-buyuk-takimda-forma-giymis-9-futbolcu | title=Ülkemizde 3 Büyük Takımda Forma Giymiş 9 Futbolcu | publisher=90min | date= | access-date=7 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.hurriyet.com.tr/sporarena/ersan-kaydan-mehmet-topala-yagli-boya-tablosu-jesti-41572341?kisa-haber | title=Ersan Kay'dan Mehmet Topal'a Yağlı Boya Tablosu Jesti | publisher=Hürriyet | date= 24 July 2020| access-date=7 January 2025}}&lt;/ref&gt;. Xalqaro miqyosda esa Turkiya terma jamoasi safida 37 ta oʻyinda maydonga tushib, 5 ta gol urgan hamda UEFA Yevro-1996 va UEFA Yevro-2000 turnirlarida ishtirok etgan.

Futbolchilik faoliyatini yakunlagach, Yalchin murabbiylikka oʻtdi va 2020-yilda „Beshiktosh“ga bosh murabbiy sifatida qaytishidan avval Turkiyaning bir qator klublariga ustozlik qildi. Oʻzining ilk toʻliq mavsumida u jamoa bilan Superliga va Turkiya kubogida gʻolib chiqib, mamlakat miqyosida tarixiy „oltin dubl“ qayd etishga erishdi. Ushbu muvaffaqiyatlarga qaramay, ketma-ket qoniqarsiz natijalar, jumladan, UEFA Chempionlar ligasidagi birorta ham gʻalabasiz oʻtgan mavsum ortidan u 2021-yilning dekabr oyida isteʼfoga chiqdi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category}}
{{Wikiquote}}
* {{TFF player|23828}}
* [http://arsiv.mackolik.com/Player/Default.aspx?id=7 Mackolik.com]
* [https://thesefootballtimes.co/2017/09/19/sergen-yalcin-the-man-who-couldve-been-the-worlds-best/ These Football Times — THE MAN WHO COULD’VE BEEN THE WORLD’S BEST]

{{Navboxes
| title = Murabbiylik lavozimlari
| list1 = 
{{Gaziantepspor murabbiylari}}
{{Sivasspor murabbiylari}}
{{Kayserispor murabbiylari}}
{{Eskişehirspor murabbiylari}}
{{Konyaspor murabbiylari}}
{{Alanyaspor murabbiylari}}&lt;!--
{{Yeni Malatyaspor murabbiylari}}
--&gt;
{{Beşiktaş JK murabbiylari}}
{{Antalyaspor murabbiylari}}
}}
{{Navboxes
| title = Turkiya tarkibi
| bg = #e30a17
| fg = white
| list1 = 
{{Turkiya tarkibi 1996-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
{{Turkiya tarkibi 2000-yilgi UEFA Yevropa chempionati}}
}}
{{Navboxes
| title = Mukofotlari
| bg = gold
| fg = navy
| list =
}}

{{DEFAULTSORT:Yalcin, Sergen}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]]
[[Turkum:Turkiyalik erkak futbolchilar]]
[[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]]
[[Turkum:Beşiktaş J.K. futbolchilari]]
[[Turkum:İstanbulspor futbolchilari]]
[[Turkum:Eskişehirspor futbolchilari]]
[[Turkum:Fenerbahçe S.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Trabzonspor futbolchilari]]
[[Turkum:Galatasaray S.K. futbolchilari]]
[[Turkum:Turanspor futbolchilari]]
[[Turkum:Turkiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Turkiya yoshlar milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:Turkiya 21 yoshgacha milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 1996 oʻyinchilari]]
[[Turkum:UEFA Yevro 2000 oʻyinchilari]]</text>
      <sha1>qf81bnd93bz501j2gjqf847vma8bi13</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Habibullo Sagdiyev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>841902</id>
    <revision>
      <id>6313950</id>
      <parentid>4216366</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6313950</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11663" sha1="4g4hgrq1kj30mlczabzyfnw0317qrq4" xml:space="preserve">'''Habibullo Sagdiyev''' – Sharqshunos-filolog-arabshunos, tarix fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD).1975-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDSHI ([[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|TDSHU]]) Sharq filologiyasi fakultetining 1997-yil bitiruvchisi.

1992–1997-yillari ToshDSHI da talabalik davrida (1995–1996) [[Misr]]&lt;nowiki/&gt;ning “al-Azhar” universiteti tinglovchisi boʻlgan. 1997–1998-yillari Olimpiya shon-shuhrat muzeyi metodisti; 1998-2006-yillari harbiy zobitlik xizmati; 2006-2008-yillari SP OOO “Akva meridian” mehnat resurslari boʻyicha boʻlim menedjeri; 2007-2008-yillari “PLC” advokatlik firmasi kadrlar boʻlimi inspektori (oʻrindoshlik asosida); 2012-2014 yillari TIU qoshidagi Islomshunoslik ilmiy-tadqiqot markazi kichik ilmiy xodimi; 2014–2016 yy. TIU Islomshunoslik kafedrasi katta ilmiy xodim-izlanuvchisi, 2016-2017 katta oʻqituvchisi (oʻrindoshlik asosida); 2017-2018 yy. [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi]] &quot;Islom sivilizatsiyasini oʻrganish ICESCO&quot; kafedrasi dos. v.b. lavozimida va 2019-yildan to hozirga qadar shu kafedraning dotsent lavozimda toʻla hajmda ishlab kelmoqda.

'''Ilmiy yoʻnalishi –''' Islom tarixi va falsafasi, kalom ilmi, aqoid ilmi. 60 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Birnechta  monografiya va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Bir qancha xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

'''Asosiy ilmiy ishlari:'''

Tarix fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD). Dissertatsiya mavzusi: “Abu Jaʼfar Tahoviyning “Aqida” asari va uning sharhlari – hanafiylik taʼlimotiga oid manba”. – [[Toshkent]], 2017.

1. Sunnitskoye veroucheniye: Uchebnoye posobiye. – T: TIU, 2013. – 315 bet.

2. Islomda [[sunniylik]] eʼtiqodi va ektremizm // Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa Vazirligi Milliy gʻoya va mafkura ilmiy-amaliy markazi Qurolli Kuchlar tizimidagi tarbyaviy ishlar organlari hamda targʻibotchilar uchun uslubiy qoʻllanma. – T: Sano-standart nashriyoti, 2013. – B. 252-255.  

3. Ahli sunna val jamoa eʼtiqodida “jihod” tushunchasining talqini (ekstremistik oqimlarga raddiya) // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – [[Toshkent]], 2013. – № 1. – B. 54-57.

4. Islom ilohiyotida Allohni koʻrish masalasi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 1. – B. 42-45.

5. Nil diyorida yashagan hanafiy olim // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 3. – B. 16-19.

6. Hanafiya  taʼlimotida “istava” masalasining yoritilishi  // [[Imom al-Buxoriy|Imom Buxoriy]] saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2013. – № 3-4. – B. 188-191/260-262.

7. Al-Hakim as-Samarqandiyning “as-Savod al-Aʼzam” asari va Tahoviya aqidasi // [[Samarqand davlat universiteti|SamDU]] ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2013. – № 6. – B. 73-77.

8. Ahli sunna val jamoa va ibodiya taʼlimoti: ixtilof va ittifoq fikrlar // Polsha. Krakov shahri Yagelonskiy universiteti Arabshunoslik fakulteti tomonidan tashkillashtirilgan “Ibodiya taʼlimoti va huquqi” nomli xalqaro keonferensiya materiallari. 2013, 27-30-may.

9. “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” // Kazaxstan (Almatы) Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya. 2013, 25-sentyabr. –S. 43–48.

10.  Oʻzbekistonda islomshunoslikka oid fanlarni oʻqitishning maʼnaviy-maʼrifiy asoslari (Toshkent islom universiteti misolida) // “Islomshunoslikning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari. – T: TIU, 2013. – B.125-129.

11. Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii, Kazaxstan, Almatы, 2013 g. C.43-48.

12.  Islom ulamolari nigohida imom at-Tahoviyning siymosi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 1. – B. 23-28.

13.  “Xizb at-Taxrir al-islamiya” i “Axl as-sunna va-l-djamaa”: prinsipы i teologicheskiye razlichiya // Paradigms of knowledge. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. 2014. – № 3. – S. 34-42;

14.   “Hizb at-Tahrir”dagi yot gʻoyalar va taqdir masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 12-18.

15. Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi. – T.,  2015.  - 76 b.

16.  Iskrennee otnosheniye k pravitelyu v islame // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal “Sotsiosfera”. – Rossiya, Penza, 2015. – № 2. – S. 28-33.

17.   Abu Jaʼfar Tahoviy eʼtiqodiy qarashlarining hanafiylik aqidasida tutgan oʻrni // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2016. – № 3. – B. 65-71.

18.   Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30.

19.   Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16.

20.  Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii. Kazaxstan, Almatы, 2013. – C. 43-48.

21.   Globallashuv jarayonida hanafiya sunniylik taʼli­motining ahamiyati // “Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2014. – 216-220 bet.

22.   Slovo o kredo musulmanina // “Religiya-nauka-obщestvo”: problemы i perspektivы vzaimodeystviya. Mejdunarodnaya konferensiya. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. –Chexiya, Praga. 2014. – S. 21-29.

23.   Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches Mejdunarodnaya konferensiya. Chexiya, Praga, 2016. – S. 86-91.

24.   Aqida ilmiga taʼrif va uning xususiyatlari // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 28-34.

25.  Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi: Monografiya. – T: [[Movarounnahr]], 2015. – 75 bet.

26.  Aqidaviy asarlar nomlanishining tadrijiy bos­qichlari // SamDU ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2015. – № 2. – B. 45-49.

27.   Reaksionnыe idei ekstremistskix veroucheniy // Teoreticheskiy jurnal “Credo new”, Rossiya, S-Peterburg, №3, 2015. – S. 222-231.

28.   Hanafiya taʼlimotini asossiz ayblardan himoya qilishdagi aqidaviy kurashlar // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2016. – № 2. – B. 68-71.

29.   Istoriya naimenovaniya teologicheskoy nauki (ʻilm  al-ʻakida) “kalamom” // Rossiya i musulmanskiy mir (Rossiyskaya Federatsiya) byulleten. – [[Moskva]],  2016. – № 5. – S. 160-173.

30.   An Overview of Opinions of the Scholars in relation to Hanafi School // Theoretical &amp; Applied Science (Lancaster, USA). 2016. – № 4. – P. 149-152.

31.   Islomda ulamolar qadri // Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2016. – B. 319-323.

32.   Yurtga qarshi chiqish – oʻz diniga qarshi chiqishdir // Yoshlarda mafuraviy immunitetni mustahkamlashning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. – T: TIU, 2016. – B. 173-175.

33.    Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches (Chexiya Respublikasi) nomli konferensiya toʻplami. – Chexiya, 2016. –B. 86-91.

34.   Abu Jaʼfar Tahoviy ilmiy merosi va uning “Aqida” asari: Monografiya. – T: Hilol-nashr, 2017. – 192 b.

35.  Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179. 

36. Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30. (07.00.00 №17).

37. Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16. (07.00.00 №21).

38. Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179.

39. Evolution phases of the development of books on muslim belief in orthodox Islam // TIU ilmiy-tahliliy axboroti. –T., 2017. –№4. –B. 25-28.

40. Istoriya razvitiya “sxolasticheskoy teologii” (ʻilm al-kalam) // SamDU ilmiy axborotnoma. –Samarqand, 2017. –№ 6. –B. 33-38.

41. Valiylik taqvodorlar maqomi // Naqshbandiya  –  barcha zamonlar uchun zarur taʼlimot. Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Guliston: [[Guliston]] davalat universiteti, 2018. – B. 85-87.

42. Slovo ob odnoy iz tayn Allaxa // OʻzMU xabarlari. – Toshkent, 2018. - № 1/4/1. – B. 265-272.

43. Islomda sunniylikning shakllanish tarixi // Islom Ziyosi. – Toshkent: OʻzXIA, 2019. - № 1. – B. 38-42.

44. Otosheniye k voprosam dogmы vo vremena spodijnikov // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2019. – № 1. – S. 20-27.

45. Movaraunnahr mutakallimlari ilmiy merosi. Uslubiy qoʻllama. – Toshkent: [[Hilol-Nashr]], 2019. 86 b.

46. Sunnitskoye ucheniye. Metodicheskoye posobiye. -Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 93 b.

47. Sunnitskoye ucheniye. Uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 242 b.

48. [[Abu Mansur Moturidiy]] ilmiy faoliyatida hanafiylik taʼlimotining talqini // Islom tafakkuri ilmiy-maʼrifiy, diniy-madaniy, axborot nashri. – Toshkent: OʻzXIA, 2020. - № 2. – B. 23-27.

49. Interpretatsiya religioznыx terminov v dele propagandы radikalno-ekstremistskix grupp // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 1. – S. 48-57.

50. Komil inson shakllanishida eʼtiqodning ahamiyati // Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami (2020-yil, 21-aprel). – Toshkent: Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi nashriyot-matbaa birlashmasi, 2020. – B. 118-119.

51. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // Innovatsionnыe podxodы v sovremennoy nauke. sb. st. po materialam LXVII mejdunar. nauch.-prakt. konf. – № 7 (67). – M.: Internauka, 2020. – S.19-25.

52. Koran i atribut Allaxa rech (kalam) // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 2. – S. 39-46.

53. Polojeniye prorokov v Islame // International Journal of Research. –New Delhi. June. 2020. – R. 157-163.

54. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // I Mejdunarodnыy formu “Bogoslovskoye naslediye musulman Rossii” materialы nauchno-prakticheskix konferensiy foruma (13-19-oktyabrya 2019 g.) –Kazan: MeDDok. 2020. - S.193-197.

55. Kalam (akaid): uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2020.

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>4g4hgrq1kj30mlczabzyfnw0317qrq4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313951</id>
      <parentid>6313950</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:00:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313951</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11695" sha1="5i5j6ukhsagmj7h0c02ea4d2fqp0tcu" xml:space="preserve">'''Habibullo Sagdiyev''' – [[Sharqshunos]]-[[Filologiya|filolog]]-[[arabshunos]], tarix fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (''PhD''). 1975-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDSHI ([[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|TDSHU]]) Sharq filologiyasi fakultetining 1997-yil bitiruvchisi.

1992–1997-yillari ToshDSHI da talabalik davrida (1995–1996) [[Misr]]&lt;nowiki/&gt;ning “al-Azhar” universiteti tinglovchisi boʻlgan. 1997–1998-yillari Olimpiya shon-shuhrat muzeyi metodisti; 1998-2006-yillari harbiy zobitlik xizmati; 2006-2008-yillari SP OOO “Akva meridian” mehnat resurslari boʻyicha boʻlim menedjeri; 2007-2008-yillari “PLC” advokatlik firmasi kadrlar boʻlimi inspektori (oʻrindoshlik asosida); 2012-2014 yillari TIU qoshidagi Islomshunoslik ilmiy-tadqiqot markazi kichik ilmiy xodimi; 2014–2016 yy. TIU Islomshunoslik kafedrasi katta ilmiy xodim-izlanuvchisi, 2016-2017 katta oʻqituvchisi (oʻrindoshlik asosida); 2017-2018 yy. [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi]] &quot;Islom sivilizatsiyasini oʻrganish ICESCO&quot; kafedrasi dos. v.b. lavozimida va 2019-yildan to hozirga qadar shu kafedraning dotsent lavozimda toʻla hajmda ishlab kelmoqda.

'''Ilmiy yoʻnalishi –''' Islom tarixi va falsafasi, kalom ilmi, aqoid ilmi. 60 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Birnechta  monografiya va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Bir qancha xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

'''Asosiy ilmiy ishlari:'''

Tarix fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD). Dissertatsiya mavzusi: “Abu Jaʼfar Tahoviyning “Aqida” asari va uning sharhlari – hanafiylik taʼlimotiga oid manba”. – [[Toshkent]], 2017.

1. Sunnitskoye veroucheniye: Uchebnoye posobiye. – T: TIU, 2013. – 315 bet.

2. Islomda [[sunniylik]] eʼtiqodi va ektremizm // Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa Vazirligi Milliy gʻoya va mafkura ilmiy-amaliy markazi Qurolli Kuchlar tizimidagi tarbyaviy ishlar organlari hamda targʻibotchilar uchun uslubiy qoʻllanma. – T: Sano-standart nashriyoti, 2013. – B. 252-255.  

3. Ahli sunna val jamoa eʼtiqodida “jihod” tushunchasining talqini (ekstremistik oqimlarga raddiya) // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – [[Toshkent]], 2013. – № 1. – B. 54-57.

4. Islom ilohiyotida Allohni koʻrish masalasi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 1. – B. 42-45.

5. Nil diyorida yashagan hanafiy olim // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 3. – B. 16-19.

6. Hanafiya  taʼlimotida “istava” masalasining yoritilishi  // [[Imom al-Buxoriy|Imom Buxoriy]] saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2013. – № 3-4. – B. 188-191/260-262.

7. Al-Hakim as-Samarqandiyning “as-Savod al-Aʼzam” asari va Tahoviya aqidasi // [[Samarqand davlat universiteti|SamDU]] ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2013. – № 6. – B. 73-77.

8. Ahli sunna val jamoa va ibodiya taʼlimoti: ixtilof va ittifoq fikrlar // Polsha. Krakov shahri Yagelonskiy universiteti Arabshunoslik fakulteti tomonidan tashkillashtirilgan “Ibodiya taʼlimoti va huquqi” nomli xalqaro keonferensiya materiallari. 2013, 27-30-may.

9. “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” // Kazaxstan (Almatы) Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya. 2013, 25-sentyabr. –S. 43–48.

10.  Oʻzbekistonda islomshunoslikka oid fanlarni oʻqitishning maʼnaviy-maʼrifiy asoslari (Toshkent islom universiteti misolida) // “Islomshunoslikning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari. – T: TIU, 2013. – B.125-129.

11. Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii, Kazaxstan, Almatы, 2013 g. C.43-48.

12.  Islom ulamolari nigohida imom at-Tahoviyning siymosi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 1. – B. 23-28.

13.  “Xizb at-Taxrir al-islamiya” i “Axl as-sunna va-l-djamaa”: prinsipы i teologicheskiye razlichiya // Paradigms of knowledge. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. 2014. – № 3. – S. 34-42;

14.   “Hizb at-Tahrir”dagi yot gʻoyalar va taqdir masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 12-18.

15. Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi. – T.,  2015.  - 76 b.

16.  Iskrennee otnosheniye k pravitelyu v islame // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal “Sotsiosfera”. – Rossiya, Penza, 2015. – № 2. – S. 28-33.

17.   Abu Jaʼfar Tahoviy eʼtiqodiy qarashlarining hanafiylik aqidasida tutgan oʻrni // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2016. – № 3. – B. 65-71.

18.   Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30.

19.   Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16.

20.  Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii. Kazaxstan, Almatы, 2013. – C. 43-48.

21.   Globallashuv jarayonida hanafiya sunniylik taʼli­motining ahamiyati // “Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2014. – 216-220 bet.

22.   Slovo o kredo musulmanina // “Religiya-nauka-obщestvo”: problemы i perspektivы vzaimodeystviya. Mejdunarodnaya konferensiya. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. –Chexiya, Praga. 2014. – S. 21-29.

23.   Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches Mejdunarodnaya konferensiya. Chexiya, Praga, 2016. – S. 86-91.

24.   Aqida ilmiga taʼrif va uning xususiyatlari // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 28-34.

25.  Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi: Monografiya. – T: [[Movarounnahr]], 2015. – 75 bet.

26.  Aqidaviy asarlar nomlanishining tadrijiy bos­qichlari // SamDU ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2015. – № 2. – B. 45-49.

27.   Reaksionnыe idei ekstremistskix veroucheniy // Teoreticheskiy jurnal “Credo new”, Rossiya, S-Peterburg, №3, 2015. – S. 222-231.

28.   Hanafiya taʼlimotini asossiz ayblardan himoya qilishdagi aqidaviy kurashlar // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2016. – № 2. – B. 68-71.

29.   Istoriya naimenovaniya teologicheskoy nauki (ʻilm  al-ʻakida) “kalamom” // Rossiya i musulmanskiy mir (Rossiyskaya Federatsiya) byulleten. – [[Moskva]],  2016. – № 5. – S. 160-173.

30.   An Overview of Opinions of the Scholars in relation to Hanafi School // Theoretical &amp; Applied Science (Lancaster, USA). 2016. – № 4. – P. 149-152.

31.   Islomda ulamolar qadri // Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2016. – B. 319-323.

32.   Yurtga qarshi chiqish – oʻz diniga qarshi chiqishdir // Yoshlarda mafuraviy immunitetni mustahkamlashning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. – T: TIU, 2016. – B. 173-175.

33.    Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches (Chexiya Respublikasi) nomli konferensiya toʻplami. – Chexiya, 2016. –B. 86-91.

34.   Abu Jaʼfar Tahoviy ilmiy merosi va uning “Aqida” asari: Monografiya. – T: Hilol-nashr, 2017. – 192 b.

35.  Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179. 

36. Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30. (07.00.00 №17).

37. Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16. (07.00.00 №21).

38. Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179.

39. Evolution phases of the development of books on muslim belief in orthodox Islam // TIU ilmiy-tahliliy axboroti. –T., 2017. –№4. –B. 25-28.

40. Istoriya razvitiya “sxolasticheskoy teologii” (ʻilm al-kalam) // SamDU ilmiy axborotnoma. –Samarqand, 2017. –№ 6. –B. 33-38.

41. Valiylik taqvodorlar maqomi // Naqshbandiya  –  barcha zamonlar uchun zarur taʼlimot. Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Guliston: [[Guliston]] davalat universiteti, 2018. – B. 85-87.

42. Slovo ob odnoy iz tayn Allaxa // OʻzMU xabarlari. – Toshkent, 2018. - № 1/4/1. – B. 265-272.

43. Islomda sunniylikning shakllanish tarixi // Islom Ziyosi. – Toshkent: OʻzXIA, 2019. - № 1. – B. 38-42.

44. Otosheniye k voprosam dogmы vo vremena spodijnikov // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2019. – № 1. – S. 20-27.

45. Movaraunnahr mutakallimlari ilmiy merosi. Uslubiy qoʻllama. – Toshkent: [[Hilol-Nashr]], 2019. 86 b.

46. Sunnitskoye ucheniye. Metodicheskoye posobiye. -Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 93 b.

47. Sunnitskoye ucheniye. Uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 242 b.

48. [[Abu Mansur Moturidiy]] ilmiy faoliyatida hanafiylik taʼlimotining talqini // Islom tafakkuri ilmiy-maʼrifiy, diniy-madaniy, axborot nashri. – Toshkent: OʻzXIA, 2020. - № 2. – B. 23-27.

49. Interpretatsiya religioznыx terminov v dele propagandы radikalno-ekstremistskix grupp // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 1. – S. 48-57.

50. Komil inson shakllanishida eʼtiqodning ahamiyati // Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami (2020-yil, 21-aprel). – Toshkent: Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi nashriyot-matbaa birlashmasi, 2020. – B. 118-119.

51. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // Innovatsionnыe podxodы v sovremennoy nauke. sb. st. po materialam LXVII mejdunar. nauch.-prakt. konf. – № 7 (67). – M.: Internauka, 2020. – S.19-25.

52. Koran i atribut Allaxa rech (kalam) // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 2. – S. 39-46.

53. Polojeniye prorokov v Islame // International Journal of Research. –New Delhi. June. 2020. – R. 157-163.

54. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // I Mejdunarodnыy formu “Bogoslovskoye naslediye musulman Rossii” materialы nauchno-prakticheskix konferensiy foruma (13-19-oktyabrya 2019 g.) –Kazan: MeDDok. 2020. - S.193-197.

55. Kalam (akaid): uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2020.

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>5i5j6ukhsagmj7h0c02ea4d2fqp0tcu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313952</id>
      <parentid>6313951</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:00:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313952</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11694" sha1="3h8qzlqd27voocxhgtae10rc9plr1tb" xml:space="preserve">'''Habibullo Sagdiyev''' – [[Sharqshunos]]-[[Filologiya|filolog]]-[[arabshunos]], tarix fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (''PhD''). 1975-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDSHI ([[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|TDSHU]]) Sharq filologiyasi fakultetining 1997-yil bitiruvchisi.

1992–1997-yillari ToshDSHI da talabalik davrida (1995–1996) [[Misr]]&lt;nowiki/&gt;ning “al-Azhar” universiteti tinglovchisi boʻlgan. 1997–1998-yillari Olimpiya shon-shuhrat muzeyi metodisti; 1998-2006-yillari harbiy zobitlik xizmati; 2006-2008-yillari SP OOO “Akva meridian” mehnat resurslari boʻyicha boʻlim menedjeri; 2007-2008-yillari “PLC” advokatlik firmasi kadrlar boʻlimi inspektori (oʻrindoshlik asosida); 2012-2014 yillari TIU qoshidagi Islomshunoslik ilmiy-tadqiqot markazi kichik ilmiy xodimi; 2014–2016 yy. TIU Islomshunoslik kafedrasi katta ilmiy xodim-izlanuvchisi, 2016-2017 katta oʻqituvchisi (oʻrindoshlik asosida); 2017-2018 yy. [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi]] &quot;Islom sivilizatsiyasini oʻrganish ICESCO&quot; kafedrasi dos. v.b. lavozimida va 2019-yildan to hozirga qadar shu kafedraning dotsent lavozimda toʻla hajmda ishlab kelmoqda.

'''Ilmiy yoʻnalishi –''' Islom tarixi va falsafasi, kalom ilmi, aqoid ilmi. 60 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Birnechta  monografiya va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Bir qancha xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

== Asosiy ilmiy ishlari ==

Tarix fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD). Dissertatsiya mavzusi: “Abu Jaʼfar Tahoviyning “Aqida” asari va uning sharhlari – hanafiylik taʼlimotiga oid manba”. – [[Toshkent]], 2017.

1. Sunnitskoye veroucheniye: Uchebnoye posobiye. – T: TIU, 2013. – 315 bet.

2. Islomda [[sunniylik]] eʼtiqodi va ektremizm // Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa Vazirligi Milliy gʻoya va mafkura ilmiy-amaliy markazi Qurolli Kuchlar tizimidagi tarbyaviy ishlar organlari hamda targʻibotchilar uchun uslubiy qoʻllanma. – T: Sano-standart nashriyoti, 2013. – B. 252-255.  

3. Ahli sunna val jamoa eʼtiqodida “jihod” tushunchasining talqini (ekstremistik oqimlarga raddiya) // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – [[Toshkent]], 2013. – № 1. – B. 54-57.

4. Islom ilohiyotida Allohni koʻrish masalasi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 1. – B. 42-45.

5. Nil diyorida yashagan hanafiy olim // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 3. – B. 16-19.

6. Hanafiya  taʼlimotida “istava” masalasining yoritilishi  // [[Imom al-Buxoriy|Imom Buxoriy]] saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2013. – № 3-4. – B. 188-191/260-262.

7. Al-Hakim as-Samarqandiyning “as-Savod al-Aʼzam” asari va Tahoviya aqidasi // [[Samarqand davlat universiteti|SamDU]] ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2013. – № 6. – B. 73-77.

8. Ahli sunna val jamoa va ibodiya taʼlimoti: ixtilof va ittifoq fikrlar // Polsha. Krakov shahri Yagelonskiy universiteti Arabshunoslik fakulteti tomonidan tashkillashtirilgan “Ibodiya taʼlimoti va huquqi” nomli xalqaro keonferensiya materiallari. 2013, 27-30-may.

9. “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” // Kazaxstan (Almatы) Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya. 2013, 25-sentyabr. –S. 43–48.

10.  Oʻzbekistonda islomshunoslikka oid fanlarni oʻqitishning maʼnaviy-maʼrifiy asoslari (Toshkent islom universiteti misolida) // “Islomshunoslikning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari. – T: TIU, 2013. – B.125-129.

11. Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii, Kazaxstan, Almatы, 2013 g. C.43-48.

12.  Islom ulamolari nigohida imom at-Tahoviyning siymosi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 1. – B. 23-28.

13.  “Xizb at-Taxrir al-islamiya” i “Axl as-sunna va-l-djamaa”: prinsipы i teologicheskiye razlichiya // Paradigms of knowledge. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. 2014. – № 3. – S. 34-42;

14.   “Hizb at-Tahrir”dagi yot gʻoyalar va taqdir masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 12-18.

15. Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi. – T.,  2015.  - 76 b.

16.  Iskrennee otnosheniye k pravitelyu v islame // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal “Sotsiosfera”. – Rossiya, Penza, 2015. – № 2. – S. 28-33.

17.   Abu Jaʼfar Tahoviy eʼtiqodiy qarashlarining hanafiylik aqidasida tutgan oʻrni // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2016. – № 3. – B. 65-71.

18.   Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30.

19.   Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16.

20.  Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii. Kazaxstan, Almatы, 2013. – C. 43-48.

21.   Globallashuv jarayonida hanafiya sunniylik taʼli­motining ahamiyati // “Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2014. – 216-220 bet.

22.   Slovo o kredo musulmanina // “Religiya-nauka-obщestvo”: problemы i perspektivы vzaimodeystviya. Mejdunarodnaya konferensiya. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. –Chexiya, Praga. 2014. – S. 21-29.

23.   Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches Mejdunarodnaya konferensiya. Chexiya, Praga, 2016. – S. 86-91.

24.   Aqida ilmiga taʼrif va uning xususiyatlari // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 28-34.

25.  Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi: Monografiya. – T: [[Movarounnahr]], 2015. – 75 bet.

26.  Aqidaviy asarlar nomlanishining tadrijiy bos­qichlari // SamDU ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2015. – № 2. – B. 45-49.

27.   Reaksionnыe idei ekstremistskix veroucheniy // Teoreticheskiy jurnal “Credo new”, Rossiya, S-Peterburg, №3, 2015. – S. 222-231.

28.   Hanafiya taʼlimotini asossiz ayblardan himoya qilishdagi aqidaviy kurashlar // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2016. – № 2. – B. 68-71.

29.   Istoriya naimenovaniya teologicheskoy nauki (ʻilm  al-ʻakida) “kalamom” // Rossiya i musulmanskiy mir (Rossiyskaya Federatsiya) byulleten. – [[Moskva]],  2016. – № 5. – S. 160-173.

30.   An Overview of Opinions of the Scholars in relation to Hanafi School // Theoretical &amp; Applied Science (Lancaster, USA). 2016. – № 4. – P. 149-152.

31.   Islomda ulamolar qadri // Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2016. – B. 319-323.

32.   Yurtga qarshi chiqish – oʻz diniga qarshi chiqishdir // Yoshlarda mafuraviy immunitetni mustahkamlashning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. – T: TIU, 2016. – B. 173-175.

33.    Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches (Chexiya Respublikasi) nomli konferensiya toʻplami. – Chexiya, 2016. –B. 86-91.

34.   Abu Jaʼfar Tahoviy ilmiy merosi va uning “Aqida” asari: Monografiya. – T: Hilol-nashr, 2017. – 192 b.

35.  Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179. 

36. Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30. (07.00.00 №17).

37. Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16. (07.00.00 №21).

38. Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179.

39. Evolution phases of the development of books on muslim belief in orthodox Islam // TIU ilmiy-tahliliy axboroti. –T., 2017. –№4. –B. 25-28.

40. Istoriya razvitiya “sxolasticheskoy teologii” (ʻilm al-kalam) // SamDU ilmiy axborotnoma. –Samarqand, 2017. –№ 6. –B. 33-38.

41. Valiylik taqvodorlar maqomi // Naqshbandiya  –  barcha zamonlar uchun zarur taʼlimot. Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Guliston: [[Guliston]] davalat universiteti, 2018. – B. 85-87.

42. Slovo ob odnoy iz tayn Allaxa // OʻzMU xabarlari. – Toshkent, 2018. - № 1/4/1. – B. 265-272.

43. Islomda sunniylikning shakllanish tarixi // Islom Ziyosi. – Toshkent: OʻzXIA, 2019. - № 1. – B. 38-42.

44. Otosheniye k voprosam dogmы vo vremena spodijnikov // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2019. – № 1. – S. 20-27.

45. Movaraunnahr mutakallimlari ilmiy merosi. Uslubiy qoʻllama. – Toshkent: [[Hilol-Nashr]], 2019. 86 b.

46. Sunnitskoye ucheniye. Metodicheskoye posobiye. -Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 93 b.

47. Sunnitskoye ucheniye. Uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 242 b.

48. [[Abu Mansur Moturidiy]] ilmiy faoliyatida hanafiylik taʼlimotining talqini // Islom tafakkuri ilmiy-maʼrifiy, diniy-madaniy, axborot nashri. – Toshkent: OʻzXIA, 2020. - № 2. – B. 23-27.

49. Interpretatsiya religioznыx terminov v dele propagandы radikalno-ekstremistskix grupp // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 1. – S. 48-57.

50. Komil inson shakllanishida eʼtiqodning ahamiyati // Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami (2020-yil, 21-aprel). – Toshkent: Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi nashriyot-matbaa birlashmasi, 2020. – B. 118-119.

51. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // Innovatsionnыe podxodы v sovremennoy nauke. sb. st. po materialam LXVII mejdunar. nauch.-prakt. konf. – № 7 (67). – M.: Internauka, 2020. – S.19-25.

52. Koran i atribut Allaxa rech (kalam) // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 2. – S. 39-46.

53. Polojeniye prorokov v Islame // International Journal of Research. –New Delhi. June. 2020. – R. 157-163.

54. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // I Mejdunarodnыy formu “Bogoslovskoye naslediye musulman Rossii” materialы nauchno-prakticheskix konferensiy foruma (13-19-oktyabrya 2019 g.) –Kazan: MeDDok. 2020. - S.193-197.

55. Kalam (akaid): uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2020.

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>3h8qzlqd27voocxhgtae10rc9plr1tb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313953</id>
      <parentid>6313952</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:01:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313953</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11685" sha1="dezrud2fsz0fmu6aisj76eenawm56qn" xml:space="preserve">'''Habibullo Sagdiyev''' – [[Sharqshunos]]-[[Filologiya|filolog]]-[[arabshunos]], tarix fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (''PhD''). 1975-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDSHI ([[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|TDSHU]]) Sharq filologiyasi fakultetining 1997-yil bitiruvchisi.

1992–1997-yillari ToshDSHI da talabalik davrida (1995–1996) [[Misr]]ning “al-Azhar” universiteti tinglovchisi boʻlgan. 1997–1998-yillari Olimpiya shon-shuhrat muzeyi metodisti; 1998-2006-yillari harbiy zobitlik xizmati; 2006-2008-yillari SP OOO “Akva meridian” mehnat resurslari boʻyicha boʻlim menedjeri; 2007-2008-yillari “PLC” advokatlik firmasi kadrlar boʻlimi inspektori (oʻrindoshlik asosida); 2012-2014 yillari TIU qoshidagi Islomshunoslik ilmiy-tadqiqot markazi kichik ilmiy xodimi; 2014–2016 yy. TIU Islomshunoslik kafedrasi katta ilmiy xodim-izlanuvchisi, 2016-2017 katta oʻqituvchisi (oʻrindoshlik asosida); 2017-2018 yy. [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi]] &quot;Islom sivilizatsiyasini oʻrganish ICESCO&quot; kafedrasi dos. v.b. lavozimida va 2019-yildan to hozirga qadar shu kafedraning dotsent lavozimda toʻla hajmda ishlab kelmoqda.

'''Ilmiy yoʻnalishi –''' Islom tarixi va falsafasi, kalom ilmi, aqoid ilmi. 60 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Birnechta  monografiya va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Bir qancha xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

== Asosiy ilmiy ishlari ==

Tarix fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD). Dissertatsiya mavzusi: “Abu Jaʼfar Tahoviyning “Aqida” asari va uning sharhlari – hanafiylik taʼlimotiga oid manba”. – [[Toshkent]], 2017.

1. Sunnitskoye veroucheniye: Uchebnoye posobiye. – T: TIU, 2013. – 315 bet.

2. Islomda [[sunniylik]] eʼtiqodi va ektremizm // Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa Vazirligi Milliy gʻoya va mafkura ilmiy-amaliy markazi Qurolli Kuchlar tizimidagi tarbyaviy ishlar organlari hamda targʻibotchilar uchun uslubiy qoʻllanma. – T: Sano-standart nashriyoti, 2013. – B. 252-255.  

3. Ahli sunna val jamoa eʼtiqodida “jihod” tushunchasining talqini (ekstremistik oqimlarga raddiya) // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – [[Toshkent]], 2013. – № 1. – B. 54-57.

4. Islom ilohiyotida Allohni koʻrish masalasi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 1. – B. 42-45.

5. Nil diyorida yashagan hanafiy olim // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 3. – B. 16-19.

6. Hanafiya  taʼlimotida “istava” masalasining yoritilishi  // [[Imom al-Buxoriy|Imom Buxoriy]] saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2013. – № 3-4. – B. 188-191/260-262.

7. Al-Hakim as-Samarqandiyning “as-Savod al-Aʼzam” asari va Tahoviya aqidasi // [[Samarqand davlat universiteti|SamDU]] ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2013. – № 6. – B. 73-77.

8. Ahli sunna val jamoa va ibodiya taʼlimoti: ixtilof va ittifoq fikrlar // Polsha. Krakov shahri Yagelonskiy universiteti Arabshunoslik fakulteti tomonidan tashkillashtirilgan “Ibodiya taʼlimoti va huquqi” nomli xalqaro keonferensiya materiallari. 2013, 27-30-may.

9. “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” // Kazaxstan (Almatы) Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya. 2013, 25-sentyabr. –S. 43–48.

10.  Oʻzbekistonda islomshunoslikka oid fanlarni oʻqitishning maʼnaviy-maʼrifiy asoslari (Toshkent islom universiteti misolida) // “Islomshunoslikning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari. – T: TIU, 2013. – B.125-129.

11. Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii, Kazaxstan, Almatы, 2013 g. C.43-48.

12.  Islom ulamolari nigohida imom at-Tahoviyning siymosi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 1. – B. 23-28.

13.  “Xizb at-Taxrir al-islamiya” i “Axl as-sunna va-l-djamaa”: prinsipы i teologicheskiye razlichiya // Paradigms of knowledge. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. 2014. – № 3. – S. 34-42;

14.   “Hizb at-Tahrir”dagi yot gʻoyalar va taqdir masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 12-18.

15. Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi. – T.,  2015.  - 76 b.

16.  Iskrennee otnosheniye k pravitelyu v islame // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal “Sotsiosfera”. – Rossiya, Penza, 2015. – № 2. – S. 28-33.

17.   Abu Jaʼfar Tahoviy eʼtiqodiy qarashlarining hanafiylik aqidasida tutgan oʻrni // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2016. – № 3. – B. 65-71.

18.   Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30.

19.   Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16.

20.  Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii. Kazaxstan, Almatы, 2013. – C. 43-48.

21.   Globallashuv jarayonida hanafiya sunniylik taʼli­motining ahamiyati // “Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2014. – 216-220 bet.

22.   Slovo o kredo musulmanina // “Religiya-nauka-obщestvo”: problemы i perspektivы vzaimodeystviya. Mejdunarodnaya konferensiya. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. –Chexiya, Praga. 2014. – S. 21-29.

23.   Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches Mejdunarodnaya konferensiya. Chexiya, Praga, 2016. – S. 86-91.

24.   Aqida ilmiga taʼrif va uning xususiyatlari // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 28-34.

25.  Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi: Monografiya. – T: [[Movarounnahr]], 2015. – 75 bet.

26.  Aqidaviy asarlar nomlanishining tadrijiy bos­qichlari // SamDU ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2015. – № 2. – B. 45-49.

27.   Reaksionnыe idei ekstremistskix veroucheniy // Teoreticheskiy jurnal “Credo new”, Rossiya, S-Peterburg, №3, 2015. – S. 222-231.

28.   Hanafiya taʼlimotini asossiz ayblardan himoya qilishdagi aqidaviy kurashlar // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2016. – № 2. – B. 68-71.

29.   Istoriya naimenovaniya teologicheskoy nauki (ʻilm  al-ʻakida) “kalamom” // Rossiya i musulmanskiy mir (Rossiyskaya Federatsiya) byulleten. – [[Moskva]],  2016. – № 5. – S. 160-173.

30.   An Overview of Opinions of the Scholars in relation to Hanafi School // Theoretical &amp; Applied Science (Lancaster, USA). 2016. – № 4. – P. 149-152.

31.   Islomda ulamolar qadri // Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2016. – B. 319-323.

32.   Yurtga qarshi chiqish – oʻz diniga qarshi chiqishdir // Yoshlarda mafuraviy immunitetni mustahkamlashning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. – T: TIU, 2016. – B. 173-175.

33.    Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches (Chexiya Respublikasi) nomli konferensiya toʻplami. – Chexiya, 2016. –B. 86-91.

34.   Abu Jaʼfar Tahoviy ilmiy merosi va uning “Aqida” asari: Monografiya. – T: Hilol-nashr, 2017. – 192 b.

35.  Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179. 

36. Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30. (07.00.00 №17).

37. Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16. (07.00.00 №21).

38. Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179.

39. Evolution phases of the development of books on muslim belief in orthodox Islam // TIU ilmiy-tahliliy axboroti. –T., 2017. –№4. –B. 25-28.

40. Istoriya razvitiya “sxolasticheskoy teologii” (ʻilm al-kalam) // SamDU ilmiy axborotnoma. –Samarqand, 2017. –№ 6. –B. 33-38.

41. Valiylik taqvodorlar maqomi // Naqshbandiya  –  barcha zamonlar uchun zarur taʼlimot. Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Guliston: [[Guliston]] davalat universiteti, 2018. – B. 85-87.

42. Slovo ob odnoy iz tayn Allaxa // OʻzMU xabarlari. – Toshkent, 2018. - № 1/4/1. – B. 265-272.

43. Islomda sunniylikning shakllanish tarixi // Islom Ziyosi. – Toshkent: OʻzXIA, 2019. - № 1. – B. 38-42.

44. Otosheniye k voprosam dogmы vo vremena spodijnikov // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2019. – № 1. – S. 20-27.

45. Movaraunnahr mutakallimlari ilmiy merosi. Uslubiy qoʻllama. – Toshkent: [[Hilol-Nashr]], 2019. 86 b.

46. Sunnitskoye ucheniye. Metodicheskoye posobiye. -Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 93 b.

47. Sunnitskoye ucheniye. Uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 242 b.

48. [[Abu Mansur Moturidiy]] ilmiy faoliyatida hanafiylik taʼlimotining talqini // Islom tafakkuri ilmiy-maʼrifiy, diniy-madaniy, axborot nashri. – Toshkent: OʻzXIA, 2020. - № 2. – B. 23-27.

49. Interpretatsiya religioznыx terminov v dele propagandы radikalno-ekstremistskix grupp // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 1. – S. 48-57.

50. Komil inson shakllanishida eʼtiqodning ahamiyati // Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami (2020-yil, 21-aprel). – Toshkent: Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi nashriyot-matbaa birlashmasi, 2020. – B. 118-119.

51. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // Innovatsionnыe podxodы v sovremennoy nauke. sb. st. po materialam LXVII mejdunar. nauch.-prakt. konf. – № 7 (67). – M.: Internauka, 2020. – S.19-25.

52. Koran i atribut Allaxa rech (kalam) // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 2. – S. 39-46.

53. Polojeniye prorokov v Islame // International Journal of Research. –New Delhi. June. 2020. – R. 157-163.

54. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // I Mejdunarodnыy formu “Bogoslovskoye naslediye musulman Rossii” materialы nauchno-prakticheskix konferensiy foruma (13-19-oktyabrya 2019 g.) –Kazan: MeDDok. 2020. - S.193-197.

55. Kalam (akaid): uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2020.

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>dezrud2fsz0fmu6aisj76eenawm56qn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313954</id>
      <parentid>6313953</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:01:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6313954</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11703" sha1="k3p4fv8dyq00irypsqznxn80ij7ja43" xml:space="preserve">'''Habibullo Sagdiyev''' – [[Sharqshunos]]-[[Filologiya|filolog]]-[[arabshunos]], tarix fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (''PhD''). 1975-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDSHI ([[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|TDSHU]]) Sharq filologiyasi fakultetining 1997-yil bitiruvchisi.

1992—1997-yillari ToshDSHI da talabalik davrida (1995–1996) [[Misr]]ning “al-Azhar” universiteti tinglovchisi boʻlgan. 1997—1998-yillari Olimpiya shon-shuhrat muzeyi metodisti; 1998—2006-yillari harbiy zobitlik xizmati; 2006-2008-yillari SP OOO “Akva meridian” mehnat resurslari boʻyicha boʻlim menedjeri; 2007-2008-yillari “PLC” advokatlik firmasi kadrlar boʻlimi inspektori (oʻrindoshlik asosida); 2012—2014-yillari TIU qoshidagi Islomshunoslik ilmiy-tadqiqot markazi kichik ilmiy xodimi; 2014—2016-yillarda TIU Islomshunoslik kafedrasi katta ilmiy xodim-izlanuvchisi, 2016—2017 katta oʻqituvchisi (oʻrindoshlik asosida); 2017—2018-yillarda [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi]] &quot;Islom sivilizatsiyasini oʻrganish ICESCO&quot; kafedrasi dos. v.b. lavozimida va 2019-yildan to hozirga qadar shu kafedraning dotsent lavozimda toʻla hajmda ishlab kelmoqda.

'''Ilmiy yoʻnalishi –''' Islom tarixi va falsafasi, kalom ilmi, aqoid ilmi. 60 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Birnechta  monografiya va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Bir qancha xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

== Asosiy ilmiy ishlari ==

Tarix fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD). Dissertatsiya mavzusi: “Abu Jaʼfar Tahoviyning “Aqida” asari va uning sharhlari – hanafiylik taʼlimotiga oid manba”. – [[Toshkent]], 2017.

1. Sunnitskoye veroucheniye: Uchebnoye posobiye. – T: TIU, 2013. – 315 bet.

2. Islomda [[sunniylik]] eʼtiqodi va ektremizm // Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa Vazirligi Milliy gʻoya va mafkura ilmiy-amaliy markazi Qurolli Kuchlar tizimidagi tarbyaviy ishlar organlari hamda targʻibotchilar uchun uslubiy qoʻllanma. – T: Sano-standart nashriyoti, 2013. – B. 252-255.  

3. Ahli sunna val jamoa eʼtiqodida “jihod” tushunchasining talqini (ekstremistik oqimlarga raddiya) // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – [[Toshkent]], 2013. – № 1. – B. 54-57.

4. Islom ilohiyotida Allohni koʻrish masalasi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 1. – B. 42-45.

5. Nil diyorida yashagan hanafiy olim // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 3. – B. 16-19.

6. Hanafiya  taʼlimotida “istava” masalasining yoritilishi  // [[Imom al-Buxoriy|Imom Buxoriy]] saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2013. – № 3-4. – B. 188-191/260-262.

7. Al-Hakim as-Samarqandiyning “as-Savod al-Aʼzam” asari va Tahoviya aqidasi // [[Samarqand davlat universiteti|SamDU]] ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2013. – № 6. – B. 73-77.

8. Ahli sunna val jamoa va ibodiya taʼlimoti: ixtilof va ittifoq fikrlar // Polsha. Krakov shahri Yagelonskiy universiteti Arabshunoslik fakulteti tomonidan tashkillashtirilgan “Ibodiya taʼlimoti va huquqi” nomli xalqaro keonferensiya materiallari. 2013, 27-30-may.

9. “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” // Kazaxstan (Almatы) Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya. 2013, 25-sentyabr. –S. 43–48.

10.  Oʻzbekistonda islomshunoslikka oid fanlarni oʻqitishning maʼnaviy-maʼrifiy asoslari (Toshkent islom universiteti misolida) // “Islomshunoslikning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari. – T: TIU, 2013. – B.125-129.

11. Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii, Kazaxstan, Almatы, 2013 g. C.43-48.

12.  Islom ulamolari nigohida imom at-Tahoviyning siymosi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 1. – B. 23-28.

13.  “Xizb at-Taxrir al-islamiya” i “Axl as-sunna va-l-djamaa”: prinsipы i teologicheskiye razlichiya // Paradigms of knowledge. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. 2014. – № 3. – S. 34-42;

14.   “Hizb at-Tahrir”dagi yot gʻoyalar va taqdir masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 12-18.

15. Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi. – T.,  2015.  - 76 b.

16.  Iskrennee otnosheniye k pravitelyu v islame // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal “Sotsiosfera”. – Rossiya, Penza, 2015. – № 2. – S. 28-33.

17.   Abu Jaʼfar Tahoviy eʼtiqodiy qarashlarining hanafiylik aqidasida tutgan oʻrni // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2016. – № 3. – B. 65-71.

18.   Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30.

19.   Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16.

20.  Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii. Kazaxstan, Almatы, 2013. – C. 43-48.

21.   Globallashuv jarayonida hanafiya sunniylik taʼli­motining ahamiyati // “Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2014. – 216-220 bet.

22.   Slovo o kredo musulmanina // “Religiya-nauka-obщestvo”: problemы i perspektivы vzaimodeystviya. Mejdunarodnaya konferensiya. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. –Chexiya, Praga. 2014. – S. 21-29.

23.   Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches Mejdunarodnaya konferensiya. Chexiya, Praga, 2016. – S. 86-91.

24.   Aqida ilmiga taʼrif va uning xususiyatlari // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 28-34.

25.  Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi: Monografiya. – T: [[Movarounnahr]], 2015. – 75 bet.

26.  Aqidaviy asarlar nomlanishining tadrijiy bos­qichlari // SamDU ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2015. – № 2. – B. 45-49.

27.   Reaksionnыe idei ekstremistskix veroucheniy // Teoreticheskiy jurnal “Credo new”, Rossiya, S-Peterburg, №3, 2015. – S. 222-231.

28.   Hanafiya taʼlimotini asossiz ayblardan himoya qilishdagi aqidaviy kurashlar // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2016. – № 2. – B. 68-71.

29.   Istoriya naimenovaniya teologicheskoy nauki (ʻilm  al-ʻakida) “kalamom” // Rossiya i musulmanskiy mir (Rossiyskaya Federatsiya) byulleten. – [[Moskva]],  2016. – № 5. – S. 160-173.

30.   An Overview of Opinions of the Scholars in relation to Hanafi School // Theoretical &amp; Applied Science (Lancaster, USA). 2016. – № 4. – P. 149-152.

31.   Islomda ulamolar qadri // Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2016. – B. 319-323.

32.   Yurtga qarshi chiqish – oʻz diniga qarshi chiqishdir // Yoshlarda mafuraviy immunitetni mustahkamlashning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. – T: TIU, 2016. – B. 173-175.

33.    Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches (Chexiya Respublikasi) nomli konferensiya toʻplami. – Chexiya, 2016. –B. 86-91.

34.   Abu Jaʼfar Tahoviy ilmiy merosi va uning “Aqida” asari: Monografiya. – T: Hilol-nashr, 2017. – 192 b.

35.  Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179. 

36. Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30. (07.00.00 №17).

37. Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16. (07.00.00 №21).

38. Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179.

39. Evolution phases of the development of books on muslim belief in orthodox Islam // TIU ilmiy-tahliliy axboroti. –T., 2017. –№4. –B. 25-28.

40. Istoriya razvitiya “sxolasticheskoy teologii” (ʻilm al-kalam) // SamDU ilmiy axborotnoma. –Samarqand, 2017. –№ 6. –B. 33-38.

41. Valiylik taqvodorlar maqomi // Naqshbandiya  –  barcha zamonlar uchun zarur taʼlimot. Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Guliston: [[Guliston]] davalat universiteti, 2018. – B. 85-87.

42. Slovo ob odnoy iz tayn Allaxa // OʻzMU xabarlari. – Toshkent, 2018. - № 1/4/1. – B. 265-272.

43. Islomda sunniylikning shakllanish tarixi // Islom Ziyosi. – Toshkent: OʻzXIA, 2019. - № 1. – B. 38-42.

44. Otosheniye k voprosam dogmы vo vremena spodijnikov // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2019. – № 1. – S. 20-27.

45. Movaraunnahr mutakallimlari ilmiy merosi. Uslubiy qoʻllama. – Toshkent: [[Hilol-Nashr]], 2019. 86 b.

46. Sunnitskoye ucheniye. Metodicheskoye posobiye. -Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 93 b.

47. Sunnitskoye ucheniye. Uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 242 b.

48. [[Abu Mansur Moturidiy]] ilmiy faoliyatida hanafiylik taʼlimotining talqini // Islom tafakkuri ilmiy-maʼrifiy, diniy-madaniy, axborot nashri. – Toshkent: OʻzXIA, 2020. - № 2. – B. 23-27.

49. Interpretatsiya religioznыx terminov v dele propagandы radikalno-ekstremistskix grupp // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 1. – S. 48-57.

50. Komil inson shakllanishida eʼtiqodning ahamiyati // Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami (2020-yil, 21-aprel). – Toshkent: Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi nashriyot-matbaa birlashmasi, 2020. – B. 118-119.

51. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // Innovatsionnыe podxodы v sovremennoy nauke. sb. st. po materialam LXVII mejdunar. nauch.-prakt. konf. – № 7 (67). – M.: Internauka, 2020. – S.19-25.

52. Koran i atribut Allaxa rech (kalam) // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 2. – S. 39-46.

53. Polojeniye prorokov v Islame // International Journal of Research. –New Delhi. June. 2020. – R. 157-163.

54. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // I Mejdunarodnыy formu “Bogoslovskoye naslediye musulman Rossii” materialы nauchno-prakticheskix konferensiy foruma (13-19-oktyabrya 2019 g.) –Kazan: MeDDok. 2020. - S.193-197.

55. Kalam (akaid): uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2020.

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>k3p4fv8dyq00irypsqznxn80ij7ja43</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313955</id>
      <parentid>6313954</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:02:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313955</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11718" sha1="gas73ibrluwsb0vbxa90yfgom6lf96e" xml:space="preserve">'''Habibullo Sagdiyev''' – [[Sharqshunos]]-[[Filologiya|filolog]]-[[arabshunos]], tarix fanlari boʻyicha [[falsafa]] doktori (''PhD''). 1975-yil Toshkent shahrida tugʻilgan. ToshDSHI ([[Toshkent davlat sharqshunoslik universiteti|TDSHU]]) Sharq filologiyasi fakultetining 1997-yil bitiruvchisi.

1992—1997-yillari ToshDSHI da talabalik davrida (1995–1996) [[Misr]]ning “al-Azhar” universiteti tinglovchisi boʻlgan. 1997—1998-yillari Olimpiya shon-shuhrat muzeyi metodisti; 1998—2006-yillari harbiy zobitlik xizmati; 2006-2008-yillari SP OOO “Akva meridian” mehnat resurslari boʻyicha boʻlim menedjeri; 2007-2008-yillari “PLC” advokatlik firmasi kadrlar boʻlimi inspektori (oʻrindoshlik asosida); 2012—2014-yillari TIU qoshidagi Islomshunoslik ilmiy-tadqiqot markazi kichik ilmiy xodimi; 2014—2016-yillarda TIU Islomshunoslik kafedrasi katta ilmiy xodim-izlanuvchisi, 2016—2017 katta oʻqituvchisi (oʻrindoshlik asosida); 2017—2018-yillarda [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi]] &quot;Islom sivilizatsiyasini oʻrganish ICESCO&quot; kafedrasi dos. v.b. lavozimida va 2019-yildan to hozirga qadar shu kafedraning dotsent lavozimda toʻla hajmda ishlab kelmoqda.

'''Ilmiy yoʻnalishi –''' Islom tarixi va falsafasi, kalom ilmi, aqoid ilmi. 60 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi. Birnechta  monografiya va oʻquv qoʻllanmalar muallifi. Bir qancha xalqaro ilmiy konferensiyalar ishtirokchisi.

== Asosiy ilmiy ishlari ==

Tarix fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD). Dissertatsiya mavzusi: “Abu Jaʼfar Tahoviyning “Aqida” asari va uning sharhlari – hanafiylik taʼlimotiga oid manba”. – [[Toshkent]], 2017.

1. Sunnitskoye veroucheniye: Uchebnoye posobiye. – T: TIU, 2013. – 315 bet.

2. Islomda [[sunniylik]] eʼtiqodi va ektremizm // Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa Vazirligi Milliy gʻoya va mafkura ilmiy-amaliy markazi Qurolli Kuchlar tizimidagi tarbyaviy ishlar organlari hamda targʻibotchilar uchun uslubiy qoʻllanma. – T: Sano-standart nashriyoti, 2013. – B. 252-255.  

3. Ahli sunna val jamoa eʼtiqodida “jihod” tushunchasining talqini (ekstremistik oqimlarga raddiya) // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – [[Toshkent]], 2013. – № 1. – B. 54-57.

4. Islom ilohiyotida Allohni koʻrish masalasi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 1. – B. 42-45.

5. Nil diyorida yashagan hanafiy olim // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2013. – № 3. – B. 16-19.

6. Hanafiya  taʼlimotida “istava” masalasining yoritilishi  // [[Imom al-Buxoriy|Imom Buxoriy]] saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2013. – № 3-4. – B. 188-191/260-262.

7. Al-Hakim as-Samarqandiyning “as-Savod al-Aʼzam” asari va Tahoviya aqidasi // [[Samarqand davlat universiteti|SamDU]] ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2013. – № 6. – B. 73-77.

8. Ahli sunna val jamoa va ibodiya taʼlimoti: ixtilof va ittifoq fikrlar // Polsha. Krakov shahri Yagelonskiy universiteti Arabshunoslik fakulteti tomonidan tashkillashtirilgan “Ibodiya taʼlimoti va huquqi” nomli xalqaro keonferensiya materiallari. 2013, 27-30-may.

9. “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” // Kazaxstan (Almatы) Mejdunarodnaya nauchno-prakticheskaya konferensiya. 2013, 25-sentyabr. –S. 43–48.

10.  Oʻzbekistonda islomshunoslikka oid fanlarni oʻqitishning maʼnaviy-maʼrifiy asoslari (Toshkent islom universiteti misolida) // “Islomshunoslikning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari. – T: TIU, 2013. – B.125-129.

11. Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii, Kazaxstan, Almatы, 2013 g. C.43-48.

12.  Islom ulamolari nigohida imom at-Tahoviyning siymosi // [[Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi|Toshkent islom universiteti]] ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 1. – B. 23-28.

13.  “Xizb at-Taxrir al-islamiya” i “Axl as-sunna va-l-djamaa”: prinsipы i teologicheskiye razlichiya // Paradigms of knowledge. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. 2014. – № 3. – S. 34-42;

14.   “Hizb at-Tahrir”dagi yot gʻoyalar va taqdir masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 12-18.

15. Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi. – T.,  2015.  - 76 b.

16.  Iskrennee otnosheniye k pravitelyu v islame // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal “Sotsiosfera”. – Rossiya, Penza, 2015. – № 2. – S. 28-33.

17.   Abu Jaʼfar Tahoviy eʼtiqodiy qarashlarining hanafiylik aqidasida tutgan oʻrni // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2016. – № 3. – B. 65-71.

18.   Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30.

19.   Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16.

20.  Istoriya rasprostraneniya xanafitskogo ucheniya v Sentralnoy Azii, Kazaxstan i ranniye xanafitskiye kadiyi regiona // “XII vekov razvitiya islamskoy nauki i kulturы v Kazaxstane” materialы mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii. Kazaxstan, Almatы, 2013. – C. 43-48.

21.   Globallashuv jarayonida hanafiya sunniylik taʼli­motining ahamiyati // “Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari” Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2014. – 216-220 bet.

22.   Slovo o kredo musulmanina // “Religiya-nauka-obщestvo”: problemы i perspektivы vzaimodeystviya. Mejdunarodnaya konferensiya. The science-publishing centre “Sociosphere-CZ”. –Chexiya, Praga. 2014. – S. 21-29.

23.   Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches Mejdunarodnaya konferensiya. Chexiya, Praga, 2016. – S. 86-91.

24.   Aqida ilmiga taʼrif va uning xususiyatlari // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2014. – № 3. – B. 28-34.

25.  Abu Jaʼfar at-Tahoviy hayoti va ilmiy merosi: Monografiya. – T: [[Movarounnahr]], 2015. – 75 bet.

26.  Aqidaviy asarlar nomlanishining tadrijiy bos­qichlari // SamDU ilmiy axborotnoma. – Samarqand, 2015. – № 2. – B. 45-49.

27.   Reaksionnыe idei ekstremistskix veroucheniy // Teoreticheskiy jurnal “Credo new”, Rossiya, S-Peterburg, №3, 2015. – S. 222-231.

28.   Hanafiya taʼlimotini asossiz ayblardan himoya qilishdagi aqidaviy kurashlar // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2016. – № 2. – B. 68-71.

29.   Istoriya naimenovaniya teologicheskoy nauki (ʻilm  al-ʻakida) “kalamom” // Rossiya i musulmanskiy mir (Rossiyskaya Federatsiya) byulleten. – [[Moskva]],  2016. – № 5. – S. 160-173.

30.   An Overview of Opinions of the Scholars in relation to Hanafi School // Theoretical &amp; Applied Science (Lancaster, USA). 2016. – № 4. – P. 149-152.

31.   Islomda ulamolar qadri // Dinshunoslik fanining metodologiyasi, yondashuvi va uslubiyatini takomillashtirishning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy seminar materiallari, – T: TIU, 2016. – B. 319-323.

32.   Yurtga qarshi chiqish – oʻz diniga qarshi chiqishdir // Yoshlarda mafuraviy immunitetni mustahkamlashning dolzarb masalalari. Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami. – T: TIU, 2016. – B. 173-175.

33.    Protivorechivoye veroucheniye zabludщix grupp // Modern philosophic paradigms: interrelation of traditions and innovative approaches (Chexiya Respublikasi) nomli konferensiya toʻplami. – Chexiya, 2016. –B. 86-91.

34.   Abu Jaʼfar Tahoviy ilmiy merosi va uning “Aqida” asari: Monografiya. – T: Hilol-nashr, 2017. – 192 b.

35.  Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179. 

36. Tahoviy “Aqida” asarining sharhlarida imon masalasi // Imom Buxoriy saboqlari maʼnaviy-maʼrifiy, ilmiy-adabiy jurnali. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 26-30. (07.00.00 №17).

37. Moziydan ziyo taratgan muhim manba // Toshkent islom universiteti ilmiy-tahliliy axboroti. – Toshkent, 2017. – № 1. – B. 13-16. (07.00.00 №21).

38. Milliy mafkura rivojida sogʻlom eʼtiqod oʻrni // Ozod va obod yurt bunyodkori. Konferensiya materiallari toʻplami. – T: TIU, 2017. – B. 175-179.

39. Evolution phases of the development of books on muslim belief in orthodox Islam // TIU ilmiy-tahliliy axboroti. –T., 2017. –№4. –B. 25-28.

40. Istoriya razvitiya “sxolasticheskoy teologii” (ʻilm al-kalam) // SamDU ilmiy axborotnoma. –Samarqand, 2017. –№ 6. –B. 33-38.

41. Valiylik taqvodorlar maqomi // Naqshbandiya  –  barcha zamonlar uchun zarur taʼlimot. Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Guliston: [[Guliston]] davalat universiteti, 2018. – B. 85-87.

42. Slovo ob odnoy iz tayn Allaxa // OʻzMU xabarlari. – Toshkent, 2018. - № 1/4/1. – B. 265-272.

43. Islomda sunniylikning shakllanish tarixi // Islom Ziyosi. – Toshkent: OʻzXIA, 2019. - № 1. – B. 38-42.

44. Otosheniye k voprosam dogmы vo vremena spodijnikov // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2019. – № 1. – S. 20-27.

45. Movaraunnahr mutakallimlari ilmiy merosi. Uslubiy qoʻllama. – Toshkent: [[Hilol-Nashr]], 2019. 86 b.

46. Sunnitskoye ucheniye. Metodicheskoye posobiye. -Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 93 b.

47. Sunnitskoye ucheniye. Uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2019. 242 b.

48. [[Abu Mansur Moturidiy]] ilmiy faoliyatida hanafiylik taʼlimotining talqini // Islom tafakkuri ilmiy-maʼrifiy, diniy-madaniy, axborot nashri. – Toshkent: OʻzXIA, 2020. - № 2. – B. 23-27.

49. Interpretatsiya religioznыx terminov v dele propagandы radikalno-ekstremistskix grupp // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 1. – S. 48-57.

50. Komil inson shakllanishida eʼtiqodning ahamiyati // Dinshunoslikning dolzarb muammolari” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari toʻplami (2020-yil, 21-aprel). – Toshkent: Oʻzbekiston xalqaro islom akademiyasi nashriyot-matbaa birlashmasi, 2020. – B. 118-119.

51. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // Innovatsionnыe podxodы v sovremennoy nauke. sb. st. po materialam LXVII mejdunar. nauch.-prakt. konf. – № 7 (67). – M.: Internauka, 2020. – S.19-25.

52. Koran i atribut Allaxa rech (kalam) // Nauchno-metodicheskiy i teoreticheskiy jurnal Sotsiosfera. – Rossiya, Penza, 2020. – № 2. – S. 39-46.

53. Polojeniye prorokov v Islame // International Journal of Research. –New Delhi. June. 2020. – R. 157-163.

54. Osobennosti dogmaticheskogo bogosloviya v traditsionnom (sunnizm) Islame // I Mejdunarodnыy formu “Bogoslovskoye naslediye musulman Rossii” materialы nauchno-prakticheskix konferensiy foruma (13-19-oktyabrya 2019 g.) –Kazan: MeDDok. 2020. - S.193-197.

55. Kalam (akaid): uchebnoye posobiye. Toshkent: Hilol-Nashr, 2020.

== Manbalar ==
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>gas73ibrluwsb0vbxa90yfgom6lf96e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vyetnam imperiyasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>863595</id>
    <revision>
      <id>6313989</id>
      <parentid>5123989</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:43:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JavohirSaydinov</username>
        <id>312790</id>
      </contributor>
      <origin>6313989</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12378" sha1="3qxxf53jv1zpcdm1e309db29a8gi15q" xml:space="preserve">{{Tarixiy davlat}}
{{История Вьетнама}}'''Vyetnam imperiyasi''' ( {{Lang-vi|Đế quốc Việt Nam 帝國越南}} ) Ikkinchi Jahon urushi oxirida [[Vyetnam]]da qisqa muddat mavjud boʻlgan yaponparast qo'g'irchoq davlat edi [[Ikkinchi jahon urushi|.]]

== Oldingi davr ==
[[Fransiya kampaniyasi|Fransiya qulaganidan ko'p o'tmay,]] Vichi Fransiyadan boshqariladigan fransuz Hindixitoy ma'muriyati [[Yaponiya imperiyasi|Yaponiyaga]] o'z hududining shimoliy qismini egallashga ruxsat berdi. Mamlakatda Yaponiya va Vichi maʼmuriyati oʻrtasida “qoʻshma protektorat” oʻrnatildi.

Yaponiya Hindi-Xitoyni bosib olgach, dastlab ehtiyotkorlik bilan Fransiya maʼmuriyati bilan birga ziddiyatlardan qochishga harakat qildi va 1942 yildan boshlab mahalliy aholi oʻrtasida Panosiyo gʻoyalarini keng va agressiv targʻib qila boshladi, Yaponiyadan umidvor boʻlgan turli millatchi guruhlar va tashkilotlarni oʻz tomoniga tortdi. Vyetnam mustaqilligi uchun mustamlakachilikka qarshi kurashda muvaffaqiyatga erishishga yordam berish. Shu ijtimoiy asosda yaponlarning yordami bilan Buyuk Vyetnam milliy sotsialistik partiyasi, Buyuk Vyet xalq hukumati partiyasi va boshqalar tuzildi.1942-1943 yillarda Yaponiyaning faol yordami bilan Kao Dai va Xoa Xao siyosiy. diniy oqimlar esa o'z faoliyatini kuchaytirdi. Yaponiya qo'mondonligi Fransiyaga qarshi davlat to'ntarishini amalga oshirish va o'zlarining qo'g'irchoq hukumatini yaratish uchun Vyetnamdagi barcha yaponparast guruhlarni va alohida o'ng qanot rahbarlarini (Tran Chong Kim, Ngo Dinh Diem va boshqalar) birlashtirish yo'lini davom ettirdi.{{manba kerak|7|08|2009}} .

Yaponiyaparast kuchlarning faoliyatiga Ikkinchi Jahon urushi boshlanishi bilan mustamlaka ma'muriyati [[Vetnam ishchilar partiyasi|Hindixitoy Kommunistik partiyasini]] jiddiy ravishda zaiflashtirish uchun yordam berdi. CPIKning ko'plab tashkilotlari yo'q qilindi. Partiya Markaziy Qo'mitasini to'liq mag'lubiyatdan qutqarish{{manba kerak|7|08|2009}}, 1939-yil oxiridan boshlab uning qarorgohi [[Xoshimin|Saygondan]] Shimoliy Vyetnamga, soʻngra Shimoliy Vyetnam Yaponiya tomonidan bosib olingandan soʻng bir muddat Janubiy Xitoyga koʻchirildi. 1941 yil 19 mayda Jingsi shahrida (Janubiy Xitoy) XKP va Vatanni qutqarish bo'yicha birinchi tashkilotlar vakillarining yig'ilishida Vyetnam mustaqilligi uchun kurash ligasi ( Vyetnam Minh ) tuzilganligi e'lon qilindi. . Vyet-Bak Vet-Min uchun faoliyat markaziga aylandi.

1945 yil boshiga kelib, Yaponiya qurolli kuchlari bir necha jiddiy muvaffaqiyatsizliklarga uchradi. Filippin orollaridagi mag'lubiyat yapon qo'mondonligini chalkashtirib yubordi. Vaziyat urushni o'tkazishning yangi rejalarini ishlab chiqishni talab qildi. Bunday vaziyatda yapon bosqinchi kuchlari 1945-yil 9-martda Hindixitoyda davlat toʻntarishi uyushtirib, Fransiya maʼmuriyatini tugatdi. Besh yillik ishg'ol davomida jangovar qobiliyatini yo'qotgan fransuz qo'shinlari{{manba kerak|7|08|2009}} ko'pincha itoatkorlik bilan qurollarini topshirdi. Faqat bir nechta bo'linmalar Yaponiya kordonlari orqali Xitoy chegarasigacha jang qila oldi.

== Vyetnam imperiyasi ==
Vyetnamliklarni qo'llab-quvvatlash uchun Yaponiya Vyetnam ustidan hokimiyatni [[Nguyenlar|Nguyen sulolasining]] qonuniy vakillariga qaytarib berayotganini e'lon qildi va 1945 yil 11 mart sanasida Bao Dai qayta tiklanishi e'lon qilindi (shubhasiz, bu juda tez sodir bo'lishi mumkin edi. Bao Dai va Yaponiyaning dastlabki kelishuvi o'rtasida kelishuv mavjud edi), u 1884 yil 6 iyun sanasidagi shartnomani denonsatsiya qilishni e'lon qildi.{{manba kerak|7|08|2009}} Vyetnamni Fransiya mustamlakasiga aylantirdi. To'ntarishdan keyin darhol Yaponiya tomon yo'naltirilgan Vyetnam millatchi kuchlari yashiringan joylaridan chiqib, o'z faoliyatini kuchaytirdilar. Mustaqillik va yapon “ozodchilari”ni katta ishtiyoq bilan qarshi oldilar. 17 aprel sanasida o'ng qanot yaponparast millatchilardan biri Chan Chong Kim boshchiligida yangi ilk vazirlar mahkamasi tuzildi.

1945 yil 9-12 mart sanalarida Tison shahrida ( Baknin provinsiyasi) CPIK Markaziy Qo‘mitasi byurosining kengaytirilgan plenumi bo‘lib o‘tdi, unda mamlakatdagi mavjud siyosiy holatlarga baho berildi va urush taktikasi belgilab chiqildi. Yangi sharoitlarda partiya 1940-yildan 1945-yilning martigacha qo‘llanilgan “Yaponiyaliklar va fransuzlar!” shiori o‘rniga “Yaponiyalik fashistlar barbod! &quot;.Hindixitoyda kommunistik tuzum oʻrnatish uchun kurashni boshlash va umumiy qoʻzgʻolonga tayyorgarlik koʻrish toʻgʻrisida qarorlar qabul qilindi. Shimoliy Vyetnamdagi partizan bo'linmalariga yapon to'ntarishiga qarshilik ko'rsatish niyatida bo'lmagan fransuz armiyasi va xavfsizlik armiyasining (fransuzlar tomonidan tashkil etilgan Vyetnam yordamchilari) izolyatsiya qilingan garnizonlari va postlarini qurolsizlantirish buyurildi. Ushbu operatsiyalarning ba'zilari muvaffaqiyatli bo'ldi: fransuzlar nafaqat ruhiy tushkunlikka tushib, jang qilishni xohlamadilar, balki hatto ular yaponlarga emas, balki vyetnamliklarga qurol berishni ustun ko'rdilar.

Bu davrning o'ziga xos xususiyati shundaki, 9 mart sanasidan so`ng Vyetnam Shimoliy Vyetnam ustidan harbiy nazoratni qo'lga kiritgan edi.{{manba kerak|7|08|2009}} . Buni qilish qiyin emas edi. Toʻntarish vaqtida fransuzlarni toʻliq magʻlub etgan yaponlar faqat eng muhim strategik yoʻllar va shaharlarni o`z nazoralariga oldilar. Vyetnamning qolgan qismi aslida hech kimga tegishli emas edi. Fransiya postlari va garnizonlari Vet Min bilan hamkorlik qilishga rozi boʻlgan bir nechta holatlar ma'lum{{manba kerak|7|08|2009}}, lekin bu hamkorlikni o'rnatish qiyin edi, chunki Vyetnam qo'shinlari hali yaponiyaliklar bilan ochiq jangga kira olmadilar va fransuzlar o'rmonda vyetnamliklar bilan yashirinishga rozi bo'lmadilar.Ular uchun qulayroq boʻlgan yo`l bu - Xitoyga borish edi{{manba kerak|7|08|2009}} .

1945 yil 15-20 aprel sanalarida Khiepoa grafligida ( Bak Giang viloyati) Vet Minning harbiy-inqilobiy konferentsiyasi bo`lib o`tdi, unda umumiy qo'zg'olonga tayyorgarlik ko'rish rejalari ko`rib chiqildi. Konferentsiyada mahalliy hokimiyat organlari: xalq komitetlari va ozodlik komitetlarini tuzish so`raldi. 1945 yil maydagi konferentsiya qaroriga binoan Vetnamning barcha qurolli kuchlari yagona Vyetnam ozodlik armiyasiga birlashtirildi. Mahalliy xalq qoʻmitalari dastlab Vyetnam ozodlik armiyasi tomonidan tayinlangan, undan so`ng ularning yordami bilan Vatanni qutqarish tashkilotlari tashkil etilgan. Shimoliy Vetnam Harbiy inqilobiy qo'mitasi ham tuzildi.

1945 yil 4 may sanasida Chan Chong Kim boshchiligidagi hukumat birinchi marta [[Xyue|Xyuda]] uchrashishdi. Uning birinchi qadamlaridan biri shimoliy (Dai '''Viet''' ) va janubiy ( '''Anus''' ) qadimiy nomlarini birlashtirgan holda, &quot;Vyetnam&quot; so'zini mamlakat nomi sifatida belgilash edi.{{manba kerak|7|08|2009}} Fransuzlar tomonidan Kochin Xitoy mustamlakasi va Tonkin va Annam protektoratlariga bo'lingan Vetnamni hududiy birlashtirish bo'yicha ishlar ham boshlandi. Yaponiya rasmiylariga bu fikr unchalik yoqmadi.{{manba kerak|7|08|2009}}, ammo umumiy vaziyat shunday ediki, ular vyetnamliklarning qo'llab-quvvatlashini yo'qota olmadilar.{{manba kerak|7|08|2009}}, shuning uchun ular Tonkin va Annam hududlari ustidan nazoratni Kim hukumatiga o'tkazishga rozi bo'lishdi va faqat strategik ahamiyatga ega [[Xanoy]], [[Xayfon]] va [[Danang|Da Nang]] shaharlari ustidan nazoratni qoldirdilar. Shu bilan birga, Janubiy Vyetnam, Fransiya hukmronligi davridagi Cochin Xitoy kabi, to'g'ridan-to'g'ri Yaponiya nazorati ostida qoldi.

1945 yil 4 iyun sanasida Shimoliy Vyetnamning oltita provinsiyasida ( Kao Ban, Bak Kan, Lang Son, Tainguyen, Tuen Kuang va Xa Giang ) markazi boʻlgan Tan Chao shahrida ( Tuyen Kuang viloyati) joylashgan yagona ozod qilingan hudud paydo bo'ldi., avgust oyiga kelib o'z ta'sirini Qizil daryolarning quyi va o'rta deltasining bir qator viloyatlariga kengaytirdi.

Vyetnam imperiyasi hukumati tashabbusi ortidan boshlangan muzokaralarda yaponlar dastlab yon berishni istamadi, ammo umumiy vaziyat ularni iyun va iyul oylarida Vyetnamni hududiy birlashtirish yo'lidagi keyingi qadamlarga rozi bo'lishga majbur qildi. 16 iyun sanasida  Bao Dai birlashish to'g'risida farmon chiqardi; 29 iyunda Yaponiyaning Hindxitoy general-gubernatori Tsuchixashi 1 iyuldan boshlab turli funktsiyalarni Yaponiya ma'muriyatidan hukumatlarga o'tkazish to'g'risida bir qator farmonlarni imzolay boshladi. Vyetnam, Laos va Kambodja. Iyul oyida Yaponiya hukmronligidagi Janubiy Vyetnamda birlashishga tayyorgarlik harakatlari boshlandi; biroq u &quot;agar Yaponiya urushda mag'lub bo'lsa, Vyetnamni qayta birlashtirish imkonsiz bo'lib qoladi&quot; degan targ'ibot bilan birga olib borildi. Bu orada Markaziy va Janubiy Vetnamda partizanlar urushi kuchaydi.{{manba kerak|7|08|2009}} va ozodlik harakati{{manba kerak|7|08|2009}} .

13 iyul sanasida Chan Chong Kim Tsuchixashi bilan bevosita muzokaralar o‘tkazish uchun Xanoyga keldi. U 20 iyuldan boshlab [[Xanoy]], [[Xayfon]] va [[Danang|Da Nangni]] Vyetnam imperiyasi hukumati nazorati ostiga o'tkazishga rozi bo'ldi. Undan tashqari, 8 avgust kuni [[Xoshimin|Saygonda]] Janubiy Vetnam bilan qayta yana birlashish marosimi bo'lib o'tishiga qaror qilindi.

1945 yil 26 iyulda ittifoqchilar Yaponiyaning so'zsiz taslim bo'lishini talab qilib turib oldilar, [[Potsdam deklaratsiyasi]]ni qabul qildilar. Yaponiya urushda g'alaba qozona olmasligi aniq edi. Kollaboratsionizm uchun mumkin boʻlgan jazo qo'rquvi Chan Chong Kim va Bao Dayning ko'plab potentsial tarafdorlarini qo'rqitdi, ularning hokimiyati hajmi tez pasayishni boshladi. Avgust oyi boshida boʻlib oʻtgan yigʻilishlarda hukumatning isteʼfoga chiqishi va hatto hokimiyatni Vyetnam Minga oʻtkazish masalasi muhokama qilingan.{{manba kerak|7|08|2009}} . 7 avgust kuni Chan Chong Kim hukumati iste'foga chiqadi. Bao Dai undan yangi hukumat tuzishi haqida so'raydi, ammo urushning tugashi buni imkonsiz qildi. SSSRning Yaponiyaga qarshi urushga kirishi, [[Xirosima va Nagasakining atom bombalari|Xirosima va Nagasakiga atom bombasi portlashi]] yaponlarni hamma narsadan voz kechishga olib keladi va Vyetnamning hududiy birlashishiga rozi bo'lishdan boshqa iloji qolmadi.
[[Fayl:Le_rendez-vous_politique_pro-japonais_à_Hanoï_après_le_coup_d'état_du_9_mars_1945.jpg|thumb|300x300px| 1945-yil 9-martdagi davlat to‘ntarishidan keyin Xanoyda Yaponiya tarafdorlari mitingi]]

== Avgust inqilobi ==
1945 yil 13-15 avgustda Tanchaoda CPIK konferentsiyasi bo'lib o'tdi, u Vyetnamda umumiy xalq qo'zg'olonini boshlashga qaror qildi. 16 avgust kuni Tanchao shahrida Vet Min fronti Milliy kengashi yig'ilib, u umumiy qo'zg'olon boshlash to'g'risidagi qarorni ma'qulladi va [[Ho Chi Minh|Xo Chi Min]] boshchiligidagi Vyetnam Milliy ozodlik qo'mitasini (Muvaqqat hukumat) sayladi. 10 kun ichida avgust inqilobi butun mamlakat bo'ylab g'alaba erishdi: 19 avgust Xanoyda, 23 avgust Xyuda, 25 avgust Saygonda.

== Vetnam imperiyasining qulashi ==
Taslim bo'lish ma'naviy jihatdan buzilib, Vetnamdagi yapon harbiylari va fuqarolik xodimlari sodir bo'layotgan voqealarga qarshilik masalasida ikkiga bo'lingan. Ba'zilar Vet Minni qo'llab-quvvatlay boshladilar, siyosiy mahbuslarni ozod qildilar va Vet Min qurolli kuchlariga qurol topshirdi, boshqalari (ular orasida ko'plab yuqori martabali zobitlar) Chan Chong Kimni qo'llab-quvvatlashga va kommunistlarga qarshi kurashda o'z qo'shinlaridan foydalanishga qaror qilishdi.{{manba kerak|7|08|2009}} . Chan Chong Kim vaziyatni o'z qo'liga olishga harakat qildi, ammo bunga erisha olmadi. 21 avgustda Yaponiya rasman sulh e'lon qildi va 1945 yil 25 avgustda imperator Bao Day taxtdan voz kechdi. Vetnam imperiyasi o'z faoliyatini to'xtatdi.

1945-yil 2-sentabrda [[Ho Chi Minh|Xo Shi Minning]] Muvaqqat hukumati nomidan Xanoyda boʻlib oʻtgan 500 ming kishilik mitingda Vetnam Demokratik Respublikasining e'lon qilinishi munosabati bilan Mustaqillik Deklaratsiyasini eʼlon qildi. Fransiya o'z mustamlakalarini yo'qotishni qabul qilishni istamaganligi sababli, Hindixitoyga qo'shin yubordi. “Qarshilik urushi” boshlandi.

== Adabiyotlar ==

* “Sharq tarixi” 6 jildlik. V jild. “Sharq hozirgi zamonda (1914-1945)”, kitob. 2. - M .: &quot;Sharq adabiyoti&quot; RAS nashriyoti, 2006 yil. — ISBN 5-02-018500-0
* ''I. V. Mozheiko.'' G'arbiy shamol - ochiq havo. - M.: AST, 2001 yil. — ISBN 5-17-005862-4</text>
      <sha1>3qxxf53jv1zpcdm1e309db29a8gi15q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mirzo Muhammad Arshad</title>
    <ns>0</ns>
    <id>877859</id>
    <revision>
      <id>6314068</id>
      <parentid>4210376</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:15:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>6314068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4636" sha1="ajxp8cwhgwjun3m8jhq5u4on3j0pz6m" xml:space="preserve">=== Mirzo Muhammad Arshad (1616-1701). ===
Mirzo Muhammad Arshad Ali Akbar o‘g‘li bo‘lib, u 1616 yilda Hirotning yaqinida joylashgan Barnobod shahrida tug‘ilgan edi. Arshadning oilasi o‘z davrining o‘qimishli oilalaridan hisoblanib, undan keyinchalik ham bir qator taniqli yozuvchilar etishib chiqqan. SHuning bilan birga, Mirzo Muhammad Arshad mashhur barnobodiy mirzolar sulolasi orasidan chiqqan eng isteʼdodli shaxs sifatida tan olinadi.

Arshad musiqada ham isteʼdod sohibi bo‘lgan o‘z zamonasining taniqli madaniyat arboblaridan bo‘lib, Barnobod hokimi Hasanxon SHomlu tomonidan qo‘llab-quvvatlab turilgan.

Muhammad Arshad o‘z davrining mohir [[Xattotlik|xattoti]] sifatida ham shuhrat qozongan. Bu mashg‘ulotni u keksaygan vaqtlarida ham tark etmagan. Tadqiqotchilarning guvohlik berishicha, Muhammad Arshad Barnobod kutubxonasida saqlangan har bir jildi 40 ming baytdan iborat 7 jildlik sheʼriy antologiyani husnixat bilan ko‘chirgan, Qur’oni Karimni sakkiz marta ko‘chirib, o‘quvchilarga taqdim etgan. Moyil Heraviy Muhammad Arshad qo‘li bilan ko‘chirilgan qo‘lyozmalarni 1960 yillarda ko‘rgani va ular nastaʼliq hamda shikasta yozuvlari bilan yozilgani haqida xabar beradi . Muhammad Arshad, albatta, nasx yozuvida ham mohir bo‘lgan, chunki Qur’oni Karim, odatda, nasxda yoziladi. Bundan maʼlum bo‘ladiki, Muhammad Arshad turli arabcha yozuvlarda husnixat bilan yozish malakasiga ega bo‘lgan.

Muhammad Arshad o‘z zamonasida taniqli adib sifatida ham shuhrat qozongan edi. SHoir mumtoz adabiyotning turli janrlarida ijod etgan bo‘lsa ham, uning isteʼdodi, ayniqsa, qasida janrida yorqin namoyon bo‘ldi. Uning qasidalari zamondoshlari tomonidan badiiy puxta asarlar sifatida tan olingan.

= Ijod yoʻli =
Adib nafaqat sheʼriy ijod bilan shug‘ullangan, balki undan nasriy asarlar ham meros bo‘lib qolgan. Professor Jovidning guvohlik berishicha uning nasriy asarlari uslubi etuk va go‘zaldir.

SHoir devoni hozirgacha uning avlodlari qo‘lida saqlanadi. Uning tanlangan sheʼrlari majmuasi „Mirzo Arshad Hiraviy¬ning tanlangan sheʼrlari“ (منتخب اشعار میرزا ارشد هروی) nomi bilan 1348/1969 yilda Eronda chop etildi. Majmuani Moyil Hiraviy nashrga tayyorlagan .

Barnobodiylar sulolasidan bo‘lgan Muhammad Rizo (1765-1815) o‘zining tazkirasida xabar berishicha, Arshad devoni for¬siyzabon sheʼriyatning qasida, masnaviy, g‘azal, ruboiy kabi janrlarini qamrab olgan. Devon tarkibida besh ming bayt atrofida sheʼr mavjud.

Arshad kichik janrlardagi sheʼrlardan tashqari katta hajm¬dagi masnaviylar ham ijod etgan. Bunday asarlaridan birini u „Gavhar yog‘diruvchi bulut“ (ابر گوهربار) deb atagan. Bu asarida shoir „Moyil“ taxallusini qo‘llagan. Bu asar qo‘lyozmasi Moyil Heraviy tomonidan Eronning Mashhad shahridagi „Ostona“ kutubxonasidan topilgan .

Arshadning devonida Muhammad payg‘ambar, shia mazhabi imomlari shaʼniga bag‘ishlab bitilgan qasidalar salmoqli o‘rin tutadi. N. N. Tumanovichning taʼkidlashicha, bu qasidalar orqali dindor oilada tarbiya topgan shoir o‘zining diniy va mazhabiy moyilliklarini ifodalashga intilgan. Ayni paytda adib ularda o‘zining shoirlik mahoratini namoyish etishga muvaffaq bo‘lgan.

Arshadning poetik salohiyati uning g‘azallarida ham o‘z ifodasini topgan. Bu, ayniqsa, shoir ularda mohirlik bilan qo‘llagan sheʼriy sanʼatlarda, nozikxayollik bilan ishlatilgan iboralarda namoyon bo‘ladi. Masalan, quyidagi baytda ishlatilgan mubolag‘a oshiqning g‘am chekishdagi holatini dramatik tarzda ochib beradi.

Bahor buluti bizning yig‘imizga harif bo‘laolarmidi?

Biz (ko‘z yoshimiz) qatrasi bilan yuzta chamanni sersuv qilamiz.

Bu bayt bilan shoir ko‘z yoshlarini bahor yomg‘iridan ham jadal yog‘ishi, u yuzlab chamanlarni suv bilan qondirishini ifodalaydi.

Quyidagi baytda esa, shoir ishq o‘tida yonganidagi ahvolini tasvirlar ekan, o‘zini temirchi ko‘rasiga tushgan xasga o‘xshatib, emotsional zavq uyg‘otadigan yorqin obraz yaratadi.

== Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash] ==

# Afg‘onistonlik professor Abdul Ahmad Jovidning 1968 yil-da [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent Davlat Universiteti]] sharqshunoslik fakultetida o‘qigan maʼruzalari (Muallifning shaxsiy arxivi).
# Aliev G.YU. Persoyazichnaya literatura Indii. -Moskva, 1968.Abibov A. Az taʼrixi adabiyoti tochik dar Badaxshon. -[[Dushanbe]], 1971.
# Mannonov A. Afg‘oniston xalqlari folklori va mumtoz adabiyoti tarixi. -Toshkent, 2001.
# Maxfii Badaxshoni. Devoni muxtasar. -Dushanbe, 1971.

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>ajxp8cwhgwjun3m8jhq5u4on3j0pz6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314069</id>
      <parentid>6314068</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:15:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4636" sha1="i4fomlfz1ga6g2j37agm1qlwba6t7d2" xml:space="preserve">=== Mirzo Muhammad Arshad (1616-1701). ===
Mirzo Muhammad Arshad Ali Akbar o‘g‘li bo‘lib, u 1616-yilda Hirotning yaqinida joylashgan Barnobod shahrida tug‘ilgan edi. Arshadning oilasi o‘z davrining o‘qimishli oilalaridan hisoblanib, undan keyinchalik ham bir qator taniqli yozuvchilar etishib chiqqan. SHuning bilan birga, Mirzo Muhammad Arshad mashhur barnobodiy mirzolar sulolasi orasidan chiqqan eng isteʼdodli shaxs sifatida tan olinadi.

Arshad musiqada ham isteʼdod sohibi bo‘lgan o‘z zamonasining taniqli madaniyat arboblaridan bo‘lib, Barnobod hokimi Hasanxon SHomlu tomonidan qo‘llab-quvvatlab turilgan.

Muhammad Arshad o‘z davrining mohir [[Xattotlik|xattoti]] sifatida ham shuhrat qozongan. Bu mashg‘ulotni u keksaygan vaqtlarida ham tark etmagan. Tadqiqotchilarning guvohlik berishicha, Muhammad Arshad Barnobod kutubxonasida saqlangan har bir jildi 40 ming baytdan iborat 7 jildlik sheʼriy antologiyani husnixat bilan ko‘chirgan, Qur’oni Karimni sakkiz marta ko‘chirib, o‘quvchilarga taqdim etgan. Moyil Heraviy Muhammad Arshad qo‘li bilan ko‘chirilgan qo‘lyozmalarni 1960 yillarda ko‘rgani va ular nastaʼliq hamda shikasta yozuvlari bilan yozilgani haqida xabar beradi . Muhammad Arshad, albatta, nasx yozuvida ham mohir bo‘lgan, chunki Qur’oni Karim, odatda, nasxda yoziladi. Bundan maʼlum bo‘ladiki, Muhammad Arshad turli arabcha yozuvlarda husnixat bilan yozish malakasiga ega bo‘lgan.

Muhammad Arshad o‘z zamonasida taniqli adib sifatida ham shuhrat qozongan edi. SHoir mumtoz adabiyotning turli janrlarida ijod etgan bo‘lsa ham, uning isteʼdodi, ayniqsa, qasida janrida yorqin namoyon bo‘ldi. Uning qasidalari zamondoshlari tomonidan badiiy puxta asarlar sifatida tan olingan.

= Ijod yoʻli =
Adib nafaqat sheʼriy ijod bilan shug‘ullangan, balki undan nasriy asarlar ham meros bo‘lib qolgan. Professor Jovidning guvohlik berishicha uning nasriy asarlari uslubi etuk va go‘zaldir.

SHoir devoni hozirgacha uning avlodlari qo‘lida saqlanadi. Uning tanlangan sheʼrlari majmuasi „Mirzo Arshad Hiraviy¬ning tanlangan sheʼrlari“ (منتخب اشعار میرزا ارشد هروی) nomi bilan 1348/1969 yilda Eronda chop etildi. Majmuani Moyil Hiraviy nashrga tayyorlagan .

Barnobodiylar sulolasidan bo‘lgan Muhammad Rizo (1765-1815) o‘zining tazkirasida xabar berishicha, Arshad devoni for¬siyzabon sheʼriyatning qasida, masnaviy, g‘azal, ruboiy kabi janrlarini qamrab olgan. Devon tarkibida besh ming bayt atrofida sheʼr mavjud.

Arshad kichik janrlardagi sheʼrlardan tashqari katta hajm¬dagi masnaviylar ham ijod etgan. Bunday asarlaridan birini u „Gavhar yog‘diruvchi bulut“ (ابر گوهربار) deb atagan. Bu asarida shoir „Moyil“ taxallusini qo‘llagan. Bu asar qo‘lyozmasi Moyil Heraviy tomonidan Eronning Mashhad shahridagi „Ostona“ kutubxonasidan topilgan .

Arshadning devonida Muhammad payg‘ambar, shia mazhabi imomlari shaʼniga bag‘ishlab bitilgan qasidalar salmoqli o‘rin tutadi. N. N. Tumanovichning taʼkidlashicha, bu qasidalar orqali dindor oilada tarbiya topgan shoir o‘zining diniy va mazhabiy moyilliklarini ifodalashga intilgan. Ayni paytda adib ularda o‘zining shoirlik mahoratini namoyish etishga muvaffaq bo‘lgan.

Arshadning poetik salohiyati uning g‘azallarida ham o‘z ifodasini topgan. Bu, ayniqsa, shoir ularda mohirlik bilan qo‘llagan sheʼriy sanʼatlarda, nozikxayollik bilan ishlatilgan iboralarda namoyon bo‘ladi. Masalan, quyidagi baytda ishlatilgan mubolag‘a oshiqning g‘am chekishdagi holatini dramatik tarzda ochib beradi.

Bahor buluti bizning yig‘imizga harif bo‘laolarmidi?

Biz (ko‘z yoshimiz) qatrasi bilan yuzta chamanni sersuv qilamiz.

Bu bayt bilan shoir ko‘z yoshlarini bahor yomg‘iridan ham jadal yog‘ishi, u yuzlab chamanlarni suv bilan qondirishini ifodalaydi.

Quyidagi baytda esa, shoir ishq o‘tida yonganidagi ahvolini tasvirlar ekan, o‘zini temirchi ko‘rasiga tushgan xasga o‘xshatib, emotsional zavq uyg‘otadigan yorqin obraz yaratadi.

== Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash] ==

# Afg‘onistonlik professor Abdul Ahmad Jovidning 1968 yil-da [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent Davlat Universiteti]] sharqshunoslik fakultetida o‘qigan maʼruzalari (Muallifning shaxsiy arxivi).
# Aliev G.YU. Persoyazichnaya literatura Indii. -Moskva, 1968.Abibov A. Az taʼrixi adabiyoti tochik dar Badaxshon. -[[Dushanbe]], 1971.
# Mannonov A. Afg‘oniston xalqlari folklori va mumtoz adabiyoti tarixi. -Toshkent, 2001.
# Maxfii Badaxshoni. Devoni muxtasar. -Dushanbe, 1971.

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>i4fomlfz1ga6g2j37agm1qlwba6t7d2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314070</id>
      <parentid>6314069</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:15:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4651" sha1="254wm8r2d7xax1i0en1ogoc6p2xdljd" xml:space="preserve">=== Mirzo Muhammad Arshad (1616-1701). ===
Mirzo Muhammad Arshad Ali Akbar o‘g‘li bo‘lib, u 1616-yilda Hirotning yaqinida joylashgan Barnobod shahrida tug‘ilgan edi. Arshadning oilasi o‘z davrining o‘qimishli oilalaridan hisoblanib, undan keyinchalik ham bir qator taniqli yozuvchilar etishib chiqqan. SHuning bilan birga, Mirzo Muhammad Arshad mashhur barnobodiy mirzolar sulolasi orasidan chiqqan eng isteʼdodli shaxs sifatida tan olinadi.

Arshad musiqada ham isteʼdod sohibi bo‘lgan o‘z zamonasining taniqli madaniyat arboblaridan bo‘lib, Barnobod hokimi Hasanxon SHomlu tomonidan qo‘llab-quvvatlab turilgan.

Muhammad Arshad o‘z davrining mohir [[Xattotlik|xattoti]] sifatida ham shuhrat qozongan. Bu mashg‘ulotni u keksaygan vaqtlarida ham tark etmagan. Tadqiqotchilarning guvohlik berishicha, Muhammad Arshad Barnobod kutubxonasida saqlangan har bir jildi 40 ming baytdan iborat 7 jildlik sheʼriy antologiyani husnixat bilan ko‘chirgan, Qur’oni Karimni sakkiz marta ko‘chirib, o‘quvchilarga taqdim etgan. Moyil Heraviy Muhammad Arshad qo‘li bilan ko‘chirilgan qo‘lyozmalarni 1960 yillarda ko‘rgani va ular nastaʼliq hamda shikasta yozuvlari bilan yozilgani haqida xabar beradi . Muhammad Arshad, albatta, nasx yozuvida ham mohir bo‘lgan, chunki Qur’oni Karim, odatda, nasxda yoziladi. Bundan maʼlum bo‘ladiki, Muhammad Arshad turli arabcha yozuvlarda husnixat bilan yozish malakasiga ega bo‘lgan.

Muhammad Arshad o‘z zamonasida taniqli adib sifatida ham shuhrat qozongan edi. SHoir mumtoz adabiyotning turli janrlarida ijod etgan bo‘lsa ham, uning isteʼdodi, ayniqsa, qasida janrida yorqin namoyon bo‘ldi. Uning qasidalari zamondoshlari tomonidan badiiy puxta asarlar sifatida tan olingan.

= Ijod yoʻli =
Adib nafaqat sheʼriy ijod bilan shug‘ullangan, balki undan nasriy asarlar ham meros bo‘lib qolgan. Professor Jovidning guvohlik berishicha uning nasriy asarlari uslubi etuk va go‘zaldir.

SHoir devoni hozirgacha uning avlodlari qo‘lida saqlanadi. Uning tanlangan sheʼrlari majmuasi „Mirzo Arshad Hiraviy¬ning tanlangan sheʼrlari“ (منتخب اشعار میرزا ارشد هروی) nomi bilan 1348/1969 yilda Eronda chop etildi. Majmuani Moyil Hiraviy nashrga tayyorlagan .

Barnobodiylar sulolasidan bo‘lgan Muhammad Rizo (1765-1815) o‘zining tazkirasida xabar berishicha, Arshad devoni for¬siyzabon sheʼriyatning qasida, masnaviy, g‘azal, ruboiy kabi janrlarini qamrab olgan. Devon tarkibida besh ming bayt atrofida sheʼr mavjud.

Arshad kichik janrlardagi sheʼrlardan tashqari katta hajm¬dagi masnaviylar ham ijod etgan. Bunday asarlaridan birini u „Gavhar yog‘diruvchi bulut“ (ابر گوهربار) deb atagan. Bu asarida shoir „Moyil“ taxallusini qo‘llagan. Bu asar qo‘lyozmasi Moyil Heraviy tomonidan Eronning Mashhad shahridagi „Ostona“ kutubxonasidan topilgan .

Arshadning devonida Muhammad payg‘ambar, shia mazhabi imomlari shaʼniga bag‘ishlab bitilgan qasidalar salmoqli o‘rin tutadi. N. N. Tumanovichning taʼkidlashicha, bu qasidalar orqali dindor oilada tarbiya topgan shoir o‘zining diniy va mazhabiy moyilliklarini ifodalashga intilgan. Ayni paytda adib ularda o‘zining shoirlik mahoratini namoyish etishga muvaffaq bo‘lgan.

Arshadning poetik salohiyati uning g‘azallarida ham o‘z ifodasini topgan. Bu, ayniqsa, shoir ularda mohirlik bilan qo‘llagan sheʼriy sanʼatlarda, nozikxayollik bilan ishlatilgan iboralarda namoyon bo‘ladi. Masalan, quyidagi baytda ishlatilgan mubolag‘a oshiqning g‘am chekishdagi holatini dramatik tarzda ochib beradi.

Bahor buluti bizning yig‘imizga harif bo‘laolarmidi?

Biz (ko‘z yoshimiz) qatrasi bilan yuzta chamanni sersuv qilamiz.

Bu bayt bilan shoir ko‘z yoshlarini bahor yomg‘iridan ham jadal yog‘ishi, u yuzlab chamanlarni suv bilan qondirishini ifodalaydi.

Quyidagi baytda esa, shoir ishq o‘tida yonganidagi ahvolini tasvirlar ekan, o‘zini temirchi ko‘rasiga tushgan xasga o‘xshatib, emotsional zavq uyg‘otadigan yorqin obraz yaratadi.

== Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash] ==

# Afg‘onistonlik professor Abdul Ahmad Jovidning 1968 yil-da [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent Davlat Universiteti]] sharqshunoslik fakultetida o‘qigan maʼruzalari (Muallifning shaxsiy arxivi).
# Aliev G.YU. Persoyazichnaya literatura Indii. -Moskva, 1968.Abibov A. Az taʼrixi adabiyoti tochik dar Badaxshon. -[[Dushanbe]], 1971.
# Mannonov A. Afg‘oniston xalqlari folklori va mumtoz adabiyoti tarixi. -Toshkent, 2001.
# Maxfii Badaxshoni. Devoni muxtasar. -Dushanbe, 1971.

== Manbalar ==
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>254wm8r2d7xax1i0en1ogoc6p2xdljd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314071</id>
      <parentid>6314070</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4664" sha1="rg3mjfejj1wdt940fiakehabgoewy0g" xml:space="preserve">=== Mirzo Muhammad Arshad (1616-1701). ===
Mirzo Muhammad Arshad Ali Akbar o‘g‘li bo‘lib, u 1616-yilda Hirotning yaqinida joylashgan Barnobod shahrida tug‘ilgan edi. Arshadning oilasi o‘z davrining o‘qimishli oilalaridan hisoblanib, undan keyinchalik ham bir qator taniqli yozuvchilar etishib chiqqan. SHuning bilan birga, Mirzo Muhammad Arshad mashhur barnobodiy mirzolar sulolasi orasidan chiqqan eng isteʼdodli shaxs sifatida tan olinadi.

Arshad musiqada ham isteʼdod sohibi bo‘lgan o‘z zamonasining taniqli madaniyat arboblaridan bo‘lib, Barnobod hokimi Hasanxon SHomlu tomonidan qo‘llab-quvvatlab turilgan.

Muhammad Arshad o‘z davrining mohir [[Xattotlik|xattoti]] sifatida ham shuhrat qozongan. Bu mashg‘ulotni u keksaygan vaqtlarida ham tark etmagan. Tadqiqotchilarning guvohlik berishicha, Muhammad Arshad Barnobod kutubxonasida saqlangan har bir jildi 40 ming baytdan iborat 7 jildlik sheʼriy antologiyani husnixat bilan ko‘chirgan, Qur’oni Karimni sakkiz marta ko‘chirib, o‘quvchilarga taqdim etgan. Moyil Heraviy Muhammad Arshad qo‘li bilan ko‘chirilgan qo‘lyozmalarni 1960 yillarda ko‘rgani va ular nastaʼliq hamda shikasta yozuvlari bilan yozilgani haqida xabar beradi . Muhammad Arshad, albatta, nasx yozuvida ham mohir bo‘lgan, chunki Qur’oni Karim, odatda, nasxda yoziladi. Bundan maʼlum bo‘ladiki, Muhammad Arshad turli arabcha yozuvlarda husnixat bilan yozish malakasiga ega bo‘lgan.

Muhammad Arshad o‘z zamonasida taniqli adib sifatida ham shuhrat qozongan edi. SHoir mumtoz adabiyotning turli janrlarida ijod etgan bo‘lsa ham, uning isteʼdodi, ayniqsa, qasida janrida yorqin namoyon bo‘ldi. Uning qasidalari zamondoshlari tomonidan badiiy puxta asarlar sifatida tan olingan.

= Ijod yoʻli =
Adib nafaqat sheʼriy ijod bilan shug‘ullangan, balki undan nasriy asarlar ham meros bo‘lib qolgan. Professor Jovidning guvohlik berishicha uning nasriy asarlari uslubi etuk va go‘zaldir.

SHoir devoni hozirgacha uning avlodlari qo‘lida saqlanadi. Uning tanlangan sheʼrlari majmuasi „Mirzo Arshad Hiraviy¬ning tanlangan sheʼrlari“ (منتخب اشعار میرزا ارشد هروی) nomi bilan 1348/1969 yilda Eronda chop etildi. Majmuani Moyil Hiraviy nashrga tayyorlagan .

Barnobodiylar sulolasidan bo‘lgan Muhammad Rizo (1765-1815) o‘zining tazkirasida xabar berishicha, Arshad devoni for¬siyzabon sheʼriyatning qasida, masnaviy, g‘azal, ruboiy kabi janrlarini qamrab olgan. Devon tarkibida besh ming bayt atrofida sheʼr mavjud.

Arshad kichik janrlardagi sheʼrlardan tashqari katta hajm¬dagi masnaviylar ham ijod etgan. Bunday asarlaridan birini u „Gavhar yog‘diruvchi bulut“ (ابر گوهربار) deb atagan. Bu asarida shoir „Moyil“ taxallusini qo‘llagan. Bu asar qo‘lyozmasi Moyil Heraviy tomonidan Eronning Mashhad shahridagi „Ostona“ kutubxonasidan topilgan .

Arshadning devonida Muhammad payg‘ambar, shia mazhabi imomlari shaʼniga bag‘ishlab bitilgan qasidalar salmoqli o‘rin tutadi. N. N. Tumanovichning taʼkidlashicha, bu qasidalar orqali dindor oilada tarbiya topgan shoir o‘zining diniy va mazhabiy moyilliklarini ifodalashga intilgan. Ayni paytda adib ularda o‘zining shoirlik mahoratini namoyish etishga muvaffaq bo‘lgan.

Arshadning poetik salohiyati uning g‘azallarida ham o‘z ifodasini topgan. Bu, ayniqsa, shoir ularda mohirlik bilan qo‘llagan sheʼriy sanʼatlarda, nozikxayollik bilan ishlatilgan iboralarda namoyon bo‘ladi. Masalan, quyidagi baytda ishlatilgan mubolag‘a oshiqning g‘am chekishdagi holatini dramatik tarzda ochib beradi.

Bahor buluti bizning yig‘imizga harif bo‘laolarmidi?

Biz (ko‘z yoshimiz) qatrasi bilan yuzta chamanni sersuv qilamiz.

Bu bayt bilan shoir ko‘z yoshlarini bahor yomg‘iridan ham jadal yog‘ishi, u yuzlab chamanlarni suv bilan qondirishini ifodalaydi.

Quyidagi baytda esa, shoir ishq o‘tida yonganidagi ahvolini tasvirlar ekan, o‘zini temirchi ko‘rasiga tushgan xasga o‘xshatib, emotsional zavq uyg‘otadigan yorqin obraz yaratadi.

== Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash] ==

# Afg‘onistonlik professor Abdul Ahmad Jovidning 1968 yil-da [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent Davlat Universiteti]] sharqshunoslik fakultetida o‘qigan maʼruzalari (Muallifning shaxsiy arxivi).
# Aliev G.YU. Persoyazichnaya literatura Indii. -Moskva, 1968.Abibov A. Az taʼrixi adabiyoti tochik dar Badaxshon. -[[Dushanbe]], 1971.
# Mannonov A. Afg‘oniston xalqlari folklori va mumtoz adabiyoti tarixi. -Toshkent, 2001.
# Maxfii Badaxshoni. Devoni muxtasar. -Dushanbe, 1971.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>rg3mjfejj1wdt940fiakehabgoewy0g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314072</id>
      <parentid>6314071</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4665" sha1="9vgibzq2izsdjnvywbiitttmqyk8k89" xml:space="preserve">=== Mirzo Muhammad Arshad (1616-1701). ===
Mirzo Muhammad Arshad Ali Akbar o‘g‘li bo‘lib, u 1616-yilda Hirotning yaqinida joylashgan Barnobod shahrida tug‘ilgan edi. Arshadning oilasi o‘z davrining o‘qimishli oilalaridan hisoblanib, undan keyinchalik ham bir qator taniqli yozuvchilar etishib chiqqan. SHuning bilan birga, Mirzo Muhammad Arshad mashhur barnobodiy mirzolar sulolasi orasidan chiqqan eng isteʼdodli shaxs sifatida tan olinadi.

Arshad musiqada ham isteʼdod sohibi bo‘lgan o‘z zamonasining taniqli madaniyat arboblaridan bo‘lib, Barnobod hokimi Hasanxon SHomlu tomonidan qo‘llab-quvvatlab turilgan.

Muhammad Arshad o‘z davrining mohir [[Xattotlik|xattoti]] sifatida ham shuhrat qozongan. Bu mashg‘ulotni u keksaygan vaqtlarida ham tark etmagan. Tadqiqotchilarning guvohlik berishicha, Muhammad Arshad Barnobod kutubxonasida saqlangan har bir jildi 40 ming baytdan iborat 7 jildlik sheʼriy antologiyani husnixat bilan ko‘chirgan, Qur’oni Karimni sakkiz marta ko‘chirib, o‘quvchilarga taqdim etgan. Moyil Heraviy Muhammad Arshad qo‘li bilan ko‘chirilgan qo‘lyozmalarni 1960 yillarda ko‘rgani va ular nastaʼliq hamda shikasta yozuvlari bilan yozilgani haqida xabar beradi . Muhammad Arshad, albatta, nasx yozuvida ham mohir bo‘lgan, chunki Qur’oni Karim, odatda, nasxda yoziladi. Bundan maʼlum bo‘ladiki, Muhammad Arshad turli arabcha yozuvlarda husnixat bilan yozish malakasiga ega bo‘lgan.

Muhammad Arshad o‘z zamonasida taniqli adib sifatida ham shuhrat qozongan edi. SHoir mumtoz adabiyotning turli janrlarida ijod etgan bo‘lsa ham, uning isteʼdodi, ayniqsa, qasida janrida yorqin namoyon bo‘ldi. Uning qasidalari zamondoshlari tomonidan badiiy puxta asarlar sifatida tan olingan.

= Ijod yoʻli =
Adib nafaqat sheʼriy ijod bilan shug‘ullangan, balki undan nasriy asarlar ham meros bo‘lib qolgan. Professor Jovidning guvohlik berishicha uning nasriy asarlari uslubi etuk va go‘zaldir.

SHoir devoni hozirgacha uning avlodlari qo‘lida saqlanadi. Uning tanlangan sheʼrlari majmuasi „Mirzo Arshad Hiraviy¬ning tanlangan sheʼrlari“ (منتخب اشعار میرزا ارشد هروی) nomi bilan 1348/1969 yilda Eronda chop etildi. Majmuani Moyil Hiraviy nashrga tayyorlagan .

Barnobodiylar sulolasidan bo‘lgan Muhammad Rizo (1765-1815) o‘zining tazkirasida xabar berishicha, Arshad devoni for¬siyzabon sheʼriyatning qasida, masnaviy, g‘azal, ruboiy kabi janrlarini qamrab olgan. Devon tarkibida besh ming bayt atrofida sheʼr mavjud.

Arshad kichik janrlardagi sheʼrlardan tashqari katta hajm¬dagi masnaviylar ham ijod etgan. Bunday asarlaridan birini u „Gavhar yog‘diruvchi bulut“ (ابر گوهربار) deb atagan. Bu asarida shoir „Moyil“ taxallusini qo‘llagan. Bu asar qo‘lyozmasi Moyil Heraviy tomonidan Eronning Mashhad shahridagi „Ostona“ kutubxonasidan topilgan .

Arshadning devonida Muhammad payg‘ambar, shia mazhabi imomlari shaʼniga bag‘ishlab bitilgan qasidalar salmoqli o‘rin tutadi. N. N. Tumanovichning taʼkidlashicha, bu qasidalar orqali dindor oilada tarbiya topgan shoir o‘zining diniy va mazhabiy moyilliklarini ifodalashga intilgan. Ayni paytda adib ularda o‘zining shoirlik mahoratini namoyish etishga muvaffaq bo‘lgan.

Arshadning poetik salohiyati uning g‘azallarida ham o‘z ifodasini topgan. Bu, ayniqsa, shoir ularda mohirlik bilan qo‘llagan sheʼriy sanʼatlarda, nozikxayollik bilan ishlatilgan iboralarda namoyon bo‘ladi. Masalan, quyidagi baytda ishlatilgan mubolag‘a oshiqning g‘am chekishdagi holatini dramatik tarzda ochib beradi.

Bahor buluti bizning yig‘imizga harif bo‘laolarmidi?

Biz (ko‘z yoshimiz) qatrasi bilan yuzta chamanni sersuv qilamiz.

Bu bayt bilan shoir ko‘z yoshlarini bahor yomg‘iridan ham jadal yog‘ishi, u yuzlab chamanlarni suv bilan qondirishini ifodalaydi.

Quyidagi baytda esa, shoir ishq o‘tida yonganidagi ahvolini tasvirlar ekan, o‘zini temirchi ko‘rasiga tushgan xasga o‘xshatib, emotsional zavq uyg‘otadigan yorqin obraz yaratadi.

== Adabiyotlar[tahrir | manbasini tahrirlash] ==

# Afg‘onistonlik professor Abdul Ahmad Jovidning 1968 yil-da [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent Davlat Universiteti]] sharqshunoslik fakultetida o‘qigan maʼruzalari (Muallifning shaxsiy arxivi).
# Aliev G.YU. Persoyazichnaya literatura Indii. -Moskva, 1968.Abibov A. Az taʼrixi adabiyoti tochik dar Badaxshon. -[[Dushanbe]], 1971.
# Mannonov A. Afg‘oniston xalqlari folklori va mumtoz adabiyoti tarixi. -Toshkent, 2001.
# Maxfii Badaxshoni. Devoni muxtasar. -Dushanbe, 1971.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>9vgibzq2izsdjnvywbiitttmqyk8k89</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314073</id>
      <parentid>6314072</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:16:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4634" sha1="c2tk21xlr9qh24sktpni3gz308k29lm" xml:space="preserve">=== Mirzo Muhammad Arshad (1616-1701). ===
Mirzo Muhammad Arshad Ali Akbar o‘g‘li bo‘lib, u 1616-yilda Hirotning yaqinida joylashgan Barnobod shahrida tug‘ilgan edi. Arshadning oilasi o‘z davrining o‘qimishli oilalaridan hisoblanib, undan keyinchalik ham bir qator taniqli yozuvchilar etishib chiqqan. SHuning bilan birga, Mirzo Muhammad Arshad mashhur barnobodiy mirzolar sulolasi orasidan chiqqan eng isteʼdodli shaxs sifatida tan olinadi.

Arshad musiqada ham isteʼdod sohibi bo‘lgan o‘z zamonasining taniqli madaniyat arboblaridan bo‘lib, Barnobod hokimi Hasanxon SHomlu tomonidan qo‘llab-quvvatlab turilgan.

Muhammad Arshad o‘z davrining mohir [[Xattotlik|xattoti]] sifatida ham shuhrat qozongan. Bu mashg‘ulotni u keksaygan vaqtlarida ham tark etmagan. Tadqiqotchilarning guvohlik berishicha, Muhammad Arshad Barnobod kutubxonasida saqlangan har bir jildi 40 ming baytdan iborat 7 jildlik sheʼriy antologiyani husnixat bilan ko‘chirgan, Qur’oni Karimni sakkiz marta ko‘chirib, o‘quvchilarga taqdim etgan. Moyil Heraviy Muhammad Arshad qo‘li bilan ko‘chirilgan qo‘lyozmalarni 1960 yillarda ko‘rgani va ular nastaʼliq hamda shikasta yozuvlari bilan yozilgani haqida xabar beradi . Muhammad Arshad, albatta, nasx yozuvida ham mohir bo‘lgan, chunki Qur’oni Karim, odatda, nasxda yoziladi. Bundan maʼlum bo‘ladiki, Muhammad Arshad turli arabcha yozuvlarda husnixat bilan yozish malakasiga ega bo‘lgan.

Muhammad Arshad o‘z zamonasida taniqli adib sifatida ham shuhrat qozongan edi. SHoir mumtoz adabiyotning turli janrlarida ijod etgan bo‘lsa ham, uning isteʼdodi, ayniqsa, qasida janrida yorqin namoyon bo‘ldi. Uning qasidalari zamondoshlari tomonidan badiiy puxta asarlar sifatida tan olingan.

= Ijod yoʻli =
Adib nafaqat sheʼriy ijod bilan shug‘ullangan, balki undan nasriy asarlar ham meros bo‘lib qolgan. Professor Jovidning guvohlik berishicha uning nasriy asarlari uslubi etuk va go‘zaldir.

SHoir devoni hozirgacha uning avlodlari qo‘lida saqlanadi. Uning tanlangan sheʼrlari majmuasi „Mirzo Arshad Hiraviy¬ning tanlangan sheʼrlari“ (منتخب اشعار میرزا ارشد هروی) nomi bilan 1348/1969 yilda Eronda chop etildi. Majmuani Moyil Hiraviy nashrga tayyorlagan .

Barnobodiylar sulolasidan bo‘lgan Muhammad Rizo (1765-1815) o‘zining tazkirasida xabar berishicha, Arshad devoni for¬siyzabon sheʼriyatning qasida, masnaviy, g‘azal, ruboiy kabi janrlarini qamrab olgan. Devon tarkibida besh ming bayt atrofida sheʼr mavjud.

Arshad kichik janrlardagi sheʼrlardan tashqari katta hajm¬dagi masnaviylar ham ijod etgan. Bunday asarlaridan birini u „Gavhar yog‘diruvchi bulut“ (ابر گوهربار) deb atagan. Bu asarida shoir „Moyil“ taxallusini qo‘llagan. Bu asar qo‘lyozmasi Moyil Heraviy tomonidan Eronning Mashhad shahridagi „Ostona“ kutubxonasidan topilgan .

Arshadning devonida Muhammad payg‘ambar, shia mazhabi imomlari shaʼniga bag‘ishlab bitilgan qasidalar salmoqli o‘rin tutadi. N. N. Tumanovichning taʼkidlashicha, bu qasidalar orqali dindor oilada tarbiya topgan shoir o‘zining diniy va mazhabiy moyilliklarini ifodalashga intilgan. Ayni paytda adib ularda o‘zining shoirlik mahoratini namoyish etishga muvaffaq bo‘lgan.

Arshadning poetik salohiyati uning g‘azallarida ham o‘z ifodasini topgan. Bu, ayniqsa, shoir ularda mohirlik bilan qo‘llagan sheʼriy sanʼatlarda, nozikxayollik bilan ishlatilgan iboralarda namoyon bo‘ladi. Masalan, quyidagi baytda ishlatilgan mubolag‘a oshiqning g‘am chekishdagi holatini dramatik tarzda ochib beradi.

Bahor buluti bizning yig‘imizga harif bo‘laolarmidi?

Biz (ko‘z yoshimiz) qatrasi bilan yuzta chamanni sersuv qilamiz.

Bu bayt bilan shoir ko‘z yoshlarini bahor yomg‘iridan ham jadal yog‘ishi, u yuzlab chamanlarni suv bilan qondirishini ifodalaydi.

Quyidagi baytda esa, shoir ishq o‘tida yonganidagi ahvolini tasvirlar ekan, o‘zini temirchi ko‘rasiga tushgan xasga o‘xshatib, emotsional zavq uyg‘otadigan yorqin obraz yaratadi.

== Adabiyotlar ==

# Afg‘onistonlik professor Abdul Ahmad Jovidning 1968 yil-da [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent Davlat Universiteti]] sharqshunoslik fakultetida o‘qigan maʼruzalari (Muallifning shaxsiy arxivi).
# Aliev G.YU. Persoyazichnaya literatura Indii. -Moskva, 1968.Abibov A. Az taʼrixi adabiyoti tochik dar Badaxshon. -[[Dushanbe]], 1971.
# Mannonov A. Afg‘oniston xalqlari folklori va mumtoz adabiyoti tarixi. -Toshkent, 2001.
# Maxfii Badaxshoni. Devoni muxtasar. -Dushanbe, 1971.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>c2tk21xlr9qh24sktpni3gz308k29lm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314074</id>
      <parentid>6314073</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:16:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4636" sha1="objjwxgwflsj6lmq4j4vcsnp12onbv4" xml:space="preserve">=== Mirzo Muhammad Arshad (1616-1701). ===
Mirzo Muhammad Arshad Ali Akbar o‘g‘li bo‘lib, u 1616-yilda Hirotning yaqinida joylashgan Barnobod shahrida tug‘ilgan edi. Arshadning oilasi o‘z davrining o‘qimishli oilalaridan hisoblanib, undan keyinchalik ham bir qator taniqli yozuvchilar etishib chiqqan. SHuning bilan birga, Mirzo Muhammad Arshad mashhur barnobodiy mirzolar sulolasi orasidan chiqqan eng isteʼdodli shaxs sifatida tan olinadi.

Arshad musiqada ham isteʼdod sohibi bo‘lgan o‘z zamonasining taniqli madaniyat arboblaridan bo‘lib, Barnobod hokimi Hasanxon SHomlu tomonidan qo‘llab-quvvatlab turilgan.

Muhammad Arshad o‘z davrining mohir [[Xattotlik|xattoti]] sifatida ham shuhrat qozongan. Bu mashg‘ulotni u keksaygan vaqtlarida ham tark etmagan. Tadqiqotchilarning guvohlik berishicha, Muhammad Arshad Barnobod kutubxonasida saqlangan har bir jildi 40 ming baytdan iborat 7 jildlik sheʼriy antologiyani husnixat bilan ko‘chirgan, Qur’oni Karimni sakkiz marta ko‘chirib, o‘quvchilarga taqdim etgan. Moyil Heraviy Muhammad Arshad qo‘li bilan ko‘chirilgan qo‘lyozmalarni 1960 yillarda ko‘rgani va ular nastaʼliq hamda shikasta yozuvlari bilan yozilgani haqida xabar beradi . Muhammad Arshad, albatta, nasx yozuvida ham mohir bo‘lgan, chunki Qur’oni Karim, odatda, nasxda yoziladi. Bundan maʼlum bo‘ladiki, Muhammad Arshad turli arabcha yozuvlarda husnixat bilan yozish malakasiga ega bo‘lgan.

Muhammad Arshad o‘z zamonasida taniqli adib sifatida ham shuhrat qozongan edi. SHoir mumtoz adabiyotning turli janrlarida ijod etgan bo‘lsa ham, uning isteʼdodi, ayniqsa, qasida janrida yorqin namoyon bo‘ldi. Uning qasidalari zamondoshlari tomonidan badiiy puxta asarlar sifatida tan olingan.

= Ijod yoʻli =
Adib nafaqat sheʼriy ijod bilan shug‘ullangan, balki undan nasriy asarlar ham meros bo‘lib qolgan. Professor Jovidning guvohlik berishicha uning nasriy asarlari uslubi etuk va go‘zaldir.

SHoir devoni hozirgacha uning avlodlari qo‘lida saqlanadi. Uning tanlangan sheʼrlari majmuasi „Mirzo Arshad Hiraviy¬ning tanlangan sheʼrlari“ (منتخب اشعار میرزا ارشد هروی) nomi bilan 1348/1969 yilda Eronda chop etildi. Majmuani Moyil Hiraviy nashrga tayyorlagan .

Barnobodiylar sulolasidan bo‘lgan Muhammad Rizo (1765-1815) o‘zining tazkirasida xabar berishicha, Arshad devoni for¬siyzabon sheʼriyatning qasida, masnaviy, g‘azal, ruboiy kabi janrlarini qamrab olgan. Devon tarkibida besh ming bayt atrofida sheʼr mavjud.

Arshad kichik janrlardagi sheʼrlardan tashqari katta hajm¬dagi masnaviylar ham ijod etgan. Bunday asarlaridan birini u „Gavhar yog‘diruvchi bulut“ (ابر گوهربار) deb atagan. Bu asarida shoir „Moyil“ taxallusini qo‘llagan. Bu asar qo‘lyozmasi Moyil Heraviy tomonidan Eronning Mashhad shahridagi „Ostona“ kutubxonasidan topilgan .

Arshadning devonida Muhammad payg‘ambar, shia mazhabi imomlari shaʼniga bag‘ishlab bitilgan qasidalar salmoqli o‘rin tutadi. N. N. Tumanovichning taʼkidlashicha, bu qasidalar orqali dindor oilada tarbiya topgan shoir o‘zining diniy va mazhabiy moyilliklarini ifodalashga intilgan. Ayni paytda adib ularda o‘zining shoirlik mahoratini namoyish etishga muvaffaq bo‘lgan.

Arshadning poetik salohiyati uning g‘azallarida ham o‘z ifodasini topgan. Bu, ayniqsa, shoir ularda mohirlik bilan qo‘llagan sheʼriy sanʼatlarda, nozikxayollik bilan ishlatilgan iboralarda namoyon bo‘ladi. Masalan, quyidagi baytda ishlatilgan mubolag‘a oshiqning g‘am chekishdagi holatini dramatik tarzda ochib beradi.

Bahor buluti bizning yig‘imizga harif bo‘laolarmidi?

Biz (ko‘z yoshimiz) qatrasi bilan yuzta chamanni sersuv qilamiz.

Bu bayt bilan shoir ko‘z yoshlarini bahor yomg‘iridan ham jadal yog‘ishi, u yuzlab chamanlarni suv bilan qondirishini ifodalaydi.

Quyidagi baytda esa, shoir ishq o‘tida yonganidagi ahvolini tasvirlar ekan, o‘zini temirchi ko‘rasiga tushgan xasga o‘xshatib, emotsional zavq uyg‘otadigan yorqin obraz yaratadi.

== Adabiyotlar ==

# Afg‘onistonlik professor Abdul Ahmad Jovidning 1968 yil-da [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Toshkent Davlat Universiteti]] sharqshunoslik fakultetida o‘qigan maʼruzalari (Muallifning shaxsiy arxivi).
# Aliev G.YU. Persoyazichnaya literatura Indii. -Moskva, 1968.Abibov A. Az taʼrixi adabiyoti tochik dar Badaxshon. -[[Dushanbe]], 1971.
# Mannonov A. Afg‘oniston xalqlari folklori va mumtoz adabiyoti tarixi. - Toshkent, 2001.
# Maxfii Badaxshoni. Devoni muxtasar. - Dushanbe, 1971.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>objjwxgwflsj6lmq4j4vcsnp12onbv4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Temur Gʻiyosov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>883336</id>
    <revision>
      <id>6313890</id>
      <parentid>5682930</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6313890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3078" sha1="8cw7ud62a3pjx9g81wh10znhevle7g2" xml:space="preserve">'''Temur Gʻiyosovich Gʻiyosovich''' – sharqshunos olim, tarix fanlari doktori, professor. 1931-yil 28-iyunda [[Toshkent]]da tugʻilgan.
== Faoliyati ==
1948-yil ToshDU Sharq fakultetiga oʻqishga kirib, 1953-yili mazkur fakultetining tarix boʻlimini bitirib, xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasi qoshidagi aspiranturada oʻqiy boshladi. U 1958-yil [[Moskva|Moskvada]], SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida „Hindistonning [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-sharqiy Osiyo]] va Uzoq Sharqda keskinliklarini yumshatish uchun kurash“ mavzusida, 1973-yilda &quot;Hindiston diplomatiyasining Yangi Sharq va Janubi-sharqiy Osiyoda agressiya va neokolonializmga qarshi kurashi(1947-1967) „ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqladi. Temur Gʻiyosov 1956-yildan shu kunga qadar xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi va dotsent, 1976-yildan professor lavozimida ishlab, yoshlarga Hindiston, Pokiston mamlakatlari tarixi, iqtisodiyoti va tashqi siyosati boʻyicha maʼruzalar oʻqib taʼlim-tarbiya berib kelmoqda. U 1991-yildan Toshkent davlat sharqshunoslik institutining xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasiga rahbarlik qilib kelmoqda. Temur Gʻiyosov hindshunoslarning Moskva va boshqa shaharlarda oʻtkazilgan xalqaro simpozium va seminarlarlarida qiziqarli maʼruzalari bilan ishtirok etgan. U 8 nafar fan nomzodi tayyorlab yetkazdi. Temur Gʻiyosov [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qoshidagi Oliy Attestatsiya komissiyasining tarix fanlari boʻyicha ekspert kengashining raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Doʻstlik hamjamiyati Oʻzbekiston—Hindiston pravleniyesining aʼzosi. Temur Gʻiyosov 120 dan ortiq ilmiy ishlarning, shu jumladan, uchta monografiya ning muallifi.

=== Ilmiy ishlari ===
# Hindistonning Janubi-sharqiy Osiyo va Uzoq Sharqda keskinlikni yumshatish uchun kurash. T., 1957.
# Hindistonning Jazoir muammosini tinchlik bilan hal qilish uchun kurashi. —ToshDU ilmiy ishla-ri, 229, Sharqshunoslik. T., 1964.
# Yaqin va Oʻrta Sharqda tinchlikni mustahkamlashda Hindistonning roli. T., 1970.
# Tinchlik va hamkorlik yoʻlidan—“Soviet Lend&quot;. Dehli, 1977, No 2.
# Bugungi Hindiston. T., „Oʻzbekiston“, 1981.
# Hindiston Respublikasining „ Afgʻon masalasidan“ pozitsiyasi ToshDU ilmiy ishla-ri, Sharqshunoslik. Osiyo va Afrika mamlakatlari tarixi. T., 1983.
# Qoʻshilmaslik harakati—xalqaro xavfsizlikning muhim omili. T., 1984.
# Hindiston Respublikasining asosiy tashqi siyosiy muammolari. —Ilmiy dokladlar toʻplami. T., „Fan“, 1988.
# Vatanni kashf etgan inson. J. Neru tugʻilganining 100 yilligiga. —&quot; Fan va turmush &quot; jurnali, 1989, 11-son.
# Hindistonning Hindixitoy xalqlari ozodligi va mustaqilligi uchun kurashi. T., 1991.
# Eron bilan Iroq mojarosini tinchlik bilan hal etishda Hindistonning roli. —OʻzR FA Sharqshunoslik instituti ilmiy ishlari toʻplami, „Janubiy Osiyo va zamonamiz“. T., „ Fan“, 1991.
=== Adabiyotlar ===
# Malik ABDUSAMATOV. Oʻzbekiston sharqshunoslari. T.: Toshkent, 1996.


[[Turkum:Oʻzbekiston olimlari]]</text>
      <sha1>8cw7ud62a3pjx9g81wh10znhevle7g2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313891</id>
      <parentid>6313890</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:29:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3086" sha1="l62zu7s4ps74wiwbjwaqoc08o4bqlmw" xml:space="preserve">'''Temur Gʻiyosovich Gʻiyosovich''' – sharqshunos [[olim]], tarix fanlari doktori, [[professor]]. 1931-yil 28-iyunda [[Toshkent]]da tugʻilgan.
== Faoliyati ==
1948-yil ToshDU Sharq fakultetiga oʻqishga kirib, 1953-yili mazkur fakultetining tarix boʻlimini bitirib, xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasi qoshidagi aspiranturada oʻqiy boshladi. U 1958-yil [[Moskva|Moskvada]], SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida „Hindistonning [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-sharqiy Osiyo]] va Uzoq Sharqda keskinliklarini yumshatish uchun kurash“ mavzusida, 1973-yilda &quot;Hindiston diplomatiyasining Yangi Sharq va Janubi-sharqiy Osiyoda agressiya va neokolonializmga qarshi kurashi(1947-1967) „ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqladi. Temur Gʻiyosov 1956-yildan shu kunga qadar xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi va dotsent, 1976-yildan professor lavozimida ishlab, yoshlarga Hindiston, Pokiston mamlakatlari tarixi, iqtisodiyoti va tashqi siyosati boʻyicha maʼruzalar oʻqib taʼlim-tarbiya berib kelmoqda. U 1991-yildan Toshkent davlat sharqshunoslik institutining xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasiga rahbarlik qilib kelmoqda. Temur Gʻiyosov hindshunoslarning Moskva va boshqa shaharlarda oʻtkazilgan xalqaro simpozium va seminarlarlarida qiziqarli maʼruzalari bilan ishtirok etgan. U 8 nafar fan nomzodi tayyorlab yetkazdi. Temur Gʻiyosov [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qoshidagi Oliy Attestatsiya komissiyasining tarix fanlari boʻyicha ekspert kengashining raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Doʻstlik hamjamiyati Oʻzbekiston—Hindiston pravleniyesining aʼzosi. Temur Gʻiyosov 120 dan ortiq ilmiy ishlarning, shu jumladan, uchta monografiya ning muallifi.

=== Ilmiy ishlari ===
# Hindistonning Janubi-sharqiy Osiyo va Uzoq Sharqda keskinlikni yumshatish uchun kurash. T., 1957.
# Hindistonning Jazoir muammosini tinchlik bilan hal qilish uchun kurashi. —ToshDU ilmiy ishla-ri, 229, Sharqshunoslik. T., 1964.
# Yaqin va Oʻrta Sharqda tinchlikni mustahkamlashda Hindistonning roli. T., 1970.
# Tinchlik va hamkorlik yoʻlidan—“Soviet Lend&quot;. Dehli, 1977, No 2.
# Bugungi Hindiston. T., „Oʻzbekiston“, 1981.
# Hindiston Respublikasining „ Afgʻon masalasidan“ pozitsiyasi ToshDU ilmiy ishla-ri, Sharqshunoslik. Osiyo va Afrika mamlakatlari tarixi. T., 1983.
# Qoʻshilmaslik harakati—xalqaro xavfsizlikning muhim omili. T., 1984.
# Hindiston Respublikasining asosiy tashqi siyosiy muammolari. —Ilmiy dokladlar toʻplami. T., „Fan“, 1988.
# Vatanni kashf etgan inson. J. Neru tugʻilganining 100 yilligiga. —&quot; Fan va turmush &quot; jurnali, 1989, 11-son.
# Hindistonning Hindixitoy xalqlari ozodligi va mustaqilligi uchun kurashi. T., 1991.
# Eron bilan Iroq mojarosini tinchlik bilan hal etishda Hindistonning roli. —OʻzR FA Sharqshunoslik instituti ilmiy ishlari toʻplami, „Janubiy Osiyo va zamonamiz“. T., „ Fan“, 1991.
=== Adabiyotlar ===
# Malik ABDUSAMATOV. Oʻzbekiston sharqshunoslari. T.: Toshkent, 1996.


[[Turkum:Oʻzbekiston olimlari]]</text>
      <sha1>l62zu7s4ps74wiwbjwaqoc08o4bqlmw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313892</id>
      <parentid>6313891</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:30:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3099" sha1="ro56clmvn38rdj03puavq3qx6jz7dcc" xml:space="preserve">'''Temur Gʻiyosovich Gʻiyosovich''' – sharqshunos [[olim]], tarix fanlari doktori, [[professor]]. 1931-yil 28-iyunda [[Toshkent]]da tugʻilgan.
== Faoliyati ==
1948-yil ToshDU Sharq fakultetiga oʻqishga kirib, 1953-yili mazkur fakultetining tarix boʻlimini bitirib, xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasi qoshidagi aspiranturada oʻqiy boshladi. U 1958-yil [[Moskva|Moskvada]], SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida „Hindistonning [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-sharqiy Osiyo]] va Uzoq Sharqda keskinliklarini yumshatish uchun kurash“ mavzusida, 1973-yilda &quot;Hindiston diplomatiyasining Yangi Sharq va Janubi-sharqiy Osiyoda agressiya va neokolonializmga qarshi kurashi(1947-1967) „ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqladi. Temur Gʻiyosov 1956-yildan shu kunga qadar xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi va dotsent, 1976-yildan professor lavozimida ishlab, yoshlarga Hindiston, Pokiston mamlakatlari tarixi, iqtisodiyoti va tashqi siyosati boʻyicha maʼruzalar oʻqib taʼlim-tarbiya berib kelmoqda. U 1991-yildan Toshkent davlat sharqshunoslik institutining xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasiga rahbarlik qilib kelmoqda. Temur Gʻiyosov hindshunoslarning Moskva va boshqa shaharlarda oʻtkazilgan xalqaro simpozium va seminarlarlarida qiziqarli maʼruzalari bilan ishtirok etgan. U 8 nafar fan nomzodi tayyorlab yetkazdi. Temur Gʻiyosov [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qoshidagi Oliy Attestatsiya komissiyasining tarix fanlari boʻyicha ekspert kengashining raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Doʻstlik hamjamiyati Oʻzbekiston—Hindiston pravleniyesining aʼzosi. Temur Gʻiyosov 120 dan ortiq ilmiy ishlarning, shu jumladan, uchta monografiya ning muallifi.

=== Ilmiy ishlari ===
# Hindistonning Janubi-sharqiy Osiyo va Uzoq Sharqda keskinlikni yumshatish uchun kurash. T., 1957.
# Hindistonning Jazoir muammosini tinchlik bilan hal qilish uchun kurashi. —ToshDU ilmiy ishla-ri, 229, Sharqshunoslik. T., 1964.
# Yaqin va Oʻrta Sharqda tinchlikni mustahkamlashda Hindistonning roli. T., 1970.
# Tinchlik va hamkorlik yoʻlidan—“Soviet Lend&quot;. Dehli, 1977, No 2.
# Bugungi Hindiston. T., „Oʻzbekiston“, 1981.
# Hindiston Respublikasining „ Afgʻon masalasidan“ pozitsiyasi ToshDU ilmiy ishla-ri, Sharqshunoslik. Osiyo va Afrika mamlakatlari tarixi. T., 1983.
# Qoʻshilmaslik harakati—xalqaro xavfsizlikning muhim omili. T., 1984.
# Hindiston Respublikasining asosiy tashqi siyosiy muammolari. —Ilmiy dokladlar toʻplami. T., „Fan“, 1988.
# Vatanni kashf etgan inson. J. Neru tugʻilganining 100 yilligiga. —&quot; Fan va turmush &quot; jurnali, 1989, 11-son.
# Hindistonning Hindixitoy xalqlari ozodligi va mustaqilligi uchun kurashi. T., 1991.
# Eron bilan Iroq mojarosini tinchlik bilan hal etishda Hindistonning roli. —OʻzR FA Sharqshunoslik instituti ilmiy ishlari toʻplami, „Janubiy Osiyo va zamonamiz“. T., „ Fan“, 1991.
=== Adabiyotlar ===
# Malik ABDUSAMATOV. Oʻzbekiston sharqshunoslari. T.: Toshkent, 1996.

== Manbalar ==
[[Turkum:Oʻzbekiston olimlari]]</text>
      <sha1>ro56clmvn38rdj03puavq3qx6jz7dcc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313893</id>
      <parentid>6313892</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:30:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3112" sha1="nsh36n7rhs031yfqll2k5axsqktofke" xml:space="preserve">'''Temur Gʻiyosovich Gʻiyosovich''' – sharqshunos [[olim]], tarix fanlari doktori, [[professor]]. 1931-yil 28-iyunda [[Toshkent]]da tugʻilgan.
== Faoliyati ==
1948-yil ToshDU Sharq fakultetiga oʻqishga kirib, 1953-yili mazkur fakultetining tarix boʻlimini bitirib, xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasi qoshidagi aspiranturada oʻqiy boshladi. U 1958-yil [[Moskva|Moskvada]], SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida „Hindistonning [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-sharqiy Osiyo]] va Uzoq Sharqda keskinliklarini yumshatish uchun kurash“ mavzusida, 1973-yilda &quot;Hindiston diplomatiyasining Yangi Sharq va Janubi-sharqiy Osiyoda agressiya va neokolonializmga qarshi kurashi(1947-1967) „ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqladi. Temur Gʻiyosov 1956-yildan shu kunga qadar xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi va dotsent, 1976-yildan professor lavozimida ishlab, yoshlarga Hindiston, Pokiston mamlakatlari tarixi, iqtisodiyoti va tashqi siyosati boʻyicha maʼruzalar oʻqib taʼlim-tarbiya berib kelmoqda. U 1991-yildan Toshkent davlat sharqshunoslik institutining xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasiga rahbarlik qilib kelmoqda. Temur Gʻiyosov hindshunoslarning Moskva va boshqa shaharlarda oʻtkazilgan xalqaro simpozium va seminarlarlarida qiziqarli maʼruzalari bilan ishtirok etgan. U 8 nafar fan nomzodi tayyorlab yetkazdi. Temur Gʻiyosov [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qoshidagi Oliy Attestatsiya komissiyasining tarix fanlari boʻyicha ekspert kengashining raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Doʻstlik hamjamiyati Oʻzbekiston—Hindiston pravleniyesining aʼzosi. Temur Gʻiyosov 120 dan ortiq ilmiy ishlarning, shu jumladan, uchta monografiya ning muallifi.

=== Ilmiy ishlari ===
# Hindistonning Janubi-sharqiy Osiyo va Uzoq Sharqda keskinlikni yumshatish uchun kurash. T., 1957.
# Hindistonning Jazoir muammosini tinchlik bilan hal qilish uchun kurashi. —ToshDU ilmiy ishla-ri, 229, Sharqshunoslik. T., 1964.
# Yaqin va Oʻrta Sharqda tinchlikni mustahkamlashda Hindistonning roli. T., 1970.
# Tinchlik va hamkorlik yoʻlidan—“Soviet Lend&quot;. Dehli, 1977, No 2.
# Bugungi Hindiston. T., „Oʻzbekiston“, 1981.
# Hindiston Respublikasining „ Afgʻon masalasidan“ pozitsiyasi ToshDU ilmiy ishla-ri, Sharqshunoslik. Osiyo va Afrika mamlakatlari tarixi. T., 1983.
# Qoʻshilmaslik harakati—xalqaro xavfsizlikning muhim omili. T., 1984.
# Hindiston Respublikasining asosiy tashqi siyosiy muammolari. —Ilmiy dokladlar toʻplami. T., „Fan“, 1988.
# Vatanni kashf etgan inson. J. Neru tugʻilganining 100 yilligiga. —&quot; Fan va turmush &quot; jurnali, 1989, 11-son.
# Hindistonning Hindixitoy xalqlari ozodligi va mustaqilligi uchun kurashi. T., 1991.
# Eron bilan Iroq mojarosini tinchlik bilan hal etishda Hindistonning roli. —OʻzR FA Sharqshunoslik instituti ilmiy ishlari toʻplami, „Janubiy Osiyo va zamonamiz“. T., „ Fan“, 1991.
=== Adabiyotlar ===
# Malik ABDUSAMATOV. Oʻzbekiston sharqshunoslari. T.: Toshkent, 1996.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Oʻzbekiston olimlari]]</text>
      <sha1>nsh36n7rhs031yfqll2k5axsqktofke</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313894</id>
      <parentid>6313893</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:30:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3113" sha1="dbjnoobvgh7dw3c7ji983xqq6wucyfr" xml:space="preserve">'''Temur Gʻiyosovich Gʻiyosovich''' – sharqshunos [[olim]], tarix fanlari doktori, [[professor]]. 1931-yil 28-iyunda [[Toshkent]]da tugʻilgan.
== Faoliyati ==
1948-yil ToshDU Sharq fakultetiga oʻqishga kirib, 1953-yili mazkur fakultetining tarix boʻlimini bitirib, xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasi qoshidagi aspiranturada oʻqiy boshladi. U 1958-yil [[Moskva|Moskvada]], SSSR Fanlar akademiyasi Sharqshunoslik institutida „Hindistonning [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-sharqiy Osiyo]] va Uzoq Sharqda keskinliklarini yumshatish uchun kurash“ mavzusida, 1973-yilda &quot;Hindiston diplomatiyasining Yangi Sharq va Janubi-sharqiy Osiyoda agressiya va neokolonializmga qarshi kurashi(1947-1967) „ mavzusida doktorlik dissertatsiyasini yoqladi. Temur Gʻiyosov 1956-yildan shu kunga qadar xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasida oʻqituvchi, katta oʻqituvchi va dotsent, 1976-yildan professor lavozimida ishlab, yoshlarga Hindiston, Pokiston mamlakatlari tarixi, iqtisodiyoti va tashqi siyosati boʻyicha maʼruzalar oʻqib taʼlim-tarbiya berib kelmoqda. U 1991-yildan Toshkent davlat sharqshunoslik institutining xorijiy Sharq mamlakatlari tarixi kafedrasiga rahbarlik qilib kelmoqda. Temur Gʻiyosov hindshunoslarning Moskva va boshqa shaharlarda oʻtkazilgan xalqaro simpozium va seminarlarlarida qiziqarli maʼruzalari bilan ishtirok etgan. U 8 nafar fan nomzodi tayyorlab yetkazdi. Temur Gʻiyosov [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] qoshidagi Oliy Attestatsiya komissiyasining tarix fanlari boʻyicha ekspert kengashining raisi, Oʻzbekiston Respublikasi Doʻstlik hamjamiyati Oʻzbekiston—Hindiston pravleniyesining aʼzosi. Temur Gʻiyosov 120 dan ortiq ilmiy ishlarning, shu jumladan, uchta monografiya ning muallifi.

=== Ilmiy ishlari ===
# Hindistonning Janubi-sharqiy Osiyo va Uzoq Sharqda keskinlikni yumshatish uchun kurash. T., 1957.
# Hindistonning Jazoir muammosini tinchlik bilan hal qilish uchun kurashi. —ToshDU ilmiy ishla-ri, 229, Sharqshunoslik. T., 1964.
# Yaqin va Oʻrta Sharqda tinchlikni mustahkamlashda Hindistonning roli. T., 1970.
# Tinchlik va hamkorlik yoʻlidan—“Soviet Lend&quot;. Dehli, 1977, No 2.
# Bugungi Hindiston. T., „Oʻzbekiston“, 1981.
# Hindiston Respublikasining „ Afgʻon masalasidan“ pozitsiyasi ToshDU ilmiy ishla-ri, Sharqshunoslik. Osiyo va Afrika mamlakatlari tarixi. T., 1983.
# Qoʻshilmaslik harakati—xalqaro xavfsizlikning muhim omili. T., 1984.
# Hindiston Respublikasining asosiy tashqi siyosiy muammolari. —Ilmiy dokladlar toʻplami. T., „Fan“, 1988.
# Vatanni kashf etgan inson. J. Neru tugʻilganining 100 yilligiga. —&quot; Fan va turmush &quot; jurnali, 1989, 11-son.
# Hindistonning Hindixitoy xalqlari ozodligi va mustaqilligi uchun kurashi. T., 1991.
# Eron bilan Iroq mojarosini tinchlik bilan hal etishda Hindistonning roli. —OʻzR FA Sharqshunoslik instituti ilmiy ishlari toʻplami, „Janubiy Osiyo va zamonamiz“. T., „ Fan“, 1991.
=== Adabiyotlar ===
# Malik ABDUSAMATOV. Oʻzbekiston sharqshunoslari. T.: Toshkent, 1996.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Oʻzbekiston olimlari]]</text>
      <sha1>dbjnoobvgh7dw3c7ji983xqq6wucyfr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Kseromorfizm</title>
    <ns>14</ns>
    <id>917262</id>
    <revision>
      <id>6314028</id>
      <parentid>3622635</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:59:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Botanika]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6314028</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="a7yxgt7xk7mq6tpf4rns8ixzvfmdrfp" xml:space="preserve">Turkum:Kseromorfizm

[[Turkum:Botanika]]</text>
      <sha1>a7yxgt7xk7mq6tpf4rns8ixzvfmdrfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Koʻzoynaklar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>921815</id>
    <revision>
      <id>6314004</id>
      <parentid>6181202</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JavohirSaydinov</username>
        <id>312790</id>
      </contributor>
      <origin>6314004</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31411" sha1="smdima5ath83dul6cjkmxqpnuf1sxn9" xml:space="preserve">{{imlo}}
{{birlashtirish|Ko'zoynak}}
[[Fayl:Glasses black.jpg|thumb|200px|Zamonaviy koʻzoynakning koʻrinishi]]
'''[[Koʻzoynaklar]]''' — [[Ametropiya|koʻzning optik nuqsonlari]]&lt;nowiki/&gt;ni toʻgʻrilash yoki koʻzni turli zararli taʼsirlardan himoya qilish, insonning [[Insonning koʻruv tizimi|koʻrish qobiliyatini]] yaxshilashga moʻljallangan eng keng tarqalgan optik qurilmalar. Koʻzoynaklar linzalardan iborat boʻlib, shisha yoki plastmassadan tayyorlanadi, atrofi ramka bilan oʻrab oʻrnatiladi. Ramkalar ikki yonga uzayib, quloqlar orqasiga oʻrnatishga moslashtiriladi. Baʼzan quloqlarning orqasida biriktirilgan ramkalar oʻrniga, boshni qoplaydigan lenta yoki tasma ishlatiladi.

'''Koʻzoynaklar''' [[Koʻrish|koʻrish uchun]] koʻz oynalari boʻlib, [[Linza|linzalari]] (tiniq yoki rangli) odamning [[Odam koʻzi|koʻzlari]] oldida ushlab turadigan ramkaga oʻrnatilgan boʻladi, burun ustidagi koʻprik va ilgak qoʻllar (maʼbad deb nomlanadi) quloqlar ustida joylashadi.

Koʻzoynaklar odatda koʻrishni tuzatish uchun ishlatiladi. Masalan, oʻqish koʻzoynaklari va [[Miopiya|yaqinni koʻrish]] uchun ishlatiladigan koʻzoynaklar shu kabidir. Biroq, maxsus linzalarsiz ular baʼzan [[Kosmetika|kosmetik]] maqsadlarda ham ishlatiladi.

[[Havfsizlik koʻzoynaklari|Xavfsizlik koʻzoynaklari]] qurilish ishchilari yoki laboratoriya texniklari uchun uchadigan qoldiqlardan koʻzni himoya qilish maqsadida qoʻllanadi. Bu koʻzoynaklar koʻzlarning yon tomonlari, qovoq va linzalarni himoya qiladi. Baʼzi turdagi himoya koʻzoynaklari koʻrinadigan hamda juda yaqin koʻrinadigan yorugʻlik nurlari yoki kuchli [[Radiatsiya|nurlanishdan]] himoya qilish uchun ishlatiladi. Koʻzoynaklar koʻzni va qovoqni himoya qilish uchun baʼzi sport turlarida ham taqiladi.

Doimiy koʻzoynak taqib yuradiganlar koʻzoynak tushib ketmasligi uchun tasmadan foydalanishadi. Vaqtning faqat bir qismida koʻzoynak ishlatadiganlar koʻzoynaklarini yoʻqolishi va sinishi oldini olish uchun boʻyinga oʻtadigan shnurga bogʻlanadigan koʻzoynaklardan foydalanishadi. Koʻzoynakni yoʻqotish holatlari bu sharoitda ishlaydiganlar uchun koʻp uchrab turadi.

[[Quyosh koʻzoynaklari]] yorugʻ kunduzda yaxshi koʻrish imkonini beradi va koʻzni [[Ultrabinafsha nurlanish|ultrabinafsha nurlarining]] haddan tashqari ortiqcha taʼsiridan himoya qiladi. Quyosh koʻzoynaklarining odatiy linzalari yorqin nurdan himoya qilish uchun boʻyalgan yoki porlashni olib tashlash uchun [[polarizatsiyalangan]] boʻladi. [[Fotoxromli koʻzoynaklar]] qorongʻi yoki yopiq sharoitda qoraygan yoki yengil rangga boʻyalgan boʻlib, ultrabinafsha nurlar bilan taʼsirlanganda quyoshdan saqlaydigan koʻzoynaklarga aylanadi. Koʻpincha retseptsiz quyosh koʻzoynaklari linzalarda tuzatuvchi xususiyatga ega emas, ammo maxsus retsept boʻyicha quyoshdan saqlaydigan koʻzoynaklar tayyorlanishi mumkin. Fotofobiya koʻzoynaklari simptom (masalan, [[migren]] kasalliklari yoki [[Irlen sindromi]]) boʻlgan odamlarda koʻpincha quyoshdan saqlaydigan koʻzoynak yoki nozik rangli koʻzoynaklar sifatida har vaqt, hatto uyda va tunda ham taqib yurishda qoʻllanadi.

Maxsus vizual maʼlumotlarni koʻrish uchun maxsus koʻzoynaklardan foydalaniladi masalan, [[3D filmlar]] uchun [[3D koʻzoynaklar]] ishlatiladi ([[stereoskopiya]]).

== Turlari ==
Koʻzoynaklar asosiy funksiyasi boʻyicha belgilanishi yoki farqlanishi mumkin. Lekin ular retsept boʻyicha quyoshdan saqlaydigan koʻzoynaklar yoki kengaytirilgan, kattalashtirishga ega xavfsizlik koʻzoynaklari kabi kombinatsiyalarda ham namoyon boʻladi.

=== Tuzatuvchi ===
[[Fayl:Refraction_through_glasses_090306.jpg|thumb| Tuzatuvchi obyektiv orqali koʻrilgan siluet, [[Refraksiya|sinish]] taʼsirini koʻrsatadi]]
[[Fayl:Microfiber_cloth.jpg|thumb| Mikrofiber mato tuzatuvchi linzalarni, sezgir oynalarni tirnamasdan tozalashga moʻljallangan.]]
Tuzatuvchi linzalar [[Miopiya|yaqinni koʻra olmaslik (miyopiya)]], [[Gipermetropiya|uzoqni koʻra olmaslik (gipermetropiya)]] yoki [[astigmatizm]] kabi holatlarning taʼsirini yumshatish uchun va koʻzga kiradigan yorugʻlikni egish orqali koʻrish kuchi xatolarini tuzatish uchun ishlatiladi. Koʻz oʻtkirligi va yoʻnalishni yaqin va uzoqqa qaratish qobiliyati vaqt oʻtishi bilan oʻzgaradi. Qirq yoshdan oshgan odamlarda tez-tez uchraydigan holat [[presbiyopiya]] boʻlib, u koʻzning kristalli linzalari egiluvchanligini yoʻqolishiga olib keladi. Kasallik natijasida linzalarni [[Akkomodatsiya|joylashtirish]] (yaʼni koʻzga yaqin ob’ektlarga eʼtibor qaratish) qobiliyatini asta-sekin pasayadi. Bunday holatda albatta qoʻshimcha linzalarga ehtiyoj seziladi. Bir nechta odamning koʻzlari bir xil boʻlib, ular bir xil sinishi xususiyatlarini namoyon qiladi. Bir koʻz ikkinchisiga qaraganda „kuchli“ (yaʼni koʻproq sindiruvchi boʻsa, linzaga muhtoj boʻlishi mumkin.

Tuzatish linzalari tasvirni asl holiga qaytarishga yordam beradi. Ular [[Oftalmologiya|oftalmolog]] yoki [[Optometrist|optometristning]] retsepti boʻyicha ishlab chiqariladi. Mavjud koʻzoynaklarning texnik xususiyatlarini tekshirish uchun ''linzametrdan'' foydalaniladi. Tuzatuvchi koʻzoynaklar foydalanuvchining koʻrish sifatini sezilarli darajada yaxshilashi mumkin. Ular nafaqat foydalanuvchining vizual tajribasini yaxshilaydi, balki [[Bosh ogʻrigʻi|bosh ogʻrigʻi]] yoki koʻzni qisib qoʻyish, nervlarning toliqishi kabi koʻzning zoʻriqishidan kelib chiqadigan muammolarni ham kamaytirishga yordam beradi.

Tuzatuvchi linzalarning eng keng tarqalgan turi bu bir xil [[Sinish indeksi|sinish indeksiga]] ega boʻlgan „yagona koʻrish“ xususiyatidir. Presbiyopiya va [[gipermetropiya]] bilan ogʻrigan odamlar uchun [[Bifokal linza|bifokal]] va [[trifokal]] koʻzoynaklar mos ravishda ikki yoki uch xil sinish koʻrsatkichlarini namoyon qiladi va progressiv linzalar doimiy gradientga ega&lt;ref&gt;{{Citation |title=Eyeglasses - All What You Need to Know |url=https://eyewa.com/blog/eyeglasses/ |journal=Eyewa Blog |access-date=24 March 2020 |language=en-US |arxiv-sana=2021-01-16 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210116144710/https://eyewa.com/blog/eyeglasses/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Linzalar faoliyatiga qarab yuqori sinish koʻrsatkichlari bilan ishlab chiqarilishi mumkin, bu esa „past“ sinish koʻrsatkichlariga ega boʻlgan linza turlariga qaraganda yengilroq va nozikroq boʻlishiga imkon beradi.

Kitob oʻqish uchun ''oʻqish koʻzoynaklari'' diqqatni yaqin atrofdagi narsalarga qaratishga moʻljallangan koʻzoynaklar toʻplamini taqdim etadi. Oʻqish koʻzoynaklari dorixonalarda retseptsiz sotiladi. Ular bir xil quvvatga ega oddiy linzalardan tashkil topgan boʻlib, narx jihatdan arzon sotiladi. [[Astigmatizm]] yoki chap va oʻng koʻz oʻrtasidagi sinish yoki prizmatik oʻzgarishlar kabi sinish muammolarini tuzatmaydi. Odamning koʻrish qobiliyatini toʻliq tuzatish uchun yaqinda buyurilgan [[oftalmik koʻzoynaklar]] talab qilinadi.

Koʻrish uchun koʻzoynak kerak boʻlgan odamlar koʻpincha haydovchilik guvohnomalari olish uchun ob’ektiv cheklovlarini tuzatadi. Bu ularga har safar avtomobil haydashda koʻzoynak taqishni talab qiladi, bunga amal qilmaslik jarima yoki qamoq jazosiga olib keladi.

Baʼzi harbiy xizmatchilar va ayollarga retsept boʻyicha koʻzoynak beriladi. Bu odatda [[GI koʻzoynaklar|GI koʻzoynaklaridir]]. Qoʻshma Shtatlardagi davlat qamoqxonalari mahbuslarga koʻpincha shaffof plastik aviatorlar koʻrinishidagi koʻzoynaklar beriladi.

=== Xavfsizlik koʻzoynaklari ===
[[Fayl:SafetyGlassesShield.jpg|thumb| Yon qalqonli himoya koʻzoynaklari]]
Xavfsizlik koʻzoynaklari turli vaziyatlarda koʻzlarni bevosita himoya qilish uchun ishlatiladi. Ular koʻzni havoda uchib yuradigan qoldiqlardan yoki boshqa narsalardan himoya qilish uchun sinishga chidamli plastik linzalar bilan ishlab chiqariladi. ''Qurilish, fabrika ishchilari, mashinistlar va laboratoriya xodimlari'' koʻpincha uchuvchi qoldiqlardan yoki qon, kimyoviy moddalar kabi koʻzga tushganda zarar beradigan moddalardan himoya qilish uchun himoya koʻzoynak taqishlari talab qilinadi. ''2017-yildan'' boshlab [[Kanada]] va boshqa mamlakatlardagi [[Stomatologiya|stomatologlar]] va [[Jarroh|jarrohlar]] tomonidan bemorlarning qoni yoki boshqa tana suyuqliklari infektsiyasidan koʻzni himoya qilish maqsadida himoya koʻzoynak taqishlari talab qilina boshladi.

[[Payvandlash]] ishlari uchun himoya koʻzoynaklari ham mavjud boʻlib, ular har tomonlama oʻralgan, toʻliq oʻlchamli payvandlash dubulgʻasi tarkibida noqulay boʻlgani sabab, endilikda payvandlashda foydalanish uchun ancha quyuqroq linzalarga ega ochiq koʻzoynaklar ishlab chiqilmoqda. Ular koʻpincha „&lt;nowiki/&gt;[[flesh koʻzoynaklar]]&lt;nowiki/&gt;“ deb ataladi, chunki ular payvandlash chirogʻidan ham himoya qila oladi.

[[Anid|Neylon]] ramkalar, odatda, yengil va moslashuvchan xususiyatlari tufayli sport uchun himoya koʻzoynaklar sifatida ishlatiladi. Aksariyat oddiy koʻzoynaklardan farqli ravishda, himoya koʻzoynaklari koʻpincha koʻzning yonida va koʻz oldida himoyani oʻz ichiga oladi.

=== Quyosh koʻzoynaklari ===
[[Fayl:Woman_wearing_sunglasses.jpg|thumb| Quyosh koʻzoynak taqqan ayol]]
Quyosh koʻzoynaklari koʻproq qulaylik ega va yorqin [[Yorugʻlik|nurdan]], asosan [[Ultrabinafsha nurlanish|ultrabinafsha]] (UV) [[nur]]lardan himoya qiladi. Koʻzlarni ultrabinafsha nurlanish xavfidan toʻgʻri himoyalash uchun quyoshdan saqlaydigan koʻzoynaklar butun yorugʻlik spektrini yaxshi qoplaydigan UV-400 blokeriga ega boʻlishi kerak&lt;ref&gt;{{Citation |title=Sunglasses not just an accessory in the Sunshine State |url=http://www.sun-sentinel.com/brandpublishing/sfl-sunglasses-not-just-an-accessory-in-the-sunshine-state-20180312-story.html |work=Sun-Sentinel.com |access-date=10 April 2018 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;.

Yorugʻlik [[Yorugʻlikning qutblanishi|polarizatsiyasi]] quyoshdan saqlaydigan koʻzoynak linzalariga qoʻllanadigan qoʻshimcha xususiyatdir. Polarizatsiya filtrlari gorizontal qutblangan yorugʻlik nurlarini olib tashlash uchun joylashtirilgan va bu gorizontal yuzalarning porlashini yoʻq qiladi. Polarizatsiyalangan quyosh koʻzoynaklari uchuvchilar uchun qoʻllanilmaydi va u baʼzi qiyinchiliklarni keltirib chiqarishi mumkin. Sababi balandlikni oʻlchash uchun tez-tez ishlatiladigan suv va boshqa tuzilmalar koʻzgularda boshqacha koʻrinish berishi mumkin.

Quyosh koʻzoynaklarini estetik maqsadlarda yoki koʻzlarni yashirish uchun kiyib yurish mumkin. Shu sabablarga koʻra mashhur boʻlgan quyoshdan saqlaydigan koʻzoynak misollari „choy soyalari“ va „oyna soyalarini“ oʻz ichiga oladi. Koʻpgina [[Ko'rishning buzilishi|koʻr]] odamlar kosmetik jihatdan koʻzlarini yashirish uchun deyarli shaffof koʻzoynak taqishadi. Yorugʻlikka sezgir boʻlgan koʻplab odamlar yorugʻlik nurini kamaytirish uchun quyoshdan saqlaydigan qora koʻzoynak yoki boshqa rangli koʻzoynak taqishadi.

=== Aralash qoʻsh ramka ===
[[Fayl:Doubleframe_uplifting_eyewear_-_Nella.gif|left|thumb| Harakatlanuvchi ramkada bir linzalar toʻplami va qoʻzgʻalmas ramkada boshqa juft linzalar bilan qoʻshilgan ikki ramkali aralash koʻzoynaklar.]]
Ikki ramkali koʻtariluvchi koʻzoynaklar — bir juft linzali bitta harakatlanuvchi ramkaga va toʻrt shtrixli aloqa bilan bogʻlangan boshqa bir juft linzali (ixtiyoriy) qoʻzgʻalmas ramkaga ega. Ikki ramkali Quyosh linzalari doimo yonib turadigan [[Miopiya|miyopiya]] linzalari bilan aralashgan holda osongina yuqoriga va pastga koʻtarilishi mumkin. [[Presbiyopiya]] linzalari ham birlashtirilishi va kerak boʻlganda, koʻzoynakni yechmasdan osongina koʻrish maydonidan olib tashlanishi mumkin.

=== 3D koʻzoynak ===
Ikki oʻlchamli yuzada [[Stereoskopiya|uch oʻlchamdagi illyuziya]] har bir koʻz koʻradigan turli vizual maʼlumotlarni tahrirlash orqali yaratilishi mumkin. 3D koʻzoynaklar ikkala koʻz uchun maʼlumot signalini filtrlash orqali uch oʻlchamli illyuziyani yaratadi. Bunday koʻzoynaklarda kino ekranidan aks ettiriladigan yoki elektron displeydan chiqadigan signal har bir koʻz biroz boshqacha tasvirni olishi uchun filtrlanadi. Filtrlar maxsus boʻlib, faqat oʻzi uchun moʻljallangan signal turi uchun ishlaydi.

3D koʻzoynaklarda har bir koʻz uchun turli rangdagi filtr xos hisoblanadi, odatda qizil va koʻk yoki qizil va yashil. Polarizatsiyalangan 3D tizimi ham boshqa tomondan [[Yorugʻlikning qutblanishi|polarizatsiyalangan]] filtrlardan foydalanadi. Polarizatsiyalangan 3D koʻzoynaklar rangli 3D koʻrish imkonini beradi, qizil-koʻk linzalar esa tahrirlangan rangga ega tasvirni yaratadi. Boshga oʻrnatilgan displeylar signalni elektron filtrlashi, keyin tahrirlangan yorugʻlikni bevosita tomoshabinning koʻziga oʻtkazishi orqali tasvir hosil qilishi mumkin. [[Anaglif]] va polarizatsiyalangan koʻzoynaklar [[3D film|3D filmlarda]] tomoshabinlarga tarqatiladi.

=== Kattalashtirish (bioptika) ===
Maxsus Koʻzoynaklar koʻrish qobiliyati zaif yoki muayyan kasbiy talablarga ega boʻlgan odamlar uchun foydali boʻlgan kattalashtirishni ham taʼminlaydi. Masalan, oddiy linzalar ustiga, ichiga yoki orqasiga oʻrnatilgan kichik [[Teleskop|teleskoplarga]] ega ''bioptiklar'' yoki ''[[bioptik teleskoplar]]'' shular jumlasidan. Yangi dizaynlarlarda tuzatuvchi oynaga oʻrnatilishi va estetik koʻrinishini yaxshilashi mumkin boʻlgan kichikroq yengil teleskoplardan foydalaniladi. Ular mini teleskopik koʻzoynaklar deb ham ataladi. Ular oyna yoki [[Durbin|durbinga]] oʻxshash mustaqil koʻzoynaklar shaklida boʻlishi yoki mavjud koʻzoynaklarga biriktirilishi mumkin.

=== Sariq rangli kompyuter/oʻyin koʻzoynaklari ===
[[Sariq rangli koʻzoynaklar]] — kichik sariq rangga ega koʻzoynak turi. Ular kichik rang tuzatishni amalga oshiradi va buning ustiga yorugʻlikning yetishmasligidan koʻzning charchashini kamaytiradi. Bunday koʻzoynak turini tuzatuvchi retseptsiz koʻzoynaklar deb hisoblash mumkin&lt;ref&gt;{{Citation |last=Loria |first=Kevin |title=Computer glasses that claim to protect your eyes from screens are selling like crazy, but they probably aren't doing you much good |date=21 February 2017 |url=https://www.businessinsider.com/blue-blocking-glasses-science-screens-not-destroying-vision-2017-2 |work=Business Insider}}&lt;/ref&gt;. Ishlab chiqargan Kompaniya turiga qarab, ushbu kompyuter yoki oʻyin koʻzoynaklari [[LCD displeylar]], [[Lyuminessent lampa|lyuminestsent]] yorugʻlik va boshqa yorugʻlik manbalaridan [[Koʻzoynak|yuqori energiyali koʻk va ultrabinafsha nurlarni]] filtrlashi bilan farq qiladi. Bu koʻzning kuchlanishini kamaytirishga yordam beradi&lt;ref&gt;{{Citation |last=Heiting |first=Gary |title=Computer Eye Strain: 10 Steps For Relief |url=http://www.allaboutvision.com/cvs/irritated.htm |work=All about vision.com |access-date=1 September 2017}}&lt;/ref&gt;. Ushbu koʻzoynaklar standart optik ramkalarga mos ravishda standart yoki retsept boʻyicha ko'rish uchun linzalar sifatida buyurtma qilinishi ham mumkin&lt;ref&gt;{{Citation |title=BluTech Lenses – Technology, The story behind BluTech Lenses |url=http://blutechlenses.com/technology/ |work=BluTech Lenses |access-date=2023-04-07 |arxiv-sana=2015-05-04 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20150504104341/http://blutechlenses.com/technology/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

[[Kompyuter]], [[smartfon]] va [[Planshet|planshetlardagi]] koʻk nurni filtrlaydigan koʻzoynaklar koʻk nurning haddan tashqari taʼsiridan kelib chiqadigan muammolarni oldini olish va bartaraf qilish uchun ishlab chiqarilmoqda. Koʻzoynak koʻzning toliqishidan tortib koʻzning zoʻriqishiga, uyqu siklining buzilishi, qisman koʻrlikka olib kelishi mumkin boʻlgan [[Makula degeneratsiyasi|makula degeneratsiyasiga]] taʼsir qiladi&lt;ref&gt;{{Citation |last=Duarte |first=IA |title=Ultraviolet radiation emitted by lamps, TVs, tablets and computers: are there risks for the population? |date=2015 |work=An Bras Dermatol |volume=90 |issue=4 |pages=595–7 |doi=10.1590/abd1806-4841.20153616 |pmc=4560556 |pmid=26375236 |last2=Mde F |first2=Hafner |last3=Malvestiti |first3=AA |issn=0365-0596 }}&lt;/ref&gt;. Kompyuterdan uzoq vaqt foydalanish koʻk yorugʻlikni emas, balki koʻzni zoʻriqishiga olib kelishi mumkin&lt;ref name=&quot;AAO-Blue-Light&quot;&gt;{{Citation |last=Porter |first=Daniel |title=Blue Light and Digital Eye Strain |date=16 January 2020 |url=https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/blue-light-digital-eye-strain |archive-url=https://web.archive.org/web/20201028103424/https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/blue-light-digital-eye-strain |url-status=live |others=Reviewed by Ninel Z Gregori, MD |publisher=[[American Academy of Ophthalmology]] |archive-date=28 October 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Iallonardo |first=Marisa |title=Do blue light glasses work ? |date=24 May 2020 |url=https://www.insider.com/do-blue-light-glasses-work |others=Reviewed by Benjamin Bert, MD |publisher=Business Insider}}&lt;/ref&gt;. Shuning uchun ham Kompyuterdan foydalanishdan kelib chiqadigan koʻplab koʻz alomatlari kompyuterdan foydalanish toʻxtatilgandan yoki cheklangandan keyin kamayadi. Kechki ekran vaqtini qisqartirish va qurilmalarni tungi rejimga oʻrnatish uyquni yaxshilaydi&lt;ref name=&quot;AAO-Blue-Light&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Hazanchuk |first=Vered |title=Should You Use Night Mode to Reduce Blue Light? |date=7 May 2019 |url=https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/should-you-use-night-mode-to-reduce-blue-light |archive-url=https://web.archive.org/web/20200908081841/https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/should-you-use-night-mode-to-reduce-blue-light |url-status=live |others=Reviewed by Raj K Maturi, MD |publisher=[[American Academy of Ophthalmology]] |archive-date=8 September 2020}}&lt;/ref&gt;. Bir qator tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, kompyuterdan koʻk yorugʻlik koʻz kasalliklariga, jumladan, makula degeneratsiyasiga yoʻl qoʻymaydi&lt;ref name=&quot;AAO-Blue-Light&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Porter |first=Daniel |title=Digital Devices and Your Eyes |date=15 November 2019 |url=https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/digital-devices-your-eyes |archive-url=https://web.archive.org/web/20200809234027/https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/digital-devices-your-eyes |url-status=live |others=Reviewed by Ninel Z Gregori, MD |publisher=[[American Academy of Ophthalmology]] |archive-date=9 August 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Caporuscio |first=Jessica |title=Can blue light glasses prevent damage to eyes? |date=2 June 2020 |url=https://www.medicalnewstoday.com/articles/do-blue-light-glasses-work |work=[[Healthline|MedicalNewsToday]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20201016101735/https://www.medicalnewstoday.com/articles/do-blue-light-glasses-work |others=Medically reviewed by Ann Marie Griff, O.D |archive-date=16 October 2020}}&lt;/ref&gt;.

Amerika [[Oftalmologiya]] Akademiyasi (AAO) kompyuterdan foydalanish uchun maxsus koʻzoynaklarni tavsiya etmaydi&lt;ref name=&quot;AAO-Computer-Glasses&quot;&gt;{{Citation |last=Vimont |first=Celia |title=Are Computer Glasses Worth It? |date=27 April 2017 |url=https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/are-computer-glasses-worth-it |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923163359/https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/are-computer-glasses-worth-it |url-status=live |others=Reviewed by Rahul Khurana, MD |publisher=[[American Academy of Ophthalmology]] |archive-date=23 September 2020}}&lt;/ref&gt;, u kompyuter ekrani masofasi uchun maxsus oʻlchangan retsept boʻyicha koʻzoynaklardan foydalanishni tavsiya qiladi (yuzdan 20-26 dyum masofada) va ular koʻk nurni bloklovchi koʻzoynaklar bilan bir xil emas&lt;ref&gt;{{Citation |last=Boyd |first=Kierstan |title=Computers, Digital Devices and Eye Strain |date=3 March 2020 |url=https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/computer-usage |archive-url=https://web.archive.org/web/20201003115848/https://www.aao.org/eye-health/tips-prevention/computer-usage |url-status=live |others=Reviewed by James M Huffman, MD |publisher=[[American Academy of Ophthalmology]] |archive-date=3 October 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Blue blocking spectacle lenses - The College's position on blue blocking spectacle lenses |url=https://www.college-optometrists.org/the-college/policy/position-statements/blue-blocking-spectacle-lenses.html |access-date=24 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919122059/https://www.college-optometrists.org/the-college/policy/position-statements/blue-blocking-spectacle-lenses.html |url-status=live |archive-date=19 September 2020}}&lt;/ref&gt;.

== Ramkalar ==
[[Fayl:Szemüveg_-_1920-as_évek.JPG|thumb| Koʻzoynak, 1920-yil, simli ramkalari bilan]]
''Oftalmik ramka'' — bu koʻzoynak linzalarini toʻgʻri holatda ushlab turish uchun moʻljallangan qism. Oftalmik ramkalar turli xil oʻlchamlar, materiallar, shakllar va ranglarga ega&lt;ref name=&quot;Optical Course&quot;&gt;{{Citation |title=Optical Course |url=http://www.harisingh.com/OpticalCourse.htm |access-date=7 May 2014 |publisher=OpticalCourse.com}}&lt;/ref&gt;.

=== Koʻzoynak qismlari ===

* Linzalarni oʻrab va ushlab turagan bir juft koʻz simlari yoki jantlari
* Ikkita koʻz simini bogʻlaydigan koʻprik
* Koʻz simlari va koʻprikning kombinatsiyasi
* Yuqori chiziq yoki qosh chizigʻi, konstruktiv yordam va uslubni yaxshilashni taʼminlaydigan koʻprik ustidagi bar.
* Uslubni yaxshilash va linzalarni qoʻshimcha qoʻllab-quvvatlash uchun koʻz simlarining yuqori qismiga mos keladigan juft qoshlar yoki qopqoqlar, plastik yoki metall qopqoqlar. Qoshlarning qoʻshilishi bir juft koʻzoynakni qoʻshaloq koʻzoynak qiladi.
* Bir juft pad qoʻllari burun yostiqchalarini koʻz simlariga ulaydi
* Bosh suyagining har ikki tomonida joylashgan juft naushniklar.

=== Materiallar ===

==== Plastik va polimer ====
* [[Atsetilsellyuloza|Sellyuloza atsetat]]
* Optil, koʻzoynak ramkalari uchun maxsus tayyorlangan [[gipoallergik]] material turi. U materialni asl shakliga qaytaradigan elastiklik turiga ega.
* [[Sellyuloza]] propionati, bardoshli plastmassa
* Juda nozik [[Poliamidlar|poliamid]] kukuni va selektiv lazer sinterlash jarayonlaridan foydalanadigan 3D bosilgan plastmassa — Mykita (ramkalar ABS, PLA yoki neylon pennis uchun Fused Filament Fabrication tomonidan 3 oʻlchamli qilib chop etilishi mumkin)&lt;ref&gt;{{Citation |last=Gwamuri |first=Jephias |title=Reversing the Trend of Large Scale and Centralization in Manufacturing: The Case of Distributed Manufacturing of Customizable 3-D-Printable Self-Adjustable Glasses |url=https://www.academia.edu/9747930 |work=Challenges in Sustainability |volume=2 |issue=1 |year=2014 |language=en |doi=10.12924/cis2014.02010030 |last2=Wittbrodt |first2=Ben T. |last3=Anzalone |first3=Nick C. |last4=Pearce |first4=Joshua M.}}&lt;/ref&gt;.
* [[Anid|Neylon]]
[[Fayl:Scissors_glasses.jpg|thumb|200px| Fransiya imperiyasining zarhal qaychi koʻzoynaklari (bitta linzalari yoʻq), 1805-yil]]

== Tarixi ==

=== Prekursorlar ===
[[Fayl:Tommaso_da_modena,_ritratti_di_domenicani_(Ugo_di_Provenza)_1352_150cm,_treviso,_ex_convento_di_san_niccolò,_sala_del_capitolo.jpg|thumb|150px| 1352-yilda Tommaso da Modena tomonidan chizilgan Dominikan kardinali va taniqli bibliya olimi Xyu Sent-Cherning portreti tafsilotlari]]
[[Yunonlar|Yunon]] va [[Rim imperiyasi|Rim]] davrlarida vizual yordam vositalaridan foydalanish toʻgʻrisida tarqoq dalillar mavjud edi, eng muhim dalil [[Pliniy Elder]] aytgan [[Neron Klavdiy Sezar|imperator Neron]] tomonidan zumraddan foydalanishni yoʻlga qoʻygan&lt;ref&gt;Pliny the Elder. ''The Natural History'', Book 37, Chpt.16. John Bostock and H. T. Riley, translators. London: Taylor and Francis. 1855&lt;/ref&gt;.

Kattalashtirilgan tasvirni yaratish uchun [[Linza|qavariq linzalardan]] foydalanish [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemeyning]] „''[[Optika (asar)|Optika]]&lt;nowiki/&gt;“ asarida'' tasvirlangan boʻlishi mumkin (bu faqat arab tilidagi zaif tarjimada saqlanib qolgan). Ptolemeyning linzalarning tavsifi [[Ibn Sahl]] (X asr) va eng muhimi [[Ibn al-Haysam]] (''Optika kitobi)'', taxminan 1021-yil) tomonidan oʻrganilgan va sharxlangan. Ptolemey ''optikasi'' va Alhazenning lotincha tarjimalari Yevropada XII asrda „oʻqish toshlari“ ning rivojlanishi bilan bir vaqtda paydo boʻlgan. Shimoliy [[Song sulolasi]] davrida (960-1127) Xitoyda bitta linzali kattalashtiruvchi koʻzoynaklar ishlatilgan degan qarashlar mavjud&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.shine.cn/feature/art-culture/1909061557/|sarlavha=Opening our eyes to spectacles of the past}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.laitimes.com/en/article/3jdyv_402zp.html|sarlavha=In the tomb of Liu Jing, the King of Guangling, a gold circle embedded with crystals was unearthed, which was the first glasses in history|sana=7 April 2022|qaralgan sana=2023-04-07|arxivsana=2024-12-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241202112810/https://www.laitimes.com/en/article/3jdyv_402zp.html}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Mu'in._Portrait_of_Riza-i-Abbasi._1673._Princeton_University..jpg|thumb|left|150px| Fors miniatyurasi [[Rizo abbosiy|Rizo Abbosiy]] koʻzoynak taqqan, 1673-yil.]]
[[Robert Grosseteste|Robert Grossetestening]] 1220-1235 yillar oraligʻida yozgan ''&quot;De iride''&quot; (''Kamalak haqida'') risolasida „eng kichik harflarni aql bovar qilmaydigan masofalarda oʻqish“ uchun optikadan foydalanish haqida qaydlar bitilgan&lt;ref&gt;{{Citation |title=A Source Book in Medieval Science |date=1974 |url=https://books.google.com/books?id=fAPN_3w4hAUC&amp;pg=PA389 |page=389 |editor-last=Grant |editor-first=Edward |place=Cambridge, Massachusetts |publisher=Harvard University Press |isbn=9780674823600}} From Grantʼs English translation of Robert Grossetesteʼs ''De Iride'' (On the rainbow) in Latin, p. 389: „This part [viz, from Aristotleʼs supposed treatise on optics] of perspective, if perfectly understood, shows us how to make nearby objects appear very small, and how to make a small object placed at a distance appear as large as we wish, so that it would be possible to read minute letters from incredible distances or count sand, seeds, blades of grass, or any minute objects.“&lt;/ref&gt;. Bir necha yildan soʻng, 1262-yilda [[Bekon Rodjer|Roger Bacon]] ham linzalarning kattalashtirish xususiyatlari haqida yozganligi maʼlum&lt;ref&gt;Bacon, Roger; Burke, Robert Belle, trans. (1962)
[[iarchive:opusmajusofroger002065mbp/page/n181|''The Opus Majus of Roger Bacon'']] (New York: Russell &amp; Russell, Inc.) vol. 2. Part 5, Ch. IV, p. 582. From p. 582: „For we can so shape transparent bodies, and arrange them in such a way with respect to our sight and objects of vision, that the rays will be refracted and bent in any direction we desire, and under any angle, we wish we shall see the object near or at a distance. Thus from an incredible distance we might read the smallest letters and number grains of dust and sand …“&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=...Optics Highlights: II. Spectacles |url=http://www.ece.umd.edu/~taylor/optics2.htm |access-date=1 September 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923233305/http://www.ece.umd.edu/~taylor/optics2.htm |url-status=dead |publisher=University of Maryland, Department of Electrical &amp; Computer Engineering |archive-date=23 September 2015}}&lt;/ref&gt;. Birinchi koʻzoynakning rivojlanishi Shimoliy [[Italiya|Italiyada]] 13-asrning ikkinchi yarmida sodir boʻlgan&lt;ref name=&quot;Kriss&quot;&gt;{{Citation |last=Kriss |first=Timothy C |title=History of the Operating Microscope: From Magnifying Glass to Microneurosurgery |date=April 1998 |work=Neurosurgery |volume=42 |issue=4 |pages=899–907 |doi=10.1097/00006123-199804000-00116 |pmid=9574655 |last2=Kriss |first2=Vesna Martich}}&lt;/ref&gt;.

Optik maqsadlarda linzalardan foydalanish boʻyicha eng birinchi sharhlar 1268-yilda [[Bekon Rodjer|Rojer Bekon]] tomonidan qayd qilingan&lt;ref&gt;{{Citation |title=Eyeglasses {{!}} optics |url=https://www.britannica.com/science/eyeglasses |work=Encyclopedia Britannica |access-date=18 February 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;.Koʻzoynak uchun dastlabki ramkalar burunni ushlab turishi uchun tutqichlar bilan bir-biriga bogʻlangan ikkita kattalashtirish koʻzoynaklaridan iborat boʻlgan. Bular „&lt;nowiki/&gt;[[perchinli koʻzoynak]]&lt;nowiki/&gt;“ deb ataladi. Eng qadimgi saqlanib qolgan namunalar Germaniyadagi [[Celle]] yaqinidagi [[Kloster Wienhauzen|Kloster Wienhausen]] [[Monastir|monastiridagi]] taxtalar ostidan topilgan. Ular ''taxminan'' 1400-yilga toʻgʻri keladi&lt;ref&gt;{{Citation |title=Rivet spectacles |date=2015 |url=http://www.college-optometrists.org/en/college/museyeum/online_exhibitions/spectacles/rivet.cfm |work=www.college-optometrists.org |access-date=28 February 2015 |publisher=The College of Optometrists}}&lt;/ref&gt;.

Dunyodagi birinchi koʻzoynaklar uchun ixtisoslashtirilgan doʻkon — biz bugungi kunda [[Optik|optika]] sifatida tushinadiganimiz — 1466-yilda [[Strasburg|Strasburgda]] (oʻsha paytda [[Muqaddas Rim imperiyasi]], hozirgi [[Fransiya]]) ochilgan&lt;ref name=&quot;BBC&quot;&gt;{{Citation |last=Harford |first=Tim |title=Why do billions of people still not have glasses? |date=20 November 2019 |url=https://www.bbc.com/news/business-49991877 |work=BBC News |access-date=21 November 2019}}&lt;/ref&gt;.

== Zamonaviy koʻzoynaklar ==
1930-yillarda koʻzoynalar „tibbiy asboblar“ deb taʼriflangan&lt;ref name=&quot;pullin&quot;&gt;{{Citation |last=Pullin |first=Graham |title=Design Meets Disability |date=2009 |pages=13–64 |chapter=Fashion Meets Discretion |place=Cambridge |publisher=MIT Press |isbn=9780262162555 |display-authors=etal}}&lt;/ref&gt;. Koʻzoynak taqish baʼzan ijtimoiy kamsitish deb hisoblangan. 1970-yillarda zamonaviy koʻzoynaklar sotila boshlandi va hukumatlar retseptsiz qabul qilingan koʻzoynaklarga boʻlgan talabni ham tan olishdi&lt;ref name=&quot;pullin&quot; /&gt;.
[[Fayl:Brille eingeklappt (fcm).jpg|thumb|left|200px| Toʻrtburchaklar shaklidagi linzali zamonaviy koʻzoynaklar]]
Zamonaviy koʻzoynaklarda har xil kombinatsiyalarda ishlatilishi mumkin boʻlgan ramkalar va linzalarni loyihalashda shakllar, ranglar va materiallar mavjud. Koʻpincha, ramka tanlash uning egasining tashqi koʻrinishiga qanday taʼsir qilishiga qarab shaxsiy amalga oshiriladi. Tabiiy koʻrish qobiliyati yaxshi boʻlgan koʻplab odamlar koʻzoynak taqishni uslub aksessuarlari sifatida yoqtirishadi. Mustasno holatlarga koʻra, masalan Yaponiyada baʼzi kompaniyalar ayollarga koʻzoynak taqishni taqiqlaydi&lt;ref&gt;{{Citation |last=Steger |first=Isabelle |title=&quot;It gives a cold impression&quot;: Why Japanese companies ban female staff from wearing glasses |date=7 November 2019 |url=https://qz.com/1743901/why-japanese-companies-ban-women-from-wearing-glasses/ |work=[[Quartz (publication)]] |access-date=7 November 2019}}&lt;/ref&gt;.
[[Fayl:Demo_Day_2016_-_Design_Center_(19).jpg|thumb|200px| Koʻzoynak — Bezatish, Presi HQ, Budapesht]]
XX asrda koʻzoynaklar modaning tarkibiy qismi hisoblana boshladi. Shu bilan birga turli xil uslubdagi koʻzoynaklar mashhurlikka erishdi va keng qoʻllanilmoqda:
* [[Aviator quyosh koʻzoynaklari]]
* [[Linza koʻzoynaklar]]
* [[Bugʻli koʻzoynaklar]]
* [[Mushuk koʻzli koʻzoynak]]
* [[GI koʻzoynaklari]]
* [[Shoxli koʻzoynak]]
* [[Ob’ektivsiz koʻzoynaklar]]
* [[Monoklinal|Monoklinal koʻzoynak]]
* [[Pins-nez]]
* [[Quyosh koʻzoynaklari]]
* [[Ray-Ban Wayfarer quyosh koʻzoynaklari]]
* [[Windsor koʻzoynaklari]]

== Manbalar ==
{{Manbalar|30em}}
[[Turkum:Oftalmologiya]]
[[Turkum:Optika]]
[[Turkum:Optik asboblar]]
[[Turkum:Kattalashtirib ko'rsatadigan asboblar]]
[[Turkum:Linzalar]]
[[Turkum:Koʻz kasalliklari]]</text>
      <sha1>smdima5ath83dul6cjkmxqpnuf1sxn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bogʻi dilkusho</title>
    <ns>0</ns>
    <id>925261</id>
    <revision>
      <id>6313937</id>
      <parentid>5920861</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:48:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56283-67</username>
        <id>318737</id>
      </contributor>
      <origin>6313937</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="852" sha1="pkm9e42wdfso4ict5o6lconvasci159" xml:space="preserve">'' — [[Samarqand]]da qurilgan [[Amir Temur]] bogʻlaridan biri. Bogʻning umumiy maydoni har tomonidan 1,500 gaz (909 m) uzunlikda boʻlgan&lt;ref name=&quot;golombek&quot;&gt;{{jurnal manbasi |last1=Lisa Golombek and Donald Wilber |title=The Timurid architecture of Iran and Turan |journal=Iranian studies |date=1989 |volume=22 |issue=1 |pages=74-76 |url=https://www.jstor.org/stable/4310644 |accessdate=15-aprel 2023-yil}}&lt;/ref&gt;. Bogʻning har bir burchagida [[minora]]lar boʻlgan. [[Kalkutta qoʻlyozmasi]]da bu minoralar [[kaptar minoralari]] deb atalgan.

== TARJIMASI: KO`NGIL OCHUVCHI BOG` ==

== Meʼmoriy obidalar. ==

== Qabul marosimlari. ==

== Yana qarang. ==
* [[Amir Temur bogʻlari]]
== Manbalar. ==
{{Manbalar}}
== Adabiyotlar ==

== Havolalar ==

[[Turkum:Amir Temur bogʻlari]]
[[Turkum:Bogʻlar tarixi]]
[[Turkum:Bogʻlar]]
[[Turkum:Amir Temur]]</text>
      <sha1>pkm9e42wdfso4ict5o6lconvasci159</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Izmoil Nagaybakov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>955934</id>
    <revision>
      <id>6313866</id>
      <parentid>6077017</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T18:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>XLM1981</username>
        <id>318628</id>
      </contributor>
      <comment>Qahramonning millati arxiv hujjati asosida aniqlashtirildi.</comment>
      <origin>6313866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2692" sha1="41al81iovyu24apgqym71svnmpn0g7m" xml:space="preserve">{{Harbiy arbob bilgiqutisi|tavallud sanasi=1896-yil 26- sentabr|vafot_sanasi=1959-yil 15-fevral|tavallud joyi=[[Rossiya imperiyasi]]|vafot_joyi=[[SSSR]]|mukofotlari={{Lenin ordeni}}}}
[[Fayl:Учетная карточка генерал-лейтенанта И.А. Нагайбакова.jpg|thumb|General-leytenant I. A. Nagaybakovning hisob kartasi. Manba: Mudofaa vazirligi markaziy arxivi (TsA MO). Xorijiy mukofotlar kartotekasi. 022-quti. 5374-55-hujjat.]]
'''Izmail Axmetovich Nagaybakov''' – sovet harbiy qoʻmondoni, [[Birinchi Jahon urushi|Birinchi jahon]], [[Fuqarolar urushi|fuqarolar]] va [[Ulugʻ Vatan urushi|Ulugʻ Vatan urushlari]] qatnashchisi, tank qoʻshinlari [[General-leytenant|general-leytenanti]] (1945).
== Biografiyasi   ==

* U millatiga ko‘ra tatar edi. U 1896-yil 20-sentabrda Perm guberniyasining Shadrinsk tumanidagi Shadrinsk shahrida (hozirgi Kurgan viloyatida, viloyat bo‘ysunuvidagi shahar) dunyoga kelgan. Uning oilasi Boshqird-Meshcheryak qo‘shinidagi xizmatlari evaziga nasliy zodagonlik unvoniga ega bo‘lgan [[:ru:Нагайбаков,_Измаил_Ахметович|edi]].[https://milliard.tatar/news/kak-tatarskii-general-tankist-nagaibakov-prosel-cerez-gornila-dvux-mirovyx-voin-7803]

== Mukofotlari ==
* [[„Varshavani ozod qilgani uchun“ medali|Varshavani ozod qilgani uchun medali]]
* [[„Praga ozodligi uchun“ medali|Praga ozodligi uchun medali]] ;
* [[„Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasining XX yilligi“ medali|Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasining XX yilligi yubiley medali]] (1938);
* [[«Sovet armiyasi va flotining 30 yilligi» yubiley medali|Sovet armiyasi va dengiz flotiga 30 yil yubiley medali]]
* [[„SSSR Qurolli Kuchlariga 40 yil“ yubiley medali|SSSR Qurolli Kuchlariga 40 yil yubiley medali]]

== Manbalar ==
&lt;references responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;

== Adabiyotlar ==

* Tatar ensiklopediyasi. 6 v. V.4 da (MP). Qozon, 2008-yil.
* ''Anatoliy Kuzmin'' . [http://kikonline.ru/newspaper_post/perspektivyi-zhizni-generala-nagaybak/ General Nagaybakov hayotining istiqbollari]{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (mavjud havola) . – Qoʻrgʻon va qoʻrgʻon. – No 65. – 16.06.2014 y.
{{Bio-stub}}
[[Turkum:1959-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:15-fevralda vafot etganlar]]
[[Turkum:1896-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:20-sentyabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari]]
[[Turkum:Stalingrad mudofaasi uchun medali sohiblari]]
[[Turkum:1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari]]
[[Turkum:Qizil Bayroq ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Lenin ordeni sohiblari]]</text>
      <sha1>41al81iovyu24apgqym71svnmpn0g7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Meretdin Amdinov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>955989</id>
    <revision>
      <id>6313973</id>
      <parentid>3829461</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */</comment>
      <origin>6313973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5584" sha1="m5f2wks4lp7ncjp91zyj255hd367hot" xml:space="preserve">'''Meretdin Amdinov'''(1905-yil, Xorugʻ, [[Fargʻona]] viloyati ([[Rossiya imperiyasi]]) Pomir — 1938-yil 3-may, [[Dushanbe|Stalinobod]], Tojikiston SSR, SSSR) — sovet, tojik siyosiy va davlat arbobi&lt;ref name=&quot;kn&quot;&gt;{{veb manbasi|url= http://www.knowbysight.info/AAA/15673.asp |title= Амдинов Меретдин |publisher= Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991 knowbysight.info |lang=  |accessdate= 2023-06-30 |ref=  |archive-date= 2018-11-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181124052354/http://www.knowbysight.info/AAA/15673.asp |deadlink= no }}&lt;/ref&gt;.
== Biografiyasi ==
SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi raisining oʻrinbosari (1936—1937), Sharq mehnatkashlari kommunistik universiteti talabasi. Stalin (1929—1931), Tojikiston Kommunistik partiyasi Tog‘li Badaxshon viloyat qo‘mitasining RKT va nazorat komissiyasiga (MKK) rahbarlik qilgan (1931—1934), Bartang tuman Soveti ijroiya qo‘mitasi raisi, keyin Rushon-Bartang okrugi Soveti Ijroiya qoʻmitasi (1926—1934) deb oʻzgartirilgan. [[Qizil armiya|Qizil Armiya]] safida (1920—1922), Togʻli Badaxshon Avtonom viloyati RKMda xizmat qilgan (1923—1926), SSSR KIM (5-6 chaqiriq), 1926-yildan Butun ittifoq bolsheviklar Kommunistik partiyasi aʼzosi boʻlgan&lt;ref name=&quot;know&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.knowbysight.info/1_TADJ/05041.asp|title=Амдинов Меретдин Исполнительный комитет Областного Совета Автономной области Горного Бадахшана — Горно-Бадахшанской автономной области, председатели (1934-1937)|publisher=Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991 knowbysight.info|lang=|accessdate=2023-06-30|ref=|archive-date=2018-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029092530/http://www.knowbysight.info/1_TADJ/05041.asp|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.
Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi (12-maydan GBAO deb oʻzgartirilgan) Tojikiston SSR (1934—1937), SSSR VII Butunittifoq Sovetlari qurultoyi (1935-yil) va SSSR Sovetlarining navbatdan tashqari VIII Butun ittifoq syezdi (1936-yil) delegati boʻlgan.
Meretdin Amdinov Rossiya imperiyasining Farg‘ona viloyatining Pomir tog‘larida, Tojikiston Respublikasining Xorug‘ shahrida (hozirgi GBAO maʼmuriy markazi) tojikistonlik taniqli maʼrifatchi va hunarmand-sanʼatkor to‘nchi Po‘lodov Mulloamiddin oilasida tavallud topgan&lt;ref name=&quot;faraj&quot;&gt;{{kitob manbasi|автор=Аламшоев К. М. |заглавие=&quot;Помир, 1937&quot; |ответственный= |ссылка=https://web.archive.org/web/20160617122918/http://faraj.com.tj/society/290-zhurnalist-popolnyaet-ryad-tadzhikskih-uchenyh-istorikov.html |место=Душанбе |издательство=«Ирфон» |год=2012 |страницы= |страниц=352 |isbn=978-99947-0-762-1 |тираж=500 |ref=}} {{Cite web |url=http://faraj.com.tj/society/290-zhurnalist-popolnyaet-ryad-tadzhikskih-uchenyh-istorikov.html |title=Архивированная копия |access-date=2023-06-30 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617122918/http://faraj.com.tj/society/290-zhurnalist-popolnyaet-ryad-tadzhikskih-uchenyh-istorikov.html |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;.

Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasida (RKKA) (1920—1922), 1923—1926-yillarda Ishchilar va dehqonlar militsiyasida xizmat qilgan.
Fargʻona viloyati Pomir tumani tarkibida (1923-yil 15-avgustdan) Sovet Pomiridagi eng kambagʻal dehqonlar manfaatlarini qoʻriqlash uchun jamoat tartibini muhofaza qilish boʻyicha ijro etuvchi davlat organi sifatida sovet militsiyasining tashkilotchilaridan biri boʻlgan. Turkiston ASSR viloyati va (1925-yil 1-fevral)dan Tojikiston ASSR tarkibiga (1924-yil 14-oktyabr)dan [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]] tarkibida Togʻli Badaxshon avtonom viloyatiga (AOGB) aylantirildi, keyin (1929-yil 12-may)dan Tojikiston SSR bevosita Sovet Ittifoqi tarkibida boʻlgan.
Bartang tuman Kengashi (Togʻli Badaxshon muxtor viloyati) ijroiya qoʻmitasi raisi, soʻngra Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati Rushon-Bartang tuman Kengashi Ijroiya qoʻmitasi deb oʻzgartirildi (1926—1929).
Bu davrda uning tashkilotchilik qobiliyati ayniqsa yaqqol namoyon boʻlgan, Meretdin Amdinovning tashabbusi bilan qisqa vaqt ichida maktablar ochildi va savodsizlik darajasi bartaraf etildi (bu borish qiyin boʻlgan hududda mahalliy oʻqituvchilarni tayyorlashni boshlashga turtki boʻldi).Savodxonlik darajasi umumiy aholining atigi 2,5 foizini tashkil etadi&lt;ref name=&quot;ivran&quot;&gt;{{veb manbasi|url=https://book.ivran.ru/f/shohumorov-a-razdelenie-badahshana-i-sudby-ismailizma-2008.pdf|title=Шохуморов Абусаид Разделение Бадахшана и судьбы исмаилизма. Москва — Душанбе (о Додихудоеве К. см. с. 117)|publisher=Институт востоковедения РАН. Научно-издательский отдел, 2008. — С. 117. — 128 с. — 500 экз. ISBN 978-5-89282-348-7 (ИВ РАН), ISBN 978-99947-55-75-2 (ИВ АН РТ)|lang=|accessdate=2023-06-30|ref=|archive-date=2017-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110020231/https://book.ivran.ru/f/shohumorov-a-razdelenie-badahshana-i-sudby-ismailizma-2008.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>m5f2wks4lp7ncjp91zyj255hd367hot</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313974</id>
      <parentid>6313973</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:16:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5585" sha1="kpe7f8cb1qkgc21pj6snq4ygx4o597b" xml:space="preserve">'''Meretdin Amdinov''' (1905-yil, Xorugʻ, [[Fargʻona]] viloyati ([[Rossiya imperiyasi]]) Pomir — 1938-yil 3-may, [[Dushanbe|Stalinobod]], Tojikiston SSR, SSSR) — sovet, tojik siyosiy va davlat arbobi&lt;ref name=&quot;kn&quot;&gt;{{veb manbasi|url= http://www.knowbysight.info/AAA/15673.asp |title= Амдинов Меретдин |publisher= Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991 knowbysight.info |lang=  |accessdate= 2023-06-30 |ref=  |archive-date= 2018-11-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181124052354/http://www.knowbysight.info/AAA/15673.asp |deadlink= no }}&lt;/ref&gt;.
== Biografiyasi ==
SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi raisining oʻrinbosari (1936—1937), Sharq mehnatkashlari kommunistik universiteti talabasi. Stalin (1929—1931), Tojikiston Kommunistik partiyasi Tog‘li Badaxshon viloyat qo‘mitasining RKT va nazorat komissiyasiga (MKK) rahbarlik qilgan (1931—1934), Bartang tuman Soveti ijroiya qo‘mitasi raisi, keyin Rushon-Bartang okrugi Soveti Ijroiya qoʻmitasi (1926—1934) deb oʻzgartirilgan. [[Qizil armiya|Qizil Armiya]] safida (1920—1922), Togʻli Badaxshon Avtonom viloyati RKMda xizmat qilgan (1923—1926), SSSR KIM (5-6 chaqiriq), 1926-yildan Butun ittifoq bolsheviklar Kommunistik partiyasi aʼzosi boʻlgan&lt;ref name=&quot;know&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.knowbysight.info/1_TADJ/05041.asp|title=Амдинов Меретдин Исполнительный комитет Областного Совета Автономной области Горного Бадахшана — Горно-Бадахшанской автономной области, председатели (1934-1937)|publisher=Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991 knowbysight.info|lang=|accessdate=2023-06-30|ref=|archive-date=2018-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029092530/http://www.knowbysight.info/1_TADJ/05041.asp|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.
Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi (12-maydan GBAO deb oʻzgartirilgan) Tojikiston SSR (1934—1937), SSSR VII Butunittifoq Sovetlari qurultoyi (1935-yil) va SSSR Sovetlarining navbatdan tashqari VIII Butun ittifoq syezdi (1936-yil) delegati boʻlgan.
Meretdin Amdinov Rossiya imperiyasining Farg‘ona viloyatining Pomir tog‘larida, Tojikiston Respublikasining Xorug‘ shahrida (hozirgi GBAO maʼmuriy markazi) tojikistonlik taniqli maʼrifatchi va hunarmand-sanʼatkor to‘nchi Po‘lodov Mulloamiddin oilasida tavallud topgan&lt;ref name=&quot;faraj&quot;&gt;{{kitob manbasi|автор=Аламшоев К. М. |заглавие=&quot;Помир, 1937&quot; |ответственный= |ссылка=https://web.archive.org/web/20160617122918/http://faraj.com.tj/society/290-zhurnalist-popolnyaet-ryad-tadzhikskih-uchenyh-istorikov.html |место=Душанбе |издательство=«Ирфон» |год=2012 |страницы= |страниц=352 |isbn=978-99947-0-762-1 |тираж=500 |ref=}} {{Cite web |url=http://faraj.com.tj/society/290-zhurnalist-popolnyaet-ryad-tadzhikskih-uchenyh-istorikov.html |title=Архивированная копия |access-date=2023-06-30 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617122918/http://faraj.com.tj/society/290-zhurnalist-popolnyaet-ryad-tadzhikskih-uchenyh-istorikov.html |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;.

Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasida (RKKA) (1920—1922), 1923—1926-yillarda Ishchilar va dehqonlar militsiyasida xizmat qilgan.
Fargʻona viloyati Pomir tumani tarkibida (1923-yil 15-avgustdan) Sovet Pomiridagi eng kambagʻal dehqonlar manfaatlarini qoʻriqlash uchun jamoat tartibini muhofaza qilish boʻyicha ijro etuvchi davlat organi sifatida sovet militsiyasining tashkilotchilaridan biri boʻlgan. Turkiston ASSR viloyati va (1925-yil 1-fevral)dan Tojikiston ASSR tarkibiga (1924-yil 14-oktyabr)dan [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]] tarkibida Togʻli Badaxshon avtonom viloyatiga (AOGB) aylantirildi, keyin (1929-yil 12-may)dan Tojikiston SSR bevosita Sovet Ittifoqi tarkibida boʻlgan.
Bartang tuman Kengashi (Togʻli Badaxshon muxtor viloyati) ijroiya qoʻmitasi raisi, soʻngra Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati Rushon-Bartang tuman Kengashi Ijroiya qoʻmitasi deb oʻzgartirildi (1926—1929).
Bu davrda uning tashkilotchilik qobiliyati ayniqsa yaqqol namoyon boʻlgan, Meretdin Amdinovning tashabbusi bilan qisqa vaqt ichida maktablar ochildi va savodsizlik darajasi bartaraf etildi (bu borish qiyin boʻlgan hududda mahalliy oʻqituvchilarni tayyorlashni boshlashga turtki boʻldi).Savodxonlik darajasi umumiy aholining atigi 2,5 foizini tashkil etadi&lt;ref name=&quot;ivran&quot;&gt;{{veb manbasi|url=https://book.ivran.ru/f/shohumorov-a-razdelenie-badahshana-i-sudby-ismailizma-2008.pdf|title=Шохуморов Абусаид Разделение Бадахшана и судьбы исмаилизма. Москва — Душанбе (о Додихудоеве К. см. с. 117)|publisher=Институт востоковедения РАН. Научно-издательский отдел, 2008. — С. 117. — 128 с. — 500 экз. ISBN 978-5-89282-348-7 (ИВ РАН), ISBN 978-99947-55-75-2 (ИВ АН РТ)|lang=|accessdate=2023-06-30|ref=|archive-date=2017-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110020231/https://book.ivran.ru/f/shohumorov-a-razdelenie-badahshana-i-sudby-ismailizma-2008.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>kpe7f8cb1qkgc21pj6snq4ygx4o597b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313975</id>
      <parentid>6313974</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5679" sha1="esl7ssaxv682olygud22krawwo4eel2" xml:space="preserve">'''Meretdin Amdinov''' (1905-yil, Xorugʻ, [[Fargʻona]] viloyati ([[Rossiya imperiyasi]]) Pomir — 1938-yil 3-may, [[Dushanbe|Stalinobod]], Tojikiston SSR, [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]], tojik siyosiy va davlat arbobi&lt;ref name=&quot;kn&quot;&gt;{{veb manbasi|url= http://www.knowbysight.info/AAA/15673.asp |title= Амдинов Меретдин |publisher= Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991 knowbysight.info |lang=  |accessdate= 2023-06-30 |ref=  |archive-date= 2018-11-24 |archive-url= https://web.archive.org/web/20181124052354/http://www.knowbysight.info/AAA/15673.asp |deadlink= no }}&lt;/ref&gt;.
== Biografiyasi ==
SSSR Oliy Soveti Millatlar Kengashi raisining oʻrinbosari (1936—1937), Sharq mehnatkashlari kommunistik universiteti talabasi. Stalin (1929—1931), Tojikiston Kommunistik partiyasi Tog‘li Badaxshon viloyat qo‘mitasining RKT va nazorat komissiyasiga (MKK) rahbarlik qilgan (1931—1934), Bartang tuman Soveti ijroiya qo‘mitasi raisi, keyin Rushon-Bartang okrugi Soveti Ijroiya qoʻmitasi (1926—1934) deb oʻzgartirilgan. [[Qizil armiya|Qizil Armiya]] safida (1920—1922), Togʻli Badaxshon Avtonom viloyati RKMda xizmat qilgan (1923—1926), SSSR KIM (5-6 chaqiriq), 1926-yildan Butun ittifoq bolsheviklar Kommunistik partiyasi aʼzosi boʻlgan&lt;ref name=&quot;know&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=http://www.knowbysight.info/1_TADJ/05041.asp|title=Амдинов Меретдин Исполнительный комитет Областного Совета Автономной области Горного Бадахшана — Горно-Бадахшанской автономной области, председатели (1934-1937)|publisher=Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991 knowbysight.info|lang=|accessdate=2023-06-30|ref=|archive-date=2018-10-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20181029092530/http://www.knowbysight.info/1_TADJ/05041.asp|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.
Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati viloyat kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi (12-maydan GBAO deb oʻzgartirilgan) Tojikiston SSR (1934—1937), SSSR VII Butunittifoq Sovetlari qurultoyi (1935-yil) va SSSR Sovetlarining navbatdan tashqari VIII Butun ittifoq syezdi (1936-yil) delegati boʻlgan.
Meretdin Amdinov Rossiya imperiyasining Farg‘ona viloyatining Pomir tog‘larida, Tojikiston Respublikasining Xorug‘ shahrida (hozirgi GBAO maʼmuriy markazi) tojikistonlik taniqli maʼrifatchi va hunarmand-sanʼatkor to‘nchi Po‘lodov Mulloamiddin oilasida tavallud topgan&lt;ref name=&quot;faraj&quot;&gt;{{kitob manbasi|автор=Аламшоев К. М. |заглавие=&quot;Помир, 1937&quot; |ответственный= |ссылка=https://web.archive.org/web/20160617122918/http://faraj.com.tj/society/290-zhurnalist-popolnyaet-ryad-tadzhikskih-uchenyh-istorikov.html |место=Душанбе |издательство=«Ирфон» |год=2012 |страницы= |страниц=352 |isbn=978-99947-0-762-1 |тираж=500 |ref=}} {{Cite web |url=http://faraj.com.tj/society/290-zhurnalist-popolnyaet-ryad-tadzhikskih-uchenyh-istorikov.html |title=Архивированная копия |access-date=2023-06-30 |archive-date=2016-06-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617122918/http://faraj.com.tj/society/290-zhurnalist-popolnyaet-ryad-tadzhikskih-uchenyh-istorikov.html |deadlink=yes }}&lt;/ref&gt;.

Ishchilar va dehqonlar Qizil Armiyasida (RKKA) (1920—1922), 1923—1926-yillarda Ishchilar va dehqonlar militsiyasida xizmat qilgan.
Fargʻona viloyati Pomir tumani tarkibida (1923-yil 15-avgustdan) Sovet Pomiridagi eng kambagʻal dehqonlar manfaatlarini qoʻriqlash uchun jamoat tartibini muhofaza qilish boʻyicha ijro etuvchi davlat organi sifatida sovet militsiyasining tashkilotchilaridan biri boʻlgan. Turkiston ASSR viloyati va (1925-yil 1-fevral)dan Tojikiston ASSR tarkibiga (1924-yil 14-oktyabr)dan [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]] tarkibida Togʻli Badaxshon avtonom viloyatiga (AOGB) aylantirildi, keyin (1929-yil 12-may)dan Tojikiston SSR bevosita Sovet Ittifoqi tarkibida boʻlgan.
Bartang tuman Kengashi (Togʻli Badaxshon muxtor viloyati) ijroiya qoʻmitasi raisi, soʻngra Togʻli Badaxshon Muxtor viloyati Rushon-Bartang tuman Kengashi Ijroiya qoʻmitasi deb oʻzgartirildi (1926—1929).
Bu davrda uning tashkilotchilik qobiliyati ayniqsa yaqqol namoyon boʻlgan, Meretdin Amdinovning tashabbusi bilan qisqa vaqt ichida maktablar ochildi va savodsizlik darajasi bartaraf etildi (bu borish qiyin boʻlgan hududda mahalliy oʻqituvchilarni tayyorlashni boshlashga turtki boʻldi).Savodxonlik darajasi umumiy aholining atigi 2,5 foizini tashkil etadi&lt;ref name=&quot;ivran&quot;&gt;{{veb manbasi|url=https://book.ivran.ru/f/shohumorov-a-razdelenie-badahshana-i-sudby-ismailizma-2008.pdf|title=Шохуморов Абусаид Разделение Бадахшана и судьбы исмаилизма. Москва — Душанбе (о Додихудоеве К. см. с. 117)|publisher=Институт востоковедения РАН. Научно-издательский отдел, 2008. — С. 117. — 128 с. — 500 экз. ISBN 978-5-89282-348-7 (ИВ РАН), ISBN 978-99947-55-75-2 (ИВ АН РТ)|lang=|accessdate=2023-06-30|ref=|archive-date=2017-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170110020231/https://book.ivran.ru/f/shohumorov-a-razdelenie-badahshana-i-sudby-ismailizma-2008.pdf|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}</text>
      <sha1>esl7ssaxv682olygud22krawwo4eel2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Nursadarfiya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>956565</id>
    <revision>
      <id>6314081</id>
      <parentid>3837003</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:18:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>6314081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5914" sha1="sxlo00zc73h2i6uw8l2zsa5pvj8akag" xml:space="preserve">'''Nursafardiya''' Tariqat asoschisi &lt;code&gt;Saparboy Kushkarov&lt;/code&gt; 
[[1952]]-yili Baxmal tumanidagi Uzunbuloq qishlog'ida 
tug'ilgan. Maъlumoti oliy. O'zbekiston Jahon tillari 
institutini tamomlagan. Bir necha chet davlatlarda, 
jumladan, Hindiston va Tibetda safarda bo'lgan. O'tgan 
asrning oxirgi o'n yilligida hech qanday diniy bilimga ega 
bo'lmagan holda va biror bir tayinli tariqat vakilidan 
irshod-yo'llanma olmay turib o'zini pir, shayx deb atay 
boshladi va yangi tariqat tuzganini eъlon qildi.
Agar tarixga nazar solib, tafakkur qilinsa, tasavvuf 
tariqatlari o'z-o'zidan, kimningdir ixtiyori bilan tashkil
etilmagani, ularning har biri Rasululloh (a.s.)ga etadigan 
silsilaga ega ekani ko'rinadi. Masalan, butun islom 
olamiga dong taratgan naqshbandiya tariqati misolida 
ko'radigan bo'lsak, uning vujudga kelish va shakllanish 
davri Abdulxoliq G'ijduvoniydan (1103-1179) Bahouddin 
Naqshbandgacha (1318-1389) deyarli 300 yilga cho'zilgan. 
Bundan tashqari, Naqshbandiya tariqatining shakllanishiga 
xizmat qilganlarning barchasi islom ilmlaridan boxabar 
etukulamolar bo'lgan. Nursafardiya faoliyatiga asos solgan 
Saparboy Kushkarov sufiylikning shakllanishi haqidagi 
mulohazalari hozirgi davr ilmiy asoslariga to'g'ri 
kelmaydi: «So'fiylik tizimining paydo bo'lish davri Odam 
(a.s.)ning uchinchi o'g'li Shish (Shis) (a.s.)ga borib taqaladi. 
Aynan bu davrda Alloh Shishga 60 oyatlik kitob jo'natdi. 
Shundan bir qismida ilohga erishish yo'llari ko'rsatilgan 
bo'lib, ikkinchi qismi inson salomatligiga bag'ishlangan. 
So'fiylik insonni to'rt darajada mukammallika 
erishtirib, iloh bilan to'g'ridan-to'g'ri munosabatda bo'lish 
va undan ilohiy amallarni olgan holda insonlarga xizmat 
qilishdir. So'fiylik ayrim davrlarda u yoki bu dinda 
bo'lishga majbur bo'lgan. Yaъni o'zini saqlab qolish uchun. 
Aslida u hech qanday din va [[falsafa]] bilan bog'lanmagan 
holda o'zi mukammal tizim sifatida paydo bo'lgan. Aynan 
so'fiylik har qanday dinning rivojlanishiga va uning 
yoyilishiga o'z taъsirini o'tkazib kelgan. Lekin ulardan 
ayri holda rivojlangan», - deydi.
Bu fikr tasavvuf borasidagi mo'ъtabar asarlarda bayon 
qilingan qarashlarning hech biriga uyg'un kelmaydi. Boz 
ustiga, mana shunday fikrlarni turli yo'llar bilan 
xalqimiz ongiga singdirishga uriniladi. Masalan: 
 «Tasavvufda Nursafardiyya maktabining 
amaliyotdagi 5 
nimadur? U o'z g'oyalariga asoslanib, moziy tariqatlardan
farqli ravishda sufiy nazariyotidan sufiy amaliyotiga 
qadam qo'ygan birinchi va yagona sarchashmadir. Tariqat 
yo'lida o'n to'rt qadam Nursafardiyya maktabining asosiy 
mezonidir. Nursafardiyya maktabi sufiy tabobati, sufiy 
jang sanъati, sufiy nafasiyoti, sufiy sheъriyati, sufiy 
harakiyoti mazmun-mohiyati bilan xalq orasiga kirib 
bordi», - deyiladi.
Nursafardiyaning Jizzax va [[Toshkent]] shaharlarida 
markazlari faoliyat yuritgan. Bu markazlarda sufiy 
nomi bilan bog'langan turli faoliyatlar olib borilgan. 
Saparboy Kushkarovga tegishli deb hisoblanadigan bir qancha 
risola va kitoblar nursafardiya tariqatining g'oyaviy asosi 
bo'lib xizmat qiladi. Unga nisbat berilayotgan «asar»larning 
yozilish uslubi ham, mavzular doirasi ham yaxlit emas. Umuman 
mazkur kitob va risolalar bir kishi tomonidan yozilganiga 
ishonish qiyin. Tilshunoslik jihatidan ham bu holat yaqqol 
ko'zga tashlanib turishini qayd etish lozim. Shuning uchun 
ularni shartli ravishda muqovada ko'rsatilgan Saparboy 
Kushkarov qalamiga mansub, deyish mumkin:
&lt;pre&gt;- So'fiy nafasiyoti;
- Nursafardiyya olamida zikriy raqslar va xoreografiya 
nomli disk;
- Nursafardiyya sheъriyat xazinasi;
- Nursafardiyya ilohiy falsafasi;
- Nursafardiyya tafakkur tarbiyasi;
- So'fiy gimnastikasi;
- Tanlangan asarlar;
- O'zlikni anglash xiyoboni;
- So'fiy sheъriyati.
- Ushbu kitoblarda tariqatning hozirgi holati haqida&lt;/pre&gt; 
keltirilgan maъlumotlarning hammasi ham xolis voqelikni 
aks ettiradi, deb bo'lmaydi. Go'yoki, Saparboy Kushkarovning
O'zbekistonda 25000dan ortiq muridlari borligi, uni 
ko'pgina chet el davlatlarida ham yaxshi tanishlari haqidagi 
gaplar haddan ortiq bo'rttirib yuborilgan. Aslida, «So'fiy 
tabobati» markazlariga shifo istab borganlarining 
aksariyati ham Kushkarovning «murshidligi» to'g'risida 
juda mavhum tasavvurga egaligi maъlum bo'ldi. Ko'pchilik 
uni xalqona usulda davolovchi tabib deb biladi va uning 
«tafakkur mahsullariga» beeъtibor munosabatda bo'ladilar.
Kushkarovga kitoblardagi gaplarni yozishda qaysi 
manbalarga tayanilgan, deb so'ralganda, u o'z «asar»larini 
bevosita &lt;u&gt;Xudodan ilhom orqali olishini aytgan&lt;/u&gt;. «Ilhom 
namunalari» til va uslub jihatdan turlicha bo'lib, buning 
ustiga, ko'pchiligi mazmunan sayoz jumlalar yig'indisidan 
iborat. Ayrim namunalarda islom muqaddas dinining 
manbalari, xususan Qurъoni karim oyatlari noto'g'ri, 
sharq yakka kurashi usullariga moslab, maъnosi buzib 
talqin qilingan. Mazmunan diniy hisoblangan mazkur 
kitobchalarning birortasi Din ishlari bo'yicha qo'mita 
ekspertizasidan o'tkazilmasdan, tegishli ruxsatnomasiz 
nashr etilgan. Bu esa ajdodlarimizning muqaddas dini - 
islomga nisbatan behurmatlik, respublika qonunlariga 
nisbatan bepisandlik, qonunlarni qo'pol ravishda 
buzishdan boshqa narsa emas. Bu masalada nursafardiyaning 
faoliyatini ijobiy baholab bo'lmaydi.
&lt;ref&gt;Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994;&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma*. - Qohira, 1960;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .;&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.&lt;/ref&gt;
== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Tasavvuf]]</text>
      <sha1>sxlo00zc73h2i6uw8l2zsa5pvj8akag</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314082</id>
      <parentid>6314081</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:18:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5918" sha1="nwq61lwgdt33jtqpgne675oepbmsahd" xml:space="preserve">'''Nursafardiya''' Tariqat asoschisi &lt;code&gt;Saparboy Kushkarov&lt;/code&gt;  – [[1952]]-yili Baxmal tumanidagi Uzunbuloq qishlog'ida 
tug'ilgan. Maъlumoti oliy. O'zbekiston Jahon tillari 
institutini tamomlagan. Bir necha chet davlatlarda, 
jumladan, Hindiston va Tibetda safarda bo'lgan. O'tgan 
asrning oxirgi o'n yilligida hech qanday diniy bilimga ega 
bo'lmagan holda va biror bir tayinli tariqat vakilidan 
irshod-yo'llanma olmay turib o'zini pir, shayx deb atay 
boshladi va yangi tariqat tuzganini eъlon qildi.
Agar tarixga nazar solib, tafakkur qilinsa, tasavvuf 
tariqatlari o'z-o'zidan, kimningdir ixtiyori bilan tashkil
etilmagani, ularning har biri Rasululloh (a.s.)ga etadigan 
silsilaga ega ekani ko'rinadi. Masalan, butun islom 
olamiga dong taratgan naqshbandiya tariqati misolida 
ko'radigan bo'lsak, uning vujudga kelish va shakllanish 
davri Abdulxoliq G'ijduvoniydan (1103-1179) Bahouddin 
Naqshbandgacha (1318-1389) deyarli 300 yilga cho'zilgan. 
Bundan tashqari, Naqshbandiya tariqatining shakllanishiga 
xizmat qilganlarning barchasi islom ilmlaridan boxabar 
etukulamolar bo'lgan. Nursafardiya faoliyatiga asos solgan 
Saparboy Kushkarov sufiylikning shakllanishi haqidagi 
mulohazalari hozirgi davr ilmiy asoslariga to'g'ri 
kelmaydi: «So'fiylik tizimining paydo bo'lish davri Odam 
(a.s.)ning uchinchi o'g'li Shish (Shis) (a.s.)ga borib taqaladi. 
Aynan bu davrda Alloh Shishga 60 oyatlik kitob jo'natdi. 
Shundan bir qismida ilohga erishish yo'llari ko'rsatilgan 
bo'lib, ikkinchi qismi inson salomatligiga bag'ishlangan. 
So'fiylik insonni to'rt darajada mukammallika 
erishtirib, iloh bilan to'g'ridan-to'g'ri munosabatda bo'lish 
va undan ilohiy amallarni olgan holda insonlarga xizmat 
qilishdir. So'fiylik ayrim davrlarda u yoki bu dinda 
bo'lishga majbur bo'lgan. Yaъni o'zini saqlab qolish uchun. 
Aslida u hech qanday din va [[falsafa]] bilan bog'lanmagan 
holda o'zi mukammal tizim sifatida paydo bo'lgan. Aynan 
so'fiylik har qanday dinning rivojlanishiga va uning 
yoyilishiga o'z taъsirini o'tkazib kelgan. Lekin ulardan 
ayri holda rivojlangan», - deydi.
Bu fikr tasavvuf borasidagi mo'ъtabar asarlarda bayon 
qilingan qarashlarning hech biriga uyg'un kelmaydi. Boz 
ustiga, mana shunday fikrlarni turli yo'llar bilan 
xalqimiz ongiga singdirishga uriniladi. Masalan: 
 «Tasavvufda Nursafardiyya maktabining 
amaliyotdagi 5 
nimadur? U o'z g'oyalariga asoslanib, moziy tariqatlardan
farqli ravishda sufiy nazariyotidan sufiy amaliyotiga 
qadam qo'ygan birinchi va yagona sarchashmadir. Tariqat 
yo'lida o'n to'rt qadam Nursafardiyya maktabining asosiy 
mezonidir. Nursafardiyya maktabi sufiy tabobati, sufiy 
jang sanъati, sufiy nafasiyoti, sufiy sheъriyati, sufiy 
harakiyoti mazmun-mohiyati bilan xalq orasiga kirib 
bordi», - deyiladi.
Nursafardiyaning Jizzax va [[Toshkent]] shaharlarida 
markazlari faoliyat yuritgan. Bu markazlarda sufiy 
nomi bilan bog'langan turli faoliyatlar olib borilgan. 
Saparboy Kushkarovga tegishli deb hisoblanadigan bir qancha 
risola va kitoblar nursafardiya tariqatining g'oyaviy asosi 
bo'lib xizmat qiladi. Unga nisbat berilayotgan «asar»larning 
yozilish uslubi ham, mavzular doirasi ham yaxlit emas. Umuman 
mazkur kitob va risolalar bir kishi tomonidan yozilganiga 
ishonish qiyin. Tilshunoslik jihatidan ham bu holat yaqqol 
ko'zga tashlanib turishini qayd etish lozim. Shuning uchun 
ularni shartli ravishda muqovada ko'rsatilgan Saparboy 
Kushkarov qalamiga mansub, deyish mumkin:
&lt;pre&gt;- So'fiy nafasiyoti;
- Nursafardiyya olamida zikriy raqslar va xoreografiya 
nomli disk;
- Nursafardiyya sheъriyat xazinasi;
- Nursafardiyya ilohiy falsafasi;
- Nursafardiyya tafakkur tarbiyasi;
- So'fiy gimnastikasi;
- Tanlangan asarlar;
- O'zlikni anglash xiyoboni;
- So'fiy sheъriyati.
- Ushbu kitoblarda tariqatning hozirgi holati haqida&lt;/pre&gt; 
keltirilgan maъlumotlarning hammasi ham xolis voqelikni 
aks ettiradi, deb bo'lmaydi. Go'yoki, Saparboy Kushkarovning
O'zbekistonda 25000dan ortiq muridlari borligi, uni 
ko'pgina chet el davlatlarida ham yaxshi tanishlari haqidagi 
gaplar haddan ortiq bo'rttirib yuborilgan. Aslida, «So'fiy 
tabobati» markazlariga shifo istab borganlarining 
aksariyati ham Kushkarovning «murshidligi» to'g'risida 
juda mavhum tasavvurga egaligi maъlum bo'ldi. Ko'pchilik 
uni xalqona usulda davolovchi tabib deb biladi va uning 
«tafakkur mahsullariga» beeъtibor munosabatda bo'ladilar.
Kushkarovga kitoblardagi gaplarni yozishda qaysi 
manbalarga tayanilgan, deb so'ralganda, u o'z «asar»larini 
bevosita &lt;u&gt;Xudodan ilhom orqali olishini aytgan&lt;/u&gt;. «Ilhom 
namunalari» til va uslub jihatdan turlicha bo'lib, buning 
ustiga, ko'pchiligi mazmunan sayoz jumlalar yig'indisidan 
iborat. Ayrim namunalarda islom muqaddas dinining 
manbalari, xususan Qurъoni karim oyatlari noto'g'ri, 
sharq yakka kurashi usullariga moslab, maъnosi buzib 
talqin qilingan. Mazmunan diniy hisoblangan mazkur 
kitobchalarning birortasi Din ishlari bo'yicha qo'mita 
ekspertizasidan o'tkazilmasdan, tegishli ruxsatnomasiz 
nashr etilgan. Bu esa ajdodlarimizning muqaddas dini - 
islomga nisbatan behurmatlik, respublika qonunlariga 
nisbatan bepisandlik, qonunlarni qo'pol ravishda 
buzishdan boshqa narsa emas. Bu masalada nursafardiyaning 
faoliyatini ijobiy baholab bo'lmaydi.
&lt;ref&gt;Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994;&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma*. - Qohira, 1960;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .;&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.&lt;/ref&gt;
== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Tasavvuf]]</text>
      <sha1>nwq61lwgdt33jtqpgne675oepbmsahd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314083</id>
      <parentid>6314082</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:19:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6314083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5935" sha1="h2hkou6f540cuj1geciks85ijulgr7l" xml:space="preserve">'''Nursafardiya''' Tariqat asoschisi &lt;code&gt;Saparboy Kushkarov&lt;/code&gt;  – [[1952]]-yili Baxmal tumanidagi Uzunbuloq qishlog'ida tug'ilgan. Maъʼumoti oliy. O'zbekiston Jahon tillari 
institutini tamomlagan. Bir necha chet davlatlarda, 
jumladan, [[Hindiston]] va [[Tibet]]&lt;nowiki/&gt;da safarda bo'lgan. O'tgan 
asrning oxirgi o'n yilligida hech qanday diniy bilimga ega 
bo'lmagan holda va biror bir tayinli tariqat vakilidan 
irshod-yo'llanma olmay turib o'zini pir, shayx deb atay 
boshladi va yangi tariqat tuzganini eъlon qildi.
Agar tarixga nazar solib, tafakkur qilinsa, tasavvuf 
tariqatlari o'z-o'zidan, kimningdir ixtiyori bilan tashkil
etilmagani, ularning har biri Rasululloh (a.s.)ga etadigan 
silsilaga ega ekani ko'rinadi. Masalan, butun islom 
olamiga dong taratgan naqshbandiya tariqati misolida 
ko'radigan bo'lsak, uning vujudga kelish va shakllanish 
davri Abdulxoliq G'ijduvoniydan (1103-1179) Bahouddin 
Naqshbandgacha (1318-1389) deyarli 300 yilga cho'zilgan. 
Bundan tashqari, Naqshbandiya tariqatining shakllanishiga 
xizmat qilganlarning barchasi islom ilmlaridan boxabar 
etukulamolar bo'lgan. Nursafardiya faoliyatiga asos solgan 
Saparboy Kushkarov sufiylikning shakllanishi haqidagi 
mulohazalari hozirgi davr ilmiy asoslariga to'g'ri 
kelmaydi: «So'fiylik tizimining paydo bo'lish davri Odam 
(a.s.)ning uchinchi o'g'li Shish (Shis) (a.s.)ga borib taqaladi. 
Aynan bu davrda Alloh Shishga 60 oyatlik kitob jo'natdi. 
Shundan bir qismida ilohga erishish yo'llari ko'rsatilgan 
bo'lib, ikkinchi qismi inson salomatligiga bag'ishlangan. 
So'fiylik insonni to'rt darajada mukammallika 
erishtirib, iloh bilan to'g'ridan-to'g'ri munosabatda bo'lish 
va undan ilohiy amallarni olgan holda insonlarga xizmat 
qilishdir. So'fiylik ayrim davrlarda u yoki bu dinda 
bo'lishga majbur bo'lgan. Yaъni o'zini saqlab qolish uchun. 
Aslida u hech qanday din va [[falsafa]] bilan bog'lanmagan 
holda o'zi mukammal tizim sifatida paydo bo'lgan. Aynan 
so'fiylik har qanday dinning rivojlanishiga va uning 
yoyilishiga o'z taъsirini o'tkazib kelgan. Lekin ulardan 
ayri holda rivojlangan», - deydi.
Bu fikr tasavvuf borasidagi mo'ъtabar asarlarda bayon 
qilingan qarashlarning hech biriga uyg'un kelmaydi. Boz 
ustiga, mana shunday fikrlarni turli yo'llar bilan 
xalqimiz ongiga singdirishga uriniladi. Masalan: 
 «Tasavvufda Nursafardiyya maktabining 
amaliyotdagi 5 
nimadur? U o'z g'oyalariga asoslanib, moziy tariqatlardan
farqli ravishda sufiy nazariyotidan sufiy amaliyotiga 
qadam qo'ygan birinchi va yagona sarchashmadir. Tariqat 
yo'lida o'n to'rt qadam Nursafardiyya maktabining asosiy 
mezonidir. Nursafardiyya maktabi sufiy tabobati, sufiy 
jang sanъati, sufiy nafasiyoti, sufiy sheъriyati, sufiy 
harakiyoti mazmun-mohiyati bilan xalq orasiga kirib 
bordi», - deyiladi.
Nursafardiyaning Jizzax va [[Toshkent]] shaharlarida 
markazlari faoliyat yuritgan. Bu markazlarda sufiy 
nomi bilan bog'langan turli faoliyatlar olib borilgan. 
Saparboy Kushkarovga tegishli deb hisoblanadigan bir qancha 
risola va kitoblar nursafardiya tariqatining g'oyaviy asosi 
bo'lib xizmat qiladi. Unga nisbat berilayotgan «asar»larning 
yozilish uslubi ham, mavzular doirasi ham yaxlit emas. Umuman 
mazkur kitob va risolalar bir kishi tomonidan yozilganiga 
ishonish qiyin. Tilshunoslik jihatidan ham bu holat yaqqol 
ko'zga tashlanib turishini qayd etish lozim. Shuning uchun 
ularni shartli ravishda muqovada ko'rsatilgan Saparboy 
Kushkarov qalamiga mansub, deyish mumkin:
&lt;pre&gt;- So'fiy nafasiyoti;
- Nursafardiyya olamida zikriy raqslar va xoreografiya 
nomli disk;
- Nursafardiyya sheъriyat xazinasi;
- Nursafardiyya ilohiy falsafasi;
- Nursafardiyya tafakkur tarbiyasi;
- So'fiy gimnastikasi;
- Tanlangan asarlar;
- O'zlikni anglash xiyoboni;
- So'fiy sheъriyati.
- Ushbu kitoblarda tariqatning hozirgi holati haqida&lt;/pre&gt; 
keltirilgan maъlumotlarning hammasi ham xolis voqelikni 
aks ettiradi, deb bo'lmaydi. Go'yoki, Saparboy Kushkarovning
O'zbekistonda 25000dan ortiq muridlari borligi, uni 
ko'pgina chet el davlatlarida ham yaxshi tanishlari haqidagi 
gaplar haddan ortiq bo'rttirib yuborilgan. Aslida, «So'fiy 
tabobati» markazlariga shifo istab borganlarining 
aksariyati ham Kushkarovning «murshidligi» to'g'risida 
juda mavhum tasavvurga egaligi maъlum bo'ldi. Ko'pchilik 
uni xalqona usulda davolovchi tabib deb biladi va uning 
«tafakkur mahsullariga» beeъtibor munosabatda bo'ladilar.
Kushkarovga kitoblardagi gaplarni yozishda qaysi 
manbalarga tayanilgan, deb so'ralganda, u o'z «asar»larini 
bevosita &lt;u&gt;Xudodan ilhom orqali olishini aytgan&lt;/u&gt;. «Ilhom 
namunalari» til va uslub jihatdan turlicha bo'lib, buning 
ustiga, ko'pchiligi mazmunan sayoz jumlalar yig'indisidan 
iborat. Ayrim namunalarda islom muqaddas dinining 
manbalari, xususan Qurъoni karim oyatlari noto'g'ri, 
sharq yakka kurashi usullariga moslab, maъnosi buzib 
talqin qilingan. Mazmunan diniy hisoblangan mazkur 
kitobchalarning birortasi Din ishlari bo'yicha qo'mita 
ekspertizasidan o'tkazilmasdan, tegishli ruxsatnomasiz 
nashr etilgan. Bu esa ajdodlarimizning muqaddas dini - 
islomga nisbatan behurmatlik, respublika qonunlariga 
nisbatan bepisandlik, qonunlarni qo'pol ravishda 
buzishdan boshqa narsa emas. Bu masalada nursafardiyaning 
faoliyatini ijobiy baholab bo'lmaydi.
&lt;ref&gt;Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994;&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma*. - Qohira, 1960;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .;&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.&lt;/ref&gt;
== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Tasavvuf]]</text>
      <sha1>h2hkou6f540cuj1geciks85ijulgr7l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314084</id>
      <parentid>6314083</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:19:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6314084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5927" sha1="mw7r3bbs4wputehp6wwt831sksy39j2" xml:space="preserve">'''Nursafardiya''' Tariqat asoschisi &lt;code&gt;Saparboy Kushkarov&lt;/code&gt;  – [[1952]]-yili Baxmal tumanidagi Uzunbuloq qishlog'ida tug'ilgan. Maъʼumoti oliy. O'zbekiston Jahon tillari 
institutini tamomlagan. Bir necha chet davlatlarda, 
jumladan, [[Hindiston]] va [[Tibet]]da safarda bo'lgan. O'tgan 
asrning oxirgi o'n yilligida hech qanday diniy bilimga ega 
bo'lmagan holda va biror bir tayinli tariqat vakilidan 
irshod-yo'llanma olmay turib o'zini pir, shayx deb atay 
boshladi va yangi tariqat tuzganini eъlon qildi.
Agar tarixga nazar solib, tafakkur qilinsa, tasavvuf 
tariqatlari o'z-o'zidan, kimningdir ixtiyori bilan tashkil
etilmagani, ularning har biri Rasululloh (a.s.)ga etadigan 
silsilaga ega ekani ko'rinadi. Masalan, butun islom 
olamiga dong taratgan naqshbandiya tariqati misolida 
ko'radigan bo'lsak, uning vujudga kelish va shakllanish 
davri Abdulxoliq G'ijduvoniydan (1103-1179) Bahouddin 
Naqshbandgacha (1318-1389) deyarli 300 yilga cho'zilgan. 
Bundan tashqari, Naqshbandiya tariqatining shakllanishiga 
xizmat qilganlarning barchasi islom ilmlaridan boxabar 
etukulamolar bo'lgan. Nursafardiya faoliyatiga asos solgan 
Saparboy Kushkarov sufiylikning shakllanishi haqidagi 
mulohazalari hozirgi davr ilmiy asoslariga to'g'ri 
kelmaydi: «So'fiylik tizimining paydo bo'lish davri Odam 
(a.s.)ning uchinchi o'g'li Shish (Shis) (a.s.)ga borib taqaladi. 
Aynan bu davrda Alloh Shishga 60 oyatlik kitob jo'natdi. 
Shundan bir qismida ilohga erishish yo'llari ko'rsatilgan 
bo'lib, ikkinchi qismi inson salomatligiga bag'ishlangan. 
So'fiylik insonni to'rt darajada mukammallika 
erishtirib, iloh bilan to'g'ridan-to'g'ri munosabatda bo'lish 
va undan ilohiy amallarni olgan holda insonlarga xizmat 
qilishdir. So'fiylik ayrim davrlarda u yoki bu dinda 
bo'lishga majbur bo'lgan. Yaъni o'zini saqlab qolish uchun. 
Aslida u hech qanday din va [[falsafa]] bilan bog'lanmagan 
holda o'zi mukammal tizim sifatida paydo bo'lgan. Aynan 
so'fiylik har qanday dinning rivojlanishiga va uning 
yoyilishiga o'z taъsirini o'tkazib kelgan. Lekin ulardan 
ayri holda rivojlangan», - deydi.
Bu fikr tasavvuf borasidagi mo'ъtabar asarlarda bayon 
qilingan qarashlarning hech biriga uyg'un kelmaydi. Boz 
ustiga, mana shunday fikrlarni turli yo'llar bilan 
xalqimiz ongiga singdirishga uriniladi. Masalan: 
 «Tasavvufda Nursafardiyya maktabining 
amaliyotdagi 5 
nimadur? U o'z g'oyalariga asoslanib, moziy tariqatlardan
farqli ravishda sufiy nazariyotidan sufiy amaliyotiga 
qadam qo'ygan birinchi va yagona sarchashmadir. Tariqat 
yo'lida o'n to'rt qadam Nursafardiyya maktabining asosiy 
mezonidir. Nursafardiyya maktabi sufiy tabobati, sufiy 
jang sanъati, sufiy nafasiyoti, sufiy sheъriyati, sufiy 
harakiyoti mazmun-mohiyati bilan xalq orasiga kirib 
bordi», - deyiladi.
Nursafardiyaning Jizzax va [[Toshkent]] shaharlarida 
markazlari faoliyat yuritgan. Bu markazlarda sufiy 
nomi bilan bog'langan turli faoliyatlar olib borilgan. 
Saparboy Kushkarovga tegishli deb hisoblanadigan bir qancha 
risola va kitoblar nursafardiya tariqatining g'oyaviy asosi 
bo'lib xizmat qiladi. Unga nisbat berilayotgan «asar»larning 
yozilish uslubi ham, mavzular doirasi ham yaxlit emas. Umuman 
mazkur kitob va risolalar bir kishi tomonidan yozilganiga 
ishonish qiyin. Tilshunoslik jihatidan ham bu holat yaqqol 
ko'zga tashlanib turishini qayd etish lozim. Shuning uchun 
ularni shartli ravishda muqovada ko'rsatilgan Saparboy 
Kushkarov qalamiga mansub, deyish mumkin:
&lt;pre&gt;- So'fiy nafasiyoti;
- Nursafardiyya olamida zikriy raqslar va xoreografiya 
nomli disk;
- Nursafardiyya sheъriyat xazinasi;
- Nursafardiyya ilohiy falsafasi;
- Nursafardiyya tafakkur tarbiyasi;
- So'fiy gimnastikasi;
- Tanlangan asarlar;
- O'zlikni anglash xiyoboni;
- So'fiy sheъriyati.
- Ushbu kitoblarda tariqatning hozirgi holati haqida&lt;/pre&gt; 
keltirilgan maъlumotlarning hammasi ham xolis voqelikni 
aks ettiradi, deb bo'lmaydi. Go'yoki, Saparboy Kushkarovning
O'zbekistonda 25000dan ortiq muridlari borligi, uni 
ko'pgina chet el davlatlarida ham yaxshi tanishlari haqidagi 
gaplar haddan ortiq bo'rttirib yuborilgan. Aslida, «So'fiy 
tabobati» markazlariga shifo istab borganlarining 
aksariyati ham Kushkarovning «murshidligi» to'g'risida 
juda mavhum tasavvurga egaligi maъlum bo'ldi. Ko'pchilik 
uni xalqona usulda davolovchi tabib deb biladi va uning 
«tafakkur mahsullariga» beeъtibor munosabatda bo'ladilar.
Kushkarovga kitoblardagi gaplarni yozishda qaysi 
manbalarga tayanilgan, deb so'ralganda, u o'z «asar»larini 
bevosita &lt;u&gt;Xudodan ilhom orqali olishini aytgan&lt;/u&gt;. «Ilhom 
namunalari» til va uslub jihatdan turlicha bo'lib, buning 
ustiga, ko'pchiligi mazmunan sayoz jumlalar yig'indisidan 
iborat. Ayrim namunalarda islom muqaddas dinining 
manbalari, xususan Qurъoni karim oyatlari noto'g'ri, 
sharq yakka kurashi usullariga moslab, maъnosi buzib 
talqin qilingan. Mazmunan diniy hisoblangan mazkur 
kitobchalarning birortasi Din ishlari bo'yicha qo'mita 
ekspertizasidan o'tkazilmasdan, tegishli ruxsatnomasiz 
nashr etilgan. Bu esa ajdodlarimizning muqaddas dini - 
islomga nisbatan behurmatlik, respublika qonunlariga 
nisbatan bepisandlik, qonunlarni qo'pol ravishda 
buzishdan boshqa narsa emas. Bu masalada nursafardiyaning 
faoliyatini ijobiy baholab bo'lmaydi.
&lt;ref&gt;Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994;&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma*. - Qohira, 1960;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .;&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad &lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt; Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Tasavvuf]]</text>
      <sha1>mw7r3bbs4wputehp6wwt831sksy39j2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314085</id>
      <parentid>6314084</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6314085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5914" sha1="ffb3fju1b5s89x845lbkzwkiydzdu92" xml:space="preserve">'''Nursafardiya''' Tariqat asoschisi &lt;code&gt;Saparboy Kushkarov&lt;/code&gt;  – [[1952]]-yili Baxmal tumanidagi Uzunbuloq qishlog'ida tug'ilgan. Maъʼumoti oliy. O'zbekiston Jahon tillari 
institutini tamomlagan. Bir necha chet davlatlarda, 
jumladan, [[Hindiston]] va [[Tibet]]da safarda bo'lgan. O'tgan 
asrning oxirgi o'n yilligida hech qanday diniy bilimga ega 
bo'lmagan holda va biror bir tayinli tariqat vakilidan 
irshod-yo'llanma olmay turib o'zini pir, shayx deb atay 
boshladi va yangi tariqat tuzganini eъlon qildi.
Agar tarixga nazar solib, tafakkur qilinsa, tasavvuf 
tariqatlari o'z-o'zidan, kimningdir ixtiyori bilan tashkil
etilmagani, ularning har biri Rasululloh (a.s.)ga etadigan 
silsilaga ega ekani ko'rinadi. Masalan, butun islom 
olamiga dong taratgan naqshbandiya tariqati misolida 
ko'radigan bo'lsak, uning vujudga kelish va shakllanish 
davri Abdulxoliq G'ijduvoniydan (1103-1179) Bahouddin 
Naqshbandgacha (1318-1389) deyarli 300 yilga cho'zilgan. 
Bundan tashqari, Naqshbandiya tariqatining shakllanishiga 
xizmat qilganlarning barchasi islom ilmlaridan boxabar 
etukulamolar bo'lgan. Nursafardiya faoliyatiga asos solgan 
Saparboy Kushkarov sufiylikning shakllanishi haqidagi 
mulohazalari hozirgi davr ilmiy asoslariga to'g'ri 
kelmaydi: «So'fiylik tizimining paydo bo'lish davri Odam 
(a.s.)ning uchinchi o'g'li Shish (Shis) (a.s.)ga borib taqaladi. 
Aynan bu davrda Alloh Shishga 60 oyatlik kitob jo'natdi. 
Shundan bir qismida ilohga erishish yo'llari ko'rsatilgan 
bo'lib, ikkinchi qismi inson salomatligiga bag'ishlangan. 
So'fiylik insonni to'rt darajada mukammallika 
erishtirib, iloh bilan to'g'ridan-to'g'ri munosabatda bo'lish 
va undan ilohiy amallarni olgan holda insonlarga xizmat 
qilishdir. So'fiylik ayrim davrlarda u yoki bu dinda 
bo'lishga majbur bo'lgan. Yaъni o'zini saqlab qolish uchun. 
Aslida u hech qanday din va [[falsafa]] bilan bog'lanmagan 
holda o'zi mukammal tizim sifatida paydo bo'lgan. Aynan 
so'fiylik har qanday dinning rivojlanishiga va uning 
yoyilishiga o'z taъsirini o'tkazib kelgan. Lekin ulardan 
ayri holda rivojlangan», - deydi.
Bu fikr tasavvuf borasidagi mo'ъtabar asarlarda bayon 
qilingan qarashlarning hech biriga uyg'un kelmaydi. Boz 
ustiga, mana shunday fikrlarni turli yo'llar bilan 
xalqimiz ongiga singdirishga uriniladi. Masalan: 
 «Tasavvufda Nursafardiyya maktabining 
amaliyotdagi 5 
nimadur? U o'z g'oyalariga asoslanib, moziy tariqatlardan
farqli ravishda sufiy nazariyotidan sufiy amaliyotiga 
qadam qo'ygan birinchi va yagona sarchashmadir. Tariqat 
yo'lida o'n to'rt qadam Nursafardiyya maktabining asosiy 
mezonidir. Nursafardiyya maktabi sufiy tabobati, sufiy 
jang sanъati, sufiy nafasiyoti, sufiy sheъriyati, sufiy 
harakiyoti mazmun-mohiyati bilan xalq orasiga kirib 
bordi», - deyiladi.
Nursafardiyaning Jizzax va [[Toshkent]] shaharlarida 
markazlari faoliyat yuritgan. Bu markazlarda sufiy 
nomi bilan bog'langan turli faoliyatlar olib borilgan. 
Saparboy Kushkarovga tegishli deb hisoblanadigan bir qancha 
risola va kitoblar nursafardiya tariqatining g'oyaviy asosi 
bo'lib xizmat qiladi. Unga nisbat berilayotgan «asar»larning 
yozilish uslubi ham, mavzular doirasi ham yaxlit emas. Umuman 
mazkur kitob va risolalar bir kishi tomonidan yozilganiga 
ishonish qiyin. Tilshunoslik jihatidan ham bu holat yaqqol 
ko'zga tashlanib turishini qayd etish lozim. Shuning uchun 
ularni shartli ravishda muqovada ko'rsatilgan Saparboy 
Kushkarov qalamiga mansub, deyish mumkin:
&lt;pre&gt;- So'fiy nafasiyoti;
- Nursafardiyya olamida zikriy raqslar va xoreografiya 
nomli disk;
- Nursafardiyya sheъriyat xazinasi;
- Nursafardiyya ilohiy falsafasi;
- Nursafardiyya tafakkur tarbiyasi;
- So'fiy gimnastikasi;
- Tanlangan asarlar;
- O'zlikni anglash xiyoboni;
- So'fiy sheъriyati.
- Ushbu kitoblarda tariqatning hozirgi holati haqida&lt;/pre&gt; 
keltirilgan maъlumotlarning hammasi ham xolis voqelikni 
aks ettiradi, deb bo'lmaydi. Go'yoki, Saparboy Kushkarovning
O'zbekistonda 25000dan ortiq muridlari borligi, uni 
ko'pgina chet el davlatlarida ham yaxshi tanishlari haqidagi 
gaplar haddan ortiq bo'rttirib yuborilgan. Aslida, «So'fiy 
tabobati» markazlariga shifo istab borganlarining 
aksariyati ham Kushkarovning «murshidligi» to'g'risida 
juda mavhum tasavvurga egaligi maъlum bo'ldi. Ko'pchilik 
uni xalqona usulda davolovchi tabib deb biladi va uning 
«tafakkur mahsullariga» beeъtibor munosabatda bo'ladilar.
Kushkarovga kitoblardagi gaplarni yozishda qaysi 
manbalarga tayanilgan, deb so'ralganda, u o'z «asar»larini 
bevosita &lt;u&gt;Xudodan ilhom orqali olishini aytgan&lt;/u&gt;. «Ilhom 
namunalari» til va uslub jihatdan turlicha bo'lib, buning 
ustiga, ko'pchiligi mazmunan sayoz jumlalar yig'indisidan 
iborat. Ayrim namunalarda islom muqaddas dinining 
manbalari, xususan Qurъoni karim oyatlari noto'g'ri, 
sharq yakka kurashi usullariga moslab, maъnosi buzib 
talqin qilingan. Mazmunan diniy hisoblangan mazkur 
kitobchalarning birortasi Din ishlari bo'yicha qo'mita 
ekspertizasidan o'tkazilmasdan, tegishli ruxsatnomasiz 
nashr etilgan. Bu esa ajdodlarimizning muqaddas dini - 
islomga nisbatan behurmatlik, respublika qonunlariga 
nisbatan bepisandlik, qonunlarni qo'pol ravishda 
buzishdan boshqa narsa emas. Bu masalada nursafardiyaning 
faoliyatini ijobiy baholab bo'lmaydi&lt;ref&gt;Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma*. - Qohira, 1960;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Tasavvuf]]</text>
      <sha1>ffb3fju1b5s89x845lbkzwkiydzdu92</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314086</id>
      <parentid>6314085</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:20:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6314086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5912" sha1="52lgqsvh1q2ges9dezezfz4yd7vx4oo" xml:space="preserve">'''Nursafardiya''' Tariqat asoschisi &lt;code&gt;Saparboy Kushkarov&lt;/code&gt;  – [[1952]]-yili Baxmal tumanidagi Uzunbuloq qishlog'ida tug'ilgan. Maʼumoti oliy. O'zbekiston Jahon tillari 
institutini tamomlagan. Bir necha chet davlatlarda, 
jumladan, [[Hindiston]] va [[Tibet]]da safarda bo'lgan. O'tgan 
asrning oxirgi o'n yilligida hech qanday diniy bilimga ega 
bo'lmagan holda va biror bir tayinli tariqat vakilidan 
irshod-yo'llanma olmay turib o'zini pir, shayx deb atay 
boshladi va yangi tariqat tuzganini eъlon qildi.
Agar tarixga nazar solib, tafakkur qilinsa, tasavvuf 
tariqatlari o'z-o'zidan, kimningdir ixtiyori bilan tashkil
etilmagani, ularning har biri Rasululloh (a.s.)ga etadigan 
silsilaga ega ekani ko'rinadi. Masalan, butun islom 
olamiga dong taratgan naqshbandiya tariqati misolida 
ko'radigan bo'lsak, uning vujudga kelish va shakllanish 
davri Abdulxoliq G'ijduvoniydan (1103-1179) Bahouddin 
Naqshbandgacha (1318-1389) deyarli 300 yilga cho'zilgan. 
Bundan tashqari, Naqshbandiya tariqatining shakllanishiga 
xizmat qilganlarning barchasi islom ilmlaridan boxabar 
etukulamolar bo'lgan. Nursafardiya faoliyatiga asos solgan 
Saparboy Kushkarov sufiylikning shakllanishi haqidagi 
mulohazalari hozirgi davr ilmiy asoslariga to'g'ri 
kelmaydi: «So'fiylik tizimining paydo bo'lish davri Odam 
(a.s.)ning uchinchi o'g'li Shish (Shis) (a.s.)ga borib taqaladi. 
Aynan bu davrda Alloh Shishga 60 oyatlik kitob jo'natdi. 
Shundan bir qismida ilohga erishish yo'llari ko'rsatilgan 
bo'lib, ikkinchi qismi inson salomatligiga bag'ishlangan. 
So'fiylik insonni to'rt darajada mukammallika 
erishtirib, iloh bilan to'g'ridan-to'g'ri munosabatda bo'lish 
va undan ilohiy amallarni olgan holda insonlarga xizmat 
qilishdir. So'fiylik ayrim davrlarda u yoki bu dinda 
bo'lishga majbur bo'lgan. Yaъni o'zini saqlab qolish uchun. 
Aslida u hech qanday din va [[falsafa]] bilan bog'lanmagan 
holda o'zi mukammal tizim sifatida paydo bo'lgan. Aynan 
so'fiylik har qanday dinning rivojlanishiga va uning 
yoyilishiga o'z taъsirini o'tkazib kelgan. Lekin ulardan 
ayri holda rivojlangan», - deydi.
Bu fikr tasavvuf borasidagi mo'ъtabar asarlarda bayon 
qilingan qarashlarning hech biriga uyg'un kelmaydi. Boz 
ustiga, mana shunday fikrlarni turli yo'llar bilan 
xalqimiz ongiga singdirishga uriniladi. Masalan: 
 «Tasavvufda Nursafardiyya maktabining 
amaliyotdagi 5 
nimadur? U o'z g'oyalariga asoslanib, moziy tariqatlardan
farqli ravishda sufiy nazariyotidan sufiy amaliyotiga 
qadam qo'ygan birinchi va yagona sarchashmadir. Tariqat 
yo'lida o'n to'rt qadam Nursafardiyya maktabining asosiy 
mezonidir. Nursafardiyya maktabi sufiy tabobati, sufiy 
jang sanъati, sufiy nafasiyoti, sufiy sheъriyati, sufiy 
harakiyoti mazmun-mohiyati bilan xalq orasiga kirib 
bordi», - deyiladi.
Nursafardiyaning Jizzax va [[Toshkent]] shaharlarida 
markazlari faoliyat yuritgan. Bu markazlarda sufiy 
nomi bilan bog'langan turli faoliyatlar olib borilgan. 
Saparboy Kushkarovga tegishli deb hisoblanadigan bir qancha 
risola va kitoblar nursafardiya tariqatining g'oyaviy asosi 
bo'lib xizmat qiladi. Unga nisbat berilayotgan «asar»larning 
yozilish uslubi ham, mavzular doirasi ham yaxlit emas. Umuman 
mazkur kitob va risolalar bir kishi tomonidan yozilganiga 
ishonish qiyin. Tilshunoslik jihatidan ham bu holat yaqqol 
ko'zga tashlanib turishini qayd etish lozim. Shuning uchun 
ularni shartli ravishda muqovada ko'rsatilgan Saparboy 
Kushkarov qalamiga mansub, deyish mumkin:
&lt;pre&gt;- So'fiy nafasiyoti;
- Nursafardiyya olamida zikriy raqslar va xoreografiya 
nomli disk;
- Nursafardiyya sheъriyat xazinasi;
- Nursafardiyya ilohiy falsafasi;
- Nursafardiyya tafakkur tarbiyasi;
- So'fiy gimnastikasi;
- Tanlangan asarlar;
- O'zlikni anglash xiyoboni;
- So'fiy sheъriyati.
- Ushbu kitoblarda tariqatning hozirgi holati haqida&lt;/pre&gt; 
keltirilgan maъlumotlarning hammasi ham xolis voqelikni 
aks ettiradi, deb bo'lmaydi. Go'yoki, Saparboy Kushkarovning
O'zbekistonda 25000dan ortiq muridlari borligi, uni 
ko'pgina chet el davlatlarida ham yaxshi tanishlari haqidagi 
gaplar haddan ortiq bo'rttirib yuborilgan. Aslida, «So'fiy 
tabobati» markazlariga shifo istab borganlarining 
aksariyati ham Kushkarovning «murshidligi» to'g'risida 
juda mavhum tasavvurga egaligi maъlum bo'ldi. Ko'pchilik 
uni xalqona usulda davolovchi tabib deb biladi va uning 
«tafakkur mahsullariga» beeъtibor munosabatda bo'ladilar.
Kushkarovga kitoblardagi gaplarni yozishda qaysi 
manbalarga tayanilgan, deb so'ralganda, u o'z «asar»larini 
bevosita &lt;u&gt;Xudodan ilhom orqali olishini aytgan&lt;/u&gt;. «Ilhom 
namunalari» til va uslub jihatdan turlicha bo'lib, buning 
ustiga, ko'pchiligi mazmunan sayoz jumlalar yig'indisidan 
iborat. Ayrim namunalarda islom muqaddas dinining 
manbalari, xususan Qurъoni karim oyatlari noto'g'ri, 
sharq yakka kurashi usullariga moslab, maъnosi buzib 
talqin qilingan. Mazmunan diniy hisoblangan mazkur 
kitobchalarning birortasi Din ishlari bo'yicha qo'mita 
ekspertizasidan o'tkazilmasdan, tegishli ruxsatnomasiz 
nashr etilgan. Bu esa ajdodlarimizning muqaddas dini - 
islomga nisbatan behurmatlik, respublika qonunlariga 
nisbatan bepisandlik, qonunlarni qo'pol ravishda 
buzishdan boshqa narsa emas. Bu masalada nursafardiyaning 
faoliyatini ijobiy baholab bo'lmaydi&lt;ref&gt;Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma*. - Qohira, 1960;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Tasavvuf]]</text>
      <sha1>52lgqsvh1q2ges9dezezfz4yd7vx4oo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314087</id>
      <parentid>6314086</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:21:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6314087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5912" sha1="nh8ogrsv34mh464rq2vlydjuipo9u0b" xml:space="preserve">'''Nursafardiya''' Tariqat asoschisi &lt;code&gt;Saparboy Kushkarov&lt;/code&gt;  – [[1952]]-yili Baxmal tumanidagi Uzunbuloq qishlog'ida tug'ilgan. Maʼumoti oliy. O'zbekiston Jahon tillari 
institutini tamomlagan. Bir necha chet davlatlarda, 
jumladan, [[Hindiston]] va [[Tibet]]da safarda bo'lgan. O'tgan 
asrning oxirgi o'n yilligida hech qanday diniy bilimga ega 
bo'lmagan holda va biror bir tayinli tariqat vakilidan 
irshod-yo'llanma olmay turib o'zini pir, shayx deb atay 
boshladi va yangi tariqat tuzganini eъlon qildi.
Agar tarixga nazar solib, tafakkur qilinsa, tasavvuf 
tariqatlari o'z-o'zidan, kimningdir ixtiyori bilan tashkil
etilmagani, ularning har biri Rasululloh (a.s.)ga etadigan 
silsilaga ega ekani ko'rinadi. Masalan, butun islom 
olamiga dong taratgan naqshbandiya tariqati misolida 
ko'radigan bo'lsak, uning vujudga kelish va shakllanish 
davri Abdulxoliq G'ijduvoniydan (1103-1179) Bahouddin 
Naqshbandgacha (1318-1389) deyarli 300 yilga cho'zilgan. 
Bundan tashqari, Naqshbandiya tariqatining shakllanishiga 
xizmat qilganlarning barchasi islom ilmlaridan boxabar 
etukulamolar bo'lgan. Nursafardiya faoliyatiga asos solgan 
Saparboy Kushkarov sufiylikning shakllanishi haqidagi 
mulohazalari hozirgi davr ilmiy asoslariga to'g'ri 
kelmaydi: «So'fiylik tizimining paydo bo'lish davri Odam 
(a.s.)ning uchinchi o'g'li Shish (Shis) (a.s.)ga borib taqaladi. 
Aynan bu davrda Alloh Shishga 60 oyatlik kitob jo'natdi. 
Shundan bir qismida ilohga erishish yo'llari ko'rsatilgan 
bo'lib, ikkinchi qismi inson salomatligiga bag'ishlangan. 
So'fiylik insonni to'rt darajada mukammallika 
erishtirib, iloh bilan to'g'ridan-to'g'ri munosabatda bo'lish 
va undan ilohiy amallarni olgan holda insonlarga xizmat 
qilishdir. So'fiylik ayrim davrlarda u yoki bu dinda 
bo'lishga majbur bo'lgan. Yaъni o'zini saqlab qolish uchun. 
Aslida u hech qanday din va [[falsafa]] bilan bog'lanmagan 
holda o'zi mukammal tizim sifatida paydo bo'lgan. Aynan 
so'fiylik har qanday dinning rivojlanishiga va uning 
yoyilishiga o'z taъsirini o'tkazib kelgan. Lekin ulardan 
ayri holda rivojlangan», - deydi.
Bu fikr tasavvuf borasidagi mo'ъtabar asarlarda bayon 
qilingan qarashlarning hech biriga uyg'un kelmaydi. Boz 
ustiga, mana shunday fikrlarni turli yo'llar bilan 
xalqimiz ongiga singdirishga uriniladi. Masalan: 
 «Tasavvufda Nursafardiyya maktabining 
amaliyotdagi 5 
nimadur? U o'z g'oyalariga asoslanib, moziy tariqatlardan
farqli ravishda sufiy nazariyotidan sufiy amaliyotiga 
qadam qo'ygan birinchi va yagona sarchashmadir. Tariqat 
yo'lida o'n to'rt qadam Nursafardiyya maktabining asosiy 
mezonidir. Nursafardiyya maktabi sufiy tabobati, sufiy 
jang sanъati, sufiy nafasiyoti, sufiy sheъriyati, sufiy 
harakiyoti mazmun-mohiyati bilan xalq orasiga kirib 
bordi», - deyiladi.
Nursafardiyaning Jizzax va [[Toshkent]] shaharlarida 
markazlari faoliyat yuritgan. Bu markazlarda sufiy 
nomi bilan bog'langan turli faoliyatlar olib borilgan. 
Saparboy Kushkarovga tegishli deb hisoblanadigan bir qancha 
risola va kitoblar nursafardiya tariqatining g'oyaviy asosi 
bo'lib xizmat qiladi. Unga nisbat berilayotgan «asar»larning 
yozilish uslubi ham, mavzular doirasi ham yaxlit emas. Umuman 
mazkur kitob va risolalar bir kishi tomonidan yozilganiga 
ishonish qiyin. Tilshunoslik jihatidan ham bu holat yaqqol 
ko'zga tashlanib turishini qayd etish lozim. Shuning uchun 
ularni shartli ravishda muqovada ko'rsatilgan Saparboy 
Kushkarov qalamiga mansub, deyish mumkin:
&lt;pre&gt;- So'fiy nafasiyoti;
- Nursafardiyya olamida zikriy raqslar va xoreografiya 
nomli disk;
- Nursafardiyya sheъriyat xazinasi;
- Nursafardiyya ilohiy falsafasi;
- Nursafardiyya tafakkur tarbiyasi;
- So'fiy gimnastikasi;
- Tanlangan asarlar;
- O'zlikni anglash xiyoboni;
- So'fiy sheъriyati.
- Ushbu kitoblarda tariqatning hozirgi holati haqida&lt;/pre&gt; 
keltirilgan maъlumotlarning hammasi ham xolis voqelikni 
aks ettiradi, deb bo'lmaydi. Go'yoki, Saparboy Kushkarovning
O'zbekistonda 25000dan ortiq muridlari borligi, uni 
ko'pgina chet el davlatlarida ham yaxshi tanishlari haqidagi 
gaplar haddan ortiq bo'rttirib yuborilgan. Aslida, «So'fiy 
tabobati» markazlariga shifo istab borganlarining 
aksariyati ham Kushkarovning «murshidligi» to'g'risida 
juda mavhum tasavvurga egaligi maъlum bo'ldi. Ko'pchilik 
uni xalqona usulda davolovchi tabib deb biladi va uning 
«tafakkur mahsullariga» beeъtibor munosabatda bo'ladilar.
Kushkarovga kitoblardagi gaplarni yozishda qaysi 
manbalarga tayanilgan, deb so'ralganda, u o'z «asar»larini 
bevosita &lt;u&gt;Xudodan ilhom orqali olishini aytgan&lt;/u&gt;. «Ilhom 
namunalari» til va uslub jihatdan turlicha bo'lib, buning 
ustiga, ko'pchiligi mazmunan sayoz jumlalar yig'indisidan 
iborat. Ayrim namunalarda islom muqaddas dinining 
manbalari, xususan Qurъoni karim oyatlari noto'g'ri, 
sharq yakka kurashi usullariga moslab, maъnosi buzib 
talqin qilingan. Mazmunan diniy hisoblangan mazkur 
kitobchalarning birortasi Din ishlari bo'yicha qo'mita 
ekspertizasidan o'tkazilmasdan, tegishli ruxsatnomasiz 
nashr etilgan. Bu esa ajdodlarimizning muqaddas dini - 
islomga nisbatan behurmatlik, respublika qonunlariga 
nisbatan bepisandlik, qonunlarni qo'pol ravishda 
buzishdan boshqa narsa emas. Bu masalada nursafardiyaning 
faoliyatini ijobiy baholab bo'lmaydi&lt;ref&gt;Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma*. - Qohira, 1960;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Tasavvuf]]</text>
      <sha1>nh8ogrsv34mh464rq2vlydjuipo9u0b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314088</id>
      <parentid>6314087</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:21:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>6314088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5913" sha1="oojmqq8vg7y3jzlu5qq8w1n2onp940e" xml:space="preserve">'''Nursafardiya''' Tariqat asoschisi &lt;code&gt;Saparboy Kushkarov&lt;/code&gt;  – [[1952]]-yili Baxmal tumanidagi Uzunbuloq qishlog'ida tug'ilgan. Maʼlumoti oliy. O'zbekiston Jahon tillari 
institutini tamomlagan. Bir necha chet davlatlarda, 
jumladan, [[Hindiston]] va [[Tibet]]da safarda bo'lgan. O'tgan 
asrning oxirgi o'n yilligida hech qanday diniy bilimga ega 
bo'lmagan holda va biror bir tayinli tariqat vakilidan 
irshod-yo'llanma olmay turib o'zini pir, shayx deb atay 
boshladi va yangi tariqat tuzganini eъlon qildi.
Agar tarixga nazar solib, tafakkur qilinsa, tasavvuf 
tariqatlari o'z-o'zidan, kimningdir ixtiyori bilan tashkil
etilmagani, ularning har biri Rasululloh (a.s.)ga etadigan 
silsilaga ega ekani ko'rinadi. Masalan, butun islom 
olamiga dong taratgan naqshbandiya tariqati misolida 
ko'radigan bo'lsak, uning vujudga kelish va shakllanish 
davri Abdulxoliq G'ijduvoniydan (1103-1179) Bahouddin 
Naqshbandgacha (1318-1389) deyarli 300 yilga cho'zilgan. 
Bundan tashqari, Naqshbandiya tariqatining shakllanishiga 
xizmat qilganlarning barchasi islom ilmlaridan boxabar 
etukulamolar bo'lgan. Nursafardiya faoliyatiga asos solgan 
Saparboy Kushkarov sufiylikning shakllanishi haqidagi 
mulohazalari hozirgi davr ilmiy asoslariga to'g'ri 
kelmaydi: «So'fiylik tizimining paydo bo'lish davri Odam 
(a.s.)ning uchinchi o'g'li Shish (Shis) (a.s.)ga borib taqaladi. 
Aynan bu davrda Alloh Shishga 60 oyatlik kitob jo'natdi. 
Shundan bir qismida ilohga erishish yo'llari ko'rsatilgan 
bo'lib, ikkinchi qismi inson salomatligiga bag'ishlangan. 
So'fiylik insonni to'rt darajada mukammallika 
erishtirib, iloh bilan to'g'ridan-to'g'ri munosabatda bo'lish 
va undan ilohiy amallarni olgan holda insonlarga xizmat 
qilishdir. So'fiylik ayrim davrlarda u yoki bu dinda 
bo'lishga majbur bo'lgan. Yaъni o'zini saqlab qolish uchun. 
Aslida u hech qanday din va [[falsafa]] bilan bog'lanmagan 
holda o'zi mukammal tizim sifatida paydo bo'lgan. Aynan 
so'fiylik har qanday dinning rivojlanishiga va uning 
yoyilishiga o'z taъsirini o'tkazib kelgan. Lekin ulardan 
ayri holda rivojlangan», - deydi.
Bu fikr tasavvuf borasidagi mo'ъtabar asarlarda bayon 
qilingan qarashlarning hech biriga uyg'un kelmaydi. Boz 
ustiga, mana shunday fikrlarni turli yo'llar bilan 
xalqimiz ongiga singdirishga uriniladi. Masalan: 
 «Tasavvufda Nursafardiyya maktabining 
amaliyotdagi 5 
nimadur? U o'z g'oyalariga asoslanib, moziy tariqatlardan
farqli ravishda sufiy nazariyotidan sufiy amaliyotiga 
qadam qo'ygan birinchi va yagona sarchashmadir. Tariqat 
yo'lida o'n to'rt qadam Nursafardiyya maktabining asosiy 
mezonidir. Nursafardiyya maktabi sufiy tabobati, sufiy 
jang sanъati, sufiy nafasiyoti, sufiy sheъriyati, sufiy 
harakiyoti mazmun-mohiyati bilan xalq orasiga kirib 
bordi», - deyiladi.
Nursafardiyaning Jizzax va [[Toshkent]] shaharlarida 
markazlari faoliyat yuritgan. Bu markazlarda sufiy 
nomi bilan bog'langan turli faoliyatlar olib borilgan. 
Saparboy Kushkarovga tegishli deb hisoblanadigan bir qancha 
risola va kitoblar nursafardiya tariqatining g'oyaviy asosi 
bo'lib xizmat qiladi. Unga nisbat berilayotgan «asar»larning 
yozilish uslubi ham, mavzular doirasi ham yaxlit emas. Umuman 
mazkur kitob va risolalar bir kishi tomonidan yozilganiga 
ishonish qiyin. Tilshunoslik jihatidan ham bu holat yaqqol 
ko'zga tashlanib turishini qayd etish lozim. Shuning uchun 
ularni shartli ravishda muqovada ko'rsatilgan Saparboy 
Kushkarov qalamiga mansub, deyish mumkin:
&lt;pre&gt;- So'fiy nafasiyoti;
- Nursafardiyya olamida zikriy raqslar va xoreografiya 
nomli disk;
- Nursafardiyya sheъriyat xazinasi;
- Nursafardiyya ilohiy falsafasi;
- Nursafardiyya tafakkur tarbiyasi;
- So'fiy gimnastikasi;
- Tanlangan asarlar;
- O'zlikni anglash xiyoboni;
- So'fiy sheъriyati.
- Ushbu kitoblarda tariqatning hozirgi holati haqida&lt;/pre&gt; 
keltirilgan maъlumotlarning hammasi ham xolis voqelikni 
aks ettiradi, deb bo'lmaydi. Go'yoki, Saparboy Kushkarovning
O'zbekistonda 25000dan ortiq muridlari borligi, uni 
ko'pgina chet el davlatlarida ham yaxshi tanishlari haqidagi 
gaplar haddan ortiq bo'rttirib yuborilgan. Aslida, «So'fiy 
tabobati» markazlariga shifo istab borganlarining 
aksariyati ham Kushkarovning «murshidligi» to'g'risida 
juda mavhum tasavvurga egaligi maъlum bo'ldi. Ko'pchilik 
uni xalqona usulda davolovchi tabib deb biladi va uning 
«tafakkur mahsullariga» beeъtibor munosabatda bo'ladilar.
Kushkarovga kitoblardagi gaplarni yozishda qaysi 
manbalarga tayanilgan, deb so'ralganda, u o'z «asar»larini 
bevosita &lt;u&gt;Xudodan ilhom orqali olishini aytgan&lt;/u&gt;. «Ilhom 
namunalari» til va uslub jihatdan turlicha bo'lib, buning 
ustiga, ko'pchiligi mazmunan sayoz jumlalar yig'indisidan 
iborat. Ayrim namunalarda islom muqaddas dinining 
manbalari, xususan Qurъoni karim oyatlari noto'g'ri, 
sharq yakka kurashi usullariga moslab, maъnosi buzib 
talqin qilingan. Mazmunan diniy hisoblangan mazkur 
kitobchalarning birortasi Din ishlari bo'yicha qo'mita 
ekspertizasidan o'tkazilmasdan, tegishli ruxsatnomasiz 
nashr etilgan. Bu esa ajdodlarimizning muqaddas dini - 
islomga nisbatan behurmatlik, respublika qonunlariga 
nisbatan bepisandlik, qonunlarni qo'pol ravishda 
buzishdan boshqa narsa emas. Bu masalada nursafardiyaning 
faoliyatini ijobiy baholab bo'lmaydi&lt;ref&gt;Hakim Termiziy. Navodir al-usul. - Bayrut, 2010; Xdkim 
Termiziy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatm al-avliyo. - Bayrut, 1965&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kalobodiy, Аbu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. - Qohira, 1994;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аbu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma*. - Qohira, 1960;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hujviriy. Kashf al-mahjub. - Misr, 1974. T.N .;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shihobuddin Suhravardiy. Аvorif al-maorif. - Bayrut, 1992; Lisoniddin&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. - Qohira, 1966; Muhammad &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Аnvar Badaxshoniy. Аkidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Tasavvuf]]</text>
      <sha1>oojmqq8vg7y3jzlu5qq8w1n2onp940e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314089</id>
      <parentid>6314088</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:21:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6314089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5950" sha1="tpq6m19pg4rp67rucu2bokrlpfwwv8b" xml:space="preserve">'''Nursafardiya''' Tariqat asoschisi &lt;code&gt;Saparboy Kushkarov&lt;/code&gt; – [[1952]]-yili Baxmal tumanidagi Uzunbuloq qishlogʻida tugʻilgan. Maʼlumoti oliy. Oʻzbekiston Jahon tillari
institutini tamomlagan. Bir necha chet davlatlarda,
jumladan, [[Hindiston]] va [[Tibet]]da safarda boʻlgan. Oʻtgan
asrning oxirgi oʻn yilligida hech qanday diniy bilimga ega
boʻlmagan holda va biror bir tayinli tariqat vakilidan
irshod-yoʻllanma olmay turib oʻzini pir, shayx deb atay
boshladi va yangi tariqat tuzganini eʼlon qildi.
Agar tarixga nazar solib, tafakkur qilinsa, tasavvuf
tariqatlari oʻz-oʻzidan, kimningdir ixtiyori bilan tashkil
etilmagani, ularning har biri Rasululloh (a.s.)ga etadigan
silsilaga ega ekani koʻrinadi. Masalan, butun islom
olamiga dong taratgan naqshbandiya tariqati misolida
koʻradigan boʻlsak, uning vujudga kelish va shakllanish
davri Abdulxoliq Gʻijduvoniydan (1103-1179) Bahouddin
Naqshbandgacha (1318-1389) deyarli 300 yilga choʻzilgan.
Bundan tashqari, Naqshbandiya tariqatining shakllanishiga
xizmat qilganlarning barchasi islom ilmlaridan boxabar
etukulamolar boʻlgan. Nursafardiya faoliyatiga asos solgan
Saparboy Kushkarov sufiylikning shakllanishi haqidagi
mulohazalari hozirgi davr ilmiy asoslariga toʻgʻri
kelmaydi: „Soʻfiylik tizimining paydo boʻlish davri Odam
(a.s.)ning uchinchi oʻgʻli Shish (Shis) (a.s.)ga borib taqaladi.
Aynan bu davrda Alloh Shishga 60 oyatlik kitob joʻnatdi.
Shundan bir qismida ilohga erishish yoʻllari koʻrsatilgan
boʻlib, ikkinchi qismi inson salomatligiga bagʻishlangan.
Soʻfiylik insonni toʻrt darajada mukammallika
erishtirib, iloh bilan toʻgʻridan-toʻgʻri munosabatda boʻlish
va undan ilohiy amallarni olgan holda insonlarga xizmat
qilishdir. Soʻfiylik ayrim davrlarda u yoki bu dinda
boʻlishga majbur boʻlgan. Yaʼni oʻzini saqlab qolish uchun.
Aslida u hech qanday din va [[falsafa]] bilan bogʻlanmagan
holda oʻzi mukammal tizim sifatida paydo boʻlgan. Aynan
soʻfiylik har qanday dinning rivojlanishiga va uning
yoyilishiga oʻz taʼsirini oʻtkazib kelgan. Lekin ulardan
ayri holda rivojlangan“, — deydi.
Bu fikr tasavvuf borasidagi moʻʼtabar asarlarda bayon
qilingan qarashlarning hech biriga uygʻun kelmaydi. Boz
ustiga, mana shunday fikrlarni turli yoʻllar bilan
xalqimiz ongiga singdirishga uriniladi. Masalan:
 «Tasavvufda Nursafardiyya maktabining 
amaliyotdagi 5
nimadur? U oʻz gʻoyalariga asoslanib, moziy tariqatlardan
farqli ravishda sufiy nazariyotidan sufiy amaliyotiga
qadam qoʻygan birinchi va yagona sarchashmadir. Tariqat
yoʻlida oʻn toʻrt qadam Nursafardiyya maktabining asosiy
mezonidir. Nursafardiyya maktabi sufiy tabobati, sufiy
jang sanʼati, sufiy nafasiyoti, sufiy sheʼriyati, sufiy
harakiyoti mazmun-mohiyati bilan xalq orasiga kirib
bordi&quot;, — deyiladi.
Nursafardiyaning Jizzax va [[Toshkent]] shaharlarida
markazlari faoliyat yuritgan. Bu markazlarda sufiy
nomi bilan bogʻlangan turli faoliyatlar olib borilgan.
Saparboy Kushkarovga tegishli deb hisoblanadigan bir qancha
risola va kitoblar nursafardiya tariqatining gʻoyaviy asosi
boʻlib xizmat qiladi. Unga nisbat berilayotgan „asar“larning
yozilish uslubi ham, mavzular doirasi ham yaxlit emas. Umuman
mazkur kitob va risolalar bir kishi tomonidan yozilganiga
ishonish qiyin. Tilshunoslik jihatidan ham bu holat yaqqol
koʻzga tashlanib turishini qayd etish lozim. Shuning uchun
ularni shartli ravishda muqovada koʻrsatilgan Saparboy
Kushkarov qalamiga mansub, deyish mumkin:
&lt;pre&gt;- So'fiy nafasiyoti;
- Nursafardiyya olamida zikriy raqslar va xoreografiya 
nomli disk;
- Nursafardiyya sheъriyat xazinasi;
- Nursafardiyya ilohiy falsafasi;
- Nursafardiyya tafakkur tarbiyasi;
- So'fiy gimnastikasi;
- Tanlangan asarlar;
- O'zlikni anglash xiyoboni;
- So'fiy sheъriyati.
- Ushbu kitoblarda tariqatning hozirgi holati haqida&lt;/pre&gt;
keltirilgan maʼlumotlarning hammasi ham xolis voqelikni
aks ettiradi, deb boʻlmaydi. Goʻyoki, Saparboy Kushkarovning
Oʻzbekistonda 25000dan ortiq muridlari borligi, uni
koʻpgina chet el davlatlarida ham yaxshi tanishlari haqidagi
gaplar haddan ortiq boʻrttirib yuborilgan. Aslida, „Soʻfiy
tabobati“ markazlariga shifo istab borganlarining
aksariyati ham Kushkarovning „murshidligi“ toʻgʻrisida
juda mavhum tasavvurga egaligi maʼlum boʻldi. Koʻpchilik
uni xalqona usulda davolovchi tabib deb biladi va uning
„tafakkur mahsullariga“ beeʼtibor munosabatda boʻladilar.
Kushkarovga kitoblardagi gaplarni yozishda qaysi
manbalarga tayanilgan, deb soʻralganda, u oʻz „asar“larini
bevosita &lt;u&gt;Xudodan ilhom orqali olishini aytgan&lt;/u&gt;. „Ilhom
namunalari“ til va uslub jihatdan turlicha boʻlib, buning
ustiga, koʻpchiligi mazmunan sayoz jumlalar yigʻindisidan
iborat. Ayrim namunalarda islom muqaddas dinining
manbalari, xususan Qurʼoni karim oyatlari notoʻgʻri,
sharq yakka kurashi usullariga moslab, maʼnosi buzib
talqin qilingan. Mazmunan diniy hisoblangan mazkur
kitobchalarning birortasi Din ishlari boʻyicha qoʻmita
ekspertizasidan oʻtkazilmasdan, tegishli ruxsatnomasiz
nashr etilgan. Bu esa ajdodlarimizning muqaddas dini -
islomga nisbatan behurmatlik, respublika qonunlariga
nisbatan bepisandlik, qonunlarni qoʻpol ravishda
buzishdan boshqa narsa emas. Bu masalada nursafardiyaning
faoliyatini ijobiy baholab boʻlmaydi&lt;ref&gt;Hakim Termiziy. Navodir al-usul. — Bayrut, 2010; Xdkim
Termiziy.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatm al-avliyo. — Bayrut, 1965&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Kalobodiy, Abu Bakr. at-Taarruf li-mazhab ahl at-tasavvuf. — Qohira, 1994;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Abu Nasr Sarroj Tusiy. al Luma*. — Qohira, 1960;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hujviriy. Kashf al-mahjub. — Misr, 1974. T.N .;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Shihobuddin Suhravardiy. Avorif al-maorif. — Bayrut, 1992; Lisoniddin&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Xatib. Ravzat at-taʼrif bi-l-hubb ash-sharif. — Qohira, 1966; Muhammad &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Anvar Badaxshoniy. Akidatut-Tahoviya sharhiningtalxisi.-Toshkent, 2014.&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Tasavvuf]]</text>
      <sha1>tpq6m19pg4rp67rucu2bokrlpfwwv8b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Olmaota xalqaro aeroporti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>957887</id>
    <revision>
      <id>6313804</id>
      <parentid>6311525</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ ichki havola</comment>
      <origin>6313804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48778" sha1="8b3uebea3b7f3f615ubv7ojovijjxjx" xml:space="preserve">{{Aeroport bilgiqutisi
|name=Olmaota xalqaro aeroporti
|nativename={{lang-kk|Halyqaralyq Almaty Äuejaiy}}
|image=Almaty Airport logo.svg
|image-width=250
|image2=Almaty_Airport_Osokin-1.jpg
|image2-width=250
|IATA=ALA&lt;ref name=codes&gt;{{veb manbasi|url=https://www.world-airport-codes.com/kazakhstan/almaty-159.html|title=Almaty - Kazakhstan|website=world-airport-codes.com|access-date=November 18, 2020}}&lt;/ref&gt;
|ICAO=UAAA&lt;ref name=codes/&gt;
|WMO=36870
|type=Fuqarolik
|owner=Groupe ADP, {{FRA}}
|operator= [[TAV Airports Holding]]
|city-served=[[Olmaota]]
|location={{KAZ}}, Olmaota (shahar ichida)
|hub=* [[Air Astana]]
* [[FlyArystan]]
* [[Qazaq Air]]
|focus_city=* [[SCAT Airlines]]
|elevation-m=681
|coordinates={{coord|43|21|19|N|077|02|41|E|region:KZ|display=inline,title}}
|latd=43|longd=077|latm=21|lats=19|latNS=N|longm=02|longs=41|longEW=E
|pushpin_map=Qozogʻiston
|pushpin_label='''ALA'''/UAAA
|pushpin_map_caption=Qozogʻiston xaritasidagi joylashuvi
|website={{url|https://alaport.com}}
|metric-elev=Y
|metric-rwy=Y
|r1-number=05R/23L
|r1-length-m=4,400
|r1-surface=[[Beton]]
|r2-number=05L/23R
|r2-length-m=4,500
|r2-surface=Beton
|stat-year=2024
|stat1-header=Yoʻlovchilar oqimi
|stat1-data=11,426,650
|footnotes=Manba: Aeronavtika axborot nashri Qozogʻiston&lt;ref name=&quot;AIP&quot;&gt;{{veb manbasi|url=http://goszakup.ans.kz/AIP/index/Start_en.htm |title=AIP Kazakhstan |access-date=1 June 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160630035940/http://goszakup.ans.kz/AIP/index/Start_en.htm |archive-date=30 June 2016 }}&lt;/ref&gt;
}}

'''Olmaota xalqaro aeroporti''' ({{Lang-kk|Halyqaralyq Almaty Äuejaiy}}) {{Airport codes|ALA|UAAA}} – [[Qozogʻiston]]ning eng yirik shahri va iqtisodiy poytaxti boʻlgan [[Olmaota]]dan {{Convert|15|km|abbr=on}} shimoli-sharqda joylashgan yirik xalqaro aeroport. Bu Qozogʻiston va Markaziy Osiyodagi eng gavjum aeroport boʻlib, 2022-yilda 7,23 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=MarketScreener |sarlavha=Aéroport de Paris SA - 2022 Full-year results {{!}} MarketScreener |url=https://www.marketscreener.com/quote/stock/AEROPORTS-DE-PARIS-17304/news/Aeroport-de-Paris-SA-2022-Full-year-results-43001321/ |qaralgan sana=2023-03-23 |ish=www.marketscreener.com |til=en}}&lt;/ref&gt;.

== Egalari va boshqaruvi ==
Aeroport dunyo boʻylab koʻplab aeroportlarga egalik qiluvchi Turkiyaning [[TAV Airports Holding]] kompaniyasiga tegishli boʻlgan „'''Olmaota xalqaro aeroporti'''“ (''Almaty International Airport'') '''AJ''' nomi bilan roʻyxatga olingan.

== Tarixi ==
=== Dastlabki yillar ===
Aeroport 1935-yilda kichik fuqarolik va harbiy samolyotlar foydalanishi uchun qurilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Almaty International Airport |url=https://www.airport-technology.com/projects/almaty-international-airport/ |ish=Airport Technology |til=en-GB |qaralgan sana=2020-05-23}}&lt;/ref&gt;. 1990-yilgacha u Qozogʻiston fuqaro aviatsiyasi departamenti tarkibiga kirgan, keyin 1991-yilda „Olmaota aeroporti“ deb qayta tashkil etildi. 1993-yildan beri u mustaqil biznes subyekti sifatida ishlaydi. 1994-yilda u „Olmaota aeroporti“ OAJ deb qayta tashkil etilgan va keyinchalik „Olmaota xalqaro aeroporti“ AJ deb oʻzgartirilgan.

[[Tupolev Tu-144]] tovush tezligidagi transport vositasi 1975-yil 26-dekabrda Moskva va Olmaota oʻrtasida 1977-yil noyabr oyida boshlangan yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatishga tayyorgarlik koʻrish maqsadida pochta va yuk tashishni boshladi. Aeroflotning 1978-yil 1-iyundagi parvozi Tu-144 ning 55-chi va oxirgi muntazam yoʻlovchi tashish xizmati boʻldi.

Uchish-qoʻnish yoʻlagi 1998-yilda rekonstruksiya qilinganidan soʻng aeroportga CAT II sertifikati va xalqaro aeroport maqomi berildi.

1999-yil 9-iyulda aeroport restoranining [[shashlik]] oshxonasida yongʻin chiqdi. Terminal binosi bir necha soat ichida yonib ketdi, ammo jiddiy jarohatlarsiz boʻldi.

=== 2000-yildan beri rivojlanish ===
Yangi terminal qurilishi 2004-yilda yakunlandi. 2008-yil 30-sentyabrda ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ochildi, birinchi parvozni British Midland International aviakompaniyasi amalga oshirib, kompaniya samolyoti [[Hitrou aeroporti|London-Hitrouga]] yoʻl oldi. Yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi, shuningdek, qoʻnish uchun ICAO CAT III sertifikatiga ega boʻldi, bu ayniqsa qish oylarida koʻrishning pastligi sababli yaqin atrofdagi aerodromlarga yoʻnaltiriladigan samolyotlar sonini sezilarli darajada kamaytiradi. Uchish-qoʻnish yoʻlagi Markaziy Osiyodagi eng uzuni hisoblanadi. Yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi uchish ogʻirligi va ishlash chastotasini cheklamagan holda barcha turdagi samolyotlarni qabul qilishi mumkin.

Ulanishning oʻsishi nisbatan qimmat va talabning oʻsishiga mos kelmaydigan aeroport infratuzilmasi tomonidan xavf ostida. Xalqaro havo transporti assosatsiyasi Qozogʻiston hukumatini ICAO tamoyillariga amal qilishga va mahalliy va xalqaro tashuvchilar oʻrtasidagi farqli ANSP toʻlovlarini bekor qilishga chaqirmoqda. Hozirda (2012-yilda) [[Airbus A320|Airbus A320 ni]] Olmaotaga qoʻndirish Yevropadagi xuddi shunday oʻlchamdagi aeroportlarga qaraganda 18% qimmatroq. Boeing 767 uchun farq 43% gacha koʻtariladi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=16 September 2012 |title=Building the 'Silk Road in the Sky' via Kazakhstan |work=The Gazette of Central Asia |publisher=Satrapia |url=http://www.satrapia.com/news/article/building-the-silk-road-in-the-sky-via-kazakhstan/ }}{{Oʻlikhavola|date=may 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Yaqin kelajakda xalqaro reyslar uchun oltita yuk ortish koʻprigiga ega va soatiga 2500 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadigan yangi yoʻlovchi terminali qurish rejalashtirilgan edi. Ushbu terminalda Marriott mehmonxonasi, konferentsiya zallari, biznes markazi, savdo markazi va kinoteatrlardan iborat rivojlangan infratuzilma majmuasi boʻlishi lozim edi.

Yangi terminal aeroportga boradigan yoʻlda transport harakatini kamaytirish uchun Koʻlja yoʻli boʻylab joylashtirilishi kerak edi. Biroq, mavjud terminal ichki yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatishi va bu [[Air Astana]]ning xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatishi kerak boʻlgan terminal rejasi bilan bogʻliq kelishmovchiliklar tufayli menejerlar 2010-yilda loyiha qurilishini keyinga qoldirishdi, natijada terminal qurilishi toʻxtatildi. Menejerlarning fikriga koʻra, bu rejaning muammolari shundan iboratki, Air Astanada fakultetlar ishlaydi va uning samolyotlari uchish-qoʻnish yoʻlagining bir chetidan ikkinchi chetiga oʻtadi, bu esa Air Astana uchun transport bilan bogʻliq kechikish muammolarini keltirib chiqaradi; chunki uchish-qoʻnish yoʻlaklari yangi uchish-qoʻnish yoʻlaklarini yaratish uchun joy yetishmasligi bilan band boʻlar edi. Qurilishni buzish va ichki va xalqaro reyslar uchun foydalaniladigan yangi terminalni qayta qurish boʻyicha xulosa chiqarildi. Endilikda Olmaotadan 48&amp;nbsp;km uzoqlikdagi [[Qoʻnayev|Qopchigʻay]] suv omborida yangi aeroport qurish rejalashtirilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://forbes.kz/finances/markets/pochemu_eyr_astana_protiv_novogo_terminala_aeroporta_almatyi |sarlavha=Почему &quot;Эйр Астана&quot; против нового терминала аэропорта Алматы |ism=Виктор |muallif=Бурдин |sana=16 May 2017}}&lt;/ref&gt;.

2012-yil 17-fevralda [[Moskva|Moskvada]] Davlatlararo aviatsiya qoʻmitasining (DAQ) Aviatsiya va havo hududidan foydalanish boʻyicha Kengashining 32-sessiyasida Olmaota xalqaro aeroporti MDHda eng yaxshi deb topildi va „Xalqaro aeroportlarni rivojlantirishda erishgan yutuqlari uchun“ mukofotiga sazovor boʻldi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Аэродром международного аэропорта Алматы назван лучшим в СНГ |url=http://www.aex.ru/news/2012/2/20/92853/ |qaralgan sana=2021-12-14 |ish=www.aex.ru |til=ru |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120223055319/http://www.aex.ru:80/news/2012/2/20/92853 |arxivsana=23 February 2012}}&lt;/ref&gt;.

[[Qozogʻiston norozilik namoyishlari|2022-yilgi norozilik namoyishlari]] paytida namoyishchilar 5 yanvar kuni aeroportni egallab oldi va parvozlar toʻxtatildi. Qozogʻiston prezidenti [[Qasim-Jomart Toqayev]] Qozogʻiston xavfsizlik kuchlarining sakkiz nafar xodimi oʻldirilgani, isyonchilar beshta samolyotni oʻgʻirlab ketganini maʼlum qildi va Rossiya xavfsizlik kuchlariga obyektni qaytarib olishni soʻradi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Rodionov |first=Maxim |last2=Trevelyan |first2=Mark |date=5 January 2022 |title=Kazakh president seeks help from Russia-led security bloc |work=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/kazakh-president-seeks-help-russia-led-security-bloc-2022-01-05/ |access-date=31 August 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=&lt;!--not stated--&gt; |date=5 January 2022 |title=Kazakhstan president confirms takeover of Almaty airport &amp;#124; DW &amp;#124; 05.01.2022 |work=[[Deutsche Welle]] |url=https://p.dw.com/p/45A3D |access-date=31 August 2022}}&lt;/ref&gt;. 7-yanvar kuni ''[[TASS]]'' [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti|KXShT]] qoʻshinlari aeroportni egallab, tartib oʻrnatgani haqida xabar berdi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=&lt;!--not stated--&gt; |date=7 January 2022 |title=Peacekeepers take control over Almaty airport - Russian Defense Ministry |work=[[TASS]] |location=Moscow |url=https://tass.com/defense/1384737 |access-date=31 August 2022}}&lt;/ref&gt;{{Yaxshiroq manba kerak|sabab=Per the Wikipedia list of perennial sources, ''TASS'' is considered reliable for official statements of the Russian government, but is not considered an objective news source otherwise.|sana=August 2022}}.

2022-yil may oyida [[Qozogʻiston xalq partiyasi]]dan bir guruh deputatlar tomonidan Bosh vazir oʻrinbosari [[Roman Sklyar]]ga aeroportga [[Qozoqlar|qozoq]] [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]] [[Kommunizm|kommunist]] [[siyosatchi]]si [[Dinmuhammad Qoʻnayev]] nomini berish taklifi kiritilgan edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/aeroportu-almatyi-predlojili-prisvoit-imya-kunaeva-467470/ |sarlavha=Аэропорту Алматы предложили присвоить имя Кунаева |sana=27 April 2022}}&lt;/ref&gt;.

Yangi terminal qurilishini amalga oshirish uchun tarixiy VIP terminal 2022-yil oxirida demontaj qilindi va uni {{convert|420|m}} uzoqlikda rekonstruksiya qilish rejalashtirildi&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/numerovali-kajduyu-detal-razbirali-vip-terminal-aeroporta-492410/ | title=Как разбирали VIP-терминал аэропорта Алматы | date=28 February 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/vip-terminal-aeroporta-almatyi-ne-uspeyut-otkryit-letom-508366/| title=VIP-терминал аэропорта Алматы не успеют открыть летом | date=23 August 2023 }}&lt;/ref&gt;.

2024-yil 1-iyunda Olmaota xalqaro aeroportida 2-terminal ochildi, bu aeroportning oʻtkazish qobiliyatini yiliga 14 million yoʻlovchiga yetkazish imkonini berdi va koʻp oʻtmay 10 ta davlatga 15 ta yangi xalqaro yoʻnalishlar ishga tushirildi&lt;ref&gt;{{cite web |title=New International Terminal Opens at Almaty Airport |url=https://timesca.com/new-international-terminal-opens-at-almaty-airport/ |website=Times Of Central Asia |access-date=2024-06-03}}&lt;/ref&gt;. Yangi terminal birinchi terminalning shimoli-sharqida joylashgan boʻlib, faqat xalqaro reyslarga xizmat qiladi. Ikki terminal oʻrtasida birlashtiruvchi koʻprik mavjud.

== Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar ==

=== Yoʻlovchi tashish ===
{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;
|[[Aeroflot]]|[[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://simpleflying.com/eve/|title=Aeroflot Set to Resumes Kazakhstan flights on Wednesday|publisher=Simply Flying|date=27 January 2023|accessdate=29 January 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Air Arabia]]| [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Arabia Abu Dhabi Adds Almaty Service in June 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250410-3ljun25ala |access-date=11 April 2025 |work=AeroRoutes |date=10 April 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]
&lt;!-- --&gt;
|[[Air Astana]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title= Air Astana – Timetable|url=https://airastana.com/uae/Plan/Flight-Information/Timetable |access-date=29 August 2019}}&lt;/ref&gt; | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] (toʻxtatilgan)&lt;ref name=&quot;KC_UAE_susp_NS26&quot;&gt;{{cite news |last1=Mergalym |first1=Nariman |title=Air Astana to suspend Dubai flights from July 21 |url=https://qazinform.com/news/air-astana-to-suspend-dubai-flights-from-july-21-717200 |access-date=16 July 2026 |work=qazinform.com |agency=Kazinform International News Agency |publisher=QazInform |date=17 July 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Aqtau aeroporti|Aqtau]], [[Atirau aeroporti|Atirau]], [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://vlast.kz/novosti/63142-air-astana-v-iune-zapustit-pramoj-rejsy-iz-almaty-vo-frankfurt.html|title=Air Astana to Launch Direct Flight from Almaty to Frankfurt in June|publisher=Vlast.kz|access-date=19 December 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Astana Adds Guangzhou Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250121-kcns25can |access-date=21 January 2025 |work=AeroRoutes |date=21 January 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi | url=https://www.ttgmedia.com/news/uk-to-gain-new-route-to-largest-kazakh-city-and-financial-hub-33929 | title=UK to gain new route to largest Kazakh city and financial hub }}&lt;/ref&gt;, [[Velana xalqaro aeroporti|Male]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250131-kcns25bom|title=Air Astana Adds Mumbai Service in NS25|work=Aeroroutes|accessdate=31 January 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Air Astana Adds Cam Ranh/Nha Trang Scheduled Service in NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250113-kcns25cxr|publisher=AeroRoutes|access-date=13 January 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Oqtoʻba xalqaro aeroporti|Oqtoʻba]]&lt;ref name=&quot;KC_Map&quot;&gt;{{cite web |title=Route Map |url=https://airastana.com/global-en/route-map |website=airastana.com |publisher=Air Astana JSC |access-date=10 October 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Ostona aeroporti|Ostona]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi | url=https://simpleflying.com/air-astana-resumes-altmaty-beijing-china-flights/ | title=Air Astana Resumes Its 2nd Chinese Route Since COVID-19 | date=7 November 2022 }}&lt;/ref&gt;, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21242557/air-astana-air-astana-launches-new-service-to-phuket-thailand |title=Air Astana Launches New Service to Phuket Thailand |date=15 October 2021 |access-date=23 March 2023 |arxivsana=2023-03-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230324013354/https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21242557/air-astana-air-astana-launches-new-service-to-phuket-thailand }}&lt;/ref&gt;, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Air Astana to launch nonstop flights to Phu Quoc|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2024/08/16/air-astana-to-launch-nonstop-flights-to-phu-quoc/|website=businesstraveller|access-date=16 August 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Qiziloʻrda aeroporti|Qiziloʻrda]], [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]]&lt;ref name=SCAT_CIT_26&gt;{{cite news |last1=Жандос |first1=Карашаш |title=Из городов Казахстана запустят новые рейсы в Японию, Иорданию и Польшу |url=https://forbes.kz/articles/iz-gorodov-kazahstana-zapustyat-novye-reysy-v-yaponiyu-iordaniyu-i-polshu-54f08e |access-date=3 March 2026 |work=Forbes.KZ |agency=United Media Group |date=25 February 2026|language=ru}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio-Narita]] (2026-yil 30-noyabrdan boshlanadi)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://airastana.com/kaz-en/booking-form/flights-to-tokyo?utm_source=social&amp;utm_medium=post_TW&amp;utm_campaign=destination_tokyo_en|title= Fly Direct from Almaty to Tokyo|publisher=Air Astana}}&lt;/ref&gt;, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], [[Oʻral aeroporti|Oʻral]], [[Oʻskemen aeroporti|Oʻskemen]], [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Astana Plans Almaty – Osh late-May 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250421-kcns25oss |access-date=21 April 2025 |work=AeroRoutes |date=21 April 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Air Astana to Launch Regular Flights to Shanghai|url=https://astanatimes.com/2026/01/air-astana-to-launch-regular-flights-to-shanghai/|website=Astana Times|access-date=January 30, 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]] &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]&lt;ref name=&quot;KC_NS26&quot; /&gt;, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Astana Adds Almaty – Da Nang in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250305-kcns25dad |access-date=5 March 2025 |work=AeroRoutes |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Langkavi xalqaro aeroporti|Langkavi]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Air Astana to Launch Direct Flights Between Almaty and Langkawi {{!}} Kazakhstan Today |url=https://www.kt.kz/eng/society/air_astana_to_launch_direct_flights_between_almaty_and_1378000931.html |access-date=1 October 2026 |work=KT.kz |agency=News Agency Kazakhstan Today |date=1 October 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Almaty(ALA) to Larnaca(LCA)|url=https://flyteam.jp/en/airline_route/ala_lca/flight_schedule/2026/06|website=flyteam.jp|access-date=January 30, 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Podgoritsa aeroporti|Podgoritsa]]&lt;ref name=&quot;KC_NS26&quot;&gt;{{cite news |last1=Kemelova |first1=Fatima |title=Air Astana Switches to Summer Schedule |url=https://astanatimes.com/2026/04/air-astana-switches-to-summer-schedule/ |access-date=10 October 2026 |work=The Astana Times |date=1 April 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Air Cairo]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti|Al-Olamayn]]&lt;ref&gt;https://www.aeroroutes.com/eng/240726-smjul24dbbala&lt;/ref&gt;, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]&lt;ref&gt;{{Cite journal|author=&lt;!-- not stated --&gt;|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Sharm el-Sheikh, Egypt|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=1003}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]&lt;ref name=&quot;CA_CentAsia_NS25&quot;&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air China Files Central Asia Network Expansion From July 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250623-cajul25ca |access-date=23 June 2025 |work=AeroRoutes |date=23 June 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[AirAsia X]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=AirAsia X Expands Almaty Flights in 2H25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250424-d72h25ala |access-date=24 April 2025 |work=AeroRoutes |date=24 April 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[AJet]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221011-tk1nw22kz | title=AnadoluJet Adds Ankara – Kazakhstan Routes in NW22 }}&lt;/ref&gt;, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]] (2027-yil 5-yanvardan boshlanadi)&lt;ref&gt;{{cite web |title=AJet’ten Kazakistan’a iki yeni hat |url=https://www.dunya.com/sirketler/ajetten-kazakistana-iki-yeni-hat-haberi-839483}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Asman Airlines]] | [[Issiqkoʻl xalqaro aeroporti|Issiqkoʻl]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Janob |first1=Abdullo |title=Kyrgyzstan’s Asman Airlines to lauch flights to Kazakhstan’s Almaty |url=https://en.trend.az/casia/kyrgyzstan/4045897.html |access-date=26 June 2025 |work=Trend.Az |agency=Trend News Agency |date=20 May 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]] | [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]&lt;ref name=&quot;A4_CAsia&quot;&gt;{{cite news |title=Azimuth Schedules New Sochi – Central Asia Service in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230919-a4nw23aer |access-date=20 September 2023 |work=AeroRoutes |date=19 September 2023 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Belavia]] | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Belavia to resume flights to Kazakhstan's Almaty|url=https://eng.belta.by/society/view/belavia-to-resume-flights-to-kazakhstans-almaty-172981-2025/|website=BELTA|date=31 October 2025 |access-date=31 October 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|Cathay Pacific, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] (2027-yil 9-yanvardan boshlanadi)&lt;ref&gt;{{cite web | last=Silvas | first=Samantha | title=Cathay Pacific announces plans to launch direct flights to Almaty | website=Cathay Pacific | date=2026-06-02 | url=https://news.cathaypacific.com/cathay-pacific-announces-plans-to-launch-direct-flights-to-almaty-4rzfj9 | access-date=2026-06-04}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Centrum Air]] | [[Nukus xalqaro aeroporti|Nukus]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Centrum Air Launches New Flights from Nukus to Tashkent, Almaty and Aktau |url=https://www.centrum-air.com/en/news/centrum-air-nukus-tashkent-almaty-aktau |website=www.centrum-air.com |access-date=29 August 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref name=&quot;Centrum_UPD_NS25&quot;&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Centrum Air Revises NS25 Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250414-c6ns25 |access-date=15 April 2025 |work=AeroRoutes |issue=14 April 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| {{nowrap|[[China Eastern Airlines]]}} | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=China Eastern Adds Shanghai – Almaty From July 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250501-mujul25ala |access-date=1 May 2025 |work=AeroRoutes |date=1 May 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;|[[China Southern Airlines]]| [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]&lt;ref name=&quot;CZ_Central_Asia_NS25&quot;&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=China Southern Adds Guangzhou – Central Asia Service From late-June 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250526-czns25as |access-date=26 May 2025 |work=AeroRoutes |date=26 May 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Nūrmağambetova |first1=Janna |title=China's air carriers to increase flights to Kazakhstan |url=https://en.inform.kz/news/chinas-air-carriers-to-increase-flights-to-kazakhstan-b91899/ |access-date=26 November 2023 |agency=«QazAqparat» HAA |date=26 November 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=China Southern Adds Xi'An – Almaty Service in 1Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221215-cz1q23ala |website=Aeroroutes |access-date=15 December 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]] &lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Mainland Chinese Carriers NS23 International / Regional Network – 23APR23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230424-cnns23 |website=Aeroroutes |access-date=24 April 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Eastar Jet]] | [[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20250212139700003?input=1195m|title=이스타항공, 4월부터 카자흐 알마티 주 2회 운항…국내 LCC 처음|trans-title=Eastar Jet, begins 2 weekly operations to Almaty, Kazakhstan…First in Korea LCC|publisher=Yonhap News Agency|access-date=13 February 2025}}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt; '''Mavsumiy:''' [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=EastarJet 4Q25 Busan – Almaty Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250825-ze4q25pusala |access-date=25 August 2025 |work=AeroRoutes |date=25 August 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[FlyArystan]] | [[Aqtau aeroporti|Aqtau]]&lt;ref name=&quot;FlyArystan_NW26&quot;&gt;{{cite web |title=FlyArystan opens ticket sales for autumn-winter schedule |url=https://www.go.flyarystan.com/tpost/7srzpy4zd1-flyarystan-opens-ticket-sales-for-autumn |website=www.go.flyarystan.com |publisher=FlyArystan |access-date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Aqtoʻbe xalqaro aeroporti|Aqtoʻbe]], [[Atirau aeroporti|Atirau]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=FlyArystan expands domestic network in July/August 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/291936/flyarystan-expands-domestic-network-in-julyaugust-2020/ |website=Routesonline |access-date=19 June 2020}}&lt;/ref&gt;, [[Kutaisi xalqaro aeroporti|Kutaisi]], [[Ostona aeroporti|Ostona]], [[Pavlodar aeroporti|Pavlodar]], [[Sariarka aeroporti|Qaragʻandi]], [[Qoʻstanay aeroporti|Qoʻstanay]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Temirgaliyeva |first1=Arailym |title=Kazakhstan’s FlyArystan to resume Almaty-Samarkand-Almaty direct flights |url=https://qazinform.com/news/kazakhstans-flyarystan-to-resume-almaty-samarkand-almaty-direct-flights-149554 |access-date=13 July 2026 |work=Qazinform.com |agency=Kazinform International News Agency |date=8 January 2026 |language=en-EN}}&lt;/ref&gt;, [[Semey aeroporti|Semey]], [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Usmanova |first1=Madina |title=Kazakhstan's FlyArystan to launch Almaty-Xi'an flight |url=https://www.trend.az/casia/kazakhstan/4183987.html |access-date=9 May 2026 |work=Trend.Az |agency=Trend News Agency |date=8 May 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Hazrati Sulton xalqaro aeroporti|Turkiston]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Kazakh Civil Aviation Committee to Launch First Flights to Country's Turkistan |url=https://www.aviationpros.com/airlines/news/21161252/kazakh-civil-aviation-committee-to-launch-first-flights-to-countrys-turkistan|website= AviationPros |date=4 November 2020 |access-date=12 November 2020}}&lt;/ref&gt;, [[Urganch xalqaro aeroporti|Urganch]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=FlyArystan to Launch Direct Almaty–Urgench Flights |url=https://www.uzdaily.uz/en/flyarystan-to-launch-direct-almaty-urgench-flights/ |access-date=13 July 2026 |work=UzDaily.uz |agency=PE &quot;Daily Media&quot; |date=12 July 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Oʻral aeroporti|Oʻral]], [[Oʻskemen aeroporti|Oʻskemen]]&lt;ref name=&quot;FlyArystan_NW26&quot; /&gt;, [[Gʻulja aeroporti|Gʻulja]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Usmanova |first1=Madina |title=Kazakhstan's FlyArystan set to resume flights to China's Yining |url=https://www.trend.az/casia/kazakhstan/4152557.html |access-date=6 March 2026 |work=Trend.Az |agency=Trend News Agency |date=12 February 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]], [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mergalym |first1=Nariman |title=Almaty to launch direct flights to China's Chongqing |url=https://qazinform.com/news/almaty-to-launch-direct-flights-to-chinas-chongqing-58c9d1 |access-date=20 July 2026 |work=qazinform.com |agency=Kazinform International News Agency |publisher=QazInform |date=20 July 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]&lt;ref name=&quot;FlyArystan_BUS_NS26&quot;&gt;{{cite news |last1=Guliyeva |first1=Vafa |title=Kazakhstan's low-cost carrier to begin direct Astana-Batumi flights {{!}} Caliber.Az |url=https://caliber.az/en/post/kazakhstan-s-low-cost-carrier-to-begin-direct-astana-batumi-flights |access-date=23 April 2026 |work=Caliber.az |date=9 April 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt; [[Issiqkoʻl xalqaro aeroporti|Issiqkoʻl]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Safin |first1=Rinat |title=FlyArystan resumes flights from Almaty to Issyk-Kul for summer 2026 |url=https://dknews.kz/en/articles-in-english/395689-flyarystan-resumes-flights-from-almaty-to-issyk-kul |access-date=18 June 2026 |work=DKNews.kz |agency=DKNews International News Agency |date=18 June 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Gʻoziposho-Alaniya aeroporti|Gʻoziposho/Alaniya]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=FlyArystan Launches New Flights to Türkiye|url=https://caspianpost.com/kazakhstan/kazakhstan-s-flyarystan-launches-new-flights-to-turkiye|website=Caspian Post|access-date=February 27, 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;br/&gt; '''Mavsumiy charter:''' [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa-Manohar]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Devyatkin |first1=Daniil |title=Чартерные рейсы в Гоа из Алматы и Астаны запускает FlyArystan |url=https://kz.kursiv.media/2025-11-10/devy-charternyye-reisy-v-goa-iz-almaty-i-astany-zapuskayet-flyarystan/ |access-date=13 November 2025 |work=kz.kursiv.media |publisher=Kursiv Media Kazakhstan |date=10 November 2025 |language=ru}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[flydubai]]|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]
&lt;!-- --&gt;
|[[flynas]] |[[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Flynas Launches First Route to Kazakhstan|url=https://www.arabnews.com/node/2147921/amp|website=Arab News|access-date=23 August 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[FlyOne]] | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Flyone Armenia to operate flights on Yerevan – Almaty – Yerevan route |url=https://armenpress.am/en/article/1245828 |access-date=23 April 2026 |work=Armenpress |date=27 March 2026 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Hunnu Air]] | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Hunnu Air Expands Almaty Service From May 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240308-mrmay24ala |access-date=10 March 2024 |work=AeroRoutes |date=8 March 2024 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[IndiGo]]| [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]&lt;ref name='Indigo_Resumes_CIS'&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=IndiGo Resumes Reservations for 4 Central Asia / Caucasus Routes in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250605-6ens25euas |access-date=5 June 2025 |work=AeroRoutes |date=5 June 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Jazeera Airways]]|[[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Jazeera Airways Launches First Ever Route Between Kazakhstan and Kuwait |url=https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21248674/jazeera-airways-jazeera-airways-launches-first-ever-route-between-kazakhstan-and-kuwait |website=Aviation Pros |date=2 December 2021 |access-date=2 December 2021}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Loong Air]]| [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌3月30日起，航班换季！杭州机场国际及地区航班计划抢先看↓ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/aAqB9CMpYldyAaDPvUU9DA |access-date=17 September 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[LOT Polish Airlines]]| [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava-Shopen]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Orban |first1=André |title= LOT Polish Airlines launches new route to Almaty, Kazakhstan
|url=https://www.aviation24.be/airlines/lot-polish-airlines/lot-polish-airlines-launches-new-route-to-almaty-kazakhstan/ |access-date=20 October 2025 |work=Aviation24.be |date=20 October 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Lufthansa]]|[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]&lt;ref name=LH_Qaz_26&gt;{{cite news |last1=Birbayeva |first1=Ayana |title=Lufthansa Resumes Kazakhstan Flights in March |url=https://astanatimes.com/2026/02/lufthansa-resumes-kazakhstan-flights-in-march/ |access-date=24 February 2026 |publisher=The Astana Times |date=24 February 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|Neos, {{ITA}}|[[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi | url=https://www.malpensanews.it/2022/04/neos-pronta-a-decollare-da-milano-malpensa-per-il-kazakistan/872954/ | title=Neos pronta a decollare da Milano Malpensa per il Kazakistan | date=19 April 2022 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Pegasus Airlines]]| [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]&lt;ref&gt;{{cite web | title=Route Map | url=https://www.flypgs.com/en/route-map}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Qatar Airways]]|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.traveldailynews.com/post/qatar-airways-announces-the-launch-of-flights-to-almaty-in-kazakhstan|title=Qatar Airways announces the launch of flights to Almaty in Kazakhstan|website=TravelDailyNews International|date=24 September 2021 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qanot Sharq]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref&gt;[https://www.inform.kz/ru/mezhdu-almati-i-tashkentom-poyavilsya-eshe-odin-pryamoy-reys-3c734a Между Алматы и Ташкентом появился еще один прямой рейс]&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qeshm Air]] | [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://airc.ir/15553|title=Qeshm Air announces establishment of Almaty and Tashkent routes|date=30 October 2023|qaralgan sana=2024-11-19|arxivsana=2025-06-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250613145222/https://airc.ir/15553}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt; 
| [[Red Sea Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]&lt;ref name=&quot;4S_ALA_NQZ_SVX&quot;&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jum |title=Red Sea Airlines Sep/Oct 2025 Central Asia / Russia Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250901-4ssep25 |access-date=2 September 2025 |work=AeroRoutes |date=1 September 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Red Wings Airlines]] | [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]&lt;ref name=&quot;WZ_KZ_NW26&quot;&gt;{{cite news |title=Red Wings возобновит зимние рейсы из Екатеринбурга и Казани в Казахстан » Авиация России |url=https://aviation21.ru/red-wings-vozobnovit-zimnie-rejsy-iz-ekaterinburga-i-kazani-v-kazaxstan/ |access-date=13 August 2026 |work=aviation21.ru |publisher=Авиация России |date=13 August 2026 |language=ru-RU}}&lt;/ref&gt;, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]&lt;ref name=&quot;WZ_KZ_NW26&quot; /&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Rossiya Airlines]] | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=В Петербурге запустят прямые авиарейсы в крупнейший город Казахстана |url=https://www.fontanka.ru/2024/04/04/73424129/ |access-date=5 April 2024 |work=Фонтанка.ру |date=4 April 2024 |language=ru}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[S7 aviakompaniyasi]] | [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]&lt;ref name='S7_OVB_QAZ'&gt;{{cite news |title=S7 Airlines May 2024 Novosibirsk – Kazakhstan Routes Addition  |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240418-s7may24ovb |access-date=20 April 2024 |work=AeroRoutes |date=18 April 2024 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[SalamAir]] |'''Mavsumiy:''' [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230328-ov3q23|title=SALAMAIR ADDS ALMATY / RIZE IN 3Q23|website=aeroroutes.com|date=28 March 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[SCAT Airlines]]&lt;ref&gt;{{veb manbasi|title=SCAT Airlines – Timetable|url=https://booking.scat.kz/websky/#/schedule|access-date=29 August 2019|arxivsana=2022-09-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220906030935/https://booking.scat.kz/websky#/schedule}}&lt;/ref&gt;|[[Aqtau aeroporti|Aqtau]], [[Aqtoʻbe xalqaro aeroporti|Aqtoʻbe]], [[Atirau aeroporti|Atirau]], [[Jezqazgʻan aeroporti|Jezqazgʻan]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]&lt;ref name=&quot;SCAT&quot;&gt;{{veb manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=SCAT adds Saudi Arabia service in W19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287312/scat-adds-saudi-arabia-service-in-w19/ |website=Routesonline |access-date=4 November 2019}}&lt;/ref&gt;, [[Koʻkchatov xalqaro aeroporti|Koʻkchatov]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]]&lt;ref name=&quot;SCAT&quot;/&gt;, [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Scat Airlines Adds Almaty – Minsk From August 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250711-dvaug25msq |access-date=11 July 2025 |work=AeroRoutes |date=11 July 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Ostona aeroporti|Ostona]], [[Petropavl aeroporti|Petropavl]], [[Sariarka aeroporti|Qaragʻandi]], [[Qoʻstanay aeroporti|Qoʻstanay]], [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]], [[Semey aeroporti|Semey]], [[Taroz aeroporti|Taroz]], [[Hazrati Sulton xalqaro aeroporti|Turkiston]], [[Oʻral Oq yoʻl aeroporti|Oʻral]], [[Oʻskemen aeroporti|Oʻskemen]], [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]] &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' [[Urjar aeroporti|Urjar]]&lt;ref name=&quot;DV_UZR_NS25&quot;&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Scat Airlines Adds Seasonal Urdzhar Service From June 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250526-dvns25uzr |access-date=26 May 2025 |work=AeroRoutes |date=26 May 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;'''Mavsumiy charter:''' [[Dabolim aeroporti|Goa–Dabolim]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=First Charter flight from Kyrgyzstan lands at Dabolim Airport|url=https://digitalgoa.com/2022/12/29/first-charter-flight-from-kyrgyzstan-lands-at-dabolim-airport/|work=Digital Goa|date=29 December 2022|access-date=19 January 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref name=&quot;DV_Map&quot;&gt;{{cite web |title=SCAT Flight Map: destinations and flight statuses online |url=https://www.scat.kz/en/flight-status/ |website=www.scat.kz |publisher=SCAT airlines |access-date=11 April 2025}}&lt;/ref&gt;, [[U-Tapao xalqaro aeroporti|Pattaya]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=TAT welcomes new flights by SCAT Airlines and AirAsia at U-Tapao–Rayong–Pattaya Airport |url=https://www.tatnews.org/2024/06/tat-welcomes-new-flights-by-scat-airlines-and-airasia-at-u-tapao-rayong-pattaya-airport/ |access-date=11 April 2025 |work=TAT Newsroom |publisher=Tourism Authority of Thailand |date=18 June 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]&lt;ref name=&quot;DV_Map&quot; /&gt;, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref name=&quot;DV_Map&quot; /&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Somon Air]]|[[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]]
&lt;!-- --&gt;
|[[SCAT Airlines|Sunday Airlines]] |'''Mavsumiy charter:''' [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]&lt;ref&gt;{{cite web | title=Поиск авиабилетов - Авиакомпания Sunday Airlines | url=https://sundayairlines.kz/ru/avia/?af=ALA&amp;at=HKT&amp;df=14.09.2025&amp;ps=2+%D0%B2%D0%B7%D1%80.&amp;a=&amp;c=1 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[SunExpress]] | [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Seilkhanov |first1=Adlet |title=Direct flights launched between Izmir and Almaty |url=https://qazinform.com/news/direct-flights-launched-between-izmir-and-almaty-932150 |access-date=27 May 2026 |work=qazinform.com |agency=Kazinform International News Agency |date=26 May 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Thai AirAsia X]] | [[Don Mueang xalqaro aeroporti|Bangkok–Don Mueang]]&lt;ref&gt;{{cite web | title=Thai AirAsia X launches direct flights to Almaty—Kazakhstan's Alpine Gem from 1 December 2025 Visa-Free* | date=8 September 2025 | url=https://newsroom.airasia.com/news/thai-airasia-x-launches-direct-flights-to-almatykazakhstans-alpine-gem-from-1-december-2025-visa-free-en#gsc.tab=0}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Turkish Airlines]]|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/thynin-kazakistanin-baskenti-astanaya-ucuslarinin-baslamasinin-20-yili-kutlandi/3570966 |title=THY'nin Kazakistan'ın başkenti Astana'ya uçuşlarının başlamasının 20. yılı kutlandı}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[Oʻzbekiston havo yoʻllari]]| [[Nukus xalqaro aeroporti|Nukus]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Uzbekistan Airways Adds Nukus – Almaty From June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240425-hyjun24ncuala |access-date=29 April 2024 |work=AeroRoutes |date=29 April 2024 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]
&lt;!-- --&gt;
|[[VietJet Air]] | [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fly Hanoi - Prague with Vietjet from just VND 5,940,000|url=https://www.vietjetair.com/en/pages/fly-hanoi---prague-with-vietjet-from-just-vnd-5940000-1779673779225|website=VietJetAir.com|access-date=May 29, 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;'''Mavsumiy charter:''' [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]&lt;ref name=VietJet_CIS_NS26&gt;{{cite news |last1=Choudhary |first1=Kunal K |title=Da Nang Tourism Explodes as Vietjet Air Reopens Direct Moscow Route, Eradicating Multi-Hub Travel Chaos and Securing Central Vietnam as Russia's Premier Tropical Escape: Latest Airline News and Aviation Updates |url=https://www.nomadlawyer.org/da-nang-russia-direct-flights-vietjet-air-2026 |access-date=30 May 2026 |work=nomadlawyer.org |publisher=Nomad Lawyer |date=24 May 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[UVT Aero]] | [[Orenburg aeroporti|Orenburg]]&lt;ref&gt;{{cite web | last=Иоселиани| first=Нино | title=«ЮВТ Аэро» запустит рейсы из Оренбурга в Алматы| website= [[Yandex]] Travel | date=2026-07-22 | url=https://travel.yandex.ru/journal/yuvt-aero-zapustit-rejsy-iz-orenburga-v-almaty/| access-date=2026-07-22}}&lt;/ref&gt;
}}

=== Yuk tashish ===
{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;|Atlas Air&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=[[Atlas Air]]|access-date=22 December 2023|arxivsana=2023-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp}}&lt;/ref&gt;, {{USA}}| [[Schiphol|Amsterdam]], [[Lyej aeroporti|Lyej]], {{Flagicon|Spain}}Saragosa, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]], [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]
&lt;!-- --&gt;
| [[flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Mergalym |first1=Nariman |title=FlyDubai to launch cargo flights between Almaty and Dubai |url=https://qazinform.com/news/flydubai-to-launch-cargo-flights-between-almaty-and-dubai-558d06 |access-date=17 September 2026 |work=qazinform.com |agency=Qazinform News Agency |date=16 September 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[My Freighter]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref name=&quot;C6_Cargo_NS25&quot;&gt;{{cite news |last1=Jeffrey |first1=Rebecca |title=My Freighter to launch flights from Shanghai to Schiphol |url=https://www.aircargonews.net/supply-chains/my-freighter-to-launch-flights-from-shanghai-to-schiphol/1080441.article |access-date=30 July 2025 |work=Air Cargo News |date=28 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;|[[Qatar Airways#Yuk|Qatar Airways Cargo]]&lt;ref name=&quot;QF Cargo&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://www.aircargonews.net/events/air-cargo-news-events/cay-2014/news/qatar-airways-cargo-adds-another-new-freighter-service.html|title=Qatar Airways Cargo adds another new freighter service|first=DVV Media International|last=Ltd|website=Air Cargo News|access-date=18 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190206080513/https://www.aircargonews.net/events/air-cargo-news-events/cay-2014/news/qatar-airways-cargo-adds-another-new-freighter-service.html|archive-date=6 February 2019|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
&lt;!-- --&gt;|[[Silk Way West Airlines]]&lt;ref&gt;[https://www.silkwaywest.com/schedule/ silkwaywest.com – Schedule] retrieved 1 December 2021&lt;/ref&gt;|[[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
&lt;!-- --&gt;
}}

== Statistika ==
[[Fayl:YES_3728.jpg|thumb| [[Air Astana]] aviakompaniyasi uchun Olmaota xalqaro aeroporti hab hisoblanadi.]]
[[Fayl:Kazakstan_Airlines_Il-86_Wallner.jpg|right|thumb| 1996-yilda Olmaota xalqaro aeroportidagi Kazakhstan Airlines aviakompaniyasining Il-86 samolyoti]]
[[Fayl:ALA_Osokin-1.jpg|right|thumb| Roʻyxatdan oʻtish zali]]
[[Fayl:Alaport06.JPG|right|thumb| Apron koʻrinishi]]

=== Yillik yoʻlovchi tashish ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 105%&quot;
|+'''Yillik yoʻlovchi tashish''' &lt;ref&gt;{{cite web |last1=Airport |title=files/ARAL/2016 |url=http://kase.kz/files/emitters/ARAL/aralp_2016_rus.pdf |website=kase.kz |qaralgan sana=2023-07-14 |arxivsana=2025-01-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250124220614/https://kase.kz/files/emitters/ARAL/aralp_2016_rus.pdf }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=UAAA |title=Министерства по инвестициям и развитию РК |url=https://www.facebook.com/caakaz/photos/a.1398670980210318.1073741828.1386712584739491/1640627882681292/?type=3&amp;theater |website=facebook.com }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.interfax.kz/?lang=rus&amp;int_id=22&amp;news_id=47906|title=Аэропорт Алматы в 2018г увеличил пассажиропоток на 1%|website=interfax.kz|access-date=18 February 2019}}&lt;/ref&gt;
! Yil
! Yoʻlovchilar soni
!oʻzgarish, %da
|-
| 2010
| 3 000 000
|{{Oʻzgarishsiz}}
|-
| 2011
| 3 665 538
|{{Oʻsish}} 22,2%
|-
| 2012
| 4 003 004
|{{Oʻsish}}9,2%
|-
| 2013
| 4 323 224
|{{Oʻsish}}8%
|-
| 2014
| 4 588 866
|{{Oʻsish}} 6%
|-
| 2015
| 4 905 307
|{{Oʻsish}} 6,9%
|-
| 2016
| 4 878 450
|{{Loss}} 0,5%
|-
| 2017
| 5 640 800
|{{Oʻsish}} 15,6%
|-
| 2018
| 5 686 926
|{{Oʻsish}} 1%
|-
| 2019
| 6 422 721
|{{Oʻsish}} 13%
|-
| 2020
| 3 669 668
|{{Loss}} 42,9%
|-
|2022
|7,230,156
|{{increase}} 18.5%
|-
|2023
|9,547,136
|{{increase}} 32.0%
|-
|2024
|11,426,650
|{{increase}} 19.7%
|}

== Baxtsiz hodisalar va falokatlar ==
* 1980-yil 7-iyul: [[Aeroflot]] 4225-reysida uchgan Tupolev Tu-154B-2 samolyoti (roʻyxat raqami: ''CCCP-85355'') Alma-Olmaota aeroportidan havoga koʻtarilganidan koʻp oʻtmay halokatga uchradi, bortdagi 156 yoʻlovchi va 10 ekipaj aʼzosining barchasi halok boʻldi. Tergovchilar samolyot koʻtarilish vaqtida pastga tortuvchi oqimga duch kelgani sababli parvoz tezligi toʻsatdan tushib ketganini aniqladi, bu esa samolyotning havoda tura olmay qulab tushishiga, taxminan {{Convert|5|km|abbr=on}} uzoqlikda qulab tushdi va yonib ketdi&lt;ref&gt;{{cite web| url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19800708-0 |title=ASN Aircraft accident Tupolev Tu-154B-2 CCCP-85355 Alma-Ata Airport (ALA) |website=aviation-safety.net |publisher=Aviation Safety Network |access-date=14 May 2021}}&lt;/ref&gt;.
* 1983-yil 30-avgust: Aeroflot 5463-reysida [[Chelyabinsk]]dan parvoz qilgan Tupolev Tu-134 samolyoti Olmaotaga yaqinlashayotganda qulab tushdi; barcha 90 nafar yoʻlovchi va ekipaj halok boʻldi.
* 2013-yil 29-yanvar: [[SCAT Airlines]] 760-reysda uchgan Bombardier CRJ-200 ER samolyoti Olmaota xalqaro aeroportiga past koʻrinish sharoitida yaqinlashayotganda halokatga uchradi. Bortdagi barcha 21 kishi halok boʻldi. Tergovchilarning aniqlashicha, yomon ob-havo sababli qayta yondashuv amalga oshirilgan va bu vaqtida lift samolyot burnini yuqoriga koʻtarish oʻrniga pastga yoʻnaltirilgan, natija keskin shoʻngʻish va yerga urilish bilan yakunlangan. Lift harakati sababini aniqlab boʻlinmagan, biroq tizimning nosozligi yoki tashqi taʼsir belgilariga duch kelinmagan
* 2019-yil 27-dekabr: Bek Air 2100-reysi bilan [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti]]ga uchib ketayotgan [[Fokker 100 samolyoti]] havoga koʻtarilishidan soʻng binoga qulashi oqibatida 13 kishi halok boʻldi.
* 2021-yil 13-mart: Qozogʻiston Respublikasi Milliy xavfsizlik qoʻmitasi Chegara xizmati uchun harakatlanayotgan [[An-26|Antonov An-26]] samolyoti qoʻnish vaqtida halokatga uchradi; toʻrt nafar yoʻlovchi halok boʻldi, ikki omon qolgan esa jiddiy jarohat oldi. Hodisa sabablari oʻrganilmoqda&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=VOA News |sana=13 March 2021 |sarlavha=Kazakhstan Military Plane Crashes; 4 Killed |url=https://www.voanews.com/south-central-asia/kazakhstan-military-plane-crashes-4-killed |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210314034439/https://www.voanews.com/south-central-asia/kazakhstan-military-plane-crashes-4-killed |arxivsana=14 March 2021 |qaralgan sana=13 March 2021 |ish= |nashriyot=Voice of America |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Chris Loh |sana=13 March 2021 |sarlavha=Antonov An-26 Turboprop Crashes In Kazakhstan |url=https://simpleflying.com/antonov-an-26-crash-kazakhstan/ |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210316024630/https://simpleflying.com/antonov-an-26-crash-kazakhstan/ |arxivsana=16 March 2021 |qaralgan sana=13 March 2021 |ish= |nashriyot=Simple Flying News |til=en}}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Qozogʻiston aeroportlari roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category-inline|Almaty International Airport}}
* {{official website|https://alaport.com}}

{{Olmaota}}
{{Qozogʻiston aeroportlari}}
{{authority control}}

[[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]]
[[Turkum:Qozogʻiston aeroportlari]]
[[Turkum:Olmaotadagi bino va inshootlar|Aeroport]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]</text>
      <sha1>8b3uebea3b7f3f615ubv7ojovijjxjx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baker streetdagi talonchilik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>968322</id>
    <revision>
      <id>6313860</id>
      <parentid>4207335</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T16:45:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JarvisQL</username>
        <id>312766</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6313860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3631" sha1="jb94bg6ohi4kcd827ercljznyf0jaq7" xml:space="preserve">[[Fayl:Baker Street burglary tunnel.svg|thumb|upright=1.4|alt=Diagram showing Le Sac two doors away from Lloyds Bank, and the approximate path of the tunnel between the two|Oʻgʻrilar omborga kirib kelgan yoʻl]]

'''Baker streetdagi talonchilik''' 1971-yil 11-sentabrga oʻtar kechasi Londondagi [[Lloyds Bank]]ning [[Baker street]] filialidagi [[Xavfsiz depozit qutisi|seyflar]]ni [[Oʻgʻrilik|oʻgʻrilash]] voqeasi. Jinoiy guruh ikki eshik narida ijaraga olingan doʻkondan {{convert|40|ft|m}} uzunlikda tunnel qazib, ombor ostidan kira olishdi. Oʻgʻrilangan mol-mulkning qiymati nomaʼlum, ammo ehtimollik 1,25 million funtdan 3 million funt sterlinggacha boʻlgan{{refn|{{CURRENTYEAR}}-yilda 1971-yilgi £1.25 million taxminan £{{formatnum:{{Inflyatsiya|UK|1250000|1971|r=-3}}}}ga va £3 million taxminan £{{formatnum:{{Inflyatsiya|UK|3000000|1971|r=-3}}}}ga teng. Hisob kitoblar [[Isteʼmol narxlari indeksi (Birlashgan Qirollik)|Isteʼmol narxlari indeksi]]ning inflyatsiya koʻrsatkichlariga asosan olingan{{sfn|Clark|2018}}.|group=&quot;izoh&quot;}}. Politsiya atigi 231 ming funt sterling topa olgan{{refn|{{CURRENTYEAR}}-yilda 1971-yilgi £231,000 taxminan £{{formatnum:{{Inflyatsiya|UK|231000|1971|r=-3}}}}ga teng. Hisob kitoblar [[Isteʼmol narxlari indeksi (Birlashgan Qirollik)|Isteʼmol narxlari indeksi]]ning inflyatsiya koʻrsatkichlariga asosan olingan{{sfn|Clark|2018}}.|group=&quot;izoh&quot;}}.

Oʻgʻrilikni [[Arthur Conan Doyle]]ning „[[Qizil boshlilar ligasi]]“ qissasidan ilhomlangan [[Odatiy jinoyatchi|jinoyatchi]] Entoni Gevin rejalashtirgan. Unda [[Sherlock Holmes]] bank kassasiga tunnel orqali kirgan jinoiy guruhni fosh qilishi tasvirlangan. Gevin va sheriklari bankdan ikki eshik narida joylashgan Le Sac charm buyumlar doʻkonini ijaraga olib, dam olish kunlari tunnel kovlashgan. Toʻdaning bir aʼzosi mebel oʻlchamlari va joylashish oʻrnini oʻlchash uchun soyabon va qoʻllarining kengligidan foydalanib, omborning ichki qismini chizgan. Guruh dastlab domkrat yordamida omborxonada teshik ochishga harakat qilib, bu usul muvaffaqiyatsizlikka uchragach [[termik nayza]]dan foydalanishgan. Bu usul ham ish bermagach, ular portlatish uchun [[gelignit]]dan foydalanishgan. Ichkariga kirgan oʻgʻrilar 268 ta seyf qutisini boʻshatishgan. Guruh yaqin atrofdagi uyda kuzatuvchi qoldirishgan. U [[ratsiya]] orqali aloqada boʻlgan. Oʻgʻrilarning gaplarini [[Havaskor radio operator|radio havaskor]] Robert Rouland tasodifan eshitib qolgan. Robert politsiyaga qoʻngʻiroq qilgan. Politsiya avvaliga murojaatni jiddiy qabul qilmagan. Shuning uchun Robert oʻgʻrilarning suhbatlarini kichik [[kasseta]]ga yozib olgan. Ikkinchi marta politsiyaga murojaat qilganida, ular murojaatni qabul qilishib, oʻgʻrilarni tutish uchun harakat boshladilar. Politsiya {{convert|8|mi|km|adj=on}} radiusdagi 750 ta nuqtani tintuv qilsa-da, jinoiy guruhni topa olmadi.

Politsiya jinoiy guruh aʼzolarini bosqindan soʻng tezda topdi. Oʻgʻrilardan biri Benjamin Wolfe oʻz nomidan Le Sac uchun ijara shartnomasini imzolagan va [[informator]]lar Gavinga olib boradigan maʼlumotlarni taqdim etgan. 1971-yil oktyabr oyining oxirida politsiya Wolfe, Gevin, Reg Tucker va Thomas Stephensni hibsga oldi. Politsiya besh yil davomida jinoiy guruhning boshqa aʼzolari, jumladan bir ayolni qidirishda davom etdi, ammo boshqa hibsga olish kuzatilmadi. Gevin, Tucker va Stephens oʻn ikki yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. Wolfe 60 yoshga kirgani uchun boshqalarga qaraganda kamroq, yaʼni sakkiz yillik qamoq jazosi oldi.

== Izohlar ==
{{Manbalar|group=&quot;izoh&quot;}}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}</text>
      <sha1>jb94bg6ohi4kcd827ercljznyf0jaq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>971590</id>
    <revision>
      <id>6313825</id>
      <parentid>6243858</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T14:31:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6313825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="88149omiq8nx3ry6li0tkt40ypvbsx4" xml:space="preserve">{{Merge|Yer usti halqa yoʻli}}

'''Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻli''' — [[Toshkent metropoliteni]] yoʻllaridan biri. [[Toshkent]] shahri atrofidagi avtomobil halqa yoʻliga monand tarzda qurilayotgani uchun ham shunday nomlangan. Birinchi bosqichi 2020-yil 29-avgustda yoʻlga qoʻyilgan. Bu yoʻl yana 4 bosqichda qurilishi rejalashtirilgan.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/29/toshkent-yerusti-halqa-metrosining-birinchi-bosqichi-ishga-tushdi|title=Тошкент ерусти ҳалқа метросининг биринчи босқичи ишга тушди|publisher=[[Kun.uz]]|date=29.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;

{{Yer usti halqa yoʻli}}

Doʻstlik-2 bekatidan Qoʻyliq bekatigacha boʻlgan mazkur yoʻnalish uzunligi 11 km boʻlib, 7 ta bekat (Texnopark, Yashnobod, Tezul, Olmos, Rohat, Yangiobod va Qoʻyliq) barpo etilgan. Birinchi bekatdan oxirgisigacha 19 daqiqada yetib olish mumkin. Bu yoʻnalish kuniga 46,000 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/30/yerusti-metrosining-dostlik-2-qoyliq-yonalishi-30-avgust-kuni-ochiladi|title=Ерусти метросининг “Дўстлик-2” – “Қўйлиқ” йўналиши 30 август куни очилади|publisher=[[Kun.uz]]|date=30.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;

== Bekatlar ==

Bekatlar milliy kolorit asosida, oʻziga xos dizaynda qurilgan. Ular yoʻlovchilarga qulaylik yaratuvchi zamonaviy texnologiyalar, yoʻl kira haqini elektron toʻlash imkonini beruvchi turniketlar, eskalator bilan jihozlangan.

== Harakat tarkibi ==

Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻlida 4 vagonli 5 ta poyezd harakatlanadi.

== Kelajakdagi loyihalar ==
[[Fayl:Строительство Кольцевой линии 2.jpg|thumb]]
[[Fayl:Москва на Кольцевой линии в Ташкенте.jpg|thumb]]
Yerusti Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻli metrosi loyihasining umumiy qiymati 422 million AQSh dollaridan ziyod. Bu yoʻlning jami uzunligi qariyb 55 km boʻlib, bekatlari soni 35 ta boʻladi. Loyiha quyidagi 5 bosqichda amalga oshirilishi rejalashtirilgan:&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/31/zamonaviy-texnopark-kengayayotgan-metropoliten-qayta-qurilayotgan-yollar-toshkentdagi-yangi-loyihalar-taqdim-qilindi|title=Замонавий технопарк, кенгаяётган метрополитен, қайта қурилаётган йўллар — Тошкентдаги янги лойиҳалар тақдим қилинди|publisher=[[Kun.uz]]|date=31.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;

https://kun.uz/news/2020/08/31/zamonaviy-texnopark-kengayayotgan-metropoliten-qayta-qurilayotgan-yollar-toshkentdagi-yangi-loyihalar-taqdim-qilindi

* 1-bosqich: [[Doʻstlik-2 (metro bekati)|Doʻstlik-2]] bekatidan Qoʻyliq bozorigacha boʻlgan qism qurilib, foydalanishga topshirildi.
* 2-bosqich: Qoʻyliq bozori bilan Toshkent yerosti metrosining [[Olmazor (metro bekati)|Olmazor]] bekati bogʻlanadi.
* 3-bosqich: [[Beruniy (metro bekati)|Beruniy]] bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
* 4-bosqich: [[Bodomzor (metro bekati)|Bodomzor]] bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
* 5-bosqich: Halqa metro liniyasi yana [[Doʻstlik (metro bekati)|Doʻstlik]] bekatiga ulanadi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/30/video-toshkent-yerusti-metrosi-ilk-yolovchilarini-qabul-qildi|title=Видео: Тошкент ерусти метроси илк йўловчиларини қабул қилди|publisher=[[Kun.uz]]|date=30.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;

[https://tashtrans.uz/sxema-linij-tashkentskogo-metropolitena/ Toshkent Metropolitenini kengaytirish loyihasi] bilan tanishish mumkin.

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}

[[Turkum:2020-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:Toshkent metrosining liniyalari]]</text>
      <sha1>88149omiq8nx3ry6li0tkt40ypvbsx4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313826</id>
      <parentid>6313825</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T14:31:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Javoxir Yorqulov [[O'zbekiston mustaqilligining 30-yilligi yo'li]] sahifasini [[Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>6313825</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="88149omiq8nx3ry6li0tkt40ypvbsx4" xml:space="preserve">{{Merge|Yer usti halqa yoʻli}}

'''Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻli''' — [[Toshkent metropoliteni]] yoʻllaridan biri. [[Toshkent]] shahri atrofidagi avtomobil halqa yoʻliga monand tarzda qurilayotgani uchun ham shunday nomlangan. Birinchi bosqichi 2020-yil 29-avgustda yoʻlga qoʻyilgan. Bu yoʻl yana 4 bosqichda qurilishi rejalashtirilgan.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/29/toshkent-yerusti-halqa-metrosining-birinchi-bosqichi-ishga-tushdi|title=Тошкент ерусти ҳалқа метросининг биринчи босқичи ишга тушди|publisher=[[Kun.uz]]|date=29.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;

{{Yer usti halqa yoʻli}}

Doʻstlik-2 bekatidan Qoʻyliq bekatigacha boʻlgan mazkur yoʻnalish uzunligi 11 km boʻlib, 7 ta bekat (Texnopark, Yashnobod, Tezul, Olmos, Rohat, Yangiobod va Qoʻyliq) barpo etilgan. Birinchi bekatdan oxirgisigacha 19 daqiqada yetib olish mumkin. Bu yoʻnalish kuniga 46,000 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/30/yerusti-metrosining-dostlik-2-qoyliq-yonalishi-30-avgust-kuni-ochiladi|title=Ерусти метросининг “Дўстлик-2” – “Қўйлиқ” йўналиши 30 август куни очилади|publisher=[[Kun.uz]]|date=30.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;

== Bekatlar ==

Bekatlar milliy kolorit asosida, oʻziga xos dizaynda qurilgan. Ular yoʻlovchilarga qulaylik yaratuvchi zamonaviy texnologiyalar, yoʻl kira haqini elektron toʻlash imkonini beruvchi turniketlar, eskalator bilan jihozlangan.

== Harakat tarkibi ==

Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻlida 4 vagonli 5 ta poyezd harakatlanadi.

== Kelajakdagi loyihalar ==
[[Fayl:Строительство Кольцевой линии 2.jpg|thumb]]
[[Fayl:Москва на Кольцевой линии в Ташкенте.jpg|thumb]]
Yerusti Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻli metrosi loyihasining umumiy qiymati 422 million AQSh dollaridan ziyod. Bu yoʻlning jami uzunligi qariyb 55 km boʻlib, bekatlari soni 35 ta boʻladi. Loyiha quyidagi 5 bosqichda amalga oshirilishi rejalashtirilgan:&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/31/zamonaviy-texnopark-kengayayotgan-metropoliten-qayta-qurilayotgan-yollar-toshkentdagi-yangi-loyihalar-taqdim-qilindi|title=Замонавий технопарк, кенгаяётган метрополитен, қайта қурилаётган йўллар — Тошкентдаги янги лойиҳалар тақдим қилинди|publisher=[[Kun.uz]]|date=31.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;

https://kun.uz/news/2020/08/31/zamonaviy-texnopark-kengayayotgan-metropoliten-qayta-qurilayotgan-yollar-toshkentdagi-yangi-loyihalar-taqdim-qilindi

* 1-bosqich: [[Doʻstlik-2 (metro bekati)|Doʻstlik-2]] bekatidan Qoʻyliq bozorigacha boʻlgan qism qurilib, foydalanishga topshirildi.
* 2-bosqich: Qoʻyliq bozori bilan Toshkent yerosti metrosining [[Olmazor (metro bekati)|Olmazor]] bekati bogʻlanadi.
* 3-bosqich: [[Beruniy (metro bekati)|Beruniy]] bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
* 4-bosqich: [[Bodomzor (metro bekati)|Bodomzor]] bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
* 5-bosqich: Halqa metro liniyasi yana [[Doʻstlik (metro bekati)|Doʻstlik]] bekatiga ulanadi.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/30/video-toshkent-yerusti-metrosi-ilk-yolovchilarini-qabul-qildi|title=Видео: Тошкент ерусти метроси илк йўловчиларини қабул қилди|publisher=[[Kun.uz]]|date=30.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;

[https://tashtrans.uz/sxema-linij-tashkentskogo-metropolitena/ Toshkent Metropolitenini kengaytirish loyihasi] bilan tanishish mumkin.

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}

[[Turkum:2020-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:Toshkent metrosining liniyalari]]</text>
      <sha1>88149omiq8nx3ry6li0tkt40ypvbsx4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313830</id>
      <parentid>6313826</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T14:32:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <origin>6313830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3886" sha1="labmh6zdmfmfx8en119vkugmqpa3vqi" xml:space="preserve">{{Merge|Yer usti halqa yoʻli}}

'''Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻli''' — [[Toshkent metropoliteni]] yoʻllaridan biri. [[Toshkent]] shahri atrofidagi avtomobil halqa yoʻliga monand tarzda qurilayotgani uchun ham shunday nomlangan. Birinchi bosqichi 2020-yil 29-avgustda yoʻlga qoʻyilgan. Bu yoʻl yana 4 bosqichda qurilishi rejalashtirilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/29/toshkent-yerusti-halqa-metrosining-birinchi-bosqichi-ishga-tushdi|title=Тошкент ерусти ҳалқа метросининг биринчи босқичи ишга тушди|publisher=[[Kun.uz]]|date=29.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;.

{{Yer usti halqa yoʻli}}

Doʻstlik-2 bekatidan Qoʻyliq bekatigacha boʻlgan mazkur yoʻnalish uzunligi 11 km boʻlib, 7 ta bekat (Texnopark, Yashnobod, Tezul, Olmos, Rohat, Yangiobod va Qoʻyliq) barpo etilgan. Birinchi bekatdan oxirgisigacha 19 daqiqada yetib olish mumkin. Bu yoʻnalish kuniga 46,000 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/30/yerusti-metrosining-dostlik-2-qoyliq-yonalishi-30-avgust-kuni-ochiladi|title=Ерусти метросининг “Дўстлик-2” – “Қўйлиқ” йўналиши 30 август куни очилади|publisher=[[Kun.uz]]|date=30.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;.

== Bekatlar ==

Bekatlar milliy kolorit asosida, oʻziga xos dizaynda qurilgan. Ular yoʻlovchilarga qulaylik yaratuvchi zamonaviy texnologiyalar, yoʻl kira haqini elektron toʻlash imkonini beruvchi turniketlar, eskalator bilan jihozlangan.

== Harakat tarkibi ==

Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻlida 4 vagonli 5 ta poyezd harakatlanadi.

== Kelajakdagi loyihalar ==
[[Fayl:Строительство Кольцевой линии 2.jpg|thumb]]
[[Fayl:Москва на Кольцевой линии в Ташкенте.jpg|thumb]]
Yerusti Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi yoʻli metrosi loyihasining umumiy qiymati 422 million AQSh dollaridan ziyod. Bu yoʻlning jami uzunligi qariyb 55 km boʻlib, bekatlari soni 35 ta boʻladi. Loyiha quyidagi 5 bosqichda amalga oshirilishi rejalashtirilgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/31/zamonaviy-texnopark-kengayayotgan-metropoliten-qayta-qurilayotgan-yollar-toshkentdagi-yangi-loyihalar-taqdim-qilindi|title=Замонавий технопарк, кенгаяётган метрополитен, қайта қурилаётган йўллар — Тошкентдаги янги лойиҳалар тақдим қилинди|publisher=[[Kun.uz]]|date=31.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;:

https://kun.uz/news/2020/08/31/zamonaviy-texnopark-kengayayotgan-metropoliten-qayta-qurilayotgan-yollar-toshkentdagi-yangi-loyihalar-taqdim-qilindi

* 1-bosqich: [[Doʻstlik-2 (metro bekati)|Doʻstlik-2]] bekatidan Qoʻyliq bozorigacha boʻlgan qism qurilib, foydalanishga topshirildi.
* 2-bosqich: Qoʻyliq bozori bilan Toshkent yerosti metrosining [[Olmazor (metro bekati)|Olmazor]] bekati bogʻlanadi.
* 3-bosqich: [[Beruniy (metro bekati)|Beruniy]] bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
* 4-bosqich: [[Bodomzor (metro bekati)|Bodomzor]] bekatigacha boʻlgan qism quriladi.
* 5-bosqich: Halqa metro liniyasi yana [[Doʻstlik (metro bekati)|Doʻstlik]] bekatiga ulanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/news/2020/08/30/video-toshkent-yerusti-metrosi-ilk-yolovchilarini-qabul-qildi|title=Видео: Тошкент ерусти метроси илк йўловчиларини қабул қилди|publisher=[[Kun.uz]]|date=30.08.2020|accessdate=2021-05-27}}&lt;/ref&gt;.

[https://tashtrans.uz/sxema-linij-tashkentskogo-metropolitena/ Toshkent Metropolitenini kengaytirish loyihasi] bilan tanishish mumkin.

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}

[[Turkum:2020-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]]
[[Turkum:Toshkent metrosining liniyalari]]</text>
      <sha1>labmh6zdmfmfx8en119vkugmqpa3vqi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Apple Vision Pro</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1031125</id>
    <revision>
      <id>6314007</id>
      <parentid>4114726</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:11:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JavohirSaydinov</username>
        <id>312790</id>
      </contributor>
      <origin>6314007</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="54588" sha1="qi0yn8f157mugzbduap14db07mph2mc" xml:space="preserve">
{{Kompyuter bilgiqutisi
| nomi                = Apple vision Pro
| boshqa_nomi         = 
| logo                = Apple Vision Pro.svg
| tasvir              = Apple Vision Pro with charger (cropped).jpg
| izoh                = Apple Vision Pro qurilmasi va uning batareyasi
| ishlab_chiqaruvchi  = [[Apple Inc.]]
| oila                = Vertual reallik ko'zoynaklari
| turi                = 
| avlod               = 
| chiqarilgan_sanasi  = {{Start date|2024|02|02}}
| media               = 
| operatsiontizimi    = visionOS
| energiya            = 
| soc                 = 
| protsessor          = 
| xotirasi            = 256gb, 512gb, 1tb
| saqlash_joyi        =  16gb
| displey             = 
| grafika             = 
| tovush              = 
| kirish              = 
| kamera              = 
| touchpad            = 
| havolalar           = 
| platforma           = 
| xizmat              = 
| oʻlchamlar          = 
| massasi             = 
| top_oʻyini          = 
| avvalgisi           = 
| keyingisi           = 
| aloqador            = 
| marketing_maqsadi   =  
| vebsayt             = {{URL|misol.org}}
| til                 = 
}}

'''Apple Vision Pro''' – [[Apple Inc.|Apple Inc]] tomonidan ishlab chiqilgan [[aralash haqiqat|real vaqt rejimida jismoniy va raqamli ob’ektlar birgalikda mavjud boʻlgan, oʻzaro taʼsir qiladigan yangi muhit hamda vizualizatsiya yaratish uchun real va virtual olamlarning birlashishi]] xususiyatli [[Virtual reallik|virtual realik]] koʻzoynagi. Qurilma ilk marta 2023-yilning 5-iyunda Appleʼning Butunjahon dasturchilar konferensiyasida keng ommaga taqdim qilingan. [[Virtual reallik]] koʻzoynaklariga oldindan buyurtmalar berish 2024-yilning 19-yanvardanoq boshlab yuborildi. 2024-yilning 2-fevralda Amerika Qoʻshma Shtatlari boʻylab sotuvga chiqarila boshlandi&lt;ref name=&quot;/6&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Apple Vision Pro available in the U.S. on February 2 |url=https://www.apple.com/newsroom/2024/01/apple-vision-pro-available-in-the-us-on-february-2 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240108141008/https://www.apple.com/newsroom/2024/01/apple-vision-pro-available-in-the-us-on-february-2 |arxivsana=January 8, 2024 |qaralgan sana=2024-01-19 |ish=Apple Newsroom |til=en-US}}&lt;/ref&gt;. Apple Vision Pro sotuvlari AQSHdan boshqa mamlakatlarda sotilishi halihali rejalashtirilmagan. Vision Pro 2015-yilda [[Apple Watch]] chiqqandan beri Apple kompaniyasining birinchi yangi yirik mahsulot toifasidir&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Wong |ism=Aloysius |sana=June 5, 2023 |sarlavha=Apple announces new VR headset Vision Pro, to launch next year |url=https://www.cbc.ca/news/business/apple-vr-headset-announcement-1.6865872 |qaralgan sana=June 7, 2023 |ish=[[CBC News]]}}&lt;/ref&gt;. Qurilma oʻz tipidagi, yaʼni [[virtual reallik]] koʻzoynaklarga nisbatan inqilobiy boʻlishi kutilmoqda. Bu haqda koʻplab texnik blogerlar mahsulotni sinab koʻrgan holda aytib oʻtishgan.

Apple Vision Pro raqamli mediani real dunyo bilan birlashtirilgan qurulma sifatida sotuvga chiqarildi, hamda kompaniya tomonida „Fazoviy kompyuter“ deb ataldi. Harakat imo-ishoralari, koʻzni kuzatish va nutqni aniqlash kabi jismoniy maʼlumotlardan tizim bilan oʻzaro ishlashda foydalanish mumkin&lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Apple Vision Pro available in the U.S. on February 2 |url=https://www.apple.com/newsroom/2024/01/apple-vision-pro-available-in-the-us-on-february-2 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240108141008/https://www.apple.com/newsroom/2024/01/apple-vision-pro-available-in-the-us-on-february-2 |arxivsana=January 8, 2024 |qaralgan sana=2024-01-19 |ish=Apple Newsroom |til=en-US}}&lt;/ref&gt;.

Qurilma [[visionOS]]&lt;ref name=&quot;/OfficialWebsite&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Apple Vision Pro |url=https://www.apple.com/apple-vision-pro |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605194140/https://www.apple.com/apple-vision-pro |arxivsana=June 5, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=Apple |til=en-US}}&lt;/ref&gt;, 3D foydalanuvchi interfeysi yordamida [[iOS]] tizimi sosida ishlab chiqilgan aralash reallik operatsion tizimida ishlaydi. Qurulma ichiga oʻrnatilgan kichik kameralar tomonidan olingan maʼlumotlar orqali foydalanuvchi va uning atrofida suzuvchi maʼlumotlarni aks ettiradi hmada koʻp vazifalarni qoʻllab-quvvatlaydi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=visionOS Overview |url=https://developer.apple.com/visionos |qaralgan sana=2024-02-06 |ish=Apple Developer |til=en}}&lt;/ref&gt;. Foydalanuvchining yuzini skanerlash orqali yaratilgan [[Avatar (rasm)|avatarlarni]] (rasmiy nomi „Personas“) boshqa harqanday vertual xolatlarda aks ettiradi va ijtimoiy tarmoqlarda foydalanuvchi yuzi sifatida chop etadi. Quloqchinlarning old tomonidagi ekranda avatarning koʻzlari tasviri („EyeSight“) aks etadi, bu foydalanuvchining atrofdagilarni aniqlik darajasini kamaytiradi yoki mutloq ularni koʻrsatmaydi va muloqotda yordam berish uchun ishlatiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=What does EyeSight show? |url=https://support.apple.com/guide/apple-vision-pro/about-eyesight-tan5162eaaec/visionos |qaralgan sana=2024-02-06 |ish=Apple Support |til=en}}&lt;/ref&gt;.

== Tarix ==

=== Rivojlanish ===
2015-yilning may oyida Apple dastlab [[Volkswagen kompaniyasi|Volkswagen kompaniyasidan]] kompaniya tarkibiga kiruvchi kengaytirilgan virtual haqiqat qurulmalari bilan shugʻullanadigan kompaniyasi [[Metaio|Metaioʻni]] sotib oladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Wakabayashi |ism=Daisuke |sana=May 28, 2015 |sarlavha=Apple Buys German Augmented-Reality Firm Metaio |url=https://www.wsj.com/articles/BL-DGB-41998 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230517101845/https://www.wsj.com/articles/BL-DGB-41998 |arxivsana=May 17, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[The Wall Street Journal]]}}&lt;/ref&gt;. Oʻsha yili Apple [[Dolby laboratoriyalari|Dolby Laboratories]] kompaniyasidan Mayk Rokvellni ishga oladi. Rokvell Metaio {{Nobr|co-founder}} Piter Meyer va [[Apple Watch]] menejeri Fletcher Rotkopfni oʻz ichiga olgan „Technology Development Group“ deb nomlangan jamoani tuzadi. Jamoa 2016-yilda AR vertual haqiqat qurulmasining demo varyantini ishlab chiqadi, biroq bosh dizayner [[Jonathan Ive|Joni Ayv]] va uning jamoasi bunga qarshi chiqadi. Kengaytirilgan reallik va [[Virtual reallik|virtual haqiqat]] (VR) eksperti va [[NASA|NASAning]] sobiq mutaxassisi Jeff Norris 2017-yil aprel oyida kompaniyaga ishga qabul qilinadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Gurman |ism=Mark |sana=April 24, 2017 |sarlavha=Apple Hires NASA AR Guru to Help Run Its Own Efforts |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-24/apple-hires-nasa-ar-guru-to-help-run-its-own-efforts |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220920225552/https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-04-24/apple-hires-nasa-ar-guru-to-help-run-its-own-efforts |arxivsana=September 20, 2022 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=/&quot;GurmanRenames&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Gurman |ism=Mark |sana=December 1, 2022 |sarlavha=Apple Renames Mixed-Reality Software 'xrOS' in Sign Headset Is Approaching |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-12-01/apple-mixed-reality-headset-rivaling-meta-set-to-run-xros-operating-system |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230513154634/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-12-01/apple-mixed-reality-headset-rivaling-meta-set-to-run-xros-operating-system |arxivsana=May 13, 2023 |qaralgan sana=May 27, 2023 |ish=[[Bloomberg News]] |til=en}}&lt;/ref&gt;. Rokvell jamoasi 2017-yilda [[iOS 11]] tizmi bilan [[ARKit|ARKit- tizimini]] ishlab chiqish bilan shugʻullanadi. Rokvell jamoasi yangi turdagi quloqchin yaratishga intiladi va yangi texnikalar bilan shugʻullanuvchi Ive jamoasi bilan ishlay boshlaydi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Ma |ism=Wayne |sana=May 20, 2022 |sarlavha=Behind the Apple Design Decisions That Bogged Down Its Mixed-Reality Headset |url=https://www.theinformation.com/articles/behind-the-apple-design-decisions-that-bogged-down-its-mixed-reality-headset |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230509141145/https://www.theinformation.com/articles/behind-the-apple-design-decisions-that-bogged-down-its-mixed-reality-headset |arxivsana=May 9, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[The Information (website)|The Information]]}}&lt;/ref&gt;.

Yangi eshitish vositalarining rivojlanishi 2019-yilda Ivening jamoadan ketishi bilan toʻxtab qoladi. Uning oʻrnida ish boshlagan Evans Xenki ham 2023-yilda kompaniyani tark etadi&lt;ref name=&quot;NYTimesDissent&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Mickle |ism=Tripp |sana=March 26, 2023 |sarlavha=At Apple, Rare Dissent Over a New Product: Interactive Goggles |url=https://www.nytimes.com/2023/03/26/technology/apple-augmented-reality-dissent.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605022359/https://www.nytimes.com/2023/03/26/technology/apple-augmented-reality-dissent.html |arxivsana=June 5, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;. Ivening ishdan ketishi ortidan Appleʼda ilgari oʻyinlar va grafik texnologiyalar ustida ishlagan Geoff Stahl visionOS [[Ishlatuv tizimi|operatsion tizimini]] ishlab chiqishga rahbarlik qila boshlaydi&lt;ref name=&quot;GurmanRenames&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Gurman |ism=Mark |sana=December 1, 2022 |sarlavha=Apple Renames Mixed-Reality Software 'xrOS' in Sign Headset Is Approaching |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-12-01/apple-mixed-reality-headset-rivaling-meta-set-to-run-xros-operating-system |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230513154634/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-12-01/apple-mixed-reality-headset-rivaling-meta-set-to-run-xros-operating-system |arxivsana=May 13, 2023 |qaralgan sana=May 27, 2023 |ish=[[Bloomberg News]] |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Gurman |ism=Mark |sana=June 5, 2023 |sarlavha=Live: Apple Headset, iOS 17 and Other WWDC 2023 Updates |url=https://www.bloomberg.com/news/live-blog/2023-06-05/apple-worldwide-developers-conference |qaralgan sana=June 6, 2023 |ish=[[Bloomberg News]] |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Evans |ism=Jonny |sana=May 21, 2018 |sarlavha=Will Apple play nice with others to make Siri smarter? |url=https://www.computerworld.com/article/3274554/will-apple-play-nice-with-others-to-make-siri-smarter.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230528090051/https://www.computerworld.com/article/3274554/will-apple-play-nice-with-others-to-make-siri-smarter.html |arxivsana=May 28, 2023 |qaralgan sana=May 28, 2023 |ish=Computerworld |til=en}}&lt;/ref&gt;. Apple-ning kengaytirilgan reallik eshitish vositasi kelajakdagi engil AR koʻzoynaklari uchun koʻprik sifatida moʻljallangan, ammo buni hali texnik jihatdan amalga oshirilishi mumkin emas edi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Mickle |first=Tripp |last2=Chen |first2=Brian X. |date=March 26, 2023 |title=At Apple, Rare Dissent Over a New Product: Interactive Goggles |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2023/03/26/technology/apple-augmented-reality-dissent.html |url-status=live |access-date=June 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605022359/https://www.nytimes.com/2023/03/26/technology/apple-augmented-reality-dissent.html |archive-date=June 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Lawler |ism=Richard |sana=January 18, 2023 |sarlavha=Apple reportedly shelved its plans to release AR glasses anytime soon |url=https://www.theverge.com/2023/1/17/23560097/apple-ar-vr-glasses-headset-rumor-mixed-reality |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605061356/https://www.theverge.com/2023/1/17/23560097/apple-ar-vr-glasses-headset-rumor-mixed-reality |arxivsana=June 5, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[The Verge]]}}&lt;/ref&gt;. 2017-yilning noyabrida Apple Kanadaning MR kompaniyasi tarkibidagi Vrvana loyihasini 30 million dollarga sotib oladi. Vrvana loyihasi qora rangni koʻrsata olmaydigan boshqa AR garnituralarining sharpaga oʻxshash proektsiyalarini emas, balki haqiqiy dunyoning tepasida toʻliq shaffof, haqiqiy rangdagi animatsiyalarni joylashtirish imkoniyatiga ega edi. Bu tashqi dunyoni suratga oladigan kameralar orasidagi tez-tez seziladigan kechikishdan qochib, bir vaqtning oʻzida 90 Gts chastotada 120 graduslik koʻrish maydonini saqlab qolish imkoniyatini berar edi. Shuningdek Vrvena tana kuzatuvini amalga oshirish uchun IR yoritgichlar va infraqizil kameralar bilan jihozlangan edi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Kevin Carbotte |sana=October 21, 2016 |sarlavha=Vrvana Totem Mixed Reality HMD Prototype: Beyond Expectations |url=https://www.tomshardware.com/news/vrvana-totem-mixed-reality-prototype,32896.html |qaralgan sana=June 12, 2023 |ish=Tom's Hardware |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Lunden |ism=Lucas Matney and Ingrid |sana=November 21, 2017 |sarlavha=Apple acquired augmented reality headset startup Vrvana for $30M |url=https://techcrunch.com/2017/11/21/apple-acquires-mixed-reality-headset-startup-vrvana-for-30m |arxivurl=https://web.archive.org/web/20171122232930/https://techcrunch.com/2017/11/21/apple-acquires-mixed-reality-headset-startup-vrvana-for-30m |arxivsana=November 22, 2017 |qaralgan sana=June 12, 2023 |ish=TechCrunch |til=en-US}}&lt;/ref&gt;.

Texnikaga oid maxfiy maʼlumotni keng ommga oshkor qiluvchi Ueyn Maning soʻzlariga koʻra, Apple dastlab [[Mac OS X|macOS]] dasturiy taʼminotini displeydan foydalanuvchi muhitiga olib oʻtishga ruxsat bermoqchi boʻlgan, biroq iOS-ga asoslanganligi, bazi xususiyatlari cheklanganligi sababli bu jarayon ancha erta bekor qilishgan. Marketing hodimlari qurilma bilan ishlash boʻyicha [[Nike]] kabi brendlar bilan ham hamkorlikni muhokama qilishgan. shuningdek qurulmada dastlab paydo boʻlishi kerak boʻlgan „Birgalikda mavjudlik“ deb nomlangan xususiyat ham nomalum sabablarga koʻra bekor qilingan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Vision Pro: What features were killed and what could still be coming - 9to5Mac |url=https://9to5mac.com/2023/06/21/vision-pro-features/}}&lt;/ref&gt;.

=== Taqdimoti ===
2022-yilning may oyida Apple rahbarlari hamda bosh direktor [[Timothy D. Cook|Tim Kuk]] qurilmani taqdimot uchun sinovdan oʻtkazishadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Gurman |ism=Mark |sana=May 19, 2022 |sarlavha=Apple Shows AR/VR Headset to Board in Sign of Progress on Key Project |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/apple-shows-headset-to-board-in-sign-it-s-reached-advanced-stage |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221217182719/https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-05-19/apple-shows-headset-to-board-in-sign-it-s-reached-advanced-stage |arxivsana=December 17, 2022 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt;. Kompaniya iyun oyida qurulma uchun reklama kontentlarini ishlab chiqish uchun direktorlar va ijodkorlarni yollashni boshlaydi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Mickle |ism=Tripp |sana=June 4, 2022 |sarlavha=Apple Starts Connecting the Dots for Its Next Big Thing |url=https://www.nytimes.com/2022/06/04/business/apple-virtual-reality-headset.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605063114/https://www.nytimes.com/2022/06/04/business/apple-virtual-reality-headset.html |arxivsana=June 5, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[The New York Times]]}}&lt;/ref&gt;. Aprel oyiga kelib, Apple qurulma uchun dasturiy taʼminot va xizmatlarni ishlab chiqarish uchun ishlab chiquvchilarni jalb qilishga harakat qiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Gurman |ism=Mark |sana=April 18, 2023 |sarlavha=Apple's AR/VR Headset to Feature Sports, Gaming, iPad Apps and Workouts |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-04-18/apple-vr-ar-headset-apps-sports-tv-fitness-gaming-wellness-ipad-features |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605205557/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-04-18/apple-vr-ar-headset-apps-sports-tv-fitness-gaming-wellness-ipad-features |arxivsana=June 5, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt;. Ajablanarlisi shundaki Apple Vision Pro-ning rivojlanishiga hissa qoʻshgan texnologiyalar uchun 5000 dan ortiq patent roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Cross |ism=Jason |sana=June 5, 2023 |sarlavha=Apple Vision Pro: Apple's big bet on a brand-new platform starts at $3,499 |url=https://www.macworld.com/article/1940428/apple-vision-pro-design-features-specs-price-release-date.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230606030736/https://www.macworld.com/article/1940428/apple-vision-pro-design-features-specs-price-release-date.html |arxivsana=June 6, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[Macworld]]}}&lt;/ref&gt;.

Apple Vision Pro 2023-yil 5-iyunida Appleʼning Butunjahon dasturchilar konferensiyasida ilk marta keng ommaga taqdim qilinadi, 2024-yil boshida esa AQSHda 3499 dollarboshlangʻich narxida sotuvga chiqariladi&lt;ref name=&quot;/vos&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Wiggers |ism=Kyle |sana=June 5, 2023 |sarlavha=visionOS is Apple's latest operating system |url=https://techcrunch.com/2023/06/05/visionos-is-apples-latest-operating-system |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230608213732/https://techcrunch.com/2023/06/05/visionos-is-apples-latest-operating-system |arxivsana=June 8, 2023 |qaralgan sana=June 7, 2023 |ish=TechCrunch |til=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;/5&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=WWDC 2023 Biggest Reveals: Vision Pro Headset, iOS 17, MacBook Air and More |url=https://www.cnet.com/tech/mobile/wwdc-2023-biggest-reveals-vision-pro-headset-ios-17-macbook-air-and-more |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230609220208/https://www.cnet.com/tech/mobile/wwdc-2023-biggest-reveals-vision-pro-headset-ios-17-macbook-air-and-more |arxivsana=June 9, 2023 |qaralgan sana=June 7, 2023 |ish=[[CNET]] |til=en}}&lt;/ref&gt;.

Qurulma taqdimoti ertasi kuniyoq Apple kompaniyasi [[Super Nintendo dunyo|Super Nintendo World]] kompaniyasining ''[[Mario Kart: Bowserning muammosi|Mario Kart]]'' ride texnologiyasidan foydalaniladigan Mira AR qurulmasi startapini sotib oladi.

2024-yil 8-yanvarda Apple kompaniyasi Vision Proʻning AQShda sotuvga chiqarilish sanasi 2024-yil 2-fevralda boʻlishini eʼlon qiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Apple Vision Pro available in the U.S. on February 2 |url=https://www.apple.com/newsroom/2024/01/apple-vision-pro-available-in-the-us-on-february-2 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240108141008/https://www.apple.com/newsroom/2024/01/apple-vision-pro-available-in-the-us-on-february-2 |arxivsana=January 8, 2024 |qaralgan sana=January 8, 2024 |ish=Apple Newsroom}}&lt;/ref&gt;. Dastlabki sotuvlar soni hisob-kitoblarga koʻra 60 000-80 000 donani tashkil etadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-01-11 |sarlavha=Kuo: Apple Will Only Produce Up to 80,000 Vision Pro Headsets for Launch, Sellout Likely |url=https://www.macrumors.com/2024/01/11/kuo-vision-pro-sellout-likely |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240119225638/https://www.macrumors.com/2024/01/11/kuo-vision-pro-sellout-likely |arxivsana=January 19, 2024 |qaralgan sana=2024-01-19 |ish=MacRumors |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-01-19 |sarlavha=Apple Vision Pro shipment dates slip nearly instantly |url=https://appleinsider.com/articles/24/01/19/apple-vision-pro-shipment-dates-slip-nearly-instantly |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240119230600/https://appleinsider.com/articles/24/01/19/apple-vision-pro-shipment-dates-slip-nearly-instantly |arxivsana=January 19, 2024 |qaralgan sana=2024-01-20 |ish=AppleInsider |til=en}}&lt;/ref&gt;. Apple ikki haftalik oldindan buyurtma berish davrida 200 000 donagacha qurulmani oldindan sotadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-01-29 |sarlavha=Apple Has Sold Approximately 200,000 Vision Pro Headsets |url=https://www.macrumors.com/2024/01/29/apple-vision-pro-headset-sales |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240130021335/https://www.macrumors.com/2024/01/29/apple-vision-pro-headset-sales |arxivsana=January 30, 2024 |qaralgan sana=2024-01-30 |ish=MacRumors |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-01-22 |sarlavha=Kuo: Apple Has Already Sold Up to 180,000 Vision Pro Headsets |url=https://www.macrumors.com/2024/01/22/apple-already-sold-up-to-180000-vision-pros |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240130022003/https://www.macrumors.com/2024/01/22/apple-already-sold-up-to-180000-vision-pros |arxivsana=January 30, 2024 |qaralgan sana=2024-01-30 |ish=MacRumors |til=en}}&lt;/ref&gt;.

== Texnik xususiyatlari ==

=== Qurulma ===
[[Fayl:The_outer_glass_of_Apple_Vision_Pro.jpg|thumb| Qurulmaning old tomonida „EyeSight“ displeyi va kameralarni himoyalovchi oynalar mavjud.]]
Apple Vision Pro taxminan 300 ta komponentdan iborat&lt;ref name=&quot;teardown-nikkei&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Ban |ism=Masaharu |muharrir=Shiraishi |sana=February 28, 2024 |sarlavha=Vision Pro teardown |url=https://asia.nikkei.com/static/vdata/infographics/teardown-vision-pro/ |ish=Nikkei Asia |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240301152701/https://asia.nikkei.com/static/vdata/infographics/teardown-vision-pro/ |arxivsana=March 1, 2024}}&lt;/ref&gt;. Uning old tomonida egri qatlamli shisha displey, yon tomonlarida alyuminiy hoshiya, ichki qismida egiluvchan matoli tasma mavjud. Hoshiyada beshta sensor, oltita mikrofon va 12 ta kamera mavjud. [[OLED]] displey odatda ob’ektiv orqali 90 FPS tezlikda ishlaydi, lekin koʻrsatilayotgan kontentga qarab avtomatik ravishda 96 yoki 100 FPS ga sozlanishi mumkin. Koʻzlar LED va infraqizil kameralar tizimi tomonidan kuzatiladi, ular Optic ID nomli qurilmaning skaneri asosini tashkil qiladi (iPhone smartfonlarida [[Face ID]] kabi autentifikatsiya qilish uchun ishlatiladi). Gorizontal oʻrnatilgan motorlar koʻz harakatlarini aniq kuzatib boradigan aniq va fokuslangan tasvirlarni taʼminlash uchun linzalarni alohida koʻz pozitsiyalariga moslashtiradi. [[Akselerometr]] va [[giroskop]] kabi sensorlar yuz harakatlarini kuzatib boradi, bu esa haqiqiy dunyo va tahmin qilinayotgan tasvir oʻrtasidagi tafovutlarni kamaytiradi&lt;ref name=&quot;teardown-nikkei&quot; /&gt;. Qurilmaning karnaylari bosh bandining ichida joylashgan boʻlib, toʻgʻridan-toʻgʻri foydalanuvchi quloqlari ustiga oʻrnatiladi. Bundan tashqari, unda atrof-muhit ovozini virtualizatsiya qilishi mumkin&lt;ref name=&quot;teardown-nikkei&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;vrcompare&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Brown |ism=Rory |sarlavha=Apple Vision Pro: Full Specification – VRcompare |url=https://vr-compare.com/headset/applevisionpro |arxivurl=https://archive.today/20230607104047/https://vr-compare.com/headset/applevisionpro |arxivsana=June 7, 2023 |qaralgan sana=June 7, 2023 |ish=VRcompare |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OfficialWebsite&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Apple Vision Pro |url=https://www.apple.com/apple-vision-pro |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605194140/https://www.apple.com/apple-vision-pro |arxivsana=June 5, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=Apple |til=en-US}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek faol shovqinni boshqarish funksiyasi orqali chalgʻituvchi shovqinlarga butunlay yoʻqotish mukin&lt;ref name=&quot;teardown-nikkei&quot; /&gt;. Qurulmga buyurtma berish jarayonida foydalanuvchilar mos kelish uchun [[Face ID]] bilan [[iPhone]] yoki [[iPad]] yordamida yuzlarini skanerlashlari kerak, bu [[Apple Store]] ilovasi orqali yoki Apple Store chakana savdo joyida amalga oshirilishi mumkin&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-01-12 |sarlavha=Apple Vision Pro pre-orders require a FaceID scan with an iPhone or iPad |url=https://www.engadget.com/apple-vision-pro-pre-orders-require-a-faceid-scan-with-an-iphone-or-ipad-171544636.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240126060657/https://www.engadget.com/apple-vision-pro-pre-orders-require-a-faceid-scan-with-an-iphone-or-ipad-171544636.html |arxivsana=January 26, 2024 |qaralgan sana=2024-01-26 |ish=Engadget |til=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;/1&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Axon |ism=Samuel |sana=June 6, 2023 |sarlavha=Hands-on with Apple Vision Pro: This is not a VR headset |url=https://arstechnica.com/gadgets/2023/06/hands-on-with-apple-vision-pro-this-is-not-a-vr-headset |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230610043622/https://arstechnica.com/gadgets/2023/06/hands-on-with-apple-vision-pro-this-is-not-a-vr-headset |arxivsana=June 10, 2023 |qaralgan sana=June 7, 2023 |ish=Ars Technica |til=en-us}}&lt;/ref&gt;.

Vision Pro chipda [[Apple M2]] tizimidan foydalanadi. Unga real vaqt rejimida sensorli maʼlumotlarni qayta ishlash uchun ishlatiladigan qoʻshimvha Apple R1 protsessori yordam beradi. Qurilmani uchta ichki xotira konfiguratsiyasi bilan sotib olish mumkin. Bular 256 GB, 512 GB va 1 TB&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-01-19 |sarlavha=Apple Vision Pro pre-orders are now open |url=https://www.engadget.com/apple-vision-pro-pre-orders-are-now-open-130056024.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240131032316/https://www.engadget.com/apple-vision-pro-pre-orders-are-now-open-130056024.html |arxivsana=January 31, 2024 |qaralgan sana=2024-01-19 |ish=Engadget |til=en-US}}&lt;/ref&gt;. Tashqi quvvat manbai, [[Macintosh|Mac]] kompyuteridagi {{Nobr|[[USB-C]]}} porti yoki ikki yarim soatlik foydalanish uchun moʻljallangan batareya toʻplami bilan quvvatlanishi mumkin&lt;ref name=&quot;/WiredIsHere&quot;&gt;{{Jurnal manbasi |last=Goode |first=Lauren |date=June 5, 2023 |title=Apple's Mixed-Reality Headset, Vision Pro, Is Here |url=https://www.wired.com/story/apple-vision-pro-specs-price-release-date |url-status=live |magazine=[[Wired (website)|Wired]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605232952/https://www.wired.com/story/apple-vision-pro-specs-price-release-date |archive-date=June 5, 2023 |access-date=June 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;/7&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Patel |ism=Nilay |sana=2024-01-30 |sarlavha=Apple Vision Pro review: magic, until it’s not |url=https://www.theverge.com/24054862/apple-vision-pro-review-vr-ar-headset-features-price |qaralgan sana=2024-02-06 |ish=The Verge |til=en}}&lt;/ref&gt;. Batareya toʻplami qurilmaga Lightning ulagichining olinmaydigan 12 pinli qulflash varianti yordamida ulanadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Davis |ism=Wes |sana=January 31, 2024 |sarlavha=Apple's Vision Pro battery pack is hiding the final boss of Lightning cables |url=https://www.theverge.com/2024/1/31/24057392/apple-vision-pro-battery-lightning-cable |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240131223614/https://www.theverge.com/2024/1/31/24057392/apple-vision-pro-battery-lightning-cable |arxivsana=January 31, 2024 |qaralgan sana=January 31, 2024 |ish=[[The Verge]]}}&lt;/ref&gt;.

Oʻrnatish vaqtida foydalanuvchining yuzi qurilma tomonidan skanerdan oʻtkaziladi, bu esa OS funksiyalari tomonidan foydalaniladigan real [[Avatar (rasm)|avatarni]] hosil qiladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Roth |ism=Emma |sana=June 5, 2023 |sarlavha=Apple's Vision Pro headset will turn you into a digital avatar when FaceTiming |url=https://www.theverge.com/2023/6/5/23750096/apple-vision-pro-headset-persona-facetime |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230609125329/https://www.theverge.com/2023/6/5/23750096/apple-vision-pro-headset-persona-facetime |arxivsana=June 9, 2023 |qaralgan sana=June 8, 2023 |ish=The Verge |til=en-US}}&lt;/ref&gt;. Ana shunday funksiyalardan biri „EyeSight“ boʻlib, foydalanuvchi shaxsining koʻzlarini aks ettiruvchi tashqi tomonga qaragan displeydir. Uning koʻzlari AR rejimida xiralashgan, toʻliq qora fonga choʻmganida esa xiralashgan xolda koʻrinadi, bu foydalanuvchining atrof-muhitga oid xabardorligini bildiradi. Boshqa birov yaqinlashganida yoki gapirganida, hatto foydalanuvchi toʻliq qora fonga choʻmgan boʻlsa ham, EyeSight oʻz shaxsining virtual koʻzlarini odatdagidek koʻrsatadi va boshqa odamni koʻrinadigan qiladi&lt;ref name=&quot;/WiredIsHere&quot;&gt;{{Jurnal manbasi |last=Goode |first=Lauren |date=June 5, 2023 |title=Apple's Mixed-Reality Headset, Vision Pro, Is Here |url=https://www.wired.com/story/apple-vision-pro-specs-price-release-date |url-status=live |magazine=[[Wired (website)|Wired]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605232952/https://www.wired.com/story/apple-vision-pro-specs-price-release-date |archive-date=June 5, 2023 |access-date=June 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Song |ism=Victoria |sana=2024-01-16 |sarlavha=Apple Vision Pro hands-on, again, for the first time |url=https://www.theverge.com/24040075/apple-vision-pro-hands-on-virtual-reality |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240128083757/https://www.theverge.com/24040075/apple-vision-pro-hands-on-virtual-reality |arxivsana=January 28, 2024 |qaralgan sana=2024-01-28 |ish=The Verge |til=en}}&lt;/ref&gt;.

==== Aksessuarlar ====
Apple Vision Pro uchun qoʻshimcha aksessuarlar orasida 199 AQSh dollari turadigan sayohat sumkasi, uzoqni koʻra olmaydigan foydalanuvchilar uchun Apple tomonidan ishlab chiqarilgan 99 dollarlik optik qoʻshimchalar, hamda 199 dollarlik yorugʻlik muhri va 29 dollarlik yorugʻlik muhri yostigʻi kiradi. Sotuvda mavjud boʻlgan yagona rasmiy uchinchi tomon aksessuarlari [[Belkin]] kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan batareya ushlagichidir&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=ZEISS Optical Inserts |url=https://www.apple.com/shop/product/ZEISS_LENSES |qaralgan sana=2024-02-06 |til=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Apple Vision Pro accessories: $200 Travel Case, $200 Battery, $200 Light Seal, and more |url=https://9to5mac.com/2024/01/19/apple-vision-pro-accessories |qaralgan sana=2024-02-08}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Casey |first=Henry T. |date=2024-02-02 |title=The 9 best Apple Vision Pro accessories to check out for your new headset |language=en |work=CNN Underscored |url=https://www.cnn.com/cnn-underscored/electronics/best-apple-vision-pro-accessories |access-date=2024-02-08 |via=CNN Underscored}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=Here’s how much the Vision Pro’s accessories cost |url=https://www.theverge.com/2024/1/19/24044016/vision-pro-accessories-apple-care-price |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240203042630/https://www.theverge.com/2024/1/19/24044016/vision-pro-accessories-apple-care-price |arxivsana=February 3, 2024 |qaralgan sana=February 3, 2024}}&lt;/ref&gt;.

Shuningdek narxi 299 dollar turadigan birinchi tomon adapteri mavjud va uni faqat roʻyxatdan oʻtgan, pullik Apple Developer hisoblari orqali sotib olish mumkin&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Khalid |ism=Amrita |sana=2024-02-03 |sarlavha=Apple’s $299 Developer Strap dongle adds a USB-C port to your Vision Pro. |url=https://www.theverge.com/2024/2/2/24059935/apples-299-developer-strap-dongle-adds-a-usb-c-port-to-your-vision-pro |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240203042630/https://www.theverge.com/2024/2/2/24059935/apples-299-developer-strap-dongle-adds-a-usb-c-port-to-your-vision-pro |arxivsana=February 3, 2024 |qaralgan sana=2024-02-05 |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-02-02 |sarlavha=Apple Now Selling $300 Developer Strap for Vision Pro |url=https://www.macrumors.com/2024/02/02/apple-selling-vision-pro-developer-strap |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240203042630/https://www.macrumors.com/2024/02/02/apple-selling-vision-pro-developer-strap |arxivsana=February 3, 2024 |qaralgan sana=2024-02-05 |ish=MacRumors |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Espósito |ism=Filipe |sana=2024-02-02 |sarlavha=Apple selling $300 Developer Strap with USB-C port for Vision Pro |url=https://9to5mac.com/2024/02/02/apple-selling-300-developer-strap-with-usb-c-port-for-vision-pro |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240203042630/https://9to5mac.com/2024/02/02/apple-selling-300-developer-strap-with-usb-c-port-for-vision-pro |arxivsana=February 3, 2024 |qaralgan sana=2024-02-05 |ish=9to5Mac |til=en-US}}&lt;/ref&gt;.

==== Kamchiliklar ====
Sotuvlardan koʻp oʻtmay, baʼzi foydalanuvchilar old displeyda oʻz-oʻzidan paydo boʻlgan yoriqlar haqida xabar berishgan&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Hardwick |first=Tim |date=February 23, 2024 |title=Handful of Apple Vision Pro Units Develop Identical Crack in Cover Glass |work=[[MacRumors]] |url=https://www.macrumors.com/2024/02/23/apple-vision-pro-front-glass-cracked-reports/ |access-date=February 25, 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Song |first=Victoria |date=February 23, 2024 |title=Vision Pro owners are reporting a mysterious crack in the front glass |work=[[The Verge]] |url=https://www.theverge.com/2024/2/23/24080886/apple-vision-pro-cracks-damage-glass |access-date=February 25, 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Holt |first=Kris |date=February 23, 2024 |title=Some Apple Vision Pro units reportedly developed a similar hairline crack on the front glass |work=[[Engadget]] |url=https://www.engadget.com/some-apple-vision-pro-units-reportedly-developed-a-similar-hairline-crack-on-the-front-glass-173701528.html?src=rss |access-date=February 25, 2024}}&lt;/ref&gt;.

=== Dasturiy taʼminot ===
Apple Vision Pro asosan iOS tizimi asosida&lt;ref name=&quot;vos&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Wiggers |ism=Kyle |sana=June 5, 2023 |sarlavha=visionOS is Apple's latest operating system |url=https://techcrunch.com/2023/06/05/visionos-is-apples-latest-operating-system |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230608213732/https://techcrunch.com/2023/06/05/visionos-is-apples-latest-operating-system |arxivsana=June 8, 2023 |qaralgan sana=June 7, 2023 |ish=TechCrunch |til=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Veb manbasi |sarlavha=WWDC 2023 Biggest Reveals: Vision Pro Headset, iOS 17, MacBook Air and More |url=https://www.cnet.com/tech/mobile/wwdc-2023-biggest-reveals-vision-pro-headset-ios-17-macbook-air-and-more |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230609220208/https://www.cnet.com/tech/mobile/wwdc-2023-biggest-reveals-vision-pro-headset-ios-17-macbook-air-and-more |arxivsana=June 9, 2023 |qaralgan sana=June 7, 2023 |ish=[[CNET]] |til=en}}&lt;/ref&gt;.

Operatsion tizim barmoqlarni kuzatish, koʻzni kuzatish va nutqni aniqlash orqali boshqariladigan 3D foydalanuvchi interfeysidan foydalanadi. Foydalanuvchilar unga qarash va ikki barmogʻini bir-biriga jipslashi orqali elementlarni tanlashi, qisilgan barmoqlarini harakatlantirish orqali elementni harakatlantirishi mumkin. Ilovalar 3D fazoda joylashtirilishi mumkin boʻlgan suzuvchi oynalarda koʻrsatiladi. VisionOS matn kiritish uchun virtual klaviaturani, [[Siri (virtual yordamchi)|Siri]] virtual yordamchisini va tashqi bluetooth qurilmalarini, jumladan [[Sehrli klaviatura (Mac)|Magic Keyboard]], [[Sehrli trek paneli|Magic Trackpad]] va [[Gamepad|geympadlarni]] qoʻllab-quvvatlaydi&lt;ref name=&quot;WiredIsHere&quot;&gt;{{Jurnal manbasi |last=Goode |first=Lauren |date=June 5, 2023 |title=Apple's Mixed-Reality Headset, Vision Pro, Is Here |url=https://www.wired.com/story/apple-vision-pro-specs-price-release-date |url-status=live |magazine=[[Wired (website)|Wired]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230605232952/https://www.wired.com/story/apple-vision-pro-specs-price-release-date |archive-date=June 5, 2023 |access-date=June 5, 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Peters |ism=Jay |sana=June 5, 2023 |sarlavha=Apple announces visionOS, the operating system for its Vision Pro headset |url=https://www.theverge.com/2023/6/5/23733874/apple-vision-pro-visionos-augmented-reality-os-specs-wwdc-2023 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605192408/https://www.theverge.com/2023/6/5/23733874/apple-vision-pro-visionos-augmented-reality-os-specs-wwdc-2023 |arxivsana=June 5, 2023 |qaralgan sana=June 5, 2023 |ish=[[The Verge]]}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek VisionOS AirPlay yordamida boshqa Apple qurilmalariga ekrandagi tasvirni aks ettirishni qoʻllab-quvvatlaydi&lt;ref name=&quot;/3&quot;&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-01-25 |sarlavha=Your Mac and Apple Vision Pro: What You Can Do (and What You Can't) |url=https://www.macrumors.com/2024/01/25/apple-vision-pro-mac-interoperability |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240126060657/https://www.macrumors.com/2024/01/25/apple-vision-pro-mac-interoperability |arxivsana=January 26, 2024 |qaralgan sana=2024-01-26 |ish=MacRumors |til=en}}&lt;/ref&gt;.

VisionOS [[App Store (iOS/iPadOS)|App Store]] doʻkonidagi koʻrish ilovalarini qoʻllab-quvvatlaydi. Hamda tanlangan iOS va [[iPadOS]] ilovalari bilan mos keladi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Roth |ism=Emma |sana=June 10, 2023 |sarlavha=The Vision Pro's biggest advantage isn't Apple's hardware |url=https://www.theverge.com/2023/6/10/23755285/apple-vision-pro-developers-key-apps |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230827164208/https://www.theverge.com/2023/6/10/23755285/apple-vision-pro-developers-key-apps |arxivsana=August 27, 2023 |qaralgan sana=August 27, 2023 |ish=The Verge |til=en-US}}&lt;/ref&gt;. Ishga tushirilgandan soʻng visionOS 1 milliondan ortiq iOS va iPadOS ilovalarini hamda 600 ta mahalliy visionOS ilovalarini qoʻllab-quvvatlaydi. Ammo bu ilovalar orasida Netflix, Spotify va YouTube kabi platformalar mavjud emas&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Spangler |ism=Todd |sana=2024-01-19 |sarlavha=Apple’s Vision Pro Won’t Have Netflix, YouTube or Spotify Apps at Launch |url=https://variety.com/2024/digital/news/apples-vision-pro-netflix-youtube-spotify-1235877784 |qaralgan sana=2024-02-06 |ish=Variety |til=en-US}}&lt;/ref&gt;. Tahlilchilarning fikriga koʻra, bu kompaniyalarning Apple bilan App Store doʻkonidagi majburiy 30% daromad taqsimoti siyosati (jumladan, [[App Store (iOS/iPadOS)|monopoliyaga qarshi daʼvolar]] bilan bogʻliq) tarang munosabatlari natijasida yuzaga kelgan boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Pierce |ism=David |sana=2024-01-20 |sarlavha=The Vision Pro's first killer app is the web, whether Apple likes it or not |url=https://www.theverge.com/2024/1/20/24044343/apple-vision-pro-safari-killer-app |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240126055218/https://www.theverge.com/2024/1/20/24044343/apple-vision-pro-safari-killer-app |arxivsana=January 26, 2024 |qaralgan sana=2024-01-24 |ish=The Verge |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Gurman |ism=Mark |sana=2024-01-18 |sarlavha=Bloomberg - YouTube and Spotify Won't Launch Apple Vision Pro Apps, Joining Netflix |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-01-18/youtube-and-spotify-join-netflix-in-not-launching-apple-vision-pro-apps |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240123192606/https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-01-18/youtube-and-spotify-join-netflix-in-not-launching-apple-vision-pro-apps |arxivsana=January 23, 2024 |qaralgan sana=2024-01-20 |ish=Bloomberg.com}}&lt;/ref&gt;. Bu haqdagi Intervyuda Netflix hamkasbi bosh direktori [[Greg Peters (tadbirkor)|Greg Piters]] Vision Pro hozirda kompaniyani qoʻllab-quvvatlash uchun juda qulay ekanligini, ammo „biz buni aniqlash uchun Apple bilan doim muzokaralar olib boramiz“, deb aytib oʻtgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Wilson |ism=Mark |sana=2024-01-25 |sarlavha=Netflix says the Apple Vision Pro is way too niche for it to make an app for the headset |url=https://www.techradar.com/computing/virtual-reality-augmented-reality/netflix-says-the-apple-vision-pro-is-way-too-niche-for-it-to-make-an-app-for-the-headset |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240126060659/https://www.techradar.com/computing/virtual-reality-augmented-reality/netflix-says-the-apple-vision-pro-is-way-too-niche-for-it-to-make-an-app-for-the-headset |arxivsana=January 26, 2024 |qaralgan sana=2024-01-26 |ish=TechRadar |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:8&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Patel |ism=Nilay |sana=2024-02-05 |sarlavha=YouTube says a Vision Pro app is ‘on the roadmap’ |url=https://www.theverge.com/2024/2/5/24062425/youtube-vision-pro-app-360-vr-video |qaralgan sana=2024-02-06 |ish=The Verge |til=en}}&lt;/ref&gt;.

visionOS „Mac Virtual Displey“ funksiyasi orqali [[Mac OS X|macOS]] qurilmasining asosiy ekranini aks ettirishi mumkin&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-01-25 |sarlavha=Your Mac and Apple Vision Pro: What You Can Do (and What You Can't) |url=https://www.macrumors.com/2024/01/25/apple-vision-pro-mac-interoperability |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240126060657/https://www.macrumors.com/2024/01/25/apple-vision-pro-mac-interoperability |arxivsana=January 26, 2024 |qaralgan sana=2024-01-26 |ish=MacRumors |til=en}}&lt;/ref&gt;.

== Qabul qilinishi ==

=== Tanqidlar ===
Vision Pro rasmiy ishlab chiqarilishidan oldin Ars Technica tashkeloti xodimi Samuel Axkson Vision Pro „haqiqatan ham men hali hech qachon koʻrmagan qurilma“ deb takidlaydi. Shuningdek Apple tomonidan taqdim etilgan xoreografik demoda uning foydalanuvchi interfeysining intuitivligini taʼkidlaydi. Aksonning taʼkidlashicha, uning displeylari xira, ammo &quot;men bu jabhada ishlatgan boshqa qurilmalarga qaraganda ancha yaxshi, garchi u hali ham mukammal boʻlmasa ham deb takidlaydi&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Axon |ism=Samuel |sana=June 6, 2023 |sarlavha=Hands-on with Apple Vision Pro: This is not a VR headset |url=https://arstechnica.com/gadgets/2023/06/hands-on-with-apple-vision-pro-this-is-not-a-vr-headset |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230610043622/https://arstechnica.com/gadgets/2023/06/hands-on-with-apple-vision-pro-this-is-not-a-vr-headset |arxivsana=June 10, 2023 |qaralgan sana=June 7, 2023 |ish=Ars Technica |til=en-us}}&lt;/ref&gt;. Vision Pro [[virtual reallik]] (VR) platformasi yoki [[Meta Platforms]] ning [[Haqiqat laboratoriyalari|Quest]] (sobiq Oculus) mahsulot qatoriga raqobatchi emas, chunki u „birinchi navbatda bir nechta VR-ga ega boʻlgan AR qurilmasi“ sifatida joylashadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Turner |ism=Nick |sana=June 1, 2023 |sarlavha=Meta Announces $500 Quest 3 Headset Just Ahead of Apple Launch |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-06-01/meta-announces-500-quest-3-headset-just-ahead-of-apple-launch |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240205173429/https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-06-01/meta-announces-500-quest-3-headset-just-ahead-of-apple-launch |arxivsana=February 5, 2024 |qaralgan sana=June 1, 2023 |nashriyot=[[Bloomberg News]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Holt |ism=Kris |sana=June 1, 2023 |sarlavha=The Meta Quest 3 is a $499 mixed reality headset with full-color passthrough |url=https://www.engadget.com/the-meta-quest-3-is-a-499-mixed-reality-headset-with-full-color-passthrough-141204527.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230601142250/https://www.engadget.com/the-meta-quest-3-is-a-499-mixed-reality-headset-with-full-color-passthrough-141204527.html |arxivsana=June 1, 2023 |qaralgan sana=June 1, 2023 |ish=[[Engadget]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;IGNAnnouncement&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Lyles |ism=Taylor |sana=June 1, 2023 |sarlavha=Meta Officially Announces the Quest 3 |url=https://www.ign.com/articles/meta-quest-3-announced-price |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230601145403/https://www.ign.com/articles/meta-quest-3-announced-price |arxivsana=June 1, 2023 |qaralgan sana=June 1, 2023 |ish=[[IGN]]}}&lt;/ref&gt;.

''[[The Verge]]'' texnolgiyalar nashri vakili Jey Peter Apple Vision Pro-ni VR platformasi sifatida taqdim qilmagan yoki qurilmani eshitish vositasi sifatida koʻrsatmagan va uni AR qurilmasi va „fazoviy kompyuter“ deb taʼriflagan shuningdek unda faqat VR boʻlmagan oʻyinlarni namoyish qilgan deya keskin fikrlar bildirib oʻtgan. Oʻz fikrining davomida Peter qurilma Windows, oʻyinlar va ijtimoiy platformalar kabi toʻliq immersiv tajribalar oʻrniga tashqi geympad yordamida boshqariladi. Uning taklifiga koʻra, bu joylashuv &quot;katta VR garniturasiga oʻxshamaydigan ushbu texnologiyaning kelajagi uchun siljish boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Peters |ism=Jay |sana=June 7, 2023 |sarlavha=Apple made a VR headset, but it'll never admit it |url=https://www.theverge.com/2023/6/7/23750301/apple-vision-pro-headset-virtual-reality-vr-headset |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230609154206/https://www.theverge.com/2023/6/7/23750301/apple-vision-pro-headset-virtual-reality-vr-headset |arxivsana=June 9, 2023 |qaralgan sana=June 7, 2023 |ish=The Verge |til=en-US}}&lt;/ref&gt;. VisionOS uchun ilovalar doʻkoni yoʻriqnomalarida ham xuddi shunday taʼkidlanganidek, ishlab chiquvchilar visionOS dasturiy taʼminotini „fazoviy hisoblash tajribasi“ yoki „koʻrish ilovalari“ deb atashi shuningdek uni „qoʻshimcha reallik“ va „aralash reallik“ kabi atamalardan foydalanmasliklari kerak&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Evans |ism=Jonny |sana=2024-01-09 |sarlavha=How to think about Apple and spatial computing |url=https://www.computerworld.com/article/3712160/how-to-think-about-apple-and-spatial-computing.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240203132609/https://www.computerworld.com/article/3712160/how-to-think-about-apple-and-spatial-computing.html |arxivsana=February 3, 2024 |qaralgan sana=2024-01-16 |ish=Computerworld |til=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |sana=2024-01-08 |sarlavha=Apple asks developers not to refer to their visionOS apps as 'AR' or 'VR' |url=https://9to5mac.com/2024/01/08/apple-visionos-apps-ar-vr |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240205173446/https://9to5mac.com/2024/01/08/apple-visionos-apps-ar-vr |arxivsana=February 5, 2024 |qaralgan sana=2024-01-16 |ish=9to5mac}}&lt;/ref&gt;.

Vision Pro-ning taxminiy narxlari eʼlon qilinganidan soʻng juda yuqori narxi sabab koʻplab tanqidchilar va Apple ixlosmandlari tomonidan tanqidlarga uchradi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Daniel Piper |sana=June 6, 2023 |sarlavha=Apple Vision Pro: The good, the bad and the ugly |url=https://www.creativebloq.com/news/apple-vision-pro |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240205173431/https://www.creativebloq.com/news/apple-vision-pro |arxivsana=February 5, 2024 |qaralgan sana=July 6, 2023 |ish=Creative Bloq}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Syme |ism=Pete |sarlavha=The crowd at the unveiling of Apple's Vision Pro headset let out a collective groan when they found out how wildly expensive it was |url=https://www.businessinsider.com/apple-vision-pro-3499-price-reveal-prompts-groans-sighs-laughter-2023-6 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240205173421/https://www.businessinsider.com/apple-vision-pro-3499-price-reveal-prompts-groans-sighs-laughter-2023-6 |arxivsana=February 5, 2024 |qaralgan sana=July 6, 2023 |ish=Business Insider}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Plant |ism=Logan |sana=June 12, 2023 |sarlavha=Fans React to Apple Vision Pro Announcement With Memes, Shock Over Price Point |url=https://www.ign.com/articles/fans-react-to-apple-vision-pro-announcement-with-memes-shock-over-price-point |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230612053720/https://www.ign.com/articles/fans-react-to-apple-vision-pro-announcement-with-memes-shock-over-price-point |arxivsana=June 12, 2023 |qaralgan sana=July 4, 2023 |ish=IGN}}&lt;/ref&gt;. Vision Pro-ning uchta eng qimmat komponentlari sirasiga kamera va sensorlar majmuasi, ikkita Apple kremniy chiplari va egizak 4K mikro-OLED virtual reallik displeylari kiradi. Aynan shu jixozlar sababham qurilma kutilganidan qimmatroq narxlarda sotuvga chiqarilgan edi. Xabar qilinishicha, Apple 2025 yil oxiriga qadar chiqarilishi rejalashtirilgan arzonroq model hamda undagi eski versiyadan koʻra tezroq ishlaydegan protsessorga ega ikkinchi avlod modeli ustida ishlamoqda&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |date=June 11, 2023 |title=How Apple Can Bring Down the Price of Apple Vision Headset From $3,500 |language=en |work=Bloomberg.com |url=https://www.bloomberg.com/news/newsletters/2023-06-11/will-there-be-a-cheaper-apple-vision-how-apple-can-lower-cost-of-new-headset-lirfnvz1 |url-status=live |access-date=June 13, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240205173607/https://www.bloomberg.com/tosv2.html?vid=04ecff0d-c44d-11ee-88b5-02201babbc4d&amp;uuid=028af0d0-c44d-11ee-89cc-a5b5db331189&amp;url=L2FydGljbGUvYXBpL2FydGljbGVSZWNpcmNTdG9yaWVzP2lkcz1TODVBTldUMVVNMFcwMCxTODRVV0VUMEcxS1cwMCxTODU2UEFUMEFGQjQwMCxTODRRV0VUMEcxS1cwMCxTODVCOFZUMEcxS1cwMA== |archive-date=February 5, 2024}}&lt;/ref&gt;. Vision Pro, shuningdek kam batareya quvvati, boshqalarni chalgʻituvchi koʻrinishi va HDMI ulanish portining yoʻqligi hamda yomon fikr-mulohazalari tufayli ham tanqidlarga duch keldi&lt;ref name=&quot;MakeUseOf&quot;&gt;{{Veb manbasi |muallif=Jalan |ism=Ayush |sana=June 6, 2023 |sarlavha=Everything We Dislike About Apple's Vision Pro AR/VR Headset |url=https://www.makeuseof.com/why-we-dislike-apple-vision-pro-headset |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230904040411/https://www.makeuseof.com/why-we-dislike-apple-vision-pro-headset |arxivsana=September 4, 2023 |qaralgan sana=September 4, 2023 |ish=MakeUseOf}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;MakeUseOf&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;MakeUseOf&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Cranz |ism=Alex |sana=June 14, 2023 |sarlavha=The Apple Vision Pro might be a TV, but it won't replace the TV |url=https://www.theverge.com/23757863/apple-vision-pro-replace-tv-never |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231025072226/https://www.theverge.com/23757863/apple-vision-pro-replace-tv-never |arxivsana=Oct 25, 2023 |ish=The Verge}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Jurnal manbasi |last=Knibbs |first=Kate |date=Jun 8, 2023 |title=Apple's Vision Pro Isn't the Future |url=https://www.wired.com/story/apple-vision-pro-doomed |url-status=live |magazine=Wired |archive-url=https://web.archive.org/web/20231121231529/https://www.wired.com/story/apple-vision-pro-doomed |archive-date=Nov 21, 2023 |url-access=limited}}&lt;/ref&gt;.

=== Sharhlar ===
Apple Vision Proni sinab koʻrgan koʻplab jurnalistlardan turlixil izohlar olgan. Masalan: ''The Verge'' nashri vakili Nilay Patel qurilma dizaynini boshqa mavjud VR qurilmalariga qaraganda ancha sifatli ekanligini takidlab, displeylari oʻzining aniqligi va yorqinligi boʻyicha „umuman aql bovar qilmaydigan“ darajada ekanligini atkidlab oʻtgan. Patelning fikricha, Vision Pro kelajakdagi AR koʻzoynaklari uchun naʼmuna boʻlishi kerak, chunki qurilmaning hozirgi shakli texnologik va falsafiy nuqtai nazardan Apple ambitsiyalari uchun juda cheklangan va &quot;bu asosiy gʻoyalarning baʼzilari beixtiyor ochib bergan boʻlishi mumkin&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Patel |ism=Nilay |sana=2024-01-30 |sarlavha=Apple Vision Pro review: magic, until it's not |url=https://www.theverge.com/24054862/apple-vision-pro-review-vr-ar-headset-features-price |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240201231349/https://www.theverge.com/24054862/apple-vision-pro-review-vr-ar-headset-features-price |arxivsana=February 1, 2024 |qaralgan sana=2024-02-01 |ish=The Verge |til=en}}&lt;/ref&gt;.

[[Marques Brownlee|Markes Braunlining]] „Ertangi kun gʻoyalari hamda Bugungi kun texnologiyasi“ sarlavhali maqolasida Apple Vision Pro-ni oʻz zimmasiga olishga tayyor boʻlgan xatarlar miqdori uchun maqtadi hamda Vision Pro innovatsion gʻoya va qarashlarga ega, ammo yetarli texnologiyaga ega emasligini taʼkidlab oʻtgan&lt;ref&gt;{{Citation |title=Apple Vision Pro Review: Tomorrow's Ideas... Today's Tech! |url=https://www.youtube.com/watch?v=86Gy035z_KA |access-date=2024-02-06 |language=en}}&lt;/ref&gt;.

''The Wall Street Journal’dan'' Joanna Stern bu fikrni takrorlab, bu „men sinab koʻrgan eng yaxshi virtual reallik qurilmasi“ va „Vision Pro qila oladigan narsalarning koʻpi [[Ilmiy fantastika|ilmiy fantastikadek]] tuyuladi“, deb taʼkidlaydi&lt;ref&gt;{{Yangiliklar manbasi |last=Stern |first=Joanna |date=Jan 30, 2024 |title=Apple Vision Pro Review: The Best Headset Yet Is Just a Glimpse of the Future |work=[[The Wall Street Journal]] |url=https://www.wsj.com/tech/apple-vision-pro-review-39f2d82e |url-status=live |access-date=Feb 1, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240131215801/https://www.wsj.com/tech/apple-vision-pro-review-39f2d82e |archive-date=January 31, 2024}}&lt;/ref&gt;.

[[Mark Zuckerberg|Mark Tsukerberg]] Meta Quest 3-ni Apple Vision Pro bilan solishtirganda Apple ekrani yuqori aniqlikka ega ekanligini tan oladi hamda uning koʻzni kuzatish xususiyatini maqtab oʻtadi, biroq uning mahsuloti Applenikidan qimmatroq ekanini taʼkidlab oʻtadi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Duffy |ism=Clare |sana=2024-02-14 |sarlavha=Mark Zuckerberg says Meta’s Quest 3 is the clear winner compared to Apple’s Vision Pro {{!}} CNN Business |url=https://www.cnn.com/2024/02/14/tech/mark-zuckerberg-vision-pro-vs-quest-3/index.html |qaralgan sana=2024-02-15 |ish=CNN |til=en}}&lt;/ref&gt;.

=== Jamoatchilik munosabati ===
Qurilmani onlayn xaridorlarning koʻp izohlari ham ijobiy boʻlgan. Masalan Reddit platformasidagi koʻplab foydalanuvchilar qurilmadan juda mamnun boʻlib, fazoviy kompyuter kontseptsiyasiga qoyil qolgandek tuyulsada, boshqalari koʻrish maydonining kichikligi yoki umumiy VR sifatlarining yoʻqligidan nolishgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Davis |ism=Wes |sana=2024-02-03 |sarlavha=The first Reddit reviews of the Vision Pro are in |url=https://www.theverge.com/2024/2/3/24060419/reddit-vision-pro-user-reviews-launch |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240204045747/https://www.theverge.com/2024/2/3/24060419/reddit-vision-pro-user-reviews-launch |arxivsana=February 4, 2024 |qaralgan sana=2024-02-04 |ish=The Verge |til=en}}&lt;/ref&gt;.

Yana bir qurilma egasi esa qurilmadan foydalangan holda avtomobil boshqarishga urunib koʻrgan. Bu haqda Apple Vision Pro foydalanuvchi qoʻllanmasida ogohlantirib buni tavsiya etmasligini yozib qoldirgan.&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Kastrenakes |ism=Jacob |sana=2024-02-02 |sarlavha=It’s been 10 hours. |url=https://www.theverge.com/2024/2/2/24059909/its-been-10-hours |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240205031042/https://www.theverge.com/2024/2/2/24059909/its-been-10-hours |arxivsana=February 5, 2024 |qaralgan sana=2024-02-05 |ish=The Verge |til=en}}&lt;/ref&gt; Boshqa foydalanuvchilar oʻz ijtimoiy sahifalarida piyoda yurgan holda qurilmadan foydalangani aks etgan videolarni joylashtirgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Davis |ism=Wes |sana=2024-02-04 |sarlavha=You can’t walk and Vision Pro at the same time. |url=https://www.theverge.com/2024/2/4/24061051/you-cant-walk-and-vision-pro-at-the-same-time |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240205031041/https://www.theverge.com/2024/2/4/24061051/you-cant-walk-and-vision-pro-at-the-same-time |arxivsana=February 5, 2024 |qaralgan sana=2024-02-05 |ish=The Verge |til=en}}&lt;/ref&gt;.

Baʼzilar hatto Apple tomonidan tavsiya etilmaydigan ishlarni qilib koʻrishgan. Masalan: minigarniturani taqqan holda ovqat pishirishgan. Lekin bu foydalanuvchilarga ovqat tayyorlash paytida bosqichma-bosqich koʻrsatmalarni osongina koʻrish imkonini bergan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |muallif=Potuck |ism=Michael |sana=2024-02-12 |sarlavha=Can you cook with Vision Pro? Here are the pros and cons [Video] |url=https://9to5mac.com/2024/01/30/can-you-cook-with-vision-pro/ |qaralgan sana=2024-02-12 |ish=9TO5Mac |til=en}}&lt;/ref&gt;.

== Shuningdek qarang ==

* Google Glass
* HTC Vive XR Elite
* HoloLens 2
* Sehrli sakrash
* Meta kvest 3
* Meta Quest Pro
* Piko 4

== Manbalar ==
&lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons turkum}}

*
* [https://www.apple.com/newsroom/2023/06/introducing-apple-vision-pro/ Apple Vision Pro Press Release]
[[Turkum:Apple Inc. Texnologiyalari]]
[[Turkum:Apple Inc. software]]
[[Turkum:Apple iOS]]
[[Turkum:Apple]]</text>
      <sha1>qi0yn8f157mugzbduap14db07mph2mc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Andoza:Arab davlatlari uyushmasi</title>
    <ns>10</ns>
    <id>1106189</id>
    <revision>
      <id>6314013</id>
      <parentid>4303239</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <comment>Davlatlarni oʻzbek alifbosi boʻyicha tartibladim</comment>
      <origin>6314013</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1783" sha1="mqhqr5ii5qgw64ld0o9tnnvq342pj2v" xml:space="preserve">{{Navbox
|name=Arab davlatlari uyushmasi
|title=[[Arab davlatlari uyushmasi]]
|state={{{state|autocollapse}}}
|bodyclass=hlist
|image=[[File:Emblem of the Arab League.svg|55px]]
|above=
* {{icon|category}} [[:Turkum:Arab davlatlari uyushmasi]]
* {{icon|list}} [[Arab davlatlari uyushmasi roʻyxati|Roʻyxat]]
|group1=[[Arab davlatlari uyushmasi siyosati|Siyosat]]
|list1=
* [[Arab davlatlari uyushmasi Nizomi|Nizom]]
* [[Arab davlatlari uyushmasi Kengashi|Kengash]]
* [[Arab davlatlari uyushmasi bayrogʻi|Bayroq]]
* [[Arab dunyosi geografiyasi|Geografiya]]
* [[Arab davlatlari uyushmasining bosh qarorgohi|Bosh qarorgoh]]
* [[Arab davlatlari uyushmasi#Tarixi|Tarixi]]
* [[Arab davlatlari uyushmasi harbiylari|Harbiy]]
* [[Arab parlamenti|Parlament]]
* [[Arab Ittifoqi]]
|group2=Aʼzolik
|list2={{navbox|child
|group1=[[Arab davlatlari uyushmasiga aʼzo davlatlar|Aʼzolar]]
|list1=
* [[Bahrayn]]
* [[Birlashgan Arab Amirliklari]]
* [[Falastin davlati|Falastin]]
* [[Iroq]]
* [[Iordaniya]]
* [[Jazoir]]
* [[Jibuti]]
* [[Komorlar]]
* [[Kuvayt]]
* [[Livan]]
* [[Liviya]]
* [[Mavritaniya]]
* [[Marokash]]
* [[Misr]]
* [[Qatar]]
* [[Saudiya Arabistoni]]
* [[Somali]]
* [[Sudan]]
* [[Suriya]]
* [[Tunis]]
* [[Ummon]]
* [[Yaman]]
|group2=Kuzatuvchilar
|list2=
*[[Armaniston]]
*[[Braziliya]]
*[[Eritreya]]
*[[Hindiston]]
*[[Venesuela]]
|group3=Nomzodlar
|list3=
*[[Janubiy Sudan]]}}
|group4=Diplomatiya
|list4=
* [[Arab tinchlik tashabbusi]]
* [[Arab davlatlari uyushmasi Suriyadagi kuzatuvchilar]]
* [[Arab davlatlari uyushmasi – Yevropa Ittifoqi munosabatlari]]
* [[Arab davlatlari uyushmasining tashqi aloqalari|Tashqi munosabatlar]]
|below=
* [[Pan-arabizm]]
* [[Arab milliy olimpiya qoʻmitalari ittifoqi]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{Documentation|content=
{{Collapsible option}}
}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>mqhqr5ii5qgw64ld0o9tnnvq342pj2v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Diyora Keldiyorova</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1206501</id>
    <revision>
      <id>6313967</id>
      <parentid>6312132</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:14:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artemev Nikolay</username>
        <id>46453</id>
      </contributor>
      <origin>6313967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26611" sha1="bb5zins2k8j11e2g3xsdyf7n12oxosc" xml:space="preserve">{{Sportchi bilgiqutisi
| ism                   = Diyora Keldiyorova
| tasvir                = {{CSS image crop
|Image = Diyora Keldiyorova at the 2024 Summer Olympics 02.jpg
|bSize = 520|Location      = center
|cWidth = 270
|cHeight = 260
|oTop = 1
|oLeft = 120
|oRight = 
}}
|eni=
| jins                  = ayol
|tavallud_sanasi={{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1998|7|13}}
|tavallud_joyi={{TavalludJoyi|Juma|Juma (shahar)da}}, [[Pastdargʻom tumani]], [[Samarqand viloyati]], [[Oʻzbekiston]]
|laqabi=Diya &lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{YouTube|w-MXZn_c7-A|Meet Your Judoka - Diyora Keldiyorova (UZB)|logo=1}}&lt;/ref&gt;
|fuqaroligi={{UZB}}
|boʻyi=150 sm
|vazni=52 kg
|turmush_oʻrtogʻi=Azamat Matyoqubov
|bolalari=1|mukofotlar = {{Oʻzbekiston iftixori sohibi}}{{!}}{{Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sportchi}}
{{Kelajak bunyodkori medali}}{{!}}{{Zulfiya nomidagi davlat mukofoti}}
|mamlakat={{UZB}}
| sport = [[dzyudo]]
| klub =
| faol_tomon =
| murabbiylar = [[Xurshida Xoliqova]]&lt;br /&gt;[[Nelli Kiyamova]]&lt;br /&gt;[[Marko Spittka]]
| medallar =
}}
{{Medallar
 |uzunlik = 255px
 |tasvir = 
 |medallar = 
{{musobaqa|[[Yozgi Olimpiada oʻyinlari]]}}
{{medal|Oltin|[[2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|Parij 2024]]|[[Dzyudo 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar 52 kg|52 kg]]}}
{{musobaqa|[[Dzyudo boʻyicha Jahon chempionati|Jahon chempionati]]}}
{{medal|Kumush|[[Dzyudo 2024-yilgi Jahon chempionatida|Abu-Dabi 2024]]|52 kg}}
{{medal|Kumush|[[Dzyudo 2023-yilgi Jahon chempionatida|Doʻha 2023]]|52 kg}}
{{medal|Bronza|[[Dzyudo 2021-yilgi Jahon chempionatida|Budapesht 2021]]|aralash jamoa}}
{{musobaqa|[[Yozgi Osiyo oʻyinlari]]}}
{{medal|Oltin|[[2022-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|Xanchjou 2023]]|52 kg}}
{{medal|Kumush|[[2022-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|Xanchjou 2023]]|aralash jamoa}}
{{musobaqa|[[Dzyudo boʻyicha Osiyo chempionati|Osiyo chempionati]]}}
{{medal|Oltin|[[Dzyudo 2022-yilgi Osiyo chempionatida|Nursulton 2022]]|52 kg}}
{{medal|Oltin|[[Dzyudo 2019-yilgi Osiyo chempionatida|Fujayra 2019]]|52 kg}}
{{medal|Kumush|[[Dzyudo 2021-yilgi Osiyo chempionatida|Bishkek 2021]]|52 kg}}
{{medal|Bronza|[[Dzyudo 2024-yilgi Osiyo chempionatida|Hong Kong 2024]]|52 kg}}
{{musobaqa|[[Dzyudo boʻyicha Katta dubulgʻa turniri|„Katta dubulgʻa“ turniri]]}}
{{medal|Oltin|[[Dzyudo boʻyicha 2024-yilgi Katta dubulgʻa turniri|Boku 2024]]|52 kg}}
{{medal|Oltin|[[Dzyudo boʻyicha 2023-yilgi Katta dubulgʻa turniri (Tbilisi)|Tbilisi 2023]]|52 kg}}
{{medal|Oltin|[[Dzyudo boʻyicha 2022-yilgi Katta dubulgʻa turniri (Boku)|Boku 2022]]|52 kg}}
{{medal|Oltin|[[Dzyudo boʻyicha 2022-yilgi Katta dubulgʻa turniri (Ulan-Bator)|Ulan-Bator 2022]]|52 kg}}
{{medal|Oltin|[[Dzyudo boʻyicha 2021-yilgi Katta dubulgʻa turniri|Antaliya 2021]]|52 kg}}
{{medal|Kumush|[[Dzyudo boʻyicha 2022-yilgi Katta dubulgʻa turniri|Abu Dabi 2022]]|52 kg}}
{{medal|Kumush|[[Dzyudo boʻyicha 2022-yilgi Katta dubulgʻa turniri (Analiya)|Antaliya 2022]]|52 kg}}
{{medal|Bronza|[[Dzyudo boʻyicha 2023-yilgi Katta dubulgʻa turniri|Ulan-Bator 2023]]|52 kg}}
{{musobaqa|[[Dzyudo boʻyicha Gran-Pri turniri|„Gran-Pri“ turniri]]}}
{{medal|Oltin|[[Dzyudo boʻyicha 2024-yilgi Gran-Pri turniri|Odivelas 2024]]|52 kg}}
{{medal|Kumush|[[Dzyudo boʻyicha 2016-yilgi Gran-Pri turniri|Toshkent 2016]]|52 kg}}
{{musobaqa|[[Dzyudo Butunjahon Yozgi Universiada oʻyinlarida|Butunjahon Yozgi Universiada oʻyinlari]]}}
{{medal|Bronza|[[Dzyudo 2019-yilgi Butunjahon Yozgi Universiadasida|Neapol 2019]]|52 kg}}
{{musobaqa|[[Butunjahon harbiy oʻyinlar]]}}
{{medal|Bronza|[[Dzyudo 2019-yilgi Butunjahon harbiy oʻyinlarida|Uxan 2019]]|52 kg}}
{{musobaqa|[[Islom birdamlik oʻyinlari]]}}
{{medal|Oltin|[[2021-yilgi Islom birdamlik o'yinlari|Koʻniya 2022]]|52 kg}}
}}
'''Diyora Baxtiyor qizi Keldiyorova''' (1998-yil 13-iyul, [[Juma (shahar)|Juma]], [[Pastdargʻom tumani]], [[Samarqand viloyati]], [[Oʻzbekiston]]) – oʻzbekistonlik [[Dzudo|dzyudochi]]. [[Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sportchi]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kun.uz/news/2023/08/25/bir-qator-sportchilar-unvon-va-ordenlar-bilan-taqdirlandi|title=Бир қатор спортчилар унвон ва орденлар билан тақдирланди}}&lt;/ref&gt;. 52 kg gacha vazn toifasida [[2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|XXXI Yozgi Olimpiada oʻyinlari ishtirokchisi]], ikki karra Osiyo chempioni, Yozgi Osiyo oʻyinlari chempioni, uch karra Jahon chempionati sovrindori. 2024-yil [[Fransiya]]ning [[Parij]] shahrida boʻlib oʻtgan Yozgi Olimpiada oʻyinlarida [[Dzyudo 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar 52 kg|Dyuzdo sport turining 52 kg vazn toifasida]] oltin medal sohibasi. [[Oʻzbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi]] [[katta leytenant]]i&lt;ref name=&quot;qalampir&quot;&gt;{{veb manbasi
 |url=https://qalampir.uz/news/diyera-keldiyerovaga-%D2%B3am-muddatidan-oldin-yangi-%D2%B3arbiy-unvon-berildi-106294
 |sarlavha=Диёра Келдиёровага ҳам муддатидан олдин янги ҳарбий унвон берилди
 |familiya=Komilov
 |ism=Asadbek
 |sana=30.08.2024
 |vebsayt=qalampir.uz
 |til=
 |qaralgan sana=01.09.2024
 |iqtibos=}}&lt;/ref&gt;.

== Hayoti ==
Diyora Keldiyorova [[1998|1998-yil]] [[13-iyul|13-iyulda]] [[Pastdargʻom tumani]], [[Juma (shahar)|Juma shahrida]] tugʻilgan&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://zarnews.uz/uz/post/osiyo-va-jahon-chempioni-pastdargomlik-dzyudochi-diyora-keldiyorova-turmush-chiqdi-endi-u-faoliyatini-tugatadimi |sarlavha=Osiyo va jahon chempioni, pastdarg‘omlik dzyudochi Diyora Keldiyorova turmushga chiqdi: Endi u faoliyatini tugatadimi? |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240728181257/https://zarnews.uz/uz/post/osiyo-va-jahon-chempioni-pastdargomlik-dzyudochi-diyora-keldiyorova-turmush-chiqdi-endi-u-faoliyatini-tugatadimi |arxivsana=2024-07-28 |sana=24.08.2022 |qaralgan sana=28.07.2024 |ish=zarnews.uz }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://olamsport.com/oz/news/diyora-keldiyorova-cportga-kirib-kelishimga-buvijonim-sababchi-bolganlar |sarlavha=Диёра Келдиёрова: Cпортга кириб келишимга бувижоним сабабчи бўлганлар |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729160409/https://olamsport.com/oz/news/diyora-keldiyorova-cportga-kirib-kelishimga-buvijonim-sababchi-bolganlar |arxivsana=2024-07-29 |sana=28.09.2020 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=olamsport.com }}&lt;/ref&gt;. Keldiyorovani ota-onasi [[Balet|baletga]] berishmoqchi boʻlgan&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;, ammo buvisi Gulsara Quvondiqova&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=http://marifat.uz/marifat/yangi/BUVISINING-QIZI-Qaysar-qiz.htm |sarlavha=Buvisining qizi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240802115949/http://marifat.uz/marifat/yangi/BUVISINING-QIZI-Qaysar-qiz.htm |arxivsana=2024-08-02 |sana=29.07.2024 |qaralgan sana=02.08.2024 |muallif=Husan Karvonali |ish=marifat.uz}}&lt;/ref&gt; tufayli dzyudo sportiga kirib kelgan&lt;ref name=&quot;:10&quot;&gt;{{YouTube|w-MXZn_c7-A|Meet Your Judoka - Diyora Keldiyorova (UZB)|logo=1}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://mudofaa.uz/24493/ |sarlavha=Kichik qishloqdan katta arenagacha bosib oʻtilgan mashaqqatli yoʻl |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729045650/https://mudofaa.uz/24493/ |arxivsana=2024-07-29 |sana=27.02.2023 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=mudofaa.uz |muallif=Sherzod Sharipov }}&lt;/ref&gt;. 6 yoshidan murabbiy Xurshida Xoliqova qoʻl ostida dzyudo bilan shugʻullana boshlagan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://www.judo.uz/newws/666 |sarlavha=Диёра Келдиёрова: Cпортга кириб келишимга бувижоним сабабчи бўлганлар |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729160412/https://www.judo.uz/newws/666 |arxivsana=2024-07-29 |sana=28.09.2020 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=judo.uz }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=http://marifat.uz/marifat/ruknlar/mvas/DIYORA-KELDIYOROVANING-BIRINCHI-MURABBIYI-XURSHIDA-XOLIQOVA-Diyorani-poytaxtga-yuborgim-kelmagan-lekin.htm |sarlavha=Diyora Keldiyorovaning birinchi murabbiyi Xurshida Xoliqova: Diyorani poytaxtga yuborgim kelmagan, lekin… |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240802115950/http://marifat.uz/marifat/ruknlar/mvas/DIYORA-KELDIYOROVANING-BIRINCHI-MURABBIYI-XURSHIDA-XOLIQOVA-Diyorani-poytaxtga-yuborgim-kelmagan-lekin.htm |arxivsana=2024-08-02 |sana=01.08.2024 |qaralgan sana=02.08.2024 |ish=marifat.uz |muallif=Fayoza Avlayeva }}&lt;/ref&gt;. Diyora Keldiyorova Pastdargʻom politexnika kasb-hunar kollejida&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;, soʻngra [[Samarqand davlat universiteti|Samarqand davlat universitetida]] tahsil olgan&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;.

=== Oilasi ===
Otasi Baxtiyor Mardonov Juma paxta tozalash zavodi ishchisi&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;, onasi Dilorom Sharipova&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; tumandagi 19-maktabgacha taʼlim muassasasi tarbiyachisi. Singlisi Gulniso, ukalari Quvondiqbek, Ogʻabek&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. Turmush oʻrtogʻi dzyudochi [[Azamat Matyoqubov]] ([[1996-yil]] [[19-aprel]])&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://judoinside.com/judoka/86133/Azamat_Matyakubov/judo-career |sarlavha=Azamat Matyakubov |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729035929/https://judoinside.com/judoka/86133/Azamat_Matyakubov/judo-career |arxivsana=2024-07-29 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=judoinside.com |til=ingliz tilida }}&lt;/ref&gt;. Ular 2022-yilda turmush qurishgan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://olamsport.com/oz/news/diyora-keldiyorova-kelinlik-libosida-foto |sarlavha=Diyora Keldiyorova kelinlik libosida |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729035929/https://olamsport.com/oz/news/diyora-keldiyorova-kelinlik-libosida-foto |arxivsana=2024-07-29 |sana=19.08.2022 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=olamsport.com }}&lt;/ref&gt;. 2025-yil 22-avgustda qiz farzandli boʻlishgan&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://vaqt.uz/2025/08/22/olimpiadachi-diyora-keldiyorova-ona-boldi/ |sarlavha=Олимпиадачи Диёра Келдиёрова она бўлди |sana=vaqt.uz |qaralgan sana=22.08.2025 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250822132514/https://vaqt.uz/2025/08/22/olimpiadachi-diyora-keldiyorova-ona-boldi/ |arxivsana=2025-08-22 |muallif=Ruxsora Jovliyeva }}&lt;/ref&gt;.

== Faoliyati ==
[[Fayl:Diyora Keldiyorova (UZB) 2024.jpg|thumb|270px
|Diyora Keldiyorova 2024-yilgi Jahon chempionatida|left]]
Diyora Keldiyorova 2010-yilda ilk marotaba Oʻzbekiston chempioni boʻlgan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. 2013-yilda Oʻzbekiston terma janoasiga qabul qilingan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://olympic.uz/oz/licensees/7238 |sarlavha=Diyora Keldiyorova |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729043639/https://olympic.uz/oz/licensees/7238 |arxivsana=2024-07-29 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=olympic.uz }}&lt;/ref&gt; va shu yilda [[Xitoy|Xitoyning]] [[Nankin]] shahrida boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi Osiyo oʻyinlarida 44 kg gacha vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritgan. 2016- va 2018-yillarda dzyudo boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi Osiyo chempionatida bronza medali sohibi boʻlgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ijf.org/athlete/17378/results?results_rank_group=cont_champ&amp;results_place=3|title=Diyora KELDIYOROVA / IJF.org|website=www.ijf.org|access-date=2021-08-15|archive-date=2021-08-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20210815131400/https://www.ijf.org/athlete/17378/results?results_rank_group=cont_champ&amp;results_place=3|deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

2018-yilda [[Indoneziya|Indoneziyaning]] [[Jakarta]] shahrida boʻlib oʻtgan [[2018-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|Yozgi Osiyo oʻyinlarida]] 48 kg gacha vazn toifasida ishtirok etib, ikkinchi davrada yaponiyalik Olimpiada sovrindori [[Ami Kondo|Ami Kondoga]] 10:0 hisobida magʻlub boʻlgan. Ami Kondo gʻolib sifatida finalga yetib borgach, Keldiyorova yana bahslarda qatnashib, koreyalik dzyudochi [[Jon Yu Sun|Jon Yu Sunga]] qarshi kuch sinashgan. 1:10 hisobida magʻlub boʻlgach, turnirdagi ishtirokini yakunlaydi&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://id.asiangames2018.id/imgml/image/upload/coq7gp3nnbmyinisyknu.pdf |title=Wayback Machine |website=web.archive.org |date=2018-08-12 |access-date=2021-08-15 |archive-date=2018-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180812213031/https://id.asiangames2018.id/imgml/image/upload/coq7gp3nnbmyinisyknu.pdf |deadlink=yes}}&lt;/ref&gt;.

2019-yilda [[Birlashgan Arab Amirliklari|BAAning]] [[Fujayra]] shahrida oʻtkazilgan dzyudo boʻyicha Osiyo chempionatida 52 kg gacha boʻlgan vazn toifasida turnir finaliga qadar yetib kelgan. Finalda moʻgʻulistonlik dzyudochi [[Lkhagvasurengiin Sosorbaram|Lkhagvasurengiin Sosorbaramni]] magʻlubiyatga uchratib, oltin medalni qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.judoinside.com/event/14167/2019_Asian_Pacific_Championships_Fujairah/judo-results |title=JudoInside - Asian Pacific Championships Fujairah Event |website=www.judoinside.com |access-date=2021-08-15 |archive-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815121011/https://www.judoinside.com/event/14167/2019_Asian_Pacific_Championships_Fujairah/judo-results |deadlink=no}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |lang=ru |url=http://stv.uz/news/newsamar/10534-diera-keldierova-iz-samarkanda-zavoevala-zoloto.html |title=Диёра Келдиёрова из Самарканда завоевала «золото» |website=Телерадиокомпания СТВ |access-date=2021-08-15 |archive-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815131402/http://stv.uz/news/newsamar/10534-diera-keldierova-iz-samarkanda-zavoevala-zoloto.html |deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, Italiyaning Neapol shahrida boʻlib oʻtgan yozgi Universiadada 52 kg vazn toifasida bronza medali sohibi boʻlgan&lt;ref&gt;{{Cite web |lang=en-US |url=https://www.universiade2019napoli.it/judo-2/ |title=[:it]Judo[:en]JUDO[:] |website=Napoli 2019 |access-date=2021-08-15 |archive-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815131403/https://www.universiade2019napoli.it/judo-2/ |deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Xitoyning Uxan shahrida boʻlib oʻtgan butunjahon harbiy oʻyinlarida bronza medaliga ega chiqqan.

Diyora Keldiyorova 2021-yilda Turkiyaning [[Antaliya]] shahrida dzyudo boʻyicha „Katta dubulgʻa“ turkumiga kiruvchi turnir finalida ispaniyalik [[Estrella Lopes|Estrella Lopesni]] magʻlub etgan. Ushbu gʻalaba tufayli Diyora Keldiyorova dzyudo boʻyicha „Katta dubulgʻa“ turkumiga kiruvchi turnirda oltin medalni qoʻlga kiritgan birinchi oʻzbek qiziga aylangan&lt;ref&gt;{{Cite web |lang=ru |url=https://uznews.uz/ru/article/30203/ |title=Диёра Келдиёрова стала первой девушкой из Узбекистана, завоевавшей золото «Большого Шлема» по дзюдо |website=uznews.uz |access-date=2021-08-15 |archive-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815131402/https://uznews.uz/ru/article/30203/ |deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

Qirgʻizistonning [[Bishkek]] shahrida dzyudo boʻyicha oʻtkazilgan Osiyo chempionatida 52 kg gacha boʻlgan vazn toifasida finalda koreyalik dzyudochi [[Park Da-Sol|Park Da-Solga]] yutqazib qoʻygan va kumush medalni qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.ijf.org/competition/2235 |title=Asia-Oceania Senior Championships 2021 / IJF.org |website=www.ijf.org |access-date=2021-08-15 |archive-date=2021-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210709182617/https://www.ijf.org/competition/2235 |deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. 2021-yil iyul oyida Vengriyaning [[Budapesht]] shahrida dzyudo boʻyicha boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida Keldiyorova jamoaviy chempionatda bronza medalini qoʻlga kiritgan. 52 kg gacha vazn toifasida bronza uchun kurashda [[Isroil|isroillik]] dzyudochi [[Gefen Primo|Gefen Primoga]] 10:0 hisobida yutqazgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://78884ca60822a34fb0e6-082b8fd5551e97bc65e327988b444396.ssl.cf3.rackcdn.com/up/2021/05/WJC_Hungary_2021_version_20_Ma-1621521232.pdf |title=Архивированная копия |access-date=2021-08-15 |archive-date=2021-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023195245/https://78884ca60822a34fb0e6-082b8fd5551e97bc65e327988b444396.ssl.cf3.rackcdn.com/up/2021/05/WJC_Hungary_2021_version_20_Ma-1621521232.pdf |deadlink=no}}&lt;/ref&gt;. Tokiodagi [[2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|Yozgi Olimpiada oʻyinlarida]] Keldiyorova birinchi raundda [[Mongoliya|moʻgʻulistonlik]] dzyudochi Lkhagvasuren Sosorbaramga imkoniyatni boy bergan&lt;ref&gt;{{Cite web |lang=ru |url=https://repost.uz/vsyo-ravno-gordimsya |title=Диёра Келдиёрова проиграла в первой схватке на Олимпийских играх |website=Repost |access-date=2021-08-15 |archive-date=2021-08-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210815131400/https://repost.uz/vsyo-ravno-gordimsya |deadlink=no}}&lt;/ref&gt;.

2023-yilning may oyida [[Qatar]] poytaxtida boʻlib oʻtgan Jahon chempionatida 52 kg gacha boʻlgan vazn toifasida oʻzbekistonlik dzyudochi finalda yaponiyalik sportchi Uta Abega yutqazib, kumush medalni qoʻlga kiritgan. 2024-yilning aprel oyida dzyudo boʻyicha Osiyo chempionatida Diyora Keldiyorova bronza medali uchun kurashda [[Koreya Respublikasi|janubiy koreyalik]] Yerin Jungni yengib, bronza medaliga sazovor boʻlgan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://sports/news/view/diyora-keldiyorova-zavoevala-bronzovuyu-medal-chempionata-azii-20-04-2024 |title=Диёра Келдиёрова завоевала бронзовую медаль чемпионата Азии |lang=uz |last=2024-04-20 17:45:00 |website=sports.uz |date=2024-04-20 |access-date=2024-05-21 }}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;. 2024-yilning 20-may kuni Birlashgan Arab Amirliklarida boʻlib oʻtgan Olimpiada oʻyinlari oldidan Jahon chempionatida Diyora finalda italiyalik sportchi [[Odette Giuffrida|Odetta Giuffridaga]] imkoniyatni boy berib, kumush medalga ega chiqdi&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gazeta.uz/ru/2024/05/20/judo/ |title=Диёра Келдиёрова стала двукратной серебряной медалисткой ЧМ |lang=ru |website=Газета.uz |access-date=2024-05-21}}&lt;/ref&gt;.
=== Parij 2024 ===
Diyora Keldiyorova 2024-yilning 28-iyul kuni Parijdagi [[2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|Yozgi Olimpiada oʻyinlarida]] 1/16 finalda [[ippon]] bahosi bilan (10:1) yaponiyalik [[Uta Abe|Uta Abeni]] magʻlub etdi. Finalda Keldiyorova [[Kosovo|kosovolik]] sportchi [[Distriya Krasnichi|Distriya Krasnichini]] magʻlub etib, Olimpiya chempioni boʻldi&lt;ref&gt;[https://olympics.com/en/paris-2024/results/judo/women--52-kg/fnl-000100-- KELDIYOROVA Diyora vs KRASNIQI Distria Results]&lt;/ref&gt;.

Diyora Keldiyorova [[Dzyudo 2023-yilgi Jahon chempionatida|ayollar oʻrtasida dzyudo boʻyicha jahon chempionatida]] kumush medal&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/news/2023/05/09/diyora-keldiyorova-ozbekiston-tarixida-jchda-medal-qolga-kiritgan-ilk-ayol-dzyudochi |sarlavha=Diyora Keldiyorova - O‘zbekiston tarixida JChda medal qo‘lga kiritgan ilk ayol dzyudochi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729043646/https://kun.uz/news/2023/05/09/diyora-keldiyorova-ozbekiston-tarixida-jchda-medal-qolga-kiritgan-ilk-ayol-dzyudochi |arxivsana=2024-07-29 |sana=09.05.2023 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=kun.uz }}&lt;/ref&gt; hamda [[Dzyudo 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida – ayollar 52 kg|yozgi olimipada oʻyinlarida]] oltin medalni qoʻlga kiritgan ilk oʻzbekistonlik ayol&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/news/2024/07/28/diyora-keldiyorova-olimpiada-chempioni |sarlavha=Diyora Keldiyorova Olimpiada chempioni! |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240728235747/https://kun.uz/news/2024/07/28/diyora-keldiyorova-olimpiada-chempioni |arxivsana=2024-07-28 |sana=28.07.2024 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=kun.uz }}&lt;/ref&gt; hisoblanadi.

Diyora Keldiyorova 2024-yilda Oʻzbekiston Raspublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy himoya milliy agentligining Gender tengsizligi va bolalarga nisbatan zoʻravonlikka qarshi kurashish boʻyicha maxsus vakil etib tayinlandi&lt;ref&gt;{{veb manbasi |title=Диёра Келдиёрова масъулиятли лавозимга тайинланди |url=https://olamsport.com/uz/m/news/diyora-keldiyorova-masuliyatli-lavozimga-tayinlandi |website=olamsport.com |accessdate=29-avgust 2024-yil}}&lt;/ref&gt;.

[[Fayl:Judo at the 2024 Summer Olympics - Women's 52 kg awarding ceremony 01.jpg|thumb|265x265px|Diyora Parij 2024da oltin medal bilan taqdirlanish jarayoni.|left]]
== Unvon va mukofotlari ==
Diyora Keldiyorova quyidagi unvon va mukofotlar bilan taqdirlangan:
* [[Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sportchi]] faxriy unvoni (2023)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://president.uz/oz/lists/view/6617 |sarlavha=O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining „O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz ikki yilligi munosabati bilan yuqori natijalarga erishgan sportchi va murabbiylardan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risidagi“ farmoni |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729231449/https://president.uz/oz/lists/view/6617 |arxivsana=2024-07-29 |sana=25.08.2023 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=prezident.uz }}&lt;/ref&gt;;
* [[Leytenant]] harbiy unvoni (2022)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://qalampir.uz/uz/news/davlat-bobonov-va-diyera-keldiyerova-navbatdagi-%D2%B3arbiy-unvon-bilan-tak-dirlandi-73295 |sarlavha=Davlat Bobonov va Diyora Keldiyorova navbatdagi harbiy unvon bilan taqdirlandi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729090842/https://qalampir.uz/uz/news/davlat-bobonov-va-diyera-keldiyerova-navbatdagi-%D2%B3arbiy-unvon-bilan-tak-dirlandi-73295 |arxivsana=2024-07-29 |sana=05.12.2022 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=qalampir.uz }}&lt;/ref&gt;;
* [[Kelajak bunyodkori medali]] (2021)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/news/2021/08/13/sportchi-va-murabbiylarga-davlat-mukofotlari-topshirildi |sarlavha=Sportchi va murabbiylarga davlat mukofotlari topshirildi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729042737/https://kun.uz/news/2021/08/13/sportchi-va-murabbiylarga-davlat-mukofotlari-topshirildi |arxivsana=2024-07-29 |sana=13.08.2021 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=kun.uz }}&lt;/ref&gt;;
* [[Zulfiya nomidagi davlat mukofoti]] (2016)&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/news/2016/03/06/14-nafar-qiz-zulfiya-nomidagi-davlat-mukofoti-bilan-taqdirlandi |sarlavha=14 nafar qiz Zulfiya nomidagi Davlat mukofoti bilan taqdirlandi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729042735/https://kun.uz/news/2016/03/06/14-nafar-qiz-zulfiya-nomidagi-davlat-mukofoti-bilan-taqdirlandi |arxivsana=2024-07-29 |sana=06.03.2016 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=kun.uz }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Veb manbasi |url=https://samarkand.uz/about_region/zulfiya-nomidagi-davlat-mukofoti-sovrindorlari |sarlavha=Samarqand viloyatidan Zulfiya nomidagi davlat mukofoti sovrindorlari toʻgʻrisida maʼlumot |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240729042736/https://samarkand.uz/about_region/zulfiya-nomidagi-davlat-mukofoti-sovrindorlari |arxivsana=2024-07-29 |sana=20.10.2023 |qaralgan sana=29.07.2024 |ish=samarkand.uz }}&lt;/ref&gt;.
* „[[Oʻzbekiston iftixori]]“ faxriy unvoni (2024)&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://daryo.uz/k/2024/08/23/diyora-keldiyorovadan-ulugbek-rashitovgacha-olimpiya-oyinlarida-ishtirok-etgan-bir-guruh-sportchi-va-murabbiylar-mukofotlandi|title=Диёра Келдиёровадан Улуғбек Рашитовгача: Олимпия ўйинларида иштирок этган бир гуруҳ спортчи ва мураббийлар мукофотланди|publisher=[[Daryo.uz]]}}&lt;/ref&gt;.
* Katta leytenant harbiy unvoni (2024-yil)&lt;ref name=&quot;yangiliklar&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Diyora Keldiyorova muddatidan oldin katta leytenant bo‘ldi, Ulug‘bek Rashitov va Svetlana Osipovaga ham ilk ofitserlik unvonlari berildi |url=https://kun.uz/47331285 |website=kun.uz |accessdate=30-avgust 2024-yil}}&lt;/ref&gt;
* Toʻmaris koʻkrak nishoni (2024-yil)&lt;ref name=&quot;yangiliklar&quot;/&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
* [https://www.ijf.org/judoka/17378 Diyora Keldiyorova] [[Xalqaro dzyudo federatsiyasi]] saytida
* [https://www.judoinside.com/judoka/55574/Diyora_Keldiyorova/judo-career Diyora Keldiyorova] JudoInside.com saytida
* [https://www.alljudo.net/judoka-46751.html Diyora Keldiyorova] AllJudo.net saytida
* [https://olympics.com/en/athletes/diyora-keldiyorova Diyora Keldiyorova] [[Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi|Olympics.com]] saytida
* [https://www.olympedia.org/athletes/147521 Diyora Keldiyorova] Olympedia saytida
* [https://www.the-sports.org/t-spf409138.html Diyora Keldiyorova] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20241127090443/https://www.the-sports.org/t-spf409138.html |date=2024-11-27 }} The-Sports.org saytida
* {{Instagram | id= diyora_keldiyorova | name= Diyora Keldiyorova }}
{{DEFAULTSORT:Keldiyorova, Diyora}}
{{Dzyudo boʻyicha ayollar 52 kg vazn toifasida Olimpiada chempionlari}}
{{Oʻzbekiston iftixori}}

[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar]]
[[Turkum:2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlaridagi dzyudochilar]]
[[Turkum:2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida medal sohiblari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik ayol dzyudochilar]]
[[Turkum:Oʻzbekistonning Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgan dzyudochilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonning Olimpiada oʻyinlarida oltin medali olgan sportchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston uchun Osiyo oʻyinlari kumush medali sohiblari]]
[[Turkum:Dzyudo boʻyicha Osiyo oʻyinlari sovrindorlari]]
[[Turkum:2022-yilgi Osiyo oʻyinlarida medal sohiblari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonning FISU Jahon Universiadasida bronza medali olgan sportchilari]]
[[Turkum:21-asrda Oʻzbekiston ayol sportchilari]]
[[Turkum:Dzyudo boʻyicha Yozgi Jahon Universiada oʻyinlari sovrindorlari]]
[[Turkum:2018-yilgi Osiyo oʻyinlaridagi dzyudochilar]]
[[Turkum:2022-yilgi Osiyo oʻyinlaridagi dzyudochilar]]
[[Turkum:2019-yilgi yozgi Universiada oʻyinlari sovrindorlari]]
[[Turkum:Dzyudo boʻyicha Islom birdamlik oʻyinlari sovrindorlari]]
[[Turkum:2021-yilgi Islom birdamlik oʻyinlarida medal sohiblari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonning Islom birdamlik oʻyinlarida oltin medali olgan sportchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonning Butunjahon harbiy oʻyinlarida bronza medali olgan sportchilari]]
[[Turkum:Dzyudo boʻyicha Butunjahon harbiy oʻyinlari sovrindorlari]]
[[Turkum:Samarqand davlat universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Dzyudo boʻyicha Oʻzbekiston chempionlari]]
[[Turkum:Dzyudo boʻyicha Osiyo oʻyinlari chempionlari]]
[[Turkum:Dzyudo boʻyicha Olimpiada chempionlari]]
[[Turkum:2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari chempionlari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sportchilar]]
[[Turkum:Kelajak bunyodkori medali sohiblari]]
[[Turkum:Zulfiya nomidagi davlat mukofoti sohiblari]]</text>
      <sha1>bb5zins2k8j11e2g3xsdyf7n12oxosc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muxiddin Kalonov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1241007</id>
    <revision>
      <id>6314167</id>
      <parentid>6295965</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:37:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56455-23</username>
        <id>318845</id>
      </contributor>
      <comment>viloyat to'g'irlandi</comment>
      <origin>6314167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10131" sha1="7ll9eeykabyn2pg2w53bkklilk1k2vo" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | asl oti              = Kalonov Muxiddin Baxriddinovich
 | tasvir               = Muxiddin kalonov.jpg
 | tasvir_eni           = 300
 | izoh                 = Muxiddin Kalonov
 | tavallud_sanasi      = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1977|6|11}}
 | tavallud_joyi        = {{TavalludJoyi|Nurota tumani}}, [[Navoiy viloyati]], [[OʻzSSR]]
 | fuqaroligi           = {{UZB}}
 | kasbi                = Iqtisodchi
 | partiyasi            = [[Oʻzbekiston Ekologik partiyasi]] &lt;br&gt; Navoiy shahar xalq deputatlari kengashi deputati
 | unvoni               = Iqtisodiyot fanlari doktori, professor
}}
'''Kalonov Muxiddin Baxriddinovich''' (1977-yil 11-iyul [[Nurota tumani]], [[Navoiy viloyati]]) — iqtisodiyot fanlari doktori, professor, [[Navoiy davlat pedagogika instituti|Navoiy davlat universiteti]] rektori&lt;ref&gt;{{yangiliklar manbasi |title=Navoiy davlat pedagogika institutiga yangi rektor tayinlandi |url=https://daryo.uz/2024/06/24/rektor-almashgani |accessdate=13-aprel 2025-yil |publisher=Daryo.uz |date=06/24/2024}}&lt;/ref&gt;. [[Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi]] aʼzosi, [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senati]] hamda [[Oʻzbekiston Respublikasi Korrupsiyaga qarshi kurashish agentligi]]ning doimiy maslahatchisi va eksperti. 2002–2018-yillarda „Avtodaryotrans-ilm“ Respublika Davlat ilmiy metodik markazida, avval ilmiy xodim, so‘ng iqtisodiy va moliyaviy masalalar boʻyicha bosh direktor oʻrinbosari, keyinchalik bosh direktor lavozimlarida faoliyat olib borgan. 2018–2020-yillarda [[Oʻzbekiston Respublikasi Transport vazirligi]] Avtomobil transporti kadrlari malakasini oshirish va qayta tayyorlash institutining bosh direktori, [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] „Buxgalteriya hisobi“ kafedrasi professori, „Biznes boshqaruvi va logistika“ kafedrasi mudiri, „Oʻzbekiston iqtisodiyotini rivojlantirishning ilmiy asoslari va muammolari“ ilmiy-tadqiqot markazi direktori, 2020–2024-yillarda esa Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti prorektori.

== Umumiy maʼlumotlar ==
Muxiddin Kalonov 1977-yilda [[Samarqand viloyati]]ning [[Nurota tumani]]da (hozirgi [[Navoiy viloyati]]) ziyolilar oilasida tugʻilgan. Millati oʻzbek. Umumiy ish staji 29 yil, ilmiy va pedagogik staji 22 yil, [[Oʻzbekiston Ekologik partiyasi]] aʼzosi. 2000-yilda [[Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti]]ni imtiyozli tugatib, oʻqish bilan bir qatorda „Iqtisod va hisobot“ ilmiy jurnali musahhihi (1996–1997), „PressTIJ“ jurnali texnik muharriri (1997–1998). „Alp-Farzin“ firmasi bosh buxgalteri (1998–1999), „Fidokor“ gazetasi tahririyati bosh buxgalteri (1999–2002), „Avtodaryotrans-ilm“ Davlat ilmiy metodik Markazida, avval ilmiy xodim, so‘ng iqtisodiy va moliyaviy masalalar boʻyicha bosh direktor oʻrinbosari, keyinchalik bosh direktor (2002–2018) lavozimlarida ishlagan.
Kalonov 2006-yilda [[O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat va jamiyat qurilishi akademiyasi]], [[Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi|Oliy biznes maktabi]], Korporativ boshqaruv markazini, 2012-yilda [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]ning tashqi iqtisodiy faoliyat hisobi va tahlili boʻyicha magistraturani tamomlagan. 2021-yilda [[Biznes va tadbirkorlik oliy maktabi]]da hamda 2023-yilda [[Oksford universiteti]] (post doctoral researcher) oliy kursida oʻqigan.
Keyinchalik [[TDIU]] mustaqil tadqiqotchisi sifatida transport logistikasi sohasining buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditi yoʻnalishida Respublikamizda hamda Xitoy Xalq Respublikasining [[Pekin universiteti]]da (QS TOP-12), [[Rossiya Federatsiyasi]]ning Sankt-Peterburg iqtisodiyot universitetida (BR TOP-150) ilmiy amaliy malaka oshirgan. 2017-yilda iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktorlik, 2019-yilda esa fan doktorlik ilmiy ishlarini himoya qilgan&lt;ref name=&quot;oak&quot;&gt;{{veb manbasi |title=Калонов Мухиддин Бахритдиновичнинг фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон |url=https://oak.uz/pages/3315 |website=OAK |publisher=O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi |accessdate=13-aprel 2025-yil}}&lt;/ref&gt;. Professor ilmiy unvoniga ega.
== Ilmiy va pedagogik faoliyati ==
2019-yil yangilangan Toshkent avtovokzalini raqamlashtirish va ilmiy texnik loyihasi doirasida hukumat miqyosida taqdimot oʻtkazgan. U „Logistika va Iqtisodiyot“ ilmiy elektron, innovasion, iqtisodiy, texnik jurnali tahrir kengashi raisi hamda taʼsischisi, [[Oliy attestatsiya komissiyasi]] (OAK) tarkibiga kiruvchi bir nechta ilmiy jurnallarning tahrir kengashi aʼzosi. Oʻzbekistonda avtomobil transporti kadrlari malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash instituti rahbari sifatida faoliyat yuritgan va 2018-yilda Oʻzbekistonda birinchilardan boʻlib masofaviy malaka oshirish platformasini yaratib, [[aprobatsiya]]dan oʻtkazgan. „Avtomobil transporti korxonalarida buxgalteriya hisobini tashkil etish“ kitobining muallifi. TDIU huzuridagi Markazda faoliyat yuritib kelayotgan „Think Tank“ tahliliy ilmiy strategiya, iqtisodiy texnologiya, ekonometrik modellashtirish, hududlarni iqtisodiy tahlili kabi mavzular boʻyicha tadqiqot va targʻibot ishlarini olib boruvchi klubi asoschisi.
Oxirgi 3 yilda „Ready4Trade Central Asia“ xalqaro loyihasiga, shuningdek, 1 ta fundamental (Oʻzbekistonda moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari metodologiyasi), 2 ta amaliy va 1 ta innovatsion loyihalarga rahbarlik qilgan. 2023-yilda Xorazm viloyati [[Urganch davlat universiteti]] huzurida „Mintaqaviy laboratoriya“ tashkil qilgan.
== Ilmiy ishlari va maqolalari ==
Kalonov Muxiddin Baxriddinovich transport logistikasi sohasi, buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditiga doir ''200 dan ortiq ilmiy ishlar'' muallifi hisoblanadi. ''2 ta monografiya'', ''30 dan ortiq oʻquv qoʻllanma'' va ''darsliklari'' bir qancha xalqaro nashriyotlarda nashr qilingan boʻlib, „Introduction to Taxation and Accounting“, „Accounting“, „Accounting and Auditing“, „Financial Accounting“ hamda „Management Accounting“ nomli darslik va oʻquv qoʻllanmalari chop etilgan.

* 2025-yilda O‘zbekiston milliy axborot agentligi (Uza) saytida „Sunʼiy intellekt – taraqqiyotning strategik drayveri“ nomli maqolasi chop etilgan&lt;ref&gt;{{veb manbasi |url=https://uza.uz/uz/posts/suniy-intellekt-taraqqiyotning-strategik-drayveri_797571 |title=Sun'iy intellekt – taraqqiyotning strategik drayveri |publisher=ЎзА |date=2025-12-18 |accessdate=2025-12-22}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://www.youtube.com/watch?v=LTLSadaFbCk&amp;pp=ygUQbXVoaWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3D Oksfordda tajriba almashayotgan oʻzbek professori Mukhiddin Kalonov bilan suhbat]
* [https://www.youtube.com/watch?v=0IfOU7yaKgk&amp;pp=ygUQbXVoaWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3D Studiya 24 | Muxiddin Kalonov – Iqtisodiyot fanlari doktori, professor bilan suhbat]
*[https://www.youtube.com/watch?v=6jXW2bWQsO8&amp;pp=ygUQbXV4aWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3D Studiya 24 | Muxiddin Kalonov - TDIU prorektori, iqtisod fanlari doktori, professor bilan suhbat]
*[https://www.youtube.com/@cedruz Tashqi qarz | Muhiddin Kalonov - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti prorektori bilan suhbat]
*[https://www.youtube.com/@cedruz Yangi taraqqiyot davri]
*[https://www.youtube.com/@cedruz Suv resurslaridan foydalanish xususida]
*[https://www.youtube.com/watch?v=_hCfZm316ns&amp;t=460s&amp;pp=ygUQbXV4aWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3D Studiya 24 | Muxiddin Kalonov - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti prorektori bilan suhbat]
*[https://www.youtube.com/@cedruz Studiya 24 | TDIU prorektori professor Muhiddin Kalonov bilan suhbat (2-qism)]
*[https://www.youtube.com/@cedruz O'zbekiston Singapurdan nimalarni o'rganishi kerak]
*[https://www.youtube.com/watch?v=QBIDVwzdJic&amp;t=77s&amp;pp=ygUQbXV4aWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3D Jahon savdo tashkilotiga a'zolik]
*[https://www.youtube.com/watch?v=AU4pZXkaabM&amp;t=60s&amp;pp=ygUQbXV4aWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3D Intervyu 24 | Muhiddin Kalonov - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti prorektori]
*[https://www.youtube.com/watch?v=_6DXFr3YqFk&amp;t=993s&amp;pp=ygUQbXV4aWRkaW4ga2Fsb25vdtIHCQmNCQGHKiGM7w%3D%3D «O'zbekiston -2030» strategiyasi | Muxiddin Kalonov - TDIU prorektori bilan suhbat]
* [https://www.youtube.com/watch?v=piiBzPxKxNg&amp;pp=ygUQbXVoaWRkaW4ga2Fsb25vdtIHCQm_AIO1pN6f1A%3D%3D Muhiddin Kalonov – Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti prorektori bilan suhbat]
* [https://www.youtube.com/watch?v=UJVS5fhc54I&amp;pp=ygUQbXVoaWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3D Muhiddin Kalonov ShHT sammiti 2022]
*[https://www.youtube.com/watch?v=hgd3dwnrR9Q&amp;pp=ygUQbXV4aWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3D Studiya 24| Ta'lim sohasidagi islohotlar]
*[https://www.youtube.com/watch?v=7GCU3-H5Dlw&amp;t=10s&amp;pp=ygUQbXV4aWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3 TDIU da o‘tkazilgan &quot;Global va milliy iqtisodiyot trendlari: I TDIU taraqqiyot strategiyasi forumi&quot;]
*[https://www.youtube.com/watch?v=rNjKRvJIGCI&amp;pp=ygUQbXV4aWRkaW4ga2Fsb25vdtIHCQmNCQGHKiGM7w%3D%3D Oʼzbekiston Respublikasi referendumi 2023 | Davlat byudjeti ochiqligi va shaffofligi]
* [https://www.youtube.com/watch?v=qglPZUz1HDc&amp;pp=ygUQbXVoaWRkaW4ga2Fsb25vdg%3D%3D Tovar moddiy zahiralari hisobi. Maʼruzachi Muhiddin Kalonov i.f.d Professor]
* [https://www.economy.gov.ru/material/news/rossiya_i_uzbekistan_otkryvayut_ekspertnyy_centr_strategicheskih_iniciativ.html Rossiya i Uzbekistan otkrivayut Ekspertniy sentr strategicheskix initsiativ]
* https://tfi.uz/ru/doc-page/kalonov-muhiddin {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20250402070005/https://tfi.uz/ru/doc-page/kalonov-muhiddin |date=2025-04-02 }}

{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik iqtisodchilar]]
[[Turkum:Iqtisodiyot fanlari doktorlari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston professorlari]]
[[Turkum:Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari]]
[[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti oʻqituvchilari]]</text>
      <sha1>7ll9eeykabyn2pg2w53bkklilk1k2vo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Narita xalqaro aeroporti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1244080</id>
    <revision>
      <id>6313807</id>
      <parentid>6311564</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:13:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ichki havola</comment>
      <origin>6313807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114671" sha1="b2iztqwvyi5khqs5e81uwrd99eoj7k2" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name                = Narita xalqaro aeroporti
| nativename-a        = 成田国際空港
| nativename-r        = {{nobold|{{transliteration|ja|Narita Kokusai Kūkō}}}}
| image =
| image-width = 210
| image2 = Narita International Air Port (cropped).jpg
| image2-width = 250
| caption2 = Aerial view of NRT in 2008
| IATA = NRT
| ICAO = RJAA
| WMO = 47686
| type = Fuqarolik
| owner-oper = Narita International Airport Corporation (NAA)
| city-served = Katta Tokio
| location = Narita, Chiba prefekturasi, [[Yaponiya]]
| opened = {{start date and age|1978|05|20}}
| hub = {{ubl|class=nowrap
  | All Nippon Airways
  | FedEx Express
  | Japan Airlines
  | Nippon Cargo Airlines
  | Polar Air Cargo}}
| operating_base      = {{ubl|class=nowrap
  | Air Japan
  | Jetstar Japan
  | Peach Aviation
  | Spring Airlines Japan
  | Zipair Tokyo}}
| elevation-f         = 135
| elevation-m         = 41
| metric-elev         = yes
| coordinates         = {{coord|35|45|55|N|140|23|08|E|region:JP-12|display=inline,title}}
|latd=35|latm=45|lats=55|latNS=N|longd=140|longm=23|longs=08|longEW=E
| website = {{URL|www.narita-airport.jp/en}}
| pushpin_map = Yaponiya
| pushpin_label = '''NRT'''/RJAA
| pushpin_map_caption = Aeroportning Yaponiya xaritasidagi joylashuvi
| mapframe = yes
| mapframe-wikidata = yes
| mapframe-zoom = 11
| r1-number = 16R/34L
| r1-length-f = 13,123
| r1-length-m = 4,000
| r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]]
| r2-number = 16L/34R
| r2-length-f = 8,202
| r2-length-m = 2,500
| r2-surface = Asfalt
| r3-number = C uchish-qoʻnish yoʻlagi
| r3-length-f =
| r3-length-m =
| r3-surface = Rejalashtirilgan
| metric-rwy = yes
| stat1-header = Yoʻlovchilar soni
| stat1-data = 39 807 651
| stat2-header = Yuk (metr tonna)
| stat2-data = 1 945 795
| stat3-header = Parvozlar soni
| stat3-data = 242 071
| stat-year = 2024
| footnotes = Manba: Narita International Airport Corporation&lt;ref name=&quot;nrt_2022&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.narita-airport.jp/en/company/airport-operation/operation/ |website=naa.jp |language=en |title=Traffic Statistics |publisher=Narita International Airport Corporation |date=February 2025 |access-date=February 19, 2025}}&lt;/ref&gt;
}}
{{Nixongo|'''Narita xalqaro aeroporti'''|成田国際空港|Narita Kokusai Kūkō}} {{airport codes|NRT|RJAA}}, '''Tokio—Narita xalqaro aeroporti''' yoki '''Narita aeroporti''', dastlabki nomi {{Nihongo|'''Yangi Tokio xalqaro aeroporti'''|新東京国際空港|Shin Tōkyō Kokusai Kūkō}} – [[Yaponiya]] poytaxti [[Tokio]] aglomeratsiyasiga xizmat koʻrsatuvchi ikki xalqaro aeroportdan biri, ikkinchisi esa [[Haneda aeroporti]]dir. Aeroport Chiba prefekturasining Narita shahrida, markaziy Tokiodan {{convert|60|km|mi|abbr=on}} sharqda joylashgan&lt;ref&gt;{{cite web|title=Location|url=http://www.naa.jp/en/airport/location.html|publisher=Narita International Airport Corporation|access-date=15 May 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202100214/http://www.naa.jp/en/airport/location.html|archive-date=2 December 2014}}&lt;/ref&gt;. Ushbu obyekt 2019-yil iyul oyidan boshlab 1 137 [[gektar]] (2 810 [[akr]]) maydonni egallagan va deyarli 2 300 gektarga (5 700 akr) kengaytirish ishlari olib borilmoqda&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.naa.jp//en/airport/layout.html|title=Layout, Main Facilities at Narita Airport|website=naa.jp|accessdate=October 16, 2023|arxivsana=2023-11-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231110190058/https://www.naa.jp/en/airport/layout.html}}&lt;/ref&gt;.

Narita aeroporti konsepsiyasi juda bahsli boʻlgan va hozirgi kungacha ayniqsa mahalliy aholi orasida bu holat davom etmoqda. Bu Sanrizuka kurashlariga olib kelgan, hukumatning hududdagi aksariyat aholini xabardor qilmasdan aeroport qurish qarori va shu jarayonda ularning yerlarini tortib olganiga bogʻliq. Hatto aeroport yakunda qurib bitkazilganidan keyin ham, u samolyotlarning harakatlanishiga turli shovqinga oid cheklovlar asosida boshqarilmoqda, sababi yaqin atrofda turar-joylar mavjud, jumladan, uchish-qoʻnish yoʻlaklari oraligʻida joylashgan bir fermer xoʻjaligi bor&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Craft |first1=Lucy |last2=Novak |first2=Analisa |date=2023-08-22 |title=Japanese farmer has fought for decades to stay on his ancestral land in the middle of Narita airport - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/narita-airport-farm-takao-shito-farmer-vows-protect-ancestral-land-japan/ |access-date=2024-04-02 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}&lt;/ref&gt;. Natijada, atrof-muhitdagi shovqin ifloslanishini kamaytirish maqsadida aeroport har kuni soat 00:00 (12:00 tunda) dan 06:00 (6:00 ertalab) gacha yopilishi shart&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.acoustics.asn.au/conference_proceedings/INTERNOISE2014/papers/p242.pdf|title=Relaxations of operating restrictions on Noise and resident's reaction at Narita International Airport|publisher=Saburo Ogata ([[Narita International Airport Corporation]]), Naoaki Shinohara (Narita International Airport Promotion Foundation)|access-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413092953/http://www.acoustics.asn.au/conference_proceedings/INTERNOISE2014/papers/p242.pdf|archive-date=2019-04-13|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

Narita xalqaro yoʻlovchi va xalqaro yuk tashish hajmi boʻyicha Yaponiyadagi eng gavjum aeroport hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|title=Narita International Airport|url=http://www.mlit.go.jp/koku/15_hf_000032.html|publisher=Japan Civil Aviation Bureau|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20091230102938/http://www.mlit.go.jp/koku/15_hf_000032.html|archive-date=30 December 2009|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. 2018-yilda Narita 33,4 million xalqaro yoʻlovchiga va 2,2 million tonna xalqaro yukka xizmat koʻrsatgan&lt;ref name=&quot;mlit_h30&quot;&gt;{{cite web|title=平成30年（暦年）空港別順位表|url=http://www.mlit.go.jp/koku/15_bf_000185.html|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism|access-date=23 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430001040/http://www.mlit.go.jp/koku/15_bf_000185.html|archive-date=30 April 2020|language=ja|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. 2018-yilda Narita samolyot harakatlari soni boʻyicha (Tokiodagi Haneda aeroportidan keyin) Yaponiyada ikkinchi oʻrinda&lt;ref name=&quot;mlit_h30&quot; /&gt; va dunyoda havo yuk tashish boʻyicha oʻninchi eng gavjum markaz boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aci.aero/news/2020/05/19/aci-reveals-top-20-airports-for-passenger-traffic-cargo-and-aircraft-movements/|title=ACI reveals top 20 airports for passenger traffic, cargo, and aircraft movements|date=March 19, 2020|publisher=Airports Council International|access-date=2020-05-23|archive-date=2020-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200525083649/https://aci.aero/news/2020/05/19/aci-reveals-top-20-airports-for-passenger-traffic-cargo-and-aircraft-movements/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Uning {{convert|4000|m|0|adj=on|sp=us}} asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi [[Osaka]]dagi [[Kansay xalqaro aeroporti]]ning ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan birgalikda Yaponiyadagi eng uzun uchish-qoʻnish yoʻlagi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|title=Narita and Haneda: Two Airports in the Tokyo Metropolitan Area|url=http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2010/tp100113.html|publisher=Japan Aerospace Exploration Agency|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151207145942/http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2010/tp100113.html|archive-date=7 December 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Narita Japan Airlines, All Nippon Airways va Nippon Cargo Airlines, [[United Airlines]] uchun asosiy xalqaro markaz boʻlib xizmat qiladi hamda lou-koster aviakompaniyalar – Air Japan, Jetstar Japan, Peach Aviation, Spring Airlines Japan va Zipair Tokyo uchun ikkilamchi havo tuguni markazi hisoblanadi.

2022-yilda Skytrax tomonidan tuzilgan „Dunyoning eng yaxshi 100 aeroporti“ reytingida Narita, [[Doha]] shahridagi [[Hamad xalqaro aeroporti]], [[Tokio]]dagi [[Haneda aeroporti]] va [[Singapur]]dagi [[Changi aeroporti]]dan keyin, dunyodagi toʻrtinchi eng yaxshi aeroport deb topilgan.

== Tarixi ==
=== Qurilishi va mahalliy qarshilik ===
[[File:NaritaAirportHelmet.jpg|thumb|Aeroportga qarshi namoyishchilarning jihozlari va qurollari]]
[[File:Yokobori Danketsu-Goya2.JPG|thumb|Narita aeroporti yonida namoyishchilar tomonidan qurilgan poʻlat minoralar]]
[[File:The riot squad vehicles of Tokyo Narita Airport.JPG|thumb|Tokio Narita aeroporti atroflarida patrul qilayotgan maxsus politsiya mashinalari]]

Narita ochilishidan oldin, Tokio xalqaro aeroporti (yoki [[Haneda aeroporti]]) Tokioning asosiy xalqaro aeroporti boʻlgan. [[Tokio koʻrfazi]]da joylashgan Haneda zich aholi yashaydigan va sanoat hududlari bilan oʻralgan, 1960-yillarning boshlarida reaktiv samolyotlar keng qoʻllanila boshlagach, sigʻim va shovqin bilan bogʻliq muammolar yuzaga keldi. Yaponiya transport vazirligi 1963-yilda muqobil aeroport joylashuvlarini oʻrganish boʻyicha tadqiqot oʻtkazishni buyurdi va 1965-yilda [[Tomisato]] qishlogʻida beshta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega aeroport qurish rejasini tanladi&lt;ref name=&quot;yamaguchi&quot;&gt;{{cite journal|title=Evolution of Metropolitan Airports in Japan|journal=OECD International Transport Forum Discussion Paper No. 2013-3|date=February 2013|pages=10–14|url=http://www.internationaltransportforum.org/jtrc/DiscussionPapers/DP201303.pdf|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305110904/http://www.internationaltransportforum.org/jtrc/DiscussionPapers/DP201303.pdf|archive-date=2016-03-05|url-status=dead|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305110904/http://www.internationaltransportforum.org/jtrc/DiscussionPapers/DP201303.pdf}}&lt;/ref&gt;. Keyinchalik bu joy {{convert|5|km|abbr=on}} shimoli-sharqqa, Sanrizuka va [[Shibayama (Chiba)|Shibayama]] qishloqlariga koʻchirildi, bu yerda [[Yaponiya imperatori|Imperator oilasining]] katta qishloq xoʻjaligi yerlari boʻlgan. Bu rivojlanish rejasi 1966-yilda ommaga eʼlon qilindi&lt;ref&gt;Brasor, Philip, „[http://www.japantimes.co.jp/news/2014/12/13/national/media-national/fight-flight-naritas-history-conflict/#.VI7HuY0cR9A Fight or flight: Naritaʼs history of conflict] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213222202/http://www.japantimes.co.jp/news/2014/12/13/national/media-national/fight-flight-naritas-history-conflict/#.VI7HuY0cR9A|date=2014-12-13}}“, ''[[Japan Times]]'', 14 December 2014, p. 19&lt;/ref&gt;.

Hukumat ushbu joyning afzalligi sifatida yer [[ekspropriatsiyasi]]ning nisbatan osonligini taʼkidladi. Biroq mahalliy aholi dastlabki rejalashtirish bosqichida maslahatlashuvga jalb qilinmagan va aeroport joyi tanlangani haqidagi xabarni ommaviy axborot vositalari orqali bilib olgan. Bu holat mahalliy aholida hayrat va gʻazabga sabab boʻldi va yillar davomida davom etdi. Yaponiya hukumati qonun boʻyicha yerni ekspropriatsiya qilish vakolatiga ega boʻlsa-da, bu vakolat kamdan-kam hollarda qoʻllanilgan, chunki yer masalalarini kelishuv asosida hal qilish afzal koʻrilgan&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Lum|first1=Marissa L.L.|title=Analysis of Eminent Domain in Japan and America|journal=Asian-Pacific Law and Policy Journal|date=2007|volume=8|issue=2|pages=459–464|url=http://blog.hawaii.edu/aplpj/files/2011/11/APLPJ_08.2_lum.pdf|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150827083155/http://blog.hawaii.edu/aplpj/files/2011/11/APLPJ_08.2_lum.pdf|archive-date=27 August 2015|url-status=live|archivedate=2015-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150827083155/http://blog.hawaii.edu/aplpj/files/2011/11/APLPJ_08.2_lum.pdf}}&lt;/ref&gt;.

Oʻsha davrda Yaponiyada [[Sotsializm|sotsialistik]] harakat hali ham sezilarli kuchga ega edi, bu 1960-yildagi Tokiodagi katta miqyosdagi talabalar tartibsizliklarida namoyon boʻlgan&lt;ref name=&quot;mccargo&quot;&gt;Duncan McCargo, ''Contemporary Japan'', pp. 152–155 ([https://books.google.com/books?id=nOD8EPro-h4C&amp;dq=narita%20riot&amp;pg=PA152 Google link] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129015422/https://books.google.com/books?id=nOD8EPro-h4C&amp;lpg=PA153&amp;dq=narita%20riot&amp;lr=&amp;pg=PA152 |date=2016-01-29 }})&lt;/ref&gt;. „Yangi chap qanot“ vakillaridan koʻplar, masalan, Chūkaku-ha guruhi, Narita aeroportining qurilishiga qarshi chiqqan. Ular yangi aeroport [[kapitalizm]]ni targʻib qilish va [[Sovet Ittifoqi]] bilan urush yuz bergan taqdirda AQSh harbiy samolyotlari uchun qoʻshimcha inshootlar yaratish maqsadida qurilmoqda deb hisoblagan. Ular yerini bermoqchi boʻlmagan konservativ mahalliy fermerlar bilan ittifoq tuzishga harakat qilgan&lt;ref name=&quot;apter&quot;&gt;David Apter and Nagayo Sawa, ''Against the State: Politics and Social Protest in Japan'' ([https://books.google.com/books?id=JRV4oXS5oBAC&amp;dq=narita%20sanrizuka&amp;pg=PA77 Google link] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129015422/https://books.google.com/books?id=JRV4oXS5oBAC&amp;lpg=PA84&amp;dq=narita%20sanrizuka&amp;lr=&amp;pg=PA77 |date=2016-01-29 }})&lt;/ref&gt;.

Taxminan 1966-yilda mahalliy aholi, talabalar faollari va soʻl qanot siyosiy partiyalar bilan birlashib, ommaviy qarshilik guruhi – Sanrizuka-Shibayama aeroportga qarshi ittifoqini ({{lang|ja|三里塚芝山連合空港反対同盟}}; {{lang|ja-Latn|Sanrizuka-Shibayama Rengo Kūkō Hantai Dōmei}}) tuzdi. Bu ittifoq 1983-yilgacha faol boʻlgan va ular Sanrizuka kurashi ({{lang|ja|三里塚闘争}}; {{lang|ja-Latn|Sanrizuka tōsō}}) deb nomlanuvchi norozilik harakatini boshlashgan&lt;ref name=&quot;apter&quot; /&gt;. Shunga oʻxshash taktika [[Ikkinchi jahon urushi]]dan keyingi davrda Tachikawa aviabazasini kengaytirishga qarshi ham qoʻllanilgan edi&lt;ref name=&quot;apter&quot; /&gt;. 1966-yil iyun va iyul oylarida bu ittifoq Narita meri, Chiba gubernatori va gubernator oʻrinbosari, shuningdek Liberal-demokratik partiyaning prefektura ofisiga rasmiy norozilik maktublarini yubordi&lt;ref name=&quot;apter&quot; /&gt;. 1967-yil noyabrda Transport vazirligi aeroport atrofiga oʻlchov ishlarini boshlaganida, ittifoq aʼzolari yoʻllarni toʻsib qoʻydi. Zengakuren radikal talaba ittifoqi ham Naritaga talabalarni yuborib, mahalliy fermerlarga yordam bera boshladi&lt;ref name=&quot;apter&quot; /&gt;. Musodara jarayonida faollar tomonidan uchta politsiyachi oʻldirildi{{Citation needed}}.

Birinchi terminal binosi Takenaka Corporation tomonidan 1972-yilda qurib bitkazildi. Biroq birinchi uchish-qoʻnish yoʻlagining qurilishi bir necha yilga choʻzildi, chunki kasaba uyushmalari va ularni qoʻllab-quvvatlovchilar bilan doimiy toʻqnashuvlar boʻlib oʻtdi. Ular uchish-qoʻnish yoʻlagini yakunlash uchun zarur boʻlgan yer uchastkalarini egallab oldi va vaqtinchalik katta minoralarni uchish yoʻli yoʻnalishiga qurib oldi&lt;ref name=&quot;mccargo&quot; /&gt;. 1977-yilga kelib, hukumat ushbu minoralarni buzishga muvaffaq boʻldi, ammo bu jarayonda bir nafar faol va bir nafar politsiyachi halok boʻldi.

Uchish-qoʻnish yoʻlagi qurib bitkazildi va aeroportni 1978-yil 30-martda ochish rejalashtirildi. Ammo 1978-yil 26-mart kuni norozilar guruhi boshqaruv minorasiga bostirib kirib, asbob-uskunalarning katta qismini yoʻq qildi. Ushbu harakat 500 000 AQSh dollariga yaqin zarar yetkazdi va aeroport ochilishini 20-mayga kechiktirdi&lt;ref name=&quot;nashua&quot;&gt;[https://news.google.com/newspapers?nid=2209&amp;dat=19780520&amp;id=Xl1YAAAAIBAJ&amp;sjid=-jQNAAAAIBAJ&amp;pg=7085,4794702 Fighting Rages over Tokyo Airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129015422/https://news.google.com/newspapers?nid=2209&amp;dat=19780520&amp;id=Xl1YAAAAIBAJ&amp;sjid=-jQNAAAAIBAJ&amp;pg=7085,4794702 |date=2016-01-29 }}, ''Nashua Telegraph'', May 20, 1978.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;See the [[:ja:成田空港管制塔占拠事件|Japanese Wikipedia article]] on this incident.&lt;/ref&gt;.

Aeroport ochilganida, juda yuqori xavfsizlik choralariga amal qilindi: butun aerodrom metall panjaralar bilan oʻralgan, minoralar esa tartibni saqlovchi politsiyachilar bilan jihozlangan edi. Aeroport ochilishida 14 000 xavfsizlik xodimi ishtirok etdi va ularni 6 000 nafar norozilar kutib oldi. Yaponiyalik bir jurnalist oʻsha paytda: „Narita aeroporti [[Vyetnam urushi]] davridagi Saygon aeroportiga oʻxshaydi“, deya izoh bergan&lt;ref&gt;[https://archive.today/20130204085639/http://www.time.com/time/printout/0,8816,916179,00.html Japan: Open But Still Embattled], ''TIME'', June 5, 1978.&lt;/ref&gt;. Norozilar ochilish kuni politsiyaga tosh va portlovchi moslamalar ([[molotov kokteyli]]) bilan hujum qildi, politsiya esa suv purkagichlar bilan javob qaytardi. Tokioga qarama-qarshi tomonda boshqa bir norozilar guruhi Tokorozavadagi havo harakatini boshqarish markazining elektr taʼminotini uzib qoʻydi, bu esa bir necha soat davomida Tokio hududidagi parvozlarning toʻxtashiga olib keldi&lt;ref name=&quot;nashua&quot; /&gt;. Yaponiya Milliy parlamenti maxsus qonun – „Yangi Tokio xalqaro aeroportining xavfsizligini taʼminlash boʻyicha favqulodda choralar toʻgʻrisida“ gi qonunni qabul qildi. Ushbu qonun aeroport bilan bogʻliq holda zoʻravonlik yoki majburlov yoʻli bilan foydalaniladigan binolar qurilishini va foydalanilishini taqiqladi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://law.e-gov.go.jp/htmldata/S53/S53HO042.html |script-title=ja:成田国際空港の安全確保に関する緊急措置法 |access-date=2010-02-22 |archive-url=https://archive.today/20120710000304/http://law.e-gov.go.jp/htmldata/S53/S53HO042.html |archive-date=2012-07-10 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Shunga qaramasdan, bir nechta terrorchilik hujumlari sodir boʻldi: 1983- va 1990-yillarda Totetsu Kogyo va Nippi Corp. xodimlariga qarshi qoʻyilgan yongʻinlar, 1988-yilda esa Chiba prefekturasi rasmiysiga qarshi hujumda odamlar halok boʻldi.

Naritadagi mojaro hukumatning [[Osaka]] yaqinidagi [[Kansay xalqaro aeroporti]]ni qurish qaroriga katta taʼsir koʻrsatdi. Kansay aeroporti dengizdagi sunʼiy orolda qurildi, chunki aholisi zich hududlarda yer ekspropriatsiyasini yana qayta amalga oshirishga urinish istalmadi&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1994/08/21/travel/travel-advisory-correspondent-s-report-japan-open-costly-but-convenient-airport.html?pagewanted=1 Japan to Open Costly But Convenient Airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161106063045/http://www.nytimes.com/1994/08/21/travel/travel-advisory-correspondent-s-report-japan-open-costly-but-convenient-airport.html?pagewanted=1 |date=2016-11-06 }}, ''New York Times'', August 21, 1994.&lt;/ref&gt;.

Yaponiya milliy flagman aviakompaniyasi – Japan Airlines oʻzining asosiy xalqaro markazini Hanedadan Naritaga koʻchirdi. Shuningdek, Northwest va Pan American aviakompaniyalari ham oʻzlarining Osiyodagi mintaqaviy markazlarini Hanedadan Naritaga koʻchirdi. Ushbu ikkala Amerika aviakompaniyasi ikki tomonlama bitimga muvofiq Osiyodagi boshqa mamlakatlarga „beshinchi erkinlik“ parvozlarini amalga oshirdi&lt;ref&gt;{{cite journal|author=Matthews, Robert|title=New US-Japan Bilateral Aviation Agreement: Airline Competition Through the Political Process|url=https://rosap.ntl.bts.gov/view/dot/13933/dot_13933_DS1.pdf|year=1998|publisher=BTS.gov|journal=Journal of Air Transportation World Wide}}&lt;/ref&gt;. Pan American 1986-yil fevralda oʻzining Tinch okeani boʻlinmasini, shu jumladan Naritadagi markazini [[United Airlines]]ga topshirdi&lt;ref&gt;[https://news.google.com/newspapers?id=G8wmAAAAIBAJ&amp;sjid=5AEGAAAAIBAJ&amp;dq=united%20pan%20american&amp;pg=1376%2C2989055&quot; United taking Pacific routes of Pan American]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Miami News'', Feb. 11, 1986.&lt;/ref&gt;. All Nippon Airways esa 1986-yilda Naritadan Guamga muntazam xalqaro reyslarni boshladi&lt;ref&gt;[https://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/58771642.html?dids=58771642:58771642&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Dec+07%2C+1987&amp;author=NANCY+YOSHIHARA&amp;pub=Los+Angeles+Times+%28pre-1997+Fulltext%29&amp;desc=All+Nippon+Airways+Decides+to+Go+High+Profile+Japanese+Carrier+Kicks+Off+Major+Campaign+in+U. S.&amp;pqatl=google All Nippon Airways Decides to Go High Profile Japanese Carrier Kicks Off Major Campaign in U. S.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107132930/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/58771642.html?dids=58771642:58771642&amp;FMT=ABS&amp;FMTS=ABS:FT&amp;type=current&amp;date=Dec+07%2C+1987&amp;author=NANCY+YOSHIHARA&amp;pub=Los+Angeles+Times+%28pre-1997+Fulltext%29&amp;desc=All+Nippon+Airways+Decides+to+Go+High+Profile+Japanese+Carrier+Kicks+Off+Major+Campaign+in+U.S.&amp;pqatl=google |date=2012-11-07 }}, ''Los Angeles Times'', Dec 7, 1987&lt;/ref&gt;.

=== Xavfsizlik ===
1978—2015-yillarda Narita aeroporti kirishda tashrif buyuruvchilardan ID hujjat talab qilingan yagona aeroport boʻlgan. Bu chora aeroport qurilishi va ochilishi davridagi zoʻravon noroziliklarga bogʻliq edi. 2012-yilga kelib, Narita aeroportining operatori bu tekshiruvlardan voz kechishni koʻrib chiqa boshladi. Chunki parvozlar soni oshmoqda, norozilik harakatlari oʻtmishda qolgan va Haneda aeroporti xalqaro reyslarni qayta tiklay boshlagan edi. Chiba gubernatori Kensaku Morita rahbarligidagi va tarkibida viloyat amaldorlari, Narita xalqaro aeroporti korporatsiyasi va biznes vakillari boʻlgan kengash ID tekshiruvlarini bekor qilishni taklif qildi. Biroq Chiba prefektura politsiyasi bu qarorga qarshi chiqdi, ID tekshiruvlari ekstremistlar va terrorchilarni aniqlashda zarur, deb taʼkidladi&lt;ref&gt;[[Daily Yomiuri]] [http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/T121022002613.htm Narita Airportʼs ID checks could be grounded October 23, 2012]&lt;/ref&gt;.

2013-yilda NAA pasport va yuk tekshiruvlari oʻrniga kameralar, portlovchi moddalarni aniqlovchi uskunalar, xizmat itlari va boshqa uskunalarni sinov tariqasida qoʻllagan yangi xavfsizlik tizimini ikki oy davomida sinovdan oʻtkazdi. 2015-yil mart oyida NAA bu ID tekshiruvlarini tugatishini va terminal binosi xavfsizligi uchun yangi tizimdan foydalanilishini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Kohase|first1=Yusuke|title=ja:成田空港、30日に検問廃止 ノンストップゲート実施へ|url=http://www.aviationwire.jp/archives/58059|access-date=27 March 2015|work=Aviation Wire|date=26 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327160027/http://www.aviationwire.jp/archives/58059|archive-date=27 March 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Narita aeroporti Yaponiyada millimetr toʻlqinli skanerlardan foydalangan birinchi aeroport boʻldi. 2010-yil mart oyida Yaponiya Yer, infratuzilma va transport vazirligi 2010-yilning 5-iyulidan 10-sentyabrigacha Narita aeroportida besh xil skaner turini navbatma-navbat sinovdan oʻtkazilishini eʼlon qildi. Sinovlar asosan yaponiyalik koʻngillilar va xavfsizlik xodimlari bilan 1-terminal janubiy qanoti yaqinida oʻtkazildi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mlit.go.jp/common/000116714.pdf|title=Unknown|access-date=2010-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607220619/http://www.mlit.go.jp/common/000116714.pdf|archive-date=2011-06-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

=== Xususiylashtirilishi ===
[[File:Naabuildingatnaritaairport.jpg|thumb|NAAning bosh ofisi]]

2003-yilda „Narita xalqaro aeroporti korporatsiyasi toʻgʻrisida“gi qonun (成田国際空港株式会社法) qabul qilinib, aeroportning [[Davlat mulkini xususiylashtirish|xususiylashtirilishiga]] yoʻl ochildi. 2004-yil 1-apreldan boshlab, rasmiy nomi „Yangi Tokio xalqaro aeroporti“ dan „Narita xalqaro aeroporti“ ga oʻzgartirildi va boshqaruv hukumatdan mustaqil „Narita International Airport Corporation“ (NAA)ga oʻtkazildi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.naa.jp/jp/naa/naa_kaisyahou.html|script-title=ja:成田国際空港株式会社法|publisher=Narita International Airport Corporation|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100730003804/http://www.naa.jp/jp/naa/naa_kaisyahou.html|archive-date=2010-07-30|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

NAA bosh ofisi aeroport hududida joylashgan. Bungacha ofis Tokioda joylashgan boʻlsa-da, 1988-yilda Yaponiya hukumati qarori bilan ofis Naritaga koʻchirildi&lt;ref name=MemberComm&gt;{{cite web|url=http://www.narita-airport.or.jp:80/airport_e/prof_e/keii_e/iten1_e.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20000901043804/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/prof_e/keii_e/iten1_e.html|url-status=dead|archive-date=2000-09-01|title=A Member of the Community|publisher=Narita Airport|date=2000-09-10|access-date=2019-01-07}}&lt;/ref&gt;. 1996-yil 1-iyuldan boshlab bosh ofis rasmiy faoliyatini aeroportdagi Japan Airlinesning eski markaziy binosida boshladi&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20000901044026/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/facts/kyousei/kaiket_e.html Towards the Solution of Narita Airport Issues].&quot; Narita Airport. September 1, 2000. Retrieved on January 7, 2019.&lt;/ref&gt;, bu bino 1994-yil iyulda NAAga berilgan edi. Binoda rekonstruksiya ishlari 1995-yil sentyabridan 1996-yil martgacha davom etdi. NAAning Tokiodagi funksiyalari Tokioning Chiyoda maxsus tumani Marunouchi hududidagi Kishimoto binosiga koʻchirildi&lt;ref name=MemberComm/&gt;.

Mahalliy hamjamiyat bilan aloqalarni mustahkamlash uchun NAA „Jamiyat bilan maslahat markazi“ (地域相談センター) va „Aeroport axborot markazi“ (空港情報センター) ni tashkil qildi&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20000901044036/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/facts/kyousei/mado_e.html mado_e.html].&quot; Narita Airport. September 1, 2000. Retrieved on January 7, 2019. [https://web.archive.org/web/19990225162705/http://www.narita-airport.or.jp/airport/facts/kyousei/mado.html Japanese version] (page has black background but text can be selected for viewing).&lt;/ref&gt;. Maslahat markazi [[Shibayama (Chiba)|Shibayama shaharchasidagi]] Osato hududida&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20001012065855/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/facts/kyousei/map2_e.html Community Consultation Center].&quot; Narita Airport. October 12, 2000. Retrieved on January 7, 2019. [https://web.archive.org/web/19991009235645/http://www.narita-airport.or.jp/airport/facts/kyousei/map2.html Japanese version] (page has black background but text can be selected for viewing).&lt;/ref&gt;, axborot markazi esa Narita shahrining Sanrizuka hududida&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20001012065904/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/facts/kyousei/map_e.html Airport Information Center].&quot; Narita Airport. October 12, 2000. Retrieved on January 7, 2019. [https://web.archive.org/web/19991009224524/http://www.narita-airport.or.jp/airport/facts/kyousei/map.html Japanese version] (page has black background but text can be selected for viewing).&lt;/ref&gt; joylashgan.

=== Kengaytirilishi va quvvati oshirilishi ===
[[File:Narita International Airport plan.svg|thumb|Aeroport chizmasi (3-terminal ochilishidan oldin)]]

Dastlab Yangi Tokio xalqaro aeroporti 5 ta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega boʻladigan qilib loyihalashtirilgan, ammo 1965-yildagi noroziliklar rejani 3 yoʻlakka qisqartirishga olib keldi: {{convert|4000|m|abbr=on|0}} uzunlikdagi ikkita parallel shimoli-gʻarb—janubi-sharq yoʻlagi va {{convert|3200|m|abbr=on|0}} uzunlikdagi kesishadigan shimoli-sharq—janubi-gʻarb yoʻlagi. 1978-yilda aeroport ochilganda, faqat birinchi yoʻlak (16R/34L – „A yoʻlagi“) tayyor edi. Qolgan ikkita yoʻlak norozilik harakatlari tufayli kechiktirildi. Dastlabki reja, shuningdek, aeroportni Tokio markaziga ulash uchun Narita Shinkansen tezyurar temir yoʻl liniyasini ham koʻzda tutilgan edi, biroq bu loyiha ham zarur boʻlgan yerning bir qismi olinib, bekor qilindi&lt;ref name=&quot;apter&quot; /&gt;.

1986-yilda yapon [[iyena]]sining mustahkamlanishi sababli xalqaro safarlar koʻpaydi va Naritadagi sigʻim muammolari yanada yaqqol namoyon boʻldi. Ammo aeroport hududidagi {{convert|53|acres}} lik yer 8 ta oila egaligida qolayotgan edi. Bu yerni tortib olish qonuniy boʻlsa-da, hukumat norozilik kuchayishidan choʻchib, bu chorani qoʻllamadi&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1989/09/26/world/narita-journal-an-airport-is-being-strangled-by-relentless-foes.html Narita Journal; An Airport Is Being Strangled by Relentless Foes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161106063222/http://www.nytimes.com/1989/09/26/world/narita-journal-an-airport-is-being-strangled-by-relentless-foes.html |date=2016-11-06 }}, ''New York Times'', September 26, 1989.&lt;/ref&gt;. 1991-yilda aeroport yillik 22 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatar edi, holbuki loyihalash quvvati atigi 13 million edi&lt;ref name=&quot;nyt1992&quot;&gt;Brull, Steven. [https://web.archive.org/web/20130518102731/https://www.nytimes.com/1992/12/03/news/03iht-nari.html New $1.36 Billion Terminal Is No Cure-All: Tokyoʻs Troubled Airport], ''[[New York Times]]'', December 3, 1992.&lt;/ref&gt;.

==== 2-terminal va „B yoʻlak“ ====
[[File:Narita Airport Terminal 2 exterior.jpg|thumb|2-terminalning tashqi koʻrinishi]]
[[File:Narita International Airport - panorama from inside Yahoo! Internet Cafe.jpg|thumb|Yahoo! internet kafesidan olingan 2-terminal yoʻldoshi, rampani boshqarish minorasi va aeroport shattl avtobusini koʻrsatuvchi keng tasvir (shattl 2013-yilda olingan)]]
[[File:Fuji-visible-approach.jpg|thumb|upright|Kunning maʼlum vaqtlarida uchish-qoʻnish yoʻlagiga yaqinlashganda [[Fudziyama]] va [[Tokyo Skytree]] koʻrinadi.]]

1986-yil 26-noyabrda aeroportning shimoliy qismida yangi terminal va yoʻlak qurilishi boshlandi. 1991-yilda Transport vaziri bu kengayish majburiy ekspropriatsiyasiz amalga oshirilishini vaʼda berdi{{Citation needed}}. Atrofdagi aholiga esa shovqin taʼsirini kamaytirish uchun uylari ovoz yutuvchi materiallar bilan jihozlandi{{Citation needed}}.

2-terminal 1992-yil 4-dekabrda ochildi&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20000901043748/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/prof_e/keii_e/dai2_1_e.html Second Passenger Terminal Opened on December 4, 1992].&quot; Narita Airport. September 1, 2000. Retrieved on January 7, 2019.&lt;/ref&gt; va qiymati $1,36 milliardni tashkil etdi. Yangi terminal eski terminaldan 1,5 baravar katta boʻlsa-da, yangi terminaldan toʻliq foydalanishni boshlash uchun eski terminalni taʼmirlash zarur edi. Yer yetishmasligi sababli yangi terminalga yoʻl bir yoʻnalishda boʻlib, samolyotlarning toʻxtash joyiga yetib borishi 30 daqiqagacha vaqt olardi&lt;ref name=&quot;nyt1992&quot; /&gt;.

Yaponiya va [[Koreya Respublikasi|Koreyada]] futbol boʻyicha [[FIFA Jahon chempionati 2002|Jahon chempionati]] oʻtkazilgan 2002-yilning 17-aprelida „B yoʻlak“ (16L/34R) foydalanishga topshirildi. Biroq rejalashtirilgan {{convert|2500|m|abbr=on|0}} oʻrniga atigi {{convert|2180|m|abbr=on|0}} ga qurildi, bu esa [[Boeing 747]] kabi yirik samolyotlarni qabul qilishga imkon bermadi&lt;ref&gt;[http://www.abc.net.au/news/newsitems/200204/s533807.htm Japan opens second runway ahead of World Cup finals], ABC News, April 17, 2002.&lt;/ref&gt;. 1966-yilda qurilgan bir binoning mavjudligi yoʻlakni burishga majbur qildi va bu samolyotlarning xavfsiz harakatiga toʻsqinlik qildi&lt;ref name=sankei11 /&gt;. 2009-yilda FedEx Express 80-reysining halokatidan soʻng bu B yoʻlakdagi cheklov yanada sezilarli boʻldi, bu esa A uchish-qoʻnish yoʻlagini yopib qoʻydi va baʼzi ogʻir samolyotlarni yaqin atrofdagi Tokio Haneda aeroporti kabi boshqa aeroportlarga yoʻnaltirishga majbur qildi.

2009-yil 22-oktyabrda „B yoʻlak“ {{convert|2500|m|ft|0|sp=us}} ga uzaytirildi&lt;ref&gt;[http://www.jiji.com/jc/zc?k=200905/2009052000445]{{Dead link|date=November 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}; Kyodo News, „[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20091023a3.html Runway extension at Narita finally opens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026154202/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20091023a3.html|date=2009-10-26}}“, ''[[Japan Times]]'', October 23, 2009.&lt;/ref&gt;. Bu har yili qoʻshimcha 20 000 ta reysga imkon berdi&lt;ref&gt;[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20090609i1.html Narita airport – worth long struggle to build?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607032703/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20090609i1.html |date=2011-06-07 }}, ''The Japan Times'', June 9, 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Kyodo News]], „[http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120424f2.html Naritaʼs second runway marks 10 contentious years] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425064153/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120424f2.html|date=2012-04-25}}“, ''[[Japan Times]]'', 24 April 2012, p. 3.&lt;/ref&gt;. 2008-yilda Yaponiyaning Oliy sudi NAA foydasiga qaror chiqardi va yoʻlakdagi binoni olib tashlashga ruxsat berdi&lt;ref name=sankei11&gt;{{cite web |url=http://sankei.jp.msn.com/life/news/110309/trd11030920080011-n1.htm |script-title=ja:航空機誘導路の制限撤廃 成田空港「への字」改修 発着回数増可能に |publisher=Sankei Shimbun |date=2011-03-09 |access-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110821043755/http://sankei.jp.msn.com/life/news/110309/trd11030920080011-n1.htm |archive-date=2011-08-21 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 2011-yil avgustda bu bino sud qarori bilan demontaj qilindi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.yomiuri.co.jp/national/news/20110806-OYT1T00132.htm |script-title=ja:成田空港内の団結小屋、強制撤去に着手 |publisher=Yomiuri Shimbun |date=2011-08-06}}&lt;/ref&gt;. 2011-yil 20-oktyabrdan boshlab „A“ va „B“ yoʻlaklaridan bir vaqtda uchish va qoʻnishga ruxsat berildi. Bu soatlik uchish sigʻimini 32 tadan 46 taga oshirdi. Parallel uchish-qoʻnish yoʻlaklari bir-biridan {{convert|2.5|km|abbr=on}} masofada joylashgan&lt;ref&gt;[[Jiji Press]], „Narita runways OK’d for concurrent use“, ''[[Japan Times]]'', 26 August 2011, p. 6.&lt;/ref&gt;.

==== Transport yangilanishlari ====
[[File:Railway routes to narita airport.svg|thumb|Tokio va NRT oʻrtasidagi temir yoʻl yoʻnalishlari. JR Sharqning Narita Ekspressi kulrang rangda. Skylinerning yangi marshruti binafsha rangda. Keisei Main Line yashil rangda.]]

Narita aeroporti uzoqligi sababli doimo tanqid ostida boʻlgan. Eng tezkor poyezd bilan ham safar 1 soat, mashinada esa tirbandliklar sababli uzoq davom etgan. Ayniqsa, Tokio gʻarbi va Kanagawa prefekturasidagi aholiga Narita oʻrniga Haneda aeroporti qulayroq boʻlgan{{Citation needed}}.

1980-yillargacha aeroport temir yoʻl bekati terminaldan uzoqda joylashgan edi. Yoʻlovchilar avtobusda yoki uzoq piyoda yurish orqali terminalga borishga majbur boʻlishardi. Transport vaziri Shintaro Ishihara JR Sharq va Keisei temir yoʻl kompaniyalarini terminalga bevosita bogʻlashga undadi. 1991-yil 19-martda 1-terminalga bevosita poyezd qatnovi yoʻlga qoʻyildi, eski stansiya esa Higashi-Narita deb nomlandi.

2010-yil 17-iyulda Narita Sky Access liniyasi ishga tushirildi. Bu yoʻl vaqti 20 daqiqaga qisqartirildi. Maksimal {{convert|160|km/h|abbr=on}} tezlikdagi ''Skyliner'' poyezdlari Tokiodagi Nippori stansiyasidan 36 daqiqada Narita 2·3 terminalga yetib boradi. Shuningdek, yangi avtomobil yoʻllari – Shimoliy Chiba yoʻli va Wangan [[avtomagistral]]i ham yoʻl vaqti va tirbandlikni kamaytirdi.

Hukumat aeroport atrofidagi infratuzilmani ham rivojlantirdi. Shibayama temir yoʻli 2002-yilda ochildi va bu hududni Narita shahri, Chiba va Tokiodagi markaziy hududlar bilan bogʻladi. Bundan tashqari, Shibayama shahrida joylashgan Aviatsiya fanlari muzeyi ham sayyohlar va talabalarni jalb qiladi&lt;ref name=&quot;syuhen&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.naa.jp/jp/csr/syuhen_03.html |script-title=ja:地域振興 |publisher=Narita Airport Authority |access-date=2010-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225025617/http://www.naa.jp/jp/csr/syuhen_03.html |archive-date=2010-12-25 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

== Kelajakdagi oʻzgarishlar ==
=== B yoʻlakning uzaytirilishi ===
B yoʻlagini {{convert|3500|m|ft|0|sp=us}} uzaytirish rasmiy ravishda 2014-yildan beri koʻrib chiqilmoqda&lt;ref&gt;{{cite news|title=Protester to sell land to Narita airport operator|url=http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20150505p2a00m0na009000c.html|access-date=7 May 2015|agency=Mainichi Japan|date=5 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150507214137/http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20150505p2a00m0na009000c.html|archive-date=2015-05-07|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Uzaytirish uchun ruxsatnomalar 2020-yil yanvar oyida tasdiqlandi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |last=日経クロステック（xTECH） |title=成田空港の滑走路延伸が本格化、22年秋に東関道切り回しへ |url=https://xtech.nikkei.com/atcl/nxt/column/18/00142/01185/ |access-date=2022-09-19 |website=日経クロステック（xTECH） |date=12 January 2022 |language=ja}}&lt;/ref&gt;. Yakuniy reja yoʻlakni shimoli-gʻarbiy tomonga uzaytirishni nazarda tutadi va {{Convert|430|m|adj=on|sp=us}} Higashi-Kanto avtomagistralining bir qismini yoʻlak ostidan oʻtadigan tunnelga almashtirishni talab qiladi; qurilish 2028-moliyaviy yilida yakunlanishi rejalashtirilgan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== C uchish-qoʻnish yoʻlagi ===
Aeroportning asl bosh rejasi {{convert|3200|m|ft|0|sp=us}} uchinchi „C“ yoʻlagini ham oʻz ichiga olgan boʻlib, bu terminal binolarining janubida joylashgan kesishuvchi yoʻlak boʻlishi rejalashtirilgan. Yoʻlakni qurish uchun zarur boʻlgan yer va uskuna zaxirasining asosiy qismi NAA mulkiga tegishli boʻlsa-da, uni qurish uchun zarur boʻlgan kichik yer uchastkalari aeroportga qarshi boʻlgan norozilar tomonidan toʻsib qoʻyilgan va terminalning janubiy qanoti yaqinidagi hududlar samolyotlar uchun toʻxtash va saqlash joyi sifatida foydalanilmoqda. Shovqinni kamaytirish ham muammo boʻladi, ayniqsa rejalashtirilgan uchish/qoʻnish yoʻnalishlarida [[Yachimata]] kabi yirik shaharlar mavjud. Yoʻlakdan foydalanish uchun shovqinni kamaytirish boʻyicha muzokaralar olib borilishi kerak boʻladi, aks holda Kai-Tak uslubidagi yondashuv talab qilinadi, bu esa unchalik maqbul emas. Ushbu sabablarga koʻra, uchinchi „C“ yoʻlagini qurish ishlari nihoyat bekor qilindi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.page.sannet.ne.jp/km_iwata/yatimata.html |script-title=ja:八街市に予想される航空公害 |access-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928032007/http://www.page.sannet.ne.jp/km_iwata/yatimata.html |archive-date=2011-09-28 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;.

2018-yil mart oyida NAA yangi kengaytirish bosh rejasini eʼlon qildi, u 2028-yilgacha yakunlanishi koʻzda tutilgan aeroportning sharqiy tomonida joylashgan uchinchi „C yoʻlagi“ni oʻz ichiga olgan. Yangi yoʻlak aeroportning yillik parvoz quvvatini 300 000 dan 460 000 taga oshiradi. Ushbu loyiha aeroport ish vaqtini mahalliy vaqt bilan 0:30 dan 5:00 gacha boʻlgan davrni qamrab oladigan darajada kengaytirish imkonini beradi. Mahalliy maʼmurlar 18 oylik jarayondan soʻng, mahalliy infratuzilmani rivojlantirish zaruratini inobatga olib, kengaytirish rejasiga rozilik bildirdi&lt;ref name=&quot;asahi20180314&quot;&gt;{{Cite news|url=http://www.asahi.com/ajw/articles/AJ201803140056.html|title=Narita Airport to get 3rd runway to meet demand, operate longer：The Asahi Shimbun|work=The Asahi Shimbun|access-date=2018-03-14|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314122002/http://www.asahi.com/ajw/articles/AJ201803140056.html|archive-date=2018-03-14|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Yakuniy reja 2020-yil yanvarda tasdiqlandi va 2021-yil dekabrda eʼlon qilindi; u aeroportning sharqiy tomonida, ikki yerosti yoʻl tunnelining ustida {{convert|3500|m|ft|0|sp=us|adj=on}} yoʻlak qurilishini nazarda tutadi, qurilish 2028-moliyaviy yiliga qadar yakunlanishi kerak&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

=== Terminallari ===
2022-yil sentyabr oyida NAA mavjud uchta terminalni yagona bino – „One Terminal“ („Bitta Terminal“) nomli kompleksga birlashtirish boʻyicha konseptual rejasini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2022-09-15 |title=Japan's Narita airport mulling consolidating 3 terminals |language=en |work=Mainichi Daily News |url=https://mainichi.jp/english/articles/20220915/p2a/00m/0bu/013000c |access-date=2022-09-19}}&lt;/ref&gt;. Avvalroq rejalarda C yoʻlagi bilan birga toʻrtinchi terminal binosini qurish koʻzda tutilgan edi, biroq eski terminallarning eskirganligi sababli, NAA ularni yangilariga almashtirish rejasini tanladi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-09-16 |title=第４ターミナル新設がささやかれた成田空港、いっそ「ワンターミナル」に |url=https://www.yomiuri.co.jp/economy/20220915-OYT1T50083/ |access-date=2022-09-19 |website=読売新聞オンライン |language=ja}}&lt;/ref&gt;. Rejalarda, shuningdek, yangi yuk tashish majmuasi va Tokio markazi bilan yangilangan tranzit aloqalari ham mavjud&lt;ref&gt;{{Cite news |last=日本放送協会 |title=成田空港 滑走路新設による利用客増に対応 旅客施設集約構想 {{!}} NHK |url=https://www3.nhk.or.jp/news/html/20220915/k10013818401000.html |access-date=2022-09-19 |website=NHKニュース |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173127/https://www3.nhk.or.jp/news/html/20220915/k10013818401000.html |archive-date=2022-09-20 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.naa.jp/jp/airport/pdf/summary_nna_repo_02.pdf |title=summary |language=ja |access-date=2024-12-05 |arxivsana=2024-07-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240703204530/https://www.naa.jp/jp/airport/pdf/summary_nna_repo_02.pdf }}&lt;/ref&gt;.

== Terminallari ==
Narita terminallarini uchta yirik aviakompaniyalar alyanslari asosida tashkil qilgan dunyodagi ilk aeroportlardan biridir. 2006-yildan beri SkyTeam aʼzolari 1-terminalning Shimoliy qanotidan, Star Alliance aʼzolari Janubiy qanotidan va Oneworld aʼzolari 2-terminaldan foydalanib kelmoqda. Naritada teletraplarga ega 83 ta darvoza mavjud&lt;ref name=&quot;jt-shimizu&quot;&gt;{{cite news|last1=Shimizu|first1=Kaho|title=Narita South Wing open|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2006/06/03/business/narita-south-wing-open/#.VVVvKLmqqko|access-date=15 May 2015|newspaper=[[The Japan Times]]|location=Tokyo|date=3 June 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107223837/https://www.japantimes.co.jp/news/2006/06/03/business/narita-south-wing-open/#.VVVvKLmqqko|archive-date=7 January 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== 1-terminal ===
1-terminal yoʻldosh terminallar dizayniga ega boʻlib, u {{nihongo|Shimoliy qanot|北ウイング|kita-uingu}}, {{nihongo|Markaziy bino|中央ビル|chūō-biru}} va {{nihongo|Janubiy qanot|南ウイング|minami-uingu}} ga boʻlingan. Ikki doirasimon yoʻldosh – 1-yoʻldosh (11–18-darvozalar) va 2-yoʻldosh (21–24-darvozalar) Shimoliy qanotga ulangan. 3- va 4-yoʻldoshlar (26–38 va 41–47-darvozalar) Markaziy bino bilan bogʻlangan chiziqli zalni tashkil qiladi. 5-yoʻldosh (51–58-darvozalar) esa Janubiy qanotga ulangan. Terminal binosi {{convert|463000|m2|abbr=on}} maydonga ega va 40 ta darvoza bilan jihozlangan&lt;ref name=&quot;NAAshisetsu2019&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.naa.jp/jp/issue/yakuwarigenjyo/2019/pdf/2_all.pdf|title=成田空港の施設|publisher=Narita International Airport Corporation|access-date=2020-04-13|language=ja|arxivsana=2021-09-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210922013104/https://www.naa.jp/jp/issue/yakuwarigenjyo/2019/pdf/2_all.pdf}}&lt;/ref&gt;.

Roʻyxatdan oʻtish 4-qavatda amalga oshiriladi, parvozlar va immigratsiya nazorati esa 3-qavatda joylashgan. Kelgan yoʻlovchilar 2-qavatda immigratsiyadan oʻtadi, soʻngra bagajlarini olib, 1-qavatda bojxona nazoratidan oʻtadi. Doʻkonlar va restoranlarning aksariyati Markaziy binoning 4-qavatida joylashgan. Janubiy qanotda „Narita Nakamise“ nomli bojxona toʻlovidan ozod savdo markazi joylashgan boʻlib, bu Yaponiya aeroportlari orasida eng yiriklaridan biridir.

Shimoliy qanot 2007-yildan beri SkyTeam uchun alyans markazi boʻlib xizmat qilmoqda&lt;ref&gt;{{cite web|title=Delta Air Lines Will Move to Terminal 1 at Narita Airport|url=http://news.delta.com/index.php?s=20295&amp;item=123059|publisher=Delta Air Lines|access-date=15 May 2015}}&lt;/ref&gt;, u ilgari Northwest Airlines markazi boʻlgan, bu kompaniya 2010-yilda Delta Air Lines tomonidan sotib olingan. Delta oʻzining Osiyodagi tranzit markazini [[Korean Air]] bilan hamkorlikda [[Inchxon aeroporti]]ga koʻchirdi va 2020-yil mart oyida Tokiodagi barcha faoliyatini Naritadan Hanedaga oʻtkazdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://news.delta.com/delta-become-largest-us-carrier-serving-tokyo-haneda-2020 |title=Delta to become largest U.S. carrier serving Tokyo-Haneda in 2020 |website=Delta News Hub| access-date=2022-12-29 |date=2019-08-13}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Delta moves Japan hub to Haneda from Narita for Tokyo access|url=https://asia.nikkei.com/Business/Transportation/Delta-moves-Japan-hub-to-Haneda-from-Narita-for-Tokyo-access|publisher=Nikkei Asia|date=2019-08-11}}&lt;/ref&gt;. Shimoliy qanotda faoliyat yuritayotgan boshqa aviakompaniyalar: Aero Mongolia, Aircalin, Aurora Airlines, [[China Southern Airlines]], El Al, [[Etihad Airways]], Hong Kong Airlines, Jin Air, Peach Aviation (xalqaro reyslar), Royal Brunei Airlines, Sichuan Airlines, WestJet va Zipair Tokyo&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |title=Airline information |url=http://www.narita-airport.jp/en/t_info |access-date=2023-01-25 |website=NARITA INTERNATIONAL AIRPORT OFFICIAL WEBSITE |language=en}}&lt;/ref&gt;.

Janubiy qanot va 5-yoʻldosh 2006-yil iyun oyida Star Alliance aʼzolari uchun ochilgan. Janubiy qanotni qurish deyarli oʻn yil davom etdi va 1-terminal maydonini ikki baravar koʻpaytirdi&lt;ref name=&quot;jt-shimizu&quot; /&gt;. Hozirda deyarli barcha Star Alliance aʼzolari, jumladan Yaponiyaning All Nippon Airways aviakompaniyasi, ushbu qanotdan foydalanadi. Alyansga kirmagan [[Air Busan]], Air Seoul, Scoot, Shandong Airlines va [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] ham bu yerda joylashgan&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

ANA va Peach aviakompaniyasining mahalliy reyslari uchun terminalda Janubiy qanotning kelish qavatidan kiriladigan alohida hudud mavjud&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;.

{{Gallery
|title=1-terminal
|width=160 | height=140
|align=center
|File:Narita International Airport Terminal 1.JPG|Terminalning tashqi koʻrinishi
|File:Narita International Airport, Terminal 1.JPG|1-terminal uchib ketish zali kirish qismi
|File:Narita International Airport T1 Departure 2013.jpg|1-terminal uchib ketish zali
|File:Narita Terminal 1.jpg|1-terminal xalqaro uchib kelish yoʻlagi
|File:Movable Walkway for International Arrivals.jpg|1-terminal xalqaro uchib kelish yoʻlagi
|File:Terminal 1 Narita Arrivals Hall.jpg|1-terminal kelish zali
}}

=== 2-terminal ===
1992-yilda ochilgan 2-terminal {{nihongo|asosiy bino|本館|honkan}} va {{nihongo|yoʻldosh bino|サテライト|sateraito}} ga boʻlinadi, ikkalasi ham chiziqli zal atrofida qurilgan. Ikkalasi 2-terminal Shuttle System orqali bogʻlangan boʻlib, bu Nippon Otis Elevator tomonidan ishlab chiqilgan va mamlakatdagi birinchi kabel bilan boshqariladigan yoʻlovchi tashuvchi tizim boʻlgan. 2013-yil 27-sentyabrda asosiy va yoʻldosh bino orasida yangi piyodalar yoʻlagi ishga tushirildi va shattl tizimi bekor qilindi&lt;ref&gt;{{cite web |language=ja |url=http://www.nikkei.com/article/DGXNASDG2004H_Q3A920C1CC1000/ |script-title=ja:成田空港に新連絡通路が完成 |website=Nikkei.com |access-date=2018-08-12 |date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180628044253/https://www.nikkei.com/article/DGXNASDG2004H_Q3A920C1CC1000/ |archive-date=2018-06-28 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. 2-terminal Emirates aviakompaniyasi tomonidan boshqariladigan [[Airbus A380]] va Boeing 747-8 kabi yirik samolyotlarni qabul qila oladi. 2-terminal {{convert|391000|m2|abbr=on}} maydonga ega va 32 ta darvoza bilan jihozlangan&lt;ref name=&quot;NAAshisetsu2019&quot; /&gt;.

2-terminalda „Narita 5th Avenue“ nomli boj olinmaydigan savdo markazi joylashgan boʻlib, bu Yaponiya aeroportlari ichida eng kattasidir.

Mahalliy reyslar uchun asosiy binoda joylashgan 65, 66 va 67-raqamli uchta darvoza asosiy joʻnash zaliga hamda alohida mahalliy reyslar roʻyxatidan oʻtish joyiga ulanadi. Mahalliy va xalqaro reyslar oʻrtasida ulanish qiluvchi yoʻlovchilar darvoza hududini tark etib, boshqa roʻyxatdan oʻtish joyiga yurishlari va keyin keyingi parvoz uchun qayta roʻyxatdan oʻtishlari kerak.

Hozirda Japan Airlines 2-terminaldagi asosiy operator hisoblanadi. 2010-yildan beri, [[British Airways]] 1-terminaldan koʻchganidan soʻng, terminal NRTdagi barcha Oneworld alyansi aʼzolari uchun markaz boʻlib xizmat qiladi&lt;ref&gt;{{cite web|title=British Airways' Narita Move Brings All Oneworld Airlines Together in T2|url=http://www.airlinesanddestinations.com/airlines/british-airways-narita-move-brings-all-oneworld-airlines-together-in-t2/|publisher=Airlines and Destinations|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129015422/http://www.airlinesanddestinations.com/airlines/british-airways-narita-move-brings-all-oneworld-airlines-together-in-t2/|archive-date=29 January 2016|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Terminaldan foydalanadigan boshqa aviakompaniyalar quyidagilar: SkyTeam aʼzolari [[China Airlines]] va [[China Eastern Airlines]], Star Alliance aʼzosi Air India va hamkor Juneyao Air hamda alyansga kirmagan Air Macau, Air Premia, Bamboo Airways, [[Batik Air Malaysia]], Cebu Pacific, [[Eastar Jet]], [[Emirates]], Greater Bay Airlines, Hainan Airlines, MIAT, [[Nepal Airlines]], Pakistan International Airlines, Philippine Airlines, Starlux Airlines, [[Thai AirAsia X]], Tigerair Taiwan, [[Trinity Airways]] va VietJet&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. All Nippon Airways va boshqa bir nechta Star Alliance aʼzolari 2006-yilda 1-terminal Janubiy qanoti kengaytirilguncha 2-terminaldan foydalangan&lt;ref name=&quot;jt-shimizu&quot; /&gt;.

{{Gallery
|title=2-terminal
|width=160 | height=140
|align=center
|File:Narita Airpoert Terminal 2 Check-in Area.JPG|2-terminal uchib ketish zali
|File:Narita Airport Terminal 2 Rest area 2018.jpg|Dam olish hududi
|File:Departure concourse at RJAA T2 (20230807110035).jpg|Uchib ketish yoʻlagi
|File:Narita Airport Terminal 2 Arrival Hall 2018.jpg|2-terminal uchib kelish zali
|File:成田国際空港第2ターミナル - panoramio (2).jpg|2-terminal kuzatuv maydonchasi
}}

=== 3-terminal ===
[[File:NRT T3 inside 20150418.JPG|thumb|3-terminalning ichki koʻrinishi]]

Lou-koster aviakompaniyalar uchun moʻljallangan 3-terminal 2015-yil 8-aprel kuni ochilgan. 2-terminaldan {{convert|500.|m}} shimolda joylashgan boʻlib, ilgari yuk tashish binosi joylashgan hududda barpo etilgan. Terminal yiliga 50 000 reysga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega va 11 ta darvozaga ega. Terminalda xarajatlarni kamaytirish uchun yoritilgan yoʻnalish belgilar oʻrniga stikerlar qoʻllaniladi hamda teletrap oʻrniga ochiq darvozalar va traplar ishlatiladi, bu esa xalqaro reyslar uchun xarajatlarni 40% ga, mahalliy reyslar uchun esa 15% ga kamaytiradi. Taisei Corporation 2013-yil yanvarda terminal qurilishi uchun 11,2 milliard iyenalik shartnomani qoʻlga kiritgan&lt;ref&gt;[http://centreforaviation.com/news/narita-international-airport-corporation-awards-contracts-for-lcc-terminal--239524 Narita International Airport Corporation awards contracts for LCC terminal | CAPA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203005648/http://centreforaviation.com/news/narita-international-airport-corporation-awards-contracts-for-lcc-terminal--239524 |date=2013-12-03 }}. Centre for Aviation. Retrieved on 2013-12-01.&lt;/ref&gt;. Aeroport terminal shimolida lou-koster samolyotlar uchun yangi perron ham qurdi, bu yerda [[Airbus A320]] va oʻxshash oʻlchamdagi samolyotlar uchun beshta qoʻshimcha toʻxtash joyi mavjud&lt;ref&gt;{{cite news|last=Yoshikawa|first=Tadayuki|title=ja:成田空港、LCC専用駐機場整備 17年3月完成目指す|url=http://www.aviationwire.jp/archives/31831|access-date=3 February 2014|newspaper=Aviation Wire|date=3 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220065941/http://www.aviationwire.jp/archives/31831|archive-date=20 February 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

3-terminaldan foydalanadigan aviakompaniyalar: Aero K, Jeju Air, Jetstar, Jetstar Japan, Philippines AirAsia, Spring Airlines va Spring Japan&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;. Terminal, shuningdek, Yaponiya aeroportlaridagi eng katta 24 soatlik oziq-ovqat maydonchasiga hamda ikki koʻp dinli ibodat xonasiga ega. U 15 milliard iyenaga qurilgan va {{convert|66000|m2|abbr=on}} maydonga ega&lt;ref&gt;{{cite news|title=ja:成田空港、新ターミナル公開 ４月８日利用開始|url=http://www.nikkei.com/article/DGXLASFS25H0F_V20C15A3EAF000/?n_cid=kobetsu|access-date=26 March 2015|work=[[Nihon Keizai Shimbun]]|date=25 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402105931/http://www.nikkei.com/article/DGXLASFS25H0F_V20C15A3EAF000/?n_cid=kobetsu|archive-date=2 April 2015|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NAAshisetsu2019&quot; /&gt;.

3-terminal 2024-yilda Skytrax tomonidan [[Osiyo]]dagi arzon aviakompaniyalar uchun eng yaxshi terminal va butun dunyo boʻyicha 2-oʻrinni egallagan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World’s Best Low-Cost Airline Terminals 2024 |url=https://www.worldairportawards.com/worlds-best-low-cost-airline-terminals-2024/ |access-date=2024-11-27 |website=SKYTRAX |language=en}}&lt;/ref&gt;.

==Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar==
=== Yoʻlovchi tashish ===
&lt;!-- WHEN ADDING A NEW ROUTE, OR ADDING AN END DATE FOR A ROUTE PLEASE ADD AN INDEPENDENT REFERENCE, ALSO ADD THE ROUTE AND LINK ON THE CORRESPONDING AIRPORTS ARTICLE AND THE AIRLINES ARTICLE IF IT IS A NEW DESTINATION, ANYTHING THAT IS NOT REFERENCED WILL BE REMOVED. ALSO WHEN ADDING A NEW ROUTE, A FIRM DATE IS MANDATORY.--&gt;
{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;
| Aero K, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=AERO K SCHEDULES SEOUL INCHEON – TOKYO NARITA LATE-MAY 2024 LAUNCH |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240416-rfmay24icn |website=Aeroroutes |access-date=16 April 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Korea Republic}}Cheongju
&lt;!-- --&gt;
| Aeroméxico | {{Flagicon|Mexico}}Mexiko&lt;br /&gt; '''Mavsumiy: ''' {{Flagicon|Mexico}}Monterrey&lt;ref name=&quot;amtokyo&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.elfinanciero.com.mx/monterrey/2024/06/19/fortalece-aeromexico-conexion-monterrey-asia/|title=Aeromexico Strengthens Connectivity Between Monterrey and Asia|publisher=El Financiero|language=es-mx|date=June 2024|access-date=June 21, 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Aero Mongolia | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aero Mongolia 3Q25 Tokyo Service Increases |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250313-m0ns25nrt |access-date=13 March 2025 |work=AeroRoutes |date=13 March 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Busan]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230217-bxns23|title=Air Busan NS23 Busan International Operations|publisher=AeroRoutes|date=17 February 2023|access-date=14 November 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, {{Flagicon|Canada}}Vankuver
&lt;!-- --&gt;
| [[Air China]] | {{Flagicon|China}}Dalian&lt;ref name=&quot;CAJan&quot;&gt;{{cite web |title=Air China Resumes Dalian – Tokyo Service From Jan 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231221-cajan24dlcnrt |website=Aeroroutes |access-date=21 December 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], {{Flagicon|China}}Tianjin&lt;ref name=&quot;CAJan&quot;/&gt;, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|title=Air China 1Q25 China Southwest – Tokyo Service Resumptions|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241231-ca1q25nrt|access-date=31 December 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;, 
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Japan]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Air Japan Schedules Bangkok Launch in Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230802-nqfeb24bkk |website=Aeroroutes |access-date=2 August 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=AIR JAPAN ADDS TOKYO - SEOUL SERVICE FROM LATE-FEB 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231115-nqfeb24icn |website=Aeroroutes |access-date=15 November 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=AIR JAPAN SCHEDULES LATE-APRIL 2024 SINGAPORE LAUNCH |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240126-nqns24sin |access-date=26 January 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Macau | [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]
&lt;!-- --&gt;
| Air New Zealand | {{Flagicon|New Zealand}}Oklend&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2024/06/18/air-new-zealand-adds-tokyo-capacity/|title=Air New Zealand adds Tokyo capacity|publisher=Business Traveller|date=18 June 2024|accessdate=21 December 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Niugini]] | Koror ({{Flagicon|Palau}}), {{Flagicon|Papua New Guinea}}Port-morsbi&lt;ref&gt;{{cite web |title=Air Niugini Intends to Resume Palau / Tokyo Service in 4Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240610-pxnw24rornrt |website=Aeroroutes |access-date=10 June 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Premia]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Seoul]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Air Tahiti Nui | {{Flagicon|French Polynesia}}Papeete&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221125-tnnw23tyo|title=Air Tahiti Nui Moves Japan Service Resumption to late-Oct 2023|website=Aeroroutes|date=2022-11-25 |access-date=2022-11-25}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| All Nippon Airways | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Belgium}}Brussel, {{Flagicon|China}}Dalian, {{Flagicon|USA}}Gonolulu, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref name=&quot;ANA24&quot;&gt;{{cite web |title=ANA NS24 Asia Service Changes – 24JAN24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240125-nhns24as |website=Aeroroutes |access-date=25 January 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Soekarno-Hatta, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, {{Flagicon|Australia}}Perth&lt;ref&gt;{{cite news |title=Say sayonara to seasonal: ANA makes Perth-Tokyo a permanent fixture |url=https://karryon.com.au/industry-news/airline/anas-perth-tokyo-permanent/ |access-date=6 December 2024 |work=karryon.com.au |date=6 December 2024 |language=en-AU}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://flighthacks.com.au/ana-will-return-to-perth-in-october-2023/|title=ANA Will Return To Perth In October 2023|website=Flight Hacks|date=18 January 2023 |access-date=18 January 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare 
&lt;!-- --&gt;
| American Airlines | {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth
&lt;!-- --&gt;
| [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
|[[Austrian Airlines]] | '''Mavsumiy: ''' [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://aviacionline.com/2024/08/all-nippon-airways-returned-to-vienna/|title=All Nippon Airways returned to Vienna|publisher=Aviacionline.com|date=3 August 2024|accessdate=15 October 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Batik Air Malaysia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]
&lt;!-- --&gt;
| Biman Bangladesh Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2023/05/21/biman-to-start-operating-flights-to-japan-from-september-1 | title=Biman to start operating flights to Japan from September 1 | date=21 May 2023 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Cathay Pacific, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| Cebu Pacific, {{PHL}} | {{Flagicon|Philippines}}Cebu, [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]]&lt;ref name=&quot;5jphnrt&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230303-5jnrt |title=CEBU PACIFIC RESUMES ADDITIONAL TOKYO ROUTES IN NS23 |website=AeroRoutes |access-date=March 3, 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Manila
&lt;!-- --&gt;
| [[China Airlines]] | Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}}), [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| [[China Eastern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Kunmin, {{Flagicon|China}}Nankin, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]], {{Flagicon|China}}Sindao, {{Flagicon|China}}Uxan&lt;ref&gt;{{cite web |title=China Eastern Resumes Wuhan – Tokyo Service From July 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230628-mujul23wuhnrt |website=Aeroroutes |access-date=28 June 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xarbin&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241206-mudec24nrt|title=China Eastern Adds Harbin – Tokyo From late-Dec 2024|website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yantai&lt;ref&gt;{{cite web |title=China Eastern Resumes Yantai – Tokyo in 3Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250512-mu3q25nrt |website=Aeroroutes |access-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[China Southern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Dalian, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=China Southern Resumes Guangzhou – Tokyo Narita Service in NS24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240306-czns24nrt |website=Aeroroutes |access-date=6 March 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Uxan&lt;ref name=&quot;CZ&quot;&gt;{{cite web |title=China Southern Resumes 2 Tokyo Routes in late-Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240819-czsep24nrt |website=Aeroroutes |access-date=19 August 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xarbin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|China}}Shenyang, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=China Southern Resumes Shenzhen - Tokyo Narita Service in 1Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250107-cz1q25szxnrt |website=AeroRoutes |access-date=7 January 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Changchun, {{Flagicon|China}}Changsha&lt;ref&gt;{{cite web |title=China Southern 1Q25 Changsha International Routes Resumption |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241122-cz1q25csx |website=Aeroroutes |access-date=22 November 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Chenjou&lt;ref name=&quot;CZ&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Donghai Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Changzhou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=10月27日起，常州机场执行冬航季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/dEqOhp_sKrKtyqlfMIt2cw |access-date=15 March 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Eastar Jet]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230718062400003?input=1195m|title='국제선 재개' 이스타항공, 9월 20일 도쿄·오사카 노선 취항|trans-title='Resuming international route' Eastar Jet, launches Tokyo·Osaka in 20 September|publisher=Yonhap News Agency|date=18 July 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=EGYPTAIR Resumes Tokyo Flights From Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230720-mssep23nrt |website=Aeroroutes |access-date=20 July 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| El Al, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=El Al Maintains Tokyo March 2024 Service Resumption |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240108-lymar24nrt |access-date=9 January 2024 |work=AeroRoutes |date=8 January 2024 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]
&lt;!-- --&gt;
| Ethiopian Airlines | Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}), [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]
&lt;!-- --&gt;
| [[EVA Air]] | Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}}), [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Fiji Airways]] | {{Flagicon|Fiji}}Nadi
&lt;!-- --&gt;
| Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki
&lt;!-- --&gt;
| Garuda Indonesia | {{Flagicon|Indonesia}}Denpasar
&lt;!-- --&gt;
| Greater Bay Airlines, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
&lt;!-- --&gt;
| Hainan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Haikou&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hainan Airlines Adds Haikou – Tokyo Service in 1Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241216-hu1q25haknrt |website=Aeroroutes |access-date=16 December 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]
&lt;!-- --&gt;
| Hawaiian Airlines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Seattle/Tacoma&lt;ref name=&quot;HawaiianSEA25&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.king5.com/article/travel/alaska-airlines-nonstop-flight-seattle-tokyo-seoul/281-8732da98-f1fc-4151-88c9-03efd5fd748c|title=Alaska Airlines adds nonstop flights from Seattle to Tokyo and Seoul|website=King5|date=December 10, 2024|access-date=December 10, 2024 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[HK Express]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
&lt;!-- --&gt;
| Hong Kong Airlines | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Iberia]] | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Iberia Resumes Tokyo Service From late-Oct 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231219-ibnw24nrt |website=Aeroroutes |access-date=19 December 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Japan Airlines | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|USA}}Boston, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://airlinegeeks.com/2025/01/21/japan-airlines-to-expand-u-s-network/|title=Japan Airlines to Expand U.S. Network|publisher=Airline Geeks|date=January 21, 2025|accessdate=January 21, 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|USA}}Gonolulu, {{Flagicon|Guam}}Guam, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Soekarno-Hatta, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Australia}}Melburn, {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, {{Flagicon|USA}}San Diego, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, {{Flagicon|USA}}Seattle/Tacoma, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|Canada}}Vankuver, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| Jeju Air, {{KOR}} | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Jetstar, {{AUS}} | {{Flagicon|Australia}}Brisben&lt;ref name=&quot;JetstarBNE&quot;&gt;{{cite web|url=https://concreteplayground.com/brisbane/travel-leisure/jetstar-fly-direct-from-brisbane-tokyo-osaka-seoul|title=Grab Your Suitcases: Jetstar Will Soon Fly Direct From Brisbane to Tokyo, Osaka and Seoul|date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Australia}}Cairns
&lt;!-- --&gt;
| Jetstar Japan | {{Flagicon|Japan}}Asahikawa&lt;ref&gt;{{cite web |title=JETSTAR JAPAN ADDS TOKYO – ASAHIKAWA SERVICE FROM DEC 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230912-gknw23akj |website=Aeroroutes |access-date=12 September 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|Japan}}Kagoshima, {{Flagicon|Japan}}Kōchi, {{Flagicon|Japan}}Kumamoto, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Japan}}Matsuyama, {{Flagicon|Japan}}Miyazaki, {{Flagicon|Japan}}Nagasaki, {{Flagicon|Japan}}Naha, {{Flagicon|Japan}}Ōita, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|Japan}}Takamatsu, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|Japan}}Shimojishima, {{Flagicon|Japan}}Shonai 
&lt;!-- --&gt;
| Jin Air, {{KOR}} | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], {{Flagicon|Korea Republic}}Muan&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jin Air expands Muan international network in NW24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241014-ljnw24mwx|website=Aeroroutes |access-date=14 October 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Juneyao Air, {{CHN}} | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Korean Air]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], {{Flagicon|Korea Republic}}Jeju&lt;ref&gt;{{cite web |title=Korean Air resumes Jeju – Tokyo service from July 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240514-kejul24cjunrt |website=Aeroroutes |access-date=14 May 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Loong Air]] | [[Linyi Qiyang xalqaro aeroporti|Linyi]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Loong Air Dec 2024 International / Regional Routes Addition |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241029-gjdec24 |website=Aeroroutes |access-date=30 October 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Wenzhou&lt;ref&gt;{{cite web |title=LOONG AIR ADDS WENZHOU – TOKYO SERVICE IN SEP 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240805-gjsep24wnznrt |website=Aeroroutes |access-date=5 August 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]
&lt;!-- --&gt;
| MIAT Mongolian Airlines | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Nepal Airlines]] | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu
&lt;!-- --&gt;
| Peach, {{JPN}} | {{Flagicon|Japan}}Amami Oshima, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|Japan}}Ishigaki, {{Flagicon|Japan}}Kagoshima, Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}}), {{Flagicon|Japan}}Kushiro, {{Flagicon|Japan}}Miyazaki, {{Flagicon|Japan}}Nagasaki, {{Flagicon|Japan}}Naha, {{Flagicon|Japan}}Ōita, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| Philippine Airlines | {{Flagicon|Philippines}}Cebu, {{Flagicon|Philippines}}Manila
&lt;!-- --&gt;
| Philippines AirAsia | {{Flagicon|Philippines}}Manila
&lt;!-- --&gt;
| [[Qantas]] | {{Flagicon|Australia}}Brisben&lt;ref name=&quot;QF&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240318-fjqfcodeshare|title=Fiji Airways Adds Qantas Tokyo Narita Codeshare in NS24|publisher=AeroRoutes|date=18 March 2024|accessdate=21 December 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Australia}}Melburn&lt;ref name=&quot;QF&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]
&lt;!-- --&gt;
| Royal Brunei Airlines | {{Flagicon|Brunei}}Bandar-Seri-Begavan
&lt;!-- --&gt;
| Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| Shenzhen Airlines, {{CHN}} | [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]
&lt;!-- --&gt;
| Sichuan Airlines, {{CHN}} | [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Singapore Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, [[Changi aeroporti|Singapur]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Spring Airlines]] | [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spring Airlines NS24 Japan Service Changes – 05MAR24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240306-9cns24jp |website=Aeroroutes |access-date=6 March 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Spring Airlines Japan | {{Flagicon|China}}Dalian&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spring Japan Sep 2024 Tokyo – Dalian Service Addition |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240902-ijsep24dlc |website=Aeroroutes |access-date=2 September 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Ningbo&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spring Japan International Service Increases From late-June 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230529-ijjun23int |website=Aeroroutes |access-date=29 May 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spring Japan Begins JAL Codeshare and Expands China Service From August 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240723-ijaug24 |website=Aeroroutes |access-date=23 July 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|China}}Xarbin, {{Flagicon|Japan}}Xirosima, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spring Japan Resumes Tokyo – Shanghai Service From Dec 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231117-ijdec23pvg |website=Aeroroutes |access-date=17 November 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Tianjin
&lt;!-- --&gt;
| [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]]
&lt;!-- --&gt;
| Starlux Airlines, {{TWA}} | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241206-jxns25nrt|title=Starlux Airlines NS25 Tokyo Aircraft Changes|publisher=AeroRoutes|date=6 December 2024|accessdate=21 December 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix
&lt;!-- --&gt;
| Thai AirAsia | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang, Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}})&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thai AirAsia Schedules Kaohsiung – Tokyo Service From mid-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240315-fdjun24nrt |website=Aeroroutes |access-date=15 March 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Thai AirAsia X]] | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://newsroom.airasia.com/news/thai-airasia-x-to-move-all-flight-operations-back-to-don-mueang-airport-from-1-october-2024#gsc.tab=0|title=Thai AirAsia X to move all flight operations back to Don Mueang Airport from 1 October 2024|date=16 July 2024|website=newsroom.airasia.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]
&lt;!-- --&gt;
| Thai Lion Air | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Thai Lion Air Adds Taipei – Tokyo Service From mid-Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230720-slsep23nrt |website=Aeroroutes |access-date=20 July 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Tigerair Taiwan | Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}}), Taichung ({{Flagicon|Taiwan}})&lt;ref&gt;{{cite web |title=tigerair Taiwan Adds Taichung – Northeast Asia Service in 3Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240514-it3q24rmq |website=Aeroroutes |access-date=14 May 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Trinity Airways]] | {{Flagicon|Korea Republic}}Daegu, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240613-tw3q24jp|title=T'Way Air 3Q24 A330-200 Japan Operations - 13JUN24|publisher=AeroRoutes|date=13 June 2024|accessdate=14 November 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[United Airlines]] | {{Flagicon|Philippines}}Cebu&lt;ref&gt;{{cite web|title=UNITED REMOVES 2 NEW INTERNATIONAL ROUTES SCHEDULED IN NS24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240408-uans24intlcxld|website=AeroRoutes |access-date=April 8, 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Denver, {{Flagicon|Guam}}Guam, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental, Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}})&lt;ref name=&quot;UASum25&quot; /&gt;, Koror ({{Flagicon|Palau}})&lt;ref&gt;{{cite web |last=Liu |first=Jim |title=United Adds Tokyo-Koror Service From Late Oct 2025 |url= https://www.aeroroutes.com/eng/250509-uanw25nrtror|access-date=9 May 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|USA}}Nyuark, {{Flagicon|USA}}Saipan, {{Flagicon|USA}}San Fransisko &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref name=&quot;UASum25&quot;&gt;{{cite web|title=United Airlines Bets on Offbeat Destinations, Adds Mongolia and Greenland for 2025|url=https://skift.com/2024/10/10/united-bets-on-off-the-beaten-path-destinations/|website=Skift |date=10 October 2024 |access-date=October 10, 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Uzbekistan Airways NS25 Tokyo Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241204-hyns25nrt |access-date=4 December 2024 |work=AeroRoutes |date=4 December 2024 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[VietJet Air]] | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
| Vietnam Airlines | [[Da Nang xalqaro aeroporti|Da Nang]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
| WestJet, {{CAN}} | {{Flagicon|Canada}}Kalgari
&lt;!-- --&gt;
| XiamenAir, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Fuchjou, {{Flagicon|China}}Xiamen
&lt;!-- --&gt;
| [[Zipair Tokyo]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|USA}}Gonolulu&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/Business/Transportation/Japan-LCC-Zipair-to-add-2-aircraft-and-routes-every-year-CEO-says|title=JApan LCC Zipair to add 2 aircraft and routes every year, CEO says|publisher=Nikkei Asia|date=25 June 2024|accessdate=10 July 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.newsfilecorp.com/release/226129/ZIPAIR-to-Launch-Flights-between-Houston-and-Tokyo-Narita-Expanding-International-Network-in-North-America|title=ZIPAIR to Launch Flights between Houston and Tokyo Narita Expanding International Network in North America|website=newsfile|date=October 10, 2024|access-date=October 10, 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, {{Flagicon|USA}}San Jose&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241106-zgns25sf|title=ZIPAIR NS25 San Francisco Bay Area Operations - 5NOV24|publisher=AeroRoutes|date=6 November 2024|accessdate=14 November 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|Canada}}Vankuver&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://www.aeroroutes.com/eng/231227-zgns24yvr|title=ZIPAIR TOKYO BEGINS VANCOUVER SERVICE FROM MID-MARCH 2024|publisher=AeroRoutes|date=December 26, 2023|accessdate=December 26, 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
}}

=== Yuk tashish ===
{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;
| AeroLogic, {{DEU}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]
&lt;!-- --&gt;
| Air China Cargo | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Air France|Air France Cargo]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]
&lt;!-- --&gt;
| Air Hong Kong | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref name=&quot;Freight 2020-01&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.narita-airport.jp/files/NRT_Cargo_19Dec19%20V2.pdf |title=Cargo Flight Schedule (2020.01.01 – 2020.01.31) |publisher=Narita International Airport |access-date=2020-05-24 |arxivsana=2023-04-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230404162501/https://www.narita-airport.jp/files/NRT_Cargo_19Dec19%20V2.pdf }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Incheon, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| ANA Cargo, {{JPN}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|China}}Dalian, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.stattimes.com/news/all-nippon-airways-launches-scheduled-freighter-flights-to-frankfurt-aviation/|title=All Nippon Airways launches scheduled freighter flights to Frankfurt|date=October 28, 2020|website=www.stattimes.com}}&lt;/ref&gt;, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]&lt;ref name=&quot;Freight 2020-01&quot;/&gt;, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|Philippines}}Manila&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.anacargo.jp/en/int/location/asia/manila.html | title=Manila｜ANA Cargo }}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Naha, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref name=&quot;Freight 2020-01&quot;/&gt;, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|China}}Xiamen, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Asiana Airlines|Asiana Cargo]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Atlas Air&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=[[Atlas Air]]|access-date=19 December 2023|arxivsana=2023-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp}}&lt;/ref&gt;, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|China}}Xiamen, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare
&lt;!-- --&gt;
| Cargojet, {{CAN}} | {{Flagicon|Canada}}Vankuver, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| Cargolux, {{LUX}} | {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg&lt;ref name=&quot;Freight 2020-01&quot;/&gt;, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]&lt;ref name=&quot;Cargolux NRT&quot;/&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref name=&quot;Cargolux NRT&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277687/cargolux-plans-new-tokyo-seoul-routing-from-late-march-2018/|title=Cargolux plans new Tokyo / Seoul routing from late-March 2018access-date=2018-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319222047/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277687/cargolux-plans-new-tokyo-seoul-routing-from-late-march-2018/|archive-date=2018-03-19|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Cargolux Italia | {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg&lt;ref name=&quot;Freight 2020-01&quot;/&gt;, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]&lt;ref name=&quot;Freight 2020-01&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Cathay Cargo, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| Central Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Tianjin, {{Flagicon|China}}Weihai, {{Flagicon|China}}Yantai
&lt;!-- --&gt;
| [[China Airlines|China Airlines Cargo]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| China Cargo Airlines | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| China Postal Airlines | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Nankin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]
&lt;!-- --&gt;
| DHL Aviation, {{DEU}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]], {{Flagicon|USA}}Mayami, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare
&lt;!-- --&gt;
| Emirates SkyCargo, {{UAE}} | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]
&lt;!-- --&gt;
| [[EVA Air|EVA Air Cargo]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| FedEx Express, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Indianapolis, {{Flagicon|USA}}Memfis, {{Flagicon|USA}}Oakland, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| Garuda Cargo, {{IDN}} | {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Soekarno-Hatta
&lt;!-- --&gt;
| JAL Cargo | {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231201-jlcfeb24|title=JAL resumes freighter operations from late-Feb 2024|publisher=AeroRoutes|accessdate=1 December 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| Jeju Air Cargo, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.segye.com/newsView/20220620519143?OutUrl=naver|title=인천공항공사, 국내 최초로 저비용 항공사 화물기 유치|trans-title=Incheon International Airport Corporation Will Be the First Low-Cost Cargo Carrier in Korea|language=Korean|publisher=Segye News|date=21 June 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Kalitta Air]] | [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]]
&lt;!-- --&gt;
| [[KLM|KLM Cargo]] | [[Schiphol|Amsterdam]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Korean Air|Korean Air Cargo]] | Bogotá ({{Flagicon|Colombia}}), [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Longhao Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Chenjou
&lt;!-- --&gt;
| [[Lufthansa Cargo]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| MASkargo, {{MYS}} | {{Flagicon|Malaysia}}Johor Bahru, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|Malaysia}}Penang
&lt;!-- --&gt;
| MSC Air Cargo, {{ITA}} | [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://airlinegeeks.com/2023/10/08/msc-air-cargo-launches-inaugural-weekly-flight-to-tokyo/|title=MSC Air Cargo launches inaugural weekly flight to Tokyo|publisher=Airline Geeks|date=8 October 2023|accessdate=4 November 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Nippon Cargo Airlines | [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nca.aero/e/service/network/index.html|title=NCA – Nippon Cargo Airlines &amp;#124; Global Network|website=www.nca.aero}}&lt;/ref&gt;, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth, {{Flagicon|Canada}}Edmonton&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://globalnews.ca/news/3663253/edmonton-adds-to-cargo-load-with-a-regular-flight-to-tokyo/|title=Edmonton adds to cargo load with a regular flight to Tokyo|date=2017-08-14|access-date=2017-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819092242/http://globalnews.ca/news/3663253/edmonton-adds-to-cargo-load-with-a-regular-flight-to-tokyo/|archive-date=2017-08-19|url-status=live}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Germany}}Hahn&lt;ref name=&quot;Freight 2020-01&quot;/&gt;, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], {{Flagicon|USA}}San Fransisko, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|China}}Tianjin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare
&lt;!-- --&gt;
| Polar Air Cargo, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles&lt;ref name=&quot;Freight 2020-01&quot;/&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Sidney aeroporti|Sidney]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]
&lt;!-- --&gt;
| SF Airlines, {{CHN}} | [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.macaubusiness.com/sf-airlines-launches-xian-tokyo-cargo-route/|title=SF Airlines launches Xi'an-Tokyo cargo route |publisher=Macau Business|website=www.macaubusiness.com|date=16 January 2021 }}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Uxan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aircargonews.net/airlines/sf-airlines-launches-frankfurt-freighter-link/|title=SF Airlines launches Frankfurt freighter link|date=November 9, 2020|qaralgan sana=2025-05-23|arxivsana=2023-02-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230213095526/https://www.aircargonews.net/airlines/sf-airlines-launches-frankfurt-freighter-link/}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| {{nowrap|[[Silk Way West Airlines]]}} | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21207940/silk-way-west-airlines-silk-way-west-airlines-announces-its-inaugural-flight-to-narita-japan|title=StackPath|website=www.aviationpros.com|date=28 January 2021 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Singapore Airlines Cargo | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Changi aeroporti|Singapur]]
&lt;!-- --&gt;
| Spring Airlines Japan | {{Flagicon|Japan}}Kitakyushu, {{Flagicon|Japan}}Naha, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240528-ijns2432x|title=SPRING JAPAN NS24 A321 FREIGHTER OPERATIONS|date=28 May 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| UPS Airlines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, {{Flagicon|USA}}Louisville, {{Flagicon|USA}}Nyuark, {{Flagicon|USA}}Ontario, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]
&lt;!-- --&gt;
| Western Global Airlines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare
&lt;!-- --&gt;
| YTO Cargo Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Yantai&lt;ref name=&quot;Freight 2020-01&quot;/&gt;, {{Flagicon|China}}Chenjou
&lt;!-- --&gt;
}}

== Boshqa inshootlari ==
=== Havo harakatini boshqarish minoralari ===
[[File:Narita Airport Control Towers 2020.jpg|thumb|Asosiy boshqaruv minorasi, eski va yangi rampa boshqaruv minoralari. 1978-yilda ochilganidan 1993-yilgacha 25 yil davomida aeroportning asosiy boshqaruv minorasi sifatida xizmat qilgan oʻrta minora 1978-yil 26-martda norozilar tomonidan egallab olingan va vandalizmga uchragan, bu holat ikki oylik kechikishga sabab boʻlgan. 1993-yilda yangi boshqaruv minorasi (suratning chap tomonida) qurilib foydalanishga topshirilgach, u rampa boshqaruv minorasiga aylantirilgan va 2018-yilda buzib tashlangan, boshqaruv esa yangi rampa minorasiga (suratning oʻng tomonida) oʻtkazilgan.]]

Narita aeroportida uchta havo harakatini boshqarish minorasi mavjud. Asosiy boshqaruv minorasi va rampa boshqaruv minoralaridan biri aeroportning geografik markazida joylashgan, yana bir rampa minorasi esa 2-terminalning bevosita ustida joylashgan. Asosiy minora [[Yaponiya fuqarolar aviatsiya byurosi]] tomonidan, rampa minoralari esa NAA xodimlari tomonidan boshqariladi. Rampa boshqaruvi 2020-yilda yangi minoraga koʻchirilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.asahi.com/articles/ASN1N413FN1NUDCB004.html|title=千葉）成田空港の新ランプコントロールタワーお目見え|publisher=Asahi Shimbun|date=2020-01-21|access-date=2020-04-13|arxivsana=2021-03-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210308001549/https://www.asahi.com/articles/ASN1N413FN1NUDCB004.html}}&lt;/ref&gt;.

=== Aviakerosin quvurlari orqali yetkazib berish tizimi ===
Aeroport {{convert|47|km|abbr=on}} uzunlikdagi quvur orqali [[Chiba]] shahar porti va [[Yotsukaidō]]dagi yoqilgʻi terminali bilan bogʻlangan&lt;ref name=YoshikawaTadayuki&gt;{{cite news|last=Yoshikawa|first=Tadayuki|title=ja:成田空港、千葉港とのパイプライン30周年|url=http://www.aviationwire.jp/archives/24413|access-date=9 August 2013|newspaper=Aviation Wire|date=8 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130812164027/http://www.aviationwire.jp/archives/24413|archive-date=12 August 2013|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Bu quvur 1983-yilda ishga tushirilgan boʻlib&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20000901043744/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/prof_e/keii_e/honkaku1_e.html Long-Awaited Pipeline].&quot; Narita Airport. September 1, 2000. Retrieved on January 7, 2019.&lt;/ref&gt;, 2013-yilda faoliyatining 30 yilligiga kelib Narita aeroportiga 130 milliard litr yoqilgʻi yetkazib bergan&lt;ref name=YoshikawaTadayuki/&gt;.

=== Korporativ ofislar ===
Nippon Cargo Airlines (NCA) bosh ofisi Narita aeroporti hududida joylashgan boʻlib&lt;ref&gt;&quot;[http://www.nca.aero/e/news_20110506e.html Relocation of NCA Cargo Handling Facilities in Narita, Japan] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120110195951/http://www.nca.aero/e/news_20110506e.html |date=2012-01-10 }}.&quot; Nippon Cargo Airlines. May 6, 2011. Retrieved on February 17, 2012. [http://www.nca.aero/news_20110506.html Japanese version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106185041/http://www.nca.aero/news_20110506.html |date=2012-01-06 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nca.aero/profile/company/about/index.html |script-title=ja:会社概要 |publisher=Nippon Cargo Airlines |access-date=February 17, 2012 |quote={{lang|ja|本社（成田事務所）〒282-0011 千葉県成田市成田国際空港内　NCAライン整備ハンガー}} |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310010506/http://www.nca.aero/profile/company/about/index.html |archive-date=March 10, 2008 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, {{Nihongo|NCA texnik xizmat koʻrsatish angari|NCAライン整備ハンガー|NCA Rain Seibi Hangā}} da joylashgan&lt;ref&gt;&quot;[http://www.nca.aero/e/profile/company/about/index.html Corporate Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080628221310/http://www.nca.aero/e/profile/company/about/index.html |date=2008-06-28 }}.&quot; Nippon Cargo Airlines. Retrieved on February 17, 2012. „Narita Office NCA Line Maintenance Hangar Narita International Airport Narita-shi, Chiba 282-0011, Japan“ and „Tokyo OFfice: Onarimon Yusen Bldg. 11F 3-23-5 Nishi-Shimbashi Minato-ku, Tokyo 105-0003, Japan“&lt;/ref&gt;. Ilgari NCA bosh ofisi {{Nihongo|Yuk tashish boshqaruv binosi|貨物管理ビル|Kamotsu Kanri Biru}} ning toʻrtinchi qavatida joylashgan edi&lt;ref&gt;&quot;[https://web.archive.org/web/20080628221310/http://www.nca.aero/e/profile/company/about/index.html Corporate Profile].&quot; Nippon Cargo Airlines. June 28, 2008. Retrieved on February 17, 2012. „Narita Office: Cargo Administration Bldg. 4F Narita International Airport Narita-shi, Chiba 282-0021, Japan“&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nca.aero/profile/company/about/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310010506/http://www.nca.aero/profile/company/about/index.html |archive-date=2008-03-10 |script-title=ja:会社概要 |publisher=Nippon Cargo Airlines |access-date=February 17, 2012 |quote=&quot;{{lang|ja|本社（成田事務所） 〒282-0021 千葉県成田市成田国際空港内　貨物管理ビル4階}}
}}&lt;/ref&gt;.

Japan Airlines kompaniyasi Narita aeroportida oʻzining {{nihongo|Japan Airlines Narita Operation Center|日本航空成田オペレーションセンター|''Nihon Kōkū Narita Operēshon Sentā''}} boshqaruv markazini yuritadi. Avvalroq JALways shoʻba aviakompaniyasi ham shu binoda bosh ofisga ega boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.jalways.co.jp/english/company/index.html |title=Company Profile |publisher=[[JALways]] |access-date=December 12, 2009 |quote=Registered Office 4–11, Higashi-Shinagawa 2-chome, Shinagawa-ku, Tokyo, Japan; Head Office Japan Airlines Narita Operation Center 3F, Narita International Airport, Narita, Chiba, Japan 282-8610 |archive-url=https://archive.today/20081219104422/http://www.jalways.co.jp/english/company/index.html |archive-date=December 19, 2008 |url-status=dead }}; {{cite web |url=http://www.jalways.co.jp/company/index.html |title=Japanese address |quote=Head office: {{lang|ja|本店所在地 東京都品川区東品川2丁目4番11号}}; Headquarters: {{lang|ja|〒282-8610 千葉県成田市成田国際空港内　日本航空成田オペレーションセンター3階}} |access-date=2010-10-05 |archive-url=https://archive.today/20090830075357/http://www.jalways.co.jp/company/index.html |archive-date=2009-08-30 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;. All Nippon Airways aviakompaniyasi ham 1-terminal yonida joylashgan „Sky Center“ deb nomlangan operatsion binoga ega boʻlib, u ANA va aeroport maʼmuriyati qoʻshma korxonasi hisoblangan ANA Air Service Tokyo yer xizmatlarini koʻrsatish kompaniyasining bosh qarorgohi sifatida ishlaydi.

=== Aeroport mehmonxonalari ===
NRT hududida bitta joylashgan [[mehmonxona]] mavjud – 1-terminal yonida joylashgan Airport Rest House. Ushbu mehmonxona TFK kompaniyasi tomonidan boshqariladi, u yonidagi aviareyslar uchun ovqat tayyorlash markazi orqali bort ovqatlanish xizmatlarini ham taqdim etadi. 2014-yil iyul oyida 2-terminal yaqinida [[kapsula shaklidagi mehmonxona]] ishga tushirilgan boʻlib, tranzit yoʻlovchilar va erta tongda uchadigan arzon reyslar yoʻlovchilariga xizmat qiladi&lt;ref&gt;{{cite news|title=ja:成田にカプセルホテル 空港会社、ＬＣＣ客らに照準|url=http://www.nikkei.com/article/DGXNZO70364030U4A420C1L71000/?n_cid=kobetsu|access-date=28 April 2014|newspaper=Nihon Keizai Shimbun|date=24 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140428034930/http://www.nikkei.com/article/DGXNZO70364030U4A420C1L71000/?n_cid=kobetsu|archive-date=28 April 2014|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Muzeylari ===
Aeronavtika fanlari muzeyi Narita aeroportining janubiy tomonida joylashgan boʻlib, u yerda NAMC YS-11 va bir nechta kichik porshenli samolyotlar namoyishga qoʻyilgan. Muzey toʻxtash joyidagi kichik qoʻshimcha binoda Narita aeroporti va mahalliy hamjamiyat tarixiga oid eksponatlarni oʻz ichiga olgan Tarixiy muzey joylashgan boʻlib, u aeroportning bahsli tarixi va mahalliy aholi bilan murakkab munosabatlarini yoritadi.

== Yer usti transporti ==
[[File:Narita_Terminal_1_Train_Station.jpg|thumb|Narita aeroporti 1-terminal vokzalidagi yoʻlak]]

=== Temir yoʻl ===
[[File:Keisei Komaino Junction birdview.jpg|thumb|Narita aeroporti tashqarisidagi Komaino chorrahasi. Chapdagi tunnel aeroport terminal vokzallariga olib boradi; oʻngdagi tunnel esa Higashi-Narita vokzali va Shibayama temir yoʻliga olib boradi.]]
[[File:Series-E259-NE014 NEX.jpg|thumb|JR ''Narita Express'' poyezdi]]
[[File:Descriptionkeiseiae.jpg|thumb|Keisei ''Skyliner'' poyezdi]]

Narita aeroportida ikkita temir yoʻl yoʻnalishi mavjud boʻlib, ular orqali ekspress va yoʻlovchi poyezdlari Tokio va boshqa manzillarga qatnaydi. Aeroportga ikki operator xizmat koʻrsatadi: East Japan Railway Company (JR East) va Keisei Electric Railway. Poyezdlar 1-terminaldagi Narita aeroporti 1-terminal vokzali va 2-terminaldagi Narita aeroporti 2·3-terminal vokzalida toʻxtaydi.

==== JR poyezdlari ====
''Narita Express'' poyezdi aeroportdan Narita va Sōbu liniyalari orqali Tokio vokzaligacha harakatlanadi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 September 2022 |title=特急「成田エクスプレス」の運転再開について |trans-title=About the resumption of operation of the limited express &quot;Narita Express&quot; |url=https://www.jreast.co.jp/press/2022/20220922_ho01.pdf |website=jreast.co.jp}}&lt;/ref&gt;. Tokio vokzalida vagonlar ikkiga ajraladi: biri Tokioning markazi boʻylab soat millari yoʻnalishida harakatlanib, Shōnan–Shinjuku liniyasi orqali Shibuya va Shinjukuda toʻxtaydi; ikkinchisi esa Yokosuka liniyasi orqali janubga – Shinagawa, Yokohama va Ōfunagacha boradi. Odatda poyezd Narita aeroporti va Tokio oʻrtasida toʻxtamasdan harakat qiladi, biroq tigʻiz paytlarda Narita, Sakura, Yotsukaidō va Chiba bekatlarida ham toʻxtaydi.

Tezyurar poyezd aeroportga qatnovchi shahar atrofi JR poezdi hisoblanadi. U ham xuddi shu yoʻnalishda Tokio vokzaligacha harakatlanadi, lekin yoʻlda 15 ta oraliq bekatda toʻxtaydi, bu 55 daqiqalik Narita Expressga nisbatan 80 daqiqa vaqt oladi. Tokio vokzalidan keyin koʻpchilik poyezdlar Yokosuka liniyasi orqali Kanagawa prefekturasidagi Ōfuna, Zushi, Yokosuka va Kurihamagacha davom etadi.

„Green Car“ (birinchi klass) oʻrinlari ikkala poyezdda ham mavjud boʻlib, ular uchun qoʻshimcha haq olinadi, ammo bu xizmatlar Japan Rail Pass egalari uchun bepul.

==== Keisei poyezdlari ====
Keisei kompaniyasi Narita aeroporti va Tokio markazi oʻrtasida ikkita liniya orqali xizmat koʻrsatadi. Yangiroq Keisei Narita aeroporti liniyasi Chiba prefekturasining shimoli boʻylab deyarli toʻgʻri yoʻnalishda harakat qiladi, eski Keisei asosiy liniyasi esa Narita, Sakura va Funabashi shaharlaridan oʻtadi. Ikkala yoʻnalish Tokio shimoli-sharqidagi Keisei-Takasago bekatida birlashadi va Yamanote liniyasining shimoli-sharqida joylashgan Nippori va Keisei Ueno bekatlarigacha umumiy yoʻnalishda davom etadi.

Keisei aeroport va Tokio oʻrtasida bir nechta poyezdlarni harakatlantiradi: ''Skyliner'' – aeroport va Yamanote liniyasi oʻrtasidagi eng tez poyezd&lt;ref name=&quot;SLinfo&quot;&gt;{{cite web |title=Skyliner Overview |url=http://www.keisei.co.jp/keisei/tetudou/skyliner/us/skyliner/index.php |access-date=12 November 2019 |publisher=Keisei Electric Railway Co., Ltd. |location=Japan |language=en}}&lt;/ref&gt;. Nipporigacha 36 daqiqa, Keisei Uenogacha 41 daqiqa davom etadi. Yamanote liniyasiga oʻtish orqali Tokio vokzaliga 50 daqiqada yetib borish mumkin. ''Skyliner'' – aeroport va Tokio oʻrtasidagi eng arzon cheklangan ekspress poyezdlardan biridir.

''Morningliner'' va ''Eveningliner'' poyezdlari mos ravishda ertalab Tokiodan aeroportga va kechqurun aeroportdan Tokiodan tashqariga qatnaydi, ular Keisei Narita, Keisei Sakura, Yachiyodai, Keisei Funabashi va Aoto bekatlarida toʻxtab, yoʻlovchilarni tashiydi&lt;ref name=&quot;MELiner&quot;&gt;{{cite web |script-title=ja:イブニング・モーニングライナーのご案内 |url=http://www.keisei.co.jp/keisei/tetudou/skyliner/jp/ae_design/liner.php |access-date=12 November 2019 |publisher=Keisei Electric Railway Co., Ltd. |location=Japan |language=ja}}&lt;/ref&gt;.

''Access Express'' shahar atrofi poyezdlari Narita Sky Access Line boʻylab harakatlanadi, ammo yoʻlda oraliq bekatlarda toʻxtaydi. Aeroportdan Nihombashi vokzaligacha (Toei Asakusa liniyasida) bir tomon yoʻl narxi ¥1 330 ni tashkil etadi. Koʻpchilik ''Access Express'' poyezdlari soat 17:00 gacha [[Asakusa yoʻli|Toei Asakusa]] va Keikyu asosiy liniyalari orqali Haneda aeroportigacha boradi, soʻngra aksariyati Nippori va Keisei Ueno bekatlarigacha harakat qiladi.

''Limited Express'' shahar atrofi poyezdlari Keisei asosiy liniyasi boʻylab harakatlanadi. Bu poyezdlar Narita va Tokio markazi oʻrtasidagi eng arzon va eng sekin poyezdlar boʻlib, Nipporigacha 70–75 daqiqa, Keisei Uenogacha esa 75–80 daqiqa davom etadi.

„Liner“ xizmatlaridagi barcha oʻrinlar band qilinadi, „Express“ xizmatlarida esa ochiq joylardan foydalaniladi.

=== Avtobus ===
[[File:Narita International Airport - Terminal 2 passenger drop-off.jpg|thumb|Aeroport limuzin avtobusi]]

Tokiodagi shahar aeroport terminaligacha muntazam avtobus (limuzin) qatnovlari 55 daqiqada yetib boradi, shuningdek, Tokio shahridagi yirik mehmonxonalar va vokzallargacha 35–120 daqiqa davom etadi. Bu avtobuslar koʻpincha tirbandliklar tufayli poyezdlardan sekin harakatlanadi. Ushbu xizmatlarning asosiy operatori – „Friendly Airport Limousine“ brendi ostida ishlovchi Airport Transport Service kompaniyasidir. Boshqa operatorlarga Keisei Bus, Chiba Kotsu va Narita Airport Transport kiradi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.narita-airport.jp/en/access/bus/index.html|title=Airport Access Information : Buses &amp; Taxis – Narita International Airport Official Website|access-date=2010-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100305170725/http://www.narita-airport.jp/en/access/bus/index.html|archive-date=2010-03-05|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Shuningdek, [[Kioto]] va [[Osaka]]gacha tun boʻyi qatnovchi avtobuslar ham mavjud. Avtobuslar Yaponiyadagi AQSh harbiy bazalariga, jumladan, Yokosuka dengiz bazasi va Yokota aviabazalariga ham boradi.

=== Taksi ===
Tokio, [[Kavasaki]], [[Yokohama]], [[Yokosuka]] va [[Miura (Kanagawa)|Miuragacha]] belgilangan tarif asosida taksi xizmati mavjud. Bu xizmat Narita xalqaro aeroporti taksi kengashi aʼzolari tomonidan koʻrsatiladi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/transportation/airport/naritaAirport.html|title=Japan National Tourism Organization – Plan Your Trip – &gt; Transportation – International Airport Access – Narita Airport (Tokyo)|access-date=2010-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100801080834/http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/transportation/airport/naritaAirport.html|archive-date=2010-08-01|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Narita aeroportiga olib boruvchi asosiy [[avtomobil yoʻli]] Chiba prefekturasining Ichikawa shahridagi Shuto Expressway tarmogʻiga ulanadi.

=== Vertolyot ===
Mori Building City Air Service Narita va Roppongidagi Ark Hills majmuasi oʻrtasida [[vertolyot]] charter xizmatini taklif qilgan – parvoz 35 daqiqa davom etgan va bir yoʻl uchun 280,000 iyena (besh nafar yoʻlovchigacha) narxida baholangan. Biroq ushbu xizmat 2015-yil 1-dekabrda toʻxtatilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mcas.co.jp/|title=Mori Building City Air Service|access-date=2010-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100628015612/http://www.mcas.co.jp/|archive-date=2010-06-28|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

=== Haneda aeroportiga/aeroportidan transfer ===
[[Haneda aeroporti]] Narita aeroportidan temir yoʻl yoki avtobus orqali taxminan 1,5–2 soat uzoqlikda joylashgan. Temir yoʻl orqali Keisei Electric Railwayning Narita va Haneda oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri poyezdlari 101 daqiqa yuradi&lt;ref&gt;{{cite web|title=How do I get to...? Haneda Airport|url=http://www.keisei.co.jp/keisei/tetudou/skyliner/us/directions/haneda.html|publisher=Keisei Electric Railway|access-date=28 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625055215/http://www.keisei.co.jp/keisei/tetudou/skyliner/us/directions/haneda.html|archive-date=25 June 2012|url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Tokyo Monorail Hanedadan Hamamatsuchō bekatigacha 15–20 daqiqada yetib boradi. Bu yerdan JR liniyasi (masalan, Yamanote liniyasi) orqali Tokio vokzaligacha qisqa transfer talab etiladi, u yerda Narita Express poyezdiga oʻtish mumkin&lt;ref&gt;{{cite web|title=Narita to Haneda: How to travel between Tokyo airports| date=25 September 2019 |url=https://www.jrailpass.com/blog/narita-to-haneda#:~:text=The%20fastest%20way%20of%20getting,when%20you%20factor%20in%20layovers|publisher=JR Rail Pass|access-date=4 September 2023}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, aeroportlar oʻrtasida Airport Limousine Bus tomonidan yuritiladigan toʻgʻridan-toʻgʻri avtobuslar mavjud boʻlib, safar tirbandlikka qarab 65–85 daqiqa yoki undan koʻproq vaqt oladi&lt;ref&gt;{{cite web|title=Haneda-Narita timetable|url=http://www.limousinebus.co.jp/en/bus_services/narita/haneda.html|publisher=Airport Limousine Bus|access-date=28 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120622183956/http://www.limousinebus.co.jp/en/bus_services/narita/haneda.html|archive-date=22 June 2012|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

== Baxtsiz hodisalar va falokatlar ==
* 1985: 22-iyun kuni Air India 301-reysiga yuk ortish jarayonida bagajlardan biri portladi. Natijada ikki yuk tashuvchi halok boʻldi, toʻrt nafar xodim jarohat oldi&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Rae|first=Bob|title=Lessons To Be Learned|url=https://www.cbc.ca/toronto/news/pdf/lessons_to_be_learned.pdf|journal=|pages=10}}&lt;/ref&gt;. Ushbu bagaj Vankuver xalqaro aeroportidan yuborilgan edi. Oradan 55 daqiqa oʻtgach, Vakuverdan yuborilgan yana bir xuddi shunday yuk Air India 182-reysida portladi va bortdagi barcha yoʻlovchilar halok boʻldi.
* 1997-yil: [[United Airlines]] 826-reysi Narita aeroportidan [[Gonolulu]] tomon havoga koʻtarilganidan soʻng, toza havodagi turbulentlikka uchradi. Ushbu hodisa tufayli bortdagilar jarohatlandi va samolyot ortga qaytishga majbur boʻldi. 393 kishidan 102 nafari jarohat oldi, 18 kishi jiddiy jarohatlangan, bir ayol halok boʻldi&lt;ref&gt;[https://www.ntsb.gov/Pressrel/1997/971230.htm Aircraft Accident Investigation: United Airlines flight 826, Pacific Ocean] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902231609/http://ntsb.gov/Pressrel/1997/971230.htm |date=2009-09-02 }}, NTSB, December 28, 1997.&lt;/ref&gt;.
* 2003-yil: 27-yanvar kuni All Nippon Airways 908-reysi (Air Japan tomonidan amalga oshirilgan) bilan [[Inchxon aeroporti]]dan uchib kelgan Boeing 767 samolyoti 16L/34R uchish-qoʻnish yoʻlagida toʻxtolmay chiqib ketdi. Bu voqea aeroport ochilganidan buyon birinchi kechqurun yopilish va yoʻlakdan chiqib ketish holati boʻldi. Yoʻlak tergov va taʼmirlash uchun tun davomida yopildi&lt;ref&gt;[http://safety.sv.net/HISTORY/events%5Cs_and_i. ASP?Day=28&amp;Month=1 Today’s Information&lt;!-- Bot generated title --&gt;] {{dead link|date=June 2011}}&lt;/ref&gt;.
* 2008-yil: 21-sentyabr kuni Air India 307-reysi bilan 168 yoʻlovchi va 14 ekipaj aʼzosi boʻlgan, Narita aeroportidan Dehliga uchayotgan Boeing 747-300M (roʻyxat raqami VT-EPW, „Shivaji“ laqabli) samolyotining 3-dvigateli oʻchib qoldi. Qurilmalar koʻrsatkichlaridagi nosozlik sababli favqulodda holat eʼlon qilindi, yoqilgʻi toʻkildi va samolyot Narita aeroportiga qoʻndi. Tergov natijasida maʼlum boʻlishicha, 3-dvigatelning past bosimli turbina bosqich-2 (LPT STG-2) yoʻnaltiruvchi qanotchalari ichki donachalararo korroziya natijasida yorilib, sindi va dvigatelning pastki qismlariga zarar yetkazdi&lt;ref&gt;{{cite web|url= https://asn.flightsafety.org/wikibase/72061|title= VT-EPW at Tokyo-Narita|access-date= 27 November 2024|archive-date= 30 November 2024|archive-url= https://web.archive.org/web/20241130063035/https://asn.flightsafety.org/wikibase/72061|url-status= live}}&lt;/ref&gt;. Samolyot taʼmirlandi va xizmatga qaytarildi, ammo 2008-yil oxiriga kelib foydalanishdan chiqarildi.
* 2009-yil: 23-mart kuni FedEx Express 80-reysi bilan [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti]]dan kelgan MD-11 samolyoti 16R/34L yoʻlagiga qoʻnish chogʻida qulab tushdi. Birinchi va ikkinchi uchuvchi halok boʻldi. Ogʻir va uzoq masofaga uchuvchi samolyotlar uchun zarur boʻlgan ushbu yoʻlak bir kun davomida yopildi, chunki tergov, taʼmirlash va qoldiqlarni olib tashlash ishlari olib borildi. Bu 1978-yilda aeroport ochilganidan buyon birinchi halokatli aviahalokat boʻldi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20090323/ap_on_re_as/as_japan_crash|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326225802/http://news.yahoo.com/s/ap/20090323/ap_on_re_as/as_japan_crash|title=Wind shear eyed in deadly crash of FedEx cargo jet|archive-date=26 March 2009}}&lt;/ref&gt;.
* 2018:
** 5-iyun kuni [[Korean Air]] 703-reysi [[Inchxon aeroporti]]dan uchib kelganidan soʻng, oʻng qoʻnish tayanchi shikastlandi&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/212714 | title=Serious incident Boeing 777-3B5 HL7573, Friday 29 June 2018 }}&lt;/ref&gt;.
** 31-iyul kuni [[Air Canada]] 5-reysida Montréal-Trudeau xalqaro aeroportidan uchib kelgan [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787–8]] (roʻyxat raqami C-GHPV) samolyoti 16L/34R yoʻlagiga qoʻnganidan soʻng yopiq taksi yoʻliga kirib qoldi. Bu hodisada jarohat olganlar boʻlmagan, biroq samolyot besh soatdan ortiq vaqtga harakatsiz qoldi va uchish-qoʻnish yoʻlagi olti soatdan koʻproq vaqtga yopildi&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tadayuki |first=Yoshikawa |date=2018-07-31 |title=成田のエア・カナダ機、5時間以上立ち往生 |trans-title=Air Canada flight at Narita stuck for over 5 hours |url=https://www.aviationwire.jp/archives/152490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180731110402/https://www.aviationwire.jp/archives/152490 |archive-date=2018-07-31 |access-date=2022-12-17 |website=Aviation Wire |language=ja-JP}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-07-31 |title=Narita International Airport shuts runway after Air Canada plane enters wrong taxiway |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2018/07/31/national/narita-international-airport-shuts-runway-plane-enters-wrong-taxiway/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180731041932/https://www.japantimes.co.jp/news/2018/07/31/national/narita-international-airport-shuts-runway-plane-enters-wrong-taxiway/#.W1_jXnbP1aQ |archive-date=2018-07-31 |access-date=2022-12-17 |website=The Japan Times |language=en-US}}&lt;/ref&gt;.

== Joriy muammolar ==
[[File:An aerial view of Narita International Airport.jpg|thumb|Aeroportning havodan koʻrinishi, har kuni bajariladigan serqatnov operatsiyalarni aks ettiradi.]]
[[File:Simultaneous landing of Tokyo Narita Airport.JPG|thumb|Naritada gavjum tirbandlikni qayta ishlash uchun bir vaqtda qoʻnish amalga oshiriladi. Bu yerda ANA kompaniyasining Boeing 767-300ER samolyoti yaqinroq uchish-qoʻnish yoʻlagiga qoʻnmoqda, orqa fonda esa Skymark Airlinesga tegishli Boeing 737-800 qoʻnmoqda.]]

=== Raqobatbardoshligi ===
Slotlar va qoʻnish yigʻimlariga oid shikoyatlar ushbu gavjum aeroportni qiynab kelmoqda. Juda koʻp aviakompaniyalar bu aeroportdan foydalanishni istagani sababli, Yaponiya aviatsiya maʼmurlari Narita xalqaro aeroportidan foydalanish vaqtini yarim tunggacha uzaytirgan va xarajatlarni kamaytirish maqsadida uni xususiylashtirishga qaror qilgan. 2004-yilda Yangi Tokio xalqaro aeroporti boshqarmasi (NAA) xususiylashtirilib, Narita xalqaro aeroporti kompaniyasiga (NIAC) aylantirildi. 2012-yil noyabr holatiga koʻra, Narita qoʻnish yigʻimlari [[Inchxon aeroporti]] (¥195,000), [[Changi aeroporti]] va [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti]]ga (¥170,000) qaraganda ikki barobar yuqori edi. 2014-yilda „Ochiq osmon“ siyosati joriy qilindi. Aviakompaniyalar reyslar sonini erkin oshirishi yoki kamaytirishi mumkin boʻldi, Narita aeroportining qoʻnish yigʻimlari esa 50% gacha qisqartirildi.

=== Lou-koster xizmati ===
2010-yil oktyabr oyida Narita aeroporti lou-koster aviakompaniyalar (LCC) uchun yangi terminal qurish va yangi aviakompaniyalar uchun qoʻnish yigʻimlarini kamaytirish rejasini eʼlon qildi. Bu bilan Narita aeroporti Haneda aeroporti bilan raqobatda oʻz pozitsiyasini saqlab qolmoqchi edi.

2011-yil iyul oyida ANA va AirAsia kompaniyalari Naritada joylashgan AirAsia Japan nomli arzon aviareyslar shoʻba korxonasini tashkil etishini eʼlon qildi. 2011-yil oxirida JAL va Jetstar Asia ham Naritada bazasi boʻlgan Jetstar Japan nomli arzon aviakompaniya boʻyicha qoʻshma korxona tuzdi. Skymark Airlines 2011-yil noyabr oyida Naritada mahalliy reyslar bazasini ochdi va 2012-yil fevral oyiga kelib haftasiga 70 ta parvozni amalga oshirar edi. Skymark bu qarorni Naritadagi pastroq yigʻimlar bilan izohladi. Spring Airlines kompaniyasiga qisman tegishli boʻlgan Spring Airlines Japan esa 2014-yilda faoliyatini boshladi va Naritani oʻzining asosiy bazasi sifatida tanladi.

Naritadagi vaqt cheklovlari, tirbandlik va qoʻnish yigʻimlari LCClar uchun qiyinchiliklar tugʻdirmoqda. 2012-yil iyul oyida Jetstar Japan oʻz faoliyatini boshlagan birinchi kuniyoq uchuvchi reys bir soatga kechikdi va bekor qilindi. Oradan ikki hafta oʻtmay, Naritadagi Jetstar Japanning Yangi Chitose aeroportiga uchuvchi reysi shunchalik kechikdiki, ayni samolyotning Naritaga qaytishi soat 23:00dagi komendant soatidan avval imkonsiz boʻlib qoldi va yana bekor qilindi. Hozirda LCClar Naritada 3-terminaldan foydalanmoqda, bu esa A yoʻlagidan eng uzoqda joylashgan boʻlib, koʻpincha taksida uzoq vaqt talab qiladi.

== Yana qarang ==
* [[Katta Tokio hududi transporti]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{commons-inline}}
* &quot;[http://search.japantimes.co.jp/print/opinion/ed2005/ed20050726a1.htm Editorial – Narita fiasco: never again], &quot; ''The Japan Times'', July 26, 2005
* Stephan Hauser, &quot;[https://web.archive.org/web/20060426173930/http://www.tokyo.to/backissues/feb00/tj0200p6,7,8,9/index.html Field of dreams – filled with concrete], &quot; ''Tokyo Journal'', Feb. 2000
* [http://www.jca.apc.org/~misatoya/narita/n_s_e.html Appeal to Stop Use of the Second Runway at Narita Airport]
* {{cite web|last=Nagata|first=Kazuaki|date=9 June 2009|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20090609i1.html|title=Narita airport — worth long struggle to build?|work= [[Japan Times]]|access-date=10 June 2009}}

{{Portalbar|Yaponiya|Tokio|Transport|Aviatsiya}}
{{Yaponiya aeroportlari}}
{{authority control}}

[[Turkum:Tokiodagi aeroportlar]]
[[Turkum:1978-yilda tashkil etilgan aeroportlar]]</text>
      <sha1>b2iztqwvyi5khqs5e81uwrd99eoj7k2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Bonuinsight</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1261968</id>
    <revision>
      <id>6314113</id>
      <parentid>5525633</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:57:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54285-67</username>
        <id>314799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ bu ma'lumotlarni òchirib tashlamoqchiman</comment>
      <origin>6314113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="704" sha1="flra7bbgc39ijofbxi2ev4bbaib17yk" xml:space="preserve">Jangirova Bonuxon   O'zbekiston Respublikasi  Xorazm viloyati Hazorasp tumani Karvak qishlog'ida tug'ilgan.2022-yil Ma'mun Universiteti Filologiya fakulteti (ingliz tili) yo'nalishda 1-kurs talabasi bo'lgan. 2023-yilda Urganch Davlat Universiteti Xorijiy filologiya fakulteti ( ingliz tili) yo'nalishga 2-kurs talabasi sifatida qabul qilingan va o'qishni davom qildirgan. Hozirda 4-kurs talabasi ingliz tilidan B2 xalqaro til sertifikatiga ega bundan tashqari rus tili, nemis tili, turk tili va arab tillarini ham mukammal tarzda òrganib kelmoqda. Bir necha ilmiy https://scientific-jl.com/obr/article/view/13530&lt;nowiki/&gt;maqolalar egasi . Kòplab sohalarda ózini sinab ko'rgan kichik tajribalar ustasi.</text>
      <sha1>flra7bbgc39ijofbxi2ev4bbaib17yk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314121</id>
      <parentid>6314113</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:06:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54285-67</username>
        <id>314799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ bu malumotni ovhirmoqchiaman</comment>
      <origin>6314121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="527" sha1="85wlqqedwsy1kp5mfubqqmnosesvfm4" xml:space="preserve">Jangirova Bonuxon   O'zbekiston Respublikasi  Xorazm viloyati Hazorasp tumani Karvak qishlog'ida tug'ilgan.2022-yil Ma'mun Universiteti Filologiya fakulteti (ingliz tili) yo'nalishda 1-kurs talabasi bo'lgan. 2023-yilda Urganch Davlat Universiteti Xorijiy filologiya fakulteti ( ingliz tili) yo'nalishga 2-kurs talabasi sifatida qabul qilingan va o'qishni davom qildirgan. Bir necha ilmiy https://scientific-jl.com/obr/article/view/13530&lt;nowiki/&gt;maqolalar egasi . Kòplab sohalarda ózini sinab ko'rgan kichik tajribalar ustasi.</text>
      <sha1>85wlqqedwsy1kp5mfubqqmnosesvfm4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314122</id>
      <parentid>6314121</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:08:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-54285-67</username>
        <id>314799</id>
      </contributor>
      <comment>/* */ bu ma'lumotlarni ochirmoqchiman</comment>
      <origin>6314122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="305" sha1="17851srrlrvao9oaqcyie51qd0iqe5q" xml:space="preserve">Jangirova Bonuxon 

Urganch Davlat Universiteti Xorijiy filologiya fakulteti ( ingliz tili- nemis tili ) filolog, pedogog . Bakalavr . Oliy malumotli.Bir necha ilmiy https://scientific-jl.com/obr/article/view/13530&lt;nowiki/&gt;maqolalar egasi . Kòplab sohalarda ózini sinab ko'rgan kichik tajribalar ustasi.</text>
      <sha1>17851srrlrvao9oaqcyie51qd0iqe5q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Christine Arron</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1269716</id>
    <revision>
      <id>6314000</id>
      <parentid>5667462</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:53:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>JavohirSaydinov</username>
        <id>312790</id>
      </contributor>
      <origin>6314000</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10969" sha1="tndf3ihxxg2j6i7st5qbhnmiuq5w5b1" xml:space="preserve">{{Sportchi bilgiqutisi
| ismi              = Christine Arron
| tasvir            = Osaka07 D2M Christine Arron.jpg
| izoh              = Christine Arron, 2007-yil Jahon chempionatida
| jins              = [[ayol]]
| laqabi            =
| fuqaroligi        = [[Fransuzlar|Fransuz]]
| tavallud_sanasi   = 1973-yil 13-sentabr
| tavallud_joyi     = Les Abymes, [[Gvadelupa]], [[Farangiston (Fransiya)|Fransiya]]
| vafot_sanasi      =
| vafot_joyi        =
| faoliyat_yillari  =
| boʻyi             = 177 sm&lt;ref name=european-athletics&gt;{{cite web|title=Christine ARRON|url=http://www.european-athletics.org/athletes/group=a/athlete=133649-arron-christine/index.html|website=european-athletics.org|publisher=European Athletics|access-date=26 July 2015}}&lt;/ref&gt;
| vazni             = 64 kg&lt;ref name=european-athletics/&gt;
| turmush_oʻrtogʻi  =
| bolalari          =
| veb-sayt          =
| mukofotlar        =
| mamlakat          = {{FRA}}
| sport             = Sprint
| klub              =
| pozitsiya         =
| murabbiylar       =
| faol_tomon        =
| medallar          = 
{{MedalTableTop|name=no|sport=Yengil atletika|medals=
{{Medal|Musobaqa|Olimpiya oʻyinlari}}
{{Medal|Bronza|2004 Afina|4 × 100 m estafeta}}

{{Medal|Musobaqa|Jahon chempionati}}
{{Medal|Oltin|2003 Parij|4 × 100 m estafeta}}
{{Medal|Kumush|1999 Sevil|4 × 100 m estafeta}}
{{Medal|Bronza|1997 Afina|4 × 100 m estafeta}}
{{Medal|Bronza|2005 Xelsinki|100 m}}
{{Medal|Bronza|2005 Xelsinki|200 m}}

{{Medal|Musobaqa|Yevropa chempionati}}
{{Medal|Oltin|1998 Budapesht|100 m}}
{{Medal|Oltin|1998 Budapesht|4 × 100 m estafeta}}
{{Medal|Kumush|2010 Barselona|4 × 100 m estafeta}}

{{Medal|Musobaqa|Oʻrta yer dengizi oʻyinlari}}
{{Medal|Oltin|1997 Bari|200 m}}
{{Medal|Oltin|1997 Bari|4 × 100 m estafeta}}
}}
}}

'''Christine Arron''' (1973-yil 13-sentabrda tugʻilgan) — fransuz sobiq yengil atletika sprinteri, xalqaro musobaqalarda Fransiya sharafini himoya qilgan. U 60 metr, 100 metr, 200 metr va 4 × 100 metr estafetada faoliyat yuritgan. U 10,73 soniya bilan ayollar 100 metrning tarixiy eng yaxshi oʻnlik pogʻonasiga kiradi va bu natija hozirgacha Yevropa rekordi hisoblanadi. U ushbu rekordni 1998-yilgi Yevropa chempionatida qoʻlga kiritgan va ayni chempionatda 4 × 100 m estafetada ham oltin medal yutgan. Shuningdek, estafetada u 2003-yilgi jahon chempionati oltin medali va 2004-yilgi Olimpiada bronza medaliga ega&lt;ref&gt;{{cite Sports-Reference |title=Christine Arron |url=https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ar/christine-arron-1.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161202210258/https://www.sports-reference.com/olympics/athletes/ar/christine-arron-1.html |archivedate=2016-12-02}}&lt;/ref&gt;.

== Yugurish faoliyati ==
Les Abymes (Gvadelupa)da tugʻilgan Arron 1990-yilda Fransiyaga koʻchib oʻtib, dastlab Fernand Urtebise qoʻlida mashq qilgan; ushbu murabbiy avvalgi 400 m toʻsiqlar va 4 × 400 m estafeta jahon chempioni Stephane Diagana bilan ham ishlagan.

1998-yil 19-avgustda Arron 1998-yilgi Yevropa chempionatida 100 metr finalini 10,73 soniyada yakunlab oltin medalni qoʻlga kiritdi va yangi Yevropa rekordini oʻrnatdi. 10,73 soniya natijasi unga oʻsha paytda ayollar 100 metrda dunyoning ikkinchi eng tez vaqti maqomini berdi (orqasida faqat 1988-yilda oʻrnatilgan Florence Griffith-Joynerning 10,49 soniya natijasi bor edi). U shu chempionatda 4 × 100 m estafetada ham oltin olgan. U 1998-yilda Yevropaning yilning eng yaxshi ayol atletikachisi deb topilgan.

2001-yilda AQShda John Smith va HSI guruhida ogʻir mashgʻulotlardan soʻng Arron bir yil davomida mashgʻulotlarni toʻxtatdi, chunki u tajriba davomida jismonan charchaganini aytgan: &quot;Bu jabr edi. Har kuni ertalab mashgʻulot yukiga qanday dosh beraman deb oʻylardim.&quot; U 2001-yilgi jahon chempionatida qatnasha olmasligini taʼminlagan son jarohati bilan ogʻrigan.

Arron 2003-yilgi jahon chempionatida fransuz 4 × 100 m estafeta jamoasining anchor yuguruvchisi boʻlib, mezbonlar – AQShni ortda qoldirib, Parijdagi jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritishdi. U yangi 100 m jahon chempioni Torri Edwardsdan 3 metr orqada boʻlgan vaziyatdan qaytib kelib, Stade de Francedagi uyatchilikni tomoshabinlarga kutilmagan quvonch keltirdi.

Arron yagona Olimpiya medalini — 2004-yilgi Afina Olimpiadasida 4 × 100 m estafetada bronza medalini yutib olgan.

2005-yil avgustida Arron 2005-yilgi jahon chempionatida 100 metr va 200 metrda bronza medalini qoʻlga kiritdi.

2008-yilgi Pekin Olimpiadasida Arron 100 metr musobaqasida ishtirok etdi. Birinchi pogʻona heatida u 11,37 soniya bilan Birinchi boʻlib, Lauryn Williams va Tahesia Harriganni ortda qoldirib ikkinchi bosqichga oʻtdi. Biroq ikkinchi bosqichda u 11,36 soniya natija bilan xetcha toʻrtinchi boʻlib, semifinalga chiqolmay qoldi — Debbie Ferguson, Oludamola Osayomi va Vida Animdan orqada qolgani sababli musobaqadan chiqarildi{{citation needed|date=October 2008}}.

2025-yil mart holatiga koʻra, Arron 10,73 soniya bilan ayollar orasida dunyoning oʻnlik eng tezlari roʻyxatida oʻnchi oʻrinni egallaydi&lt;ref name=watl&gt;{{Cite web|url=https://worldathletics.org/records/all-time-toplists/sprints/100-metres/outdoor/women/senior?regionType=world&amp;timing=electronic&amp;windReading=regular&amp;page=1&amp;bestResultsOnly=true&amp;firstDay=1899-12-31&amp;lastDay=2023-09-14|title=100 Metres Women|publisher=World Athletics|date=14 September 2023}}&lt;/ref&gt;. Jahon rekordchisi Florence Griffith-Joyner (1988-yilda oʻrnatgan 10,49 s) atrofidagi bahs-munozaralarni hisobga olganda, koʻpchilik Arronning 1998-yilgi Yevropa chempionatida qoʻlga kiritgan 10,73 soniyasini &quot;haqiqiy&quot; jahon rekordiga yaqin natija deb hisoblagan. Griffith-Joynerdan tashqari, Marion Jones, Carmelita Jeter, Shelly-Ann Fraser-Pryce, Elaine Thompson-Herah, Shericka Jackson, Marie-Josée Ta Lou, Julien Alfred va Sha'Carri Richardson Arrondan tezroq yugurganlar qatoriga kiradi&lt;ref name=watl/&gt;.

2012-yil dekabrida Arron atletikani tark etishini eʼlon qildi; u oʻsha paytda ikkinchi farzandini kutayotgan edi. U ikkinchi farzand tugʻilgach, musobaqalarga qaytish imkoniyatini rad etmagan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.purepeople.com/article/christine-arron-enceinte-la-belle-sprinteuse-arrete-sa-carriere_a112105/1|title=Christine Arron, enceinte : La belle sprinteuse arrête sa carrière...|publisher=purepeople.com|date=16 December 2012}}&lt;/ref&gt;.

2013-yil 9-oktyabrda Arron Fransiya prezidenti François Hollande tomonidan Elysee saroyida Legion d'honneur ordeni (Chevalier de la Légion d'honneur) bilan taqdirlandi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lequipe.fr/Athletisme/Actualites/Perec-et-arron-decorees/407718|title=Pérec et Arron décorées de la Légion d'honneur|work=L'Équipe|location=France|date=9 October 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Dopinga oid fikrlari ==
Arron karerasi davomida eng qattiq raqibi boʻlgan Marion Jones haqida noroziligini bildirgan: &quot;U yillar davomida yolgʻon gapirdi [...] Hamma odamlarni ahmoq deb hisoblagan. Uning hibsga olinishi menga hayrat emas. Koʻpchilik meni Jones-Arron jangi doimo magʻlub etuvchi sifatida tanqid qilishdi, hatto men juda yaxshi natijalarga erishgan boʻlsam ham. Biz 1997-yilda birga yugurdik. U mening eng yaxshi yillarimni oʻgʻirlab qoʻydi. Hammasi men uchun boshqacha boʻlishi mumkin edi&quot;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081013154028/http://timesonline.co.uk/tol/sport/more_sport/athletics/article4312239.ece The Times] Quote from an interview with ''L'Équipe''&lt;/ref&gt;.

== Oila ==
2002-yilda Arron birinchi farzandini — Ethan ismli oʻgʻilni dunyoga keltirgan. 2013-yil 16-mayda u ikkinchi farzand — Cassandre ismli qizni dunyoga keltirgan. Cassandrening otasi Benjamin Compaoré, fransuz uch karra sakrashchisi, 2009-yildan boshlab Arronning hayot yoldaşi hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.purepeople.com/article/christine-arron-la-sprinteuse-heureuse-maman-d-une-petite-fille_a124465/1|title=Christine Arron : La sprinteuse heureuse maman d'une petite fille|publisher=purepeople.com|date=12 July 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Yutuqlari ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ {{GLP}} vakili
! Yil !! Musobaqa !! Joy !! O'rin !! Natija !! Izoh
|-
|1988
|1988 CARIFTA oʻyinlari (oʻsmirlar)
|Kingston, Yamayka
|bgcolor=&quot;cc9966&quot;| 3-oʻrin
|100 m
|12.04
|-
|rowspan=2|1992
|rowspan=2|1992 CARIFTA oʻyinlari (yoshlar)
|rowspan=2|Nassau, Bagama orollari
|bgcolor=&quot;gold&quot;| 1-oʻrin
|100 m
|11.31 '''w'''
|-
|bgcolor=&quot;cc9966&quot;| 3-oʻrin
|4 × 100 m
|45.79
|-
! colspan=&quot;6&quot; | {{FRA}} vakili
|-
|rowspan=2|1992
|rowspan=2|Yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionati
|rowspan=2|Seul, Janubiy Koreya
|12-oʻrin (yarm final)
|100 m
|11.85 &lt;small&gt;(shamol: +1.2&amp;nbsp;m/s)&lt;/small&gt;
|-
|5-oʻrin
|4 × 100 m estafeta
|44.70
|-
|rowspan=4|1997
|rowspan=2|Oʻrta yer dengizi oʻyinlari
|rowspan=2|Bari, Italiya
|bgcolor=&quot;gold&quot;| 1-oʻrin
|200 m
|22.62
|-
|bgcolor=&quot;gold&quot;| 1-oʻrin
|4 × 100 m
|42.63
|-
|rowspan=2|Jahon chempionati
|rowspan=2|Afina, Gretsiya
|4-oʻrin
|100 m
|11.05
|-
|bgcolor=&quot;cc9966&quot;| 3-oʻrin
|4 × 100 m
|42.21
|-
|rowspan=2|1998
|rowspan=2|Yevropa chempionati
|rowspan=2|Budapesht, Vengriya
|bgcolor=&quot;gold&quot;| 1-oʻrin
|100 m
|10.73
|-
|bgcolor=&quot;gold&quot;| 1-oʻrin
|4 × 100 m
|42.59
|-
|rowspan=2|1999
|rowspan=2|Jahon chempionati
|rowspan=2|Sevilya, Ispaniya
|6-oʻrin
|100 m
|10.97
|-
|bgcolor=&quot;silver&quot;| 2-oʻrin
|4 × 100 m
|42.06
|-
|rowspan=2|2000
|rowspan=2|Olimpiya oʻyinlari
|rowspan=2|Sidney, Avstraliya
|yarm final
|100 m
|11.42 (11.26)
|-
|4-oʻrin
|4 × 100 m
|42.42
|-
|rowspan=2|2003
|rowspan=2|Jahon chempionati
|rowspan=2|Parij, Fransiya
|4-oʻrin
|100 m
|11.06
|-
|bgcolor=&quot;gold&quot;| 1-oʻrin
|4 × 100 m
|41.78
|-
|rowspan=3|2004
|rowspan=3|Olimpiya oʻyinlari
|rowspan=3|Afina, Gretsiya
|yarm final
|100 m
|11.21 (11.10)
|-
|yarm final
|200 m
|23.05
|-
|bgcolor=&quot;cc9966&quot;| 3-oʻrin
|4 × 100 m
|42.54
|-
|rowspan=3|2005
|rowspan=3|Jahon chempionati
|rowspan=3|Helsinki, Finlyandiya
|bgcolor=&quot;cc9966&quot;| 3-oʻrin
|100 m
|10.98
|-
|bgcolor=&quot;cc9966&quot;| 3-oʻrin
|200 m
|22.31
|-
|4-oʻrin
|4 × 100 m
|42.85
|-
|2006
|Jahon yopiq inshootlar chempionati
|Moskva, Rossiya
|4-oʻrin
|60 m
|7.13 (7.11)
|-
|2008
|Olimpiya oʻyinlari
|Pekin, Xitoy
|chorak final
|100 m
|11.36
|-
|rowspan=2|2010
|rowspan=2|Yevropa chempionati
|rowspan=2|Barselona, Ispaniya
|8-oʻrin
|100 m
|11.37 (11.24)
|-
|bgcolor=&quot;silver&quot;| 2-oʻrin
|4 × 100 m
|42.45
|-
|rowspan=2|2012
|rowspan=2|Yevropa chempionati
|rowspan=2|Helsinki, Finlyandiya
|sara bahs
|100 m
|11.55
|-
|5-oʻrin
|4 × 100 m
|43.44
|}
&lt;small&gt;'''Eslatma:''' Qavs ichidagi natijalar avvalgi bosqichda koʻrsatilgan yuqoriroq vaqtni bildiradi.&lt;/small&gt;

==Manbalar==
{{reflist}}

{{s-start}}
{{s-ach|rec}}
{{succession box
 | before = [[Irina Privalova]]
 | title  = Ayollar 100 m boʻyicha Yevropa rekordi sohibi
 | years  = 19-avgust 1998 &amp;ndash;
 | after  = ''Amaldagi''
}}
{{s-ach|aw}}
{{succession box
 | title  = Yevropaning yil ayol sportchisi
 | before = [[Astrid Kumbernuss]]
 | after  = [[Gabriela Szabo]]
 | years  = 1998
}}
{{s-end}}</text>
      <sha1>tndf3ihxxg2j6i7st5qbhnmiuq5w5b1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Cam Ranh xalqaro aeroporti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1290955</id>
    <revision>
      <id>6313808</id>
      <parentid>6309252</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:14:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ ichki havola</comment>
      <origin>6313808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29120" sha1="76oqznzf8epda8js5s6gc8lu3qh4c7h" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name                   = Cam Ranh xalqaro aeroporti
| nativename             = {{small|{{lang|vi|Sân bay quốc tế Cam Ranh}}&lt;br /&gt;{{lang|vi|Cảng hàng không quốc tế Cam Ranh}}}}
| logo                   = Logo-main cxr.png
| caption                = Cam Ranh xalqaro aeroporti 2-terminali
| image                  = Cam Ranh International Terminal.jpg
| image-width            = 250
| IATA                   = CXR
| ICAO                   = VVCR
| type                   = Fuqarolik / harbiy
| owner-oper             = [[Airports Corporation of Vietnam]]
| city-served            = [[Nha Trang]]
| location               = Cam Ranh koʻrfazi, [[Cam Ranh]], Khánh Hòa, [[Vyetnam]]
| built                  = &lt;!-- military airports only. Date is already in Cam Ranh Base page --&gt;
| opened                 = {{start date and age|2004|05|19|df=yes}}
| hub                    = {{nowrap|[[Vietnam Airlines]]}}
| focus_city             = 
| operating_base         = {{nowrap|[[VietJet Air]]}}
| pushpin_map            = Vyetnam
| pushpin_map_caption    = Aeroportning Vyetnam xaritasidagi joylashuvi
| pushpin_label          = '''CXR'''/VVCR
| elevation-f            = 40
| elevation-m            = 12
| metric-elev            = yes
| coordinates            = {{coord|11|59|53|N|109|13|10|E|region:VN_type:airport|display=inline,title}}
|latd=11|latm=59|lats=53|latNS=N|longd=109|longm=13|longs=10|longEW=E
| website                = {{URL|www.camranh.aero/vi}}
| r1-number              = 02L/20R
| r1-length-f            = 10,000
| r1-length-m            = 3,048
| r1-surface             = [[Beton]]
| r2-number              = 02R/20L
| r2-length-f            = 10,000
| r2-length-m            = 3,048
| r2-surface             = Beton
| metric-rwy             = yes
| stat1-header           = Yoʻlovchilar soni
| stat1-data             = 9,747,172 {{increase}}18.2%
| stat-year              = 2019
| footnotes              = Manba: Taseco Airs&lt;ref name=&quot;Tnien&quot; /&gt;
}}
'''Cam Ranh xalqaro aeroporti''' {{airport codes|CXR|VVCR}} – [[Vyetnam]]ning Khánh Hòa provinsiyasi [[Nha Trang]] shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Cam Ranh port shahrida, Cam Ranh koʻrfazida, Nha Trangdan {{convert|30|km|NM|0|abbr=on|lk=on}} masofada joylashgan. 2019-yilda 9 747 172 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan aeroport&lt;ref name=&quot;Tnien&quot;&gt;{{cite web |title=TASECO AIRS 2019 BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN |url=https://tasecoairs.vn/bao-cao-thuong-nien/bao-cao-thuong-nien-2019.html |website=Taseco Airs |language=vi |access-date=17 January 2020}}&lt;/ref&gt;, Xoshimin, Xanoy va Danangdan keyin mamlakatdagi toʻrtinchi eng gavjum va eng tez oʻsayotgan aeroport hisoblanadi.

Cam Ranh Vyetnamda mahalliy yoʻlovchilarga qaraganda koʻproq xalqaro yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatadigan yagona aeroport boʻlib, 2018-yilda xalqaro yoʻlovchilar 70% ni tashkil etgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://vietnammoi.vn/bo-truong-nguyen-van-the-san-bay-cam-ranh-dac-biet-va-noi-tieng-khi-chiem-70-luong-khach-quoc-te-150120.htm|title=Bộ trưởng Nguyễn Văn Thể: 'Sân bay Cam Ranh đặc biệt và nổi tiếng khi chiếm 70% lượng khách quốc tế' (Cam Ranh Airport is special since the international passengers accounts for 70% of the total number)|publisher=Vietnammoi|date=2018-10-09|access-date=2019-04-25}}&lt;/ref&gt;.

Aeroportning 1-terminali mahalliy parvozlar uchun, 2-terminali (Cam Ranh International Terminal (CRTC) AJ boshqaradi) xalqaro parvozlar uchun foydalaniladi.

[[File:Cam Ranh airport interior.jpg|thumb|1-terminalning asosiy zali]]
[[File:Cam Ranh business lounge.jpg|thumb|1-terminalning biznes zali]]

== Infratuzilmasi ==
=== Uchish-qoʻnish yoʻlaklari ===
Aeroport [[Dengiz sathi|oʻrtacha dengiz sathidan]] {{convert|40|ft|0}} balandlikda joylashgan. 02L/20R deb belgilangan [[beton]] yuzali birinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi {{convert|10000|x|150|ft|0}} oʻlchamda&lt;ref name=&quot;WAD&quot;&gt;{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20160303225125/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VVCR Airport information for VVCR]}} from [[DAFIF]] (effective October 2006)&lt;/ref&gt;. 2019-yil oktyabrda foydalanishga topshirilgan 02R/20L deb belgilangan [[beton]] yuzali ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi {{convert|10000|x|150|ft|0}} oʻlchamda&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.baogiaothong.vn/chinh-thuc-khai-thac-duong-bang-so-2-san-bay-cam-ranh-d437727.html|title=Chính thức khai thác đường băng số 2 sân bay Cam Ranh - Báo Giao Thông|website=Báo Giao Thông|language=vi-VN|access-date=2019-10-10}}&lt;/ref&gt;.

=== 1-terminal ===
Cam Ranh xalqaro aeroportining yangi yoʻlovchi terminali qurilishi 2007-yilda boshlangan va 2009-yil 12-dekabrda ochilgan. Terminal {{convert|14000|sqm}} maydonni egallaydi, soatiga 800 yoʻlovchiga (600 mahalliy va 200 xalqaro) xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega. Ikkita teletrapi bor&lt;ref&gt;{{cite web |author1=Thái Bình |title=Khách quốc tế bay thẳng đến Cam Ranh |url=https://tuoitre.vn/khach-quoc-te-bay-thang-den-cam-ranh-352537.htm |website=Tuổi Trẻ Online |date=11 December 2009 |access-date=10 July 2022 |language=vi}}&lt;/ref&gt;. Terminal 2015—2016-yillarda modernizatsiya qilindi va uning sigʻimi 1,5 milliondan maksimal 2,7 million yoʻlovchiga oshirildi. Bu esa Khanh Hoa provinsiya Xalq qoʻmitasi va Vietnam Airlines korporatsiyasining yoʻlovchilarning ortib borayotgan talabini qondirish uchun yangi terminal qurish rejasini boshlab berdi&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cam Ranh International Airport arrivals rise by 20% |url=https://vietnamtourism.gov.vn/en/post/9937 |website=vietnamtourism.gov.vn |publisher=Vietnam National Authority of Tourism |access-date=11 February 2025 |date=21 December 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Cam Ranh airport's new terminal to be built |url=https://vietnamtourism.gov.vn/en/post/8487 |website=vietnamtourism.gov.vn |publisher=Vietnam National Authority of Tourism |access-date=11 February 2025 |date=23 March 2015}}&lt;/ref&gt;.

=== 2-terminal ===
Turner Construction Company tomonidan qurilgan&lt;ref&gt;{{cite web |title=Turner Completes Expansion of Cam Ranh International Airport in Vietnam |url=https://www.turnerconstruction.com/insights/turner-completes-expansion-of-cam-ranh-international-airport-in-vietnam |website=turnerconstruction.com |publisher=Turner |access-date=11 February 2025 |date=7 September 2018}}&lt;/ref&gt; 2-terminal 2018-yil 30-iyunda ochildi va ishga tushirildi&lt;ref&gt;{{cite web |title=New terminal inaugurated at Cam Ranh Int'l Airport |url=https://vietnamtourism.gov.vn/en/post/12929 |website=vietnamtourism.gov.vn |publisher=Vietnam National Authority of Tourism |access-date=11 February 2025 |date=5 July 2018}}&lt;/ref&gt;. T2 umumiy maydoni {{convert|50,500|sqm}} egallaydi, uch qavatli terminal uchib ketish va kelish uchun maxsus qavatlarga ega&lt;ref name=areas/&gt;. Terminal binosi Khanh Hoa provinsiyasida tugʻilgan qaldirgʻoch uyasi shakli va Janubiy Markaziy qirgʻoqning oʻziga xos timsoli boʻlgan Nha Trang koʻrfazi toʻlqinlaridan ilhomlangan noyob arxitekturaga ega&lt;ref name=areas&gt;{{cite web |title=Cam Ranh inaugurates new terminal |url=https://vietnamnews.vn/economy/450887/cam-ranh-inaugurates-new-terminal.html |website=vietnamnews.vn |publisher=Viet Nam News |access-date=11 February 2025 |date=1 July 2018}}&lt;/ref&gt;. T2da toʻrtta teletrap, 10 ta bortga chiqish darvozasi, oltita bagaj karuseli, toʻrt qatorda joylashgan 80 ta roʻyxatdan oʻtish peshtaxtasi, shuningdek, nufuzli xalqaro kompaniyalar tomonidan taqdim etilgan ilgʻor uskunalar tizimlari mavjud&lt;ref name=&quot;specs&quot;&gt;{{cite web |title=Cam Ranh Airport's New International Terminal |url=https://www.airport-technology.com/projects/cam-ranh-airports-new-international-terminal/?cf-view |website=Airport Technology |access-date=11 February 2025 |date=2 November 2018}}&lt;/ref&gt;.

== Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar ==
&lt;!-- Please use independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --&gt;
Cam Ranh 2012-yilda Vyetnamdagi toʻrtinchi eng gavjum aeroport boʻlgan; u 1,2 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan{{manba kerak}}.

{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!--DON'T LIST ROUTES AS DOMESTIC OR INTERNATIONAL--&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Aero K, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=AERO K PLANS SEOUL – CAM RANH/NHA TRANG FROM LATE-JUNE 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240503-rfjun24cxr |website=Aeroroutes |access-date=3 May 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Aero Nomad Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=New flight from Bishkek to Nha Trang opened |url=https://en.kabar.kg/news/new-flight-from-bishkek-to-nha-trang-opened/ |access-date=22 March 2025 |work=en.kabar.kg |agency=Kyrgyz National Kabar News Agency |date=28 February 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Aeroflot]] | [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]&lt;ref name=&quot;250813-susep25cxr&quot; /&gt;, [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250211-suns25cxr|title=Aeroflot Adds Moscow – Cam Ranh/Nha Trang Service in NS25|website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]&lt;ref name=&quot;SU_CXR_Siberia_NS25&quot;&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Expands Cam Ranh/Nha Trang Network in 4Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250807-su4q25cxr |access-date=8 August 2025 |work=AeroRoutes |date=8 August 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]]&lt;ref name=&quot;SU_CXR_Siberia_NS25&quot; /&gt;, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]&lt;ref name=&quot;250813-susep25cxr&quot;&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Expands Planned Cam Ranh/Nha Trang Service From Sep 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250813-susep25cxr |access-date=14 August 2025 |work=AeroRoutes |date=13 August 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt; 
| [[Air Astana]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web|title=Air Astana Adds Cam Ranh/Nha Trang Scheduled Service in NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250113-kcns25cxr|publisher=AeroRoutes|access-date=13 January 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Ostona aeroporti|Ostona]]&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Busan | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://m.sedaily.com/NewsView/1VS83L82KH/GK0203|title=에어부산, 26일부터 부산~나트랑 노선 부정기편 운항|date=December 26, 2019|website=서울경제}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288434/air-busan-adds-busan-cam-ranh-service-in-w19/|title=Air Busan adds Busan – Cam Ranh service in W19|website=Routesonline}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://aeroroutes.com/eng/220527-bxns22icn?rq=nha%20trang | title=Air Busan Updates Seoul International Network Additions from late-May 2022 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Seoul | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| [[AirAsia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20240912117200003?input=1195m|title=아시아나항공, 구마모토·코타키나발루·나트랑 노선 운항 재개|trans-title=Asiana Airlines, resume to Kumamoto·Kota Kinabalu·Nha Trang|language=Korean|publisher=Yonahp News Agency|date=12 September 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Azur Air, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Russia}}Barnaul&lt;ref name=&quot;ZF_CXR_NS25&quot; /&gt;, [[Ignatyevo aeroporti|Blagoveshchensk]]&lt;ref name=ZF_CXR_KHV_NS25 /&gt;, [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]&lt;ref name=&quot;ZF_CXR_NS25&quot; /&gt;, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk-Xalqaro]]&lt;ref name=&quot;ZF_CXR_NS25&quot; /&gt;, {{Flagicon|Russia}}Novokuznetsk&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Кукушкина |first1=Полина |title=Из аэропорта Новокузнецка отправился первый прямой рейс во Вьетнам |url=https://gazeta.a42.ru/lenta/news/207036-iz-aeroporta-novokuznecka-otpravilsya-pervyi-pryamoi-reis-vo-vetnam |access-date=27 March 2025 |work=gazeta.a42.ru |publisher=А42. RU |date=26 March 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]&lt;ref name=&quot;ZF_CXR_NS25&quot; /&gt;, {{Flagicon|Russia}}Tomsk&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Лаврова |first1=Зинаида |title=Azur Air в марте выполнит первые в году рейсы из Томска во Вьетнам |url=https://vtomske.ru/news/208385-azur-air-v-marte-vypolnit-pervye-v-godu-reisy-iz-tomska-vo-vetnam |access-date=29 January 2025 |work=vtomske.ru |agency=«Редвикс Медиа» |date=29 January 2025 |language=ru}}&lt;/ref&gt;, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Туры из Уфы во Вьетнам получат прямые рейсы |url=https://mkset.ru/news/2025-07-21/tury-iz-ufy-vo-vietnam-poluchat-pryamye-reysy-5440672 |access-date=29 July 2025 |work=mkset.ru |publisher=Сетевое издание «Медиакорсеть» |date=21 July 2025 |language=ru}}&lt;/ref&gt;, [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]]&lt;ref name=&quot;ZF_CXR_NS25&quot;&gt;{{cite news |last1=Серебрякова |first1=Татьяна |title=В продаже появились туры во Вьетнам с вылетами в Нячанг из девяти российских аэропортов |url=https://www.tourdom.ru/news/v-prodazhe-poyavilis-tury-vo-vetnam-s-vyletami-v-nyachang-iz-devyati-rossiyskikh-aeroportov |access-date=3 March 2025 |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=1 March 2025 |language=ru}}&lt;/ref&gt;, [[Xabarovsk Noviy aeroporti|Xabarovsk]]&lt;ref name=ZF_CXR_KHV_NS25&gt;{{cite news |last1=Пирогова |first1=Екатерина |title=Дату запуска рейсов во Вьетнам и цены назвали хабаровчанам |url=https://www.dvnovosti.ru/khab/2025/03/01/178350/ |access-date=3 March 2025 |work=www.dvnovosti.ru |publisher=новости Хабаровска на DVHAB.ru |date=1 March 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Bamboo Airways, {{VNM}} | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Centrum Air]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref&gt;{{cite web |last=Liu |first=Jim |title=Centrum Air Adds Tashkent – Cam Ranh/Nha Trang Service From late-June 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250618-c6ns25cxr |website=AeroRoutes |access-date=19 June 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| {{nowrap|[[China Southern Airlines]]}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Eastar Jet]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=EastarJet resumes additional routes in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230901-zenw23 |website=Aeroroutes |access-date=1 September 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hainan Airlines, {{CHN}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/270482/hainan-airlines-adds-guangzhou-cam-ranh-route-from-dec-2016/|title=Hainan Airlines adds Guangzhou – Cam Ranh route from Dec 2016|publisher=routesonline|access-date=20 December 2016}}&lt;/ref&gt;, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sznews.com/news/content/2016-10/22/content_14042315.htm|title=海航将在深开通5条国际航线 深圳－奥克兰往返最低仅990元_深圳新闻网|last=深圳新闻网|website=www.sznews.com|access-date=25 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20161025120320/http://www.sznews.com/news/content/2016-10/22/content_14042315.htm|archive-date=2016-10-25|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[HK Express]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Hong Kong Express resumes direct flights to Nha Trang, Vietnam |url=https://www.thestandard.com.hk/breaking-news/section/4/225865/Hong-Kong-Express-resumes-direct-flights-to-Nha-Trang,-Vietnam |access-date=24 January 2025 |publisher=[[The Standard (Hong Kong)|The Standard]] |date=23 January 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Ikar (aviakompaniya)|Ikar]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]&lt;ref name=&quot;SU_CXR_Siberia_NS25&quot; /&gt;, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk-Xalqaro]]&lt;ref name=&quot;SU_CXR_Siberia_NS25&quot; /&gt;, [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]]&lt;ref name=&quot;SU_CXR_Siberia_NS25&quot; /&gt;, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]&lt;ref name=&quot;SU_CXR_Siberia_NS25&quot; /&gt;, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]&lt;ref name=&quot;SU_CXR_Siberia_NS25&quot; /&gt;, [[Xabarovsk Noviy aeroporti|Xabarovsk]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Хабаровск и Нячанг прямыми рейсами свяжут две авиакомпании - Хабаровский край сегодня |url=https://todaykhv.ru/news/tourism/82453/ |access-date=25 March 2025 |work=todaykhv.ru |date=24 March 2025 |language=ru}}&lt;/ref&gt;, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]&lt;ref name=&quot;SU_CXR_Siberia_NS25&quot; /&gt;
&lt;!-- --&gt;
|[[IrAero]] | [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]&lt;ref name=&quot;IO_VIE_NW24&quot;&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=IrAero Expands Vietnam Network in Oct 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240826-iooct24vn |access-date=26 August 2024 |work=AeroRoutes |date=26 August 2024 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jeju Air, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Jin Air, {{KOR}} | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]],  [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref name=&quot;aeroroutes_com&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221011-ljdec22|title=JIN AIR TENTATIVELY SCHEDULES NEW ROUTES FROM DEC 2022|publisher=Aeroroutes|date=11 October 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref name=&quot;aeroroutes_com&quot; /&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Lucky Air]] | {{Flagicon|China}}Kunmin
&lt;!-- --&gt;
| [[Nordwind Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Nordwind Airlines to resume direct Russia-Cam Ranh flights after five-year hiatus |url=https://english.vov.vn/en/travel/nordwind-airlines-to-resume-direct-russia-cam-ranh-flights-after-five-year-hiatus-post1232767.vov |access-date=26 September 2025 |work=VOV.VN |publisher=VOV Voice of Vietnam |date=25 September 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Okay Airways, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Changsha
&lt;!-- --&gt;
| Pacific Airlines, {{VNM}} | {{Flagicon|China}}Guyyan, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], {{Flagicon|South Korea}}Muan, {{Flagicon|Vietnam}}Vinh, {{Flagicon|China}}Changsha
&lt;!-- --&gt;
| Parata Air, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Parata Air NW25 Preliminary International Operations|url=https://www.aeroroutes.com/eng/251026-wenw25|website=aeroroutes.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qanot Sharq]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref name=&quot;HHtoVIE&quot;&gt;{{cite news |title=Qanot Sharq Adds Cam Ranh/Nha Trang Service From late-June 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230712-hhjun23cxr |access-date=13 July 2023 |work=AeroRoutes |date=12 July 2023 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{cite news |author1=BNB Diviyadhaarshini |title=Scoot launches flights to Da Nang, Kota Bharu and Nha Trang; boosts frequency to other destinations |url=https://www.straitstimes.com/singapore/scoot-launches-flights-to-da-nang-kota-bharu-and-nha-trang-boosts-frequency-to-other-destinations |work=The Straits Times |publisher=SPH Media Limited |date=3 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Sichuan Airlines, {{CHN}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Xining&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282175/sichuan-airlines-adds-xining-cam-ranhnha-trang-route-in-jan-2019/|title=Sichuan Airlines adds Xining – Cam Ranh/Nha Trang route in Jan 2019|website=Routesonline}}&lt;/ref&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]
&lt;!-- --&gt;
| [[SCAT Airlines|Sunday Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Баякаева |first1=Эвелина |title=Из Екатеринбурга запускают прямые рейсы во Вьетнам |url=https://momenty.org/travel/24437 |access-date=16 February 2024 |work=momenty.org |date=15 February 2024 |language=ru |archive-date=2024-02-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240216102417/https://momenty.org/travel/24437 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Tʼway Air]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], {{Flagicon|South Korea}}Degu&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Duy Nhat |title=Dự kiến mở thêm đường bay thẳng từ Cam Ranh tới Hàn Quốc |url=https://baokhanhhoa.vn/du-lich/201903/du-kien-mo-them-duong-bay-thang-tu-cam-ranh-toi-han-quoc-8109605/ |website=Khanh Hoa Newspaper |access-date=5 April 2019 |language=vi |date=28 March 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284349/tway-air-adds-daegu-cam-ranhnha-trang-service-from-may-2019/?highlight=korean%20air%20cam%20ranh | title=T'Way Air adds Daegu – Cam Ranh/Nha Trang service from May 2019 }}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|South Korea}}Cheongju&lt;ref&gt;{{cite web |title=T'Way Air adds Cheongju – Cam Ranh/Nha Trang service from June 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230505-twjun23cxr |website=Aeroroutes |access-date=5 May 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Thai AirAsia | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang
&lt;!-- --&gt;
| [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Uzbekistan Airways Plans Cam Ranh/Nha Trang Regular Service in NS24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240305-hyns24cxr |access-date=5 March 2024 |work=AeroRoutes |date=5 March 2024 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[VietJet Air]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], {{Flagicon|Vietnam}}Can Tho&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283299/vietjet-air-adds-cam-ranhnha-trang-busan-service-from-july-2019/|title=Vietjet Air adds Cam Ranh/Nha Trang – Busan service from July 2019|website=Routesonline}}&lt;/ref&gt;, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279459/vietjet-air-adds-cam-ranhnha-trang-da-nang-from-sep-2018/|title=Vietjet Air adds Cam Ranh/Nha Trang – Da Nang from Sep 2018|publisher=routesonline|access-date=6 July 2018}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Degu&lt;ref&gt;{{cite web|author1=Vnexpress |url=https://e.vnexpress.net/news/travel/places/vietjet-to-launch-new-route-connecting-nha-trang-with-south-korea-s-daegu-4765004.html|title=Vietjet to launch new route connecting Nha Trang with South Korea's Daegu|work=VnExpress International – Latest news, business, travel and analysis from Vietnam |publisher=e.vnexpress.net|access-date=1 July 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Nankin, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275049/vietjet-air-continues-south-korea-service-expansion-in-w17/|title=Vietjet Air continues South Korea service expansion in W17|publisher=routesonline|access-date=3 October 2017}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Szinan, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Viet Huong |title=Khánh Hòa khai trương thêm đường bay thẳng đến Đài Bắc |url=https://baodautu.vn/khanh-hoa-khai-truong-them-duong-bay-thang-den-dai-bac-d98048.html |website=Dau Tu Online |access-date=5 April 2019 |language=vi |date=4 April 2019}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Tyanszin, [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref&gt;{{cite web|author1=Vnexpress |url=https://e.vnexpress.net/news/travel/vietjet-announces-new-route-connecting-ulaanbaatar-and-nha-trang-4672429.html|title=Vietjet announces new route connecting Ulaanbaatar and Nha Trang|work=VnExpress International – Latest news, business, travel and analysis from Vietnam |publisher=Vnexpress|access-date=22 December 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Vietnam}}Vinh, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xayfon, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], {{Flagicon|China}}Wuxi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=暑运来啦！新增、加密这些航线！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/1BnvxLy0b1caWhCNSeqSWw |access-date=9 July 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|China}}Shenyang, {{Flagicon|China}}Changchun, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=重庆⇆芽庄！国际直飞航线再+1 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/hQXVPfEQMEBw3OixDtbs1g |access-date=23 August 2023}}&lt;/ref&gt; &lt;br/&gt;'''Mavsumiy charter:''' [[Ignatyevo aeroporti|Blagoveshchensk]]&lt;ref name=&quot;VietjetRUS_NS25&quot;&gt;{{cite web |title=Vietjet launches first-ever direct flights connecting Vietnam and Russia |url=https://www.vietjetair.com/en/pages/vietjet-launches-first-ever-direct-flights-connecting-vietnam-and-russi-1750673201009 |website=www.vietjetair.com |publisher=Vietjet Air {{!}} Bay là thích ngay! {{!}} Website chính thức |access-date=9 July 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk-Xalqaro]]&lt;ref name=&quot;vj_russia&quot; /&gt;, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]&lt;ref name=&quot;vj_russia&quot;&gt;{{cite news |last1=Shatilin |first1=Ilja |title=В Россию пришёл вьетнамский лоукостер — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2025/10/13/vj_russia/ |access-date=13 October 2025 |publisher=FrequentFlyers.ru |date=13 October 2025 |language=ru-RU}}&lt;/ref&gt;, [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Полеты по маршруту Владивосток – Камрань выполнит вьетнамская Vietjet Air |url=https://www.eastrussia.ru/news/polety-po-marshrutu-vladivostok-kamran-vypolnit-vetnamskaya-vietjet-air/ |access-date=16 June 2025 |publisher=EastRussia |date=16 June 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Xabarovsk Noviy aeroporti|Xabarovsk]]&lt;ref name=&quot;VietjetRUS_NS25&quot; /&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Vietnam Airlines]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Vietnam Airlines Plans Cam Ranh/Nha Trang – Busan 2Q25 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250129-vnns25pus |website=Aeroroutes |access-date=29 January 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], {{Flagicon|China}}Nankin, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=VIETNAM AIRLINES MOVES SINGAPORE NETWORK EXPANSION TO SEP 2022 |url=https://aeroroutes.com/eng/220628-vnsep22sin |website=Aeroroutes |date=28 June 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Tyanszin, {{Flagicon|Vietnam}}Vinh&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cảng HKQT Cam Ranh: Khai trương đường bay mới Nha Trang - Vinh|url=https://www.vietnamairport.vn/tin-tuc/tin-tuc-hoat-dong-tong-cong-ty/cang-hkqt-cam-ranh-khai-truong-duong-bay-moi-nha-trang-vinh|website=Airports Corporation of Vietnam (ACV)|access-date=29 June 2020|language=vi|date=23 June 2020}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Vietnam}}Xayfon, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], {{Flagicon|China}}Wuxi, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref name=&quot;airlineroute.net&quot;&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/2015/05/06/vn-nha-s15/|title=Vietnam Airlines Adds Nha Tang – China Routes in S15|author=UBM (UK) Ltd.|website=airlineroute.net|access-date=25 March 2018}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
}}

== Statistikasi ==
Manbalar: Aeroport&lt;ref name=&quot;vietnamairport.vn&quot;&gt;{{cite news|title=Cam Ranh International Airport (CRIA)|url=http://vietnamairport.vn/page/169/cang-hang-khong-san-bay/cang-hang-khong-quoc-te-cam-ranh|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160127125917/http://vietnamairport.vn/page/169/cang-hang-khong-san-bay/cang-hang-khong-quoc-te-cam-ranh|archive-date=2016-01-27}}&lt;/ref&gt;, ACV&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://vietnamairport.vn/page/2040/tin-tuc-va-su-kien/ket-qua-san-xuat-kinh-doanh-cua-acv-nam-2015-san-luong-hanh-khach-thong-qua-cang-dat-tren-63-trieu-luot-tang-242-so-voi-nam-2014|title=Kết quả sản xuất kinh doanh của ACV: Năm 2015 sản lượng hành khách thông qua cảng đạt trên 63 triệu lượt, tăng 24,2% so với năm 2014|publisher=ACV|date=2016-01-19|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128081226/http://vietnamairport.vn/page/2040/tin-tuc-va-su-kien/ket-qua-san-xuat-kinh-doanh-cua-acv-nam-2015-san-luong-hanh-khach-thong-qua-cang-dat-tren-63-trieu-luot-tang-242-so-voi-nam-2014|archive-date=2016-01-28}}&lt;/ref&gt;³
{| class=&quot;wikitable&quot;
! Yillar
! Umumiy yoʻlovchilar soni
! Xalqaro yoʻlovchilar soni
|-
! 2008
| 683 000
|
|-
! 2009
|
|
|-
! 2010
|
|
|-
! 2011
| 1 000 000
|
|-
! 2012
| 1 095 776
|
|-
! 2013
| 1 509 212
|
|-
! 2014
||2 062 494
|
|-
! 2015
|2 722 833
|889 820
|-
! 2016
|4 858 362
|2 244 786
|-
! 2017
|6 400 000
|3 650 903
|-
! 2018
|8 250 000
|5 211 987
|-
! 2019
|9 747 172
|6 500 000
|-
!2020
|3 305 057
|
|-
!2021
|972 817
|17 963
|-
!2022
|3 860 541
|335 118
|-
!2023
|5 700 000
|2 400 000
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category|Cam Ranh International Airport}}

{{Vyetnam aeroportlari}}
{{authority control}}

[[Turkum:Vyetnam aeroportlari]]</text>
      <sha1>76oqznzf8epda8js5s6gc8lu3qh4c7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Danang xalqaro aeroporti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1291692</id>
    <revision>
      <id>6313805</id>
      <parentid>6309225</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:12:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ ichki havola</comment>
      <origin>6313805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33098" sha1="pdgvqm3bibulun71atbbe0wfe3qc7p7" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name                = Danang xalqaro aeroporti
| nativename          = {{small|{{lang|vi|Sân bay quốc tế Đà Nẵng}}&lt;br /&gt;{{lang|vi|Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng}}}}
| image = DAD new terminal 2012 01.JPG
| image-width = 250
| IATA = DAD
| ICAO = VVDN
| type = Fuqarolik / harbiy
| owner-oper = [[Airports Corporation of Vietnam]]
| city-served = [[Danang]]
| location = Danang, [[Vyetnam]]
| hub = {{ubl|class=nowrap
  | [[Vietnam Airlines]]
  | [[Vietnam Air Services Company|VASCO]]}}
| focus_city          = 
| operating_base      = {{ubl|class=nowrap
  | [[Bamboo Airways]]
  | [[VietJet Air]]}}
| elevation-m         = 10
| metric-elev         = yes
| coordinates         = {{coord|16|02|38|N|108|11|58|E|type:airport_region:VN}}
|latd=16|latm=02|lats=38|latNS=N|longd=108|longm=11|longs=58|longEW=E
| pushpin_map = Vyetnam
| pushpin_map_caption = Aeroportning Vyetnam xaritasidagi joylashuvi
| pushpin_label = '''DAD'''/VVDN
| elevation-f = 33
| website = {{URL|www.danangairport.vn}}
| r1-number = 17L/35R
| r1-length-f = 11,483
| r1-length-m = 3,500
| r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]]
| r2-number = 17R/35L
| r2-length-f = 10,000
| r2-length-m = 3,048
| r2-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]]
| metric-rwy = yes
| stat-year = 2019
| stat1-header = Yoʻlovchilar soni
| stat1-data = 15 543 598 {{increase}}17.5%
| footnotes = Manba: Taseco Airs&lt;ref&gt;{{cite web |title=TASECO AIRS 2019 BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN |url=https://tasecoairs.vn/bao-cao-thuong-nien/bao-cao-thuong-nien-2019.html |website=Taseco Airs |language=vi |access-date=17 January 2020}}&lt;/ref&gt;
}}
'''Danang xalqaro aeroporti''' {{airport codes|DAD|VVDN}} – Markaziy [[Vyetnam]] hududi va mintaqaning eng yirik shahri [[Danang]]ga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. [[Noi Bai xalqaro aeroporti]] ([[Xanoy]]) va Tan Son Nhat xalqaro aeroportidan ([[Xoshimin]]) keyin mamlakatdagi uchinchi eng gavjum aeroport.

Fuqaro aviatsiyasidan tashqari, uchish-qoʻnish yoʻlagi Vyetnam xalq harbiy-havo kuchlari (''Không Quân Nhân Dân Việt Nam'') bilan birgalikda foydalaniladi, biroq harbiy faoliyat hozirda juda cheklangan&lt;ref name=&quot;airporttech&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.airport-technology.com/projects/danang/|title=Danang International Airport, Vietnam|publisher=Airport-technology.com |access-date=13 May 2010}}&lt;/ref&gt;. Aeroport 2014-yilda 5 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi va bu marraga kutilganidan olti yil keyin erishdi&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Nguyễn|first1=Đông|title=Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng đón khách thứ 5 triệu|url=http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/cang-hang-khong-quoc-te-da-nang-don-khach-thu-5-trieu-3127705.html|website=vnexpress.net|publisher=VNExpress|access-date=30 December 2014}}&lt;/ref&gt;. Yangi terminalning kengaytirilishi hozirda uning sigʻimini 2020-yilga kelib yiliga 10 million yoʻlovchiga yetkazish koʻrib chiqilmoqda&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mt.gov.vn/PrintView.aspx?ArticleID=10663 |title=Sân bay Đà Nẵng sẽ đón 3,6 triệu lượt khách năm 2012 (Da Nang Airport will handle 3.6 million passengers in 2016) |publisher=Official website of the Ministry of Transport of Vietnam |date=3 February 2012 |access-date=27 July 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130729200548/http://www.mt.gov.vn/PrintView.aspx?ArticleID=10663 |archive-date=29 July 2013  }}&lt;/ref&gt;. Ushbu aeroport 2015-yilda 6 722 587 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu 2014-yilga nisbatan 34,7% ga koʻp&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://vietnamairport.vn/page/2040/tin-tuc-va-su-kien/ket-qua-san-xuat-kinh-doanh-cua-acv-nam-2015-san-luong-hanh-khach-thong-qua-cang-dat-tren-63-trieu-luot-tang-242-so-voi-nam-2014 |title=Kết quả sản xuất kinh doanh của ACV: Năm 2015 sản lượng hành khách thông qua cảng đạt trên 63 triệu lượt, tăng 24,2% so với năm 2014 |publisher=ACV |date=19 January 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128081226/http://vietnamairport.vn/page/2040/tin-tuc-va-su-kien/ket-qua-san-xuat-kinh-doanh-cua-acv-nam-2015-san-luong-hanh-khach-thong-qua-cang-dat-tren-63-trieu-luot-tang-242-so-voi-nam-2014 |archive-date=28 January 2016  }}&lt;/ref&gt;.

Aeroport 2017-yilda 11 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu 2016-yilga nisbatan 24,1% ga koʻp&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://vietnamairport.vn/tin-tuc/hoat-dong-acv/cang-hkqt-da-nang-le-don-hanh-khach-quoc-te-dau-tien-den-da-nang-nam-2018 |title=official website of ACV |access-date=4 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615214849/https://vietnamairport.vn/tin-tuc/hoat-dong-acv/cang-hkqt-da-nang-le-don-hanh-khach-quoc-te-dau-tien-den-da-nang-nam-2018 |archive-date=15 June 2018 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Aeroportda xalqaro va mahalliy yoʻlovchilar uchun ikkita alohida terminal mavjud boʻlib, 2018-yil holatiga koʻra umumiy yoʻlovchilar sigʻimi yiliga 11 millionni tashkil etadi&lt;ref name=&quot;Tuoi Tre&quot;/&gt;. Xanoy-Danang va Xoshimin-Danang yoʻnalishlarida haftasiga mos ravishda 319 va 250 ta reys amalga oshiriladi va Vyetnamdagi Xanoy-Xoshimin yoʻnalishidan (475 ta reys) keyin ikkinchi va uchinchi eng gavjum aviayoʻnalishlar hisoblanadi.

2024-yilda u Skytrax tomonidan dunyoning eng yaxshi 100 aeroporti roʻyxatida 94-oʻrinni egalladi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=World’s Top 100 Airports 2024 |url=https://www.worldairportawards.com/worlds-top-100-airports-2024/ |access-date=2024-04-28 |website=SKYTRAX |language=en}}&lt;/ref&gt;, 3 yulduzli aeroport sifatida sertifikatlangan va uning xalqaro terminali 5 yulduzli deb baholangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Da Nang International Airport is a 3-Star Airport |url=https://skytraxratings.com/airports/da-nang-international-airport-rating |access-date=2024-05-07 |website=Skytrax |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;. FPT Software bilan hamkorlik shartnomasi asosida Vyetnamdagi birinchi aqlli terminalga ega boʻlishi rejalashtirilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=en.baochinhphu.vn |date=2024-04-23 |title=Da Nang to develop first Vietnamese smart airport terminal |url=https://en.baochinhphu.vn/da-nang-to-develop-first-vietnamese-smart-airport-terminal-111240423104542958.htm |access-date=2024-04-28 |website=en.baochinhphu.vn |language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=VnExpress |title=Da Nang to have first smart airport terminal in Vietnam - VnExpress International |url=https://e.vnexpress.net/news/travel/da-nang-to-have-first-smart-airport-terminal-in-vietnam-4737441.html |access-date=2024-04-28 |website=VnExpress International – Latest news, business, travel and analysis from Vietnam |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
=== Fransuz mustamlakachiligi davri ===
Yirik port shahri [[Danang]]ning janubiy qismida joylashgan tekis, qumli yer maydoni [[aerodrom]] uchun juda qulay joy boʻlgan, chunki u shimol–janub yoʻnalishidagi uchish-qoʻnish yoʻlaklariga hech qanday toʻsiqsiz kirish imkonini bergan. '''Tourane aeroporti''' 1940-yillarda Fransiya mustamlaka hukumati tomonidan fuqarolik aeroporti sifatida qurilgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://vietnamairport.vn/cang-hang-khong-quoc-te-da-nang|title=CẢNG HÀNG KHÔNG QUỐC TẾ ĐÀ NẴNG|website=ACV|access-date=2019-04-22}}&lt;/ref&gt;. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida va Fransuz Hindixitoyining [[yaponlar]] tomonidan bosib olinishi vaqtida [[Yaponiya]] imperator harbiy-havo kuchlari uni harbiy aviabaza sifatida ishlatgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Da Nang Airport Quick Facts – Da Nang Airport Guide |url=https://www.danangairportonline.com/da-nang-airport-quick-facts/ |access-date=2024-05-07 |website=www.danangairportonline.com}}&lt;/ref&gt;.

Urushdan soʻng, obyekt Fransiya harbiy-havo kuchlari tomonidan Fransuz Hindixitoy urushi (1945–1954) davrida foydalanilgan. 1953/54-yillarda fransuzlar Touraneda NATO standartidagi {{convert|7800|ft|m|adj=on}} uzunlikdagi asfalt uchish-qoʻnish yoʻlagini qurgan va bu yerda Groupe de Bombardement 1/19 Gascogne tarkibidagi AQShdan qarzga olingan B-26 „Invader“ bombardimonchi samolyotlarini joylashtirishgan. 1954-yilda Jeneva tinchlik bitimidan soʻng bu B-26 samolyotlari AQShga qaytarilgan.

=== Vyetnam urushi ===
1955-yilda yangi tashkil etilgan Vyetnam Respublikasi harbiy-havo kuchlari (VNAF) fransuzlardan 58 ta samolyotdan iborat kichik havo kuchlarini meros qilib olgan. Ularga bir nechta Cessna L-19 kuzatuv samolyotlari, C-47 transport samolyotlari va turli yordamchi samolyotlar kirgan. Tourane aerodromi fuqarolik maqsadlariga topshirilgan, janubiy vyetnamliklar esa Bien Hoa, [[Nha Trang]] va Tan Son Nhat ([[Xoshimin|Saygon]] yaqinida) bazalaridan foydalangan.

1957-yilda VNAF yangidan nomlangan '''Danang aeroportida''' oʻz faoliyatini tiklagan va bu yerda 1-aloqa eskadronini Cessna L-19 samolyotlari bilan joylashtirgan. Janubiy Vyetnam armiyasi (ARVN) ham Danangni maxsus tayyorgarlik markazi sifatida ishlatgan.

Air Vietnam ham 1951—1975-yillar oraligʻida Janubi-sharqiy Osiyo boʻylab mahalliy va xalqaro fuqarolik parvozlari uchun bu obyektdan foydalangan.

[[Vyetnam urushi]] (1959–1975) davrida bu obyekt Danang aviabazasi nomi bilan tanilgan boʻlib, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari|AQSh harbiy-havo kuchlarining]] yirik bazalaridan biri boʻlgan. Ilgari oddiy viloyat aerodromi boʻlgan bu joy {{convert|2350|acre|ha}} maydonga kengaytirilgan, ikkita {{convert|10000|ft|m|0|adj=on}} uzunlikdagi asfalt uchish-qoʻnish yoʻlagi, beton qoʻnish maydonlari, parallel taksi yoʻlaklari va vertolyot maydoniga ega boʻlgan.

Urush davomida bu bazadan VNAFning 1-havo diviziyasi&lt;ref&gt;Mikesh, Robert C. (2005) Flying Dragons: The Republic of Vietnam Air Force. Schiffer Publishing, Ltd. {{ISBN|0-7643-2158-7}}&lt;/ref&gt;, AQSh harbiy-havo kuchlarining 23-avibazasi guruhi, 6252-taktik qanot, 35-taktik jangovar qanot, 366-taktik jangovar qanot, 362-taktik elektron urush eskadroni hamda AQSh dengiz kuchlarining VQ-1 boʻlinmasi faoliyat yuritgan.

Vyetnam–AQSh qoʻshma loyihasi doirasida dioksin ifloslanishini tozalash ishlari 2018-yilda yakunlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2018-11-06 |title=Over 32ha of dioxin-polluted land treated in Da Nang airport |url=https://en.vietnamplus.vn/post-141395.vnp |access-date=2024-05-07 |website=Vietnam+ |language=en}}&lt;/ref&gt;. Urush davrida aeroport hududida Agent Orange va boshqa gerbitsidlar bilan ishlov berilgani sababli tuproq va choʻkindilarda dioksin miqdori juda yuqori aniqlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Environmental Remediation of Dioxin Contamination at Danang Airport Project Frequently Asked Questions |url=https://2012-2017.usaid.gov/vietnam/environmental-remediation-dioxin-contamination-danang-airport-project-frequently-asked-questions |archive-url=https://web.archive.org/web/20240507060001/https://2012-2017.usaid.gov/vietnam/environmental-remediation-dioxin-contamination-danang-airport-project-frequently-asked-questions |url-status=dead |archive-date=7 May 2024 |access-date=2024-05-07 |website=[[USAID]] |language=en}}&lt;/ref&gt;.

=== COVID-19 pandemiyasi ===
Vyetnam Transport vazirligi tomonidan 2020-yil 27-iyulda eʼlon qilingan qarorga koʻra, shaharda [[Vyetnamda COVID-19 pandemiyasi|kasallik tarqalishining]] oldini olish maqsadida aeroport 28-iyuldan 7-sentabrgacha vaqtincha yopilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://vietnamfinance.vn/vietnam-airlines-vietjet-mo-lai-cac-duong-bay-diden-da-nang-20180504224243355.htm|title=Vietnam Airlines, Vietjet mở lại các đường bay đi đến Đà Nẵng|publisher=Vietnam Finance|date=6 September 2020|access-date=6 September 2020|language=vi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-07-25 |title=Vietnam halts int'l flights at Da Nang airport over suspected COVID-19 case |url=https://tuoitrenews.vn/news/society/20200725/vietnam-halts-int-l-flights-at-da-nang-airport-over-suspected-covid19-case/55767.html |access-date=2024-05-07 |website=Tuoi Tre News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;.

== Infratuzilmasi ==
[[File:Da Nang Airport International Terminal Interior.jpg|thumb|right|Danang xalqaro aeroporti xalqaro terminalining ichki koʻrinishi]]
[[File:Bên trong nhà ga sân bay Đà Nẵng.JPG|thumb|Uchib ketish zali]]

Da Nang xalqaro aeroporti ikkita {{convert|10000|ft|m|0|adj=on}} uzunlikdagi asfalt, parallel uchish-qoʻnish yoʻlagiga (17–35 yoʻnalishli) ega boʻlib, ular [[Boeing 747]], 767 va [[Airbus A320]] kabi yirik, zamonaviy samolyotlarni qabul qila oladi&lt;ref name=&quot;airporttech&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Airport infomation |url=https://www.vietnamairport.vn/danangairport/en/airport-infomation |access-date=2024-05-07 |website=DAD}}&lt;/ref&gt;. Aeroportda sutkasiga oʻrtacha 100–150 parvoz amalga oshiriladi. Yillik yoʻlovchi oqimi 2007-yilda taxminan 1,45 millionni tashkil etgan va 2020-yilgacha 4 millionga yetishi prognoz qilingan edi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mobile.thesaigontimes.vn/ArticleDetail.aspx?id=1829|date=24 December 2007|title=Xây nhà ga mới ở sân bay Đà Nẵng|publisher=Thời báo kinh tế Sài Gòn online|access-date=23 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20100614090045/http://mobile.thesaigontimes.vn/ArticleDetail.aspx?id=1829|archive-date=14 June 2010|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

20 000 m² maydonga ega, qiymati 84 million AQSh dollari boʻlgan va yiliga 4 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega yangi terminal 2011-yil 15-dekabrda oʻzining birinchi mahalliy reysini qabul qildi. Aeroportni rekonstruksiya qilish boʻyicha texnik-iqtisodiy asos ishlari AQSh Savdo va taraqqiyot agentligi (USTDA) tomonidan qisman moliyalashtirilgan va [[PricewaterhouseCoopers]] tomonidan 2006-yilda yakunlangan. Yangi terminalda beshta chiqish darvozasi, bagajni qayta ishlash tizimi, uchib ketish va kelish zonalari, parvozlar haqida axborot tizimi (FIDS), umumiy foydalanuvchi terminal jihozlari (CUTE), yongʻin aniqlash tizimlari hamda xavfsizlik va ovozli eʼlon tizimlari mavjud. Shuningdek, aeroportdagi ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagidan biri {{convert|3048|m|ft}} dan {{convert|3500|m|ft}} gacha uzaytirilgan. 160 million AQSh dollari sarflangan loyiha yakunlangach aeroportning umumiy yillik quvvati 6 million yoʻlovchini tashkil etgan&lt;ref name=&quot;airporttech&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=227223&amp;ChannelID=11|archive-url=https://archive.today/20120915112614/http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=227223&amp;ChannelID=11|url-status=dead|archive-date=2012-09-15|title=Expansion of Da Nang International Airport|language=vi}}&lt;/ref&gt;.

48 000 m² maydonni egallagan, 154 million AQSh dollari qiymatidagi va yiliga 6 million yoʻlovchi sigʻimiga ega 2-xalqaro terminal 2017-yil 5-mayda foydalanishga topshirilgan&lt;ref name=&quot;Tuoi Tre&quot;&gt;{{cite web|url=http://tuoitrenews.vn/business/40913/da-nang-airport-opens-new-international-terminal|title=Da Nang airport opens new international terminal|date=10 May 2017|publisher=Tuoi Tre News|access-date=12 May 2017|archive-date=13 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170513145646/http://tuoitrenews.vn/business/40913/da-nang-airport-opens-new-international-terminal|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://baodanang.vn/english/business/201702/international-terminal-at-da-nang-international-airport-to-be-completed-in-march-2539356/|title=International terminal at Da Nang International Airport to be completed in March|publisher=Da Nang News|date=16 February 2017}}&lt;/ref&gt;.


== Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar ==
&lt;!-- Please use independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --&gt;

{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!--DON'T LIST FLIGHTS AS &quot;DOMESTIC&quot; AND &quot;INTERNATIONAL&quot;, IT'S NOT ALLOWED PER WP:AIRPORTS --&gt;
| Aero K, {{KOR}} | {{Flagicon|South Korea}}Cheongju&lt;ref&gt;{{cite web |title=Aero K Schedules Cheongju – Da Nang Feb 2024 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231218-rffeb24dad |website=Aeroroutes |access-date=18 December 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Astana]] | '''Mavsumiy:''' [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Astana Adds Almaty – Da Nang in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250305-kcns25dad |access-date=5 March 2025 |work=AeroRoutes |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Busan | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://aeroroutes.com/eng/220527-bxns22icn?rq=nha%20trang | title=Air Busan Updates Seoul International Network Additions from late-May 2022 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Cambodia | {{Flagicon|Cambodia}}Siem Reap&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230814-k6ns24sai|title=CAMBODIA ANGKOR AIR FILES SIEM REAP-ANGKOR INTERNATIONAL SCHEDULE IN NS24|publisher=Aeroroutes|access-date=14 August 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Macau | [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]
&lt;!-- --&gt;
| Air Premia, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Air Premia Schedules Seoul – Da Nang 1Q25 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240930-yp1q25dad |website=Aeroroutes |access-date=30 September 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Seoul | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278175/air-seoul-schedules-new-routes-in-s18/|title=Air Seoul schedules new routes in S18|last=Liu|first=Jim|date=2018-04-18|website=routesonline.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[AirAsia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Asiana Airlines]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]&lt;ref&gt;{{cite web|date=28 July 2025|title=Asiana Airlines Resumes Busan – Da Nang Service in Sep 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250728-ozsep25pusdad|website=aeroroutes.com}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Bamboo Airways, {{VNM}} | {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat, [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Batik Air Malaysia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220902-oddec22dad|title=BATIK AIR MALAYSIA RESUMES DA NANG SERVICE IN DEC 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Cebu Pacific, {{PHL}} | {{Flagicon|Philippines}}Manila&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Cebu Pacific to launch route to Da Nang in Vietnam with P1 promo fare |first=Lance Spencer |last=Yu |url=https://www.rappler.com/business/cebu-pacific-manila-da-nang-vietnam-seat-sale-august-2023/ |work=Rappler |date=22 August 2023 |access-date=22 August 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=China Airlines Plans Taipei – Da Nang Launch in Jan 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/220815-cijan23dad |website=AeroRoutes |language=en-CA |date=15 August 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Citilink, {{IDN}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://vietnamnews.vn/economy/1662219/chartered-da-nang-indonesia-flights-to-launch.html|title=Chartered Đà Nẵng-Indonesia flights to launch |last=|first=|work=vietnamnews.vn|publisher=|location=|access-date=2024-10-10}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Eastar Jet]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230720124600003?input=1195m|title='이스타항공, 9월 20일부터 방콕·다낭 노선 취항|trans-title='Eastar Jet', launching Bangkok·Da Nang route ionn 20 September|publisher=Yonhap News Agency|date=20 July 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Emirates]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Emirates introduces three new Asian desitinations. |url=https://www.timesaerospace.aero/news/route-planning-and-tourism/emirates-introduces-three-new-asian-destinations |website=timesaerospace |access-date=3 March 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[EVA Air]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| Hai Au Aviation | {{Flagicon|Vietnam}}Dong Hoi&lt;ref&gt;{{cite web|url=  https://baodautu.vn/sap-co-chang-bay-dong-hoi--da-nang-d99014.html|title= Sắp có chặng bay Đồng Hới – Đà Nẵng (There will be Dong Hoi-Da Nang route)|publisher=Báo đầu tư|date=21 April 2019}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Vietnam}}Xyue&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/77404-viet-nams-hai-au-aviation-to-launch-coastal-air-taxis|title=Viet Nam's Hai Au Aviation to launch coastal air taxis|date=2019-04-19|website=ch-aviation.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[HK Express]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
&lt;!-- --&gt;
| Hong Kong Airlines | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hong Kong Airlines July 2024 Additional Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240610-hxjul24 |website=Aeroroutes |access-date=10 June 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jeju Air, {{KOR}} | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Jin Air, {{KOR}} | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] &lt;br /&gt;'''Mavsumiy charter:''' [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Korean Air Adds Busan – Da Nang Charters in August 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250717-keaug25pusdad |website=AeroRoutes |access-date=17 July 2025 |language=en-CA |date=17 July 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2024/03/22/malaysia-airlines-introduces-new-routes-to-maldives-chiang-mai-and-da-nang-tickets-on-sale-today/124909|title=Malaysia Airlines introduces new routes to Maldives, Chiang Mai and Da Nang, tickets on sale today|work=MalayMail|accessdate=23 March 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Myanmar Airways International | {{Flagicon|Myanmar}}Yangon&lt;ref&gt;{{cite web |title=MAI 1H25 Southeast Asia Service Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250129-8m1h25 |website=Aeroroutes |access-date=29 January 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Pacific Airlines, {{VNM}} | [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
| Philippine Airlines | {{Flagicon|Philippines}}Manila&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Piad |first1=Tyrone Jasper |title=PAL to fly to Da Nang, Vietnam starting July 1 |url=https://business.inquirer.net/518289/pal-to-fly-to-da-nang-vietnam-starting-july-1 |access-date=7 April 2025 |work=Philippine Daily Inquirer |date=7 April 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Parata Air, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{|Incheon International Airport&lt;/ref&gt;
| [[Qanot Sharq]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Qanot Sharq Adds Tashkent – Da Nang in mid-2Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250414-hhns25dad |access-date=15 April 2025 |work=AeroRoutes |date=14 April 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Royal Air Philippines | {{Flagicon|Philippines}}Manila&lt;ref&gt;{{cite web |title=Royal Air Philippines Adds Manila – Da Nang in June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240619-rwjun24dad |website=Aeroroutes |access-date=19 June 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{cite news |author1=BNB Diviyadhaarshini |title=Scoot launches flights to Da Nang, Kota Bharu and Nha Trang; boosts frequency to other destinations |url=https://www.straitstimes.com/singapore/scoot-launches-flights-to-da-nang-kota-bharu-and-nha-trang-boosts-frequency-to-other-destinations |work=The Straits Times |publisher=SPH Media Limited |date=3 July 2025 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]]
&lt;!-- --&gt;
| Starlux Airlines, {{TWN}} | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Tʼway Air]] | {{Flagicon|South Korea}}Degu, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|South Korea}}Cheongju&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.fnnews.com/news/202211020919595329|title=티웨이항공, 내년 1월 청주~다낭 노선 신규 취항|trans-title=T'Way Air, launches Cheongju~Da Nang in January next year|website=Financial News|language=Korean|date=2 November 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Thai AirAsia | {{flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang
&lt;!-- --&gt;
| Thai VietJet Air | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280663/thai-vietjet-air-adds-bangkok-da-nang-service-from-oct-2018/|title=Thai VietJet Air adds Bangkok – Da Nang service from Oct 2018|publisher=routesonline|access-date=25 September 2018}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Tigerair Taiwan | Kaohsiung ({{TWN}})&lt;ref&gt;{{cite web |title=tigerair Taiwan Expands Vietnam Service in NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230209-itdad |website=Aeroroutes |access-date=9 February 2023}}&lt;/ref&gt;, Taichung ({{TWN}}), [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=TIGERAIR TAIWAN EXPANDS SOUTHEAST ASIA NETWORK FROM DEC 2022|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221122-itdec22|website=AeroRoutes|date=22 November 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| VietJet Air | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=VietJet Air Adds Da Nang – Ahmedabad Service From Dec 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-vjdec22amd |website=Aeroroutes |access-date=29 November 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Vietnam}}Buon Ma Thuot&lt;ref name=&quot;VietJet&quot;&gt;{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=VietJet Air schedules new domestic routes from mid-June 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/291808/vietjet-air-schedules-new-domestic-routes-from-mid-june-2020/ |website=Routesonline |access-date=15 June 2020}}&lt;/ref&gt;, [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=VietJet Air Boosts Busan Service in late-July 2022 |url=https://aeroroutes.com/eng/220705-vjjul22pus |website=Aeroroutes |access-date=5 July 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Vietnam}}Can Tho, {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat&lt;ref name=&quot;VietJet&quot;/&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Degu, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;https://en.vietnamplus.vn/vietjet-launches-new-da-nang-kuala-lumpur-route-boosting-vietnam-malaysia-connectivity-post322683.vnp&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Muan, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279459/vietjet-air-adds-cam-ranhnha-trang-da-nang-from-sep-2018/|title=Vietjet Air adds Cam Ranh/Nha Trang – Da Nang from Sep 2018|publisher=routesonline|access-date=6 July 2018}}&lt;/ref&gt;, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref name=&quot;VietJet&quot;/&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=VietJet Air to operate Da Nang-Singapore service from 16-Jun-2022 |url=https://centreforaviation.com/news/vietjet-air-to-operate-da-nang-singapore-service-from-16-jun-2022-1128076 |website=CAPA |date=30 March 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=dec2019&gt;{{cite web|url= https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287425/vietjet-air-expands-international-routes-from-da-nang-in-dec-2019/|title=VietJet Air expands International routes from Da Nang in Dec 2019 |last=Liu|first=Jim|date=2018-12-12|website=Routesonline}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Vietnam}}Thanh Hoa&lt;ref name=&quot;VietJet&quot;/&gt;, [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285327/vietjet-air-adds-da-nang-tokyo-haneda-service-from-late-oct-2019/|title=VietJet Air adds Da Nang – Tokyo Haneda service from late-Oct 2019|last=Liu|first=Jim|date=2019-07-11|website=routesonline.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Vietnam}}Vin&lt;ref name=&quot;VietJet&quot;/&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xayfon, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]] &lt;br /&gt;'''Charter:''' {{Flagicon|Philippines}}Manila&lt;ref&gt;{{Cite web|date=April 10, 2025 |access-date=April 10, 2025 |last=Liu |first=Jim |title=VietJet Air March – May 2025 Manila – Da Nang Charters |website=AeroRoutes|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250410-vjns25mnl}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Vietnam Airlines]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Vietnam Airlines Plans Da Nang – Bangkok Service Resumption in NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241231-vnns25dadbkk}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mekongasean.vn/vietnam-airlines-chot-lich-bay-tro-lai-chang-da-lat-da-nang-post34870.html|title=Vietnam Airlines chốt lịch bay trở lại chặng Đà Lạt - Đà Nẵng|website=Mekong ASEAN}}&lt;/ref&gt;, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|Vietnam}}Ha Long&lt;ref&gt;{{cite web |title=Vietnam Airlines mở thêm một đường bay mới đến sân bay Vân Đồn|url=https://www.baogiaothong.vn/vietnam-airlines-mo-them-mot-duong-bay-moi-den-san-bay-van-don-d438959.html|website=Báo Giao Thông|access-date=21 October 2019|language=vi}}&lt;/ref&gt;, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://spirit.vietnamairlines.com/chuyen-dong-vna/vietnam-airlines-khai-thac-tro-lai-duong-bay-nha-trang-da-nang-tu-ngay-05-12-2024.html|title=Vietnam Airlines khai thác trở lại đường bay Nha Trang – Đà Nẵng|publisher=Spirit Vietnam Airlines|access-date=29 November 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Vietnam Airlines khai thác lại đường bay Đà Nẵng – Osaka|url=https://spirit.vietnamairlines.com/chuyen-dong-vna/vietnam-airlines-khai-thac-lai-duong-bay-da-nang-osaka.html}}&lt;/ref&gt;, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref name=&quot;VNA&quot;&gt;{{cite web|title=Vietnam Airlines tiếp tục mở 5 đường bay nội địa mới|url=https://www.vietnamairlines.com/vn/vi/vietnam-airlines/press-room/news/2020/0624-vna-tiep-tuc-mo-5-duong-bay-moi|website=Vietnam Airlines|access-date=3 July 2020|language=vi|archive-date=12 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230512085640/https://www.vietnamairlines.com/vn/vi/vietnam-airlines/press-room/news/2020/0624-vna-tiep-tuc-mo-5-duong-bay-moi|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref name=&quot;VietnamAirExpansion&quot;&gt;{{cite web |title=VIETNAM AIRLINES MOVES SINGAPORE NETWORK EXPANSION TO SEP 2022 |url=https://aeroroutes.com/eng/220628-vnsep22sin |website=Aeroroutes |date=28 June 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Vietnam}}Thanh Hoa&lt;ref name=&quot;VNA&quot; /&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bnews.vn/tu-19-1-2020-vietnam-airlines-se-khai-thac-duong-bay-da-nang-thuong-hai/143499.html|title=Bnews - Tin tức kinh tế mới nhất, cập nhật 24h|website=bnews.vn}}&lt;/ref&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]
}}

== Statistikasi ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! Yillar
! Yoʻlovchilar soni
|-
! 2008
| 1 710 758
|-
! 2009
| 2 079 758
|-
! 2010
| 2 479 307
|-
! 2011
| 2 877 078
|-
! 2012
| 3 090 877
|-
! 2013
| 4 376 775
|-
! 2014
| 4 989 687
|-
! 2015
| 6 724 604
|-
! 2016
| 8 783 429
|-
! 2017
| 10 801 927
|-
! 2018
| 13 300 000
|-
! 2019
| 15 504 650
|-
!2023
|12 882 000
|}

{{Col-begin|width=100%}}
{{Col-1-of-2}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:89%; align=center;&quot;
|+ '''Top 5 eng gavjum mahalliy reyslar, 2019-yil noyabr'''
|- style=&quot;background:darkgrey;&quot;
! |Oʻrni|| |Yoʻnalish|| |Chastotasi (haftalik)
|-
|1|| [[Xanoy]] ||239
|-
|2|| [[Xoshimin]] ||237
|-
|3 || [[Xayfon]] || 28
|-
|4|| [[Nha Trang]] ||24
|-
|5|| [[Can Tho]] ||18
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size:89%; align=center;&quot;
|+ '''Top 10 eng gavjum xalqaro reyslar, 2019-yil noyabr'''
|- style=&quot;background:darkgrey;&quot;
! |Oʻrni|| |Yoʻnalish|| |Chastotasi (haftalik)
|-

|1 || {{flagicon|South Korea}} [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] || 166
|-
|2 || {{flagicon|South Korea}} [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]] || 55
|-
|3 ||{{flagicon|Thailand}} [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] || 40
|-
|4 ||{{flagicon|South Korea}} Degu|| 25
|-
|5 ||{{flagicon|Hong Kong}} [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]|| 24
|-
|6 ||{{flagicon|Thailand}} Bangkok–Don Mueang || 24
|-
|7 ||{{flagicon|Macau}} [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]|| 18
|-
|8 ||{{flagicon|Singapore}} [[Changi aeroporti|Singapur]] || 15
|-
|9 ||{{flagicon|Malaysia}} [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]] || 14
|-
|10 ||{{flagicon|Taiwan}} [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] || 9
|}
{{Col-end}}

== Baxtsiz hodisalar va falokatlar ==
* 1970-yil 30-sentabrda Air Vietnam aviakompaniyasining Douglas DC-3DST B-305 samolyoti ob-havo sharoiti tufayli [[Xyue]] shahridagi Phu Bai aeroportida Danang aeroportiga yoʻnalishni oʻzgartirmoqchi boʻlganida Danang yaqinidagi tepalikka qulab tushdi. Bortdagi 38 kishidan uch nafari halok boʻldi&lt;ref name=ASN300970&gt;{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19700930-0 |title=B-305 Accident description |publisher=Aviation Safety Network |access-date=20 October 2010}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category-inline|Da Nang International Airport}}
* {{GCM|DAD|DAD / VVDN|source=[[DAFIF]]}}

{{Portalbar|Vyetnam|Aviatsiya}}
{{Vyetnam aeroportlari}}

{{authority control}}

[[Turkum:Vyetnam aeroportlari]]</text>
      <sha1>pdgvqm3bibulun71atbbe0wfe3qc7p7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Gimhae xalqaro aeroporti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1298038</id>
    <revision>
      <id>6313810</id>
      <parentid>5786741</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:17:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ichki havola</comment>
      <origin>6313810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33121" sha1="1xpzj9kb250kgx26k27u28c4iuesecu" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name                   = Gimhae xalqaro aeroporti
| nativename             = {{lang|ko|김해국제공항}}
| image                  = Gimhae International Airport.jpg
| image-width            = 250
| IATA                   = PUS
| ICAO                   = RKPK
| pushpin_map            = Janubiy Koreya
| pushpin_map_caption    = Aeroportning Janubiy Koreya xaritasidagi joylashuvi
| pushpin_label          = '''PUS'''/RKPK
| pushpin_label_position = right
| type                   = Fuqarolik / harbiy
| opened                 = {{start date and age|1976|08|01|df=yes}}
| owner                  = Yer, infratuzilma va transport vazirligi
| operator               = {{ubl|class=nowrap
  | Korea Airports Corporation
  | Koreya Respublikasi harbiy-havo kuchlari}}
| city-served            = Busan–Gyeongnam hududi va Gyeongsang provinsiyasi
| location               = Gangseo tumani, [[Busan]], [[Janubiy Koreya]]
| hub         = {{ubl|class=nowrap
  | [[Air Busan]]
  | [[Eastar Jet]]
  | Jeju Air
  | Jin Air
  | [[Korean Air]]}}
| elevation-f            = 6
| elevation-m            = 2
| coordinates            = {{coord|35|10|46|N|128|56|18|E|type:airport}}
|latd=35|latm=10|lats=46|latNS=N|longd=128|longm=56|longs=18|longEW=E
| website                = {{URL|www.airport.co.kr/gimhaeeng/}}
| metric-rwy             = yes
| r1-number              = 18L/36R
| r1-length-f            = 9,007
| r1-length-m            = 2,743
| r1-surface             = [[Beton]]
| r2-number              = 18R/36L
| r2-length-f            = 10,499
| r2-length-m            = 3,200
| r2-surface             = Beton
| stat-year              = 2024
| stat1-header           = Parvozlar soni
| stat1-data             = 94 870
| stat2-header           = Xalqaro yoʻlovchilar
| stat2-data             = 9 005 803
| stat3-header           = Mahalliy yoʻlovchilar
| stat3-data             = 6 746 655
| stat4-header           = Jami yoʻlovchilar soni
| stat4-data             = 15 752 458
| footnotes              = Manba: World Aero Data&lt;ref&gt;{{cite web|url-status=usurped|url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=RKPK|archive-url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=RKPK|archive-date=2019-03-05|title=Airport information for RKPK|website=World Aero Data}} Data current as of October 2006.&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;Korea Airports Corporation&lt;ref name=&quot;KAC&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.airport.co.kr/user/wwweng/3197/stats/airportStats/jsp/LayOutPage.do |script-title=ko:Kac 한국공항공사 |access-date=2016-03-18 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151220084111/http://www.airport.co.kr/user/wwweng/3197/stats/airportStats/jsp/LayOutPage.do |archive-date=2015-12-20 }}&lt;/ref&gt;
}}
'''Gimhae xalqaro aeroporti''' {{airport codes|PUS|RKPK}} yoki '''Busan aeroporti''' – [[Janubiy Koreya]]ning ikkinchi eng yirik shahri [[Busan]]ga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. 1976-yilda ochilgan aeroport Gimhae shahri yaqinida, [[Busan]]dan gʻarbda joylashgan. Yangi xalqaro terminal 2007-yil 31-oktyabrda oʻz faoliyatini boshlagan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.naeil.com/News/politics/ViewNews.asp?nnum=366197&amp;sid=E&amp;tid=2 |archive-url=https://archive.today/20120630055404/http://www.naeil.com/News/politics/ViewNews.asp?nnum=366197&amp;sid=E&amp;tid=2 |url-status=dead |archive-date=2012-06-30 |script-title=ko:김해국제공항 '하늘길 두 배로' |access-date=2007-11-06 }}&lt;/ref&gt;. Gimhae xalqaro aeroporti Air Busan va [[Korean Air]] aviakompaniyalarining asosiy markazi va Jeju Air va Jin Air aviakompaniyalarining operatsion bazasi hisoblanadi. 18L/36R uchish-qoʻnish yoʻlagi faqat Gimhae aviabazasi uchun harbiy maqsadlarda ishlatiladi, ammo transport oqimining koʻpayishi sababli, samolyotlar uchun uchish-qoʻnish yoʻlagini ochish rejalashtirilgan{{Manba kerak}}. 2018-yilda aeroportdan 17 064 613 yoʻlovchi foydalangan.

Aeroport hozirda oʻzining loyihaviy quvvatidan oshib ketganligi va togʻlar, binolar va boshqa maqsadlar bilan oʻralganligi sababli, oʻsib borayotgan talabni qondirish uchun Gadeokdoda yangi aeroport qurilmoqda&lt;ref&gt;{{cite news |title=(LEAD) Gov't committee virtually scraps new Gimhae airport project |url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20201117007451315 |access-date=22 November 2020 |work=[[Yonhap News Agency]] |date=17 November 2020 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.koreatimes.co.kr/www/culture/2023/12/135_357597.html | title=South Gyeongsang Province seeks to name new airport after heroic admiral | date=22 August 2023 }}&lt;/ref&gt;. Aeroport harbiy inshootlar bilan birgalikda foydalanilgani sababli, aeroport veb-saytiga koʻra, perron, uchish-qoʻnish yoʻlagi va harbiy stansiyalarning fotosuratlari va videolarini olish taqiqlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Gimhae Airport (PUS) {{!}} Gimhae International Airport |url=https://gimhaeairport.com/ |access-date=2024-02-06 |website=Gimhae Airport |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
1976-yil avgust oyida Gimhae aeroporti ochildi va tijorat havo qatnovi eski aeroportdan u yerga koʻchirildi. 1983-yil may oyida yangi mahalliy terminal qurib bitkazildi&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.airport.co.kr/gimhae/cms/frCon/index.do?MENU_ID=360 | script-title=ko:공항소개 | work=Gimhae International Airport | accessdate=24 April 2024 | language=ko}}&lt;/ref&gt;. [[Korean Air]] 1992-yil oktyabr oyida [[Gonolulu]]ga yoʻnalishni ochdi&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://kr.img.news.koreanair.com/wp-content/uploads/2019/11/1%EA%B6%8C_%ED%86%B5%EC%82%AC.pdf | title=Korean Air 50 Years History Volume 1: History | work=[[Korean Air]] | date=November 2019 | accessdate=24 April 2024 | language=ko | page=210}}&lt;/ref&gt;. 2002-yil aprel oyida Northwest Airlines Tokioning Narita aeroportidagi markaziga xizmat koʻrsatishni boshladi, u yerda odamlar Amerika Qoʻshma Shtatlariga bogʻlovchi reyslarga chiqishlari mumkin edi&lt;ref name=&quot;yn212&quot;&gt;{{cite news | url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20120209098700051 | title=델타항공, 5월부터 김해공항 완전 철수 | work=[[Yonhap News Agency]] | date=9 February 2012 | accessdate=24 April 2024 | author=Kim, Seon-ho | script-title=ko:델타항공, 5월부터 김해공항 완전 철수 | language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news | title=Northwest's traffic pushed up in January by holiday, Asia flights | work=Star Tribune | date=6 February 2003 | author=Fedor, Liz | id={{ProQuest|427544509}}}}&lt;/ref&gt;. 2007-yil mart oyida [[Lufthansa]] Seul orqali Myunxenga xizmat koʻrsatishni boshladi. Bu Busan ​​va Yevropa oʻrtasidagi birinchi yoʻnalish edi&lt;ref name=&quot;yn1113&quot;&gt;{{cite news |title = 루프트한자, 부산 유일 유럽노선 내년 4월 단항 | url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20131108090100051 | script-title=ko:루프트한자, 부산 유일 유럽노선 내년 4월 단항 | work=[[Yonhap News Agency]] | date=8 November 2013 | accessdate=24 July 2022 | author=Kim, Seon-ho | language=Korean}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title = 부산~뮌헨 루프트한자 취항 | url=https://www.chosun.com/site/data/html_dir/2007/02/22/2007022201123.html | work=[[The Chosun Ilbo]] | date=22 February 2007 | accessdate=26 April 2024 | author=Kwon, Kyung-hoon | script-title=ko:부산~뮌헨 루프트한자 취항 | language=ko}}&lt;/ref&gt;. Prezident [[Roh Moo-hyun]] yetti oydan soʻng yangi xalqaro terminalni ochdi&lt;ref&gt;{{cite news |title = 김해공항 국제선 신청사, 착공 5년만에 오픈  | url=https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1000330649 | work=SBS News | date=31 October 2007 | agency=Yonhap News Agency | accessdate=24 April 2024 | script-title=ko:김해공항 국제선 신청사, 착공 5년만에 오픈 | language=ko}}&lt;/ref&gt;. Northwest bilan birlashgan Delta Air Lines 2012-yil may oyida Tokio reysini tugatdi&lt;ref name=&quot;yn212&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;yn1113&quot; /&gt;. Lufthansa 2014-yil mart oyida Busanga parvozini toʻxtatdi&lt;ref&gt;{{cite news | url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20150925000804 | title=Busan-Amsterdam air route to be launched in late October | work=[[The Korea Herald]] | date=25 September 2015 | accessdate=24 July 2022 | author=Seo, Ji-yeon}}&lt;/ref&gt;.

== Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar ==
=== Yoʻlovchi tashish ===
&lt;!-- Please use independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --&gt;
{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Busan]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=11 July 2022 |title=AIR BUSAN PLANS BANGKOK LAUNCH IN LATE-JULY 2022 |url=https://aeroroutes.com/eng/220611-bxjul22bkk |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Cebu&lt;ref&gt;{{cite web |last=Liu |first=Jim |title=Air Busan resumes Busan - Cebu service NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250121-bxns25ceb |access-date=20 January 2025 |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=AIR BUSAN SCHEDULES BUSAN – DENPASAR LATE-OCT 2024 LAUNCH |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240909-bxnw24dps |access-date=9 September 2024 |publisher=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|Guam}}Guam&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |date=9 September 2025 |title=Air Busan Resumes Guam Service From Nov 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250909-bxnw25gum |access-date=9 September 2025 |website=AeroRoutes |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Air Busan Resumes Busan – Hong Kong Service From Nov 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241009-bxnw24pushkg |access-date=11 October 2024 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Jeju, {{Flagicon|Philippines}}Kalibo, {{flagdeco|ROC}}Kaohsiung, {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Air Busan schedules Kota Kinabalu service from May 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283660/air-busan-schedules-kota-kinabalu-service-from-may-2019/}}&lt;/ref&gt;, [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]], {{Flagicon|Japan}}Matsuyama, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=December 26, 2019 |script-title=ko:에어부산, 26일부터 부산~나트랑 노선 부정기편 운항 |url=https://m.sedaily.com/NewsView/1VS83L82KH/GK0203 |website={{ill|The Seoul Economic Daily|ko|서울경제}}}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]], {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|South Korea}}Seul–Gimpo, [[Sian Sianyan xalqaro aeroporti|Sian]], {{Flagicon|China}}Sindao, {{Flagicon|Philippines}}Tagbilaran, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=25 November 2022 |title=Air Busan Resumes Taipei Service in late-Dec 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221125-bxdec22tpe |access-date=25 November 2022 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]], {{Flagicon|Laos}}Ventyan, {{Flagicon|China}}Yanji, {{Flagicon|China}}Zhangjiajie
&lt;!-- --&gt;
| [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Air China Resumes Busan Service From April 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230320-capus |access-date=20 March 2023 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Asiana Airlines]] | [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 July 2025 |title=Asiana Airlines Resumes Busan – Da Nang Service in Sep 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250728-ozsep25pusdad |website=aeroroutes.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Beijing Capital Airlines | {{Flagicon|China}}Huangshan&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chinese Carriers 2Q25 Asia Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250430-cn2q25asia |access-date=30 April 2025 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| [[China Eastern Airlines]] | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref name=&quot;ChinaNS23&quot;&gt;{{cite web |title=Mainland Chinese Carriers NS23 International / Regional Network – 23APR23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230424-cnns23 |access-date=24 April 2023 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[China Southern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Shenyang&lt;ref name=&quot;ChinaNS23&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Eastar Jet]] | {{Flagicon|Japan}}Fukuoka&lt;ref&gt;{{cite web |title=Eastar Jet NW25 Japan Service Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250828-zenw25pus |access-date=28 August 2025 |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Jeju, {{Flagicon|Japan}}Kumamoto&lt;ref name=&quot;ZE&quot;&gt;{{cite web |title=Eastar Jet Schedules New Busan – Japan Routes in late-Dec 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240920-zedec24pus |access-date=20 September 2024 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Naha&lt;ref name=&quot;ZE&quot;/&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Eastar Jet NW25 Japan Service Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250828-zenw25pus |access-date=28 August 2025 |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose&lt;ref&gt;{{cite web |title=Eastar Jet NW25 Japan Service Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250828-zenw25pus |access-date=28 August 2025 |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Eastar Jet Resumes Busan – Taipei Service in 4Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240919-zenw24pustpe |access-date=19 September 2024 |website=AeroRoutes |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yanji, {{Flagicon|Thailand}}Chiangmay&lt;ref&gt;{{cite web |title=Eastar Jet Adds Busan-Chiang Mai From mid-Dec 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241003-zedec24puscnx |access-date=3 October 2024 |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;'''Mavsumiy:''' [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |date=25 August 2025 |title=EastarJet 4Q25 Busan – Almaty Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250825-ze4q25pusala |access-date=25 August 2025 |work=AeroRoutes |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[EVA Air]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=24 July 2025 |title=EVA Air Adds Taipei – Busan Service in 4Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250724-br4q25pus |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[HK Express]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=15 November 2022 |title=HK Express 1Q23 Korea Service Restorations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221115-uo1q23kr |publisher=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jeju Air, {{KOR}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Philippines}}Cebu, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|South Korea}}Jeju, {{flagdeco|ROC}}Kaohsiung&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jeju Air Resumes Busan - Kaohsiung Service in NW24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240913-7cnw24puskhh |access-date=13 September 2024 |publisher=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=New route to Busan |url=https://www.mk.co.kr/en/culture/11448843 |access-date=30 October 2025 |website=Maeil Business Newspaper}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|South Korea}}Seul–Gimpo, [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{cite news |date=9 May 2022 |title=Jeju Air to resume Busan-Singapore route next month |url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20220509000227 |work=[[The Korea Herald]] |language=en}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Tagbilaran&lt;ref&gt;{{cite web |date=26 October 2023 |title=Jeju Air NW23 Busan / Muan Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231026-7cnw23pusmwx |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=7 December 2022 |title=Jeju Air Resumes Taipei Service in Jan 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221207-7cjan23tpe |access-date=7 December 2022 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jeju Air Adds Busan – Ulaanbaatar Service From late-July 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230627-7cjul23ubn |access-date=27 June 2023 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Zhangjiajie, [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌石家庄机场2025夏秋航季时刻表出炉，航班焕新 随心所&quot;飞&quot; |url=https://mp.weixin.qq.com/s/9FNL7BvbaH8AgKaHgj2A5Q |access-date=21 April 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jin Air, {{KOR}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Philippines}}Cebu, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|Guam}}Guam, {{Flagicon|South Korea}}Jeju, [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]], {{Flagicon|Japan}}Naha&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jin Air Resumes Busan – Okinawa Service in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230816-ljnw23pusoka |access-date=16 August 2023 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose&lt;ref&gt;{{cite web |title=Timetables for this Month |url=https://www.new-chitose-airport.jp/en/airport/time/result/?ap=int&amp;type=dep&amp;po=&amp;co= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20230529030044/https://www.new-chitose-airport.jp/en/airport/time/result/?ap=int&amp;type=dep&amp;po=&amp;co= |archive-date=29 May 2023 |access-date=11 December 2022 |website=New Chitose Airport Terminal}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Seul–Gimpo&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Jin Air adds new domestic routes in 2Q20 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/291446/jin-air-adds-new-domestic-routes-in-2q20/ |access-date=26 May 2020 |website=Routesonline}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jin Air Adds Busan – Taipei Service From Dec 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231013-ljdec23pustpe |access-date=13 October 2023 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jin Air Adds Busan – Ulaanbaatar in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250325-ljns25pusubn |access-date=25 March 2025 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Korean Air]] | {{Flagicon|South Korea}}Jeju, {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair&lt;ref name=&quot;KE&quot;&gt;{{cite web |title=Korean Air Resumes Additional Busan – Japan Service From late-Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230719-kesep23pus |access-date=19 July 2023 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Korean Air Resumes Busan – Beijing Capital Service in Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240621-kesep24pek |access-date=21 June 2024 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Seul–Gimpo, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]{{ref|1|1}}, {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref&gt;{{cite web |title=Korean Air resumes Busan - Qingdao service from Dec 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240827-kenw24pustao |access-date=27 August 2024 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Korean Air Resumes Busan - Taipei Service in late-March 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230217-ketpe |access-date=17 February 2023 |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=10 July 2024 |title=Korean Air resuming flights to China from Gimhae |url=https://korea.stripes.com/travel/korean-air-resuming-flights-to-china-from-gimhae.html |access-date=10 July 2024 |publisher=Stripes Korea}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; '''Mavsumiy:''' [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Korean Air Resumes Busan – Bangkok Service in 2Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240227-kens24pusbkk |access-date=27 February 2024 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Korean Air NS25 Busan International Service Changes – 20DEC24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241221-kens25pus |access-date=21 December 2024 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt; '''Charter:''' {{Flagicon|Guam}}Guam&lt;ref&gt;{{cite web |last=Liu |first=Jim |date=19 June 2025 |title=Korean Air Resumes Busan – Guam Service From August 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250618-keaug25pusgum |publisher=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt; '''Mavsumiy charter:''' [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |date=17 July 2025 |title=Korean Air Adds Busan – Da Nang Charters in August 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250717-keaug25pusdad |access-date=17 July 2025 |website=AeroRoutes |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| MIAT Mongolian Airlines | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]
&lt;!-- --&gt;
| Philippine Airlines | {{flagdeco|PHI}}Manila
&lt;!-- --&gt;
| [[Qanot Sharq]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |date=29 May 2025 |title=Qanot Sharq Revises Tashkent – Busan June 2025 Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250528-hhjun25pus |access-date=29 May 2025 |work=AeroRoutes |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Shanghai Airlines | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{cite web |date=26 January 2023 |title=Singapore Airlines Moves Busan Resumption to late-August 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230126-sqpus |accessdate=26 January 2023 |publisher=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Spring Airlines, {{CHN}} | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 September 2024 |title=Spring Airlines Adds Shanghai – Busan Service in NW24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240920-9cnw24pus |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt; 
&lt;!-- --&gt;
| [[Trinity Airways]] | {{Flagicon|Japan}}Fukuoka&lt;ref name=&quot;twayexpandnw25&quot;&gt;{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |date=17 September 2025 |title=T'way Air Adds Busan – Japan Routes in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250917-twnw25pus |access-date=17 September 2025 |website=AeroRoutes |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]&lt;ref&gt;[https://www.aeroroutes.com/eng/221027-twnw22jp/ T'Way Air NW22 Japan Operations – 27OCT22] Aeroroutes. 27 October 2022.&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose&lt;ref name=&quot;twayexpandnw25&quot;/&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Seul–Gimpo
&lt;!-- --&gt;
| Tigerair Taiwan | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=tigerair Taiwan NW22 Operation Changes – 13OCT22 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221013-itnw22?rq=tigerair |access-date=27 October 2022 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| VietJet Air | [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]&lt;ref name=&quot;VJ&quot;&gt;{{cite web |title=VietJet Air Boosts Busan Service in late-July 2022 |url=https://aeroroutes.com/eng/220705-vjjul22pus |access-date=5 July 2022 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vietjet Air adds Cam Ranh/Nha Trang – Busan service from July 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283299/vietjet-air-adds-cam-ranhnha-trang-busan-service-from-july-2019/}}&lt;/ref&gt;, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=VietJet Air Adds Phu Quoc – Busan Service From Dec 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231004-vjdec23pqcpus |access-date=4 October 2023 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]&lt;ref name=&quot;VJ&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Vietnam Airlines | [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Vietnam Airlines Plans Cam Ranh/Nha Trang – Busan 2Q25 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250129-vnns25pus |access-date=29 January 2025 |website=Aeroroutes}}&lt;/ref&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
}}

=== Yuk tashish ===
{{Aeroport-yoʻnalishlar
| [[Korean Air|Korean Air Cargo]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
}}

{{small|{{note|1|1}}Busan va Inchxon oʻrtasidagi reys faqat Korean Air aviakompaniyasining Janubiy Koreyaga/Koreyadan xalqaro miqyosda parvoz qilayotgan yoʻlovchilari uchun mavjud.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Korean Air Resumes Seoul Incheon – Busan Service in late-Sep 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/220904-kesep22icnpus |website=Aeroroutes |access-date=4 September 2022}}&lt;/ref&gt;}}


== Statistika ==
[[File:Gimhae International Airport Departure Hall.jpg|thumb|Terminalning ichki koʻrinishi]]
[[File:Gimhae international airport International terminal Departure hall 20180403 121439.jpg|thumb|Terminalning ichki koʻrinishi]]
[[File:Gimhae international airport International terminal building 20180403 120807.jpg|thumb|Terminalning tashqi koʻrinishi]]

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;; style=&quot;text-align: center; font-size: 95%&quot;
! colspan=&quot;4&quot; |Aviaqatnov statistikasi
|-
!
!Parvozlar soni
!Yoʻlovchilar oqimi
!Yuk tonnaji
|-
!2001
|61,242
|9,168,089
|203,335
|-
!2002
|60,090
|9,173,288
|'''204,464'''
|-
!2003
|58,600
|8,782,835
|185,372
|-
!2004
|52,212
|7,674,153
|175,850
|-
!2005
|50,735
|7,045,806
|152,407
|-
!2006
|52,935
|7,071,037
|135,607
|-
!2007
|58,119
|7,403,262
|126,947
|-
!2008
|59,575
|7,202,117
|113,710
|-
!2009
|61,171
|6,870,157
|105,320
|-
!2010
|62,225
|8,160,546
|119,390
|-
!2011
|66,525
|8,749,153
|126,710
|-
!2012
|71,713
|9,196,090
|121,256
|-
!2013
|77,665
|9,671,381
|116,185
|-
!2014
|78,646
|10,378,867
|123,242
|-
!2015
|87,709
|12,382,150
|146,694
|-
!2016
|99,358
|14,900,815
|185,472
|-
!2017
|107,363
|16,403,541
|186,471
|-
!2018
|110,924
|'''17,064,613'''
|183,507
|-
!2019
|'''111,276'''
|16,931,023
|171,953
|-
!2020
|53,150
|7,235,652
|48,250
|-
!2021
|57,694
|8,859,304
|36,010
|-
!2022
|61,733
|10,027,097
|55,555
|-
!2023
|82,185
|13,694,710
|113,703
|-
!2024
|94,870
|15,752,458
|146,816
|-
| colspan=&quot;4&quot; |''Manba: Korea Airports Corporation Traffic Statistics''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Air Traffic Statistics|url=https://www.airport.kr/co/en/cpr/statisticOfLocalAirport.do|url-status=live|access-date=23 July 2023|website=Incheon International Airport|archive-url=https://web.archive.org/web/20200114133303/https://www.airport.kr/co/en/cpr/statisticOfLocalAirport.do |archive-date=2020-01-14 }}&lt;/ref&gt;
|}

=== Top aviatashuvchilar ===
2024-yilda Gimhae xalqaro aeroportiga, aeroportdan yoki aeroport orqali uchadigan yoʻlovchilar sonining eng yuqori foiziga ega boʻlgan oʻnta aviatashuvchi quyidagilar:

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%;&quot;
|+ '''Top aviatashuvchilar (2024)'''
|-
! Oʻrni
! Aviakompaniya
! Mahalliy &lt;br /&gt;yoʻlovchilar
! Xalqaro&lt;br /&gt;yoʻlovchilar
! Jami
! %
|-
| 1
| {{flagdeco|KOR}} [[Air Busan]]
| 2 578 382
| 2 784 308
| 5 362 690
| 34,04%
|-
| 2
| {{flagdeco|KOR}} Jeju Air
| 1 112 222
| 1 645 376
| 2 757 598
| 17,51%
|-
| 3
| {{flagdeco|KOR}} [[Korean Air]]
| 1 903 675
| 786 946
| 2 690 621
| 17,08%
|-
| 4
| {{flagdeco|KOR}} Jin Air
| 870 638
| 1 389 328
| 2 259 966
| 14,35%
|-
| 5
| {{flagdeco|VNM}} VietJet Air
|
| 792 974
| 792 974
| 5,03%
|-
| 6
| {{flagdeco|KOR}} [[Trinity Airways]]
| 205 060
| 233 608
| 438 668
| 2,78%
|-
| 7
| {{flagdeco|VNM}} Vietnam Airlines
|
| 367 743
| 367 743
| 2,78%
|-
| 8
| {{flagdeco|ROC}} [[China Airlines]]
|
| 220 593
| 220 593
| 1,40%
|-
| 9
| {{Flagicon|Philippines}} Philippine Airlines
|
| 126 449
| 126 449
| 0,8%
|-
| 10
| {{flagdeco|KOR}} [[Eastar Jet]]
| 76 678
| 40 735
| 117 413
| 0,7%
|-
|}

=== Top yoʻnalishlar ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
|+ '''Eng gavjum mahalliy yoʻnalishlar (2024)'''
|-
! Oʻrni
! Aeroport
! Yoʻlovchilar soni
! Aviakompaniyalar
|-
| 1
| {{flagdeco|KOR}} Jeju
| 3 514 193
| [[Air Busan]], [[Eastar Jet]], Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]]
|-
| 2
| {{flagdeco|KOR}} Seul–Gimpo
| 2 822 980
| [[Air Busan]], [[Eastar Jet]], Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]], [[Trinity Airways]]
|-
| 3
| {{flagdeco|KOR}} [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
| 409 482
| Jeju Air, [[Korean Air]]
|-
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 95%&quot;
|+ '''Eng gavjum xalqaro yoʻnalishlar (2024)'''
|-
! Oʻrni
! Aeroport
! Yoʻlovchilar soni
! Aviakompaniyalar
|-
| 1
| {{flagdeco|JPN}} Fukuoka
| 1 167 935
| Air Busan, Jeju Air, [[Korean Air]]
|-
| 2
| {{flagdeco|JPN}} [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]
| 1 034 422
| Air Busan, Jeju Air, Jin Air, [[Trinity Airways]]
|-
| 3
| {{flagdeco|ROC}} [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
| 923 928
| [[Air Busan]], [[China Airlines]], [[Eastar Jet]], Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]], Tigerair Taiwan
|-
| 4
| {{flagdeco|JPN}} [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]
| 681 262
| [[Air Busan]], Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]]
|-
| 5
| {{flagdeco|VNM}} [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]
| 545 479
| [[Air Busan]], Jin Air, [[VietJet Air]], [[Trinity Airways]]
|-
| 6
| {{flagdeco|VNM}} [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]
| 514 320
| [[Air Busan]], Jeju Air, Jin Air, VietJet Air
|-
| 7
| {{flagdeco|THA}} [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]
| 475 004
| Air Busan, Jeju Air, Jin Air, [[Korean Air]]
|-
| 8
| {{flagdeco|VNM}} [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]
| 327 286
| VietJet Air, Vietnam Airlines
|-
| 9
| {{flagdeco|VNM}} [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
| 323 548
| VietJet Air, Vietnam Airlines
|-
| 10
| {{flagdeco|CHN}} [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
| 278 142
| [[China Eastern Airlines]], [[Korean Air]], Shanghai Airlines, Spring Airlines
|-
| 11
| {{flagdeco|JPN}} Sapporo–Chitose
| 256 360
| Air Busan, Jeju Air, Jin Air
|-
| 12
| {{flagdeco|PHI}} Cebu
| 244 010
| Jeju Air, Jin Air
|-
| 13
| {{Flagicon|Philippines}} Tagbilaran
| 182 140
| Air Busan, Jeju Air
|-
| 14
| {{flagdeco|SIN}} [[Changi aeroporti|Singapur]]
| 156 460
| Jeju Air, [[Singapore Airlines]]
|-
| 15
| {{flagdeco|ROC}} Kaohsiung
| 144 008
| Air Busan, Jeju Air
|-
| 16
| {{flagdeco|VIE}} [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]
| 138 164
| Vietjet Air
|-
| 17
| {{flagdeco|PHI}} Manila
| 126 449
| Philippine Airlines
|-
| 18
| {{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
| 122 830
| Air Busan, [[HK Express]]
|-
| 19
| {{flagdeco|CHN}} Sindao
| 116 650
| Air Busan, [[Korean Air]]
|-
| 20
| {{flagdeco|GUM}} Guam
| 115 346
| Jin Air
|-
|}

== Yer usti transporti ==
[[File:Light Rail Gimhae Int'l Airport 02.JPG|thumb|[[Gimhae xalqaro aeroporti stansiyasi]]]]
[[File:Busan-Gimhae Light Rail Transit 1000 Series EMU.jpg|thumb|Busan-Gimhae metropoliteni poyezdi]]

=== Metro ===
* Busan-Gimhae metropoliteni: Gimhae xalqaro aeroporti stansiyasi

=== Avtobus ===
==== Aeroport limuzin avtobusi ====
* Gimhae xalqaro aeroporti (Aeroportdan Busan stansiyasiga) xalqaro terminal – mahalliy terminal – Jahalchi (Chungmudong)
* Gimhae xalqaro aeroporti (Busan stansiyasidan Aeroportga) xalqaro terminal
* Gimhae xalqaro aeroporti (xalqaro terminal) – mahalliy terminal – Yangwoon oʻrta maktabi

==== Mintaqaviy avtobuslar ====
* 1009 : Geumgok-dong ↔ Gimhae Airport ↔ Gadeok-do Sunchang
* 307 : Gimhae Airport ↔ Haeundae
* Gangseo № 11 : Ulman ↔ Gimhae Intʼl Airport ↔ Deokcheon station (Gupo Market)
* Gangseo № 13 : Hadan ↔ Gimhae Intʼl Airport ↔ Deokcheon station (Deokcheon JCT)

==== Shaharlararo avtobus ====
Masan, Changwon, Jinhae, Jangyu, Gimhae, Pohang, Gyeongju, Gumi, Dongdaegu, [[Ulsan]], Eonyang, Yangsan, Gohyeon, Okpo, Jangseungpo.

== Baxtsiz hodisalar va falokatlar ==
* 2001-yil 31-yanvarda Japan Airlines aviakompaniyasining 958-reysida uchgan McDonnell Douglas DC-10-40 samolyoti Gimhaedan [[Narita xalqaro aeroporti]]ga yoʻl oldi va Suruga koʻrfazidagi Yaizu ustida boshqa bir Japan Airlines samolyoti bilan toʻqnashuvdan zoʻrgʻa qutilib qoldi. DC-10 samolyotidagi 250 kishining hech biri jarohatlanmagan{{manba kerak}}.
* 2002-yil 15-aprelda [[Air China]]ning 129-reysida [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti]]dan Busan shahriga parvoz qilayotgan Boeing 767-200ER samolyoti yomon ob-havo sharoitida Gimhaega qoʻnishga urinayotganda tepalikka urilib ketdi, natijada bortdagi 166 kishidan 129 nafari halok boʻldi{{Manba kerak}}.
* 2025-yil 28-yanvarda Air Busan 391-reysida parvoz qilayotgan Airbus A321-200 samolyoti [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kongga]] ketayotganda Gimhaeda uchishdan oldin yonib ketdi, natijada yetti kishi jarohat oldi va bortdagi barcha 176 kishi evakuatsiya qilindi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=29 January 2025 |title=No. of injured victims from Busan airplane fire rises to 7, all with minor injuries |url=https://www.koreaherald.com/article/10408402 |access-date=29 January 2025 |website=The Korea Herald}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Accident Airbus A321-231 HL7763, Tuesday 28 January 2025 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/473924 |access-date=2025-01-28 |website=Aviation Safety Network}}&lt;/ref&gt;.

== Yana qarang ==
* [[Koreya respublikasida transport]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{wikivoyage|Gimhae International Airport}}
* [https://www.airport.co.kr/gimhaeeng/index.do Gimhae xalqaro aeroporti inglizcha bosh sahifasi]

{{authority control}}

[[Turkum:Janubiy Koreyadagi aeroportlar]]
[[Turkum:1976-yilda tashkil etilgan aeroportlar]]</text>
      <sha1>1xpzj9kb250kgx26k27u28c4iuesecu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Istanbul birjasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1337480</id>
    <revision>
      <id>6313938</id>
      <parentid>5887161</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:56:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313938</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2969" sha1="h349t7h33kxjuxbk5frrkwcebwnw5o0" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona fond birjasi bo‘lib, mamlakat moliya bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa Istanbul Turkiya iqtisodiy tizimining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==
Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==
Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:
* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>h349t7h33kxjuxbk5frrkwcebwnw5o0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313939</id>
      <parentid>6313938</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:56:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313939</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2973" sha1="s3sk99aut4fyeh71vrbi571r9yg2rnx" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona fond birjasi bo‘lib, mamlakat moliya bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] Turkiya iqtisodiy tizimining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==
Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==
Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:
* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>s3sk99aut4fyeh71vrbi571r9yg2rnx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313940</id>
      <parentid>6313939</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:57:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313940</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2981" sha1="e0803ncvpl18g4jvtf4jlsxf6lxtgen" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] Turkiya iqtisodiy tizimining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==
Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==
Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:
* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>e0803ncvpl18g4jvtf4jlsxf6lxtgen</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313941</id>
      <parentid>6313940</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313941</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2985" sha1="rhuxa5ome3gcosff9t3se9org4gmlxi" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] ''Turkiya iqtisodiy tizimining'' muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==
Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==
Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:
* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>rhuxa5ome3gcosff9t3se9org4gmlxi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313942</id>
      <parentid>6313941</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:57:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313942</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2986" sha1="5q5jb8wihbn4vzmnr52cnxscnmdzscp" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] ''Turkiya iqtisodiy tizimining'' muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==
Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik, ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==
Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:
* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>5q5jb8wihbn4vzmnr52cnxscnmdzscp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313943</id>
      <parentid>6313942</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:58:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313943</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2999" sha1="nh5dq821ae7wbwdwp995vhzvnmxk7y3" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] ''Turkiya iqtisodiy tizimining'' muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==
Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik, ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==
Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:
* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>nh5dq821ae7wbwdwp995vhzvnmxk7y3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313944</id>
      <parentid>6313943</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313944</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3000" sha1="ptcxukxn5l7fhippxcuf88056d2zpdu" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] ''Turkiya iqtisodiy tizimining'' muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==
Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik, ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==
Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:
* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>ptcxukxn5l7fhippxcuf88056d2zpdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313945</id>
      <parentid>6313944</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:58:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313945</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3001" sha1="ni4unfi4qh2t6lprakh570r0m1ri92j" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] ''Turkiya iqtisodiy tizimining'' muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==

Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik, ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==
Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:
* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>ni4unfi4qh2t6lprakh570r0m1ri92j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313946</id>
      <parentid>6313945</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313946</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3003" sha1="h45lra8cmosw2ocex7uqf0yojb1ps7u" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] ''Turkiya iqtisodiy tizimining'' muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==

Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik, ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==

Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:

* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==
Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>h45lra8cmosw2ocex7uqf0yojb1ps7u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313947</id>
      <parentid>6313946</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:59:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313947</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3004" sha1="eu11tokqqq0zjuua54xd2du4u2xk5z6" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] ''Turkiya iqtisodiy tizimining'' muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==

Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik, ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==

Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:

* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==

Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''BIST 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>eu11tokqqq0zjuua54xd2du4u2xk5z6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313948</id>
      <parentid>6313947</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313948</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3008" sha1="6nfrtcolnptuqsmydvfk3vuya1hezdc" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] ''Turkiya iqtisodiy tizimining'' muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==

Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik, ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==

Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:

* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==

Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''''BIST'' 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==
Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>6nfrtcolnptuqsmydvfk3vuya1hezdc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313949</id>
      <parentid>6313948</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:59:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313949</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3009" sha1="r6ecafuh9x715krv0tr4oglxcudrgfp" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Turkiyaning asosiy fond birjasi}}

'''Istanbul birjasi''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Borsa Istanbul'') — Turkiyaning asosiy va yagona [[fond birjasi]] bo‘lib, mamlakat [[moliya]] bozorining markaziy instituti hisoblanadi. Birja qimmatli qog‘ozlar, obligatsiyalar, derivativlar va boshqa moliyaviy instrumentlar savdosini amalga oshirish uchun xizmat qiladi. Borsa [[Istanbul]] ''Turkiya iqtisodiy tizimining'' muhim tarkibiy qismi bo‘lib, mahalliy va xalqaro investorlar uchun asosiy savdo maydonchasidir.

== Tarixi ==

Istanbul birjasining tarixi XIX asrga borib taqaladi. 1866-yilda Usmonli imperiyasi davrida ''Dersaadet Securities Exchange'' nomi ostida dastlabki birja faoliyati boshlangan. Keyinchalik, ushbu tuzilma bir necha bor qayta tashkil etilgan.

Zamonaviy Istanbul fond birjasi 1985-yilda ''Istanbul Stock Exchange'' (ISE) nomi bilan rasman tashkil etilgan. 2013-yilda esa Turkiyada moliyaviy bozorlarni markazlashtirish maqsadida Istanbul fond birjasi, Istanbul oltin birjasi va Derivativlar birjasi birlashtirilib, hozirgi '''Borsa Istanbul''' tashkil etilgan.

== Tuzilishi ==

Borsa Istanbul bir nechta asosiy bo‘limlardan iborat:

* '''Aksiyalar bozori''' — kompaniyalar aksiyalari savdosi amalga oshiriladi;
* '''Qarz instrumentlari bozori''' — davlat va korporativ obligatsiyalar savdosi;
* '''Derivativlar bozori''' — fyuchers va opsionlar savdosi;
* '''Qimmatbaho metallar bozori''' — oltin va boshqa metallar savdosi.

Birja faoliyati Turkiya Kapital bozorlarini tartibga solish kengashi (CMB) tomonidan nazorat qilinadi.

== Faoliyati ==

Istanbul birjasi Turkiyada ro‘yxatdan o‘tgan yirik va o‘rta kompaniyalar uchun kapital jalb qilish imkonini beradi. Birjada savdo qilinadigan asosiy indeks — '''''BIST'' 100''' bo‘lib, u Turkiyaning eng yirik kompaniyalarini qamrab oladi.

Borsa Istanbul elektron savdo tizimlari orqali ishlaydi va xalqaro moliya standartlariga mos keluvchi infratuzilmaga ega. Birja xorijiy investorlar uchun ochiq bo‘lib, Turkiya moliya bozorining globallashuviga xizmat qiladi.

== Ahamiyati ==

Istanbul birjasi Turkiya iqtisodiyotining rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi. U moliya bozorlarining shaffofligini oshiradi, investitsiyalarni rag‘batlantiradi va kompaniyalar uchun uzoq muddatli moliyalashtirish manbai bo‘lib xizmat qiladi. Borsa Istanbul, shuningdek, mintaqaviy moliya markazi sifatida Istanbulning xalqaro mavqeini mustahkamlashga hissa qo‘shadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* {{cite web
 |title=Borsa Istanbul
 |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Borsa_Istanbul
 |website=Wikipedia
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Borsa İstanbul
 |url=https://tr.wikipedia.org/wiki/Borsa_%C4%B0stanbul
 |website=Vikipedi
 |language=tr
 |access-date=2026-01-24
}}
* {{cite web
 |title=Official website of Borsa Istanbul
 |url=https://www.borsaistanbul.com
 |website=Borsa Istanbul
 |language=en
 |access-date=2026-01-24
}}

[[Turkum:Istanbulda joylashgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>r6ecafuh9x715krv0tr4oglxcudrgfp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1356801</id>
    <revision>
      <id>6313854</id>
      <parentid>6313189</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T15:47:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Umarxon III</username>
        <id>18267</id>
      </contributor>
      <comment>+</comment>
      <origin>6313854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70013" sha1="t3hydjrfracfwz7vro8fmjdo8vy2ay6" xml:space="preserve">{{ futbol liga mavsumi bilgiqutisi
| image                      = [[File:Uzbekistan Cup 2025.jpeg|300px]]
| pixels                     = 
| caption                    = Oʻzbekiston Kubogi logotipi
| competition                = [[Oʻzbekiston Kubogi]]
| season                     = 
| winners                    = 
| premiers                   = 
| promoted                   = 
| relegated                  = 
| Dissolved                  = 
| continentalcup1            = 
| continentalcup1 qualifiers = 
| continentalcup2            = 
| continentalcup2 qualifiers = 
| matches                    = 23
| total goals                = 
| average goals              = 
| league topscorer           = 
| biggest home win           = 
| biggest away win           = 
| highest scoring            = 
| longest wins               = 
| longest unbeaten           = 
| longest winless            = 
| longest losses             = 
| prevseason                 = [[Futbol boʻyicha 2025-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|2025]]
| nextseason                 = [[Futbol boʻyicha 2027-yilgi Oʻzbekiston Kubogi|2027]]
| attendance                 = 
| average attendance         = 
| extra information          = 
| updated                    = 2026-yil 20-oktyabr
}}
'''Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi''' (&lt;nowiki&gt;Футбол бўйича 2026-йилги Ўзбекистон Кубоги&lt;/nowiki&gt;) — har yili oʻtkaziladigan [[Oʻzbekiston Kubogi]] musobaqasining 36-mavsumi.

== Mavsum voqealari ==
[[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|Milliy chempionat]] va [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|terma jamoa]] yigʻinlari taqvimini optimallashtirish maqsadida, 2026-yilgi guruh bosqichi oʻyinlari markazlashgan holda 8—26-may sanalari oraligʻida toʻliq oʻtkazib olindi. Reglamentga koʻra, klublar terma jamoaga qancha futbolchi berishidan qatʼi nazar, kubok bahslarida ishtirok etishi majburiy qilib belgilandi&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Razzakov |first=Shuhrat |date=2026-04-02 |title=O‘zbekiston Kubogi guruh bosqichiga qurʼa tashlandi |url=https://zamin.uz/uz/sport/195797-ozbekiston-kubogi-guruh-bosqichiga-qura-tashlandi.html |access-date=2026-10-20 |website=Zamin.uz |language=uz-Latn}}&lt;/ref&gt;.

Kubokning 1/8 finalida oʻziga xos final — Neftchi hamda amaldagi kubok sohibi Paxtakor oʻrtasida bahs boʻlib oʻtdi. Unda Neftchi 1:0 hisobida gʻalaba qozonib, „Paxtakor“ni turnirdan chiqarib yubordi. Yana bir markaziy oʻyinda Namanganning „Navbahor“ klubi „Nasaf“ni 1:0 hisobida magʻlub etdi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=O'zbekiston Kubogi-2026 musobaqasi 1/2 final va final o'yinlari markazlashgan holda o'tadi |url=https://championat.asia/news/ozbekiston-kubogi-2026-musobaqasi-12-final-va-final-oyinlari-markazlashgan-holda-otadi |access-date=2026-10-20 |website=championat.asia}}&lt;/ref&gt;.

Proliga va birinchi liga vakillari boʻlgan „Gʻazalkent“ (1/8 finalda „Qoʻqon-1912“ni 2:1 ga yutdi) hamda „Guliston“ jamoalari chorak finalgacha yetib kelib, mavsum sensatsiyasiga aylanishdi.

OʻzPFL qaroriga koʻra, 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogining yarim final va final uchrashuvlari Toshkentda markazlashgan holda oʻtkazilishi belgilangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=O'zbekiston Kubogi-2026 musobaqasi 1/2 final va final o'yinlari markazlashgan holda o'tadi |url=https://championat.asia/news/ozbekiston-kubogi-2026-musobaqasi-12-final-va-final-oyinlari-markazlashgan-holda-otadi |access-date=2026-10-20 |website=championat.asia}}&lt;/ref&gt;.

== Qur’a va format ==
Mavsum taqvimidagi oʻzgarishlar va guruh bosqichining may oyiga koʻchirilishi sababli qurʼa tizimida oʻziga xos yangiliklar joriy etildi. Milliy terma jamoa yigʻinlari va taqvimdagi boʻshliqlarni toʻldirish maqsadida guruh oʻyinlari 8–26-may kunlari oʻtkazilishi belgilandi. Yangi qoidaga koʻra, klublar milliy jamoaga qancha futbolchi berishidan qatʼi nazar kubok bahslarida ishtirok etishi shart qilib qoʻyildi. 11-mart kuni saralash bosqichiga qur’a tashlandi&lt;ref&gt;{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/news/ozbekiston-kubogi-2026-saralash-bosqichiga-qura-tashlandi |sarlavha=O‘zbekiston kubogi. Saralash bosqichiga qur’a tashlandi. |sana=11.03.2026}}&lt;/ref&gt;.

Qurʼa natijasiga koʻra 32 ta jamoa 8 ta guruhga ajratildi. Guruh bosqichi yakunlangach, [[2-iyun]] kuni pley-offning ilk bosqichiga qurʼa tashlandi. Guruh bosqichini peshqadam sifatida yakunlagan klublar qurʼada 1-savatchadan joy olib, nimchorak final oʻyinini oʻz maydonlarida qabul qilish huquqini qoʻlga kiritishdi. Guruhda 2-oʻrinni olgan klublar esa yagona oʻyindan iborat bahsni safarda oʻtkazadigan boʻlishdi. Guruh bosqichida bir guruhdan chiqqan ikki jamoa pley-offning ushbu bosqichida oʻzaro raqib boʻlmasligi taʼminlandi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pfl.uz/news/ozbekiston-kubogi-2026-saralash-bosqichiga-qura-tashlandi|title=O‘zbekiston kubogi. Saralash bosqichiga qur’a tashlandi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pfl.uz/news/ozbekiston-kubogi-guruh-bosqichiga-qura-tashlandi2026|title=O‘zbekiston kubogi. Guruh bosqichiga qur’a tashlandi}}&lt;/ref&gt;.
== Jamoalar ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|- style=&quot;background:#D6E2B3; text-align:center; vertical-align:top;&quot;
| style=&quot;width:33%&quot; | '''Oʻzbekiston Superligasi'''&lt;br /&gt; [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi|2026-yilgi mavsumi]]dagi 16 ta klub
| style=&quot;width:33%&quot; | '''Oʻzbekiston Pro-ligasining''' [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi|2026-yilgi mavsumi]]dagi 14 ta klub
| style=&quot;width:34%&quot; | '''Oʻzbekiston Birinchi ligasi''' [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi|2026-yilgi mavsumidagi]] 29 ta klub
|- style=&quot;vertical-align:top&quot;
|
* [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
* [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]
* [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
* [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
* [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
* [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
* [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
* [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
* [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
* [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
* [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
* [[Qoʻqon 1912]]
* [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
* [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
* [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
* [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|
* [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]
* [[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
* [[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
* [[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]
* [[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
* [[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
* [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
* [[Olimpik-Farm (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]
* [[Paxtakor FM (futbol klubi)|Paxtakor FM]]
* [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
* [[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
* [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
* [[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
* [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
|
* [[Andijon FA (futbol klubi)|Andijon FA]]
* [[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]]
* [[Azur (futbol klubi)|Azur]]
* [[Buxoro FA (futbol klubi)|Buxoro FA]]
* [[Bunyodkor-2|Bunyodkor FM]]
* [[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]]
* [[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik]]
* [[Fargʻona FA (futbol klubi)|Fargʻona FA]]
* [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
* [[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
* [[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]]
* [[Lokomotiv Farm (futbol klubi)|Lokomotiv FM]]
* [[Lokomotiv BFK]]
* [[Namangan FA (futbol klubi)|Namangan FA]]
* [[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]]
* [[Nasaf-2 (futbol klubi)|Nasaf FM]]
* [[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
* [[OKMK Semurgʻ (futbol klubi)|OKMK Semurgʻ]]
* [[Qashqadaryo FA (futbol klubi)|Qashqadaryo FA]]
* [[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
* [[Respublika FA-2 (futbol klubi)|Respublika FA-2]]
* [[Sirdaryo FA (futbol klubi)|Sirdaryo FA]]
* [[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]]
* [[Surxondaryo FA (futbol klubi)|Surxondaryo FA]]
* [[Sementchi (futbol klubi, Quvasoy)|Sementchi]]
* [[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]]
* [[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]]
* [[Xorazm FA (futbol klubi)|Xorazm FA]]
* [[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]]
|}

== Saralash bosqichi ==
=== Birinchi saralash bosqichi ===
{{Football box
|round = '''C1-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|22}}
|time = 12:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Azur (futbol klubi)|Azur]]
|score = 2–1
|report = [https://pfl.uz/match/4480 Hisobot]
|team2 = [[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]]
|goals1 = *{{abbr|Sagdullayev|Diyorbek Sagdullayev}} {{goal|11}}
* {{abbr|Bobojonov|Beknazar Bobojonov}} {{goal|71}}
|goals2 = {{abbr|Nuriddinov|Lutfulloh Nuriddinov}} {{goal|14}}
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = Toshkent
|attendance = 60
|referee = Sardor Mirodilov
}}
----
{{Football box
|round = '''C2-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|22}}
|time = 15:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|score = 2–0
|report = [https://pfl.uz/match/4481 Hisobot]
|team2 = [[FC Sonyc X]]
|goals1 = * {{abbr|Shodiyev|Bunyod Shodiyev}} {{goal|40}}
* [[Asilbek Umurzoqov|Umurzoqov]] {{goal|50}}
|goals2 =
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 257
|referee = [[Anvar Ismoilov]]
}}
----
{{Football box
|round = '''C3-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|23}}
|time = 12:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Samarqand FA (futbol klubi)|Samarqand FA]]
|score = 0–3
|report = [https://pfl.uz/match/4482 Hisobot]
|penaltyscore =
|team2 = [[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]]
|goals1 =
|goals2 = * {{abbr|Sobirov|Zohir Sobirov}} {{goal|5}}
* {{abbr|Kozimov|Akmal Kozimov}} {{goal|6}}
* [[Murodjon Shamsiddinov|Shamsiddinov]] {{goal|53}}
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 47
|referee = [[Farrux Yansupov]]
}}
----
{{Football box
|round = '''C4-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|23}}
|time = 15:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|score = 1–1
|report = [https://pfl.uz/match/4483 Hisobot]
|team2 = [[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]]
|goals1 = * {{abbr|Valiyev|Mubasher Valiyev}} {{goal|61}}
|goals2 = * {{abbr|Abduhakimov|Rixsiboy Abduhakimov}} {{goal|26}}
|penaltyscore = 5–4
|penalties1 =
|penalties2 =
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 57
|referee =
}}

=== Ikkinchi saralash bosqichi ===
{{Football box
|round = '''C5-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|24}}
|time = 12:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|score = 2–1
|report = [https://pfl.uz/match/4576 Hisobot]
|team2 = [[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]]
|goals1 = * [[Damir Nizanov|Nizanov]] {{goal|26||67}}
|goals2 = * {{abbr|Namozov|Husan Namozov}} {{goal|70}}
|penaltyscore =
|penalties1 =
|penalties2 =
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 74
|referee = [[Nikita Mustafin]]
}}
----
{{Football box
|round = '''C6-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|24}}
|time = 15:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]]
|score = 5–2
|report = [https://pfl.uz/match/4577 Hisobot]
|team2 = [[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]]
|goals1 = * {{abbr|Salomov|Ziyodullo Salomov}} {{goal|20}}
* {{abbr|Orifxonov|Muhammadodilxon Orifxonov}} {{goal|51||57}}
* {{abbr|Muhammadno‘monov|Salohiddin Muhammadnoʻmonov}} {{goal|63}}
* {{abbr|Ro‘ziqulov|Dostonbek Ro‘ziqulov}} {{goal|88}}
|goals2 =
* {{abbr|Tursunov|Azizjon Tursunov}} {{goal|22}}
* {{abbr|Roʻzimurodov|Asilbek Roʻzimurodov}} {{goal|74}}
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 70
|referee = [[Alisher Rahimqulov]]
}}
----
{{Football box
|round = '''C7-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|25}}
|time = 12:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik (Toshkent)]]
|score = 1–1
|report = [https://pfl.uz/match/4624 Hisobot]
|team2 = [[Azur (futbol klubi)|Azur]]
|goals1 = * [[Yashnarbek Rahmonov|Rahmonov]] {{goal|87|p}}
|goals2 = * {{abbr|Sayidov|Bakir Sayidov}} {{goal|65}}
|penaltyscore = 5–6
|penalties1 =
|penalties2 =
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = Toshkent
|attendance = 86
|referee = [[Shahboz Azimov]]
}}
----
{{Football box
|round = '''C8-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|25}}
|time = 15:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Lokomotiv BFK]]
|score = 0–1
|report = [https://pfl.uz/match/4623 Hisobot]
|team2 = [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|goals1 =
|goals2 = * [[Shohnazar Norbekov|Norbekov]] {{goal|48}}
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = Toshkent
|attendance = 77
|referee = [[Roman Irgashev]]
}}
----
{{Football box
|round = '''C9-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|26}}
|time =  12:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
|score = 1–1
|report = [https://pfl.uz/match/4626 Hisobot]
|team2 = [[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]]
|goals1 = {{Abbr|Gʻulomov|Farzullo Gʻulomov}} {{goal|20}}
|goals2 = {{abbr|Kozimov|Akmal Kozimov}} {{goal|19}}
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 83
|referee = [[Aziz Jumanov]]
|penaltyscore = 3–0

}}
----
{{Football box
|round = '''C10-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|26}}
|time = 15:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]]
|score = 1–1
|report = [https://pfl.uz/match/4625 Hisobot]
|team2 = [[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|goals1 = * [[Sanjar Rashidov|Rashidov]] {{goal|3}}
|goals2 = * {{abbr|Turobjonov|Ilhom Turobjonov}} {{goal|82}}
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 35
|referee = [[Sanjar Nazarov]]
|penaltyscore = 3–4
}}

=== Uchinchi saralash bosqichi ===
{{Football box
|round = '''C11-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|28}}
|time =  12:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|score = 3–1
|report = [https://pfl.uz/match/4627 Hisobot]
|team2 = [[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]]
|goals1 = * {{abbr|Xudoyberdiyev|Kuvatbek Xudoyberdiyev}} {{goal|7||49}}
* {{abbr|Mahmudov|Dilshod Mahmudov (futbolchi)}} {{goal|59}}
|goals2 = * {{abbr|Salomov|Ziyodulla Salomov}} {{goal|41}}
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 24
|referee = [[Nurbek Sheraliyev]]
}}
----
{{Football box
|round = '''C12-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|29}}
|time =  12:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Azur (futbol klubi)|Azur]]
|score = 0–1
|report = [https://pfl.uz/match/4628 Hisobot]
|team2 = [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|goals1 =
|goals2 = * {{abbr|Yunusov|Shohjaxon Yunusov}} {{goal|87}}
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 44
|referee = [[Maʼmurjon Ilhomov]]
}}
----
{{Football box
|round = '''C13-saralash oʻyini''' 
|date = {{start date|2026|3|29}}
|time =  12:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]]
|score = 3–3
|report = [https://pfl.uz/match/4629 Hisobot]
|team2 = [[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|goals1 = * {{abbr|Baxtiyorov|Azizjon Baxtiyorov}} {{goal|8||13}}
* {{abbr|Omonov|Behruzbek Omonov}} {{goal|67}}
|goals2 = * {{abbr|Valiyev|Mubasher Valiyev}} {{goal|23|p}}
* {{abbr|Moʻminov|Otabek Moʻminov}} {{goal|51}}
* {{abbr|Toshtemirov|Abubakrsiddiq Toshtemirov}} {{goal|83}}
|stadium = Odil Junior stadioni
|location = Toshkent
|attendance = 78
|referee = [[Nikita Mustafin]]
|penaltyscore = 2–3
}}

== Guruh bosqichi ==
=== Qur’a ===
=== A guruhi ===
{{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi guruh jadvallari|Group A}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|10}}
|time =  18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|score = 3—3
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/f55cb863-66f9-4e05-8bb7-8f007fe857ff-396d3076-7e09-4818-86ab-7b703d0a84bd.pdf Hisobot]
|team2 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
|goals1 = *[[Asadbek Sobirjonov|Sobirjonov]] {{goal|12||70}}
* [[Abror Karimov|Karimov]] {{goal|25}}
|goals2 = * [[Armin Bošnjak|Bošnjak]] {{goal|55}}
* [[Maxuel Cássio|Maxuel]] {{goal|87||90+1}}
|stadium = [[OKMK (stadion)|OKMK stadioni]]
|location = [[Olmaliq]]
|attendance = 1104
|referee = [[Jasur Muxtorov]]
}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|10}}
|time =  17:30 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]
|score = 0—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/98a4c1a4-c3d0-4fb6-b548-2714357b3cac-48928316-0b4b-45f1-b4a6-f5ff8ad78eaf.pdf Hisobot]
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
|goals2 =
* [[Sylvanus Nimely|Nimely]] {{goal|84}}
|stadium = NOPSTTM stadioni
|location = [[Nukus]]
|attendance = 930
|referee = Ravshan Abduvohidov
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|5|16}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Qoʻqon 1912]]
|score = 2—3
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/35610fff-188f-46af-87dd-285ba7692603-345b8043-0c95-4dd5-8784-e001ffefe2dc.pdf Hisobot]
|team2 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|goals1 =
* [[Javohir Siddiqov|Siddiqov]] {{goal|13}}
* [[Andro Giorgadze|Giorgadze]] {{goal|62}}
|goals2 =
* [[Giorgi Papava|Papava]] {{goal|45+2}}
* [[Uros Kojic|Kojic]] {{goal|51}}
* [[Hazratjon Tursunqulov|Tursunqulov]] {{goal|67}}
|stadium = [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni|Qoʻqon markaziy stadioni]]
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance = 3116
|referee = Temurbek Toʻxtasinov
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|5|16}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
|score = 2—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/828809df-3c20-40dc-b7e0-2dd5e6abeeaa-6026a169-bb0d-47b1-8532-e9e8257de455.pdf Hisobot]
|team2 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]
|goals1 = *[[Maxuel Cássio|Maxuel]] {{goal|49||75}}
|goals2 =
* [[Mark Krasnov|Krasnov]] {{goal|89}}
|stadium = [[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg stadioni]]
|location = [[Bekobod]]
|attendance = 2112
|referee = Najmiddin Roʻziyev
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|5|20}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|score = 2—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/738e702b-4b40-40a9-b945-a60b23bd1c9c-c0fdb8af-6822-4c3d-97b1-f686ca034ab9.pdf Hisobot]
|team2 = [[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral]]
|goals1 =
* [[Ali Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|36}}
* [[Shahzod Toirov|Toirov]] {{goal|45+1}}
|goals2 = *[[Mark Krasnov|Krasnov]] {{goal|67}}
|stadium = [[OKMK (stadion)|OKMK stadioni]]
|location = [[Olmaliq]]
|attendance = 468
|referee = Asker Najafaliyev
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|5|20}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Metallurg Bekobod|Metallurg]]
|score = 0—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/16b0a8f0-a6cd-45ef-9deb-2ed44800688a-1fce7437-ce86-4e44-9813-80edfbd7c505.pdf Hisobot]
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
|goals2 =
* [[Shohrux Gadoyev|Gadoyev]] {{goal|48}}
* [[Muhammadanas Hasanov|Hasanov]] {{goal|80}}
|stadium = [[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg stadioni]]
|location = [[Bekobod]]
|attendance = 1701
|referee = Ilgiz Tantashev
}}

=== B guruhi ===
{{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi guruh jadvallari|Group B}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|10}}
|time =  18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|score = 2—3
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/0b3bb591-c165-4e07-a6a3-0fafe2b9be37-b547c9ce-5852-4ea8-990e-7797c050e024.pdf Hisobot]
|team2 = [[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|goals1 =
* [[Abdulahad Hoshimov|Hoshimov]] {{goal|52}}
* [[Anvar Hojimirzayev|Hojimirzayev]] {{goal|90+2}}
|goals2 =
* [[Muhammadyusuf Fayzullayev|Fayzullayev]] {{goal|18}}
* [[Muhammadyusuf Mirqodirov|Mirqodirov]] {{goal|66||86}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo stadioni]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance = 1125
|referee = Gulshoda Saidqulova
}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|10}}
|time =  17:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
|score = 1—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/14af5a3c-09d3-49c0-b6a8-adbe475f815c-7f02f3d9-3510-4ac4-9475-4b4900ebbed0.pdf Hisobot]
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Nodirbek Mukarov|Mukarov]] {{goal|56}}
|goals2 =
|stadium = [[Geolog stadioni]]
|location = [[Qarshi]]
|attendance = 173
|referee = Nurbek Sheraliyev
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|5|15}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|score = 2—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/1e4b7cce-81d5-4bc3-bf61-0edd27c92f6b-76a40292-9deb-4c4e-a0b0-b79f0b35473f.pdf Hisobot]
|team2 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|goals1 =
* [[Muhammadali Raimov|Raimov]] {{goal|45+2}}
* [[Shodiyor Shodiboyev|Shodiboyev]] {{goal|86}}
|goals2 =
* [[Sanjar Qodirqulov|Qodirqulov]] {{goal|42}}
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|52}}
|stadium = [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Lokomotiv stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 2869
|referee = Ilgiz Tantashev
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|5|15}}
|time = 19:30 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|score = 1—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/a699cc78-43db-403b-979f-d28b6823e1d5-4b56b838-78bc-4c2f-aeac-b034e6f18bba.pdf Hisobot]
|team2 = [[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
|goals1 = *[[Diyor Tojiyev|Tojiyev]] {{goal|55}}
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 234
|referee = Olim Toʻychiboyev
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|5|20}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|score = 4—2
|team1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/fbbbb6cf-4752-4fb8-9b52-910408717637-556efa49-7f29-4493-a01d-b083b4360d18.pdf Hisobot]
|team2 = [[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]]
|goals1 =
* [[Firdavs Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|17}}
* [[Anvarjon Hojimirzayev|Hojimirzayev]] {{goal|32||51||76}}
|goals2 =
* [[Alizod Toʻxtayev|Toʻxtayev]] {{goal|86||88|p}}
|stadium = [[Dinamo (stadion, Samarqand)|Dinamo stadioni]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance = 1263
|referee = Alisher Rahimqulov
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|5|20}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|score = 1—5
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/3eec643a-5bd6-45d2-ba20-d6df979c526b-0991063f-a6ba-4567-86d9-ad839cd97350.pdf Hisobot]
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
* [[Abdurahmon Abdullayev|Abdullayev]] {{goal|88|p}}
|goals2 =
* [[Suhrob Nurulloyev|Nurulloyev]] {{goal|7}}
* [[Temurxoʻja Abduxoliqov|T. Abduxoliqov]] {{goal|8||53||77}}
* [[Muhriddin Zoirov|Zoirov]] {{goal|86}}
|stadium = [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Lokomotiv]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 2312
|referee = [[Akobirxoʻja Shukurullayev]]
}}

=== C guruhi ===
{{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi guruh jadvallari|Group C}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date = {{start date|2026|5|09}}
|time =  17:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|score = 5—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/3b4fdd8f-d77f-45f5-865f-24ebb08f792e-82fea8c6-d5a5-4c3d-8af7-a7622ed9eaa5.pdf Hisobot]
|team2 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
|goals1 = *[[Fejsal Mulić|Mulić]] {{goal|14||53}}
* [[Aleksandar Boljević|Boljević]] {{goal|42}}
* [[Ollobergan Karimov|Karimov]] {{goal|68}}
* [[Sardorbek Hoshimov|Hoshimov]] {{goal|75}}
|goals2 = *[[Ibrohim Akbarov|Akbarov]] {{goal|59}}
* [[Sirojiddin Jumadullayev|Jumadullayev]] {{goal|84}}
|stadium = [[Zomin stadioni]]
|location = [[Zomin]]
|attendance = 745
|referee = Sanjar Nazarov
}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date = {{start date|2026|5|09}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]
|score = 3—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/accc9aa9-a775-46c2-a3b3-5a3c94f1d947-80e32981-d58c-46ef-983f-b3152583a270.pdf Hisobot]
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =
* [[Joʻrabek Joʻrayev|Joʻrayev]] {{goal|14||73}}
* [[Muhammaddiyor Maʼrifaliyev|Maʼrifaliyev]] {{goal|45}}
|goals2 =
* [[Asan Vaniyev|Vaniyev]] {{goal|16}}
|stadium = [[Jar (sport majmuasi)|JAR stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 312
|referee = [[Abdurashid Xudoyberganov]]
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|5|14}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|score = 1—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/268255d1-2903-4fcf-9704-28a985939402-0fb5700a-5614-419c-9efe-7717556000f2.pdf Hisobot]
|team2 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|goals1 =
* [[Ibrohim Gʻanixonov|Gʻanixonov]] {{goal|68}}
|goals2 = *[[Abdulazizxon Abdurashidov|Abdurashidov]] {{goal|8}}
* [[Ollobergan Karimov|Karimov]] {{goal|45+1}}
|stadium = [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoev stadioni]]
|location = [[Muborak]]
|attendance = 1520
|referee = [[Nikita Mustafin]]
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|5|14}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
|score = 0—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/7d83c8e6-6d1f-41ac-8569-4d74db054c13-921918a2-db3d-42ed-af8f-f5b0dd4d6874.pdf Hisobot]
|team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]
|goals1 =
|goals2 =
* [[Abdugʻafur Haydarov|Haydarov]]
|stadium = [[Doʻstlik stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 103
|referee = Maʼmurjon Ilhomov
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|5|19}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|score = 3—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/67cfdef6-f1ef-414f-ad26-ad37b706a51f-1e00379e-2242-4608-bdee-908b14848afb.pdf Hisobot]
|team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]
|goals1 = *[[Sardorbek Hoshimov|Hoshimov]] {{goal|60|p}}
* [[Umid Sultonov|Sultonov]] {{goal|88}}
* [[Inomjon Abdumajidov|Abdumajidov]] {{goal|90+4}}
|goals2 = *[[Muhammadali Zohidov|Zohidov]] {{goal|21}}
|stadium = [[Zomin stadioni|Zomin]]
|location = [[Zomin tumani|Zomin]]
|attendance = 235
|referee = Alisher Toʻxtasinov
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|5|19}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]]
|score = 0—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/7d0388fe-0c0b-42d4-870e-3be074183cf0-8653f914-52c5-433c-a9b2-cbda08ca7d12.pdf Hisobot]
|team2 = [[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]]
|goals1 =

|goals2 =
* [[Humoyun Murtozoyev|Murtozoyev]] {{goal|66}}
* [[Suhrobjon Parmonqulov|Parmonqulov]] {{goal|87}}
|stadium = [[Doʻstlik stadioni]]
|location = [[Toshkent viloyati]]
|attendance = 73
|referee = Asadbek Qosimjonov
}}

=== D guruhi ===
{{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi guruh jadvallari|Group D}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|11}}
|time =  19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|score = 6—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/927f6f64-e536-47fb-b89e-68ed5379a524-c6b06086-67f7-46b8-9025-dbb36a6d1b89.pdf Hisobot]
|team2 = [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|goals1 = *[[Xurshid Gʻiyosov|Gʻiyosov]] {{goal|17}}
* [[Zoran Marušić|Marušić]] {{goal|20||53}}
* [[Vladimir Jovović|Jovović]] {{goal|29}}
* [[Asilbek Jumayev|Jumayev]] {{goal|59||68}}
|goals2 =*[[Shohnazar Norbekov|Norbekov]] {{goal|48}}
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol stadioni]]
|location = Fargʻona
|attendance = 5210
|referee = Akmal Rahimov
}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|11}}
|time =  19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
|score = 1—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/77f980ab-eb68-40b8-a8d7-e43da94b6db6-54f7bc68-032b-4612-a870-82d3802db18d.pdf Hisobot]
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 = *[[Muhriddin Shamsiddinov|Shamsiddinov]] {{goal|30}}

|goals2 = *[[Shahzod Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|52||63}}

|stadium = Buxoro FA stadioni
|location = Buxoro
|attendance = 2380
|referee = Feruzbek Hidoyatov
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date =  {{start date|2026|5|22}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|score = 0—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/95832b2b-88de-4eb7-a89d-69d401d999b0-ff406160-256c-4276-aa38-ade6ce9092a5.pdf Hisobot]
|team2 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|goals1 =

|goals2 =
|stadium = Buxoro FA stadioni
|location = Buxoro
|attendance = 6670
|referee = Jasur Muxtorov
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date =  {{start date|2026|5|22}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|score = 1—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/e4d6b35f-6a6e-4ecc-b052-caa813ece132-0d304f43-6688-47d4-9993-11c2e7436749.pdf Hisobot]
|team2 = [[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
|goals1 = [[Ozod Rajabov|Rajabov]] {{goal|69}}
|goals2 =

|stadium = [[Yangiyer (stadion)|Yangiyer stadioni]]
|location = [[Yangiyer]]
|attendance = 799
|referee = Aziz Jumanov
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date =  {{start date|2026|5|26}}
|time = 17:00
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|score = 6—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/98cfcf6c-5a14-44bc-9e39-a6397a3d3441-901a8f1e-67c3-4e42-8dec-ff64648b5126.pdf Hisobot]
|team2 = [[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]]
|goals1 =
[[Stipe Perica|Perica]] {{goal|12||36}}&lt;br /&gt;[[Rustambek Fomin|Fomin]] {{goal|28}}&lt;br /&gt;[[Xurshid Gʻiyosov|Gʻiyosov]] {{goal|45}}&lt;br /&gt;[[Nurbek Sarsenbayev|Sarsenbayev]] {{goal|69}}&lt;br /&gt;[[Ratinho]] {{goal|73}}
|goals2 = [[Saidjon Ashurov|Ashurov]] {{goal|54}}&lt;br /&gt;[[Akobir Toʻrayev|Toʻrayev]] {{goal|82}}
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol stadioni]]
|location = Fargʻona
|attendance = 2153
|referee = Gʻayrat Joʻrayev
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = 17:00 {{start date|2026|5|26}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|score = 4—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/5ab9a8b4-a3ed-44a4-a335-999a816de895-84918773-1a7e-4e3d-88ce-d503f9de0173.pdf Hisobot]
|team2 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]
|goals1 =
[[Alisher Sobirjonov|Sobirjonov]] {{goal|27}}&lt;br /&gt;[[Asilbek Umurzoqov|Umurzoqov]] {{goal|45+2||72}}&lt;br /&gt;[[Shohnazar Norbekov|Norbekov]] {{goal|76}}
|goals2 =
[[Shahzod Ubaydullayev|Ubaydullayev]] {{goal|9}}
|stadium = [[Yangiyer (stadion)|Yangiyer stadioni]]
|location = [[Yangiyer]]
|attendance = 550
|referee = Dias Galeyev
}}

=== E guruhi ===

{{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi guruh jadvallari|Group E}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|11}}
|time =  19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|score = 2—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/83e143b8-2a35-404c-a77c-60f331f9cb0f-f209eed7-4ad4-49a4-94d9-7325a91f1be2.pdf Hisobot]
|team2 = [[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
|goals1 =*[[Islom Anvarov|Anvarov]] {{goal|5}}
* [[Shamsiddin Tursunmahammadov|Tursunmahammadov]] {{goal|60}}
|goals2 = * [[Sardor Qoʻzimurodov|Qoʻzimurodov]] {{goal|9}}
|stadium = [[Bunyodkor stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 398
|referee = Maʼmurjon Ilhomov
}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|11}}
|time =  17:30 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]
|score = 3—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/3ce00682-81d0-44ec-b1fc-305fc4842cb7-4ff40ed8-ff8d-44c1-8939-299fc95bfad2.pdf Hisobot]
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 = *[[Abdusalom Nuriddinov|Nuriddinov]] {{goal|35||55|p}}
* [[Asadulla Qutiboyev|Qutiboyev]] {{goal|75}}
|goals2 =
* [[Akmal Muzaffarov|Muzaffarov]] {{goal|48}}
|stadium = NOPSTTM
|location = Nukus
|attendance = 821
|referee = Nikita Mustafin
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date =  19:00 {{start date|2026|5|17}}
|time = 17:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
|score = 0—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/e48f5a51-fbd4-4371-bb2d-4c60986c696e-9a91efb9-0b56-4b14-9efd-a8c9962872e6.pdf Hisobot]
|team2 = [[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]
|goals1 =
|goals2 =
* [[Aybek Sdikov|Sdikov]] {{goal|43}}
|stadium = Surxon arena. Zaxira maydoni
|location = [[Termiz]]
|attendance = 273
|referee = [[Nayim Qosimov]]
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date =  19:00 {{start date|2026|5|17}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|score = 0—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/b7c25499-1df7-444d-bf8d-a4da8a84e4df-b569e2dc-9b67-41e8-bc89-346e7ea7abb8.pdf Hisobot]
|team2 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|goals1 =

|goals2 = * [[Shahboz Umarov|Umarov]] {{goal|7}}
* [[Shahzodjon Neʼmatjonov|Neʼmatjonov]] {{goal|26}}
|stadium = [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar SM]]
|location = [[Navoiy (shahar)|Navoiy]]
|attendance = 5254
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date =  {{start date|2026|5|24}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|score = 4—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/d5625074-5046-48af-84b2-ba18eee5ab27-c5b9c5e3-03e8-46f0-a4cd-ff491ea787db.pdf Hisobot]
|team2 = [[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]]
|goals1 =
[[Shamsiddin Tursunmahammadov|Tursunmahammadov]] {{goal|10}}&lt;br /&gt;[[Nosirjon Abdusalomov|Abdusalomov]] {{goal|23}}&lt;br /&gt;[[Shahzodjon Neʼmatjonov|Neʼmatjonov]] {{goal|29||52}}
|goals2 =
|stadium = [[Bunyodkor stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 211
|referee = Ahrol Risqullayev
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date =  {{start date|2026|5|24}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[TerDU (futbol klubi)|TerDU]]
|score = 1—4
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/581e8f44-b588-47b9-b4d1-ec3f5338c54f-800b002e-2932-4388-90d4-9727f55ce8c6.pdf Hisobot]
|team2 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]]
|goals1 =
[[Dilshod Hushbaqov|Hushbaqov]] {{goal|61}}
|goals2 =
[[Murodali Usmonov|Usmonov]] {{goal|9||71}}&lt;br /&gt;[[Shahzod Rahmatullayev|Rahmatullayev]] {{goal|81}}&lt;br /&gt;[[Oleksiy Shchebetun|Shchebetun]] {{goal|87}}
|stadium = [[Yoshlar sport majmuasi|Yoshlar SM]]
|location = [[Navoiy (shahar)|Navoiy]]
|attendance = 1763
|referee = Firdavs Norsafarov
}}

=== F guruhi ===

{{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi guruh jadvallari|Group F}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|12}}
|time =  19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|score = 9—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/98723fbe-e2c3-4d3c-9543-77a78d9853a9-6691455b-c138-4aba-8740-9829c8e43ed5.pdf Hisobot]
|team2 = [[Qoraqalpogʻiston FA (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|goals1 = *{{abbr|Otebayev|Adilbek Otebayev}} {{goal|23|o.g.}}
* [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Fernandes]] {{goal|32||68}}
* [[Katulondi Kati|Kati]] {{goal|33}}
* [[Dilshod Komilov|Komilov]] {{goal|40}}
* {{abbr|Japaraliyev|Habibullo Japaraliyev}} {{goal|74}}
* [[Abbos Gʻulomov|Gʻulomov]] {{goal|79||87}}
* [[Vanja Ilić|Ilić]] {{goal|90}}
|goals2 =
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 218
|referee = Nasibabonu Toshmuhamedova
}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|11}}
|time =  17:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
|score = 0—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/99c75469-663e-4613-83b8-2feb2d3567d4-7366ab5c-5afe-4e59-91a0-cfdf04abf66d.pdf Hisobot]
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =

|goals2 =
* [[Ibodjon Abelfazov|Abelfazov]] {{goal|90|o.g.}}
|stadium = [[Fargʻona stadioni|FarDU stadioni]]
|location = Fargʻona
|attendance = 1315
|referee = Umidjon Rahimjonov
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|5|18}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|score = 1—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/c31da870-8da5-4f79-893e-1bd537de9357-43a93646-ce53-49cf-beaf-f371cc62897e.pdf Hisobot]
|team2 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|goals1 =
* [[Daniil Nugumanov|Nugumanov]] {{goal|55}}
|goals2 =
* [[Abbos Gʻulomov|Gʻulomov]] {{goal|27}}
|stadium = [[Xorazm (stadion)|Xorazm stadioni]]
|location = [[Urganch]]
|attendance =  5454
|referee = [[Ahrol Risqullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|5|18}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Qoraqalpogʻiston FA (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|score = 0—7
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/4a5e2ca8-8132-4379-ad12-c8156fbee759-bbec9e9e-b48b-476f-9107-8253a4462a65.pdf Hisobot]
|team2 = [[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
|goals1 =
|goals2 =
* [[Maharram Abelfazov|Abelfazov]] {{goal|30}}
* [[Asadbek Zokirjonov|Zokirjonov]] {{goal|41}}
* [[Bobur Farhodov|Farhodov]] {{goal|48}}
* [[Norxon Sheripov|Sheripov]] {{goal|70}}
* [[Rizo Ayvazov|Ayvazov]] {{goal|73||88}}
* [[Murodjon Komilov|Komilov]] {{goal|75}}
|stadium = NOPSTTM
|location = [[Nukus]]
|attendance = 354
|referee = Nurbek Sheraliyev
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|5|24}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|score = 4—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/c7a3bbde-6b74-47b0-80dd-d1d16306f733-c2634296-08fd-47e7-b066-600c0f07db7f.pdf Hisobot]
|team2 = [[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]
|goals1 =
[[Shohruxbek Abdurahmonov|Abdurahmonov]] {{goal|25}}&lt;br /&gt;[[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Fernandes]] {{goal|74}}&lt;br /&gt;[[Muhammadali Gʻiyosov|Gʻiyosov]] {{goal|84}}&lt;br /&gt;[[Shohmalik Komilov|Komilov]] {{goal|89}}
|goals2 = [[Murodjon Komilov|Komilov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Olimpiya stadioni (Toshkent)|Olimpiya stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 210
|referee = Abdurashid Xudoyberganov
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|4|24}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Qoraqalpogʻiston FA (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]
|score = 3—6
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/bc396000-c17f-4cf8-aa14-2df48da2e979-9692b9e1-696c-4b5d-b56b-fb1af232ab37.pdf Hisobot]
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
[[Damir Nizanov|Nizanov]] {{Goal|29||85||90+3}}
|goals2 =
[[Daniil Nugumanov|Nugumanov]] {{goal|10}}&lt;br /&gt;[[Rustam Abduhamidov|Abduhamidov]] {{goal|17}}&lt;br /&gt;[[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Traoré]] {{goal|37}}&lt;br /&gt;[[Azizjon Ahrorov|Ahrorov]] {{goal|74||74}}&lt;br /&gt;[[Sultonboy Ismoilov|Ismoilov]] {{goal|90+2}}
|stadium = [[Xorazm (stadion)|Xorazm stadioni]]
|location = [[Urganch]]
|attendance = 2320
|referee = Umidjon Nutfullayev
}}

=== G guruhi ===
{{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi guruh jadvallari|Group G}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|13}}
|time =  17:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
|score = 3—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/11d200ad-0e08-4a15-aa01-626ed1bcce56-40f41c44-57d8-4c89-bf89-d762b2fe6da6.pdf Hisobot]
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =* [[Islom Sharipov|Sharipov]] {{goal|31}}
* [[Davron Anvarov|Anvarov]] {{goal|63}}
* [[Izzatullo Abdulhaqov|Abdulhaqov]] {{goal|73}}
|goals2 =
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|86}}
* [[Sarvar Abduhamidov|Abduhamidov]] {{goal|89}}
|stadium = [[Olimpiya (stadion, Samarqand)|Afrosiyob arena]]
|location = [[Samarqand]]
|attendance = 102
|referee = Nayim Qosimov
}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|13}}
|time =  19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|score = 4—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/7b2c0bd1-7037-4149-9535-1f8e5dea1e2f-c7233be5-3149-4c02-bf00-e5ad730fee36.pdf Hisobot]
|team2 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
|goals1 = *[[Ibrohim Ibrohimov|Ibrohimov]] {{goal|5||82}}
* [[Zaid Tahseen|Tahseen]] {{goal|71}}
* [[Flamarion]] {{goal|80}}
|goals2 =
* {{abbr|Odiljonov|Diyorbek Odiljonov}} {{goal|87}}
|stadium = [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 856
|referee = Xushnud Suyunboyev
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date =  {{start date|2026|5|18}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|score = 2—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/5b95a094-f79d-44e1-912a-8bfddfa6a4a7-d1fc294d-1250-4bd7-9699-0b00355198f6.pdf Hisobot]
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 =
* [[Sunnatulla Abdullajonov|Abdullajonov]] {{goal|20}}
* [[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|74|p}}
|goals2 =
|stadium = [[Paxtakor markaziy stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 565
|referee = Ravshan Abduvohidov
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date =  {{start date|2026|5|18}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
|score = 1—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/8b382cd2-c487-4a1a-a0e2-08b658ea95ad-50ce75d4-faa5-4ebe-800b-62c639eac2a2.pdf Hisobot]
|team2 = [[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
|goals1 = *[[Muzaffar Moʻminov|Moʻminov]] {{goal|73}}
|goals2 =

|stadium = [[Oʻzbekiston stadioni]]
|location = [[Yaypan]]
|attendance = 832
|referee = Umidjon Rahimjonov
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|4|27}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|score = 3—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/fd781500-32c6-44e6-9118-6d112c351865-bccad71b-79bd-413a-8c5f-79eac65d82ec.pdf Hisobot]
|team2 = [[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]]
|goals1 =
[[Rustam Turdimurodov|Turdimurodov]] {{goal|14||73}}&lt;br /&gt;[[Ibrohim Ibrohimov|Ibrohimov]] {{goal|76}}
|goals2 =
|stadium = [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 658
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|4|27}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]]
|score = 1—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/5ce3c6f5-24c0-4c38-b524-be8e38dea3f4-5a175a28-a2d4-4465-ac15-83158034fa64.pdf Hisobot]
|team2 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|goals1 =
[[Asatilla Gʻayratillayev|Gʻayratillayev]] {{goal|87}}
|goals2 =
[[Sarvar Abduhamidov|Abduhamidov]] {{goal|63}}&lt;br /&gt;[[Stephen Chinedu|Chinedu]] {{goal|81}}
|stadium = [[Oʻzbekiston stadioni]]
|location = [[Yaypan]]
|attendance = 550
|referee = Temurbek Toʻxtasinov
}}

=== H guruhi ===
{{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi guruh jadvallari|Group H}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|15}}
|time =  19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
|score = 1—3
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/c7ed3b53-fcad-43cd-8d3d-e2b5bdd6b911-2ebbd8b6-8e5f-4716-975e-5b5e0861ea95.pdf Hisobot]
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
* [[Diyorbek Asomiddinov|Asomiddinov]] {{goal|52}}
|goals2 =
* [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|39}}
* [[Odil Abdumajidov|Abdumajidov]] {{goal|72}}
* [[Muhammadkarim Toirov|Toirov]] {{goal|84}}
|stadium = [[Gʻuzor stadioni]]
|location = Gʻuzor
|attendance = 1270
|referee = Rinat Serazitdinov
}}
{{Football box collapsible
|round = 1-tur
|date =  {{start date|2026|5|16}}
|time =  17:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|score = 6—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/e8d54f5c-eada-4c47-befd-945bd5fa7d8a-fa9066b9-f4ff-4e95-b6e1-404ee11b68fd.pdf Hisobot]
|team2 = [[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|goals1 = * [[Zafarmurod Abdurahmatov|Abdurahmatov]] {{goal|2||15}}
* [[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|23}}
* [[Bobur Abduholiqov|Abduholiqov]] {{goal|24||84}}
* [[Yusuf Otubanjo|Otubanjo]] {{goal|40}}
|goals2 = *{{abbr|Musayev|Salohiddin Musayev}} {{goal|90+1}}
|stadium = [[Qarshi markaziy stadioni|Markaziy stadioni]]
|location = [[Qarshi]]
|attendance = 7625
|referee = Alisher Rahimqulov
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|4|21}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|score = 1—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/7c58a9cb-508f-4fce-8d73-1067fadf1310-f6d3c11d-526d-4792-8196-65e893703c9a.pdf Hisobot]
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
[[Martin Boakye|Boakye]] {{goal|25}}
|goals2 = [[Bobur Abduholiqov|Abduholiqov]] {{goal|56}}
|stadium = [[Bobur stadioni]]
|location = [[Andijon (shahar)|Andijon]]
|attendance = 11172
|referee = Gʻayrat Joʻrayev
}}
{{Football box collapsible
|round = 2-tur
|date = {{start date|2026|4|21}}
|time = 18:30 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|score = 1—4
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/c4479b03-7023-4f4b-b589-75e3f18708ac-ec5e4cde-c0d3-428a-b706-e42a593bb796.pdf Hisobot]
|team2 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
|goals1 = [[Abubakrsiddiq Toshtemirov|Toshtemirov]] {{goal|90+2}}
|goals2 =
[[Mirjalol Jumayev|Jumayev]] {{goal|40}}&lt;br /&gt;[[Daniel Nasriddinov|Nasriddinov]] {{goal|77}}&lt;br /&gt;[[Muhamed Olawale|Olawale]] {{goal|79}}&lt;br /&gt;[[Diyorbek Asomiddinov|Asomiddinov]] {{goal|85}}
|stadium = [[Oʻzbekiston stadioni]]
|location = [[Yaypan]]
|attendance = 310
|referee = Xushnud Suyunboyev
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|4|26}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|score = 4—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/1c2c2cdc-5c0d-43f5-aaf8-7d307da23114-76990b97-a46b-4500-9396-109fe35e7828.pdf Hisobot]
|team2 = [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]]
|goals1 =
[[Shoxrux Eshboʻtayev|Eshboʻtayev]] {{goal|15|o.g.}}&lt;br /&gt;[[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]] {{goal|48}}&lt;br /&gt;[[Ulugʻbek Xudoyberdiyev|Xudoyberdiyev]] {{goal|80|o.g.}}&lt;br /&gt;[[Bobur Abduholiqov|Abduholiqov]] {{goal|90+1}}
|goals2 =
|stadium = [[Qarshi markaziy stadioni|Markaziy stadioni]]
|location = [[Qarshi]]
|attendance = 4375
|referee = Nayim Qosimov
}}
{{Football box collapsible
|round = 3-tur
|date = {{start date|2026|4|26}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Havokand (futbol klubi)|Havokand]]
|score = 1—8
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/2b99f169-4aa1-41ce-8091-08e741f25371-36cb68d1-1109-4cdb-8051-d1e219def1fd.pdf Hisobot]
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
[[Ixtiyor Ahmadjonov|Ahmadjonov]] {{goal|45+2}}
|goals2 =
[[Usmonali Ismonaliyev|Ismonaliyev]] {{goal|7}}&lt;br /&gt;[[Bekzod Sulaymonov|Sulaymonov]] {{goal|13}}&lt;br /&gt;[[Azizbek Turgʻunboyev|Turgʻunboyev]] {{goal|20||32}}&lt;br /&gt;[[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov|Xoldorxonov]] {{goal|23||72||90+3}}&lt;br /&gt;[[Hamidullo Karimov|Karimov]] {{goal|74}}
|stadium = [[Qoʻqon „Markaziy“ stadioni]]
|location = [[Qoʻqon]]
|attendance = 320
|referee = Umidjon Rahimjonov
}}

== Pley-off bosqichi ==
=== Qur’a ===
[[2-iyun]] kuni 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi musobaqasining nimchorak final bosqichiga qur’a tashlash marosimi oʻtkazildi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://t.me/uzpfl/78091|title=UzPFL|website=Telegram|access-date=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://stadion.uz/uz/news/detail/562623|title=O‘zbekiston kubogi: 1/8 final bosqichiga qur’a tashlandi|last=STADION.UZ|website=stadion.uz|access-date=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://championat.asia/news/ozbekiston-kubogi-18-finalga-qura-tashlanmoqda-1|title=🔥 O'zbekiston Kubogi 1/8 finaliga qur'a tashlandi: &quot;Neftchi&quot; &quot;Paxtakor&quot; bilan, &quot;Navbahor&quot; esa &quot;Nasaf&quot; bilan ro'baro' keladi|website=championat.asia|access-date=2026-06-03}}&lt;/ref&gt;.
=== Nimchorak final ===

{{Football box
|round = 1/8 final
|date = {{start date|2026|8|29}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]
|score = 0—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/1305f140-65a1-46b4-8065-f6762d3ea5bc-39950d02-ac5a-4565-8c4b-e1853f5fa831.pdf Hisobot]
|team2 = [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|goals1 =
|goals2 = {{goal|52}} [[Asilbek Umurzoqov|Umurzoqov]]
|stadium = [[OKMK (stadion)|OKMK stadioni]]
|location = [[Olmaliq]]
|attendance = 548
|referee = Umidjon Rahimjonov
}}
----
{{Football box
|round = 1/8 final
|date = {{start date|2026|8|29}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|score = 1—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/42c99a32-6517-453c-bc32-78f76aead85c-bc89ed1a-9f1a-4ae7-bc30-a9a2890bba3d.pdf Hisobot]
|team2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]
|goals1 = [[Stipe Perica|Perica]] {{goal|81}}
|goals2 =
|stadium = [[Istiqlol (stadion)|Istiqlol stadioni]]
|location = Fargʻona
|attendance = 18777
|referee = [[Shavkat Nasibullayev]]
}}
----
{{Football box
|round = 1/8 final
|date = {{start date|2026|8|30}}
|time = 18:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|score = 2—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/54b4de3c-09c3-4222-8dc7-51f2da9117c8-ce1370f2-eff1-42f4-abbe-b229255c573a.pdf Hisobot]
|team2 = [[Jayxun (futbol klubi)|Jayxun]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Zomin stadioni]]
|location = [[Zomin]]
|attendance = 507
|referee =[[Nayim Qosimov]]
}}
----
{{Football box
|round = 1/8 final
|date = {{start date|2026|8|30}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|score = 1—0
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/d867799c-38dd-4669-b6c0-985f8d41ace2-015f91ef-a72e-45d5-a96b-83897f78561c.pdf Hisobot]
|team2 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Navbahor markaziy stadioni]]
|location = [[Namangan]]
|attendance = 18253
|referee =[[Temurbek Toʻxtasinov]]
}}
----
{{Football box
|round = 1/8 final
|date = {{start date|2026|9|15}}
|time = 19:00 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|score = 2—2
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/4b0ce4df-d3f2-41ba-975a-d6677757aaab-7940508e-7c3f-4926-897d-91edd446ef73.pdf Hisobot]
|team2 = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Bobur stadioni]]
|location = [[Andijon]]
|attendance = 5747
|referee = [[Alisher Rahimqulov]]
}}
----
{{Football box
|round = 1/8 final
|date = {{start date|2026|9|15}}
|time = 18:30 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]]
|score = 0—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/b555d4e6-1a4d-41c6-9177-30fb3f385f36-c7072e38-d92d-4d3a-a9b5-3062bc9f486c.pdf Hisobot]
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Lokomotiv stadioni]]
|location = [[Toshkent]]
|attendance = 1453
|referee =[[Rinat Serazitdinov]]
}}
----
{{Football box
|round = 1/8 final
|date = {{start date|2026|9|16}}
|time = 18:30 ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|score = 2—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/aa97bc07-01e8-422c-8a7d-6a8f25d68e22-2818aafe-758d-44b3-8a18-aa3506af87e1.pdf Hisobot]
|team2 = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[OKMK (stadion)|OKMK stadioni]]
|location = [[Olmaliq]]
|attendance = 1002
|referee =Umidjon Rahimjonov
}}
----
{{Football box
|round = 1/8 final
|date = {{start date|2026|9|16}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|score = 2—1
|report = [https://cdn.pfl.uz/match/71c5315d-5886-4722-a78f-348e892ed446-f0339d34-8868-49e9-9fc3-6704dc12669b.pdf Hisobot]
|team2 = [[Qoʻqon 1912]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium = [[Jar (sport majmuasi)|JAR stadioni]]
|location = Toshkent
|attendance = 1625
|referee =Xushnud Suyunboyev
}}


{{8TeamBracket
|RD1        = Chorak final (20–21-oktyabr)
|RD1-seed1  = 1
|RD1-team1  = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|RD1-score1 =
|RD1-seed2  = 2
|RD1-team2  = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|RD1-score2 = 
|RD1-seed3  = 3
|RD1-team3  = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|RD1-score3 =
|RD1-seed4  = 4
|RD1-team4  = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|RD1-score4 =
|RD1-seed5  = 5
|RD1-team5  = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|RD1-score5 = 
|RD1-seed6  = 6
|RD1-team6  = [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|RD1-score6 = 
|RD1-seed7  = 7
|RD1-team7  = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|RD1-score7 = 
|RD1-seed8  = 8
|RD1-team8  = [[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|RD1-score8 = 
|RD2        = Yarim final 
|RD2-seed1  = 
|RD2-team1  = 
|RD2-score1 = 
|RD2-seed2  = 
|RD2-team2  = 
|RD2-score2 = 
|RD2-seed3  = 
|RD2-team3  = 
|RD2-score3 = 
|RD2-seed4  = 
|RD2-team4  = 
|RD2-score4 = 
|RD3        = Final 
|RD3-seed1  = 
|RD3-team1  = 
|RD3-score1 = 
|RD3-seed2  = 
|RD3-team2  = 
|RD3-score2 = 
}}

=== Chorak final ===

{{Football box
|round = 1/4 final
|date = {{start date|2026|10|20}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]
|score = —
|report = [ Hisobot]
|team2 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium =
|location =
|attendance =
|referee =
}}
----
{{Football box
|round = 1/4 final
|date = {{start date|2026|10|20}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]
|score = —
|report = [ Hisobot]
|team2 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium =
|location =
|attendance =
|referee =
}}
----
{{Football box
|round = 1/4 final
|date = {{start date|2026|10|20}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK]]
|score = —
|report = [ Hisobot]
|team2 = [[Guliston (futbol klubi)|Guliston]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium =
|location =
|attendance =
|referee =
}}
----
{{Football box
|round = 1/4 final
|date = {{start date|2026|10|21}}
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]
|score = —
|report = [ Hisobot]
|team2 = [[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]]
|goals1 =
|goals2 =
|stadium =
|location =
|attendance =
|referee =
}}

=== Yarim final ===

{{Football box
|round = 1/2 final
|date = &lt;!-- {{start date|2026|10|20}}--&gt;
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 =
|score = —
|report = [ Hisobot]
|team2 =
|goals1 =
|goals2 =
|stadium =
|location =
|attendance =
|referee =
}}
----
{{Football box
|round = 1/2 final
|date = &lt;!-- {{start date|2026|10|20}}--&gt;
|time = ([[UTC+05:00|UTC+5]])
|team1 =
|score = —
|report = [ Hisobot]
|team2 =
|goals1 =
|goals2 =
|stadium =
|location =
|attendance =
|referee =
}}

=== Final ===
{{main|Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi finali}}

== Toʻpurarlar ==
{{updated|2026-yil 25-sentyabr holatiga koʻra}}
{{Goalscorers
|goals= 243
|ongoing=yes
|matches= 45
|updated= 2026-yil 25-sentyabr

|4 goals=

* {{Flagicon|UZB}} [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Anvar Hojimirzayev]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Asilbek Umurzoqov]] ([[Guliston (futbol klubi)|Guliston]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Maxuel Cássio]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bobur Abduholiqov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Damir Nizanov]] ([[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]])

|3 goals=

* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Turdimurodov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]-2) — (Andijon-1)
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzodjon Neʼmatjonov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Ubaydullayev]] ([[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohnazar Norbekov]] ([[Guliston (futbol klubi)|Guliston]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Temurxoʻja Abduxoliqov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abbos Gʻulomov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Alex Fernandes (2002-yilda tugʻilgan futbolchi)|Alex Fernandes]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CRO}} [[Stipe Perica]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Ibrohimov]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Stephen Chinedu]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])

|2 goals=

* {{Flagicon|RUS}} [[Mark Krasnov]] ([[Aral (futbol klubi, Nukus)|Aral (Nukus)]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Muhammadodilxon Orifxonov}} ([[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ziyodullo Salomov}} ([[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizbek Turgʻunboyev]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shamsiddin Tursunmahammadov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Firdavs Abdurahmonov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rizo Ayvazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Komilov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Mubasher Valiyev}} ([[Havokand (futbol klubi)|Havokand]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alizod Toʻxtayev]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sharof Muhiddinov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Zafarmurod Abdurahmatov]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Asilbek Jumayev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Zoran Marušić]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Xurshid Gʻiyosov]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Joʻrabek Joʻrayev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]])
* {{Flagicon|IRN}} [[Siavash Hagh Nazari]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Asadbek Sobirjonov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Azizjon Baxtiyorov}} ([[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abdusalom Nuriddinov]] ([[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Kuvatbek Xudoyberdiyev}} ([[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodali Usmonov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|Liberiya}} [[Sylvanus Nimely]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Fejsal Mulić|Mulić]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ollobergan Karimov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sardorbek Hoshimov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abdulazizxon Abdurashidov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sarvar Abduhamidov]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Daniil Nugumanov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Azizjon Ahrorov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Mirqodirov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyor Tojiyev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Akmal Kozimov}} ([[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Diyorbek Asomiddinov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Umid Sultonov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]-1) — (Xorazm-1)

|1 goals=

* {{Flagicon|ITA}} [[Martin Boakye]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Odil Abdumajidov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Imeda Ashortia]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Usmonali Ismonaliyev]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bekzod Sulaymonov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hamidullo Karimov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadkarim Toirov]] ([[Andijon (futbol klubi)|Andijon]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Salohiddin Muhammadno‘monov}} ([[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Dostonbek Ro‘ziqulov}} ([[Ahmedov (futbol klubi)|Ahmedov]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Diyorbek Sagdullayev}} ([[Azur (futbol klubi)|Azur]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Beknazar Bobojonov}} ([[Azur (futbol klubi)|Azur]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Bakir Sayidov}} ([[Azur (futbol klubi)|Azur]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Lutfulloh Nuriddinov}} ([[Barkamol (futbol klubi)|Barkamol]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Saidjon Ashurov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhriddin Shamsiddinov]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Akobir Toʻrayev]] ([[BuxDU (futbol klubi)|BuxDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nosirjon Abdusalomov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahboz Umarov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Anvarov]] ([[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Yashnarbek Rahmonov]] ([[Doʻstlik (futbol klubi, Toshkent)|Doʻstlik (Toshkent)]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abdulahad Hoshimov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sanjar Qodirqulov]] ([[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Maharram Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Asadbek Zokirjonov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Bobur Farhodov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Norxon Sheripov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Bunyod Shodiyev}} ([[Guliston (futbol klubi)|Guliston]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ozod Rajabov]] ([[Guliston (futbol klubi)|Guliston]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Shohjaxon Yunusov}} ([[Guliston (futbol klubi)|Guliston]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Alisher Sobirjonov]] ([[Guliston (futbol klubi)|Guliston]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Ilhom Turobjonov}} ([[Havokand (futbol klubi)|Havokand]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Otabek Moʻminov}} ([[Havokand (futbol klubi)|Havokand]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Abubakrsiddiq Toshtemirov}} ([[Havokand (futbol klubi)|Havokand]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Salohiddin Musayev}} ([[Havokand (futbol klubi)|Havokand]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abubakrsiddiq Toshtemirov]] ([[Havokand (futbol klubi)|Havokand]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ixtiyor Ahmadjonov]] ([[Havokand (futbol klubi)|Havokand]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sanjar Rashidov]] ([[Jizzax FA (futbol klubi)|Jizzax FA]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Islom Sharipov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Davron Anvarov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Izzatullo Abdulhaqov]] ([[Kattaqoʻrgʻon (futbol klubi)|Kattaqoʻrgʻon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nodirbek Mukarov]] ([[Lochin (Qarshi futbol klubi)|Lochin]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhriddin Zoirov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Raimov]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Jasurbek Yaxshiboyev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shodiyor Shodiboyev]] ([[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Humoyun Murtozoyev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Suhrobjon Parmonqulov]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Asan Vaniyev]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Gʻanixonov]] ([[Mashʼal (futbol klubi)|Mashʼal]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Armin Bošnjak]] ([[Metallurg Bekobod|Metallurg]])
* {{Flagicon|NGA}} [[Yusuf Otubanjo]] ([[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Azizjon Tursunov}} ([[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Asilbek Roʻzimurodov}} ([[Navoiy FA (futbol klubi)|Navoiy FA]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohruxbek Abdurahmonov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Gʻiyosov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohmalik Komilov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dilshod Komilov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ruslanbek Jiyanov]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Vanja Ilić]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|CDR}} [[Katulondi Kati]] ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Habibullo Japaraliyev}} ([[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustambek Fomin]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Nurbek Sarsenbayev]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|BRA}} [[Vladimir Jovović]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Vladimir Jovović]] ([[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abror Karimov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Giorgi Papava]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Uros Kojic]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ali Abdurahmonov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Toirov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Hazrat Tursunqulov]] ([[OKMK (futbol klubi)|OKMK]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammaddiyor Maʼrifaliyev]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abdugʻafur Haydarov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ravshanbek Abdumannonov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadali Zohidov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Daler Tuxsanov]] ([[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Behruzbek Omonov}} ([[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]])
* {{Flagicon|UZB}} {{Abbr|Farzullo Gʻulomov}} ([[Oqtepa (futbol klubi)|Oqtepa]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Flamarion]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|IRQ}} [[Zaid Tahseen]] ([[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Javohir Siddiqov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|GEO}} [[Andro Giorgadze]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shohrux Gadoyev]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadanas Hasanov]] ([[Qoʻqon 1912]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Akmal Muzaffarov]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Shahzod Rahmatullayev]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UKR}} [[Oleksiy Shchebetun]] ([[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Dilshod Mahmudov|Dilshod Mahmudov (futbolchi)}} ([[Aral akademiya (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Aybek Sdikov]] ([[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]])
* {{Flagicon|SRB}} [[Filip Ivanović]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Asadulla Qutiboyev]] ([[Jayxun (futbol klubi)|QMU Jayxun]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibrohim Akbarov]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sirojiddin Jumadullayev]] ([[Respublika FA (futbol klubi)|Respublika FA]])
* {{Flagicon|MNE}} [[Aleksandar Boljević]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Inomjon Abdumajidov]] ([[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sunnatulla Abdullajonov]] ([[Surxon (futbol klubi)|Surxon]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sardor Qoʻzimurodov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Dilshod Xushbaqov]] ([[TerDU (futbol klubi)|TerDU]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Rihsiboy Abduhakimov}} ([[Toshkent FA (futbol klubi)|Toshkent FA]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Husan Namozov}} ([[Toshkent VFA (futbol klubi)|Toshkent VFA]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Rustam Abduhamidov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|SEN}} [[Boubacar Traoré (1997-yilda tugʻilgan futbolchi)|Boubacar Traoré]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Sultonboy Ismoilov]] ([[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muzaffar Moʻminov]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Asatilla Gʻayratillayev]] ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Diyorbek Odiljonov}} ([[Yaypan (futbol klubi)|Yaypan]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Muhammadyusuf Fayzullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Abdurahmon Abdullayev]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Suhrob Sadirjonov]] ([[Gʻazalkent (futbol klubi)|Gʻazalkent]])
* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Zohir Sobirov}} ([[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Murodjon Shamsiddinov]] ([[Sherdor (futbol klubi)|Sherdor]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Mirjalol Jumayev]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]])
* {{Flagicon|CIV}} [[Muhamed Olawale]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]])
* {{Flagicon|UZB}} [[Daniel Nasriddinov]] ([[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]])

|1 own goal=

* {{Flagicon|UZB}} {{abbr|Adilbek Otebayev}} ([[Qoraqalpogʻiston FA (futbol klubi)|Qoraqalpogʻiston FA]]) Navbahor jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Ibodjon Abelfazov]] ([[FarDU (futbol klubi)|FarDU]]) Xorazm jamoasi foydasiga
* {{Flagicon|UZB}} [[Shoxrux Eshboʻtayev]] (Shoʻrtan klubi futbolchisi Nasaf klubi foydasiga)
* {{Flagicon|UZB}} [[Ulugʻbek Xudoyberdiyev]] (Shoʻrtan klubi futbolchisi Nasaf klubi foydasiga)

}}

== Yana qarang ==

* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Superligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Pro ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]
* [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Oʻzbekiston Ikkinchi ligasi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://pfl.uz/uzb/tournaments/tournament/2/30 Oʻzbekiston Kubogi pfl.uz rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221120022834/https://pfl.uz/uzb/tournaments/tournament/2/30 |date=2022-11-20 }}
* [https://t.me/uzpfl OʻzPFL] Rasmiy telegram kanali
* [https://globalsportsarchive.com/en/soccer/competition/coca-cola-ozbekiston-kubogi-2026/79593 2026-yilgi Oʻzbekiston Kubogi / GSA]

{{Oʻzbekiston kubogi mavsumlari}}
[[Turkum:2026-yilda Osiyodagi milliy kuboklar]]
[[Turkum:2026-yilda Oʻzbekiston futboli]]
[[Turkum:Oʻzbekiston kubogi mavsumlari]]</text>
      <sha1>t3hydjrfracfwz7vro8fmjdo8vy2ay6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Yashil moliya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1364434</id>
    <revision>
      <id>6313933</id>
      <parentid>5989549</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:46:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <comment>/* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */</comment>
      <origin>6313933</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3977" sha1="1acpijw0ajchvxrnfu2nrrx8m94ermz" xml:space="preserve">'''Yashil moliya''' (inglizcha: ''Green finance'') — bu atrof-muhitni muhofaza qilish, iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashish va resurslardan samarali foydalanishga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirish tizimidir. Zamonaviy iqtisodiyotda yashil moliya bevosita ESG (Environmental, Social, and Governance) tamoyillari bilan bogʻliq boʻlib, investitsion jozibadorlikni oshirishning asosiy omillaridan biri hisoblanadi.

== ESG tamoyillari va monitoring ==
ESG tamoyillari korxonalarning nafaqat moliyaviy foydasi, balki ularning jamiyat va tabiatga ta'sirini ham baholash imkonini beradi. FinTech (moliyaviy texnologiyalar) rivojlanishi bilan yashil moliyada raqamli monitoring tizimlari joriy etilmoqda.

== Yashil moliya instrumentlari ==
Yashil moliya tizimi bir nechta asosiy instrumentlar orqali amalga oshiriladi:
* '''Yashil obligatsiyalar (Green Bonds):''' Tushumlari faqat ekologik loyihalarni moliyalashtirishga yo'naltiriladigan qarz instrumentlari.
* '''Yashil kreditlar:''' Energiya samaradorligini oshirish yoki qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish uchun imtiyozli shartlarda beriladigan bank kreditlari.
* '''Uglerod kreditlari:''' Atrof-muhitga chiqarilayotgan zararli gazlar miqdorini kamaytirish uchun kvotalar bilan savdo qilish tizimi.

== Yashil moliyaning iqtisodiy afzalliklari ==
Yashil moliya tizimiga o'tish davlat va xususiy sektor uchun quyidagi imkoniyatlarni yaratadi:
# '''Investitsion jozibadorlik:''' Xalqaro investorlar (masalan, YeTTB, [[Jahon banki]]) ESG reytingi yuqori bo'lgan loyihalarga ko'proq mablag' ajratadi.
# '''Operatsion xarajatlarni kamaytirish:''' Energiya tejovchi texnologiyalar uzoq muddatda korxona xarajatlarini sezilarli darajada qisqartiradi.
# '''Ekologik risklarni boshqarish:''' Iqlim o'zgarishi bilan bog'liq moliyaviy yo'qotishlarning oldini oladi.
=== FinTech instrumentlarining oʻrni ===
Raqamli texnologiyalar, xususan Blokcheyn va Sun'iy intellekt &quot;greenwashing&quot; (soxta ekologik hisobotlar) muammosiga yechim beradi:
* '''Blokcheyn:''' Ma'lumotlarning shaffofligi va o'zgarmasligini ta'minlaydi.
* '''Sun'iy intellekt:''' ESG ko'rsatkichlarini real vaqt rejimida tahlil qilish imkonini beradi.

== Yashil obligatsiyalar ==
Yashil obligatsiyalar (Green bonds) — bu tushumlari faqat atrof-muhitga ijobiy ta'sir ko'rsatadigan loyihalarni moliyalashtirish uchun ishlatiladigan qarz instrumentidir. Ularning an'anaviy obligatsiyalardan farqi, mablag'larning qat'iy maqsadli ishlatilishi va ekologik hisobdorlikning mavjudligidir.

Hozirgi kunda qayta tiklanuvchi energiya manbalari, energiya samaradorligini oshirish va barqaror qishloq xo'jaligi loyihalari yashil obligatsiyalar hisobidan moliyalashtirilmoqda.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ESG monitoringi tizimidagi farqlar
|-
! Ko'rsatkich !! An'anaviy usul !! Raqamli monitoring
|-
| Ma'lumotlar ishonchliligi  
|Past (qo'lda kiritiladi)
|Yuqori (avtomatlashgan)
|-
| Hisobot berish tezligi  
| Choraklik yoki yillik
|Real vaqt rejimida
|-
| Xarajatlar 
|Yuqori (auditorlar talab etiladi)
| Past (algoritmlar ishlaydi)
|}

== Global bozor holati ==
Global yashil moliya bozori so'nggi yillarda jadal o'sib bormoqda. 2023-yil yakunlariga ko'ra, dunyo bo'ylab chiqarilgan yashil obligatsiyalar hajmi 500 milliard AQSH dollaridan oshdi. [[Yevropa Ittifoqi]] va Xitoy bu sohada yetakchilik qilmoqda.


== Oʻzbekistonda yashil moliya istiqbollari ==
O'zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiyalash jarayonida yashil obligatsiyalar va qayta tiklanuvchi energiya loyihalarini moliyalashtirish strategik ahamiyatga ega. Bu investorlar ishonchini oshirish va kapital oqimini barqaror loyihalarga yo'naltirish imkonini beradi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* Friede, G., Busch, T., &amp; Bassen, A. (2015). ESG and financial performance: Journal of Sustainable Finance &amp; Investment.
* Arner, D. W., Barberis, J., &amp; Buckley, R. P. (2015). The Evolution of FinTech.
* Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki hisobotlari.

[[Turkum:Iqtisodiyot]]
[[Turkum:Moliya]]</text>
      <sha1>1acpijw0ajchvxrnfu2nrrx8m94ermz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313934</id>
      <parentid>6313933</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:46:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313934</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3993" sha1="0kqiczrrxnffmbl1vs0oqyadwfe46ap" xml:space="preserve">'''Yashil moliya''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Green finance'') — bu atrof-muhitni muhofaza qilish, iqlim oʻzgarishiga qarshi kurashish va resurslardan samarali foydalanishga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirish tizimidir. Zamonaviy iqtisodiyotda yashil moliya bevosita ESG (Environmental, Social, and Governance) tamoyillari bilan bogʻliq boʻlib, investitsion jozibadorlikni oshirishning asosiy omillaridan biri hisoblanadi.

== ESG tamoyillari va monitoring ==
ESG tamoyillari korxonalarning nafaqat moliyaviy foydasi, balki ularning jamiyat va tabiatga ta'sirini ham baholash imkonini beradi. FinTech (moliyaviy texnologiyalar) rivojlanishi bilan yashil moliyada raqamli monitoring tizimlari joriy etilmoqda.

== Yashil moliya instrumentlari ==
Yashil moliya tizimi bir nechta asosiy instrumentlar orqali amalga oshiriladi:
* '''Yashil obligatsiyalar (Green Bonds):''' Tushumlari faqat ekologik loyihalarni moliyalashtirishga yo'naltiriladigan qarz instrumentlari.
* '''Yashil kreditlar:''' Energiya samaradorligini oshirish yoki qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish uchun imtiyozli shartlarda beriladigan bank kreditlari.
* '''Uglerod kreditlari:''' Atrof-muhitga chiqarilayotgan zararli gazlar miqdorini kamaytirish uchun kvotalar bilan savdo qilish tizimi.

== Yashil moliyaning iqtisodiy afzalliklari ==
Yashil moliya tizimiga o'tish davlat va xususiy sektor uchun quyidagi imkoniyatlarni yaratadi:
# '''Investitsion jozibadorlik:''' Xalqaro investorlar (masalan, YeTTB, [[Jahon banki]]) ESG reytingi yuqori bo'lgan loyihalarga ko'proq mablag' ajratadi.
# '''Operatsion xarajatlarni kamaytirish:''' Energiya tejovchi texnologiyalar uzoq muddatda korxona xarajatlarini sezilarli darajada qisqartiradi.
# '''Ekologik risklarni boshqarish:''' Iqlim o'zgarishi bilan bog'liq moliyaviy yo'qotishlarning oldini oladi.
=== FinTech instrumentlarining oʻrni ===
Raqamli texnologiyalar, xususan Blokcheyn va Sun'iy intellekt &quot;greenwashing&quot; (soxta ekologik hisobotlar) muammosiga yechim beradi:
* '''Blokcheyn:''' Ma'lumotlarning shaffofligi va o'zgarmasligini ta'minlaydi.
* '''Sun'iy intellekt:''' ESG ko'rsatkichlarini real vaqt rejimida tahlil qilish imkonini beradi.

== Yashil obligatsiyalar ==
Yashil obligatsiyalar (Green bonds) — bu tushumlari faqat atrof-muhitga ijobiy ta'sir ko'rsatadigan loyihalarni moliyalashtirish uchun ishlatiladigan qarz instrumentidir. Ularning an'anaviy obligatsiyalardan farqi, mablag'larning qat'iy maqsadli ishlatilishi va ekologik hisobdorlikning mavjudligidir.

Hozirgi kunda qayta tiklanuvchi energiya manbalari, energiya samaradorligini oshirish va barqaror qishloq xo'jaligi loyihalari yashil obligatsiyalar hisobidan moliyalashtirilmoqda.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ESG monitoringi tizimidagi farqlar
|-
! Ko'rsatkich !! An'anaviy usul !! Raqamli monitoring
|-
| Ma'lumotlar ishonchliligi  
|Past (qo'lda kiritiladi)
|Yuqori (avtomatlashgan)
|-
| Hisobot berish tezligi  
| Choraklik yoki yillik
|Real vaqt rejimida
|-
| Xarajatlar 
|Yuqori (auditorlar talab etiladi)
| Past (algoritmlar ishlaydi)
|}

== Global bozor holati ==
Global yashil moliya bozori so'nggi yillarda jadal o'sib bormoqda. 2023-yil yakunlariga ko'ra, dunyo bo'ylab chiqarilgan yashil obligatsiyalar hajmi 500 milliard AQSH dollaridan oshdi. [[Yevropa Ittifoqi]] va Xitoy bu sohada yetakchilik qilmoqda.


== Oʻzbekistonda yashil moliya istiqbollari ==
O'zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiyalash jarayonida yashil obligatsiyalar va qayta tiklanuvchi energiya loyihalarini moliyalashtirish strategik ahamiyatga ega. Bu investorlar ishonchini oshirish va kapital oqimini barqaror loyihalarga yo'naltirish imkonini beradi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* Friede, G., Busch, T., &amp; Bassen, A. (2015). ESG and financial performance: Journal of Sustainable Finance &amp; Investment.
* Arner, D. W., Barberis, J., &amp; Buckley, R. P. (2015). The Evolution of FinTech.
* Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki hisobotlari.

[[Turkum:Iqtisodiyot]]
[[Turkum:Moliya]]</text>
      <sha1>0kqiczrrxnffmbl1vs0oqyadwfe46ap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313935</id>
      <parentid>6313934</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:46:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313935</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4010" sha1="t33bhiqchaypyzalh4p6g1sv31fm47b" xml:space="preserve">'''Yashil moliya''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Green finance'') — bu [[atrof-muhitni muhofaza qilish]], [[iqlim oʻzgarishi]]&lt;nowiki/&gt;ga qarshi kurashish va resurslardan samarali foydalanishga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirish tizimidir. Zamonaviy iqtisodiyotda yashil moliya bevosita ESG (Environmental, Social, and Governance) tamoyillari bilan bogʻliq boʻlib, investitsion jozibadorlikni oshirishning asosiy omillaridan biri hisoblanadi.

== ESG tamoyillari va monitoring ==
ESG tamoyillari korxonalarning nafaqat moliyaviy foydasi, balki ularning jamiyat va tabiatga ta'sirini ham baholash imkonini beradi. FinTech (moliyaviy texnologiyalar) rivojlanishi bilan yashil moliyada raqamli monitoring tizimlari joriy etilmoqda.

== Yashil moliya instrumentlari ==
Yashil moliya tizimi bir nechta asosiy instrumentlar orqali amalga oshiriladi:
* '''Yashil obligatsiyalar (Green Bonds):''' Tushumlari faqat ekologik loyihalarni moliyalashtirishga yo'naltiriladigan qarz instrumentlari.
* '''Yashil kreditlar:''' Energiya samaradorligini oshirish yoki qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish uchun imtiyozli shartlarda beriladigan bank kreditlari.
* '''Uglerod kreditlari:''' Atrof-muhitga chiqarilayotgan zararli gazlar miqdorini kamaytirish uchun kvotalar bilan savdo qilish tizimi.

== Yashil moliyaning iqtisodiy afzalliklari ==
Yashil moliya tizimiga o'tish davlat va xususiy sektor uchun quyidagi imkoniyatlarni yaratadi:
# '''Investitsion jozibadorlik:''' Xalqaro investorlar (masalan, YeTTB, [[Jahon banki]]) ESG reytingi yuqori bo'lgan loyihalarga ko'proq mablag' ajratadi.
# '''Operatsion xarajatlarni kamaytirish:''' Energiya tejovchi texnologiyalar uzoq muddatda korxona xarajatlarini sezilarli darajada qisqartiradi.
# '''Ekologik risklarni boshqarish:''' Iqlim o'zgarishi bilan bog'liq moliyaviy yo'qotishlarning oldini oladi.
=== FinTech instrumentlarining oʻrni ===
Raqamli texnologiyalar, xususan Blokcheyn va Sun'iy intellekt &quot;greenwashing&quot; (soxta ekologik hisobotlar) muammosiga yechim beradi:
* '''Blokcheyn:''' Ma'lumotlarning shaffofligi va o'zgarmasligini ta'minlaydi.
* '''Sun'iy intellekt:''' ESG ko'rsatkichlarini real vaqt rejimida tahlil qilish imkonini beradi.

== Yashil obligatsiyalar ==
Yashil obligatsiyalar (Green bonds) — bu tushumlari faqat atrof-muhitga ijobiy ta'sir ko'rsatadigan loyihalarni moliyalashtirish uchun ishlatiladigan qarz instrumentidir. Ularning an'anaviy obligatsiyalardan farqi, mablag'larning qat'iy maqsadli ishlatilishi va ekologik hisobdorlikning mavjudligidir.

Hozirgi kunda qayta tiklanuvchi energiya manbalari, energiya samaradorligini oshirish va barqaror qishloq xo'jaligi loyihalari yashil obligatsiyalar hisobidan moliyalashtirilmoqda.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ESG monitoringi tizimidagi farqlar
|-
! Ko'rsatkich !! An'anaviy usul !! Raqamli monitoring
|-
| Ma'lumotlar ishonchliligi  
|Past (qo'lda kiritiladi)
|Yuqori (avtomatlashgan)
|-
| Hisobot berish tezligi  
| Choraklik yoki yillik
|Real vaqt rejimida
|-
| Xarajatlar 
|Yuqori (auditorlar talab etiladi)
| Past (algoritmlar ishlaydi)
|}

== Global bozor holati ==
Global yashil moliya bozori so'nggi yillarda jadal o'sib bormoqda. 2023-yil yakunlariga ko'ra, dunyo bo'ylab chiqarilgan yashil obligatsiyalar hajmi 500 milliard AQSH dollaridan oshdi. [[Yevropa Ittifoqi]] va Xitoy bu sohada yetakchilik qilmoqda.


== Oʻzbekistonda yashil moliya istiqbollari ==
O'zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiyalash jarayonida yashil obligatsiyalar va qayta tiklanuvchi energiya loyihalarini moliyalashtirish strategik ahamiyatga ega. Bu investorlar ishonchini oshirish va kapital oqimini barqaror loyihalarga yo'naltirish imkonini beradi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* Friede, G., Busch, T., &amp; Bassen, A. (2015). ESG and financial performance: Journal of Sustainable Finance &amp; Investment.
* Arner, D. W., Barberis, J., &amp; Buckley, R. P. (2015). The Evolution of FinTech.
* Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki hisobotlari.

[[Turkum:Iqtisodiyot]]
[[Turkum:Moliya]]</text>
      <sha1>t33bhiqchaypyzalh4p6g1sv31fm47b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313936</id>
      <parentid>6313935</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T03:46:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sherzod11W</username>
        <id>273619</id>
      </contributor>
      <origin>6313936</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4001" sha1="iv653v8da9fm6p72po7tscwj6165bud" xml:space="preserve">'''Yashil moliya''' ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Green finance'') — bu [[atrof-muhitni muhofaza qilish]], [[iqlim oʻzgarishi]]ga qarshi kurashish va resurslardan samarali foydalanishga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirish tizimidir. Zamonaviy iqtisodiyotda yashil moliya bevosita ESG (Environmental, Social, and Governance) tamoyillari bilan bogʻliq boʻlib, investitsion jozibadorlikni oshirishning asosiy omillaridan biri hisoblanadi.

== ESG tamoyillari va monitoring ==
ESG tamoyillari korxonalarning nafaqat moliyaviy foydasi, balki ularning jamiyat va tabiatga ta'sirini ham baholash imkonini beradi. FinTech (moliyaviy texnologiyalar) rivojlanishi bilan yashil moliyada raqamli monitoring tizimlari joriy etilmoqda.

== Yashil moliya instrumentlari ==
Yashil moliya tizimi bir nechta asosiy instrumentlar orqali amalga oshiriladi:
* '''Yashil obligatsiyalar (Green Bonds):''' Tushumlari faqat ekologik loyihalarni moliyalashtirishga yo'naltiriladigan qarz instrumentlari.
* '''Yashil kreditlar:''' Energiya samaradorligini oshirish yoki qayta tiklanuvchi energiya manbalarini joriy etish uchun imtiyozli shartlarda beriladigan bank kreditlari.
* '''Uglerod kreditlari:''' Atrof-muhitga chiqarilayotgan zararli gazlar miqdorini kamaytirish uchun kvotalar bilan savdo qilish tizimi.

== Yashil moliyaning iqtisodiy afzalliklari ==
Yashil moliya tizimiga o'tish davlat va xususiy sektor uchun quyidagi imkoniyatlarni yaratadi:
# '''Investitsion jozibadorlik:''' Xalqaro investorlar (masalan, YeTTB, [[Jahon banki]]) ESG reytingi yuqori bo'lgan loyihalarga ko'proq mablag' ajratadi.
# '''Operatsion xarajatlarni kamaytirish:''' Energiya tejovchi texnologiyalar uzoq muddatda korxona xarajatlarini sezilarli darajada qisqartiradi.
# '''Ekologik risklarni boshqarish:''' Iqlim o'zgarishi bilan bog'liq moliyaviy yo'qotishlarning oldini oladi.
=== FinTech instrumentlarining oʻrni ===
Raqamli texnologiyalar, xususan Blokcheyn va Sun'iy intellekt &quot;greenwashing&quot; (soxta ekologik hisobotlar) muammosiga yechim beradi:
* '''Blokcheyn:''' Ma'lumotlarning shaffofligi va o'zgarmasligini ta'minlaydi.
* '''Sun'iy intellekt:''' ESG ko'rsatkichlarini real vaqt rejimida tahlil qilish imkonini beradi.

== Yashil obligatsiyalar ==
Yashil obligatsiyalar (Green bonds) — bu tushumlari faqat atrof-muhitga ijobiy ta'sir ko'rsatadigan loyihalarni moliyalashtirish uchun ishlatiladigan qarz instrumentidir. Ularning an'anaviy obligatsiyalardan farqi, mablag'larning qat'iy maqsadli ishlatilishi va ekologik hisobdorlikning mavjudligidir.

Hozirgi kunda qayta tiklanuvchi energiya manbalari, energiya samaradorligini oshirish va barqaror qishloq xo'jaligi loyihalari yashil obligatsiyalar hisobidan moliyalashtirilmoqda.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ ESG monitoringi tizimidagi farqlar
|-
! Ko'rsatkich !! An'anaviy usul !! Raqamli monitoring
|-
| Ma'lumotlar ishonchliligi  
|Past (qo'lda kiritiladi)
|Yuqori (avtomatlashgan)
|-
| Hisobot berish tezligi  
| Choraklik yoki yillik
|Real vaqt rejimida
|-
| Xarajatlar 
|Yuqori (auditorlar talab etiladi)
| Past (algoritmlar ishlaydi)
|}

== Global bozor holati ==
Global yashil moliya bozori so'nggi yillarda jadal o'sib bormoqda. 2023-yil yakunlariga ko'ra, dunyo bo'ylab chiqarilgan yashil obligatsiyalar hajmi 500 milliard AQSH dollaridan oshdi. [[Yevropa Ittifoqi]] va Xitoy bu sohada yetakchilik qilmoqda.


== Oʻzbekistonda yashil moliya istiqbollari ==
O'zbekiston iqtisodiyotini modernizatsiyalash jarayonida yashil obligatsiyalar va qayta tiklanuvchi energiya loyihalarini moliyalashtirish strategik ahamiyatga ega. Bu investorlar ishonchini oshirish va kapital oqimini barqaror loyihalarga yo'naltirish imkonini beradi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

* Friede, G., Busch, T., &amp; Bassen, A. (2015). ESG and financial performance: Journal of Sustainable Finance &amp; Investment.
* Arner, D. W., Barberis, J., &amp; Buckley, R. P. (2015). The Evolution of FinTech.
* Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki hisobotlari.

[[Turkum:Iqtisodiyot]]
[[Turkum:Moliya]]</text>
      <sha1>iv653v8da9fm6p72po7tscwj6165bud</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Motivatsiya</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1384017</id>
    <revision>
      <id>6314024</id>
      <parentid>6022815</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:46:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayfullayevasarvigul</username>
        <id>318772</id>
      </contributor>
      <comment>/* motivatiya haqida koproq malumot */ yangi mavzu</comment>
      <origin>6314024</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="230" sha1="kw608jj3kdtr34rls1t2v185nka8c6z" xml:space="preserve">{{Munozara}}

== motivatiya haqida koproq malumot ==
motivatsiya tushunchasi [[Foydalanuvchi:Sayfullayevasarvigul|Sayfullayevasarvigul]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Sayfullayevasarvigul|munozara]]) 06:46, 2026-yil 21-oktyabr (UTC)</text>
      <sha1>kw608jj3kdtr34rls1t2v185nka8c6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1386078</id>
    <revision>
      <id>6313828</id>
      <parentid>6024905</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T14:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Javoxir Yorqulov [[Munozara:O'zbekiston mustaqilligining 30-yilligi yo'li]] sahifasini [[Munozara:Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>6024905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1414031</id>
    <revision>
      <id>6313976</id>
      <parentid>6184286</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:21:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>71490</id>
      </contributor>
      <origin>6313976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10671" sha1="81nlzsxifbh39qsmu643ljz6nr1x1oc" xml:space="preserve">
{{Tashkilot bilgiqutisi
| nomi              = Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
| tasvir            =
| tasvir_tagyozuvi  =
| qisqartma         =
| turi              = sanoat uyushmasi
| sanoat            = [[Qora metallurgiya]]
| maqomi            = faol
| maqsadi           = metallurgiya korxonalari oʻrtasidagi sanoat kooperatsiyasi
| joylashuvi        = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]
| hududiy_hizmati   = [[Oʻzbekiston]]
| aʼzolari          = 10 ta korxona&lt;ref name=&quot;UMASmembers&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/chleny-associacii
 |title=Члены ассоциации
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;
| vebsayti          = {{URL|https://umas.uz/}}
}}


'''Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi''' — Oʻzbekistondagi [[qora metallurgiya]] korxonalarini birlashtiruvchi sanoat uyushmasi. Uning faoliyati metall ishlab chiqarish, xomashyo taʼminoti va korxonalar oʻrtasidagi sanoat kooperatsiyasi masalalarini qamrab oladi.&lt;ref name=&quot;UMAS&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/o-nas
 |title=О нас
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

Uyushma Oʻzbekiston xalqaro kon-metallurgiya forumi — UIMF va MiningMetals Uzbekistan xalqaro koʻrgazmasining rasmiy koʻmakchilari qatoriga kiradi. 2026-yil oktabr oyida [[:en:World_Steel_Association|World Steel Association]] (worldsteel) tashkilotiga rasmiy aʼzo sifatida qabul qilingan.&lt;ref name=&quot;UIMFsupport&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://uimf.uz/en/OfficialSupport
 |title=Official Support
 |website=Uzbekistan International Mining and Metals Forum
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Worldsteel&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://worldsteel.org/media/press-releases/2026/worldsteel-welcomes-new-members-october-2026/
 |title=worldsteel elects new officers and welcomes new members
 |website=World Steel Association
 |date=2026-10-13
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;
== Faoliyati ==
Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi qora metallurgiya korxonalari oʻrtasidagi hamkorlik, xomashyo taʼminoti va metall mahsulotlarini ishlab chiqarish bilan bogʻliq masalalar ustida ishlaydi.&lt;ref name=&quot;UMAS&quot;/&gt;

2025-yil iyun oyida Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligida yigirmaga yaqin metallurgiya korxonasi hamda davlat idoralari vakillari ishtirokida davra suhbati oʻtkazildi. Unda metallni qayta ishlash, xomashyo taʼminoti va korxonalar oʻrtasidagi hamkorlik muhokama qilindi.&lt;ref name=&quot;UzDaily&quot;/&gt; Shu yilning oktabr oyida uyushma vakillari Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi bilan ishlab chiqarish quvvatlari va xomashyo yetkazib berish masalalari boʻyicha uchrashdi.&lt;ref name=&quot;MinGeo&quot;/&gt;

2026-yil yanvar oyida Toshkentda uyushma aʼzolarining umumiy yigʻilishi boʻlib oʻtdi. Unda mahalliy korxonalar, davlat tashkilotlari, ilmiy doiralar, shuningdek Xitoy va Eron vakillari qatnashdi. Yigʻilishda jahon poʻlat bozori va Markaziy Osiyo metallurgiya sanoatidagi vaziyat koʻrib chiqildi.&lt;ref name=&quot;AnnualMeeting&quot;/&gt; 2026-yil oktabr oyida uyushma Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligi bilan hamkorlik memorandumini imzoladi. Tomonlar metall mahsulotlari importi, mahalliy ishlab chiqarish va 2027–2030-yillarga moʻljallangan respublika metallar balansini shakllantirish masalalarini muhokama qildi.&lt;ref name=&quot;Agency&quot; /&gt;
== Aʼzolari ==
Uyushmaga poʻlat prokati, metall quvurlar, armatura, ruxlangan poʻlat va ferroqotishmalar ishlab chiqaruvchi korxonalar aʼzo.

Uyushma aʼzolari orasida quyidagi korxonalar bor:&lt;ref name=&quot;UMASmembers&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/chleny-associacii
 |title=Члены ассоциации
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

* Toshkent metallurgiya zavodi;
* Toshkent quvur zavodi;
* Tai Chang Special Steel;
* Sifatli Sof Metall;
* Zhongmin Metal Products;
* Bao Xin Metall;
* Samarqand metallurgiya zavodi;
* Pipe Metall;
* BAYI Steel International;
* Asia FerroAlloys.

== Xalqaro hamkorlik ==
Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi xorijiy sanoat tashkilotlari bilan kelishuvlar imzolagan va xalqaro metallurgiya tadbirlarida qatnashgan.

=== World Steel Association ===
2026-yil 13-oktabrda Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi [[:en:World_Steel_Association|World Steel Association]] (worldsteel) tashkilotiga rasmiy aʼzo sifatida qabul qilindi.&lt;ref name=&quot;Worldsteel&quot;/&gt;

World Steel Association poʻlat ishlab chiqaruvchilar, milliy va mintaqaviy sanoat uyushmalari hamda tadqiqot institutlarini birlashtiradi. Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasining aʼzolikka qabul qilingani SteelOrbis sanoat nashrida ham yoritilgan.&lt;ref name=&quot;SteelOrbis&quot;&gt;{{cite news
 |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/latest-news/worldsteel-elects-hadeeds-almubarak-as-chairman-welcomes-five-new-members-1483340.htm
 |title=Worldsteel elects Hadeed's Almubarak as chairman, welcomes five new members
 |website=SteelOrbis
 |date=2026-10-13
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== Eron ===
2025-yil avgust oyida Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi va Eron Poʻlat ishlab chiqaruvchilar assotsiatsiyasi oʻrtasida hamkorlik memorandumi imzolandi. Muzokaralarda poʻlat mahsulotlari savdosi, ishlab chiqarish texnologiyalari va injiniring xizmatlari muhokama qilindi.&lt;ref name=&quot;Iran&quot;&gt;{{cite news
 |url=https://oz.sputniknews.uz/20250828/ozbekiston-eron-temir-ishlab-sanoat-hamkorlik-51568079.html
 |title=Oʻzbekiston Erondan yil oxirigacha 300 ming tonna poʻlat sotib oladi
 |website=Sputnik Oʻzbekiston
 |date=2025-08-28
 |language=uz
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== Rossiya ===
2025-yil 30-sentabrda Moskvada Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi va Rossiyaning RUSLOM.COM metall chiqindilarini qayta ishlovchilar uyushmasi oʻrtasida oʻzaro anglashuv memorandumi imzolandi. Kelishuv metall chiqindilari savdosi, tajriba almashinuvi, qoʻshma tadbirlar va delegatsiyalar tashriflarini tashkil etish masalalarini qamrab oldi.&lt;ref name=&quot;Ruslom&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://ruslom.com/30-sentyabrya-v-moskve-sostoyalos-podpisanie-memoranduma-o-vzaimoponimanii-mezhdu-assotsiatsiey-nsro-ruslom-kom-i-assotsiatsiey-metallurgii-uzbekistana/
 |title=30 сентября в Москве состоялось подписание меморандума о взаимопонимании между Ассоциацией НСРО РУСЛОМ.КОМ и Ассоциацией Металлургии Узбекистана
 |website=RUSLOM.COM
 |date=2025-09-30
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== Qozogʻiston ===
2026-yil sentabr oyida Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi Qozogʻistonning konchilik va metallurgiya korxonalari uyushmasi bilan hamkorlik kelishuvini imzoladi. Uchrashuvda metallurgiya xomashyosi, metall chiqindilarini yetkazib berish va korxonalar oʻrtasidagi ishlab chiqarish aloqalari muhokama qilindi.&lt;ref name=&quot;Kazakhstan&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/novosti/post/associaciya-metallurgii-uzbekistana-podpisala-istoricheskoe-soglashenie-o-sotrudnichestve-s-associaciej-gornodobyvayushchih-i-metallurgicheskih-predpriyatij-kazahstana
 |title=Ассоциация Металлургии Узбекистана подписала соглашение о сотрудничестве с Ассоциацией горнодобывающих и металлургических предприятий Казахстана
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |date=2026-09-11
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== Pokiston ===
2026-yil oktabr oyida uyushma va Pakistan Association of Large Steel Producers oʻrtasida hamkorlik memorandumi imzolandi. Tomonlar yangi metall mahsulotlarini ishlab chiqarish, import oʻrnini bosuvchi mahsulotlar va sanoat loyihalarini muhokama qildi.&lt;ref name=&quot;Pakistan&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/novosti/post/uzbekistan-i-pakistan-vyvodyat-sotrudnichestvo-v-sfere-chernoj-metallurgii-na-novyj-uroven
 |title=Узбекистан и Пакистан выводят сотрудничество в сфере чёрной металлургии на новый уровень
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |date=2026-10-07
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== UIMF ===
Oʻzbekiston xalqaro kon-metallurgiya forumi — UIMF togʻ-kon sanoati, mineral resurslar va metallurgiya masalalariga bagʻishlangan xalqaro tadbirdir.

2025-yilgi forum Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi hamda Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi koʻmagida oʻtkazildi. Unda kon-metallurgiya korxonalari, davlat idoralari va xorijiy mutaxassislar ishtirok etdi.&lt;ref name=&quot;UIMF2025&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://uimf.uz/en/press-releases/uimf-2025---mining-industry-of-the-future-resources-and-strategies
 |title=UIMF 2025 — Mining Industry of the Future: Resources and Strategies
 |website=UIMF
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

Uyushma 2026-yil 27–28-oktabr kunlariga rejalashtirilgan forumning ham rasmiy koʻmakchilari roʻyxatiga kiritilgan.&lt;ref name=&quot;UIMFsupport&quot;/&gt;

=== MiningMetals Uzbekistan ===
MiningMetals Uzbekistan — togʻ-kon sanoati, metallurgiya va metallsozlikka bagʻishlangan xalqaro koʻrgazma. Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi uning rasmiy koʻmakchilaridan biridir.&lt;ref name=&quot;MiningSupport&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://mining.uz/en/official-support
 |title=Official Support
 |website=MiningMetals Uzbekistan
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;
2025-yil 28–30-oktabr kunlari Toshkentda oʻtkazilgan MiningMetals Uzbekistan koʻrgazmasida [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati]], [[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]], [[Oʻzbekiston metallurgiya kombinati]], [[Navoiyuran]] va [[Namangan metallurgiya zavodi]] ishtirok etdi. Koʻrgazma Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasining tomonidan oʻtkazilgan&lt;ref name=&quot;Mining2025&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://mining.uz/uz/press-releases/miningmetals-uzbekistan-2025-korgazmasi-ozbekistondagi-xalqaro-kon-metallurgiya-texnologiyalari-va-innovatsiyalari-markazi-maqomini-tasdiqladi
 |title=MiningMetals Uzbekistan 2025 koʻrgazmasi yakunlari
 |website=MiningMetals Uzbekistan
 |language=uz
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;
== Qarang ==
* [[Metallurgiya]]
* [[Qora metallurgiya]]
* [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati]]
* [[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
* [[Oʻzbekiston metallurgiya kombinati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Tashqi havolalar ==
* [https://umas.uz/ Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasining rasmiy sayti]
* [https://worldsteel.org/media/press-releases/2026/worldsteel-welcomes-new-members-october-2026/ World Steel Association — yangi aʼzolar haqidagi eʼlon]

[[Turkum:Oʻzbekiston tashkilotlari]]
[[Turkum:Metallurgiya]]</text>
      <sha1>81nlzsxifbh39qsmu643ljz6nr1x1oc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313977</id>
      <parentid>6313976</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T04:25:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Uzsport</username>
        <id>71490</id>
      </contributor>
      <origin>6313977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11678" sha1="iyjeg0vr8u6q7y08oavpxh8wi6wuuca" xml:space="preserve">
{{Tashkilot bilgiqutisi
| nomi              = Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
| tasvir            =
| tasvir_tagyozuvi  =
| qisqartma         =
| turi              = sanoat uyushmasi
| sanoat            = [[Qora metallurgiya]]
| maqomi            = faol
| maqsadi           = metallurgiya korxonalari oʻrtasidagi sanoat kooperatsiyasi
| joylashuvi        = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]
| hududiy_hizmati   = [[Oʻzbekiston]]
| aʼzolari          = 10 ta korxona&lt;ref name=&quot;UMASmembers&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/chleny-associacii
 |title=Члены ассоциации
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;
| vebsayti          = {{URL|https://umas.uz/}}
}}

'''Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi''' — Oʻzbekistondagi [[qora metallurgiya]] korxonalarini birlashtiruvchi sanoat uyushmasi. Uning faoliyati metall ishlab chiqarish, xomashyo taʼminoti va korxonalar oʻrtasidagi sanoat kooperatsiyasi bilan bogʻliq.&lt;ref name=&quot;UMAS&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/o-nas
 |title=О нас
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

Uyushma Oʻzbekiston xalqaro kon-metallurgiya forumi — UIMF va MiningMetals Uzbekistan xalqaro koʻrgazmasining rasmiy koʻmakchilaridan biri hisoblanadi. 2026-yil oktabr oyida uyushma [[:en:World_Steel_Association|World Steel Association]] (worldsteel) tashkilotiga affillangan aʼzo sifatida qabul qilingan.&lt;ref name=&quot;UIMFsupport&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://uimf.uz/en/OfficialSupport
 |title=Official Support
 |website=Uzbekistan International Mining and Metals Forum
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Worldsteel&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://worldsteel.org/media/press-releases/2026/worldsteel-welcomes-new-members-october-2026/
 |title=worldsteel elects new officers and welcomes new members
 |website=World Steel Association
 |date=2026-10-13
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

== Faoliyati ==
Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi qora metallurgiya korxonalari oʻrtasidagi hamkorlik, xomashyo taʼminoti va metall mahsulotlarini ishlab chiqarish bilan bogʻliq masalalar ustida ishlaydi.&lt;ref name=&quot;UMAS&quot;/&gt;

2025-yil iyun oyida Investitsiyalar, sanoat va savdo vazirligida yigirmaga yaqin metallurgiya korxonasi hamda davlat idoralari vakillari ishtirokida davra suhbati oʻtkazildi. Unda metallni qayta ishlash, xomashyo taʼminoti va korxonalar oʻrtasidagi hamkorlik masalalari muhokama qilindi.&lt;ref name=&quot;UzDaily&quot;&gt;{{cite news
 |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-metallurgy-association/
 |title=Uzbekistan Establishes Metallurgy Association
 |website=UzDaily
 |date=2025-06-27
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

2025-yil oktabr oyida uyushma vakillari Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi bilan uchrashdi. Unda ishlab chiqarish quvvatlari, xomashyo yetkazib berish va qora metallurgiya korxonalari faoliyatiga oid masalalar koʻrib chiqildi.&lt;ref name=&quot;MinGeo&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://gov.uz/ru/mingeo/news/view/97841
 |title=О встрече с председателем Ассоциации Металлургии Узбекистана
 |website=Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi
 |date=2025-10-30
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

2026-yil 10-yanvarda Toshkentda uyushma aʼzolarining umumiy yigʻilishi boʻlib oʻtdi. Unda metallurgiya korxonalari, davlat tashkilotlari, ilmiy doiralar hamda Xitoy va Eron vakillari qatnashdi. Yigʻilishda jahon poʻlat bozori va Markaziy Osiyodagi metallurgiya sanoatining holati muhokama qilindi.&lt;ref name=&quot;AnnualMeeting&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://gov.uz/oz/mingeo/news/view/118623
 |title=Qora metallurgiya sohasida rivojlanish istiqbollari muhokama qilindi
 |website=Oʻzbekiston Respublikasi Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi
 |date=2026-01-10
 |language=uz
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

2026-yil oktabr oyida uyushma Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligi bilan hamkorlik memorandumini imzoladi. Uchrashuvda metall mahsulotlari importi, mahalliy ishlab chiqarish hamda 2027–2030-yillar uchun respublika metallar balansini shakllantirish masalalari koʻrib chiqildi.&lt;ref name=&quot;Agency&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://gov.uz/ru/icppa/news/view/229978
 |title=Обсуждены новые проекты импортозамещения в металлургической промышленности
 |website=Oʻzbekiston Respublikasi Hukumat portali
 |publisher=Sanoat kooperatsiyasi va davlat xaridlari agentligi
 |date=2026-10-07
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

== Aʼzolari ==
Uyushmaga poʻlat prokati, metall quvurlar, armatura, ruxlangan poʻlat va ferroqotishmalar ishlab chiqaruvchi korxonalar aʼzo.&lt;ref name=&quot;UMASmembers&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/chleny-associacii
 |title=Члены ассоциации
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

Uyushma aʼzolari orasida quyidagi korxonalar bor:&lt;ref name=&quot;UMASmembers&quot;/&gt;

* Toshkent metallurgiya zavodi;
* Toshkent quvur zavodi;
* Tai Chang Special Steel;
* Sifatli Sof Metall;
* Zhongmin Metal Products;
* Bao Xin Metall;
* Samarqand metallurgiya zavodi;
* Pipe Metall;
* BAYI Steel International;
* Asia FerroAlloys.

== Xalqaro hamkorlik ==
Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi xorijiy sanoat tashkilotlari bilan hamkorlikka oid memorandumlar imzolagan va xalqaro tadbirlarda ishtirok etgan.

=== World Steel Association ===
2026-yil 13-oktabrda Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi [[:en:World_Steel_Association|World Steel Association]] (worldsteel) tashkilotiga affillangan aʼzo sifatida qabul qilindi.&lt;ref name=&quot;Worldsteel&quot;/&gt;

Bu aʼzolik SteelOrbis sanoat nashrida ham yoritilgan.&lt;ref name=&quot;SteelOrbis&quot;&gt;{{cite news
 |url=https://www.steelorbis.com/steel-news/latest-news/worldsteel-elects-hadeeds-almubarak-as-chairman-welcomes-five-new-members-1483340.htm
 |title=Worldsteel elects Hadeed's Almubarak as chairman, welcomes five new members
 |website=SteelOrbis
 |date=2026-10-13
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== Eron ===
2025-yil avgust oyida Eron Poʻlat ishlab chiqaruvchilar assotsiatsiyasi va Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi oʻrtasida hamkorlik memorandumi imzolandi. Muzokaralarda metall mahsulotlari savdosi, sanoat texnologiyalari va injiniring xizmatlari masalalari koʻrib chiqildi.&lt;ref name=&quot;Iran&quot;&gt;{{cite news
 |url=https://oz.sputniknews.uz/20250828/ozbekiston-eron-temir-ishlab-sanoat-hamkorlik-51568079.html
 |title=Oʻzbekiston Erondan yil oxirigacha 300 ming tonna poʻlat sotib oladi
 |website=Sputnik Oʻzbekiston
 |date=2025-08-28
 |language=uz
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== Rossiya ===
2025-yil 30-sentabrda Moskvada Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi va RUSLOM.COM metall chiqindilarini qayta ishlovchilar uyushmasi oʻrtasida oʻzaro anglashuv memorandumi imzolandi. Kelishuv metall chiqindilari savdosi, tajriba almashinuvi va qoʻshma tadbirlar oʻtkazish masalalarini qamrab olgan.&lt;ref name=&quot;Ruslom&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://ruslom.com/30-sentyabrya-v-moskve-sostoyalos-podpisanie-memoranduma-o-vzaimoponimanii-mezhdu-assotsiatsiey-nsro-ruslom-kom-i-assotsiatsiey-metallurgii-uzbekistana/
 |title=30 сентября в Москве состоялось подписание меморандума о взаимопонимании между Ассоциацией НСРО РУСЛОМ.КОМ и Ассоциацией Металлургии Узбекистана
 |website=RUSLOM.COM
 |date=2025-09-30
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== Qozogʻiston ===
2026-yil sentabr oyida Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi Qozogʻistonning konchilik va metallurgiya korxonalari uyushmasi bilan hamkorlik kelishuvini imzoladi. Uchrashuvda metallurgiya xomashyosi, metall chiqindilarini yetkazib berish va korxonalar oʻrtasidagi ishlab chiqarish aloqalari muhokama qilindi.&lt;ref name=&quot;Kazakhstan&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/novosti/post/associaciya-metallurgii-uzbekistana-podpisala-istoricheskoe-soglashenie-o-sotrudnichestve-s-associaciej-gornodobyvayushchih-i-metallurgicheskih-predpriyatij-kazahstana
 |title=Ассоциация Металлургии Узбекистана подписала соглашение о сотрудничестве с Ассоциацией горнодобывающих и металлургических предприятий Казахстана
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |date=2026-09-11
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== Pokiston ===
2026-yil oktabr oyida uyushma va Pakistan Association of Large Steel Producers oʻrtasida hamkorlik memorandumi imzolandi. Tomonlar yangi metall mahsulotlari ishlab chiqarish, import oʻrnini bosuvchi mahsulotlar va sanoat loyihalarini muhokama qildi.&lt;ref name=&quot;Pakistan&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://umas.uz/novosti/post/uzbekistan-i-pakistan-vyvodyat-sotrudnichestvo-v-sfere-chernoj-metallurgii-na-novyj-uroven
 |title=Узбекистан и Пакистан выводят сотрудничество в сфере чёрной металлургии на новый уровень
 |website=Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi
 |date=2026-10-07
 |language=ru
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

=== UIMF ===
Oʻzbekiston xalqaro kon-metallurgiya forumi — UIMF togʻ-kon sanoati, metallurgiya, mineral resurslar va texnologiyalarga bagʻishlangan xalqaro tadbirdir.

2025-yilgi forum Togʻ-kon sanoati va geologiya vazirligi hamda Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi koʻmagida oʻtkazildi.&lt;ref name=&quot;UIMF2025&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://uimf.uz/en/press-releases/uimf-2025---mining-industry-of-the-future-resources-and-strategies
 |title=UIMF 2025 — Mining Industry of the Future: Resources and Strategies
 |website=UIMF
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

Uyushma 2026-yil 27–28-oktabr kunlariga belgilangan forumning ham rasmiy koʻmakchilari roʻyxatiga kiritilgan.&lt;ref name=&quot;UIMFsupport&quot;/&gt;

=== MiningMetals Uzbekistan ===
MiningMetals Uzbekistan — togʻ-kon ishi, metallurgiya va metallsozlik yoʻnalishlariga bagʻishlangan xalqaro koʻrgazma. Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasi uning rasmiy koʻmakchilaridan biridir.&lt;ref name=&quot;MiningSupport&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://mining.uz/en/official-support
 |title=Official Support
 |website=MiningMetals Uzbekistan
 |language=en
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

2025-yil 28–30-oktabr kunlari Toshkentda oʻtkazilgan MiningMetals Uzbekistan koʻrgazmasida [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati]], [[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]], [[Oʻzbekiston metallurgiya kombinati]], [[Navoiyuran]] va [[Namangan metallurgiya zavodi]] ishtirok etdi. Koʻrgazma Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasining rasmiy koʻmagida oʻtkazildi.&lt;ref name=&quot;Mining2025&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://mining.uz/uz/press-releases/miningmetals-uzbekistan-2025-korgazmasi-ozbekistondagi-xalqaro-kon-metallurgiya-texnologiyalari-va-innovatsiyalari-markazi-maqomini-tasdiqladi
 |title=MiningMetals Uzbekistan 2025 koʻrgazmasi yakunlari
 |website=MiningMetals Uzbekistan
 |language=uz
 |access-date=2026-10-21
}}&lt;/ref&gt;

== Qarang ==
* [[Metallurgiya]]
* [[Qora metallurgiya]]
* [[Navoiy kon-metallurgiya kombinati]]
* [[Olmaliq kon-metallurgiya kombinati]]
* [[Oʻzbekiston metallurgiya kombinati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Tashqi havolalar ==
* [https://umas.uz/ Oʻzbekiston Metallurgiya uyushmasining rasmiy sayti]
* [https://worldsteel.org/media/press-releases/2026/worldsteel-welcomes-new-members-october-2026/ World Steel Association — yangi aʼzolar haqidagi eʼlon]

[[Turkum:Oʻzbekiston tashkilotlari]]
[[Turkum:Metallurgiya]]</text>
      <sha1>iyjeg0vr8u6q7y08oavpxh8wi6wuuca</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Amal Donayev</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1422299</id>
    <revision>
      <id>6313845</id>
      <parentid>6254030</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T15:25:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Амаль Донаев</username>
        <id>318600</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Amal Donayev — O‘zbekistonlik yosh yengil atletikachi. U 300 va 600 metrga yugurish bo‘yicha chempion. Murabbiyi — Amirova Zamira. 💪🏆</comment>
      <origin>6313845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="n80de4af0dbbp6ee7ztjevg13jp16cb" xml:space="preserve">AMAL DONAYEV</text>
      <sha1>n80de4af0dbbp6ee7ztjevg13jp16cb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1442763</id>
    <revision>
      <id>6313806</id>
      <parentid>6312316</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:13:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ ichki havola</comment>
      <origin>6313806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="70196" sha1="31d78ih8dy4iy2d1phuna5s0548tdne" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name              = Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti
| nativename-a        = {{lang|zh-cn|{{nobold|郑州新郑国际机场}}}}
| ensign            =
| ensign_size       =
| ensign_alt        =
| native_name       =
| image             =
| image_size        = &lt;!-- if less than 220 --&gt;
| image_alt         =
| caption           =
| image2            = Terminals of CGO.jpg
| image2_size       = &lt;!-- if less than 220 --&gt;
| image2_alt        =
| caption2          =
| IATA              = CGO
| ICAO              = ZHCC
| FAA               =
| TC                =
| LID               =
| GPS               =
| WMO               =
| type              = Fuqarolik
| owner_oper        =
| owner             =
| operator          = Henan Airport Group
| area_served       = [[Chenjou]]
| location          = Xuedian va Mengzhuang, Xinzheng, [[Xenan]], [[Xitoy]]
| opened            = {{start date and age|1997|08|28|df=yes}}
| closed            = &lt;!-- {{end date|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| passenger_services_ceased = &lt;!-- {{end date|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| hub               = {{ubl|class=nowrap
  | Cargolux&lt;ref name=cargolux/&gt;
  | [[China Southern Airlines]]}}
| focus_city        = Shenzhen Airlines &lt;br&gt; [[Lucky Air]]
| operating-base    = [[Lucky Air]]
| built             = 
| used              = 
| commander         = 
| occupants         = 
| timezone          = 
| utc               = 
| summer            = 
| utcs              = 
| elevation-f       = 495
| elevation-m       = 151
| metric_elev       = yes
| coordinates       = {{coord|34|31|11|N|113|50|27|E|type:airport_region:CN-41|display=it}}
|latd=34|latm=31|lats=11|latNS=N|longd=113|longm=50|longs=27|longEW=E
| website           = {{URL|www.zzairport.com}}
| image_map         = Zhengzhou Airport Aerodrome Chart.png
| image_mapsize     = 250
| image_map_alt     =
| image_map_caption = CAAC aeroport diagrammasi
| mapframe          =
| pushpin_map       = Xitoy Xenan
| pushpin_map_size  = 250
| pushpin_alt       =
| pushpin_caption   = Aeroportning Xenan xaritasidagi joylashuvi
| pushpin_relief    =
| pushpin_image     =
| pushpin_label     = '''CGO'''/ZHCC
| pushpin_mark      =
| pushpin_mark_size =
| r1-number         = 12R/30L
| r1-length-f       =
| r1-length-m       = 3,400
| r1-surface        = [[Asfalt-beton|Asfalt]]
| r2-number         = 12L/30R
| r2-length-f       =
| r2-length-m       = 3,600
| r2-surface        = [[Beton]]
| metric-rwy        = yes
| h1-number         =
| h1-length-f       =
| h1-length-m       =
| h1-surface        = &lt;!-- up to h12 --&gt;
| stat1-header      = Yoʻlovchilar soni
| stat1-data        = 29 191 990  {{increase}} 2,4%
| stat2-header      = Yuk (metr tonna)
| stat2-data        = 1 033 397,3 {{increase}} 25,2%
| stat3-header      = Parvozlar soni
| stat3-data        = 222 362 {{increase}} 1,9%
| stat-year         = 2025
| footnotes         = Manbalar:&lt;ref name=&quot;CAAC&quot;&gt;{{Cite web |last=中国民航局|date=2026-02-26|title=2025年全国民用运输机场生产统计公报|url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/202602/P020260226360830390937.xlsx|url-status=live|access-date=2026-03-12|website=中国民航局}}&lt;/ref&gt;
}}
'''Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti''' {{airport codes|CGO|ZHCC}} — Janubiy Markaziy [[Xitoy]]ning [[Xenan]] provinsiyasining poytaxti [[Chenjou]]ga xizmat koʻrsatadigan Henan Airport Group kompaniyasiga tegishli va u tomonidan boshqariladigan xalqaro aeroport&lt;ref&gt;{{Cite web |last=新郑机场 |title=机场简介 |trans-title=Airport Introduction |url=https://www.zhengzhou-airport.com/index/show?id=1 |website=新郑机场}}&lt;/ref&gt;.

Aeroport Chenjou markazida {{convert|37|km}} janubi-sharqda, Xinzheng shahrida joylashgan. 1997-yil 28-avgustda ochilgan aeroport hozirda buzilgan Dongjiao aeroportini almashtirdi. Aeroport [[Xenan]]dagi eng yirik xalqaro aeroport boʻlib, provinsiya va markaziy tekislik hududi uchun asosiy darvoza vazifasini bajaradi.

Aeroport Henan Airport Group tomonidan boshqariladi va Cargolux uchun markaz&lt;ref name=cargolux&gt;[http://www.chinaaviationdaily.com/news/40/40934.html Zhengzhou Becomes Cargolux Hub in China]&lt;/ref&gt;, shuningdek, [[China Southern Airlines]], Shenzhen Airlines, West Air, [[Lucky Air]] va Donghai Airlines uchun ikkilamchi havo tuguni hisoblanadi. 2025-yilda Xitoyning materik qismidagi yoʻlovchilar tashish boʻyicha 29 191 990 yoʻlovchi bilan 17-eng gavjum aeroport va butun mamlakat boʻyicha yuk tashish boʻyicha oltinchi eng gavjum aeroport hisoblanadi&lt;ref name=&quot;CAAC&quot; /&gt;. 2018-yil holatiga koʻra, aeroport Xitoyning markaziy qismidagi yoʻlovchi va yuk tashish boʻyicha eng gavjum aeroport hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.sohu.com/a/213738904_361394|title=zh:【货邮突破50万吨】郑州机场首成我国中部机场&quot;双冠王&quot;|website=www.sohu.com|access-date=2018-04-03|language=zh}}&lt;/ref&gt;.

[[IATA aeroport kodi]] Chenjouning avvalgi [[romanizatsiya]]si ''Chengchow'' shaklidan (hozirgi shakl ''Zhengzhou'') kelib chiqqan.

== Tarixi ==
=== Dastlabki rivojlanishi ===
[[Chenjou]]ning avvalgi xalqaro aeroporti — Chenjou Dongjiao aeroporti 1956-yil qurilgan. 2 400 x 45 metr oʻlchamli uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega va Boeing 767 kabi kattalikdagi samolyotlarni qabul qila oladigan aeroport shahar markaziga juda yaqin joylashgan boʻlib, havo va shovqin ifloslanishini, ayniqsa Trident va [[Boeing 737]] kabi reaktiv samolyotlardan kelib chiqadigan shovqin vaziyatni yomonlashtirdi. Hududda koʻplab binolarning qurilishi ogʻir vaziyatni yanada yomonlashtirdi va shu bilan samolyotlar bilan bogʻliq baxtsiz hodisalar xavfini tugʻdirdi. Shuning uchun, shaharni rivojlantirish talablarini qondirish uchun 1992-yilda eski Dongjiao aeroporti oʻrniga Xinzhengning Xuedian shaharchasida yangi aeroport qurish rejasi tasdiqlandi&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.gov.cn/zhengce/content/2016-07/28/content_5094663.htm|script-title=zh:国务院、中央军委关于同意新建郑州薛店民用机场的批复|access-date = 2018-04-28|language=zh}}&lt;/ref&gt;. Yangi aeroport dastlab joylashgan shaharchasi sharafiga ''Chenjou Xuedian aeroporti'' ({{lang-zh|郑州薛店机场}}) deb nomlangan va keyinchalik hozirgi nomga oʻzgartirilgan. Qurilish 1993-yilda boshlangan va yangi aeroport 1997-yil 28-avgustda 45 900 kvadrat metrlik terminal va 3400 m uchish-qoʻnish yoʻlagi (12R/30L uchish-qoʻnish yoʻlagi) bilan ochilgan. Terminalning loyihaviy quvvati yiliga 3,8 million yoʻlovchini tashkil etgan. Dongjiao aeroportining barcha reyslari yangi aeroportga koʻchirilgan. Keyinchalik Dongjiao aeroporti oʻrnida Zhengdong yangi hududiy markazini qurish uchun buzib tashlandi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.carnoc.com/list/310/310920.html|script-title=zh:【老照片老故事】郑州东郊机场40年的飞行记忆|access-date=2018-04-16 |date=2015-04-05 |language=zh}}&lt;/ref&gt;.

2000-yilda aeroport Davlat kengashi tomonidan Xitoyning 21-xalqaro aeroporti boʻlish uchun tasdiqlandi.

2005-yildan 2007-yilgacha dastlabki terminal katta kengaytirish va taʼmirlash ishlaridan oʻtkazildi. Yangi terminal (hozirgi 1-terminal) 128 000 kvadrat metr maydonga ega va 2007-yil 29-dekabrda ochilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.ccaonline.cn/hqtx/115742.html|script-title=zh:郑州新郑国际机场改扩建工程竣工并投入运营|access-date=2018-04-16|date=2008-01-04|language=zh|archive-date=12 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190812034505/http://news.ccaonline.cn/hqtx/115742.html}}&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
CGO original terminal.jpg|2006-yildagi dastlabki terminal (hozirda yangilangan 1-terminal)
CGOairport.JPG|Taʼmirlanayotgan 1-terminal, 2007-yil
&lt;/gallery&gt;

=== II bosqich kengaytirilishi ===
2013-yilda davlat kengashi aeroportning kengaytirish loyihasini maʼqulladi, jumladan, yangi terminal (2-terminal), ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (12L/30R uchish-qoʻnish yoʻlagi) va birinchi aeroportga asoslangan iqtisodiy zona (Chenjou aeroporti iqtisodiy zonasi) bilan mos keladigan yer usti transport markazi (GTC) qurildi&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.china.org.cn/china/2013-04/03/content_28438663.htm|title=The State Council Approved the Planning and Development of Zhengzhou Comprehensive Experimental Zone for Airport-based Economy|author=马玉佳|work=china.org.cn}}&lt;/ref&gt;. Qurilish 2012-yilda boshlangan va 2015-yilda yakunlangan. 2-terminal GTC bilan birgalikda 2015-yil 19-dekabrda ochilgan va ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi 2016-yil 7-yanvarda ochilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.henan.gov.cn/zwgk/system/2016/01/07/010612385.shtml|script-title=zh:郑州机场第二跑道启用|access-date=2018-04-16|date=2016-01-07|publisher=Henan People's Government|language=zh|archive-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416200935/http://www.henan.gov.cn/zwgk/system/2016/01/07/010612385.shtml}}&lt;/ref&gt;, bu aeroportni Xitoyning markaziy qismida ikkita terminal va ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega birinchi aeroportga aylantirdi.

=== Soʻnggi rivojlanish ===
2010-yilda [[Foxconn]] Chenjou (aeroportning shimolida joylashgan [[iPhone]] uchun asosiy ishlab chiqarish bazasi) ishga tushirilgandan soʻng, aeroportning yuk tashishi jadal rivojlanmoqda. 2010—2017-yillar oraligʻida aeroport tomonidan qayta ishlangan yuk hajmi 85 798,1 metr tonnadan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201511/t20151102_8763.html|script-title=zh:2010年全国机场生产统计公报|access-date=2018-06-15 |date=2011-03-15|publisher=Civil Aviation Administration of China|language=zh}}&lt;/ref&gt; 502 714,8 metr tonnagacha&lt;ref name=&quot;stat&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201903/t20190305_194972.html|script-title=zh:2018年民航机场生产统计公报|access-date=2019-03-13 |date=2018-03-05|publisher=Civil Aviation Administration of China|language=zh}}&lt;/ref&gt; oshdi, bu oʻrtacha yillik hisobda 34 foizga oʻsib, Xitoyda yuk tashish boʻyicha yettinchi eng gavjum aeroportga aylandi&lt;ref name=&quot;cargo&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.henandaily.cn/content/fzhan/2017/0919/66551.html|script-title=zh:城市航空货邮量比拼：郑州领跑中部全国排名第七|access-date=2018-06-15|date=2017-09-19|language=zh|archive-date=15 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615191103/https://www.henandaily.cn/content/fzhan/2017/0919/66551.html}}&lt;/ref&gt;.

Soʻnggi yillarda aeroportdan uzoq masofali va qitʼalararo yoʻlovchi tashish xizmatlari ham paydo boʻla boshladi. 2015-yil oxirida [[Emirates]] aviakompaniyasining Xitoydagi kengayish rejalari doirasida 2016-yil may oyidan boshlab [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubaydan]] Inchuan orqali Chenjouga xizmat koʻrsatishni boshlashini eʼlon qildi. Bu Chenjouning [[Yaqin Sharq]] bilan birinchi avia aloqasi hisoblanadi&lt;ref name=&quot;ek&quot;&gt;[http://www.emirates.com/english/about/media-centre/2850628/emirates-expands-network-in-mainland-china „Emirates Expands Network in Mainland China“] (Press release). Dubai: Emirates. 14 December 2015. Retrieved 14 December 2015.&lt;/ref&gt;. Xizmat 2016-yil 3-mayda boshlangan&lt;ref name=&quot;dxb&quot;&gt;[https://web.archive.org/web/20180417022828/http://www.xinhuanet.com/english/2016-05/03/c_135331726.htm „UAEʼs Emirates Airline debuts flights to Chinaʼs Yinchuan, Zhengzhou“]&lt;/ref&gt; va 2018-yil noyabr oyidan toʻxtatilgan. 2016-yil 11-noyabrda Sichuan Airlines Vankuverga toʻxtovsiz reyslarni yoʻlga qoʻydi. Bu aeroport uchun birinchi muntazam qitʼalararo yoʻlovchi tashish xizmatidir&lt;ref name=&quot;yvr1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.ha.xinhuanet.com/news/20161112/3526672_c.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113180331/http://www.ha.xinhuanet.com/news/20161112/3526672_c.html|archive-date=13 November 2016|script-title=zh:郑州首条洲际直飞航线 郑州至温哥华今日首航|access-date=2018-04-16 |date=2016-11-12|language=zh}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;yvr2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.xinhuanet.com/english/2016-10/12/c_135749234.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416200845/http://www.xinhuanet.com/english/2016-10/12/c_135749234.htm|archive-date=16 April 2018|title=Sichuan Airlines to launch direct Zhengzhou-Vancouver service|access-date=2018-04-16 |date=2016-10-12}}&lt;/ref&gt;. Melburnga toʻxtovsiz reys xizmati Jetstar tomonidan 2017-yil 6-dekabrda boshlangan&lt;ref name=&quot;mel&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.xinhuanet.com/english/2017-12/06/c_136806259.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416200932/http://www.xinhuanet.com/english/2017-12/06/c_136806259.htm|archive-date=16 April 2018|title=Jetstar opens air route between Zhengzhou, Melbourne|access-date=2018-04-16 |date=2017-12-06}}&lt;/ref&gt;. Bu aeroportdan Avstraliyaga birinchi havo yoʻnalishi boʻldi.

Chenjou shahar markazi va aeroport oʻrtasidagi aeroport temir yoʻl aloqasi xizmatlari 2015-yilda yer usti transport markazi qurib bitkazilgandan soʻng mavjud boʻldi, jumladan, 2015-yil 31-dekabrda ishga tushirilgan va ekspress aloqa sifatida xizmat qilgan Chenjou-Xinzheng aeroporti shaharlararo temir yoʻli&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=zh:郑州至机场城际铁路今日开通运营 从郑州市区去机场最快19分钟|url=http://www.henan.gov.cn/jrhn/system/2015/12/31/010610704.shtml|publisher=Henan People's Government|access-date=2018-04-14|language=zh|archive-date=16 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180416073749/http://www.henan.gov.cn/jrhn/system/2015/12/31/010610704.shtml}}&lt;/ref&gt; va 2017-yil 12-yanvarda ishga tushirilgan [[Zhengzhou metropoliteni|Chenjou metropoliteni]] Chengjiao liniyasi&lt;ref&gt;{{cite web|url = http://www.zhengzhou.gov.cn/html/www/news4/20170111/355201.html|script-title = zh:郑州地铁1号线二期和城郊铁路一期将开通试运营|website = www.zhengzhou.gov.cn|access-date = 2018-04-13|language = zh|archive-date = 14 April 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180414011346/http://www.zhengzhou.gov.cn/html/www/news4/20170111/355201.html}}&lt;/ref&gt;.

2017-yilda aeroport yoʻlovchilar tashish boʻyicha Uxan Tianxe xalqaro aeroporti va Changsha Huanghua xalqaro aeroportini ortda qoldirdi va bu uni Markaziy Xitoydagi yoʻlovchilar va yuk tashish boʻyicha eng gavjum aeroportga aylantirdi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://news.dahe.cn/2018/05-24/313137.html|script-title=zh:2017中国各大机场旅客吞吐量排名 郑州新郑机场登顶中部六省第一|access-date=2018-06-14 |date=2018-05-24 |language=zh}}&lt;/ref&gt;.

== Infratuzilmasi ==
=== 1-terminal (yopilgan) ===
Hozirgi 1-terminal 1998-yilda ochilgan eski terminal kengaytirilgan va taʼmirlanganidan soʻng, 2007-yil 29-dekabrda ochilgan. U {{convert|128000|m2|sqft}} maydonni egallaydi va teletrapli 14 ta darvozaga ega. 1-terminalning tomi toʻlqin shaklida.

2-terminal ochilgandan soʻng, u kelajakdagi qoʻriqxona sifatida yopildi va vaqtincha koʻrgazma zaliga aylantirildi&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=zh:20周岁到来之际 新郑机场T1航站楼&quot;蝶变&quot;做展馆 |url=http://news.163.com/16/1221/08/C8Q15HG300014AEE.html|access-date=2018-04-26|language=zh}}&lt;/ref&gt;.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
郑州机场侯机楼 - panoramio (1).jpg|1-terminal, 2013-yil
CGO T1 INTERIOR.jpg|1-terminalning uchib ketish zali, 2013-yil
CGO 01.jpg|2-terminaldan koʻrinib turgan yopilgan 1-terminal va eski havo harakatini boshqarish minorasi
&lt;/gallery&gt;

=== 2-terminal ===
Hozirda faoliyat yuritayotgan yagona terminal binosi boʻlgan 2-terminal 1-terminalning shimoli-sharqida joylashgan. U 2015-yil 19-dekabrda {{convert|485000|m2|sqft}} maydonda ochilgan. 2-terminal yuqoridan koʻrinadigan toʻrtta ustunli X shaklidagi tuzilishga ega boʻlib, bu „dunyoni quchish uchun qoʻllarini ochgan“ degan maʼnoni anglatadi&lt;ref&gt;{{cite web |script-title=zh:新郑机场T2明年竣工 X形寓意张开双臂拥抱世界|url=http://news.carnoc.com/list/296/296147.html|date=2014-10-10|access-date=2018-08-25|language=zh}}&lt;/ref&gt;. Shimoli-gʻarbiy ustun xalqaro reyslar uchun, qolganlari esa ichki foydalanish uchun.

&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
CGO 02.jpg|2-terminalning kirish qismi
Zhengzhou Xinzheng International Airport Terminal 2 Departure Concourse.jpg|2-terminalning uchib ketish zali
CGO T2.jpg|2-terminalning kutish va chiqish maydoni
&lt;/gallery&gt;
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
Gate 218 of Xinzheng Airport.jpg|2-terminaldagi chiqish darvozasi
Baggage Claim Area CGO T2.jpg|2-terminalning yuk qabul qilish maydoni
Xinzheng Airport (CGO).jpg|2-terminalning perrondan koʻrinishi
&lt;/gallery&gt;
[[File:Waiting area of Xinzheng Airport.jpg|thumb|Xinzeng aeroporti kutish hududi]]

=== Yer usti transport markazi ===
[[File:Zhengzhou Xinzheng International Airport Ground Traffic Center.jpg|thumb|Yer usti transport markazining konkursi]]

Yer usti transport markazi (GTC) 2-terminal bilan birgalikda ochildi. U 2-terminalning gʻarbida joylashgan va 2-terminalning uchib kelish zaliga uchta yoʻlak orqali ulangan. GTC aeroport va markaziy tekislik mintaqasidagi shaharlar oʻrtasidagi transport markaziga aylanish uchun moʻljallangan boʻlib, yer osti qavatlarida shaharlararo poyezd stansiyasi va metro stansiyasi mavjud. Yoʻlovchilar bu yerda taksilar, shaharlararo avtobuslar, shaharlararo poyezdlar va [Zhengzhou metropoliteni|Chenjou metro]] poyezdlariga chiqishlari mumkin.

=== Havo harakatini boshqarish minorasi ===
[[File:The air-traffic control tower of CGO.jpg|thumb|Havo harakatini boshqarish minorasi]]

Yangi havo harakatini boshqarish minorasi 2016-yil 7-yanvarda ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan birgalikda foydalanishga topshirildi&lt;ref&gt;{{cite web|script-title=zh:民航河南新塔台正式启用 郑州机场飞进&quot;双跑道&quot;时代(组图)|url=http://news.163.com/16/0108/08/BCPU456D00014Q4P.html|access-date=2018-05-03|language=zh|date=8 January 2016}}&lt;/ref&gt;. Boshqaruv minorasining balandligi {{convert|93.5|m|ft|abbr=on}} va uning shakli [[Xenan]]da topilgan Jiahu Gudi (suyak fleytasi) ga oʻxshaydi.

=== Uchish-qoʻnish yoʻlaklari ===
[[File:Aircrafts parking at T2 international concourse.jpg|alt=|thumb|2-terminal xalqaro konkursida samolyotlar toʻxtash joyi]]
[[File:Runway 30L at CGO.jpg|thumb|30L uchish-qoʻnish yoʻlagi]]

Aeroportda ikkita parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud:

* Janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (uzunligi {{convert|3400|m|ft|abbr=on}} va kengligi {{convert|45|m|ft|abbr=on}}, 1997-yilda ochilgan)
* Shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi (uzunligi {{convert|3600|m|ft|abbr=on}} va kengligi {{convert|60|m|ft|abbr=on}}, 2016-yilda ochilgan)

Shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi II toifali aniqlik yondashuviga ega&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zhengzhou.gov.cn/html/www/news1/20170717/467511.html|script-title=zh:郑州机场完成II类标准建设|publisher=Zhengzhou People's Government|access-date=2018-05-03|language=zh-cn|archive-date=3 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180503112720/http://www.zhengzhou.gov.cn/html/www/news1/20170717/467511.html}}&lt;/ref&gt;. Odatda, shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi (12L/30R) qoʻnish uchun, janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (12R/30L) esa uchish uchun foydalaniladi.

== Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar ==
=== Yoʻlovchi ===
2025-yilda aeroportning yillik yoʻlovchi tashish hajmi birinchi marta 20 milliondan oshdi va bu koʻrsatkich boʻyicha butun mamlakat boʻyicha 17-oʻrinni egalladi&lt;ref name=&quot;CAAC2&quot; /&gt;. Hozirgi vaqtda aeroportda 40 ta yoʻlovchi aviakompaniyasi faoliyat yuritmoqda, ular 162 ta yoʻlovchi yoʻnalishiga (shu jumladan 25 ta xalqaro va mintaqaviy yoʻnalishlarga) xizmat koʻrsatadi va 86 ta shaharga ulanadi. Ushbu tarmoq Xitoyning yirik shaharlarini, shuningdek, [[Sharqiy Osiyo|Sharqiy]] va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi asosiy yoʻnalishlarni qamrab oluvchi markaz tizimini samarali shakllantirdi&lt;ref&gt;{{Cite web |last=时尚 |date=2026-03-14 |title=郑州机场旅客吞吐量达两千万 有望跻身全国15强 机场而增加1000万人次 |url=https://www.swilderman.com/news/731c6299206.html}} {{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

[[File:B-5067 at CGO 20190406 05.jpg|thumb|[[China Southern Airlines]] Boeing 737-800 12L uchish-qoʻnish yoʻlagida]]
[[File:B-18215 at CGO in Oct 2015.jpg|thumb|[[China Airlines]] Boeing 747-400 1-terminalda, 2015-yil]]

&lt;!-- Please use independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --&gt;
{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;
| 9 Air, {{CHN}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]&lt;ref name=2022AQ&gt;{{Cite web |title=九元航空冬春航线换季开始，快来看看有没有您心仪的航线！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/1qcLDjk5YGu3V4FM3GfzaA |access-date=November 16, 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Guyyan&lt;ref name=2022AQ/&gt;, {{Flagicon|China}}Haikou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=换季上新！2024年夏秋航季新开航线 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Mz3zy-OIaD75zfe8pVyf7A |access-date=14 May 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Hohhot&lt;ref name=HET_S25&gt;{{Cite web |title=‌呼和浩特机场 {{!}} 新航季已启航！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/ufwaKKKL1gyhUY7E6pa91Q |access-date=12 May 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]
&lt;!-- --&gt;
| Air Cambodia | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Cambodia Angkor Air adds Zhengzhou service in Oct 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293846/cambodia-angkor-air-adds-zhengzhou-service-in-oct-2020/ |website=Routesonline |access-date=22 September 2020}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Changan]] | [[Beihai Fucheng aeroporti|Beihai]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌北海机场2025年夏航季进出港航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/D1BhcUX2iCL_Du9Ms61eQg |access-date=15 April 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Xiamen, [[Shaoyang Wugang aeroporti|Shaoyang]], [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]], {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]
&lt;!-- --&gt;
| Air Guilin, {{CHN}} | [[Enshi Xujiaping xalqaro aeroporti|Enshi]]&lt;ref name=ZUH_W24&gt;{{Cite web |title=航班换季 ▏叮咚！珠海机场2024年冬航季航班时刻表，一起看看吧~ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/lVt5cHjiEZbOsvrLdFWfag |access-date=19 January 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Guilin, {{Flagicon|China}}Haikou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【新航季】恢复昆明、遵义航线，加密贵阳航线，铜仁凤凰机场2024年冬航季航班计划来啦！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/9bga6J7lNw4WT32_tN7wsA |access-date=11 February 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Zhuhai&lt;ref name=ZUH_W24/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Macau | [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]
&lt;!-- --&gt;
| Air Travel, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Kunmin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024年夏航季，湖南航空航线合集！赶紧收藏 |work=Weixin Official Accounts Platform |url=https://mp.weixin.qq.com/s/zhU3hi9eNWZJsMJs2Ay-sA |access-date=25 May 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Batik Air Malaysia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Batik Air Malaysia Resumes Chengdu / Zhengzhou Service in 3Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230420-odjul23 |website=Aeroroutes |access-date=20 April 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Beijing Capital Airlines]] | {{Flagicon|China}}Haikou, {{Flagicon|China}}Hohhot&lt;ref name=HET_S25/&gt;, [[Korla Licheng aeroporti|Korla]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=航班换季即将开启 {{!}} 库尔勒管理分公司新增、加密、恢复多条航线 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/6wojSAdXuyuqHqUUQXoITw |access-date=30 September 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Lijiang, [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]], {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref name=&quot;Hainan&quot;/&gt;, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Xiamen
&lt;!-- --&gt;
| Cathay Pacific, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]
&lt;!-- --&gt;
| Chengdu Airlines, {{CHN}} | [[Barkol Dahe aeroporti|Barkol]]&lt;ref name=DHH_S25&gt;{{Cite web |title=‌巴里坤机场2025航班时刻表新鲜出炉！这些宝藏目的地等你来打卡 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/kV5rhH_F1m4nwmTbRd_5NA |access-date=28 August 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Fuzhou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=目前唯一一个中国直飞苏梅岛航线复航，成都航空夏秋航季新增加密恢复旅游航线|url=https://mp.weixin.qq.com/s/LGZJ0viB4ClDNY671PorrA |access-date=5 March 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Hohhot&lt;ref name=HET_S25/&gt;, {{Flagicon|China}}Lhasa, [[Qitai Jiangbulake aeroporti|Qitai]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=奇台江布拉克机场正式通航 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/wTOe8gDjsm0DcT_1bLS3DA |access-date=30 September 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Tumxuk Tangwangcheng aeroporti|Tumxuk]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌新航季 {{!}} 成都航空冬春航季即将开启 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/_9vqveeAbJiypuHVukxRxw |access-date=24 November 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Shaueshek Qianquan aeroporti|Shaueshek]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=塔城机场冬春航季航线时刻表公布！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/m2LoDia4fXKUu4TCg7B7HQ |access-date=14 November 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref name=DHH_S25/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[China Eastern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Jieyang&lt;ref name=SWA_W25&gt;{{Cite web |title=‌10月26日起，揭阳潮汕机场冬航季焕新启航！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/4TnbJ21s6GGaSgEs171zRg |access-date=4 February 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Kunmin, {{Flagicon|China}}Lanchjou, {{Flagicon|China}}Nankin, {{Flagicon|China}}Ningbo, {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.caacnews.com.cn/1/6/201611/t20161103_1204491.html |script-title=zh:东航山东开通青岛-郑州-银川新航线-中国民航网}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yantai&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ceair.com/about/dhxw/t2016623_26384.html |script-title=zh:东航新增烟台—郑州—昆明、烟台—沈阳航线 |publisher=[[China Eastern]] |language=zh-cn |access-date=23 June 2016 |archive-date=25 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160625105953/http://www.ceair.com/about/dhxw/t2016623_26384.html }}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Shanxay–Hongqiao, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|China}}Xiamen&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【收藏】东航甘肃分公司2022年冬春季航班时刻表正式发布 |url=https://mp.weixin.qq.com/s?__biz=MjM5MTMwNDQwMw==&amp;mid=2651718759&amp;idx=1&amp;sn=e899d4770285f5e8a25e58d14b27ca4f&amp;chksm=bd4d3bdb8a3ab2cd6d3a06b236936a586653b0e82b6d937d5614e2370de8751b88b7caadebbe&amp;mpshare=1&amp;scene=24&amp;srcid=1013iME0a2sMnZzLtv5AnGpC&amp;sharer_sharetime=1665762997676&amp;sharer_shareid=275fabed52b93ab9d0c7ba5b0db7a2c6&amp;ascene=14&amp;devicetype=android-30&amp;version=28001cc7&amp;nettype=cmnet&amp;abtest_cookie=AAACAA%3D%3D&amp;lang=zh_CN&amp;exportkey=n_ChQIAhIQOyCTRgdTaEjsHwdX85OMgRLaAQIE97dBBAEAAAAAAC07ExrweGoAAAAOpnltbLcz9gKNyK89dVj0CRJCTiy4IPD09MuRA1J3XmXjd8h%2BG6VNGQNyaQ3WkPvyln6AbSPOzEPlXDTgLzmvZ3lB66AloGV4GDNVLIKKgRctuuDpg1091mZ4XtMwMmxGSq6QvFgk95zvxl64hrfzSBG1acIVX63XrUn6VtOYEsmohmopEVjZorOveiAlJXHoXoI2W70NLF6WKU61dEFC3DWyhTbyHvPt8Q6K2r6afnAeVr1rCzyMch%2BUE5iecRAVfBs1&amp;pass_ticket=filfx8PNog5fEgBD5f2xSyu35zwzhvIWX9Aa4akahX%2FhMz9Paqfcrj6M%2BvvhyQ9T&amp;wx_header=3 |access-date=November 1, 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| China Express Airlines | {{Flagicon|China}}Anqing&lt;ref name=AOQ_S26&gt;{{Cite web |title=‌安庆机场2026年夏秋航季航班时刻表发布 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/odYX-zwjroJX4oL7gMFu6g |access-date=15 April 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Baotou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=寻龙五千年，华夏航空2024夏秋航季全新启航 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/CaRlyf752LfJifFNskNXAQ |access-date=6 June 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Dazhou&lt;ref name=DZH_S25&gt;{{Cite web |title=‌【航线开通】7月1日，达州机场贵阳=达州=郑州航线正式开通！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/jCpBDitxZyr9hNeGUkkWzw |access-date=20 August 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Dongying&lt;ref name=G5_W25&gt;{{Cite web |title=‌华夏航空2025冬春换季，冬韵启航！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/s_wGOgUyGFZ2S2xIbDCTaA |access-date=13 October 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Guangyuan Panlong aeroporti|Guangyuan]]&lt;ref name=G5_W25/&gt;, {{Flagicon|China}}Guyyan&lt;ref name=DZH_S25/&gt;, {{Flagicon|China}}Quzhou&lt;ref name=JUZNW23&gt;{{Cite web |title=新航季！衢州机场换季后有哪些变化，快来看看~ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/EkBDpMCay1cfMfV-2OEIcQ |access-date=February 8, 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yan'an&lt;ref name=JUZNW23/&gt;, {{Flagicon|China}}Zhoushan&lt;ref name=AOQ_S26/&gt;, [[Chifeng Yulong aeroporti|Chifeng]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=10月29日起，赤峰机场开启执行冬春季航班计划～|url=https://mp.weixin.qq.com/s/b7_-Cbtpzpv7KexItDVH7Q |access-date=5 November 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌新航季{{!}}湖南航空无锡=延安=西宁首航成功！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/sktOx1ZPqk6uPdQp6ii9Fw |access-date=10 July 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[China Southern Airlines]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|China}}Baotou, {{Flagicon|China}}Bayannur&lt;ref&gt;{{Cite web |title=巴彦淖尔机场{{!}}新航季来啦！航班时刻表与机场大巴时刻，记得收藏保存并转发！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Osb3vEdqCkzl-MPem8Bl1w |access-date=8 March 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Fuzhou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=南航2024冬航季启幕，乌鲁木齐出发，温暖每一程！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/3sa7RWOxmWqvAkrLtONO3Q |access-date=21 November 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Guilin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【夏秋换季】桂林机场夏秋航班换季，热门城市带你飞 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/-Ctx6TgGhwlbRHrzIPayuQ |access-date=5 August 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Guyyan, {{Flagicon|China}}Haikou, {{Flagicon|China}}Hohhot, {{Flagicon|China}}Huangshan&lt;ref name=&quot;NW22b&quot;&gt;{{cite web |title=China Southern / Xiamen Airlines NW22 Domestic Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221108-czmfnw22dom |website=Aeroroutes |access-date=8 November 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Jieyang, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240507-czjun24cgokul|title=China Southern Resumes Zhengzhou - Kuala Lumpur From Late June 2024|publisher=AeroRoutes|date=7 May 2024|access-date=7 May 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Kunmin, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/china-southern-airlines-to-commence-zhengzhou-london-gatwick-service-in-dec-2023-1225575 | title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &amp;#124; CAPA }}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231112-czdec23lux|title=China Southern Plans Zhengzhou – Luxembourg Passenger Flight From late-Dec 2023|date=12 November 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Nannin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌焕新启航｜2025夏秋新航季来啦！南宁机场换季航班资讯一览 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/0yr6nBwSuT-U3q2uJuGMAQ |access-date=17 April 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Ordos, [[Qashqar Laining xalqaro aeroporti|Qashqar]], [[Qumul Yizhou aeroporti|Qumul]], {{Flagicon|China}}Qinhuangdao, [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref name=CZTaipeiSeoul&gt;{{Cite web |title=【会员动态】9月26日起南航将恢复郑州直飞台北、首尔等客运航线 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/_domROAOpa7pUaFA |access-date=11 September 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Sindao, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref name=CZTaipeiSeoul/&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=China Southern Resumes 2 Tokyo Routes in late-Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240819-czsep24nrt |website=Aeroroutes |access-date=19 August 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Ulanqab&lt;ref&gt;{{Cite web |title=集宁机场2024年冬航季航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/1-T2wC46EmYmJaYWO1-QiQ |access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], [[Venchjou Longwan xalqaro aeroporti|Venchjou]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌10月26日起，温州机场开启冬春航季！这些航线有变化 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/fv8yuLF81GVD3fCfSGTYhg |access-date=4 January 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251208-cz1q26cgohan |author=Jim Liu |title=China Southern Adds Zhengzhou – Hanoi Service in 1Q26 |website=AeroRoutes |access-date=2026-02-08 |language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Xarbin, {{Flagicon|China}}Xiamen, {{Flagicon|China}}Xining&lt;ref name=XNN_S25&gt;{{Cite web |title=‌一图读懂2025年夏秋航季西宁机场航班时刻 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/FWxA9bxbYcGZl4D9vdmumg |access-date=29 June 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xinzhou, [[Xoʻtan Kungang aeroporti|Xoʻtan]]&lt;ref name=&quot;cz2019s&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.carnoc.com/list/486/486175.html|script-title=zh:2019年南航河南公司夏秋航季新增多条航线|access-date=2019-03-15|date=2019-03-13|language=zh|sarlavha=arxiv nusxasi|arxivsana=2023-07-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230714073411/http://news.carnoc.com/list/486/486175.html}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yiwu, [[Yulin Yuyang aeroporti|Yulin (Shaanxi)]], {{Flagicon|China}}Zhangjiajie&lt;ref name=&quot;cz2019s&quot; /&gt;, {{Flagicon|China}}Zhanjiang&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dahebao.cn/news/1254298?cid=1254298|script-title=zh:郑州到上海机票低至350元 南航本月底将新开郑州-湛江航线|access-date=2018-10-28|date=2018-10-24 |language=zh}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Zhuhai, {{Flagicon|China}}Shanxay–Hongqiao, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|China}}Shenyang, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], {{Flagicon|China}}Changchun, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【新航季】南航在川2024年冬春航季运行时刻发布 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/qEcSUICFZOm0rv3ecwlEHQ |access-date=24 November 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]
&lt;!-- --&gt;
| Chongqing Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Jieyang&lt;ref name=SWA_W25/&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]&lt;ref name=OQNS24&gt;{{Cite web |title=乘风出发·航班上新 {{!}} 重庆航空将全面执行夏航季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/PrJTQvytAGi3Z10y3knNeA |access-date=10 April 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xarbin&lt;ref name=OQNS24/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Colorful Guizhou Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Guyyan&lt;ref name=GY_W25&gt;{{Cite web |title=‌2025年冬春航季航线一览，多彩贵州航空带您开启更多精彩旅程！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/tvRqLOOMMGP8_JbcNrjXhw |access-date=27 September 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xichang&lt;ref name=GY_W25/&gt;, {{Flagicon|China}}Yibin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=春运来了！宜宾五粮液机场开通这些新航线！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/P6NgF_K4NiU98R32JqF-9Q |access-date=26 February 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Donghai Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Datong&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024年大同机场最新航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/3KnT4cQgfW-cIPh4wJNLLQ |access-date=13 March 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Nantong&lt;ref name=DZ_W25&gt;{{Cite web |title=‌官宣！东海航空换季启航，冬春航班一览！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/zHq9z3bwbh9Bq5vyy6dgnQ |access-date=22 October 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Zhongwei&lt;ref name=DZ_W25/&gt;, {{Flagicon|China}}Shangrao&lt;ref name=DZ_W25/&gt;, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Eastar Jet]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20240821063900003?input=1195m|title=이스타항공, 오는 30일부터 인천∼정저우 주 4회 운항 재개|trans-title=Eastar Jet, resumes 4 weekly schedule to Incheon~Zhengzhou in next month|publisher=[[Yonhap News Agency]]|language=Korean|date=12 August 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Eastar Jet adds Seoul - Zhengzhou service from late-Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240822-zesep24cgo |website=AeroRoutes |access-date=22 August 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Fuzhou Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Fuzhou, [[Oqsuv Hongqipo aeroporti|Oqsuv]]&lt;ref name=FOC_W24&gt;{{Cite web |title=福州机场冬春航季航线表！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/sSAKtoAsK7-6ogu12s_b4Q |access-date=7 December 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Qumul Yizhou aeroporti|Qumul]]&lt;ref name=HMINS24&gt;{{Cite web |title=收藏好！哈密机场最新航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/P6rBXli76RmZ0g_hl2w2Jw |access-date=10 July 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Hohhot&lt;ref name=HET_S25/&gt;, {{Flagicon|China}}Xarbin&lt;ref name=HET_S25/&gt;, {{Flagicon|China}}Xiamen&lt;ref name=HMINS24/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hainan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Dalian, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Haikou, {{Flagicon|China}}Hohhot&lt;ref name=HET_S25/&gt;, {{Flagicon|China}}Ningbo&lt;ref name=NGB_W25&gt;{{Cite web |title=‌宁波机场冬春航季时刻表！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/t06iF61bW7JLfPNDc4GF-w |access-date=6 December 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Qashqar Laining xalqaro aeroporti|Qashqar]]&lt;ref name=&quot;Hainan&quot;&gt;{{cite web |title=Hainan Airlines / HNA Group Carriers NW22 Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221111-hunw22dom |website=Aeroroutes |access-date=11 November 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]], [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], [[Venchjou Longwan xalqaro aeroporti|Venchjou]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌航班换季啦！温州机场2025夏秋航季换季时刻表请查收 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/7qv2aBpgw7_41IgxBkc1oQ |access-date=21 September 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Xiamen, {{Flagicon|China}}Zhuhai, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]
&lt;!-- --&gt;
| Jiangxi Air, {{CHN}}| {{Flagicon|China}}Jiayuguan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=航班换季，嘉峪关机场将执行多条新航线！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/4h_dfezgBFLr1NWfFYmpXA |access-date=January 23, 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Korla Licheng aeroporti|Korla]]&lt;ref name=RY_W25/&gt;, [[Liuzhou Bailian aeroporti|Liuzhou]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【新航季】 柳州机场最新航班时刻表请收藏！方便出行 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/tbRKPp0HiyBQU4V7BxR6MQ |access-date=7 August 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref name=RY_W25/&gt;, {{Flagicon|China}}Xarbin, {{Flagicon|China}}Xiamen&lt;ref name=&quot;NW22b&quot;/&gt;, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]&lt;ref name=RY_W25/&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref name=RY_W25&gt;{{Cite web |title=‌跟着航线去旅游 {{!}} 江西航空2025年冬航季航班抢先看！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/a2dEp0E8Njv58Qk6jMB_0Q |access-date=15 November 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jin Air, {{CHN}} | {{Flagicon|South Korea}}Cheongju
&lt;!-- --&gt;
| Juneyao Air, {{CHN}}| {{Flagicon|China}}Bayannur, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.malpensa24.it/malpensa-voli-zhengzhou-shenzhen/ |title=Malpensa, doppio debutto cinese. In arrivo Juneyao Air e Hainan Airline |date= 4 July 2023 |website=malpensa24.it |language= Italian|trans-title= Malpensa, double Chinese debut. Juneyao Air and Hainan Airlines arriving.}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Wuhai&lt;ref name=WHA_W24/&gt;, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref name=WHA_W24&gt;{{Cite web |title=乌海机场｜10月27日正式开启2024-2025年冬春季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Qe6pSPKbuUWi6Bo6WVqUCw |access-date=14 March 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Kunming Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Kunmin
&lt;!-- --&gt;
| [[Loong Air]] | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]&lt;ref name=2022GJ&gt;{{Cite web |title=大美中国 浙里出发 {{!}} 盘点冬航季新变化，点击查看 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/SAtzyDouDE8CDnv6am-tHg |access-date=December 10, 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Korla Licheng aeroporti|Korla]]&lt;ref name=WNZNW22&gt;{{Cite web |title=温州机场2022年冬春航季航班计划来了！|url=https://mp.weixin.qq.com/s/D3umsPT1DedOSgTkdU66tw |access-date=December 28, 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Oqsuv Hongqipo aeroporti|Oqsuv]]&lt;ref name=GJNS24&gt;{{Cite web |title=长龙航空2024夏航季航线&amp;产品惊喜发布！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/QdbGzu2HhZvPt_zfqDdFZg |access-date=18 May 2024}}&lt;/ref&gt; [[Aral Talim aeroporti|Orol]]&lt;ref name=GJNS24/&gt;, [[Qashqar Laining xalqaro aeroporti|Qashqar]]&lt;ref name=2022GJ/&gt;, [[Qoramoy Guhai aeroporti|Qoramoy]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌克拉玛依机场2025年夏航季计划来啦 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/AFGnleIpVQ0qDezCy1ayEA |access-date=29 August 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref name=GJNS24/&gt;, {{Flagicon|China}}Xining&lt;ref name=XNN_S25/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Lucky Air]] | [[Dali Fengyi aeroporti|Dali]]&lt;ref name=DLUNW23&gt;{{Cite web |title=大理机场开始执行2023年冬航季航班|url=https://mp.weixin.qq.com/s/BcCB0GRtRPU5qsHgXbrGSQ |access-date=5 December 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Dalian&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌叮！您有一条2025年夏航季换季航班信息有待查收！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/DeQy_Ke4c0MSgX2Jfb3jiw |access-date=8 September 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Guyyan, [[Korla Licheng aeroporti|Korla]]&lt;ref name=8LNS24&gt;{{Cite web |title=新航季新出发 {{!}} 夏航季温暖来临 百条航线可选 去浪趁现在 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/3r01WlZz2cfL5MlPbgFIdg |access-date=2 June 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Kunmin, {{Flagicon|China}}Lhasa&lt;ref name=LXANW23&gt;{{Cite web |title=西藏区内机场2023年冬春航季航班换季来啦！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/_toYPqXwHLKR2kjnQG4LPw |access-date=1 February 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Lijiang, {{Flagicon|China}}Luzhou&lt;ref name=DLUNW23/&gt;, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]&lt;ref name=8LNS24/&gt;, {{Flagicon|China}}Xining&lt;ref&gt;{{Cite web |title=最全冬航季航班时刻表→ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/OElYEg-8xxxhotRPBy6kxQ |access-date=25 December 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xishuangbanna&lt;ref name=JHGNW22&gt;{{Cite web |title=西双版纳机场2022年冬航季航点整理|url=https://mp.weixin.qq.com/s/F24PuYjFdw0wccCcoUa7TQ |access-date=February 16, 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]
&lt;!-- --&gt;
| Nok Air, {{THA}} | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang
&lt;!-- --&gt;
| Qingdao Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Dalian&lt;ref name=QW_W25/&gt;, {{Flagicon|China}}Jieyang&lt;ref name=QW_W24/&gt; [[Kuqa Qiuci aeroporti|Kuqa]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2023青岛航空夏秋换季航线发布；吉祥航空陆续恢复日本航班 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/DhXyP2KVfHYOWOGBDdfrhQ |access-date=26 March 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【回国航班】南航12月航班计划、青岛航空2022-2023冬春航季航线网络|url=https://mp.weixin.qq.com/s/6Cxufd8q-Dx_Q7-plfmGEQ |access-date=December 22, 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xishuangbanna&lt;ref name=QW_W24/&gt;, {{Flagicon|China}}Changchun&lt;ref name=QW_W24&gt;{{Cite web |title=重磅！青岛航空2024冬春航季即将开启 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/ISPu7HjigsljkrkVAX_SDQ |access-date=21 December 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref name=QW_W25&gt;{{Cite web |title=‌2025年青岛航空冬春新航季航班计划发布 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/c9oEaZsS8ggTC4Q0BzcgfQ |access-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]]
&lt;!-- --&gt;
| Shandong Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Guilin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌【夏秋换季】2025年桂林机场夏秋航季新增、加密多个航线航班（内附夏秋航季航班时刻表） |url=https://mp.weixin.qq.com/s/YYBin4GP4h-V5YlcHuEXpw |access-date=15 April 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Guyyan, {{Flagicon|China}}Haikou&lt;ref name=&quot;NW22a&quot;&gt;{{cite web |title=Air China Group/Affiliated Carriers NW22 Domestic Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221108-canw22dom |website=Aeroroutes |access-date=8 November 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Korla Licheng aeroporti|Korla]], {{Flagicon|China}}Lanchjou, {{Flagicon|China}}Ningbo&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌月底换季→宁波机场2025夏航季航班计划表来了！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/wrlRvES6-_oCq-0Op9M25g |access-date=18 September 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Ruoqiang&lt;ref name=&quot;sc2019&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.sohu.com/a/311705627_120044119 |script-title=zh:若羌楼兰机场：新增直飞郑州航线_航空 |language=zh-cn |website=[[Sohu]] |access-date=27 May 2019 |archive-date=14 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230714090624/https://www.sohu.com/404.html }}&lt;/ref&gt;, [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌航班换季 {{!}} 三亚机场2025年冬春航季航班抢先看 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/42y7MhIxT64GRW62k7a9Jg |access-date=6 January 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Sindao, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]&lt;ref name=&quot;sc2019&quot; /&gt;, {{Flagicon|China}}Xiamen, {{Flagicon|China}}Yinchuan&lt;ref name=&quot;NW22a&quot;/&gt;, {{Flagicon|China}}Zhuhai&lt;ref name=ZUH_S25/&gt;, {{Flagicon|China}}Shenyang&lt;ref name=ZUH_S25&gt;{{Cite web |title=‌航班换季 ▏叮咚！珠海机场2025年夏航季航班时刻表来啦，快看看有没有您的心动城市！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/6lnR_5RIfmTRXrRNe43M6A |access-date=10 April 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Shanghai Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Guyyan, {{Flagicon|China}}Jieyang&lt;ref name=HSN_W24&gt;{{Cite web |title=2024年冬航季航班时刻表来啦！→ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/68yFUJOjGpF7rcID3MEMpw  |access-date=24 January 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Kunmin, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=China Eastern Group/Affiliated Carriers NW22 Domestic Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221108-munw22dom |website=Aeroroutes |access-date=8 November 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Venchjou Longwan xalqaro aeroporti|Venchjou]]&lt;ref name=WNZNW22/&gt;, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=东航浙江分公司杭州、义乌进出港2024-2025冬春季航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/V0bCjH47_JcHrwjlZR0KIQ |access-date=29 October 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yinchuan&lt;ref name=WNZNW22/&gt;, {{Flagicon|China}}Zhoushan&lt;ref name=HSN_W24/&gt;, {{Flagicon|China}}Shanxay–Hongqiao, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|China}}Changchun&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【航旅天地】2024年夏航季换季专刊 {{!}} 从长春出发，不负春日时光，一起去旅行！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/LU6Q8NtLSkvj_jHycDnfLg |access-date=19 August 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Shenzhen Airlines, {{CHN}}| {{Flagicon|China}}Dalian, {{Flagicon|China}}Haikou, {{Flagicon|China}}Huizhou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=惠州机场冬春航季启动！新增这些航线|url=https://mp.weixin.qq.com/s/JwDCMQ2J02EPWR8JRgN8Ow |access-date=December 22, 2022}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Kunmin, {{Flagicon|China}}Lanchjou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【首发头条】南宁机场2022年冬航季换季特别资讯|url=https://mp.weixin.qq.com/s/zZNI3ifgtElcaR6BBhDUoA |access-date=February 4, 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Nannin, {{Flagicon|China}}Quanzhou&lt;ref name=JJN_S26&gt;{{Cite web |title=新增多条直飞航线！泉州晋江机场即将执行夏航季航班时刻表 |url=
https://mp.weixin.qq.com/s/ChHDoxGnKyGZIlKzIHquWg |access-date=6 July 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Venchjou Longwan xalqaro aeroporti|Venchjou]]&lt;ref name=&quot;NW22a&quot;/&gt;, {{Flagicon|China}}Xarbin, {{Flagicon|China}}Yinchuan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【首发头条】南宁机场2023年夏航季换季特别资讯|url=https://mp.weixin.qq.com/s/23dkYrmcdl8dXmN3kat1GA |access-date=1 July 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Zhoushan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=舟山普陀山机场客运航班全面恢复！|url=https://mp.weixin.qq.com/s/DN8rFMKNUSvIHlSoKFnZfQ |access-date=February 7, 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Shenyang, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]
&lt;!-- --&gt;
| Sichuan Airlines, {{CHN}}| {{Flagicon|China}}Kunmin, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], {{Flagicon|China}}Xarbin, {{Flagicon|China}}Xichang&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌重逢的航线，连接更多美好旅程！4月18日恢复西昌=西安航线啦！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/tkTNJxhn27pa1885mpL6rw |access-date=24 August 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xishuangbanna&lt;ref name=JHGNW22/&gt;, {{Flagicon|China}}Changchun&lt;ref name=CGQ_W24&gt;{{Cite web |title=【航旅天地】新航季，新期待 {{!}} 长春机场2024年冬航季来了，请您查收~ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/bsEvxw2lv8EnHtVcM_Q58g |access-date=25 March 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2023年新航季川航最新航线出炉，附国际/地区航线新消息 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/xpmDm6efw1POTGi0R5Nd5A |access-date=16 March 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref name=CGQ_W24/&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]
&lt;!-- --&gt;
| Spring Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Dalian&lt;ref&gt;{{cite web |title=Spring Airlines NW22 Domestic Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221110-9cnw22cn |website=Aeroroutes |access-date=10 November 2022}}&lt;/ref&gt;, [[Ili Gʻulja xalqaro aeroporti|Gʻulja]]&lt;ref name=YIN_NS25&gt;{{Cite web |title=‌3月30日，新疆机场集团伊宁、博乐、那拉提、昭苏机场将迎来航班换季 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/M9wJ-xvJqd92VRVJABmMYg |access-date=1 September 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|China}}Changchun&lt;ref&gt;{{Cite web |title=春秋航空新开多条国内航线 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/YNyCjDbUCTJdsC84hNRq3w |access-date=February 28, 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Suparna Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Haikou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=航班换季 {{!}} 请领取您的飞行攻略 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/VdjK5YKy4VJmNDam_J6ilQ |access-date=9 May 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Nannin&lt;ref name=Y8_W25&gt;{{Cite web |title=‌织密航线网络 畅联冬春旅程 {{!}} 金鹏航空2025年冬春航季航线焕新启航 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/taSMjKICes0aNIciGu94oQ |access-date=13 November 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yulin (Guangxi)&lt;ref name=Y8_W25/&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=今年夏航季呼和浩特机场将运营航线161条|url=https://mp.weixin.qq.com/s/NBOE5kR7OQvPFQcN57AAGw |access-date=25 May 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]
&lt;!-- --&gt;
| Thai Lion Air | [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]
&lt;!-- --&gt;
| Thai VietJet Air | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]
&lt;!-- --&gt;
| Tianjin Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Guyyan&lt;ref name=GSSYD23&gt;{{Cite web |title=天津航空换季航线超前预告来了，天津=郑州=悉尼国际航线3月24日重新启航 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/N6ugnr7Gzm-yXWA0wMlvaA |access-date=February 26, 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Haikou, {{Flagicon|China}}Hailar&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌航班换季抢先看！3月30日起，呼伦贝尔机场开始执行夏航季航班计划~ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/4by9Ji4tfpwUGVZwiAQ58A |access-date=10 May 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Hohhot, {{Flagicon|China}}Huizhou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=【换季新航线】从惠州机场出发，邂逅众多魅力城市 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/PHNhB9HhE_0hyke_dSjhqA |access-date=6 February 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Sidney aeroporti|Sidney]]&lt;ref name=GSSYD23/&gt;, {{Flagicon|China}}Tyanszin&lt;ref name=GSSYD/&gt;, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], [[Yulin Yuyang aeroporti|Yulin (Shaanxi)]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌想去哪？赶快转存！榆林机场2025年夏航季航班时刻表及航线网络图 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/tcxAcsuzHeSBRh71zXTyQA |access-date=10 July 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Zunyi–Maotai&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌天津航空冬春航季，邀您悦享万里河山，连通世界精彩 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/RyfEpZwyn3_BlMOY37c1_g |access-date=7 November 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Zunyi–Xinzhou
&lt;!-- --&gt;
| Urumqi Air, {{CHN}} | [[Bole Alashankou aeroporti|Bole]]&lt;ref name=YIN_NS25/&gt;, {{Flagicon|China}}Fuzhou&lt;ref name=FOC_S26&gt;{{Cite web |title=3月29日起福州机场航班换季！这些变化你要知道 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/wS85IeTaBfy0HIKUp5ecGA |access-date=11 June 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Lanchjou, {{Flagicon|China}}Ningbo&lt;ref name=NGB_W25/&gt;, [[Oqsuv Hongqipo aeroporti|Oqsuv]]&lt;ref name=UQNS24&gt;{{Cite web |title=新开8条航线！乌鲁木齐航空夏航季预告抢先看！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Nxf2GMiHdeltTk1gqSWZMw |access-date=3 May 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Qashqar Laining xalqaro aeroporti|Qashqar]], {{Flagicon|China}}Quanzhou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌新航季，泉州晋江国际机场新增、加密多条航线，一波优惠来袭！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/W3hBsDpCaftgPJeoD7ywjg |access-date=2 April 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.chinanews.com/cj/2019/05-23/8845304.shtml |script-title=zh:乌鲁木齐航空将于6月开通乌鲁木齐-郑州-青岛往返航线-中新网 |website=chinanews.com |date=2019-05-23 |language=zh-cn}}&lt;/ref&gt;, [[Xoʻtan Kungang aeroporti|Xoʻtan]]&lt;ref name=UQNS24/&gt;, {{Flagicon|China}}Zhanjiang&lt;ref&gt;{{Cite web |title=湛江机场 {{!}} 冬春航季航班计划抢&quot;鲜&quot;看，票价最低99元，近半航线起售价不高于300元！|url=https://mp.weixin.qq.com/s/fk8jpVf4lLSQcRoOuruvMQ |access-date=28 November 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Zhuhai&lt;ref name=ZUH_S25/&gt;, [[Ili Gʻulja xalqaro aeroporti|Gʻulja]]&lt;ref name=YIN_S25/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| West Air, {{CHN}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240507-pn2q24int|title=China West Air May/June 2024 SE Asia Network Additions|publisher=AeroRoutes|date=7 May 2024|access-date=7 May 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Beihai Fucheng aeroporti|Beihai]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=北海机场2023冬航季航班计划来啦！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/HLyPrgn4ZRsoiPpMNtitSw |access-date= 2023-12-11}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Dalian, {{Flagicon|China}}Ganzhou&lt;ref name=KOW_W24&gt;{{Cite web |title=赣州黄金机场 {{!}} 新航季，再启程 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Z79wwssAwMJlV6k6WdjJNA |access-date=22 March 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Golmud aeroporti|Golmud]]&lt;ref name=&quot;pn2019&quot;&gt;{{cite web|url=http://news.carnoc.com/list/486/486291.html|script-title=zh:西部航空新开多条郑州出港航线|access-date=2019-03-15|date=2018-03-14|language=zh|sarlavha=arxiv nusxasi|arxivsana=2023-02-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230213102244/http://news.carnoc.com/list/486/486291.html}}&lt;/ref&gt;, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]&lt;ref name=&quot;pn2019&quot; /&gt;, {{Flagicon|China}}Guyyan&lt;ref name=PNNS24&gt;{{Cite web |title=换季新航线！全新目的地等你来解锁！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/M8XeCdbHfTHT7mlRVjmn1w |access-date=9 April 2024}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Haikou&lt;ref name=PNNS24/&gt;, {{Flagicon|China}}Hohhot&lt;ref name=HET_S25/&gt;, {{Flagicon|South Korea}}Jeju, [[Korla Licheng aeroporti|Korla]], {{Flagicon|China}}Kunmin&lt;ref name=&quot;westair2018w&quot;&gt;{{cite web |url=http://news.cnair.com/c/201810/92808.html|script-title=zh:冬春航班换季 西部航空新开多条热点航线|access-date=2018-10-28 |date=2018-10-10 |language=zh}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Lhasa, {{Flagicon|China}}Lijiang, {{Flagicon|China}}Nannin, [[Oqsuv Hongqipo aeroporti|Oqsuv]], [[Qashqar Laining xalqaro aeroporti|Qashqar]]&lt;ref name=ZHY_PN_S25&gt;{{Cite web |title=‌郑州=中卫=喀什航班7月1日盛大启航！搭建中西部商旅大通道 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/YdtRDWSZSpOfSZDCjPAulw |access-date=28 June 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]]&lt;ref name=KOW_W24/&gt;, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], [[Venchjou Longwan xalqaro aeroporti|Venchjou]], {{Flagicon|China}}Xarbin&lt;ref name=PNNS24/&gt;, {{Flagicon|China}}Xiamen&lt;ref name=PNNS24/&gt;, {{Flagicon|China}}Xiangxi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌解锁新航线！&quot;桂林=湘西=合肥&quot;，跨城快乐无缝衔接 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/cSyZTsrSDAX8RRsiWI0gmw |access-date=7 May 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xining, {{Flagicon|China}}Zhongwei&lt;ref name=ZHY_PN_S25/&gt;, {{Flagicon|China}}Zhuhai, {{Flagicon|China}}Zunyi–Maotai&lt;ref name=WMT_S25&gt;{{Cite web |title=‌航班换季啦丨茅台机场2025年夏航季航班时刻表，请您查收~ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/EDNYRzx5dBba1ZTgzg3dnQ |access-date=21 April 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]
&lt;!-- --&gt;
| XiamenAir, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Dalian, {{Flagicon|China}}Fuzhou, {{Flagicon|China}}Hohhot&lt;ref name=FOC_W24/&gt;, {{Flagicon|China}}Lanchjou, {{Flagicon|China}}Quanzhou, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Xarbin, {{Flagicon|China}}Xiamen, {{Flagicon|China}}Xining&lt;ref name=FOC_S26/&gt;, {{Flagicon|China}}Yinchuan
&lt;!-- --&gt;
| Xizang Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Lhasa&lt;ref name=XNNNW22&gt;{{Cite web |title=青海民航进入冬航季 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/JMsdEe3Q0S6oKcbJqFsNrw |access-date=January 5, 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xining&lt;ref name=LXANW23/&gt;
}}

=== Yuk ===
Ayni paytda aeroport dunyoning 32 mamlakati va 73 shahrini bogʻlovchi 70 ta toʻliq yuk tashish yoʻnalishlarini ochgan va yillik yuk va pochta joʻnatmalari mamlakatda birinchi oʻrinda turadi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=十三载凌空而起 一座航空新城的蜕变与新生 ——郑州航空港经济综合实验区成立13周年发展观察-央媒看港区-郑州航空港经济综合实验区 |url=https://m.zzhkgq.gov.cn/2026/03-07/3632438.html |access-date=2026-03-14 |website=m.zzhkgq.gov.cn}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;
| Aerotranscargo, {{MDA}} | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]&lt;ref&gt;{{cite press release|title=ATC Inaugural flight to DWC Airport|url=https://www.atc-md.aero/atc-inaugural-flight-to-dwc-airport/|work=[[Aerotranscargo]]|date=20 August 2021|access-date=17 June 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Central, {{CHN}} | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Philippines}}Manila
&lt;!-- --&gt;
| [[Air China|Air China Cargo]] | [[Schiphol|Amsterdam]]
&lt;!-- --&gt;
| AirZeta, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Awesome Cargo, {{US}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko-AIFA, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Cargolux, {{LUX}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, {{Flagicon|USA}}Atlanta, {{Flagicon|Canada}}Edmonton&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://corporate.flyeia.com/news/chinese-logistics-firm-build-hub-eia-boosting-north-america-china-trade |title = Chinese logistics firm to build hub at EIA, boosting North America-China trade {{pipe}} EIA Corporate|date = 15 November 2018}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Komatsu, {{Flagicon|England}}London–Stansted, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], {{Flagicon|Spain}}Saragosa, {{Flagicon|USA}}Chikago–O'Hare
&lt;!-- --&gt;
| Cargolux Italia | [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]]
&lt;!-- --&gt;
| Cathay Cargo, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[China Airlines|China Airlines Cargo]] | {{Flagicon|China}}Nankin, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| China Cargo Airlines | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| China Postal Airlines | {{Flagicon|China}}Nankin, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]
&lt;!-- --&gt;
| [[China Southern Airlines|China Southern Cargo]] | {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]
&lt;!-- --&gt;
| Compass Cargo Airlines, {{BGR}} | [[Lyej aeroporti|Lyej]], {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.ch-aviation.com/news/146517-bulgarias-compass-cargo-airlines-launches-china-ops | title=Bulgaria's Compass Cargo Airlines launches China ops | work=ch-aviation }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Geosky, {{GEO}} | [[Turkmanobod xalqaro aeroporti|Turkmanobod]]&lt;ref&gt;[https://turkmenistaninfo.gov.tm/news/2208 Gruziýanyň «Geosky Airlines» awiakompaniýasynyň ýük uçary Türkmenabadyň Halkara howa menziline ilkinji gonuşyny amala aşyrdy]&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hong Kong Air Cargo | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|China}}Tyanszin
&lt;!-- --&gt;
| [[Korean Air|Korean Air Cargo]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://www.koreanair.com/kr/en/footer/about-us/newsroom/list/230525-korean-air-launches-cargo-services-to-zhengzhou--china|title=Korean Air launches cargo services to Zhengzhou, China|website=Korean Air|date=25 May 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]
&lt;!-- --&gt;
| Maersk Air Cargo, {{DNK}} | {{Flagicon|USA}}Chikago/Rockford&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.wrex.com/news/maersk-air-cargo-adjusts-routes-launches-new-china-rockford-il-route-reports-freightwaves/article_10ae3264-2daf-11ef-977c-4701bfd11cef.html|title=Maersk Air Cargo Adjusts Routes, Launches New China-Rockford, IL Route|publisher=WREX|date=June 18, 2024|access-date=June 27, 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Mas Air, {{MEX}} | {{Flagicon|Mexico}}Mexiko-AIFA
&lt;!-- --&gt;
| [[My Freighter]] | [[Lyej aeroporti|Lyej]]&lt;ref name=&quot;CGO-LGG_Cargo&quot;&gt;{{cite news |last1=Jeffrey |first1=Rebecca |title=My Freighter launches Zhengzhou-Liège route |url=https://www.aircargonews.net/my-freighter-launches-zhengzhou-liege-route/1078332.article |access-date=13 February 2025 |work=Air Cargo News |date=21 October 2024 |language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qatar Airways|Qatar Cargo]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]
&lt;!-- --&gt;
| SF Airlines, {{CHN}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|China}}Uxan, {{Flagicon|China}}Wuxi, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], 
&lt;!-- --&gt;
| [[Silk Way Airlines]] | [[Schiphol|Amsterdam]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], {{Flagicon|Netherlands}}Maastrix
&lt;!-- --&gt;
| Sky Lease Cargo, {{US}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij
&lt;!-- --&gt;
| Suparna Airlines Cargo, {{CHN}} | [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|USA}}Ankorij, {{Flagicon|Germany}}Frankfurt–Hahn, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|USA}}Chikago–O'Hare
&lt;!-- --&gt;
| Tianjin Air Cargo, {{CHN}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]
&lt;!-- --&gt;
| UPS Airlines, {{US}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| [[YTO Cargo Airlines]] | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.caacnews.com.cn/1/6/201809/t20180911_1255675.html|title=zh:圆通航空&quot;郑州-东京&quot;定期全货航线首航|access-date=2018-09-11 |date=2018-09-11 |work=[[Civil Aviation Administration of China|CAAC]] News|language=zh-cn}}&lt;/ref&gt;
}}

== Yer usti transporti ==
=== Avtomagistral ===
[[File:Airport Tollgate in Zhengzhou.jpg|thumb|Aeroport pulli yoʻli]]
[[File:View of Xinzheng Airport from Yingbin Elevated Road.jpg|thumb|{{convert|1.48|km|mi}} uzunlikdagi Yingbin estakadasi aeroportni S1 va G4 tezyurar yoʻllari bilan bogʻlaydi.]]

* S1 Chenjou aeroporti avtomagistrali
* G4 Pekin–Hong Kong va Makao avtomagistrali

Ikkala avtomagistral ham aeroportga Yingbin estakadasi orqali ulangan.

=== Temir yoʻl ===
Aeroport temir yoʻl aloqasiga Chenjou–Xinzheng aeroporti shaharlararo temir yoʻli va Chenjou metro Chengjiao liniyasi xizmat koʻrsatadi.

==== Shaharlararo temir yoʻl ====
[[File:Xinzheng Airport Railway Station.jpg|thumb|Xinzheng aeroporti temir yoʻl stansiyasi platformasi]]

Xinzheng aeroporti temir yoʻl stansiyasi GTCda joylashgan. Kutish zali va chipta kassalari B2 qavatda, platformalar esa B3 qavatda joylashgan. Chenjou, Chenjou Sharq, Jiaozuo va Songchenglu (Kayfeng) ga shaharlararo poyezdlar qatnaydi.

==== Metro ====
[[File:Platform of Xinzheng International Airport Sta., 20180322 103337.jpg|thumb|Xinzheng xalqaro aeroporti bekati ([[Zhengzhou metropoliteni|Chenjou metrosi]])]]

[[Zhengzhou metropoliteni|Chenjou metrosining]] Chengjiao liniyasi poyezdlari aeroportni Chenjou shahar markaziga 2-liniya orqali bogʻlaydi.

==== Avtobus ====
==== Shatll avtobuslari ====
Chenjou shahrida turli yoʻnalishlarga bir nechta aeroport shattl avtobuslari&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zzairport.com/c/list.php?tid=166|script-title=zh:机场大巴_空港大巴_空港交通_河南机场|access-date=2018-04-24|language=zh|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226080911/http://www.zzairport.com/c/list.php?tid=166|archive-date=2024-12-26}}&lt;/ref&gt; yoʻnalishlari mavjud. Avtobus bekati 2-terminalning birinchi qavatida joylashgan.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;width:70px&quot; colspan=&quot;2&quot; | Yoʻnalish
! Chipta narxi
|-
| colspan=&quot;2&quot; | Chenjou markaziy avtobus vokzali
| style=&quot;text-align:center;&quot; rowspan=&quot;5&quot;| ¥20
|-
| Fuqaro aviatsiyasi mehmonxonasi
|-
| Longyuan mehmonxonasi
|-
| Chenjou sharqiy temir yoʻl vokzali
|-
| Chenjou temir yoʻl vokzali gʻarbiy plazasi
|}

==== Shaharlararo avtobus ====
Aeroport, shuningdek, [[Loyan]], [[Kayfin]], Xuchang, Xinxiang, Nanyang, Anyang, Jiaozuo, Pingdingshan, Shangqiu, Zhoukou, Zhumadian, Heze, Changzhi, va Jincheng kabi markaziy tekislik mintaqasidagi boshqa shaharlarga va ulardan shaharlararo avtobus xizmatlarini taklif etadi. Chenjou yoʻnalishlaridan farqli oʻlaroq, shaharlararo avtobuslar GTCdan joʻnaydi.

==== Shahar avtobusi ====
Chenjou aeroporti iqtisodiy zonasida aeroport va qoʻshni hududlarga xizmat koʻrsatadigan Zhengzhou Bus Communication Corporation tomonidan boshqariladigan bir nechta avtobus yoʻnalishlari mavjud.

* 611: Shizu yoʻli avtobus terminaliga qarab
* 612: Yongzhou yoʻli va Yuanling yoʻliga qarab
* 613: Hangʻan 2 koʻchasi va Jichang 6 yoʻliga qarab
* 638: Chenjou bogʻ-ekspo parkining janubiy darvozasiga qarab
* Y636: tungi qatnov, Lingkong koʻchasi va Taihu yoʻliga qarab&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.zzairport.com/c/view.php?aid=15350|title=zh:往返航空港区和郑州机场T2航站楼的夜班公交正式开通|access-date=2018-07-08|date=2018-06-27|language=zh-cn|archive-date=12 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210612052619/http://www.zzairport.com/c/view.php?aid=15350}}&lt;/ref&gt;

== Baxtsiz hodisalar va falokatlar ==
* 2014-yil 4-fevralda Tayyuan Wusu xalqaro aeroportidan Chenjou Xinzheng xalqaro aeroportiga uchayotgan 7 ekipaj aʼzosi va 37 yoʻlovchini olib ketayotgan Xian MA60 samolyoti Joy Air 1533 reysi Chenjouga qoʻnish paytida qoʻnish moslamasida mexanik nosozlikka uchradi. Burchak mexanizmi qulab tushdi va samolyotning burchak konusi uchish-qoʻnish yoʻlagiga urildi. Hech bir yoʻlovchi yoki ekipaj jarohat olmadi&lt;ref&gt;{{cite news|title=Joy Air's Xian MA60 B-3455 suffers a landing accident at Zhengzhou|url=https://worldairlinenews.com/2014/02/06/joy-airs-xian-ma60-b-3455-suffers-a-landing-accident-at-zhengzhou/|date=6 February 2014|access-date=14 June 2018}}&lt;/ref&gt;.
* 2014-yil 5-fevralda kuchli qor yogʻishi aeroportni tushdan keyin va kechqurun bir necha soatga yopishga majbur qildi, natijada har yili oʻtkaziladigan [[Xitoy Yangi yili|Yangi yilning]] eng gavjum sayohat kunlaridan birida aeroportda taxminan 2000 yoʻlovchi qolib ketdi. Koʻpchilik aeroport yoki aviakompaniya xodimlari tomonidan taqdim etilgan maʼlumotlarning yetishmasligidan norozi boʻlib, roʻyxatdan oʻtish stollari va parvozlar haqidagi maʼlumotlar displeylariga zarar yetkaza boshladi, baʼzi xodimlarga ham hujum qilishdi. Tartibsizlik va qor yogʻishi aeroportni ertasi kuni yana yopishga majbur qildi. Oxir-oqibat politsiya voqea joyiga yetib keldi va tartibni tikladi&lt;ref name=&quot;NYT riot article&quot;&gt;{{cite news|last=Feng|first=Bree|title=Stranded Travelers Start 'Riot' at Airport|url=https://sinosphere.blogs.nytimes.com/2014/02/07/stranded-travelers-start-riot-at-airport/|newspaper=[[The New York Times]]|date=7 February 2014|access-date=27 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peopleʻs Daily riot article&quot;&gt;{{cite news|title=zh:郑州机场否认被打砸：一旅客把矿泉水扔到公示板|trans-title=Zhengzhou Airport denies destruction; claims passenger threw bottle at display board|url=http://travel.people.com.cn/n/2014/0209/c41570-24303956.html|newspaper=[[People's Daily]]|language=zh|date=9 February 2014|access-date=29 January 2018}}&lt;/ref&gt;.
* 2018-yil 15-aprelda Changsha Huanghua xalqaro aeroportidan [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti]]ga uchayotgan [[Air China]] aviakompaniyasining 1350-reysidagi Airbus A321 samolyoti Chenjou Xinzheng xalqaro aeroportiga favqulodda qoʻnish uchun yoʻnaltirildi. Xabar qilinishicha, styuardessa qoʻlida ruchkasi boʻlgan erkak yoʻlovchi tomonidan garovga olingan. Bu hodisada hech kim jarohat olmagan&lt;ref&gt;{{cite news |title=Passenger takes flight attendant hostage with fountain pen forcing plane to divert |url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/air-china-diverted-fountain-pen-1350-beijing-changsha-zhengzhou-a8306596.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220507/https://www.independent.co.uk/news/world/asia/air-china-diverted-fountain-pen-1350-beijing-changsha-zhengzhou-a8306596.html |archive-date=7 May 2022 |url-access=subscription |url-status=live |website=The Independent |access-date=26 February 2021 |language=en |date=16 April 2018}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category|Zhengzhou Xinzheng International Airport}}
* [http://www.zzairport.com/ Official website]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117105819/http://www.zzairport.com/ |date=17 January 2013 }}

{{Xitoy aeroportlari}}
{{authority control}}

[[Turkum:Xitoy aeroportlari]]
[[Turkum:1997-yilda tashkil etilgan aeroportlar]]</text>
      <sha1>31d78ih8dy4iy2d1phuna5s0548tdne</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hong Kong xalqaro aeroporti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1451484</id>
    <revision>
      <id>6313792</id>
      <parentid>6299656</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ ichki havola</comment>
      <origin>6313792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182695" sha1="916apcpj8g3sqyw8xqam3qvv4kwpfmu" xml:space="preserve">{{Infobox airport
| name                = {{nowrap|Hong Kong International Airport}}
| nativename         = {{nobold|{{lang|zh-hk|香港國際機場}}}}
| image               = 
| image_size          = 200
| caption             = 
| image2              = HONG KONG INTERNATIONAL AIRPORT (11).jpg
| image2_size         = 250
| caption2            = 
| IATA                = HKG
| ICAO                = VHHH
| type                = Fuqarolik
| owner          = Hong Kong aeroporti maʼmuriyati
| operator          = Hong Kong aeroporti maʼmuriyati
| city-served         = [[Hong Kong]], [[Chjutszyankou|Marvarid daryosi deltasi]]
| location            = Chek Lap Kok, Yangi hududlar, [[Hong Kong]]
| opened              = {{start date and age|1998|07|06|df=yes}}
| hub                 = {{ubl|class=nowrap
  | Air Hong Kong
  | Cathay Pacific
  | DHL Aviation
  | Greater Bay Airlines
  | [[HK Express]]
  | Hong Kong Airlines
  | Kalitta Air
  | Polar Air Cargo
  | UPS Airlines}}
| focus_city          = {{ubl|class=nowrap
  | [[Air China]]
  | [[China Eastern Airlines]]}}
| timezone            = HKT
| utc                 = [[UTC+08:00]]
| elevation-f         = 27
| elevation-m         = 8.5
| metric_elev         = yes
| coordinates         = {{coord|22|18|32|N|113|54|52|E|region:HK_type:airport|display=it}}
|latd=22|latm=18|lats=32|latNS=N|longd=113|longm=54|longs=52|longEW=E
| website             = {{URL|www.hongkongairport.com}}
| pushpin_map         = Xitoy
| pushpin_label       = '''HKG'''/VHHH
| pushpin_caption     = Aeroportning Hong Kong xaritasidagi joylashuvi
| r1-number           = 07L/25R{{efn|{{convert|3,800|m|0|abbr=off}} haqiqiy uzunligi. Surilgan boshlanish nuqtasi uchish-qo‘nish chizig‘i tarkibiga kiritilmaydi. Rasmiy veb-saytda ham chiziq uzunligi 3 800 m deb ko‘rsatilgan.}}
| r1-length-m         = 3,800
| r1-surface          = [[Asfalt-beton|Asfalt]]
| r2-number           = 07C/25C{{efn|{{convert|3,800|m|0|abbr=off}} haqiqiy uzunligi. Surilgan chegaragacha boʻlgan uzunlik {{convert|4,230|m|0|abbr=off}}.}}
| r2-length-m         = 3,800&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/iwov-resources/file/the-airport/hkia-at-a-glance/facts-figures/HKIA_FactSheet_0807_EN.pdf |title=Hong Kong International Airport Face Sheet |publisher=The Airport Authority Hong Kong |access-date=2026-05-29}}&lt;/ref&gt;
| r2-surface          = [[Asfalt-beton|Asfalt]]
| r3-number           = 07R/25L
| r3-length-m         = 3,800
| r3_surface          = [[Asfalt-beton|Asfalt]]
| metric-rwy          = yes
| stat1-header        = Yoʻlovchilar soni
| stat1-data          = 32 800 000 {{increase}} 11,7%
| stat2-header        = Parvozlar soni
| stat2-data          = 200 685 {{increase}} 4,4%
| stat3-header        = Yuk (metr tonna)
| stat3-data          = 2 500 000 {{increase}} 4,1%
| stat-year           = 2026 (Yan-Iyun)
| footnotes           = Manba: Hong Kong xalqaro aeroporti&lt;ref name=&quot;2026stats&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/en/media-centre/press-release/2026/pr_1876 |title=Passenger Traffic at HKIA Continues to Grow in June and the First Half of 2026 |website=Hong Kong International Airport |publisher=Airport Authority Hong Kong |date=20 July 2026 |access-date=21 August 2026}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Three-runway System Development Crosses Milestone as Runway Re-designation Completed |url=https://www.threerunwaysystem.com/en/three-runway-system/project-updates/three-runway-system-development-crosses-milestone-as-runway-re-designation-completed/ |access-date=8 April 2022 |website=Three Runway System}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hong Kong International Airport Fact Sheet |url=https://www.hongkongairport.com/iwov-resources/file/the-airport/hkia-at-a-glance/facts-figures/HKIA_FactSheet_0807_EN.pdf |website=Hong Kong International Airport |publisher=Airport Authority Hong Kong |date=December 2024 |access-date=17 July 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hong Kong International Airport runway closure programme |url=https://www.ais.gov.hk/HKAIP/supp/09-22.pdf/ |access-date=6 July 2022 |website=Hong Kong Aeronautical Information Services |archive-date=4 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220704032918/https://www.ais.gov.hk/HKAIP/supp/09-22.pdf |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
| mapframe            = yes
}}
'''Hong Kong xalqaro aeroporti''' {{airport codes|HKG|VHHH}} — Gʻarbiy [[Hong Kong]]ning Chek Lap Kok orolida joylashgan xalqaro aeroport. Oʻzidan oldingi aeroport — Kai Tak aeroportidan farqlash uchun baʼzida Chek Lap Kok aeroporti ham deb ataladi.

1998-yilda ochilgan Hong Kong xalqaro aeroporti dunyoning eng gavjum kargo darvozasi va yoʻlovchilar oqimi boʻyicha eng yiriklaridan biridir&lt;ref name=&quot;About Hong Kong Airport&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/welcome.html |title=About Hong Kong Airport |access-date=13 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317102600/http://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/welcome.html |archive-date=17 March 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The top 10 busiest airports in the world by cargo handled |url=https://www.internationalairportreview.com/article/107921/top-10-busiest-airports-world-cargo/ |access-date=23 December 2024 |website=International Airport Review}}&lt;/ref&gt;. Qurilgan paytida aeroportning yoʻlovchi terminali dunyoning eng yirik yoʻlovchi terminali boʻlgan va hozirda ham eng yiriklaridan biri hisoblanadi.

Aeroportni Hong Kong aeroporti maʼmuriyati boshqaradi&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://terms.naver.com/entry.nhn?docId=1201472&amp;categoryId=32188 |title=ko:홍콩국제공항 |access-date=28 March 2018 |language=ko}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; va har biri {{convert|3.8|km|mi|adj=off}} uzunlikda boʻlgan uchta faol uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega. 24/7 ishlaydi. Cathay Pacific, Greater Bay Airlines, Hong Kong Airlines, [[HK Express]] va Air Hong Kong uchun asosiy hab vazifasini bajaradi. Oneworld alyansining hablaridan biri hamda UPS Airlinesning Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi hablaridan biridir&lt;ref name=&quot;pressroom.ups.com&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.pressroom.ups.com/Fact+Sheets/UPS+Air+Operations+Facts |title=UPS Air Operations Facts - UPS Pressroom |access-date=10 May 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150512180724/http://www.pressroom.ups.com/Fact+Sheets/UPS+Air+Operations+Facts |archive-date=12 May 2015}}&lt;/ref&gt;. [[Air China]] va [[China Eastern Airlines]] aviakompaniyalari uchun ikkilamchi havo tuguni hisoblanadi. Ethiopian Airlines, [[United Airlines]] va [[Emirates]] Hong Kongdan oraliq toʻxtash punkti sifatida foydalanadi&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Bright |first=Craig |date=14 November 2017 |title=Ethiopian Airlines is shaking up its Asia-Pacific routings |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2017/11/14/ethiopian-airlines-shaking-asia-pacific-routings/}}&lt;/ref&gt;.

2026-yil mart holatiga koʻra, Hong Kong xalqaro aeroporti Xitoyning [[Bir makon bir yoʻl tashabbusi]]da qatnashayotgan 42 ta mamlakatdagi 80 yoʻnalish bilan, dunyo boʻylab toʻgʻridan-toʻgʻri 220 yoʻnalish bilan bogʻlangan&lt;ref name=hkia&gt;{{cite web |title=记者Vlog丨香港国际机场二号客运大楼正式启用 |date=7 June 2026 |url=https://news.qq.com/rain/a/20260607A03EFS00 |access-date=7 June 2026}}&lt;/ref&gt;.

2024-yil boshida 60 000 atrofida kishini ish bilan taʼminlagan&lt;ref&gt;{{cite web |website=South China Morning Post |publisher=South China Morning Post Publishers Limited |title=Hong Kong on track to restore passenger traffic to pre-pandemic levels by end of year, senior Airport Authority official says |author-first1=Laura |author-last1=Westbrook |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/hong-kong-economy/article/3250019/hong-kong-track-restore-passenger-traffic-pre-pandemic-levels-end-year-senior-airport-authority |date=27 January 2024 |access-date=8 August 2024 |quote=The airport has 60,000 staff, 18,000 fewer than the 78,000 employed before the Covid-19 pandemic.}}&lt;/ref&gt; Hong Kong xalqaro aeroporti mamlakat iqtisodiyotiga muhim hissa qoʻshadi. Hong Kongning aviasayohat sanoatining 2018-yildagi iqtisodiy hissasi 33 mlrd [[AQSh dollari]]ga baholangan va bu mamlakat [[YIM]]ning 10,2% qismini tashkil qilgan&lt;ref&gt;{{cite web |title=The importance of air transport to Hong Kong (SAR), China |url=https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/economic-reports/hong-kong--value-of-aviation |website=The International Air Transport Association |access-date=22 August 2024 |archive-date=22 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822045009/https://www.iata.org/en/iata-repository/publications/economic-reports/hong-kong--value-of-aviation |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. 100 dan ortiq aviakompaniya dunyoning 180 shahriga aeroportdan parvozlarni amalga oshiradi. 2024-yilda aeroport 49,9 mln xalqaro yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan va xalqaro yoʻlovchilar oqimi boʻyicha dunyodagi 9-eng gavjum aeroportga aylangan&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-04-14 |title=The busiest airports in the world defy global uncertainty and hold top rankings {{!}} ACI World |url=https://aci.aero/2025/04/14/the-busiest-airports-in-the-world-defy-global-uncertainty-and-hold-top-rankings/ |access-date=2026-01-23 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;. 2010-yilda Memfis xalqaro aeroportini ortda qoldirib, yuk tashish hajmi boʻyicha dunyoning eng yirik aeroportiga aylangan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.businessweek.com/news/2011-01-26/cathay-pacific-hong-kong-airport-become-biggest-for-freight.html |title=Cathay Pacific, Hong Kong Airport Become Biggest for Freight |work=Bloomberg BusinessWeek |date=26 January 2011 |access-date=7 May 2011 |first=Neil |last=Denslow |archive-url=https://web.archive.org/web/20110417033044/http://www.businessweek.com/news/2011-01-26/cathay-pacific-hong-kong-airport-become-biggest-for-freight.html |archive-date=17 April 2011}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
[[File:A bird's eye view of Hong Kong International Airport.JPG|thumb|Hong Kong xalqaro aeroportining uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi tizimi qurilishi yakunlanishidan oldingi havodan koʻrinishi.]]
[[File:홍콩국제공항 (1488).jpeg|thumb|Quruqlikni toʻldirish ishlari davomida havodan koʻrinishi.]]
[[File:Lantau Island reclamation.png|thumb|Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishidan oldin Lantau oroli, Lam Chau va Chek Lap Kokning quruqlik bilan toʻldirilgan hududlarini koʻrsatuvchi xarita.|247x247px]]
[[File:A View of Hong Kong Airport.JPG|thumb|Hong Kong aeroportining old tomondan koʻrinishi (2008-yil)]]
[[File:HKIA at night.jpg|thumb|Tunda Hong Kong xalqaro aeroportining tashqi koʻrinishi.]]

Chek Lap Kok aeroporti Kay Tak aeroporti oʻrnini bosuvchi aeroport sifatida loyihalashtirilgan. 1925-yilda qurilgan Kay Tak aeroporti zich qurilgan Kowloon City okrugi hududida joylashgan boʻlib, Kowloon koʻrfazi tomon choʻzilgan yagona uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega edi. Hong Kong aeroporti havo qatnovining muntazam ravishda oʻsib borayotgan hajmiga moslashish uchun uchish-qoʻnish yoʻlagidagi chiroqlarni kengaytirishga qaratilgan edi. 1990-yillarga kelib, Kay Tak dunyoning eng gavjum aeroportlaridan biriga aylangan boʻlib, koʻplab yoʻlovchi aviakompaniyalari uchun yirik hab aeroporti, shuningdek, muhim yuk va texnik xizmat koʻrsatish markazi vazifasini bajargan — u yillik yoʻlovchi va yuk tashish boʻyicha loyihaviy quvvatidan ancha oshib ketgan, parvozlarning har uchtasidan biri kechikish bilan amalga oshirilgan. Bunga asosan samolyotlar, chiqish darvozalari va ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi uchun joy yetishmasligi sabab boʻlgan&lt;ref&gt;{{cite book |last=Genzberger |first=Christine |title=Hong Kong Business: The Portable Encyclopedia for Doing Business with Hong Kong |publisher=World Trade Press |year=1994 |page=239 |url=https://books.google.com/books?id=jzTkeovg_-MC&amp;pg=PA239 |isbn=978-0-9631864-7-8}}&lt;/ref&gt;. Bundan tashqari, shovqinni kamaytirish choralari tungi parvozlarni cheklagan, chunki kuchli shovqin ifloslanishi (Kowloon City hududida 105 dB(A)dan oshgan) taxminan 340 000 kishiga salbiy taʼsir koʻrsatgan&lt;ref&gt;{{cite web |author=Hong Kong Advisory Council on the Environment |title=Proposal to Optimise Kai Tak Capacity |date=July 1995 |url=http://www.epd.gov.hk/epd/textonly/english/boards/advisory_council/files/ace_paper9531.pdf |access-date=13 June 2006 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110611111741/http://www.epd.gov.hk/epd/textonly/english/boards/advisory_council/files/ace_paper9531.pdf |archive-date=11 June 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Dempsey |first=Paul |title=Airport Planning and Development Handbook: A Global Survey |publisher=McGraw-Hill Professional |year=1999 |page=106 |url=https://books.google.com/books?id=DLi4-CEGl4YC&amp;pg=PA106 |isbn=978-0-07-134316-9}}&lt;/ref&gt;.

1974-yilda Fuqarolik aviatsiyasi va Jamoat ishlari departamentlari tomonidan oʻtkazilgan rejalashtirish tadqiqotida Lantau oroli yaqinidagi kichik Chek Lap Kok oroli kelajakda aeroportni koʻchirish uchun ehtimoliy joy sifatida aniqlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dredging the Hong Kong International Airport |url=https://dredgebrokers.com/dredging-the-hong-kong-international-airport/ |access-date=2025-10-18 |website=Dredge Brokers {{!}} Dredges and Dredging Equipment |language=en-US}}&lt;/ref&gt;. Shaharning tirband markazidan uzoqda joylashgani sababli, parvoz yoʻnalishlari aholi zich joylashgan shahar hududlari ustidan emas, balki [[Janubiy Xitoy dengizi]] ustidan oʻtkazilishi mumkin edi. Bu esa bir nechta uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan kecha-kunduz samarali foydalanish imkonini bergan. Chek Lap Kok (CLK) aeroportining bosh rejasi va fuqarolik muhandisligi boʻyicha tadqiqotlar mos ravishda 1982- va 1983-yillarda yakunlangan&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chapter 2 – Need |url=https://www.epd.gov.hk/eia/register/report/eiareport/eia_2232014/html/Ch%202%20-%20Need.htm |website=Environmental Protection Department |publisher=Government of the Hong Kong Special Administrative Region |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250126052152/https://www.epd.gov.hk/eia/register/report/eiareport/eia_2232014/html/Ch%202%20-%20Need.htm |arxivsana=2025-01-26 |qaralgan sana=2026-09-25}}&lt;/ref&gt;. Biroq 1983-yil fevralida hukumat moliyaviy va iqtisodiy sabablarga koʻra loyihani toʻxtatgan{{Manba kerak}}. 1988-yilda maslahatchilar tomonidan Mott MacDonald Hong Kong Limited boshchiligida Port &amp; Airport Development Strategy (PADS) tadqiqoti oʻtkazilib, uning hisoboti 1989-yil dekabrida taqdim etilgan. Ushbu tadqiqot 2011-yilgacha boʻlgan aeroport va port yuklamasi prognozlarini koʻrib chiqib, Hong Kongning umumiy strategik rivojlanishi boʻyicha uchta tavsiya etilgan strategiyani ishlab chiqdi. Ulardan birida Kay Takdagi mavjud aeroportni saqlab qolish nazarda tutilgan; ikkinchisida Lantau oroli va Hong Kong oroli oraligʻidagi Gʻarbiy bandargohda ehtimoliy aeroport qurish koʻzda tutilgan; uchinchisida esa Chek Lap Kokda yangi aeroport qurish taklif qilingan. Maslahatchilar har bir ssenariy boʻyicha batafsil tahlillar ishlab chiqib, hukumatga uchta „Tavsiya etilgan strategiya“ning har birini baholash imkonini bergan{{Manba kerak}}. 1989-yil oktyabrida Hong Kong gubernatori Qonunchilik kengashiga hududning port va aeroportlarini uzoq muddatli rivojlantirish strategiyasi boʻyicha qaror qabul qilinganini maʼlum qildi. Qabul qilingan strategiyada Chek Lap Kokdagi mavjud aeroport oʻrniga yangi aeroport qurish hamda Stonecutters Island va Tsing Yi orolining sharqida mos ravishda 8- va 9-sonli yangi konteyner terminallarini barpo etish nazarda tutilgan&lt;ref&gt;Port &amp; Airport Development Strategy Study, Final Report, December 1989 by Study Consultants Mott MacDonald Hong Kong et al. for Lands and Works Branch of Hong Kong Government Secretariat&lt;/ref&gt;.

PADS tadqiqotida maslahatchilar aeroport eng erta 1998-yil yanvarida ochilishi mumkinligini bildirgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://ebook.lib.hku.hk/HKG/B31927075.pdf |title=PADS Government Secretariat Lands &amp; Works Branch Port &amp; Airport Development Strategy Final Report |date=Dec 1989 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190523015234/http://ebook.lib.hku.hk/HKG/B31927075.pdf |archive-date=23 May 2019 |access-date=23 May 2019}}&lt;/ref&gt;. Biroq hukumat qarorini qabul qilish jarayonida bu sana 1997-yil yanvariga, yaʼni Hong Kongning Xitoyga qaytarilishidan olti oy oldingi muddatga oʻzgartirildi. Yangi aeroport qurilishi 1991-yilda boshlandi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://discovery.cathaypacific.com/looking-back-looking-ahead-19-years-of-hong-kong-international-airport/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20190523020149/http://discovery.cathaypacific.com/looking-back-looking-ahead-19-years-of-hong-kong-international-airport/ |archive-date=23 May 2019 |title=19 years of Hong Kong International Airport |publisher=Cathay Pacific |website=Discovery |author-first1=Phil |author-last1=Heard |date=28 July 2017 |access-date=23 May 2019}}&lt;/ref&gt;. Qurilish davomida Xitoy bilan aeroportning imkon qadar katta qismi 1997-yil iyulida Xitoyga topshirilishidan oldin yakunlanishi boʻyicha kelishuvga erishildi. Buyuk Britaniyaning sobiq bosh vaziri [[Margaret Thatcher]] 1997-yil aprelida Lantau oroli, aeroport va unga xizmat koʻrsatuvchi hududga olib boruvchi asosiy yoʻl boʻlgan Tsing Ma koʻprigini ochdi. Koʻp oʻtmay, aeroportning oʻzi 1998-yil iyulida ochildi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CONSTRUCTION MILESTONES |url=https://www.info.gov.hk/archive/napco/milestone.html |access-date=2026-08-21 |website=www.info.gov.hk}}&lt;/ref&gt;.

Hong Kong xalqaro aeroporti sobiq Chek Lap Kok ({{convert|3.02|km2|sqmi}}) va Lam Chau ({{convert|0.08|km2|sqmi|abbr=off}}) orollarini tekislash va sathini baravarlashtirish hamda ularga tutash dengiz tubining {{convert|9.38|km2|sqmi|abbr=off}} qismini quruqlik bilan toʻldirish orqali hosil qilingan katta sunʼiy orol ustiga qurilgan. {{convert|12.48|km2|sqmi|adj = on}} maydonga ega aeroport hududi quruqlik bilan toʻldirish ishlari bilan birga Hong Kongning umumiy hududiga qariyb 1 foiz qoʻshgan va Tung Chung yangi shaharchasi yaqinidagi Lantau orolining shimoliy qismi bilan bogʻlangan&lt;ref name=site_prep&gt;{{cite book |editor-last1=Plant|editor-first1= GW |editor-last2=Covil|editor-first2= CS |editor-last3=Hughes|editor-first3= RA|author4=Airport Authority Hong Kong |title=Site Preparation for the New Hong Kong International Airport |publisher=Thomas Telford |year=1998 |pages=1, 3–4, 43, 556 |url=https://books.google.com/books?id=NVlGrr9WOp4C|isbn=978-0-7277-2696-4}}&lt;/ref&gt;.

Yangi aeroport qurilishi Airport Core Programmening faqat bir qismi edi. Dastur doirasida aeroportga olib boruvchi yangi avtomobil va temiryoʻl yoʻllari, ular bilan bogʻliq koʻprik va tunnellar, shuningdek, Hong Kong oroli va [[Szyulun|Kowloon]] hududlarida yirik quruqlikni toʻldirish loyihalari ham amalga oshirilgan. Ushbu loyiha ''[[Guinness rekordlar kitobi]]'' maʼlumotlariga koʻra, tarixdagi eng qimmat aeroport loyihasi boʻyicha rekordni qayd etgan. Yangi aeroport qurilishi 1999-yilda ConExpo konferensiyasida XX asrning eng yaxshi 10 ta qurilish yutugʻidan biri sifatida ham eʼtirof etilgan&lt;ref&gt;{{cite book |publisher=Conexpo-Con/AGG |year=1999 |url=http://www.tfhrc.gov/pubrds/julaug99/topten.htm |title=Top 10 Construction Achievements of the 20th Century |archive-url=https://web.archive.org/web/20051126083538/http://www.tfhrc.gov/pubrds/julaug99/topten.htm |archive-date=26 November 2005 |isbn=0-9530219-5-5 |access-date=10 November 2005}}&lt;/ref&gt;.

Aeroport terminalining batafsil loyihasi Mott Connell (Buyuk Britaniyaning Mott MacDonald kompaniyasining Hong Kongdagi ofisi) boshchiligidagi konsorsiumga topshirilgan boʻlib, BAA PLC aeroport bilan bogʻliq jihatlar boʻyicha maxsus loyihachilar, Foster and Partners meʼmorlar, Ove Arup esa tom konstruksiyasi boʻyicha maxsus konstruktiv loyihachilar sifatida jalb qilingan. Mott Connell poydevorlar, boshqa barcha konstruktiv qismlar hamda mexanik va elektr tizimlarining loyihachisi boʻlgan. Asosan oynadan iborat terminallarning yon tomonlari kuchli shamol taʼsirida sinadigan qilib loyihalashtirilgan boʻlib, bu bosimni kamaytirish va terminalning kuchli tayfunga bardosh bera olishini taʼminlashga xizmat qilgan&lt;ref name=buildhkg&gt;{{cite episode |title=Building Hong Kong's Airport |series=Extreme Engineering |series-link= |airdate=14 May 2003 |season=1 |number=7}}&lt;/ref&gt;.

Aeroport 1998-yil 2-iyul kuni tush paytida [[Xitoy Xalq Respublikasi raisi|Xitoy prezidenti]] va Xitoy Kommunistik partiyasi Bosh kotibi Jiang Zemin tomonidan oʻtkazilgan ochilish marosimida rasman ochilgan. Oradan bir necha soat oʻtib, [[AQSh prezidenti]] [[Bill Clinton]]ni olib kelgan Air Force One yangi aeroportga qoʻndi va aeroportga kelgan birinchi xorijiy mehmon boʻldi&lt;ref&gt;{{cite news |title=Clinton leaves with democracy plea |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/125837.stm |access-date=11 January 2018 |work=BBC News |date=3 July 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111110426/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/125837.stm |archive-date=11 January 2018 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Aeroportning amaldagi faoliyati 1998-yil 6-iyulda boshlandi. Shu bilan 60 milliard AQSh dollariga tushgan olti yillik qurilish ishlari yakunlandi. Oʻsha kuni Hong Kong vaqti bilan soat 06:25 da Cathay Pacific aviakompaniyasining Nyu-Yorkdagi [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|JFK aeroportidan]] uchgan CX 889 reysi aeroportga qoʻngan birinchi tijoriy reys boʻldi va birinchi keluvchi muntazam reys sifatida belgilangan Rimdan uchgan CX 292 reysidan oldin qoʻndi&lt;ref&gt;{{cite news |title=Hong Kong's flying start |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/127058.stm |newspaper=BBC News |date=5 July 1998 |access-date=30 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170905163109/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/127058.stm |archive-date=5 September 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Biroq aeroport ochilgan birinchi kunning oʻzidayoq turli texnik muammolarga duch kela boshladi. Parvozlar haqidagi axborotni koʻrsatish tizimi (FIDS) toʻsatdan ishdan chiqib, katta kechikishlarga sabab boʻldi. Koʻp oʻtmay, barcha zarur maʼlumotlar saqlanadigan Kay Tak aeroporti bilan yuk tashish boʻyicha aloqa liniyasi ham uzildi. Shu davrda kimdir tasodifan yuk xizmatlari uchun muhim boʻlgan maʼlumotlar bazasini oʻchirib yubordi. Natijada yuklarga oid maʼlumotlarni qoʻlda saqlashga toʻgʻri keldi. Bir payt aeroport Hong Kongdan olib chiqilayotgan va Hong Kongga olib kirilayotgan barcha havo yuklari va yuk tashish reyslarini (oziq-ovqat va tibbiy vositalardan tashqari) qabul qilishni toʻxtatishga majbur boʻldi. Bunga sabab yangi yuk terminalidagi katta tartibsizlikni bartaraf etish zarurati edi. HKIA avtomatlashtirilgan yordamchi-kompyuter tizimisiz shunchaki ishlay olmasdi&lt;ref name=&quot;buildhkg&quot;/&gt;. Ochilganidan keyingi uch-besh oy davomida aeroport deyarli butunlay faoliyatini falaj qilgan turli jiddiy tashkiliy, mexanik va texnik muammolarga duch keldi. Asosiy inqirozga asosan kompyuter tizimidagi nosozliklar sabab boʻlgan. Hong Konglik siyosatchi Lau Kong-wahning soʻzlari keltirilib, u shunday degan: „Bu birinchi darajali loyiha boʻlishi kerak edi, ammo u toʻqqizinchi darajali aeroportga va sharmandalikka aylandi. Bizning aeroportimiz dunyoning masxarasiga aylandi“&lt;ref&gt;{{cite book |last=Gordon |first=Alastair |title=Naked Airport |url=https://archive.org/details/nakedairportcult0000gord |publisher=Metropolitan Books |date=September 2004 |isbn=0-8050-6518-0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9E00E4D91F3EF93AA35754C0A96E958260 |title=INTERNATIONAL BUSINESS; Problems Continue to Mount at New Hong Kong Airport |work=[[The New York Times]] |date=9 July 1998 |first=Mark |last=Landler}}&lt;/ref&gt;. Bir payt hukumat yangi yuk terminali — Super Terminal One (ST1)dagi nosozlik sababli yuk tashish qatnovlarini amalga oshirish uchun Kay Tak aeroportidagi yuk terminalini qayta ochdi&lt;ref&gt;{{cite web |title=Calendar of Events |work=Hong Kong Yearbook |access-date=15 August 2009 |year=1998 |url=http://www.yearbook.gov.hk/1998/ewww/events/index07.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110720033816/http://www.yearbook.gov.hk/1998/ewww/events/index07.htm |archive-date=20 July 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2000-yil 31-iyulda Hong Kongda doimiy yashash maqomiga ega boʻlgan, biroq [[Fuqaroligi boʻlmagan shaxslar|fuqaroligini tasdiqlovchi hujjatlari mavjud boʻlmagan]] noqonuniy immigrant Todd Salimuchai xavfsizlik nazorat punktidan soxta toʻpponcha yordamida majburan oʻtib, bir ayolni garovga oldi va Cathay Pacific samolyotiga chiqdi. U oʻzining vatani deb hisoblagan [[Myanma|Birmaga]] olib borilishini talab qildi, biroq hujjatlari yoʻqligi sababli Birma uni mamlakatga kiritishdan bosh tortganini aytdi. U ikki yarim soatdan soʻng politsiyaga taslim boʻldi&lt;ref name=&quot;TheStandard20060710&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thestandard.com.hk/news_detail.asp?pp_cat=11&amp;art_id=22547&amp;sid=8717578&amp;con_type=3 |periodical=The Standard |date=10 July 2006 |access-date=28 May 2011 |title=The tale of a man with no country |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111021144810/http://www.thestandard.com.hk/news_detail.asp?pp_cat=11&amp;art_id=22547&amp;sid=8717578&amp;con_type=3 |archive-date=21 October 2011}}&lt;/ref&gt;.

2-terminaldan (T2) tashqari, SkyCity Nine Eagles golf maydoni 2007-yilda, ikkinchi aeroport mehmonxonasi boʻlgan Hong Kong SkyCity Marriott Hotel va doimiy chegaralararo parom terminali Skypier mos ravishda 2008 va 2009-yillarda ishga tushirildi. T2 atrofidagi rivojlanishlar qatoriga 2005-yil oxirida faoliyatini boshlagan AsiaWorld-Expo ham kiradi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/eng/aboutus/scbrochure.html |title=Hong Kong International Airport – About AA – SkyCity Brochure |archive-url=https://web.archive.org/web/20060427082559/http://www.hongkongairport.com/eng/aboutus/scbrochure.html |archive-date=27 April 2006}}&lt;/ref&gt;. Ikkinchi yoʻlovchi konkorisi — Shimoliy yoʻldosh konkorsi (NSC) — 2010-yilda, undan keyin esa 2015-yil dekabrida Midfield konkors ochildi&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/1932746/hong-kong-international-airport-splashes-out-hk5-billion-new |title=Hong Kong International Airport splashes out HK$5 billion on a new midfield... concourse |date=1 April 2016 |last=Siu |first=Phila |newspaper=South China Morning Post |access-date=23 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170426091915/http://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/1932746/hong-kong-international-airport-splashes-out-hk5-billion-new |archive-date=26 April 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2019-yil avgust oyida 2019–20-yillardagi Hong Kong namoyishlari doirasida aeroport ichida namoyishlar oʻtkazilgani sababli aeroport bir necha marta yopildi. Keluvchilar va joʻnab ketuvchilar boʻlimlari egallab olingani sababli 160 dan ortiq reys bekor qilindi&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-49317975 |title=Hong Kong airport cancels flights over protests |date=12 August 2019 |access-date=12 August 2019 |language=en-GB |archive-url=https://web.archive.org/web/20190812134919/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-49317975 |archive-date=12 August 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi, Shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi deb ham ataladi, 2022-yil iyulida ochildi. Bu Hong Kong xalqaro aeroportining 2030-yilgacha boʻlgan bosh rejasi doirasida amalga oshirilgan birinchi qism boʻldi. Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi 650 gektar maydonni egallaydi, bu taxminan [[Gibraltar]] hududining kattaligiga teng. Keyinchalik aeroportning Markaziy uchish-qoʻnish yoʻlagi va 2-terminali qurilish ishlari, kengaytirish va modernizatsiya qilish uchun yopildi. Markaziy uchish-qoʻnish yoʻlagi 2024-yil 28-noyabrda qayta ochildi&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/hong-kong-economy/article/3288432/hong-kong-airports-hk1415-billion-3-runway-system-set-lift |title='Game-changer': first planes take off, land in sync at all 3 Hong Kong runways – as it happened |date=28 November 2024 |first1=Cannix |last1=Yau |first2=Denise |last2=Tsang |first3=Oscar |last3=Liu |first4=Ambrose |last4=Li |website=South China Morning Post |access-date=2 December 2024}}&lt;/ref&gt;. Keng koʻlamli kengaytirish ishlari amalga oshirilgan 2-terminal esa 2026-yil 27-mayda qayta ochildi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-27 |title=Passengers praise efficiency as Hong Kong airport's Terminal 2 opens |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/transport/article/3354961/passengers-praise-efficiency-hong-kong-airports-terminal-2-opens |access-date=2026-05-27 |website=South China Morning Post |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Tuzilishi ==
[[File:VHHH Layout.svg|thumb|Aeroport diagrammasi]]

Hong Kong xalqaro aeroporti 4 707 akr yoki {{convert|1905|ha|sqmi}} maydonni egallaydi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/iwov-resources/file/the-airport/hkia-at-a-glance/facts-figures/HKIA_FactSheet_240510_EN.PDF |title=HKIA Facts and Figures |website=hongkongairport.com |access-date=16 July 2024}}&lt;/ref&gt;. Unda jami 88 ta chiqish darvozasi mavjud boʻlib, ulardan 77 tasi teletrap bilan jihozlangan (1–21, 23–36, 40–50, 60–71, 201–219-darvozalar), 11 tasi esa virtual darvozadir (228–230, 511–513, 520–524). Ushbu virtual darvozalarda yoʻlovchilar perron avtobuslari orqali samolyotlarga olib boriladi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-01-24 |title=Hong Kong Airport Departure Gate Map: Where Is My Gate? |url=https://blog.turis.io/en/2025/01/24/hong-kong-airport-departure-gate-map-where-is-my-gate/ |access-date=2026-09-22 |website=Turis |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Wong |first1=Marcus |url=https://checkerboardhill.com/2018/06/hong-kong-airport-gate-numbering |title=HKIA Gate Numbering System |website=checkerboardhill.com |date=26 June 2018 |access-date=6 October 2023}}&lt;/ref&gt;.

Chek Lap Kok orolidan tashqari, aeroport ilgari Lam Chau boʻlgan orolini ham egallaydi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://info.gov.hk/isd/hk96/gallery/Gtran/1506.html |title=1506.html |publisher=Government of Hong Kong |date=27 February 1997 |archive-url=https://web.archive.org/web/19970227174251/http://info.gov.hk/isd/hk96/gallery/Gtran/1506.html |access-date=22 November 2020 |archive-date=27 February 1997}}&lt;/ref&gt;.

=== 1-terminal (T1) ===
{{convert|570000|m2|sqft}} maydonga ega HKIAning 1-terminali (T1), [[Dubay xalqaro aeroporti]] 3-terminali va [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti]] 3-terminali kabi inshootlardan keyin dunyodagi eng yirik yoʻlovchi [[Aerovokzal|aeroport terminallari]] binolaridan biridir&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://en.beijing2008.cn/news/olympiccities/beijing/n214259388.shtml |title=The 'dragon' unveiled: Beijing's T3 starts operations |publisher=The Official Website of the Beijing 2008 Olympic Games |access-date=7 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110911114757/http://en.beijing2008.cn/news/olympiccities/beijing/n214259388.shtml |archive-date=11 September 2011}}&lt;/ref&gt;.

2021-yil oxirida T1ning havo hududida turli yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatuvchi yoʻlovchilar va aeroport xodimlari oʻrtasida yangi koronavirusning oʻzaro yuqish xavfini kamaytirish maqsadida materik Xitoy reyslari va boshqa xalqaro reyslarni „Yashil zona“ va „Toʻq sariq zona“ deb nomlangan ikkita alohida hududga ajratish boshlandi. Biroq COVIDdan koʻp oʻtmay bu gʻoyadan voz kechildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hk01.com/%E7%A4%BE%E6%9C%83%E6%96%B0%E8%81%9E/699964/%E6%A9%9F%E5%A0%B4%E5%88%86%E5%8D%80%E8%99%95%E7%90%86%E5%9C%8B%E5%85%A7%E5%8F%8A%E5%9C%8B%E9%9A%9B%E8%88%AA%E7%8F%AD-%E6%A2%81%E5%AD%90%E8%B6%85-%E5%93%A1%E5%B7%A5%E5%B7%A5%E9%A4%98%E6%99%82%E9%96%93%E9%83%BD%E8%A6%81%E9%81%BF%E5%85%8D%E6%8E%A5%E8%A7%B8 |title=機場分區處理國內及國際航班 梁子超：員工工餘時間都要避免接觸 |date=12 November 2021}}&lt;/ref&gt;.

2022-yil 1-noyabrda aeroportni HK$9 mlrd qiymatidagi kengroq modernizatsiya qilish loyihasi doirasida T1ni T1 yoʻldosh konkorsi (T1S) bilan bogʻlovchi osma koʻprik ochildi. Chetlari shisha panellar bilan qoplangan, uzunligi 200 metr va balandligi 28 metr boʻlgan ushbu koʻprik oʻz turidagi eng yirigi boʻlib, [[Airbus A380]] samolyoti uning ostidan oʻtishi uchun yetarlicha balandlikka ega&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Westbrook |first1=Laura |website=South China Morning Post |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/hong-kong-economy/article/3198050/hong-kong-airport-frequent-talks-authorities-gear-travel-recovery-sky-bridge-opens-part-hk9-billion |title=Hong Kong airport in frequent talks with authorities to gear up for travel recovery, Sky Bridge opens as part of HK$9 billion upgrade |date=1 November 2022}}&lt;/ref&gt;.

==== T1 yoʻldosh konkorsi (T1S) ====
2007-yilda HKIA ikki qavatli T1 yoʻldosh konkorsi (T1S) qurilishini boshladi. U ilgari shimoliy yoʻldosh konkors (NSC) deb atalgan va 2009-yil dekabrida ochilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_981.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120225081830/http://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_981.html |title=HKIA Opens New Passenger Concourse to Enhance Service |archive-date=25 February 2012 |publisher=Hongkongairport.com |date=15 December 2009 |access-date=7 May 2011}}&lt;/ref&gt;. Ushbu konkors tor fyuzelyajli samolyotlar uchun moʻljallangan boʻlib, 10 ta teletrap bilan jihozlangan. Konkorsning maydoni {{convert|20000|m2|sqft}} boʻlib, yiliga besh milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega boʻladi. T1S aeroport yoʻlovchilarining kamida 90 foiziga teletraplar orqali xizmat koʻrsatish imkoniyatini taʼminlash maqsadida qurilgan. U ikki qavatdan iborat (biri uchib ketuvchi, ikkinchisi keluvchi yoʻlovchilar uchun). T1 va T1Sni bogʻlovchi yangi osma koʻprik 2022-yil noyabrida ochildi. Bu yoʻlovchilarga aeroportning asosiy terminalidan shuttle avtobusida borish usulining oʻrniga vaqtni tejash uchun taksi qilayotgan samolyotlar ustidan piyoda oʻtish imkonini berdi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hongkongairport.com/en/media-centre/press-release/2022/pr_1616|title=Press Releases, Media Centre|website=Hong Kong International Airport}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2099218/air-bridge-roof-garden-and-green-landscaping-feature-revamped |title=More food options and a roof garden: inside HK$7bn airport revamp |date=20 June 2017 |website=South China Morning Post |access-date=11 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711034409/https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2099218/air-bridge-roof-garden-and-green-landscaping-feature-revamped |archive-date=11 July 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2094005/new-bridge-planned-hong-kong-airport-so-tall-a380s-can-pass |title=Bridge planned for Hong Kong airport so tall A380s can go underneath |date=12 May 2017 |website=South China Morning Post |author-first1=Danny |author-last1=Lee |access-date=11 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711034410/https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2094005/new-bridge-planned-hong-kong-airport-so-tall-a380s-can-pass |archive-date=11 July 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

==== T1 Midfield konkorsi (T1S) ====
2011-yil 25-yanvarda Hong Kong aeroporti maʼmuriyati 2015-yil oxirigacha yakunlanishi rejalashtirilgan midfield hududini rivojlantirish loyihasining 1-bosqichini eʼlon qildi. Midfield hududi 1-terminalning gʻarbida, mavjud ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi oraligʻida joylashgan. Bu oʻsha paytda aeroport orolida yirik koʻlamli rivojlantirish uchun mavjud boʻlgan soʻnggi yer maydoni edi. Loyiha 20 ta samolyot toʻxtash joyini oʻz ichiga oladi, ulardan uchtasi [[Airbus A380]] samolyotlariga xizmat koʻrsatish uchun yetarlicha keng boʻlib, yiliga qoʻshimcha 10 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkonini beradi. Yoʻlovchilar konkorsga yerosti avtomatlashtirilgan odam tashish tizimining kengaytmasi orqali yetib boradi&lt;ref&gt;{{cite web |title=Airport Authority Unveils Phase 1 Midfield Development |publisher=Airport Authority Hong Kong |date=27 January 2011 |url=https://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_1020.html |access-date=28 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110917070742/http://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_1020.html |archive-date=17 September 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Loyihalash ishlariga Mott MacDonald va Arup kompaniyalarining qoʻshma korxonasi rahbarlik qilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www1.aedas.com/Midfield-Concourse |title=Project Page: Hong Kong International Airport – Midfield Concourse |publisher=Aedas.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714143330/http://www1.aedas.com/Midfield-Concourse |archive-date=14 July 2014}}&lt;/ref&gt;. Qurilish ishlarini Gammon Construction amalga oshirgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.khl.com/news/us-802-million-hong-kong-airport-contract-awarded/71794.article |title=US$ 802 million Hong Kong airport contract awarded |publisher=International Construction |date=8 March 2012 |access-date=16 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191216000218/https://www.khl.com/news/us-802-million-hong-kong-airport-contract-awarded/71794.article |archive-date=16 December 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Konkors 2015-yil 28-dekabrda faoliyatini boshladi va undan foydalangan birinchi reys Hong Kong Airlines aviakompaniyasining [[Hong Kong]]dan Okinavaga uchgan HX658 reysi boʻldi. 2016-yil 31-martda konkors toʻliq foydalanishga topshirilganini nishonlash marosimida rasman ochildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_1209.html |title=Press Releases: HKIA Celebrates Grand Opening of Midfield Concourse -- On-schedule Full Operation Increases Airport's Passenger Handling Capacity |publisher=Airport Authority Hong Kong |access-date=24 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160428062824/http://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_1209.html |archive-date=28 April 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Sobiq 2-terminal ===
Maydoni {{convert|140000|m2|sqft|abbr = on}} boʻlgan sobiq 2-terminal SkyPlaza bilan birga 2007-yil 28-fevralda Aeroport stansiyasining 3-platformasi ochilishi bilan bir vaqtda ishga tushirildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://mtr.com.hk/eng/corporate/file_rep/PR-07-012-E.pdf |title=Press release of platform 3 opening |access-date=7 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304125737/http://mtr.com.hk/eng/corporate/file_rep/PR-07-012-E.pdf |archive-date=4 March 2009 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. U faqat lou-kosterlarning uchib ketuvchi yoʻlovchilari uchun roʻyxatdan oʻtish va xizmat koʻrsatish inshooti boʻlib, unda chiqish darvozalari yoki keluvchi yoʻlovchilar uchun inshootlar mavjud emas edi (yoʻlovchilar yerosti orqali 1-terminaldagi darvozalarga olib borilardi). SkyPlaza ham shu yerda joylashgan edi. Sobiq 2-terminal 2019-yil 28-noyabrda uchta uchish-qoʻnish yoʻlagi tizimi doirasidagi yangi yoʻldosh terminaliga joy boʻshatish uchun yopildi&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Lee |first1=Danny |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2142490/hong-kong-airport-looking-speed-expansion-work-cut-impact |title=Airport aims to speed up expansion to cut impact on flights |date=20 April 2018 |website=South China Morning Post |access-date=11 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190711034421/https://www.scmp.com/news/hong-kong/economy/article/2142490/hong-kong-airport-looking-speed-expansion-work-cut-impact |archive-date=11 July 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Yangi 2-terminal ===
2026-yil 27-mayda 2-terminalning yangi yoʻlovchilarni joʻnatish inshootlari qayta ochildi&lt;ref&gt;Hong Kong opens Terminal 2 ''Airliner World'' August 2026 page 20&lt;/ref&gt;. 2-terminalni kengaytirish ishlari taxminan $12,9 mlrdga tushdi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hong Kong opens expanded terminal 2 after airport upgrade |url=https://english.news.cn/20260528/6d40dc3427c2473bbb1585ee4740305e/c.html |access-date=2026-05-28 |website=english.news.cn |language=en}}&lt;/ref&gt;. Birinchi bosqichda 15 ta aviakompaniya ikki hafta davomida yoʻlovchilarni roʻyxatdan oʻtkazish peshtaxtalarini 1-terminaldan yangi terminalga koʻchirdi&lt;ref&gt;{{Cite news |title=All 15 airlines move to revamped Terminal 2 with smooth boarding process: Mable Chan|url=https://www.thestandard.com.hk/news/article/334277/All-15-airlines-move-to-revamped-Terminal-2-with-smooth-boarding-process-Mable-Chan |newspaper=The Standard |location=Hong Kong|date=2026-06-10 |accessdate=2026-08-15}}&lt;/ref&gt;. Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi konkorsi uchun kirish/chiqish inshooti sifatida xizmat qiladigan yangi terminal amaldagi aeroport konkorsi, Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi konkorsi, Sky Bridge (dengizdan havoga transfer terminali) va Hong Kong–Zhuhai–Makau koʻprigining Hong Kong portini bogʻlovchi markazga aylanadi.

Yangi 2-terminal faoliyatining birinchi yilida sakkiz million nafar joʻnab ketuvchi yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi rejalashtirilgan. Kelgusida keluvchi yoʻlovchilar uchun inshootlar va 2-terminal yoʻlovchi konkorsi bosqichma-bosqich foydalanishga topshiriladi. Toʻliq faoliyatga chiqqach, ular yiliga 30 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega boʻladi va keyinchalik bu koʻrsatkichni yiliga 50 million yoʻlovchigacha oshirish imkoniyati mavjud&lt;ref name=hkia/&gt;.

=== Boshqa binolari ===
[[File:HKIA Control Tower.JPG|thumb|Aeroport nazorat minorasi.]]

Cathay Pacific City, Cathay Pacific va Air Hong Kong aviakompaniyalarining bosh ofisi, aeroport orolida joylashgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cathaypacific.com/cpa/en_INTL/contactus/portcountrycontacts?countryCode=HK |title=Hong Kong |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604182907/http://www.cathaypacific.com/cpa/en_INTL/contactus/portcountrycontacts?countryCode=HK |archive-date=4 June 2013 |work=Cathay Pacific |access-date=8 September 2010}}&lt;/ref&gt;. [[Air China]]ning ofisi boʻlgan CNAC House ham aeroport majmuasida, Fuqarolik aviatsiyasi departamenti bosh qarorgohi bilan birga joylashgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cad.gov.hk/english/contactCAD.html |title=Contact Us |archive-url=https://web.archive.org/web/20140728202250/http://www.cad.gov.hk/english/contactCAD.html |archive-date=28 July 2014 |work=Civil Aviation Department |access-date=11 August 2014 |quote=Director-General of Civil Aviation, Civil Aviation Department Headquarters, 1 Tung Fai Road, Hong Kong International Airport, Lantau, Hong Kong}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Traditional Chinese address |url=http://www.cad.gov.hk/chinese/contactCAD.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812213933/http://www.cad.gov.hk/chinese/contactCAD.html |archive-date=12 August 2014 |quote=來函民航處處長 香港大嶼山香港國際機場 東輝路1號 民航處總部辦公大樓}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cad.gov.hk/sc/contactCAD.html |title=Simplified Chinese address |archive-url=https://web.archive.org/web/20140812214714/http://www.cad.gov.hk/sc/contactCAD.html |archive-date=12 August 2014 |quote=来函民航处处长 香港大屿山香港国际机场 东辉路1号 民航处总部办公大楼}}&lt;/ref&gt;. HAECOning ham bosh ofisi aeroport hududida joylashgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.haeco.com/en/Contact-Us/Location-Map |title=Location Map |publisher=HAECO |access-date=8 March 2020 |quote=Hong Kong Aircraft Engineering Co. Ltd. (HAECO Group) 80 South Perimeter Road Hong Kong International Airport Lantau, Hong Kong |archive-date=2 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200802001632/https://www.haeco.com/en/Contact-Us/Location-Map |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. [[HK Express]]ning bosh ofisi ham aeroport hududida, ilgari [[Cathay Dragon]] aviakompaniyasining bosh ofisi boʻlgan Dragonair House binosida joylashgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hkexpress.com/ja/need-help/contact-us/ |title=カスタマーサポート |publisher=HK Express |access-date=19 December 2020 |quote=本社住所: 1st Floor, 11 Tung Fai Road, Hong Kong International Airport, Lantau, Hong Kong |archive-date=20 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210120165453/https://www.hkexpress.com/ja/need-help/contact-us/ |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.dragonair.com/icms/servlet/template?series=22&amp;lang=eng |title=Contact Us |publisher=Dragonair |date=4 March 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070304123305/http://www.dragonair.com/icms/servlet/template?series=22&amp;lang=eng |access-date=19 December 2020 |archive-date=4 March 2007 |quote=Headquarters Dragonair House 11 Tung Fai Road, Hong Kong International Airport, Lantau, Hong Kong.}}&lt;/ref&gt;.

Aerial Government Flying Service (GFS)ning bosh ofis binosi aeroportda joylashgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.gfs.gov.hk/eng/contact.htm |title=Contact |publisher=Government Flying Service |access-date=8 October 2020 |quote=Government Flying Service 18 South Perimeter Road Hong Kong International Airport Lantau Hong Kong |archive-date=19 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200919032242/https://www.gfs.gov.hk/eng/contact.htm |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;. Aviatsiya hodisalarini tekshirish boshqarmasi (AAIA) bosh qarorgohi aeroport hududidagi Facility Building binosida joylashgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thb.gov.hk/aaia/eng/contact_us/index.htm |title=Contact Us |publisher=Air Accident Investigation Authority |access-date=19 June 2019 |quote=Level G, Facility Building, 1 Tung Fai Road, Hong Kong International Airport, Lantau, Hong Kong |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230404031833/https://www.thb.gov.hk/aaia/eng/contact_us/index.htm |arxivsana=2023-04-04}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thb.gov.hk/aaia/tc/contact_us/index.htm |title=Traditional Chinese address |quote=香港大嶼山香港國際機場東輝路1號設施大樓地下 |access-date=8 October 2020 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301223029/https://www.thb.gov.hk/aaia/tc/contact_us/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.thb.gov.hk/aaia/sc/contact_us/index.htm |title=Simplified Chinese address |quote=香港大屿山香港国际机场东辉路1号设施大楼地下 |access-date=8 October 2020 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301220947/https://www.thb.gov.hk/aaia/sc/contact_us/index.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.

== Aeroportni kengaytirish loyihalari ==
2010-yil iyunida Aeroport maʼmuriyati aeroport orolidagi ulkan midfield hududini bosqichma-bosqich rivojlantirish rejalarini eʼlon qildi. 1-bosqichda ikki bosqichda quriladigan 20 ta chiqish darvozasiga ega yangi yoʻlovchi konkorsini barpo etish koʻzda tutilgan (2015—2020-yillarda yakunlash), bunda 1-bosqichda 11 ta darvoza, 2-bosqichda esa 20 ta darvoza boʻlishi rejalashtirilgan. Yangi konkors konfiguratsiyasi Atlanta, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], Berlin (1-terminal), Chikago–OʻHare (Global Terminal), Denver, Detroyt (McNamara terminali), [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] (2- va 5-terminallar), Los-Anjeles (TBIT), [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] (2-terminal), Salt Lake City, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], Vashington–Dulles va Felipe Ángeles International Airport (Zumpango) aeroportlaridagi konfiguratsiyalarga oʻxshash. 2020-yilda midfield hududini rivojlantirishning 1-bosqichi yakunlangach, talab yuzaga kelgan sari yangi konkorslarni qurish uchun yetarli yer maydoni qolishi koʻzda tutilgan edi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.legco.gov.hk/yr09-10/english/panels/edev/papers/edevcb1-2086-1-e.pdf |title=Midfield Expansion Project of Airport Authority Hong Kong Purpose |publisher=Legislative Council Panel on Economic Development |access-date=20 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608024435/http://www.legco.gov.hk/yr09-10/english/panels/edev/papers/edevcb1-2086-1-e.pdf |archive-date=8 June 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Master Plan 2030 ===
Bir yil oʻtib, 2011-yil 2-iyunda Aeroport maʼmuriyati aeroportni rivojlantirish boʻyicha 20 yillik rejaning eng soʻnggi versiyasini — ''Hong Kong International Airport Master Plan 2030'' ni taqdim etdi&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Airport Authority Hong Kong Unveils Development Options – Three-month Public Consultation Launched to Collect Feedback. |publisher=Hong Kong Airport Authority |date=2 June 2011 |url=http://www.hkairport2030.com/en/information/press/20110602.html |access-date=2 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110728101540/http://www.hkairport2030.com/en/information/press/20110602.html |archive-date=28 July 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Tadqiqot uch yil davom etdi va tashkilot maʼlumotlariga koʻra, tadqiqot, kuzatuv, rejalashtirish va maslahat ishlari uchun toʻqqizta konsalting tashkiloti jalb etilgan. Asosiy eʼtibor aeroportning umumiy quvvati va samolyotlarga xizmat koʻrsatish imkoniyatlarini oshirishga qaratilgan. Shu asosda ikkita variant ishlab chiqildi{{Manba kerak}}.

==== 1-variant: Ikki uchish-qoʻnish yoʻlagi tizimi ====
Ikki uchish-qoʻnish yoʻlagi tizimini saqlab qolish uchun aeroport quvvatini oshirish maqsadida terminal va apron inshootlari takomillashtiriladi. Ushbu variant aeroportga yiliga maksimal 420 000 ta parvoz-qoʻnish operatsiyasini amalga oshirish, yillik yoʻlovchi va yuk oqimini mos ravishda 74 million yoʻlovchi va 6 million tonnagacha oshirish imkonini bergan boʻlardi. Ushbu rejaning taxminiy qiymati 2010-yil narxlarida 23,4 milliard Hong Kong dollarini tashkil etgan. Aeroport maʼmuriyati qoʻshimcha uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilmasa, aeroport taxminan 2020-yilga kelib oʻzining maksimal uchish-qoʻnish yoʻlagi quvvatiga yetishini hisoblagan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://threerunwaysystem.hongkongairport.com/media/1174/mp2030_full_en.pdf |title=Hong Kong International Airport Master Plan 2030 |access-date=22 February 2026 |website=Hong Kong International Airport}}&lt;/ref&gt;.

==== 2-variant: Uch uchish-qoʻnish yoʻlagi tizimi ====
Ushbu reja aeroport qurilgan Chek Lap Kok orolining shimolida quruqlikni toʻldirish orqali, chuqur sement aralashtirish usulidan foydalangan holda taxminan {{convert|650|ha|acres}} maydonda uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagini qurishga qaratilgan. Tegishli inshootlar, qoʻshimcha terminallar, aerodrom va apron inshootlari ham qurilishi kerak edi. Yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan birgalikda aeroport yiliga maksimal 620 000 ta&lt;ref&gt;{{cite web|title= Southern District Council Hong Kong International Airport Master Plan 2030| url=https://www.districtcouncils.gov.hk/archive/south_d/pdf/2011/S_2011_49_ENG.pdf| website=Hong Kong District Council| date=2011-07-14}}&lt;/ref&gt; (soatiga 102 ta yoki taxminan har 36 soniyada bitta parvoz) operatsiyani amalga oshirishi{{Manba kerak}} hamda 2030-yilga kelib yillik yoʻlovchi va yuk oqimi mos ravishda taxminan 97 million yoʻlovchi va 8,9 million tonnaga yetishini taʼminlashi taxmin qilingan&lt;ref&gt;{{cite web |last=Metcalfe |first=Tim |date=20 April 2018 |title=New Skypier will improve delta connections |url=https://www.scmp.com/article/576311/new-skypier-will-improve-delta-connections |access-date=23 May 2019 |website=South China Morning Post}}&lt;/ref&gt;.

Bunda ehtimoliy kamchiliklar ham mavjud edi. Qurilish xarajatlari tashvish uygʻotgan: taklif HKIA bilan bevosita bogʻliq ish oʻrinlari sonini 2030-yilga kelib 150 000 taga yetkazishi va HK$912 mlrd miqdorida ENPV (2009-yil dollarlarida) yaratishi kutilgan boʻlsa-da, taxminiy qiymat HK$86,2 mlrd (2010-yil)ni tashkil etgan&lt;ref&gt;{{cite web |title=LCQ7: Financial arrangement of the three-runway system project at Hong Kong International Airport |url=http://www.info.gov.hk/gia/general/201504/22/P201504210517.htm |publisher=Legislative Council |access-date=22 April 2015 |date=22 April 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.info.gov.hk/gia/general/201504/22/P201504210517.htm |archive-date=17 October 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, atrof-muhit va mahalliy shovqin ifloslanishi bilan bogʻliq xavotirlar ham mavjud edi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://threerunwaysystem.hongkongairport.com/media/1174/mp2030_full_en.pdf |title=Hong Kong International Airport Master Plan 2030 |access-date=22 February 2026 |website=Hong Kong International Airport}}&lt;/ref&gt;.

2012-yil 20-martda Hong Kong hukumati ushbu variantni aeroportni kengaytirishning rasmiy rejasi sifatida qabul qildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hkairport2030.com/en/information/press/20120320.html |title=zh:三跑道系統 - 香港國際機場 |access-date=10 May 2015 |language=zh-hant}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;.

Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi oʻzining maxsus yoʻlovchi konkorsi (T2 konkors) bilan mavjud ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagiga parallel ravishda, mavjud aeroport orolining toʻgʻridan-toʻgʻri shimolidagi quruqlik bilan toʻldirilgan hududda qurildi. Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (Shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi deb atalgan) 2022-yil iyulida foydalanishga topshirildi, dastlabki Shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi esa (Markaziy uchish-qoʻnish yoʻlagi deb qayta nomlangan) qayta konfiguratsiya qilish uchun 2024-yilgacha yopildi. Uch uchish-qoʻnish yoʻlagi tizimi loyihasining boshqa inshootlari qatoriga T2 kengaytmasi, yangi T2 konkors, avtomatlashtirilgan odam tashish tizimi va bagajlarni qayta ishlash tizimi kiradi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.threerunwaysystem.com/en/ |title=Hong Kong International Airport |publisher=Three Runway System |access-date=19 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161005195038/http://www.threerunwaysystem.com/en/ |archive-date=5 October 2016 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2019/11/25/hong-kong-airport-to-close-terminal-2-for-its-three-runway-system-project/ |title=Hong Kong Airport to close Terminal 2 for its three-runway system project |last=Chen |first=Jackie |date=25 November 2019 |magazine=Business Traveller Asia Pacific |location=Hong Kong |publisher=Perry Publications |access-date=3 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200222040512/https://www.businesstraveller.com/business-travel/2019/11/25/hong-kong-airport-to-close-terminal-2-for-its-three-runway-system-project/ |archive-date=22 February 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.bangkokpost.com/business/1838119/hong-kong-airports-long-term-investment-plans-to-stay-on-course |title=HK Airport Says Long-Term Investment Plans on Course |last=Lee |first=Danny |newspaper=[[South China Morning Post]] |location=[[Hong Kong]] |date=17 January 2020 |via=[[Bangkok Post]] |access-date=3 April 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hong Kong Airport to Close Centre Runway as Third Runway Familiarisation Begins |url=https://www.travelnewsasia.com/news22/57-HongKongAirport.shtml |access-date=25 November 2022 |website=Travel News Asia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.aerotime.aero/articles/hong-kong-airport-third-runway-open |title=Hong Kong Airport starts simultaneous three-runway operations for the first time |date=28 November 2024 |access-date=1 December 2024}}&lt;/ref&gt;.

== Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar ==

=== Yoʻlovchi ===
&lt;!-- Please use independent sources. The airport and airline itself are not independent sources. --&gt;
{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;
| [[Aeroflot]] | [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://flights.aeroflot.ru/ru-ru/schedule/route/MOW-HKG-20260921-20260927|title=Расписание рейсов Москва - Гонконг - Аэрофлот |website=aeroflot.ru |language=ru |date=2026-07-29 }}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Busan]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.fnnews.com/news/201105191138245217?t=y|title=에어부산 부산-홍콩 노선 운항 시작|trans-title=Air Busan, begins Busan - Hong Kong flight|publisher=Financial News|date=19 May 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://www.airbusan.com/content/common/introduction/newsDetail?id=1945#|title=&quot;하계 시즌 넓어진 하늘길!&quot;에어부산, 4개 노선 부정기편 운항|trans-title=&quot;Summer season broadened skyway!&quot; Air Busan operates irregular flights on four routes|publisher=Air Busan|date=29 January 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air Cambodia | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aircambodia.com/en/offer/explore-hong-kong-with-air-cambodias-direct-flights- |title=Explore Hong Kong with Air Cambodia's Direct Flights! |access-date=22 February 2026 |website=Air Cambodia}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Vankuver&lt;ref name=&quot;ACYVR&quot;&gt;{{cite web |title=How cargo is driving Vancouver airport's growth beyond passenger travel|url=https://dailyhive.com/vancouver/vancouver-international-airport-yvr-cargo-freight |website=dailyhive.ca |date=December 24, 2025|access-date=January 30, 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air China]] | {{Flagicon|China}}Dalian, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], {{Flagicon|China}}Tianjin, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Yinchuan, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref name=&quot;ChengduRelocation2026&quot;/&gt;, {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu&lt;ref name=&quot;ChengduRelocation2026&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.cdairport.com/news_detail.aspx?t=60&amp;cid=6393 |title=关于成都双流国际机场、天府国际机场部分港澳台地区客运航班转场的公告 |publisher=四川省机场集团有限公司|date=15 July 2026 |access-date=27 July 2026 }}&lt;/ref&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Air France will operate a daily flight from Paris-Charles de Gaulle to Hong Kong from 1 July 2023 [fr] [中文] |url=https://hongkong.consulfrance.org/Air-France-will-operate-a-daily-flight-from-Paris-Charles-de-Gaulle-to-Hong |website=La France à Hong Kong |access-date=18 October 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Air India | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli–Indira Gandi]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Air India Dreamliner returns to Hong Kong after technical issue |url=https://www.channelnewsasia.com/asia/air-india-dreamliner-return-hong-kong-technical-issue-mid-air-5184426 |access-date=18 October 2025 |agency=Reuters |publisher=CNA |date=16 October 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Air New Zealand]] | {{Flagicon|New Zealand}}Oklend
&lt;!-- --&gt;
| [[Air Niugini]] | {{Flagicon|Papua New Guinea}}Port Moresby
&lt;!-- --&gt;
| Air Premia, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=에어프레미아, 내년 1월 인천∼홍콩 신규 취항 |trans-title=Air Premia, launch Incheon~Hong Kong in January next year |url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20241007034600003?input=1195m |language=Korean |publisher=Yonhap News Agency |date=7 October 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[AirAsia]] | {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu&lt;ref name=&quot;airasia.com&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.airasia.com/flights/hong-kong-international-airport-hong-kong |title=Flights to Hong Kong International Airport |access-date=22 February 2026 |website=Air Asia}}&lt;/ref&gt;, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref name=&quot;airasia.com&quot;/&gt; &lt;!-- --&gt;
&lt;!-- --&gt;
| All Nippon Airways | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]&lt;ref name=&quot;ana.co.jp&quot;&gt;{{cite web|title=New routes, Resumed routes and Suspended routes (International Flights)|url=https://www.ana.co.jp/en/jp/guide/plan/airinfo/int-routeinfo/?tabitem=asw-tab__item-box-4}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref name=&quot;ana.co.jp&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| Bangkok Airways, {{THA}} | {{Flagicon|Thailand}}Koh Samui
&lt;!-- --&gt;
| [[Batik Air Malaysia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite web|title= Batik Air Malaysia OD606 |url=https://flyteam.jp/en/flightnumber/OD606|website=flyteam.jp|access-date=9 June 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Major airlines are cutting services to China or quitting entirely amid low travel demand, high costs|url=https://www.cnbc.com/2024/10/25/china-sees-global-airlines-cut-flights-or-quit-totally-amid-weak-demand.html|website=CNBC|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Cambodia Airways | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.khmertimeskh.com/501664116/cambodia-airways-launches-non-stop-pp-hk-direct-flight/ |title=Cambodia Airways launches non-stop PP-HK direct flight |publisher=Khmer Times |date=3 April 2025 |access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Cathay Pacific, {{HKG}} | [[Schiphol|Amsterdam]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]] (2026-yil 25-oktyabrdan qayta tiklanadi)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Airlines with direct flights from Hong Kong (HKG) to Riyadh (RUH)|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-RUH|website=www.flightsfrom.com}}&lt;/ref&gt;, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|USA}}Boston, {{Flagicon|Australia}}Brisben, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, {{Flagicon|Philippines}}Cebu, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.aerotime.aero/articles/cathay-pacific-new-flights-dallas-fort-worth |title=Cathay Pacific expands North American network with new Dallas flights |website=AeroTime |date=24 September 2024 |access-date=24 September 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli–Indira Gandi]], [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] (2026-yil 25-oktyabrdan qayta tiklanadi)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Airlines with direct flights from Hong Kong (HKG) to Dubai (DXB)|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-DXB|website=www.flightsfrom.com}}&lt;/ref&gt;, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|China}}Fuzhou, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta, {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]], [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], {{Flagicon|England}}Manchester, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Australia}}Melburn, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, {{Flagicon|China}}Nankin, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], {{Flagicon|China}}Ningbo, {{Flagicon|New Zealand}}Oklend, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]] (2027-yil 9-yanvardan boshlanadi)&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/hong-kong-economy/article/3364653/cathay-pacific-launch-direct-flights-between-hong-kong-and-almaty-january |title=Cathay Pacific to launch direct flights between Hong Kong and Almaty in January |publisher=South China Morning Post |date=20 August 2026 |access-date=20 August 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], {{Flagicon|Malaysia}}Penang, {{Flagicon|Australia}}Perth, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]], {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen&lt;ref&gt;{{cite web |title=Relocation Phnom Penh International Airport (PNH) to Techo International Airport (KTI) |url=https://www.cathaypacific.com/cx/en_SG/prepare-trip/travel-advisories/relocation-pnh-to-kti.html |website=Cathay Pacific |date=15 July 2025 |access-date=20 July 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|USA}}Seattle/Tacoma&lt;ref&gt;{{cite web|title=Cathay Pacific Announced Return of Flights Between Seattle and Hong Kong|url=https://www.travelpulse.com/news/airlines-airports/cathay-pacific-announces-return-of-flights-between-seattle-and-hong-kong|website=TravelPulse|access-date=December 20, 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]], {{Flagicon|China}}Sindao, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya, [[Sidney aeroporti|Sidney–Kingsford Smith]], {{Flagicon|Switzerland}}Syurix, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], {{Flagicon|China}}Uxan, {{Flagicon|Canada}}Vankuver, [[Venchjou Longwan xalqaro aeroporti|Venchjou]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref name=HGH_S25&gt;{{Cite web |title=‌3月30日起，航班换季！杭州机场国际及地区航班计划抢先看↓ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/aAqB9CMpYldyAaDPvUU9DA |access-date=17 September 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|China}}Xaykou, {{Flagicon|China}}Xiamen, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], {{Flagicon|South Africa}}Yohannesburg–O. R. Tambo, {{Flagicon|China}}Shanxay–Hongqiao, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|China}}Changsha, {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu&lt;ref name=&quot;ChengduRelocation2026&quot;/&gt;, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]], {{Flagicon|India}}Chennay, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]] &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Australia}}Adelaide, {{Flagicon|Spain}}Barselona&lt;ref&gt;{{cite web |access-date=28 December 2023 |title=Cathay Pacific hace oficial su vuelta a Barcelona y reanudará los vuelos directos entre Hong Kong y Barcelona |url=https://twitter.com/AeroinfoBCN/status/1740221026246762978}}&lt;/ref&gt;, [[Christchurch aeroporti|Krischarch]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Downes |first1=Siobhan |title=Cathay Pacific to resume Christchurch to Hong Kong flights over summer |url=https://www.stuff.co.nz/travel/news/132261381/cathay-pacific-to-resume-christchurch-to-hong-kong-flights-over-summer?cid=app-iPhone |access-date=8 June 2023 |work=Stuff |date=7 June 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Lauren |last=Arena |url=https://www.businesstravelnewseurope.com/Air-Travel/Cathay-Pacific-to-restart-flights-to-Rome |title=Cathay Pacific to restart flights to Rome |website=Business Travel News Europe |date=8 January 2025 |access-date=8 January 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Cebu Pacific, {{PHL}} | {{Flagicon|Philippines}}Cebu&lt;ref name=&quot;Flights to Hong Kong&quot;/&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Davao&lt;ref name=&quot;Flights to Hong Kong&quot;/&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Iloilo&lt;ref name=&quot;Flights to Hong Kong&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.cebupacificair.com/en-PH/pages/explore/international/flights-to-Hong-Kong |title=Flights to Hong Kong |access-date=22 February 2026 |website=Cebu Pacific Air}}&lt;/ref&gt;, [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]]&lt;ref name=&quot;Flights to Hong Kong&quot;/&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Manila&lt;ref name=&quot;Flights to Hong Kong&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[China Airlines]] | {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| [[China Eastern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Hefei, {{Flagicon|China}}Kunmin, {{Flagicon|China}}Lanchjou, {{Flagicon|China}}Nankin, {{Flagicon|China}}Ningbo&lt;ref name=NGB_S25&gt;{{Cite web |title=‌月底换季→宁波机场2025夏航季航班计划表来了！ |work=微信公众平台 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/wrlRvES6-_oCq-0Op9M25g |access-date=18 September 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Ordos, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]], [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]], {{Flagicon|China}}Taiyuan, {{Flagicon|China}}Uxan, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref name=HGH_S25/&gt;, {{Flagicon|China}}Shanxay–Hongqiao, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]
&lt;!-- --&gt;
| [[China Southern Airlines]] | [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.csair.com/mcms/mcms/HK/en/2023/20231031_6/index-hk-en.html?lang=en&amp;country=hk&amp;utm_source=hk&amp;utm_campaign=HK001xgdx&amp;utm_channel=gw |title=Enjoy additional flights between Beijing Daxing and Hong Kong |website=China Southern Airlines|access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hong Kong to Urumqi – 2 flights daily|url=https://www.csair.com/mcms/mcms/HK/en/2026/20260526_14/flight.html?site=hk&amp;lang=en|website=China Southern Airlines|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xarbin&lt;ref&gt;{{ cite news |url=https://www.chinadailyhk.com/hk/article/584825 |title=China Southern Airlines starts Harbin-HK route |publisher=ChinaDailyHK |date=4 June 2024 |access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|China}}Shenyang&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://ln.people.com.cn/n2/2022/0824/c400024-40095264.html |title=南航8月31日起恢复沈阳-香港航线 |publisher=人民网－辽宁频道 |language=zh|access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Chongqing Airlines, {{CHN}} | [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]&lt;ref&gt;{{cite web |title= Chongqing Airlines Broadens Global Reach With New Flights | author = Natalia Vakhrusheva | url = https://www.ichongqing.info/2026/02/02/chongqing-airlines-broadens-global-reach-with-new-flights/ |website=ichongqing.info| date = 2 February 2026 |access-date= 11 February 2026 | archive-url = https://web.archive.org/web/20260211081317/https://www.ichongqing.info/2026/02/02/chongqing-airlines-broadens-global-reach-with-new-flights/ | archive-date = 2026-02-11 | url-status = live}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Delta Air Lines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://news.delta.com/delta-deepens-lax-investment-new-service-hong-kong-and-chicago |title=Delta deepens LAX investment with new service to Hong Kong and Chicago |website=Delta News Hub |publisher=Delta Air Lines |date=16 July 2025 |access-date=11 December 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Eastar Jet]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]] (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)&lt;ref&gt;{{cite news|title=Eastar Jet to Launch Busan-Hong Kong Route in October |url=https://en.sedaily.com/finance/2026/09/14/eastar-jet-to-launch-busan-hong-kong-route-in-october |website=Seoul Economic Daily |access-date=14 September 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Eastar Jet announced on the 20th that it has completed a contract to purchase 12 Boeing B737-8|url=https://www.mk.co.kr/en/business/11144773#:~:text=Eastar%20Jet%20Co.%2C%20Ltd.,operating%2027%20routes%20with%2015.|website=Maeil Business Newspaper| date=20 October 2024 |access-date=February 15, 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Emirates]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌Direct (non-stop) flights from Hong Kong to Bangkok|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-BKK|website=www.flightsfrom.com}}&lt;/ref&gt;, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Emirates has issued new updates on its flight operations – here's everything you need to know|url=https://www.cntraveller.com/article/emirates-has-issued-new-updates-on-its-flight-operations-heres-everything-you-need-to-know|website=Condé Nast Traveller|date=20 March 2026|access-date=7 August 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌Direct (non-stop) flights from Hong Kong to Addis Ababa|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-ADD|website=www.flightsfrom.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]&lt;ref&gt;{{cite web|title= Ten new routes in one day - historic moment for Etihad|url=https://www.etihad.com/en/news/ten-new-routes-in-one-day-historic-moment-for-etihad|website=Etihad Airways|access-date=22 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[EVA Air]] | {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Fiji Airways]] | {{Flagicon|Fiji}}Nadi&lt;ref&gt;{{cite web|title=Fiji Airways to provide 4 direct flights to Hong Kong|url=https://www.fijivillage.com/news/Fiji-Airways-to-provide-4-direct-flights-to-Hong-Kong-5f8x4r/}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki&lt;ref&gt;{{cite web|title=Finnair flies to 77 destinations in winter 2022, as travel continues to recover|url=https://www.talaviation.com/finnair-flies-to-77-destinations-in-winter-2022-as-travel-continues-to-recover}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Garuda Indonesia | {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://flyteam.jp/en/airline_route/hkg_cgk/flight_schedule|title=Hong Kong (HKG) to Jakarta (CGK) Flight Schedule|website=flyteam.jp}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Greater Bay Airlines, {{HKG}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|China}}Dunhuang&lt;ref&gt;{{Cite web |title=敦煌莫高国际机场2026夏秋航季3月29日启航 航线网络全面升级 |url=
https://mp.weixin.qq.com/s/0zStLasUk2Yz2OBkuhr9Pw |access-date=11 August 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Enshi Xujiaping xalqaro aeroporti|Enshi]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Greater Bay Airlines to operate scheduled flights to Enshi in Hubei Province starting this month|url=https://www.greaterbay-airlines.com/jp/en_JP/about-us/media-room/greater-bay-airlines-to-operate-scheduled-flights-to-enshi-in-hubei-province-starting-october.html|website=Greater Bay Airlines|access-date=10 October 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka&lt;ref&gt;{{Cite web |title=LCC Greater Bay Airlines to Launch Regular Service on Fukuoka-Hong Kong Route|url=https://japannews.yomiuri.co.jp/business/companies/20260305-314691/|access-date=12 July 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Guilin, {{Flagicon|China}}Hohhot&lt;ref&gt;{{cite web|title=Greater Bay Airlines introduces Hohhot scheduled service in February|url=https://www.greaterbay-airlines.com/th/en_TH/about-us/media-room/greater-bay-airlines-introduces-hohhot-scheduled-service-in-february.html|website=Greater Bay Airlines|access-date=January 29, 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Japan}}Naha&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://visitokinawajapan.com/plan-your-trip/getting-to-okinawa/international-flights/|title=International Flights|publisher=Visit Okinawa Japan}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]], {{Flagicon|Japan}}Sendai&lt;ref&gt;{{cite web |title=Greater Bay Airlines to Resume Sendai–Hong Kong Service from December 17|url=https://en.traicy.com/posts/2026072638258/|website=TRAICY|access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya&lt;ref&gt;{{cite Instagram |postid=DXarflYALTx|user=nhe.hkgindo|title=Kabar Gembira buat teman - teman|date=22 April 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref name=HBSus&gt;{{cite web |url=https://english.dotdotnews.com/a/202507/03/AP6865f004e4b01f336114dcbc.html |title=Greater Bay Airlines to suspend flights to Japan's Yonago and Tokushima amid earthquake prediction and low passenger demand|website=dotdotnews.com |date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|China}}Xuzhou&lt;ref&gt;{{cite web|title=Greater Bay Airlines adds Xuzhou as seventh Mainland destination in August|url=https://www.greaterbay-airlines.com/hk/en_HK/about-us/media-room/greater-bay-airlines-adds-xuzhou-as-seventh-mainland-destination-in-august.html|website=Greater Bay Airlines|access-date=4 August 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Yichang Sanxia xalqaro aeroporti|Yichang]]&lt;ref name=HBSus/&gt;, {{Flagicon|China}}Zhangjiajie, {{Flagicon|China}}Zhoushan&lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Greater Bay Airlines to launch seasonal service to Kuala Lumpur for Lunar New Year|url=https://greaterbay-airlines.com |website=Greater Bay Airlines |access-date=30 December 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Kunmin&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.greaterbay-airlines.com/cn/en_CN/about-us/media-room/greater-bay-airlines-to-launch-seasonal-service-to-chongqing-in-september-and-october/greater-bay-airlines-to-operate-seasonal-flights-to-kunming-in-september-and-october.html |title=Greater Bay Airlines to operate seasonal flights to Kunming in September and October |publisher=Greater Bay Airlines |date=24 June 2026 |access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Greater Bay Airlines launches seasonal flights to the Maldives during Lunar New Year holiday|url=https://greaterbay-airlines.com|website=Greater Bay Airlines|access-date=31 October 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Greater Bay Airlines launches scheduled service to Sapporo in December|url=https://www.greaterbay-airlines.com/hk/en_HK/about-us/media-room/greater-bay-airlines-launches-scheduled-service-to-sapporo-in-december.html|website=Greater Bay Airlines|date=2 July 2025|access-date=7 August 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.greaterbay-airlines.com/hk/en_HK/about-us/media-room/greater-bay-airlines-introduces-seasonal-service-to-urumqi-this-autumn.html |title=Greater Bay Airlines introduces seasonal service to Urumqi this autumn |publisher=Greater Bay Airlines |date=4 June 2026 |access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.greaterbay-airlines.com/hk/en_HK/about-us/media-room/greater-bay-airlines-to-launch-seasonal-service-to-chongqing-in-september-and-october.html |title=Greater Bay Airlines to launch seasonal service to Chongqing in September and October |publisher=Greater Bay Airlines |date=15 June 2026 |access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;'''Charter:''' {{Flagicon|China}}Datong, {{Flagicon|Palau}}Koror, {{Flagicon|Malaysia}}Tawau&lt;ref&gt;{{cite web|title=Greater Bay Airlines HB2539 |url=https://flyteam.jp|website=flyteam.jp|access-date=11 December 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hainan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Xaykou&lt;ref name=&quot;hainanairlines.com&quot;&gt;{{ cite web |url=https://www.hainanairlines.com/HUPortal/dyn/portal/DisplayPage?LANGUAGE=US&amp;COUNTRY_SITE=US&amp;SITE=CBHZCBHZ&amp;PAGE=FLIN | title=海南航空国际及地区夏秋季航班计划 |publisher=Hainan Airlines |date=23 June 2026 |access-date=28 July 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Changchun&lt;ref name=&quot;hainanairlines.com&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hebei Airlines, {{CHN}} | [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌2025冬航季 {{!}} 随心启航 快乐飞翔 |work=微信公众平台 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/_ScwsSx3LMuk2n0Z8BIXNg |access-date=16 November 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[HK Express]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], {{Flagicon|South Korea}}Daegu, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|China}}Guiyang, {{Flagicon|Japan}}Ishigaki, {{Flagicon|South Korea}}Jeju, {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung, [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=HK Express Launches New Route to Clark on 6 June |url=https://www.hkexpress.com/en-hk/news/hk-express-launches-new-route-to-clark-on-6-june/ |website=Hong Kong Express Airways Limited |date=16 April 2024 |access-date=16 April 2024 |archive-date=24 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240524071805/https://www.hkexpress.com/en-hk/news/hk-express-launches-new-route-to-clark-on-6-june/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Komatsu, {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu&lt;ref&gt;{{cite web |title=HK Express expands Malaysian network with new route to Kota Kinabalu |url=https://hk.on.cc/hk/bkn/cnt/news/20250714/bkn-20250714124011988-0714_00822_001.html |script-title=zh:香港快運11.27起直飛大馬沙巴 3小時暢遊大自然多元文化 |date=14 July 2025 |website=Oriental Daily News |access-date=13 August 2025 |language=zh}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Malaysia}}Kuala Lumpur–Subang&lt;ref&gt;{{cite web |title=HK Express launches daily direct flights to Subang, Malaysia {{!}} Hong Kong Business |url=https://hongkongbusiness.hk/aviation/news/hk-express-launches-daily-direct-flights-subang-malaysia |website=hongkongbusiness.hk |access-date=19 March 2026 |language=en |date=11 June 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, {{Flagicon|Japan}}Naha, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]&lt;ref&gt;{{cite news |title=Hong Kong Express resumes direct flights to Nha Trang, Vietnam |url=https://www.thestandard.com.hk/breaking-news/section/4/225865/Hong-Kong-Express-resumes-direct-flights-to-Nha-Trang,-Vietnam |access-date=24 January 2025 |publisher=The Standard |date=23 January 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Ningbo&lt;ref name=NGB_S25/&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]], {{Flagicon|Malaysia}}Penang&lt;ref&gt;{{cite web|title=HK Express Signs Memorandum of Understanding with Penang Global Tourism, Malaysia|url=https://www.hkexpress.com/en/About-Us/Media-Centre/HK-Express-Signs-Memorandum-of-Understanding-with-Penang-Global-Tourism-Malaysia}}&lt;/ref&gt;, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]], [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]], [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]], {{Flagicon|Japan}}Sendai, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagdeco|TWN}}Taichung, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|Japan}}Takamatsu, [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|China}}Wuxi&lt;ref&gt;{{cite web | title=HK Express to Launch New Wuxi Route on 17 July | website=HK Express | date=2026-04-02 | url=https://www.hkexpress.com/About-Us/Media-Centre/HK-Express-to-Launch-New-Wuxi-Route-on-17-July | access-date=2026-04-02}}&lt;/ref&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Japan}}Xirosima, {{Flagicon|China}}Yiwu, {{Flagicon|China}}Changzhou, {{Flagicon|Thailand}}Chiang Mai, {{Flagicon|South Korea}}Cheongju &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Japan}}Shimojishima&lt;ref&gt;{{cite web | author1=Tom | title=香港快運航空 復飛日本宮古（下地島）航線 夏季限定 兩小時直飛日本沖繩渡假勝地 | website=AlphaFinance 啟財經 | date=2025-06-28 | url=https://www.alphafinance.com.hk/news/%E9%A6%99%E6%B8%AF%E5%BF%AB%E9%81%8B%E8%88%AA%E7%A9%BA-%E5%BE%A9%E9%A3%9B%E6%97%A5%E6%9C%AC%E5%AE%AE%E5%8F%A4%E4%B8%8B%E5%9C%B0%E5%B3%B6%E8%88%AA%E7%B7%9A/ | language=zh-HK | access-date=2026-02-06}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hong Kong Airlines | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, [[Hulunbuir Hailar aeroporti|Hailar]], {{Flagicon|China}}Lijiang&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Hong Kong Airlines to Launch Direct Flights to Lijiang|url=https://www.hongkongairlines.com/ta/ta?lanid=105&amp;cid=dfdfb134-d175-42bb-895e-7a81c7632d51&amp;from=single&amp;selectSingle=Press%20Release|website=Hong Kong Airlines|date=25 July 2025|access-date=7 August 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Australia}}Melburn&lt;ref&gt;{{cite web |title=Hong Kong Airlines Adds Melbourne to Its Australian Network|url=https://www.hongkongairlines.com/ta/ta?lanid=105&amp;cid=f26821ee-56ce-45d1-a73c-5a638bd783e5&amp;from=single&amp;selectSingle=Press%20Release|website=Hong Kong Airlines|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Japan}}Naha, {{Flagicon|China}}Nankin, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]&lt;ref name=&quot;ttrweekly.com&quot;&gt;{{Cite web |title=Hong Kong Airlines codeshares with Turkish|url=https://www.ttrweekly.com/site/2025/11/hong-kong-airlines-codeshares-with-turkish/|website=TTR Weekly|access-date=5 August 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], {{Flagicon|USA}}Saipan&lt;ref&gt;{{cite web |title=Direct flights from Hong Kong to Saipan Island |url=https://www.flightconnections.com/flights-from-hkg-to-spn |website=Flightconnections |access-date=17 September 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]], {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Sidney aeroporti|Sidney–Kingsford Smith]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.executivetraveller.com/news/hong-kong-airlines-sydney |title=Hong Kong Airlines launches daily Sydney flights |publisher=Executive Traveller |date=12 February 2025 |access-date=12 February 2025 |last=Flynn |first=David}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hong Kong Airlines to Launch Hong Kong–Urumqi Route on August 29|url=https://en.traicy.com/posts/2026072638278/|website=TRAICY|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Canada}}Vankuver, {{Flagicon|Laos}}Ventyan, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref name=HGH_S25/&gt;, {{Flagicon|China}}Xaykou, {{Flagicon|China}}Shanxay–Hongqiao, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu&lt;ref name=&quot;ChengduRelocation2026&quot;/&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]] &lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]], {{Flagicon|China}}Xining &lt;br /&gt;'''Charter:''' {{Flagicon|China}}Dunhuang&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌新增航线解锁！敦煌=哈密=库尔勒航线航班首航成功！ |work=微信公众平台 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/7cknco3Jlbx47aU_9jRlFQ |access-date=5 April 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Palau}}Koror
&lt;!-- --&gt;
| [[IndiGo]] | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli–Indira Gandi]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=IndiGo restarts direct flights between Delhi-Hong Kong|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/indigo-restarts-direct-flights-between-delhi-hong-kong/articleshow/104184638.cms|website=The Times of India|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Japan Airlines | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Flights Information on the East Asia routes for Departure between March 29 and October 24, 2026|url=https://www.jal.co.jp/jp/en/info/2026/inter/east-asia/|website=Japan Airlines|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Flights Information on the East Asia routes for Departure between March 29 and October 24, 2026|url=https://www.jal.co.jp/jp/en/info/2026/inter/east-asia/|website=Japan Airlines|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jeju Air, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Jeju Air opens routes to Hong Kong, Manila|url=https://www.koreatimes.co.kr/business/companies/20100804/jeju-air-opens-routes-to-hong-kong-manila|website=The Korea Times|date=4 August 2010 |access-date=12 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jetstar Japan | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Jetstar Japan Narita &lt;=&gt; Hong Kong|url=https://www.narita-airport.jp/en/topics/20250213_JJP/|website=Narita Airport|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Jin Air, {{KOR}} | {{Flagicon|South Korea}}Jeju&lt;ref&gt;{{cite web|title=Jin Air Launches New Routes from Busan and Jeju|url=https://en.sedaily.com/finance/2026/02/11/jin-air-launches-new-routes-from-busan-and-jeju|website=Seoul Economic Daily|date=11 February 2026 |access-date=February 13, 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Juneyao Air, {{CHN}} | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌Direct (non-stop) flights from Hong Kong to Shanghai|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-PVG|website=www.flightsfrom.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Updates on KLM flight schedule from and to Hong Kong|url=https://www.klm.com.hk/en/information/bulletin-board/flight-schedule|website=KLM|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Loong Air]] |[[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]&lt;ref name=HGH_S25/&gt;&lt;br /&gt;'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|China}}Changchun{{citation needed|date=August 2025}}
&lt;!-- --&gt;
| [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]&lt;ref name=&quot;ttgasia.com&quot;&gt;{{cite web |title=Lufthansa Group marks 65 years of Hong Kong presence with promise of product innovation|url=https://www.ttgasia.com/2026/02/16/lufthansa-group-marks-65-years-of-hong-kong-presence-with-promise-of-product-innovation/|website=TTG Asia|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref name=&quot;Malaysia Airlines Expands China Network&quot;&gt;{{cite web |title=Malaysia Airlines Expands China Network With Shenzhen, Changsha Flights|url=https://www.businesstoday.com.my/2026/07/09/malaysia-airlines-expands-china-network-with-shenzhen-changsha-flights/ |website=businesstoday|date=9 July 2026 |access-date=18 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Mandarin Airlines]] | {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung&lt;ref&gt;{{cite web|title=Direct (non-stop) flights from Hong Kong to Kaohsiung|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-KHH}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| MIAT Mongolian Airlines | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=International flights|url=https://miat.com/en/timetable|website=MIAT Mongolian Airlines|access-date=29 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Nepal Airlines]] | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu&lt;ref&gt;{{Cite web|title=International|url=https://www.nepalairlines.com.np/international|website=Nepal Airlines|access-date=7 August 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Peach Aviation, {{JPN}} | [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Route &amp; Flight Schedules |url=https://www.flypeach.com/en/lm/st/routemap |website=Peach|access-date=3 August 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Philippine Airlines | {{Flagicon|Philippines}}Manila&lt;ref&gt;{{cite web |title=HONG KONG: A LONG-TIME PAL|url=https://www.philippineairlines.com/us/en/featured-stories/hongkong-a-long-time-pal.html|website=Philippine Airlines|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qantas]] | {{Flagicon|Australia}}Melburn&lt;ref name=&quot;scmp.com&quot;&gt;{{cite web|title=Qantas: high-flying connection between Hong Kong and Australia for seven decades, and beyond|url=https://www.scmp.com/presented/business/topics/flying-high-linking-lives/article/2186933/qantas-high-flying-connection}}&lt;/ref&gt;, [[Sidney aeroporti|Sidney–Kingsford Smith]]&lt;ref name=&quot;scmp.com&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Qatar Airways to restore service to and from Doha to over 120 destinations by mid-May |url=https://www.thestandard.com.hk/world/article/328809/Qatar-Airways-to-restore-service-to-and-from-Doha-to-over-120-destinations-by-mid-May|website=The Standard|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Qingdao Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌2025年青岛航空冬春新航季航班计划发布 |work=微信公众平台 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/c9oEaZsS8ggTC4Q0BzcgfQ |access-date=29 October 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Royal Brunei Airlines | {{Flagicon|Brunei}}Bandar-Seri-Begavan&lt;ref&gt;{{cite web |title=Travel Route Map|url=https://www.flyroyalbrunei.com/hong-kong-sar/en/destination/route-map/|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]]
&lt;!-- --&gt;
| Shandong Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Jinan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌10月26日起，济南机场将执行2025/26年冬春航季航班计划！航班时刻表→ |work=微信公众平台 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/N8HZok2MswqAZW-fFy7HtA |access-date=10 December 2025}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Sindao&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌Direct (non-stop) flights from Hong Kong to Qingdao|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-TAO|website=www.flightsfrom.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Shanghai Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Shanxay–Hongqiao&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌Direct (non-stop) flights from Hong Kong to Shanghai|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-SHA|website=www.flightsfrom.com}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌Direct (non-stop) flights from Hong Kong to Shanghai|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-PVG|website=www.flightsfrom.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Shenzhen Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Nannin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=深航南宁至香港直飞7月31日启航 |url=https://ttgchina.com/2026/07/07/%E6%B7%B1%E8%88%AA%E5%8D%97%E5%AE%81%E8%87%B3%E9%A6%99%E6%B8%AF%E7%9B%B4%E9%A3%9E7%E6%9C%8831%E6%97%A5%E5%90%AF%E8%88%AA/ |work=TTG China |date=7 July 2026|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Wuxi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌江苏多地机场，官宣！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/XPZjBwG4y88hSmpRtgooJg |access-date=14 February 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref name=&quot;ChengduRelocation2026&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Sichuan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu&lt;ref name=&quot;ChengduRelocation2026&quot; /&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]]
&lt;!-- --&gt;
| Spring Airlines, {{CHN}} | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‌Direct (non-stop) flights from Hong Kong to Shanghai|url=https://www.flightsfrom.com/HKG-PVG|website=www.flightsfrom.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Starlux Airlines, {{TWN}} | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Shuai |first1=Tom |last2=Hung |first2=Emily |title=Taiwan's Starlux eyes 5 daily round-trip flights on new Hong Kong-Taipei route in future |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/hong-kong-economy/article/3269205/taiwans-starlux-eyes-5-daily-round-trip-flights-new-hong-kong-taipei-route-future |work=South China Morning Post |date=4 July 2024 |access-date=8 July 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Sun PhuQuoc Airways, {{VNM}} | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]&lt;ref&gt;{{cite news | url=https://bau.com.hk/web/article/1529524111169478656/web/content_1529524111169478656.html | title=深化兩地互聯互通 河內—香港新開通每日航線 | work=Bauhinia Magazine| date=22 July 2026 |access-date=28 July 2026 |language=zh}}&lt;/ref&gt;, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref&gt;{{cite web | title=Sun PhuQuoc Airways spreads its wings to Hong Kong, accelerating &quot;Rise to the World&quot; strategy | website=SUN GROUP | date=2026-05-22 | url=https://sungroup.com.vn/en/tin-tuc/sun-phuquoc-airways-spreads-its-wings-to-hong-kong-accelerating-rise-to-the-world-strategy-11070 | access-date=2026-06-04}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix&lt;ref name=&quot;ttgasia.com&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Thai AirAsia | [[Don Mueang xalqaro aeroporti|Bangkok–Don Mueang]]
&lt;!-- --&gt;
| [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]
&lt;!-- --&gt;
| Thai Lion Air | [[Don Mueang xalqaro aeroporti|Bangkok–Don Mueang]]
&lt;!-- --&gt;
| Tibet Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Lhasa&lt;ref name=&quot;travelandleisureasia.com&quot;&gt;{{cite web |title=Tibet Airlines Connects Hong Kong To Lhasa With New Direct Flights|url=https://www.travelandleisureasia.com/sea/news/tibet-airlines-launches-new-flight-service-from-hong-kong-to-lhasa-cuts-travel-time-to-8-hours/|website=Travel and Leisure Asia|access-date=27 July 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Yuncheng&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.tkww.hk/a/202411/14/AP6735aa06e4b0f8a56f70999a.html |title=山西運城開通香港航線　每周3班 |publisher=大公文匯網 |date=14 November 2024 |access-date=28 July 2026 |language=zh}}&lt;/ref&gt;, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]&lt;ref name=&quot;travelandleisureasia.com&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Trinity Airways]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.asiae.co.kr/en/article/2026041610014334026|title=T'way Air Surpasses 3.13 Million Passengers in Q1 2026|publisher=The Asia Business Daily|date=16 April 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Flight schedule |url=https://www.twayair.com/app/serviceInfo/flightSchedule?showWholeSchedule=Y|website=T'way Air|access-date=1 August 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]&lt;ref name=&quot;ttrweekly.com&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[United Airlines]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref name=&quot;UA 5th Freedom&quot;&gt;{{cite web |title= Wow: United Airlines Will Fly To Adelaide, Bangkok, Ho Chi Minh City |url= https://onemileatatime.com/news/united-airlines-adelaide-bangkok-ho-chi-minh-city-flights/ |date=2 April 2025 |first=Ben |last=Schlappig |website=One Mile At a Time}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles&lt;ref&gt;{{Cite web |date=July 18, 2023 |title=United NW23 East Asia Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230718-uanw23asia |website=AeroRoutes}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko&lt;ref&gt;{{Cite web |title=United Airlines to resume popular Asian route from SFO|url=https://www.sfexaminer.com/news/united-airlines-resumes-travel-from-san-francisco-international-airport-to-hong-kong-next-year/article_c721dc84-6f4d-11ed-be9c-c3d6cc52ff09.html|access-date=12 July 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]&lt;ref name=&quot;UA 5th Freedom&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Urumqi Air]] | [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=新开8条航线！乌鲁木齐航空夏航季预告抢先看！ |work=微信公众平台 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Nxf2GMiHdeltTk1gqSWZMw |access-date=3 May 2024}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| VietJet Air, {{VNM}} | [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Vietjet celebrates inaugural flights linking Phu Quoc with Hong Kong|url=https://www.vietjetair.com/en/pages/news-1697697232035/vietjet-celebrates-inaugural-flights-linking-phu-quoc-with-hong-kong-1607197468152|website=Vietjet Air|date=20 April 2019|access-date=7 August 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
| Vietnam Airlines | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]
&lt;!-- --&gt;
| XiamenAir, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Fuzhou&lt;ref&gt;{{Cite web |title=3月29日起福州机场航班换季！这些变化你要知道 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/wS85IeTaBfy0HIKUp5ecGA |access-date=11 June 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], {{Flagicon|China}}Yinchuan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.xiamenair.com/zh-ww/article-detail?articleLink=%2Fcms-i18n-ow%2Fcms-zh-ww%2Fcontents%2F94655.json |title=厦门航空开通全新中国香港-银川直飞航线 |publisher=XiamenAir |access-date=28 July 2026 |language=zh}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
}}

=== Yuk ===
&lt;!--DO NOT ADD ANY CARGO ROUTES WITHOUT AN EXPLICIT SOURCE--&gt;
{{Aeroport-yoʻnalishlar
&lt;!-- --&gt;
| AlisCargo Airlines&lt;br /&gt;(MSC Air Cargo tomonidan boshqariladi) |  [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]&lt;ref name=&quot;ACS1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.msc.com/en/solutions/air-cargo-solution|title=Air Cargo Solution|work=MSC}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Astral Aviation, {{KEN}} | {{Flagicon|Australia}}Brisben&lt;ref&gt;{{cite news|title=Astral-Aviation launches B767-300F service from Hong Kong to Brisbane|url=https://aircargoweek.com/astral-aviation-launches-b767-300f-service-from-hong-kong-to-brisbane/|date=30 May 2025|work=Air Cargo Week ACW|access-date=3 June 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli–Indira Gandi]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ex – Hong Kong Schedule |url=https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|website=Astral Aviation|access-date=31 July 2023 |archive-date=31 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230731161342/https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release|title=Astral Aviation and Spicexpress Enter Into a Pioneering Interline Agreement for Seamless Cargo Connections Across India, Africa and the Middle East|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=Astral Aviation|date=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ex – Hong Kong Schedule|url=https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|website=Astral Aviation|access-date=31 July 2023|archive-date=31 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230731161342/https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Astral Aviation and Spicexpress Enter Into a Pioneering Interline Agreement for Seamless Cargo Connections Across India, Africa and the Middle East|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=Astral Aviation |date=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ex – Hong Kong Schedule|url=https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|website=Astral Aviation|access-date=31 July 2023|archive-date=31 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230731161342/https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release|title=Astral Aviation and Spicexpress Enter Into a Pioneering Interline Agreement for Seamless Cargo Connections Across India, Africa and the Middle East|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=Astral Aviation|date=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}&lt;/ref&gt; [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ex – Hong Kong Schedule|url=https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|website=Astral Aviation |access-date=31 July 2023 |archive-date=31 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230731161342/https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release|title=Astral Aviation and Spicexpress Enter Into a Pioneering Interline Agreement for Seamless Cargo Connections Across India, Africa and the Middle East|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=Astral Aviation|date=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Oqtoʻba xalqaro aeroporti|Oqtoʻba]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ex – Hong Kong Schedule|url=https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/ |website=Astral Aviation|access-date=31 July 2023|archive-date=31 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230731161342/https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release |title=Astral Aviation and Spicexpress Enter Into a Pioneering Interline Agreement for Seamless Cargo Connections Across India, Africa and the Middle East|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=Astral Aviation|date=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|South Africa}}Yohannesburg–O. R. Tambo&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ex – Hong Kong Schedule|url=https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|website=Astral Aviation |access-date=31 July 2023|archive-date=31 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230731161342/https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release|title=Astral Aviation and Spicexpress Enter Into a Pioneering Interline Agreement for Seamless Cargo Connections Across India, Africa and the Middle East|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=Astral Aviation|date=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ex – Hong Kong Schedule|url=https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|website=Astral Aviation|access-date=31 July 2023|archive-date=31 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230731161342/https://astral-aviation.com/schedule/ex-hong-kong-schedule/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release|title=Astral Aviation and Spicexpress Enter Into a Pioneering Interline Agreement for Seamless Cargo Connections Across India, Africa and the Middle East|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=Astral Aviationdate=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Atlas Air, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli–Indira Gandi]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Indianapolis&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Portland (OR)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Sariarka aeroporti|Qaragʻandi]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare&lt;ref&gt;{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=21 March 2024|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Challenge Airlines IL, {{ISR}} | [[Lyej aeroporti|Lyej]]&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=1303976514141249536|user=CALCargoAir|title=CAL is now flying to #HongKong! ✈️🇭🇰 #HKG #LGG #TLV #aircargo #cargo #logistics #airfreight #shipping #freight #freightforwarder #export #aviation #import #boeing #b747 #CALCargoAirLines #ChallengeAccepted|author=CAL Cargo Airlines, Ltd.}}&lt;/ref&gt;, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]&lt;ref&gt;{{Cite tweet|number=1303976514141249536|user=CALCargoAir|title=CAL is now flying to #HongKong! ✈️🇭🇰 #HKG #LGG #TLV #aircargo #cargo #logistics #airfreight #shipping #freight #freightforwarder #export #aviation #import #boeing #b747 #CALCargoAirLines #ChallengeAccepted|author=CAL Cargo Airlines, Ltd.}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Cathay Cargo, {{HKG}} | [[Schiphol|Amsterdam]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Ankorij&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Atlanta&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref name=&quot;Cargo&quot;&gt;{{cite web|title=Cathay Cargo restarts freighter service to Bangkok|url=https://www.aircargonews.net/freighter-operator/2026/05/cathay-cargo-restarts-freighter-service-to-bangkok/|website=Air Cargo News|date=8 May 2026|access-date=8 May 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Australia}}Brisben&lt;ref name=&quot;bnewtb&quot;&gt;{{cite news|title=Cathay to shift 747 cargo operations from Wellcamp to Brisbane|url=https://australianaviation.com.au/2025/05/cathay-to-shift-747-cargo-operations-from-wellcamp-to-brisbane|date=1 May 2025|work=Australian Aviation}}&lt;/ref&gt;, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli–Indira Gandi]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;,
[[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Mexico}}Guadalaxara&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;,
{{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Mayami&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Australia}}Melburn&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko–Felipe Ángeles&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;,
[[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|India}}Mumbay–Navi&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Zhexenbekov |first1=Almas |title=Cathay Pacific to launch cargo, passenger flights to Kazakhstan |url=https://qazinform.com/news/cathay-pacific-to-launch-cargo-passenger-flights-to-kazakhstan-689bc6 |access-date=16 July 2026 |work=Qazinform.com |agency=Kazinform International News Agency |date=11 July 2026 |language=en-EN}}&lt;/ref&gt;, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Malaysia}}Penang&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Portland (OR)&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;,
{{Flagicon|USA}}San-Fransisko&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;,
[[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Sidney aeroporti|Sidney–Kingsford Smith]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xiamen&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Xyuston–Interkontinental&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|India}}Chennay&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=CATHAY GROUP NETWORK MAP|url=https://www.cathaycargo.com/content/dam/cargo/cargo_site_visuals/cargo-maps/20260601/Cathay%20Cargo%20group%20map%201920x1080_20260505_v1.pdf|website=www.cathaycargo.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| CMA CGM Air Cargo, {{FRA}} | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Paris Hong Kong schedules on CMA CGG Air Cargo site|url=https://www.cma-cgm.fr/static/FR/Attachments/AIR%20CARGO%20FLYER.pdf|access-date=27 February 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| DHL Aviation, {{DEU}} | [[Schiphol|Amsterdam]]&lt;ref&gt;{{cite press release|title=DHL expands dedicated Transpacific air network with new three-times-weekly flights from Bangkok to Cincinnati|url=https://group.dhl.com/en/media-relations/press-releases/2026/dhl-expands-dedicated-transpacific-air-network-with-new-three-times-weekly-flights-from-bangkok-to-cincinnati.html|website=[[DHL]]|date=9 July 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Hong Kong to Cincinnati by Air freight|url=https://www.fluentcargo.com/routes/hong-kong-hk/cincinnati-us|website=www.fluentcargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]&lt;ref&gt;{{cite press release|title=DHL expands dedicated Transpacific air network with new three-times-weekly flights from Bangkok to Cincinnati|url=https://group.dhl.com/en/media-relations/press-releases/2026/dhl-expands-dedicated-transpacific-air-network-with-new-three-times-weekly-flights-from-bangkok-to-cincinnati.html|website=[[DHL]]|date=9 July 2026}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta&lt;ref&gt;{{cite web|title=DHL Express introduce new direct flight from Hong Kong to Jakarta|url=https://www.dhl.com/discover/en-hk/about-dhl/reports-and-press-releases/new-direct-flight-route-from-hk-to-jakarta|website=[[DHL]]|date=3 October 2024}}&lt;/ref&gt;, [[Lyej aeroporti|Lyej]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=DHL Global Forwarding adds new Asia-Europe air freight routes|url=https://www.stattimes.com/air-cargo/dhl-global-forwarding-adds-new-asia-europe-air-freight-routes-1358601|website=www.stattimes.com|date=30 March 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=DHL Global Forwarding adds new Asia-Europe air freight routes|url=https://www.stattimes.com/air-cargo/dhl-global-forwarding-adds-new-asia-europe-air-freight-routes-1358601|website=www.stattimes.com|date=30 March 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Emirates|Emirates SkyCargo]] | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Emirates SkyCargo expands freighter network across East and Southeast Asia|url=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-skycargo-expands-freighter-network-across-east-and-southeast-asia/#|website=[[Emirates]]|date=24 June 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Ethiopian Airlines Cargo | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/schedule.aspx|title=Cargo With Care: For the Period 30 March – 25 October 2014|access-date=20 June 2016|url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140411143040/http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/schedule.aspx|archive-date=11 April 2014 |work=Ethiopian Airlines}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Netherlands}}Maastricht/Aachen&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cargoforwarder.eu/2015/10/27/breaking-news-ethiopian-moves-dhl-flights-to-maastricht/ |title=Ethiopian moves 'DHL' flights to Maastricht |date=27 October 2015 |access-date=20 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171107113051/https://www.cargoforwarder.eu/2015/10/27/breaking-news-ethiopian-moves-dhl-flights-to-maastricht/ |archive-date=7 November 2017 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|India}}Chennay&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/schedule.aspx |title=Cargo With Care: For the Period 30 March – 25 October 2014|access-date=20 June 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140411143040/http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/schedule.aspx|archive-date=11 April 2014|work=Ethiopian Airlines}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[EVA Air|EVA Air Cargo]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Flight Timetable|url=https://www.brcargo.com/NEC_WEB/FileServer/CMS/1815/Cargo_Flights.pdf|website=EVA Airways Cargo|access-date=3 August 2021|archive-date=6 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210806010115/https://www.brcargo.com/NEC_WEB/FileServer/CMS/1815/Cargo_Flights.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Express Air Cargo, {{TUN}} | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.linkedin.com/posts/express-air-cargo_expressaircargo-sharjah-hongkong-activity-7034154536906719232-6b3D |title=Express Air Cargo to operate cargo service to Hong Kong, Sharjah and Bangalore every Saturday and Tuesday from Tunis |work=Express Air Cargo|date=23 February 2023 |access-date=25 February 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Tunisia}}Tunis&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.linkedin.com/posts/express-air-cargo_expressaircargo-sharjah-hongkong-activity-7034154536906719232-6b3D |title=Express Air Cargo to operate cargo service to Hong Kong, Sharjah and Bangalore every Saturday and Tuesday from Tunis |work=Express Air Cargo |date=23 February 2023 |access-date=25 February 2023}}&lt;/ref&gt;, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.linkedin.com/posts/express-air-cargo_expressaircargo-sharjah-hongkong-activity-7034154536906719232-6b3D |title=Express Air Cargo to operate cargo service to Hong Kong, Sharjah and Bangalore every Saturday and Tuesday from Tunis |work=Express Air Cargo |date=23 February 2023 |access-date=25 February 2023}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Flexport, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles&lt;ref&gt;{{cite web|last=Brett|first=Damian|url=https://www.aircargonews.net/freight-forwarder/flexport-adds-scheduled-freighter-offering/|title=Flexport adds freighter service|date=28 February 2018|publisher=Aircargonews.net|access-date=16 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200116013228/https://www.aircargonews.net/freight-forwarder/flexport-adds-scheduled-freighter-offering/|archive-date=16 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Hong Kong Air Cargo | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://caasint.com/hong-kong-air-cargo-to-introduce-scheduled-services-to-athens-from-february-2026/ |title=Hong Kong Air Cargo to introduce scheduled services to Athens from February 2026 |date=30 January 2026}}&lt;/ref&gt;, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Jeffrey|first1=Rebecca|url=https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/hong-kong-air-cargo-inaugurates-route-to-birmingham/|title=Hong Kong Air Cargo inaugurates route to Birmingham|work=Air Cargo News|date=8 October 2024|access-date=8 October 2024}}{{Dead link|date=September 2025|bot=InternetArchiveBot}}&lt;/ref&gt;, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli–Indira Gandi]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Philippines}}Manila&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Nannin&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Norway}}Oslo&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hong Kong Air Cargo opens new route to Oslo airport starting September 4 |date=8 August 2024 |url=https://kommunikasjon.ntb.no/pressemelding/18194544/hong-kong-air-cargo-opens-new-route-to-oslo-airport-starting-september-4?publisherId=17507039&amp;lang=en |access-date=8 August 2023}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Sidney aeroporti|Sidney–Kingsford Smith]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Changi aeroporti|Singapur]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xiamen&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|India}}Chennay&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hkaircargo.com/network/|title=Hong Kong Airlines Cargo|access-date=19 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017161238/http://www.hkairlinescargo.com/ENG/cargoScheduleOriginal!initSearch.action|archive-date=17 October 2015|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| IAG Cargo, {{UK}}&lt;br /&gt;([[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]] tomonidan boshqariladi) | {{Flagicon|England}}London–Stansted&lt;ref name=&quot;ch-aviation.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.ch-aviation.com/portal/news/25025-british-airways-axes-b747-8f-contract-with-atlas-air|title=British Airways axes B747-8(F) contract with Atlas Air|archive-url=https://web.archive.org/web/20140219124956/http://www.ch-aviation.com/portal/news/25025-british-airways-axes-b747-8f-contract-with-atlas-air|archive-date=19 February 2014|website=ch-aviation.com|access-date=16 May 2014}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Kalitta Air, {{USA}} | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Saunders|first1=Eddie|title=Challenge Group partners with Kalitta Air to operate first Boeing 777-300ERSF freighter|url=https://caasint.com/challenge-group-partners-with-kalitta-air-to-operate-first-boeing-777-300ersf-freighter/|access-date=12 May 2026|work=Cargo Airports &amp; Airline Services|date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Saunders|first1=Eddie|title=Challenge Group partners with Kalitta Air to operate first Boeing 777-300ERSF freighter|url=https://caasint.com/challenge-group-partners-with-kalitta-air-to-operate-first-boeing-777-300ersf-freighter/|access-date=12 May 2026|work=Cargo Airports &amp; Airline Services|date=24 October 2025}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[KLM|KLM Cargo]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]&lt;ref&gt;{{cite press release|url=https://brix.afklcargo.com/m/54cd2910ea1d0538/original/250226_PR_AFKLMPCargo_ICN_publication.pdf|title=Air France KLM Martinair Cargo launches new freighter service to Seoul–Incheon|publisher=Air France-KLM Group|accessdate=25 February 2026}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| MSC Air Cargo, {{CHE}} | {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth&lt;ref name=&quot;ACS1&quot;/&gt;
&lt;!-- --&gt;
| My Indo Airlines, {{IDN}} | {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta&lt;ref&gt;{{cite web|title=Network Routes|url=https://www.myindoairlines.com/network-routes.aspx|website=www.myindoairlines.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Nippon Cargo Airlines, {{JPN}} | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Summer Schedule (March 27, 2022 - October 29, 2022)|url=https://www.nca.aero/e/service/schedule/documents/S22_Timetable.pdf|website=Nippon Cargo Airlines}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Qantas Freight, {{AUS}} | {{Flagicon|Australia}}Perth&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aircargonews.net/airlines/2025/06/qantas-freight-expands-china-freighter-operation/|title=Qantas Freight expands China freighter operation|date=17 June 2025|website=www.aircargonews.net}}&lt;/ref&gt;, [[Sidney aeroporti|Sidney–Kingsford Smith]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aircargonews.net/airlines/2025/06/qantas-freight-expands-china-freighter-operation/|title=Qantas Freight expands China freighter operation|date=17 June 2025|website=www.aircargonews.net}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Qatar Airways expands cargo footprint in China|url=https://www.ch-aviation.com/news/158016-qatar-airways-expands-cargo-footprint-in-china|website=www.ch-aviation.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| Skyway Airlines | {{Flagicon|Philippines}}Manila&lt;ref&gt;{{Cite news|date=April 4, 2025|title=New Philippines freighter operator signs deal with Hactl|url=https://aircargoweek.com/new-philippines-freighter-operator-signs-deal-with-hactl/|access-date=December 9, 2025|publisher=aircargoweek.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| SF Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Ezhou&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Jeffrey |first1=Rebecca |url=https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/sf-airlines-begins-hubei-hong-kong-route/ |title=SF Airlines begins Hubei-Hong Kong route |publisher=Air Cargo News |date=31 October 2024 |access-date=5 November 2024 }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Uxan&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.bignewsnetwork.com/news/269036658/sf-airlines-launches-wuhan-hong-kong-cargo-route |title=SF Airlines launches Wuhan-Hong Kong cargo route |work=Big News Network.com }}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|China}}Xiamen&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://news.carnoc.com/list/235/235312.html |script-title=zh:顺丰开通厦门—香港—宁波—香港—厦门航线 |publisher=News.carnoc.com |access-date=19 October 2018 |language=zh-hans |archive-url=https://web.archive.org/web/20140902080129/http://news.carnoc.com/list/235/235312.html |archive-date=2 September 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Schlappig |first1=Ben |title=A New 24-Mile Cargo Flight To Hong Kong… |url=https://onemileatatime.com/news/short-cargo-flight-hong-kong/ |website=One Mile at a Time |date=20 March 2022 |access-date=21 March 2022}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| SpiceXpress, {{IND}} | {{Flagicon|India}}Kalkutta&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.aircargonews.net/news/airline/freighter-operator/single-view/news/spicejet-continues-cargo-expansion-with-hong-kong-guwahati-freighter.html |title=Spicejet expands freighter operations to Hong Kong |access-date=21 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122043939/https://www.aircargonews.net/news/airline/freighter-operator/single-view/news/spicejet-continues-cargo-expansion-with-hong-kong-guwahati-freighter.html |archive-date=22 January 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Tasman Cargo Airlines]] | {{Flagicon|Australia}}Melburn&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tasmancargo.com/services/|title=Scheduled Services |website=www.tasmancargo.com}}&lt;/ref&gt;, {{Flagicon|New Zealand}}Oklend&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tasmancargo.com/services/|title=Scheduled Services |website=www.tasmancargo.com}}&lt;/ref&gt;, [[Sidney aeroporti|Sidney–Kingsford Smith]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.tasmancargo.com/services/|title=Scheduled Services |website=www.tasmancargo.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| [[Turkish Airlines|Turkish Cargo]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://wwwdownload.thy.com/kargo/pdf/winter2012_2013.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604104217/http://wwwdownload.thy.com/kargo/pdf/winter2012_2013.pdf |url-status=dead |title=Air Freighters Flight Timetable (Winter, 2012-2013) |archive-date=4 June 2013 |website=wwwdownload.thy.com}}&lt;/ref&gt;
&lt;!-- --&gt;
| UPS Airlines, {{USA}} | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Kulisch |first1=Eric |title=New UPS air route targets trade from France to Hong Kong |work=FreightWaves |date=17 February 2025 |url=https://www.freightwaves.com/news/new-ups-air-route-targets-trade-from-france-to-hong-kong |access-date=January 20, 2026}}&lt;/ref&gt;
}}

== Statistika ==
{| border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;4&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;float:right; width:25%; margin:0 0 1em 1em; background:#f9f9f9; border:1px #aaa solid; border-collapse:collapse; font-size:90%;&quot;
|-
! style=&quot;text-align:center; background:#8CD1C4;&quot; colspan=&quot;4&quot;|Faoliyati va statistikasi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/en/the-airport/hkia-at-a-glance/fact-figures.page |title=Facts and Figures, HKIA at a Glance |website=Hong Kong International Airport |language=en |access-date=20 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200406115252/https://www.hongkongairport.com/en/the-airport/hkia-at-a-glance/fact-figures.page |archive-date=6 April 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Facts and Figures&quot;&gt;{{cite web |title=Facts and Figures |url=https://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/facts-figures/facts-sheets.html |work=Hong Kong International Airport |publisher=Airport Authority Hong Kong |access-date=21 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111026201126/http://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/facts-figures/facts-sheets.html |archive-date=26 October 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Air Traffic Statistics&quot;&gt;{{cite web |title=Air Traffic Statistics |url=https://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/facts-figures/air-traffic-statistics.html |work=Hong Kong International Airport |publisher=Airport Authority Hong Kong |access-date=21 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120630090304/http://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/facts-figures/air-traffic-statistics.html |archive-date=30 June 2012 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.moodiereport.com/document.php?c_id=6&amp;doc_id=38036 |title=Passenger traffic surges at Hong Kong International Airport in 2013 |publisher=TheMoodieReport.com |access-date=3 March 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140202095000/http://www.moodiereport.com/document.php?c_id=6&amp;doc_id=38036 |archive-date=2 February 2014 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Facts and Figures, HKIA at a Glance |url=http://www.hongkongairport.com/en/the-airport/hkia-at-a-glance/fact-figures.page |access-date=17 July 2025 |website=Hong Kong International Airport |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Facts and Figures, HKIA at a Glance |url=http://www.hongkongairport.com/en/the-airport/hkia-at-a-glance/fact-figures.page |access-date=2026-01-16 |website=Hong Kong International Airport |language=en}}&lt;/ref&gt;
|- colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:lightgrey;&quot;
!&lt;small&gt;Yillar&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Yoʻlovchilar &lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;soni&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Yuk&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(tonna)&lt;/small&gt;
!&lt;small&gt;Parvozlar&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;soni&lt;/small&gt;
|-
|1998
|28 631 000
|1 628 700
|163 200
|-
|1999
|30 394 000
|1 974 300
|167 400
|-
|2000
|33 374 000
|2 240 600
|181 900
|-
|2001
|33 065 000
|2 074 300
|196 800
|-
|2002
|34 313 000
|1 637 797
|206 700
|-
|2003
|27 433 000
|2 642 100
|187 500
|-
|2004
|37 142 000
|3 093 900
|237 300
|-
|2005
|40 740 000
|3 402 000
|263 500
|-
|2006
|44 443 000
|3 580 000
|280 000
|-
|2007
|47 783 000
|3 742 000
|295 580
|-
|2008
|48 582 000
|3 627 000
|301 000
|-
|2009
|45 499 604
|3 440 581
|273 505
|-
|2010
|50 410 819
|4 112 416
|306 535
|-
|2011
|53 909 000
|3 939 000
|333 760
|-
|2012
|56 057 751
|4 062 261
|352 000
|-
|2013
|59 913 000
|4 122 000
|372 040
|-
|2014
|63 367 000
|4 376 000
|390 955
|-
|2015
|68 488 000
|4 380 000
|406 000
|-
|2016
|70 502 000
|4 521 000
|411 530
|-
|2017
|72 866 000
|4 937 000
|421 000
|-
|2018
|74 672 000
|5 121 000
|428 000
|-
|2019
|71 500 000
|4 800 000
|419 730
|-
|2020
|8 836 000
|4 468 000
|161 000
|-
|2021
|1 351 000
|5 025 000
|145 000
|-
|2022
|5 653 000
|4 200 000
|138 700
|-
|2023
|39 500 000
|4 330 000
|276 100
|-
|2024
|53 055 000
|4 938 000
|363 000
|-
|2025
|60 992 000
|5 070 000
|394 730
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#8CD1C4;&quot;|Sigʻimi
|-
! colspan=3|&lt;small&gt;Yoʻlovchilar soni (joriy)&lt;/small&gt;
|60 992 000
&lt;!--With the addition of the North Satellite Concourse (5m capacity) in 2010, per www.jcdecauxasia.com/images/uploads/jan-hk-apns.pdf --&gt;
|-
! colspan=3|&lt;small&gt;Yoʻlovchilar soni (yakuniy)&lt;/small&gt;
|120 000 000
|-
!colspan=3|&lt;small&gt;Yuk (joriy)&lt;/small&gt;
|5,1m tonna
|-
!colspan=3|&lt;small&gt;Yuk (yakuniy)&lt;/small&gt;
|10m tonna
|-
!colspan=3|&lt;small&gt;Yoʻlovchi stendlari (joriy)&lt;/small&gt;
|118
|-
! colspan=&quot;3&quot; |&lt;small&gt;Yuk stendlari (joriy)&lt;/small&gt;
|69
|-
! colspan=&quot;3&quot; |&lt;small&gt;Uzoq muddatli va xizmat koʻrsatish stendlari (joriy)&lt;/small&gt;
|24
|-
! colspan=&quot;3&quot; |&lt;small&gt;Doimiy stendlar (joriy)&lt;/small&gt;
|3
|-
! colspan=&quot;4&quot; style=&quot;background:#8CD1C4;&quot;|Yoʻnalishlar soni
|-
!colspan=3|&lt;small&gt;havo&lt;/small&gt;
|154
|-
!colspan=3|&lt;small&gt;suv&lt;/small&gt;
|6
|}

== Faoliyati ==
[[File:HKG Tower and HKG trader (9405184333).jpg|thumb|left|Aeroport nazorat minorasi va taksi yoʻlagidagi Cathay Pacific Cargo Boeing 747-8F samolyoti]]
[[File:HKG tower view of runway.jpg|thumb|left|Nazorat minorasidan aeroport va yaqin taksi yoʻlagidagi [[EVA Air]] Boeing 747 samolyoti koʻrinishi]]
[[File:Inside the Airport Control Tower.jpg|thumb|left|Aeroport nazorat minorasining ichki koʻrinishi]]

Aeroport [[Hong Kong|Hong Kong maxsus maʼmuriy rayoni]] hukumati toʻliq egalik qiladigan qonun bilan tashkil etilgan organ Hong Kong aeroporti maʼmuriyati tomonidan boshqariladi&lt;ref name=Introduction&gt;{{cite web |title=Introduction |url=https://www.hongkongairport.com/eng/business/airport-authority/introduction.html |work=Hong Kong International Airport |publisher=Airport Authority Hong Kong |access-date=21 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111010233656/http://www.hongkongairport.com/eng/business/airport-authority/introduction.html |archive-date=10 October 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Aeroportda uchta parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud boʻlib, ularning barchasi {{convert|3800|m|ft}} uzunlikda va {{convert|60|m|ft}} kenglikda. Janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagi II toifadagi aniq yondashuv tizimiga ega, markaziy uchish-qoʻnish yoʻlagi esa yuqoriroq IIIA toifasiga ega boʻlib, uchuvchilarga atigi {{convert|200|m|ft|adj = on}} koʻrish sharoitida qoʻnish imkonini beradi. Ikki uchish-qoʻnish yoʻlagining sigʻimi soatiga 60 tadan ortiq havo kemasi harakatini tashkil etadi. Aeroport dispetcherlik va uchish-qoʻnish yoʻlaklarini modernizatsiya qilmoqda, natijada ular soatiga 68 ta harakatni amalga oshira oladi. Odatda markaziy uchish-qoʻnish yoʻlagi (07C/25C; 2021-yil 1-dekabrgacha shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi 07L/25R)&lt;ref&gt;{{cite tweet |number=1466361862233100288 |user=hkairport |title=🛬🛫 Another #3RS milestone: Our existing North Runway (07L/25R) has been re-designated as the Centre Runway (07C/25C… |date=2 December 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211205/su6hRCiangA Ghostarchive]{{cbignore}} and the [https://web.archive.org/web/20211203143419/https://www.youtube.com/watch?v=su6hRCiangA&amp;gl=US&amp;hl=en Wayback Machine]{{cbignore}}: {{cite web |url=https://youtube.com/watch?v=su6hRCiangA |title=Hong Kong International Airport Runway Re-designation 香港國際機場重新編配跑道 |website=[[YouTube]] |date=2 December 2021}}{{cbignore}}&lt;/ref&gt; yoʻlovchi samolyotlarini qoʻndirish uchun ishlatiladi. Janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (07R/25L) yuk terminaliga yaqinligi sababli yoʻlovchi samolyotlarini uchirish va yuk reyslari uchun ishlatiladi&lt;ref name=&quot;Facts and Figures&quot;/&gt;. Ularning shimolida joylashgan uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (07L/25R) 2022-yil oʻrtalarida ochilgan, markaziy uchish-qoʻnish yoʻlagi esa modernizatsiya uchun yopilgan. Uchala uchish-qoʻnish yoʻlagi ham ochilgach, aeroport yiliga maksimal 620 000 ta parvozni (soatiga 102 ta yoki taxminan har 36 soniyada bitta parvoz) amalga oshira olishi taxmin qilinmoqda{{Manba kerak}}.

2025-yil iyul holatiga koʻra, T1 yoʻlovchilar konkorsida 49 ta frontal stend, T1 yoʻldosh konkorsida 9 ta frontal stend va T1 markaziy konkorsida 19 ta frontal stend mavjud boʻlib, aeroportdagi frontal stendlarning umumiy soni 77 tani tashkil etadi. Sakkizta frontal perron joyi A380 samolyotlarini qabul qila oladi&lt;ref&gt;{{cite web |date=October 2022 |title=Hong Kong: The Facts – Civil Aviation |url=https://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/civil_aviation.pdf |access-date=17 July 2025 |publisher=Hong Kong SAR Government }}&lt;/ref&gt;.

Aeroport 2010-yilda Osiyodagi yoʻlovchi tashish boʻyicha eng gavjum aeroport boʻlgan va 2021-yildan buyon yuk tashish boʻyicha dunyodagi eng gavjum aeroport hisoblanadi. Xalqaro qatnovlar boʻyicha aeroport 1998-yilda faoliyatini boshlaganidan beri yoʻlovchi tashish boʻyicha dunyoda uchinchi, yuk tashish boʻyicha esa eng gavjum aeroport hisoblanadi. 95 dan ortiq xalqaro aviakompaniya har kuni Hong Kong va dunyoning qariyb 160 ta yoʻnalishi oʻrtasida taxminan 900 ta muntazam yoʻlovchi va faqat yuk tashuvchi reyslarni amalga oshiradi. Ushbu reyslarning qariyb 76 foizi keng fyuzelyajli samolyotlarda amalga oshiriladi. Bundan tashqari, haftasiga oʻrtacha 31 ta muntazam boʻlmagan yoʻlovchi va yuk reysi amalga oshiriladi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/welcome.html |title=Our Business – The Airport – Welcome to HKIA – Hong Kong International Airport |author=Airport Authority Hong Kong |access-date=10 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191006072656/https://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/welcome.html |archive-date=6 October 2019 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

[[Hong Kong]]ga va undan muntazam havo qatnovlarini amalga oshirish Hong Kong va boshqa davlatlar oʻrtasidagi havo qatnovi toʻgʻrisidagi bitimlar orqali taʼminlanadi. HKIA ochilganidan beri Hong Kong maxsus maʼmuriy rayoni hukumati havo qatnovlarini bosqichma-bosqich liberallashtirish siyosatini amalga oshirib kelmoqda. Koʻplab lou-kosterlar toʻliq xizmat koʻrsatuvchi aviakompaniyalar bilan asosiy yoʻnalishlarda toʻgʻridan-toʻgʻri raqobatlashish uchun turli mintaqaviy yoʻnalishlarni yoʻlga qoʻydi&lt;ref name=&quot;Vision and Missions&quot;&gt;{{cite web |title=Vision and Missions |url=https://www.hongkongairport.com/eng/business/airport-authority/vision-mission.html |work=Hong Kong International Airport |publisher=Airport Authority Hong Kong |access-date=21 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111026221631/http://www.hongkongairport.com/eng/business/airport-authority/vision-mission.html |archive-date=26 October 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

Aeroportning uzoq muddatli kengayish imkoniyatlari turli omillarga bogʻliq. Aeroport 2022-yil iyul oyida HK$141,5 mlrd qiymatidagi kengaytirish loyihasi doirasida uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagini ochdi. Ushbu loyiha aeroport egallagan hududni 50 foizga kengaytiradi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hong Kong International Airport welcomes third runway |url=https://www.thestandard.com.hk/breaking-news/section/4/192050/Hong-Kong-International-Airport-welcomes-third-runway |access-date=24 November 2022 |website=The Standard |language=en}}&lt;/ref&gt;. Boshqa tomondan, Hong Kong va materik Xitoy oʻrtasida faqat bitta havo yoʻlagi mavjud boʻlib, ushbu yagona yoʻnalish koʻpincha va osonlik bilan gavjumlashib, har ikki tomonda kechikishlarni keltirib chiqaradi. Bundan tashqari, Xitoy Hong Kong va materik oʻrtasidagi yagona havo yoʻnalishida parvoz qiluvchi samolyotlar kamida 15 000 fut balandlikda boʻlishini talab qiladi. Aeroportdagi aviaqatnov tirbandligi kuchayib borayotgani sababli Xitoy harbiylarini havo hududiga qoʻyilgan cheklovni yumshatishga koʻndirish boʻyicha muzokaralar olib borilmoqda. Bundan tashqari, Hong Kong aeroporti maʼmuriyati aviaqatnovni yengillashtirish uchun mintaqadagi boshqa aeroportlar bilan hamkorlik qilmoqda va kelajakda [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] mintaqaviy aeroport vazifasini bajarishi, Hong Kong esa barcha xalqaro reyslarni qabul qilishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite web |title=Publications |url=http://www.hkairport2030.com/en/information/publications.html |work=Hong Kong International Airport |publisher=Airport Authority Hong Kong |access-date=21 November 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111220125551/http://www.hkairport2030.com/en/information/publications.html |archive-date=20 December 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Aviaqatnov ==
Government Flying Service hukumat uchun qisqa va uzoq masofali qidiruv-qutqaruv xizmatlari, politsiyani qoʻllab-quvvatlash, tibbiy evakuatsiya va umumiy maqsadlardagi parvozlarni amalga oshiradi{{Manba kerak}}.

=== Yoʻlovchi infratuzilmasi ===
Kattaligiga qaramay, yoʻlovchi terminali qulaylik uchun loyihalashtirilgan. Bino tuzilishi va koʻrsatkichlar, harakatlanuvchi yoʻlaklar hamda avtomatlashtirilgan yoʻlovchi tashish tizimi yoʻlovchilarning bino ichida harakatlanishini osonlashtiradi. HKIA avtomatlashtirilgan yoʻlovchi tashish tizimi — haydovchisiz yoʻlovchi tashish tizimi boʻlib, 3 ta bekatga ega va yoʻlovchilarni roʻyxatdan oʻtish hududi bilan chiqish darvozalari oʻrtasida tashiydi. Poyezdlar soatiga {{convert|62|km/h|mph}} tezlikda harakatlanadi{{Manba kerak}}.

==== Hong Kong biznes aviatsiya markazi ====
[[File:HKIA Business Aviation Centre.jpg|thumb|Hong Kong biznes aviatsiya markazi]]

Hong Kong biznes aviatsiya markazi (HKBAC) aeroport hududida joylashgan boʻlib, uning terminali va infratuzilmasi umumiy foydalanishdagi terminaldan alohida. U biznes samolyotlari va yoʻlovchilari uchun xizmatlar, jumladan, yoʻlovchilar zali, xususiy xonalar va dushlar, biznes-markaz xizmatlari, yer usti xizmatlari, bagaj bilan ishlash, yonilgʻi quyish, xavfsizlik, bojxona va parvozlarni rejalashtirish xizmatlarini taqdim etadi. HKBACda xususiy samolyotlar uchun maxsus joylar va angarlar ham mavjud. HKBAC HK$400 mln (US$51 mln) qiymatidagi kengaytirish loyihasini boshlagan. Aeroportning biznes-jetlar harakatiga xizmat koʻrsatish quvvatini ikki baravar oshiradigan loyiha 2025-yilda yakunlanishi kutilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=HKBAC breaks ground on expansion project |last=Smith |first=Paige |work=Business Airport International |date=31 October 2022 |access-date=19 March 2025 |url= https://www.businessairportinternational.com/news/hkbac-breaks-ground-on-expansion-project.html}}&lt;/ref&gt;.

==== Intermodal transport markazi ====
[[File:Hong Kong International Airport Terminal 2 27-09-2025(24).jpg|thumb|2-terminalda joylashgan Materik/Makao transport va sayohat xizmatlari markazi Makao va materik Xitoyga avtobus xizmatlarini taqdim etadi]]

Yoʻlovchilar oqimining oʻsishini taʼminlash uchun Aeroport maʼmuriyati yangi yoʻlovchi va yuk manbalariga ulanishlarni kengaytirish maqsadida „push and pull through“ strategiyasini ishlab chiqdi. Bu Xitoydagi, xususan, [[Chjutszyankou|Marvarid daryosi deltasi (PRD)]] mintaqasidagi tez oʻsayotgan bozorlarga tarmoqni moslashtirishni anglatadi. 2003-yilda yangi Aeroport–Materik avtobus bekati ochildi. Avtobus bekatida {{convert|230|m2|sqft|adj = on}} kutish zali va 10 ta avtobus uchun yopiq joy mavjud. Har kuni koʻplab avtobuslar HKIA va materikdagi yirik shaharlar oʻrtasida yoʻlovchilarni tashiydi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hongkongairport.com/en/404.page|archive-url=https://web.archive.org/web/20060318141546/http://www.hongkongairport.com/eng/cbt/cross.html|url-status=dead|title=Mainland Coach Services|archive-date=18 March 2006|website=Hong Kong International Airport}}&lt;/ref&gt;.

Avtobus bekati 2007-yilda 2-terminalning birinchi qavatiga (3-qavat) koʻchirildi. Yangi avtobus bekatidagi 36 ta joy chegaralararo avtobuslarga kuniga 320 ta qatnovni amalga oshirish imkonini beradi; ular aeroport va PRDdagi 90 ta shahar va shaharchalar oʻrtasida yoʻlovchilarni tashiydi. Mahalliy sayyohlik va mehmonxona avtobuslari ham T2dan qatnaydi. T2dagi avtobus bekatida doʻkonlar va kutish zallari, shuningdek, barcha operatorlarni birlashtiruvchi materik avtobus xizmati markazi mavjud&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/welcome.html |title=Our Business – The Airport – Welcome to HKIA – Hong Kong International Airport |publisher=Hongkongairport.com |access-date=7 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110630033426/http://www.hongkongairport.com/eng/business/about-the-airport/welcome.html |archive-date=30 June 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

2003-yil sentyabr oyining oxirida SkyPier tezyurar parom terminali ochildi. SkyPierga yetib kelgan yoʻlovchilar avtobuslarda terminalga, kelayotgan havo yoʻlovchilari esa pristan orqali PRDga qaytish uchun paromlarga oʻtadi. Har ikki yoʻnalishda ham harakatlanayotgan yoʻlovchilar bojxona va immigratsiya rasmiyatchiliklarini chetlab oʻtishlari mumkin, bu esa tranzit vaqtini qisqartiradi. Dastlab toʻrtta port — Shekou, [[Shenjen]], [[Makao]] va Humen (Dongguan) — xizmat koʻrsatgan. 2007-yil avgust holatiga koʻra, SkyPier [[Shenjen]]ning Shekou va Fuyong, Dongguanning Humen, [[Makao]], Zhongshan va Zhuhai yoʻnalishlariga xizmat koʻrsatgan. Shekou va Makaodan kelayotgan yoʻlovchilar paromga chiqishdan oldin ishtirokchi aviakompaniyalarda roʻyxatdan oʻtish tartib-taomillarini yakunlashlari va HKIAdagi reys uchun toʻgʻridan-toʻgʻri chiqish darvozasiga borishlari mumkin{{Manba kerak}}.

2009-yilda doimiy SkyPier terminali ochildi&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.scmp.com/article/576311/new-skypier-will-improve-delta-connections |title=New Skypier will improve delta connections |date=23 December 2006 |website=South China Morning Post |language=en |access-date=23 May 2019}}&lt;/ref&gt;. Doimiy parom terminali toʻrtta pristan bilan jihozlangan, biroq terminal sakkizta pristanni qabul qilish uchun loyihalashtirilgan. Unda transfer stollari va bagaj bilan ishlash infratuzilmasi mavjud boʻlib, terminal aeroportning avtomatlashtirilgan yoʻlovchi tashish tizimiga bevosita ulangan{{Manba kerak}}.

==== Bagaj va yuk infratuzilmasi ====
[[File:HKIA Super Terminal 1 201308.jpg|thumb|SuperTerminal 1]]
[[File:Asia Airfreight Terminal.jpg|thumb|Osiyo yuk terminali]]
[[File:DHL HKIA.jpg|thumb|DHL Markaziy Osiyo habi]]
Apron xizmatlari Hong Kong Airport Services Limited (HAS), Jardine Air Terminal Services Limited va SATS HK Limited tomonidan koʻrsatiladi. Ularning xizmatlari pochta va yoʻlovchilar bagajiga ishlov berish, yuklarni tashish, teletraplar bilan ishlash va yoʻlovchi narvonlarini boshqarishni oʻz ichiga oladi. Aeroportda zamonaviy bagaj bilan ishlash tizimi (BHS) mavjud boʻlib, uning asosiy qismi yoʻlovchi terminalining yerosti qavatida, alohida masofaviy transfer inshooti esa asosiy korpusning gʻarbiy qismida, qisqa ulanishli transfer bagajlariga ishlov berish uchun joylashgan{{Manba kerak}}.

HKIA har yili besh million tonnadan ortiq yukni qayta ishlaydi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hongkongairport.com/en/404.page|archive-url=https://web.archive.org/web/20060318195727/http://www.hongkongairport.com/eng/afacilities/index.html|url-status=dead|title=Air Cargo|archive-date=18 March 2006|website=Hong Kong International Airport}}&lt;/ref&gt;. Hong Kong Air Cargo Terminals Limited aeroportdagi uchta havo yuk terminalidan birini boshqaradi. Uning bosh qarorgohi boʻlgan {{convert|328000|m2|sqft|adj = on}} maydondagi SuperTerminal 1&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hactl.com/en/superterminal/default.htm |title=SuperTerminal 1 |publisher=Hactl.com |access-date=7 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724092713/http://www.hactl.com/en/superterminal/default.htm |archive-date=24 July 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; 2008-yil 26-martda [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti]]ning Gʻarbiy yuk bilan ishlash hududi ochilganidan soʻng, dunyodagi ikkinchi yirik mustaqil havo yuklarini qayta ishlash inshootiga aylandi. Uning loyihaviy quvvati yiliga 2,6 million tonna yukni tashkil etadi. Ikkinchi havo yuk terminali Asia Airfreight Terminal Company Limited tomonidan boshqariladi va yiliga 1,5 million tonna yukni qayta ishlash quvvatiga ega&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.aat.com.hk/our_terminal/ |title=Asia Airfreight Terminal – Our Terminal |publisher=Aat.com.hk |access-date=7 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20101204223733/http://www.aat.com.hk/our_terminal/ |archive-date=4 December 2010 }}&lt;/ref&gt;. Cathay Pacific Airways Limited kompaniyasining toʻliq shoʻba korxonasi boʻlgan Cathay Cargo Terminal 2013-yildan buyon uchinchi havo yuk terminalini boshqaradi va yiliga 2,7 million tonna yukni qayta ishlash imkoniyatiga ega&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cathay Cargo Terminal &gt; About Us &gt; Company overview |url=https://www.cathaycargoterminal.com/en-us/About-Us/Company-overview |access-date=17 July 2025 |website=www.cathaycargoterminal.com}}&lt;/ref&gt;. DHL kompaniyasi soatiga 35 000 ta posilka va 40 000 ta paketni qayta ishlaydigan DHL Markaziy Osiyo habi yuk inshootini boshqaradi. Hongkong Post Air Mail Centre (AMC)ni boshqaradi va kuniga 700 000 ta joʻnatmani qayta ishlaydi. Oxir-oqibat HKIAning yillik umumiy havo yuklari quvvati toʻqqiz million tonnaga yetishi koʻzda tutilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/civil_aviation.pdf |title=Hong Kong Fact Sheets – Civil Aviation |access-date=7 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110519170727/http://www.gov.hk/en/about/abouthk/factsheets/docs/civil_aviation.pdf |archive-date=19 May 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

==== Havo kemalariga texnik xizmat koʻrsatish ====
Ham liniyaviy, ham bazaviy texnik xizmatlar Hong Kong Aircraft Engineering Company (HAECO) tomonidan amalga oshiriladi, China Aircraft Services Limited (CASL) va Pan Asia Pacific Aviation Services Limited esa liniyaviy texnik xizmatlarni koʻrsatadi. Liniyaviy texnik xizmatlar samolyotlarning odatiy aylanish vaqtlari hamda rejalashtirilgan toʻxtash davrlarida amalga oshiriladigan muntazam texnik xizmatlarni oʻz ichiga oladi. Bazaviy texnik xizmatlar samolyot korpusiga oid barcha texnik xizmatlarni qamrab oladi. Shu maqsadda HAECOda uchta boʻlinmali angar mavjud boʻlib, u bir vaqtning oʻzida uchta Boeing 747-400 va ikkita [[Airbus A320]] samolyotini sigʻdira oladi; unga tutash yordamchi ustaxona ham mavjud{{Manba kerak}}. HAECO shuningdek, ogʻirligi 400 tonnadan ortiq boʻlgan dunyodagi eng katta mobil angarga ega{{Manba kerak}}. Undan keng fyuzelyajli samolyotning yarmini yopish uchun foydalanish mumkin, mobil angar ishlatilganda butun inshoot toʻrtta 747 samolyotini toʻliq qamrab olishi mumkin{{Manba kerak}}.

2009-yil 29-mayda CASL aeroportning texnik xizmat koʻrsatish hududida oʻzining birinchi samolyot texnik xizmat angarini ochdi. Yangi angar qariyb {{convert|10000|m2|sqft}} maydonni egallaydi va bir vaqtning oʻzida bitta keng fyuzelyajli va bitta tor fyuzelyajli samolyotni qabul qila oladi; angarga tutash binoda ham qariyb {{convert|10000|m2|sqft}} maydon mavjud. CASL [[Airbus A320|Airbus A320 oilasi]] va Boeing 737 Next Generation seriyalariga ogʻir texnik xizmat koʻrsatishga ixtisoslashgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.casl.com.hk/ |title=CASL |access-date=10 May 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150507095846/http://www.casl.com.hk/ |archive-date=7 May 2015 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

==== Yongʻin xavfsizligi va qutqaruv xizmatlari ====
Aeroport hududidagi qutqaruv va yongʻin oʻchirish xizmatlari Hong Kong yongʻin xavfsizligi xizmati departamentining aeroport yongʻin oʻchirish boʻlinmasi tomonidan amalga oshiriladi. Boʻlinmada 282 nafar xodim boʻlib, ular 24 soatlik favqulodda chaqiruvlarga xizmat koʻrsatish uchun uchta yongʻin oʻchirish stansiyasi va ikkita qutqaruv pristanini boshqaradi. U 14 ta yongʻin oʻchirish mashinasi bilan jihozlangan boʻlib, ular koʻrish va sirt sharoitlari optimal boʻlganida hodisalarga ikki daqiqa ichida yetib borishi mumkin; bu Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkilotining tegishli tavsiyasiga javob beradi. Sakkizta tezkor qayiq tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan ikkita yuqori sigʻimli qutqaruv qayigʻi dengizdagi qutqaruv operatsiyalarining asosini tashkil etadi. Aeroportdagi har bir yongʻin oʻchirish stansiyasiga bittadan tez yordam mashinasi biriktirilgan{{Manba kerak}}.

== Yer usti transporti ==
Aeroport Hong Kongning ichki hududlari bilan Lantau orolidagi Hong Kong shimoliy Lantau avtomagistralidagi 8-yoʻnalish orqali bogʻlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NORTH LANTAU EXPRESSWAY |url=https://www.info.gov.hk/archive/napco/p-nlantau.html |access-date=2026-09-07 |website=www.info.gov.hk}}&lt;/ref&gt;.

Aeroport shuningdek, Hong Kongdagi Yangi hududlar bilan Tuen Mun–Chek Lap Kok Link orqali bogʻlangan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Highways Department - Tuen Mun – Chek Lap Kok Link (TM-CLKL) |url=https://www.hyd.gov.hk/en/our_projects/road_projects/hzmb_projects/tmclkl/index.html |access-date=2026-09-07 |website=www.hyd.gov.hk}}&lt;/ref&gt;.

Aeroport maʼmuriyati tomonidan boshqariladigan va MTR Corporation tomonidan texnik xizmat koʻrsatiladigan avtomatlashtirilgan yoʻlovchi tashish tizimi Shariqy zalni Gʻarbiy zal va 2-terminal orqali Midfield konkors bilan bogʻlaydi. U 2009-yil oxirida SkyPiergacha va 2015-yilda Midfield konkorsgacha uzaytirildi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Extension of automated people mover at airport (Vol 41 Jun 2013) - The Hong Kong Institution of Engineers |url=https://www.hkengineer.org.hk/issue/vol41-jun2013/feature_story/?id=8365 |access-date=6 November 2024 |website=www.hkengineer.org.hk |language=en}}&lt;/ref&gt;.

=== Avtobus ===
[[File:AirportGTC 2020.jpg|thumb|Aeroport yer usti transport markazining avtobus terminali]]

Citybus (aeroport xizmatlari uchun CityFlyer), New Lantau Bus, Long Win Bus va Discovery Bay Transit Services (ruxsatnoma talab etiladi) Hong Kongning turli hududlaridan aeroportga 40 dan ortiq avtobus yoʻnalishlarini amalga oshiradi; ular Aeroport yer usti transport markazi va Cheong Tat yoʻlida mavjud. Avtobus kompaniyalari, shuningdek, 20 dan ortiq tungi „N“ va „NA“ avtobus yoʻnalishlarini (yaʼni tungi xizmatlar) taklif etadi&lt;ref&gt;{{cite web |year=2009|title=Public Buses|url=https://www.hongkongairport.com/eng/transport/to-from-airport/bus.html|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20110814030213/http://www.hongkongairport.com/eng/transport/to-from-airport/bus.html|archive-date=14 August 2011|access-date=26 March 2009|publisher=Airport Authority Hong Kong}} Note that I have included Discovery Bay services as per the schedule at [http://www.hkri.com/icms2/template?series=101&amp;article=1054] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090202122316/http://hkri.com/icms2/template?series=101&amp;article=1054|date=2 February 2009}}&lt;/ref&gt;.

Yoʻlovchilar, shuningdek, S1 raqamli avtobus yoʻnalishidan&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.nwstbus.com.hk/routes/routeinfo.aspx?intLangID=1&amp;route=S1&amp;routetype=D&amp;company=5 |title=S1 Bus |publisher=Chow Tai Fook Enterprises |year=2009 |access-date=7 November 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110721092544/http://www.nwstbus.com.hk/routes/routeinfo.aspx?intLangID=1&amp;route=S1&amp;routetype=D&amp;company=5 |archive-date=21 July 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt; Tung Chung MTR stansiyasigacha borishlari mumkin. U yerdan MTR Tung Chung liniyasiga oʻtish mumkin; u MTR Airport Express liniyasi bilan Markaziy stansiyagacha bir xil yoʻnalish boʻylab harakatlanadi, biroq narxi arzonroq va safar vaqti uzoqroq{{Manba kerak}}.

Hong Kong–Zhuhai–Makao koʻprigi nazorat punktiga avtobus xizmati mavjud boʻlib, Chek Lap Kok, Hong Kongdan Zhuhai va Makaoga qatnovlar amalga oshiriladi. [[Guandun]] provinsiyasining Dongguan, [[Guanchjou]] va [[Shenjen]] kabi yirik shaharlari va shaharchalariga ham avtobus qatnovlari mavjud. Shuningdek, [[Makao]] uchun HZMBus xizmati ham mavjud&lt;ref&gt;&quot;[https://www.hongkongairport.com/en/transport/mainland-connection/mainland-coaches/index.page Mainland Coaches] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180508154704/https://www.hongkongairport.com/en/transport/mainland-connection/mainland-coaches/index.page |date=8 May 2018 }}.&quot; Hong Kong International Airport. Retrieved on 8 May 2018.&lt;/ref&gt;.

=== Parom ===
[[File:SkyPier 201111.JPG|thumb|Skypier]]

Aeroportdan [[Chjutszyankou|Marvarid daryosi deltasi]] boʻylab turli yoʻnalishlarga (jumladan, [[Makao]]) Skypier orqali toʻgʻridan-toʻgʻri parom qatnovlari mavjud. Ushbu xizmatlardan foydalanuvchi yoʻlovchilar tranzit yoʻlovchilar sifatida koʻriladi va immigratsiya maqsadlarida Hong Kong hududiga kirgan hisoblanmaydi. Shu sababli, kelayotgan yoʻlovchilar uchun aeroportdagi parom terminaliga kirish immigratsiya nazoratidan oldin joylashgan. Ushbu pristanlarda roʻyxatdan oʻtish xizmatlari ham mavjud. Dastlab materik Xitoydagi toʻrtta port — Shekou, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen aeroporti (Fuyong)]] va Humen (Dongguan), shuningdek, [[Makao]]dagi Outer Harbour parom terminali — xizmat koʻrsatgan; 2003-yil oxirida [[Guanchjou]] va Zhongshan yoʻnalishlari ham qoʻshilgan. Zhuhai yoʻnalishi 2007-yil 10-iyulda, Nansha yoʻnalishi esa 2009-yil 14-iyulda ishga tushirilgan&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_965.html |title=New Ferry Service between HKIA and Nansha Port Commences |publisher=Hongkongairport.com |date=14 July 2009 |access-date=7 May 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927142924/http://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_965.html |archive-date=27 September 2011 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

=== Temir yoʻl ===
[[File:K411-E111 MTR Airport Express 22-06-2020.jpg|thumb|Aeroport ekspress aeroportni Markaziy biznes tumani bilan bogʻlaydi]]
[[File:Airport MTR Station, Mar 06.JPG|thumb|Aeroport ekspress — Aeroport stansiyasi]]

Shahardan aeroportga eng tezkor xizmat Aeroport ekspress boʻlib, u Hong Kong temir yoʻl tarmogʻining bir qismi va [[Hong Kong metropoliteni|MTR]] [[Metropoliten|tezkor tranzit tarmogʻining]] ixtisoslashtirilgan aeroport temir yoʻl liniyasi hisoblanadi. Ushbu liniya Osiyo-Jahon-Ekspo va Hong Kong (Markaziy) stansiyasi oʻrtasida qatnaydi va yoʻlda quyidagi stansiyalarda toʻxtaydi:

# Aeroport ekspress liniyasi dastlab Aeroport stansiyasida tugagan boʻlib, poyezdlar ikki tomondagi eshiklarni ochishi orqali 1- yoki 2-terminalga toʻgʻridan-toʻgʻri kirish imkonini bergan. Keyinchalik yaqin joylashgan Osiyo-Jahon-Ekspo majmuasining ochilishini taʼminlash maqsadida 2005-yil 20-dekabrda Osiyo-Jahon-Ekspo stansiyasigacha uzaytirildi. Majmuadagi tadbirlar vaqtida Aeroport Ekspress bilan asosan bir xil yoʻllardan foydalanadigan ayrim Tung Chung liniyasi poyezdlari Tung Chung oʻrniga ushbu stansiyaga xizmat koʻrsatadi, biroq bu poyezdlar Aeroport stansiyasida toʻxtamaydi{{Manba kerak}}.
# Tsing Yi stansiyasi (Tsing Yi orolining shimoli-sharqiy qismida, Kwai Tsing tumani, Tsing Yi hududida joylashgan){{Manba kerak}}.
# Kowloon stansiyasi (Yau Tsim Mong tumani hududida, Kowloon yarimorolining gʻarbiy qismida joylashgan; ushbu stansiya Kowloon yarimorolidagi asosiy transfer markazidir. Elementsda taksilar, MTR Shuttle avtobuslari hamda jamoat/xususiy avtobuslarga ulanish imkoniyati mavjud. Cathay Pacific, Hong Kong Airlines va [[Qantas]] uchun shaharda roʻyxatdan oʻtish xizmati mavjud)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.mtr.com.hk/digitalleaflet/en/detail.html?article=free-in-town-check-in-service |title= Free In-town Check-in Service |access-date=30 April 2026 |publisher=[[MTR]] |language=en}}&lt;/ref&gt;.
# Hong Kong stansiyasi — liniyaning oxirgi stansiyasi boʻlib, Hong Kong orolidagi Markaziy va Gʻarbiy tumanning shimoliy sohilida joylashgan. Hong Kong stansiyasidan aeroportga yetib borish taxminan 24 daqiqa vaqt oladi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.discoverhongkong.com/eng/trip-planner/gethere-airport.html |title=Hong Kong Airport Transportation Information |publisher=Discoverhongkong.com |access-date=7 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110518071423/http://discoverhongkong.com/eng/trip-planner/gethere-airport.html |archive-date=18 May 2011 }}&lt;/ref&gt;. Hong Kong stansiyasi shuningdek, 6 ta aviakompaniya uchun shaharda roʻyxatdan oʻtish xizmatini taqdim etadi.
[[File:Hong Kong Railway for Lantau Island Map.svg|center|600px]]

=== Taksi ===
Aeroportga ranglari bilan farqlanadigan uch turdagi taksi xizmat koʻrsatadi{{Manba kerak}}:

*&lt;span title=&quot;red&quot;&gt;{{Color box|Red|border=darkgray}}&lt;/span&gt;'''Urban taxis''' aeroportni Hong Kong oroli, [[Szyulun|Kowloon]] yarimoroli va Metropolitan Hong Kongning Tsuen Wan, Sha Tin va Tseung Kwan O kabi yangi shaharlari qismlari bilan bogʻlaydi. (Shahar taksilari Lantau orolining janubiy qismlaridan tashqari Hong Kongning istalgan joyiga borishi mumkin.)
*&lt;span title=&quot;Green&quot;&gt;{{Color box|green|border=darkgray}}&lt;/span&gt; '''New Territories Taxis''' aeroportni Yangi hududlar bilan bogʻlaydi, biroq Metropolitan Hong Kong hududidagi Tsuen Wan, Sha Tin va Tseung Kwan O kabi hududlarga (Hang Hauning ayrim qismlaridan tashqari) shahar taksilari xizmat koʻrsatadi.
*&lt;span title=&quot;Blue&quot;&gt;{{Color box|lightskyblue|border=darkgray}}&lt;/span&gt; '''Lantau Taxis''' aeroportni Lantau orolining qolgan qismi bilan bogʻlaydi.

=== Avtoturargoh ===
Hong Kong xalqaro aeroportida yoʻlovchilar va tijoriy transport uchun bir nechta avtoturargoh mavjud boʻlib, ular Car Park 1, Car Park 3 (3-avlod), Car Park 4 va Car Park 5 (2-avlod), shuningdek taksilar va yengil yuk transport vositalari uchun avtoturargohlarni oʻz ichiga oladi. Avtomatlashtirilgan avtoturargohlar, jumladan Park &amp; Fly va Park &amp; Visit, aeroportga kelayotgan yoki aeroportdan ketayotgan yoʻlovchilar uchun Hong Kong–Zhuhai–Makao koʻprigining Hong Kong portida ham mavjud&lt;ref&gt;{{Cite web |title=自動化停車場, 來往中國內地交通 |url=http://www.hongkongairport.com/tc/transport/mainland-connection/automated-car-park.page |access-date=2026-09-27 |website=香港國際機場 |language=zh}}&lt;/ref&gt;.
[[File:HKIA Automated Car Parks.jpg|thumb|Hong Kong xalqaro aeroportidagi Park &amp; Fly avtomatlashtirilgan avtoturargohi]]

== Baxtsiz hodisalar va falokatlar ==
* 1999-yil 22-avgustda [[China Airlines]] 642-reysi (shoʻba korxonasi [[Mandarin Airlines]] tomonidan boshqarilgan MD-11) Bangkok xalqaro aeroportidan (hozirgi Bangkok [[Don Mueang xalqaro aeroporti]]) parvozdan soʻng Sam tayfuni vaqtida Hong Kong xalqaro aeroportiga qoʻnayotganida agʻdarilib, yonib ketdi va uchish-qoʻnish yoʻlagi yonida teskari holatda toʻxtadi. Bortdagi 315 nafar yoʻlovchi va ekipaj aʼzosidan 3 kishi halok boʻldi, 219 kishi jarohat oldi.
* 2025-yil 20-oktabrda Emirates SkyCargo 9788-reysi, Turkiyaning Air ACT aviakompaniyasi tomonidan boshqarilgan Boeing 747-400BDSF samolyoti 07L uchish-qoʻnish yoʻlagiga favqulodda qoʻndi. Samolyot qoʻngach, uchish-qoʻnish yoʻlagidan chetga burilib, toʻsiqni buzib oʻtdi va uchish-qoʻnish yoʻlagi toʻsigʻi tashqarisidagi xizmat yoʻlida harakatlanayotgan aeroport patrul avtomobiliga urildi. Patrul avtomobili samolyot tomonidan dengiz tomon surib yuborildi va suvga tushib ketdi&lt;ref&gt;{{Cite web |date=20 October 2025 |title=BBC reports for HKG incident |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5y0eeqz732o.amp}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Robles |first=Carlos |date=2025-10-19 |title=Cargo plane plunges into sea at Hong Kong airport; 1 killed |url=https://bnonews.com/index.php/2025/10/cargo-plane-plunges-into-sea-at-hong-kong-airport-1-worker-missing/ |access-date=2025-10-19 |website=BNO News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;. Samolyot bortidagi toʻrt ekipaj aʼzosining barchasi omon qoldi, biroq samolyot urib yuborgan patrul avtomobilidagi ikki kishi halok boʻldi&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mok |first=Danny |date=20 October 2025 |title=2 dead after Emirates plane slides off Hong Kong runway, apparently hits ground vehicle |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/transport/article/3329599/1-missing-after-emirates-plane-slides-hong-kong-runway-seemingly-hits-ground-vehicle |access-date=20 October 2025 |work=[[South China Morning Post]] |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Mukofotlari ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
! Yillar !! style=&quot;width:300px;&quot;|Mukofot !! style=&quot;width:330px;&quot;|Toifa !! Natija !! Manbalar
|-
| 2008 || rowspan=6|Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan &lt;br /&gt;Aeroport xizmatlari sifati boʻyicha mukofotlar || rowspan=2|Dunyoning eng yaxshi aeroporti || rowspan=3|3-oʻrin ||&lt;ref&gt;[http://www.airportservicequalityawards.com/pastwinners2008 „ASQ Award for winners for 2008“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120223061510/http://www.airportservicequalityawards.com/pastwinners2008 |date=23 February 2012 }} ''Airports Council International''. Retrieved 13 April 2012&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=3|2009 || rowspan=3|&lt;ref&gt;[http://www.aci.aero/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-7-46^35015_666_2__ „ACI Airport Service Quality Awards 2009, Asia Pacific airports sweep top places in worldwide awards“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512200746/http://www.aci.aero/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&amp;cp=1-7-46%5E35015_666_2__ |date=12 May 2012 }} ''Airports Council International''. 16 February 2010. Retrieved 13 April 2012&lt;/ref&gt;
|-
| Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi eng yaxshi aeroport
|-
| Hajmi boʻyicha eng yaxshi aeroport (40 milliondan ortiq yoʻlovchi) || 1-oʻrin
|-
| 2010 || rowspan=2|Dunyoning eng yaxshi aeroporti || 3-oʻrin ||&lt;ref&gt;[http://www.airportservicequalityawards.com/pastwinners2010 „ASQ Award for winners for 2010“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220010022/http://www.airportservicequalityawards.com/pastwinners2010 |date=20 February 2012 }} ''Airports Council International''. Retrieved 13 April 2012&lt;/ref&gt;
|-
| 2011 || 4-oʻrin ||&lt;ref&gt;[http://www.cnngo.com/seoul/visit/worlds-best-airports-773549 „World’s best airports announced — Asia dominates“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120409094434/http://www.cnngo.com/seoul/visit/worlds-best-airports-773549 |date=9 April 2012 }} ''CNN Go''. 15 February 2012. Retrieved 12 April 2012&lt;/ref&gt;
|-
|2017
|Skytrax tomonidan &lt;br /&gt; Jahon aeroportlari mukofotlari
|Ovqatlanish boʻyicha dunyodagi eng yaxshi aeroport
|1-oʻrin
|&lt;ref&gt;{{cite web |date=14 March 2017 |title=Best airports of 2017 unveiled at World Airport Awards |url=http://www.airlinequality.com/news/best-airports-of-2017-unveiled-at-world-airport-awards/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170315174734/http://www.airlinequality.com/news/best-airports-of-2017-unveiled-at-world-airport-awards/ |archive-date=15 March 2017 |access-date=15 March 2017 |website=airlinequality.com}}&lt;/ref&gt;
|}

== Eslatmalar ==
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar == 
* {{Commons category-inline}}
* {{official website|https://www.hongkongairport.com/}}
* {{cite web |title=Aeronautical Information Publication (All Parts) |url=https://www.ais.gov.hk/HKAIP/aipall.pdf |publisher=Civil Aviation Department |year=2020 |language=en}}
* {{cite web |title=Hong Kong International Airport Instrument Approach Chart – Revision2 |url=https://www.hkatc.gov.hk/HK_AIP/supp/A14-09.pdf |publisher=Air Traffic Management Division, Civil Aviation Department |year=2009 |language=en |access-date=17 November 2020 |archive-date=27 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201227030822/https://www.hkatc.gov.hk/HK_AIP/supp/A14-09.pdf |url-status=dead}}

{{Xitoy aeroportlari}}
{{Authority control}}

[[Turkum:Gonkong]]
[[Turkum:1998-yilda tashkil etilgan aeroportlar]]
[[Turkum:Foster and Partners binolari]]</text>
      <sha1>916apcpj8g3sqyw8xqam3qvv4kwpfmu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi</title>
    <ns>102</ns>
    <id>1457495</id>
    <revision>
      <id>6313863</id>
      <parentid>6313176</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T17:50:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mupapap29</username>
        <id>201910</id>
      </contributor>
      <comment>/* Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */</comment>
      <origin>6313863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20114" sha1="e76axv182669u3o3picj0puuvu00zvh" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;&quot;&gt; '''Misr oyligi''' &lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;&quot;&gt; ''شهر مصر'' &lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;&quot;&gt;

[[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]]

&lt;/div&gt;

'''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat.

'''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha.

'''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.

== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''&lt;nowiki&gt;(~~~~)&lt;/nowiki&gt;''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.

Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.

# [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC)
# [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|&lt;font face=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''''Ibrohimjon'''''&lt;/span&gt;&lt;/font&gt;]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC)
# ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))&lt;/ &gt;'''
# [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC)

== Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:

* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''&lt;nowiki&gt;{{Oʻchirishga}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{Manbasiz}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{AT}}&lt;/nowiki&gt;''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (&lt;nowiki&gt;{{manbalar}}&lt;/nowiki&gt; yoki &lt;nowiki&gt;{{reflist}}&lt;/nowiki&gt;) boʻlishiga eʼtibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi.

'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bogʻliqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang.

==== Munozara va aloqa ====
Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Misr oyligi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Mavzuli oylik loyihasi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.

'''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi.

== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.

Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.

{| style=&quot;background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 2px;&quot; | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;&quot; | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!

Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;
|}

== Mukofotlar ==
{| style=&quot;border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Misr ordeni'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;&quot; |
„Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning!

== Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
| [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]]
| [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]]
| 9
|-
| [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
| [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]]
| 39
|-
| [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]]
| [[Misr fond birjasi]]
| 1
|-
| [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]]
| [[Al-Masriy]]
|1
|-
| [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]]
| [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]]
|5
|-
| [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]]
|7
|-
| [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]]
| [[Minyo universiteti]]  • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] 
|4
|-
|[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]]
|[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]]  • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]]
|13
|-
|[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]]
|[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]]	
|19
|-
|}

== Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi andoza
!Umumiy&lt;br /&gt;andozalar&lt;br /&gt;soni
|-
| [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
| [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]]
| 2
|-
| [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]]
| [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]]
| 3
|-
| [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
| [[Andoza:Misr oyligi]]
| 1
|}

== Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Maqola nomi
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
| [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
| [[Fustat]]
| 1
|-
| [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
| [[Giza piramidalari]]
| 1
|}

== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]])
* [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]])
* [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]])
* [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]]
* [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]]
* [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]]
* [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]]
* [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]]
* [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]]
* [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]]
* [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]]
* [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]]
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]])
* [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]])
* [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]])
* [[Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]])
* [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]])
* [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]])
* [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]])
* [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]])
* [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]])
* [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]])
{{colend}}

== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]])
* [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]])
* [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]])
* [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]])
* [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]])
* [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]])
* [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]])
* [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]])
* [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]])
* [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]])
* [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]])
* [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]])
{{colend}}

== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]])
* [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]])
* [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]])
* [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]])
* [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]])
* [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]])
* [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]])
* [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]])
* [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]])
* [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]])
* [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]])
* [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]])
* [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]])
* [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]])
* [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]])
* [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]])
{{colend}}

== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]])
* [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]])
* [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]])
* [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]])
* [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]])
* [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]])
* [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]])
* [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]])
* [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]])
* [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]])
* [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]])
{{colend}}

== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]])
* [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]])
* [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]])
* [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]])
* [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]])
* [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]])
* [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]])
* [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]])
* [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]])
* [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]])
{{colend}}

== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]])
* [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]])
* [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]])
* [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]])
* [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]])
* [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]])
* [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]])
* [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]])
* [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]])
* [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]])
* [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]])
{{colend}}

== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]])
* [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]])
* [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]])
* [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]])
* [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]])
* [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]])
* [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]])
* [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]])
* [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]])
* [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]])
* [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]])
* [[Nahda]] ([[:en:Nahda]])
* [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]])
* [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]])
{{colend}}

== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]])
* [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]])
* [[Narmer]] ([[:en:Narmer]])
* [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]])
* [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]])
* [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]])
* [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]])
* [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]])
* [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]])
* [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]])
{{colend}}

== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]])
* [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]])
* [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]])
* [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]])
* [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]])
* [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]])
* [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]])
* [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]])
* [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]])
* [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]])
{{colend}}

== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]])
* [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]])
* [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]])
* [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]])
* [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]])
{{colend}}

{{colbegin||18em}}
{{colend}}


{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}</text>
      <sha1>e76axv182669u3o3picj0puuvu00zvh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313878</id>
      <parentid>6313863</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T01:32:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jizzakhlik</username>
        <id>89448</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */</comment>
      <origin>6313878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20135" sha1="bsnj0qf49wru9n025exde9e7tpl0d71" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;&quot;&gt; '''Misr oyligi''' &lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;&quot;&gt; ''شهر مصر'' &lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;&quot;&gt;

[[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]]

&lt;/div&gt;

'''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat.

'''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha.

'''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.

== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''&lt;nowiki&gt;(~~~~)&lt;/nowiki&gt;''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.

Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.

# [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC)
# [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|&lt;font face=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''''Ibrohimjon'''''&lt;/span&gt;&lt;/font&gt;]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC)
# ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))&lt;/ &gt;'''
# [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC)

== Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:

* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''&lt;nowiki&gt;{{Oʻchirishga}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{Manbasiz}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{AT}}&lt;/nowiki&gt;''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (&lt;nowiki&gt;{{manbalar}}&lt;/nowiki&gt; yoki &lt;nowiki&gt;{{reflist}}&lt;/nowiki&gt;) boʻlishiga eʼtibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi.

'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bogʻliqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang.

==== Munozara va aloqa ====
Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Misr oyligi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Mavzuli oylik loyihasi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.

'''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi.

== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.

Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.

{| style=&quot;background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 2px;&quot; | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;&quot; | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!

Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;
|}

== Mukofotlar ==
{| style=&quot;border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Misr ordeni'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;&quot; |
„Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning!

== Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
| [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]]
| [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]]
| 9
|-
| [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
| [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]]
| 39
|-
| [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]]
| [[Misr fond birjasi]]
| 1
|-
| [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]]
| [[Al-Masriy]]
|1
|-
| [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]]
| [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]]
|5
|-
| [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]]
|7
|-
| [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]]
| [[Minyo universiteti]]  • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] • [[Muhammad Najib]]
|5
|-
|[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]]
|[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]]  • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]]
|13
|-
|[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]]
|[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]]
|19
|-
|}

== Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi andoza
!Umumiy&lt;br /&gt;andozalar&lt;br /&gt;soni
|-
| [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
| [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]]
| 2
|-
| [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]]
| [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]]
| 3
|-
| [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
| [[Andoza:Misr oyligi]]
| 1
|}

== Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Maqola nomi
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
| [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
| [[Fustat]]
| 1
|-
| [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
| [[Giza piramidalari]]
| 1
|}

== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]])
* [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]])
* [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]])
* [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]]
* [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]]
* [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]]
* [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]]
* [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]]
* [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]]
* [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]]
* [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]]
* [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]]
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]])
* [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]])
* [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]])
* [[Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]])
* [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]])
* [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]])
* [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]])
* [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]])
* [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]])
* [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]])
{{colend}}

== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]])
* [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]])
* [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]])
* [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]])
* [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]])
* [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]])
* [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]])
* [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]])
* [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]])
* [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]])
* [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]])
* [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]])
{{colend}}

== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]])
* [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]])
* [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]])
* [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]])
* [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]])
* [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]])
* [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]])
* [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]])
* [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]])
* [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]])
* [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]])
* [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]])
* [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]])
* [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]])
* [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]])
* [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]])
{{colend}}

== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]])
* [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]])
* [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]])
* [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]])
* [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]])
* [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]])
* [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]])
* [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]])
* [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]])
* [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]])
* [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]])
{{colend}}

== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]])
* [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]])
* [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]])
* [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]])
* [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]])
* [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]])
* [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]])
* [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]])
* [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]])
* [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]])
{{colend}}

== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]])
* [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]])
* [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]])
* [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]])
* [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]])
* [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]])
* [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]])
* [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]])
* [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]])
* [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]])
* [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]])
{{colend}}

== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]])
* [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]])
* [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]])
* [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]])
* [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]])
* [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]])
* [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]])
* [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]])
* [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]])
* [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]])
* [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]])
* [[Nahda]] ([[:en:Nahda]])
* [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]])
* [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]])
{{colend}}

== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]])
* [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]])
* [[Narmer]] ([[:en:Narmer]])
* [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]])
* [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]])
* [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]])
* [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]])
* [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]])
* [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]])
* [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]])
{{colend}}

== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]])
* [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]])
* [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]])
* [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]])
* [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]])
* [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]])
* [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]])
* [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]])
* [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]])
* [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]])
{{colend}}

== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]])
* [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]])
* [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]])
* [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]])
* [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]])
{{colend}}

{{colbegin||18em}}
{{colend}}


{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}</text>
      <sha1>bsnj0qf49wru9n025exde9e7tpl0d71</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313982</id>
      <parentid>6313878</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoyiddin Xolmirzayev</username>
        <id>318750</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ishtirokchilar */</comment>
      <origin>6313982</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20320" sha1="0wa4p2y7xzjmc7y76d4xffwsutdc6an" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;&quot;&gt;

&lt;div style=&quot;font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;&quot;&gt; '''Misr oyligi''' &lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;&quot;&gt; ''شهر مصر'' &lt;/div&gt;

&lt;hr style=&quot;border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;&quot;&gt;

[[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]]

&lt;/div&gt;

'''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat.

'''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha.

'''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi.

== Ishtirokchilar ==
Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''&lt;nowiki&gt;(~~~~)&lt;/nowiki&gt;''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi.

Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi.

# [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC)
# [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|&lt;font face=&quot;Georgia&quot;&gt;&lt;span style=&quot;color:blue;&quot;&gt;'''''Ibrohimjon'''''&lt;/span&gt;&lt;/font&gt;]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC)
# [[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC)
# ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))&lt;/ &gt;'''
# [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 11:07, 2026-yil 13-oktyabr (UTC)
# Xolmirzayev Xumoyiddin [[Foydalanuvchi:Xumoyiddin Xolmirzayev|Xumoyiddin Xolmirzayev]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoyiddin Xolmirzayev|munozara]]) 05:05, 2026-yil 21-oktyabr (UTC)

== Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? ==
Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim:

* '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''&lt;nowiki&gt;{{Oʻchirishga}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{Manbasiz}}&lt;/nowiki&gt;''', '''&lt;nowiki&gt;{{AT}}&lt;/nowiki&gt;''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak.
* '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart.
* '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (&lt;nowiki&gt;{{manbalar}}&lt;/nowiki&gt; yoki &lt;nowiki&gt;{{reflist}}&lt;/nowiki&gt;) boʻlishiga eʼtibor bering.
* '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi.

'''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang.
==== Havolalar va bogʻliqlik ====
Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang.

==== Munozara va aloqa ====
Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Misr oyligi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra &lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{Mavzuli oylik loyihasi}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt; andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi.

'''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi.

== Loyiha taklifnomasi ==
Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring.

Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar.

{| style=&quot;background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 2px;&quot; | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;&quot; | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |
----
Hurmatli vikipediya tahrirchisi!

Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! &lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;
|}

== Mukofotlar ==
{| style=&quot;border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; valign=&quot;middle&quot; | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}}
|rowspan=&quot;2&quot; |
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;&quot; | '''Misr ordeni'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;&quot; |
„Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi.
|}
Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning!

== Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi maqola
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
| [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]]
| [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]]
| 9
|-
| [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
| [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Ismoiliya muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]]
| 39
|-
| [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]]
| [[Misr fond birjasi]]
| 1
|-
| [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]]
| [[Al-Masriy]]
|1
|-
| [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]]
| [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]]
|5
|-
| [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] • [[Tura (Misr)]] • [[Merer kundaligi]]
|7
|-
| [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]]
| [[Minyo universiteti]]  • [[Minyo]] • [[Zulfiqor oilasi]] • [[Al-Imom oilasi]] • [[Muhammad Najib]]
|5
|-
|[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]]
|[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] • [[An-Nosir Muhammad madrasasi]]  • [[Oybek (Mamluk sultoni)]] • [[Misr piramidalari roʻyxati]] • [[As-Solih Ayyub]]
|13
|-
|[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]]
|[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]]
|19
|-
|}

== Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Yangi andoza
!Umumiy&lt;br /&gt;andozalar&lt;br /&gt;soni
|-
| [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
| [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]]
| 2
|-
| [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]]
| [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]]
| 3
|-
| [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
| [[Andoza:Misr oyligi]]
| 1
|}

== Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar ==
{| class=&quot;wikitable plainrowheaders sortable&quot; style=&quot;text-align:left;&quot;
|-
!Ishtirokchi
!class=unsortable|Maqola nomi
!Umumiy&lt;br /&gt;maqolalar&lt;br /&gt;soni
|-
| [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]]
| [[Fustat]]
| 1
|-
| [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
| [[Giza piramidalari]]
| 1
|}

== Roʻyxatlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]])
* [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]])
* [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]])
* [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]]
* [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]]
* [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]]
* [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]]
* [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]]
* [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]]
* [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]]
* [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]]
* [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]]
{{colend}}
== Tarix ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]])
* [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]])
* [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]])
* [[Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]])
* [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]])
* [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]])
* [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]])
* [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]])
* [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]])
* [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]])
{{colend}}

== Geografiya ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]])
* [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]])
* [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]])
* [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]])
* [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]])
* [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]])
* [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]])
* [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]])
* [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]])
* [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]])
* [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]])
* [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]])
{{colend}}

== Siyosat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]])
* [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]])
* [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]])
* [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]])
* [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]])
* [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]])
* [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]])
* [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]])
* [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]])
* [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]])
* [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]])
* [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]])
* [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]])
* [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]])
* [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]])
* [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]])
{{colend}}

== Iqtisod ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]])
* [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]])
* [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]])
* [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]])
* [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]])
* [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]])
* [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]])
* [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]])
* [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]])
* [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]])
* [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]])
{{colend}}

== Sport ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]])
* [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]])
* [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]])
* [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]])
* [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]])
* [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]])
* [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]])
* [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]])
* [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]])
* [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]])
{{colend}}

== Bino va inshootlar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]])
* [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]])
* [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]])
* [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]])
* [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]])
* [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]])
* [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]])
* [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]])
* [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]])
* [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]])
* [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]])
{{colend}}

== Madaniyat ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]])
* [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]])
* [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]])
* [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]])
* [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]])
* [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]])
* [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]])
* [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]])
* [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]])
* [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]])
* [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]])
* [[Nahda]] ([[:en:Nahda]])
* [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]])
* [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]])
{{colend}}

== Kishilar ==
{{colbegin||18em}}
* [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]])
* [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]])
* [[Narmer]] ([[:en:Narmer]])
* [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]])
* [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]])
* [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]])
* [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]])
* [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]])
* [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]])
* [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]])
{{colend}}

== Taʼlim ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]])
* [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]])
* [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]])
* [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]])
* [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]])
* [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]])
* [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]])
* [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]])
* [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]])
* [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]])
{{colend}}

== Sogʻliqni saqlash ==
{{colbegin||18em}}
* [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]])
* [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]])
* [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]])
* [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]])
* [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]])
{{colend}}

{{colbegin||18em}}
{{colend}}


{{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}}
{{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}}</text>
      <sha1>0wa4p2y7xzjmc7y76d4xffwsutdc6an</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Akosh13/qumloq</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1457539</id>
    <revision>
      <id>6314067</id>
      <parentid>6306541</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Akosh13</username>
        <id>310483</id>
      </contributor>
      <origin>6314067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9834" sha1="b63usv656cz3wl0djjv83mu2q7fkxu0" xml:space="preserve">__NOTOC__
{| style=&quot;width:100%; border-collapse:separate; border-spacing:8px; font-family:'Segoe UI', Roboto, sans-serif;&quot;

&lt;!-- ASOSIY SARLAVHA (HERO HEADER) --&gt;
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background: linear-gradient(135deg, #0F172A 0%, #1E3A8A 50%, #2563EB 100%); color:#FFFFFF; text-align:center; padding:22px; border-radius:14px; box-shadow:0 8px 16px rgba(0,0,0,0.15); border-bottom:6px solid #1D4ED8;&quot; |
[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|65px|center]]
&lt;div style=&quot;height:8px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:250%; font-weight:900; letter-spacing:1px; text-shadow:0 2px 4px rgba(0,0,0,0.4);&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Viki Student Club|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF; text-decoration:none;&quot;&gt;OʻzMU VikiKlub&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:105%; color:#93C5FD; font-weight:500;&quot;&gt;Oʻzbekiston Milliy Universiteti Vikimediachilar Talabalar Klubi&lt;/span&gt;

&lt;!-- 1-QATOR: ACTIVITIES, EVENTS, LOCATION --&gt;
|-
| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#FFFFFF; border:1px solid #E2E8F0; border-top:6px solid #06B6D4; border-radius:12px; padding:16px; text-align:center;&quot; |
[[File:Nuvola apps kword.png|50px|center]]
&lt;div style=&quot;height:8px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Viki Student Klub/Activities|&lt;span style=&quot;color:#0891B2; text-decoration:none;&quot;&gt;Activities&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:85%; color:#64748B;&quot;&gt;Loyiha va faoliyatlar&lt;/span&gt;

| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#FFFFFF; border:1px solid #E2E8F0; border-top:6px solid #FF8C00; border-radius:12px; padding:16px; text-align:center;&quot; |
[[File:Calendar icon.svg|50px|center]]
&lt;div style=&quot;height:8px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Viki Student Klub/Events|&lt;span style=&quot;color:#D97706; text-decoration:none;&quot;&gt;Events&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:85%; color:#64748B;&quot;&gt;Tadbirlar va uchrashuvlar&lt;/span&gt;

| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#FFFFFF; border:1px solid #E2E8F0; border-top:6px solid #E11D48; border-radius:12px; padding:16px; text-align:center;&quot; |
[[File:Map pin icon.svg|36px]]
&lt;div style=&quot;height:8px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Location|&lt;span style=&quot;color:#BE123C; text-decoration:none;&quot;&gt;Location&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:85%; color:#64748B;&quot;&gt;Joylashuv va xarita&lt;/span&gt;

&lt;!-- 2-QATOR: MEMBERS, REPORTS, GOALS --&gt;
|-
| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#FFFFFF; border:1px solid #E2E8F0; border-top:6px solid #10B981; border-radius:12px; padding:16px; text-align:center;&quot; |
[[File:Group font awesome.svg|50px|center]]
&lt;div style=&quot;height:8px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Members|&lt;span style=&quot;color:#059669; text-decoration:none;&quot;&gt;Members&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:85%; color:#64748B;&quot;&gt;A'zolar va ko'ngillilar&lt;/span&gt;

| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#FFFFFF; border:1px solid #E2E8F0; border-top:6px solid #3B82F6; border-radius:12px; padding:16px; text-align:center;&quot; |
[[File:Nuvola apps kchart.svg|50px|center]]
&lt;div style=&quot;height:8px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Reports|&lt;span style=&quot;color:#2563EB; text-decoration:none;&quot;&gt;Reports&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:85%; color:#64748B;&quot;&gt;Natijalar va hisobotlar&lt;/span&gt;

| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#FFFFFF; border:1px solid #E2E8F0; border-top:6px solid #8B5CF6; border-radius:12px; padding:16px; text-align:center;&quot; |
[[File:Flag icon.svg|50px|center]]
&lt;div style=&quot;height:8px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:bold;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Goals|&lt;span style=&quot;color:#7C3AED; text-decoration:none;&quot;&gt;Goals&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:85%; color:#64748B;&quot;&gt;Maqsad va rejalar&lt;/span&gt;
|}


__NOTOC__
{| style=&quot;width:100%; border-collapse:separate; border-spacing:10px; font-family:'Segoe UI', Roboto, sans-serif; background:#0F172A; padding:15px; border-radius:16px; border:1px solid #1E293B;&quot;

&lt;!-- CENTRAL BRANDING HEADER --&gt;
|-
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;text-align:center; padding:30px 10px 20px 10px; background:linear-gradient(180deg, #1E293B 0%, #0F172A 100%); border-radius:12px; border:1px solid #334155;&quot; |
[[File:Wikipedia-logo-v2.svg|75px|center]]
&lt;div style=&quot;height:12px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:260%; font-weight:900; letter-spacing:2px; text-transform:uppercase; background:-webkit-linear-gradient(#38BDF8, #818CF8); -webkit-background-clip:text; color:#38BDF8;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club|&lt;span style=&quot;color:#38BDF8; text-decoration:none;&quot;&gt;NUU WIKICLUB&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;height:6px;&quot;&gt;&lt;/div&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:90%; color:#94A3B8; letter-spacing:3px; text-transform:uppercase; font-weight:600;&quot;&gt;● Oʻzbekiston Milliy Universiteti ●&lt;/span&gt;

&lt;!-- 1-QATOR: ACTIVITIES, EVENTS, LOCATION --&gt;
|-
| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#1E293B; border-radius:12px; padding:18px; border:1px solid #334155; border-left:4px solid #38BDF8;&quot; |
{| style=&quot;width:100%; border:none; background:transparent;&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:80%; color:#38BDF8; font-weight:800; letter-spacing:1px;&quot;&gt;// 01&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:800;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Activities|&lt;span style=&quot;color:#F8FAFC; text-decoration:none;&quot;&gt;Activities&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:85%; color:#94A3B8; margin-top:4px;&quot;&gt;Loyihalar &amp; Redaktorlik&lt;/div&gt;
| style=&quot;width:40px; text-align:right; vertical-align:top;&quot; |
[[File:Nuvola apps kword.png|36px]]
|}

| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#1E293B; border-radius:12px; padding:18px; border:1px solid #334155; border-left:4px solid #F59E0B;&quot; |
{| style=&quot;width:100%; border:none; background:transparent;&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:80%; color:#F59E0B; font-weight:800; letter-spacing:1px;&quot;&gt;// 02&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:800;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Events|&lt;span style=&quot;color:#F8FAFC; text-decoration:none;&quot;&gt;Events&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:85%; color:#94A3B8; margin-top:4px;&quot;&gt;Anjumanlar &amp; Edit-a-thon&lt;/div&gt;
| style=&quot;width:40px; text-align:right; vertical-align:top;&quot; |
[[File:Calendar icon.svg|36px]]
|}

| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#1E293B; border-radius:12px; padding:18px; border:1px solid #334155; border-left:4px solid #F43F5E;&quot; |
{| style=&quot;width:100%; border:none; background:transparent;&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:80%; color:#F43F5E; font-weight:800; letter-spacing:1px;&quot;&gt;// 03&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:800;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Location|&lt;span style=&quot;color:#F8FAFC; text-decoration:none;&quot;&gt;Location&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:85%; color:#94A3B8; margin-top:4px;&quot;&gt;Manzil &amp; Campus HQ&lt;/div&gt;
| style=&quot;width:40px; text-align:right; vertical-align:top;&quot; |
[[File:Map pin icon.svg|36px]]
|}

&lt;!-- 2-QATOR: MEMBERS, REPORTS, GOALS --&gt;
|-
| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#1E293B; border-radius:12px; padding:18px; border:1px solid #334155; border-left:4px solid #10B981;&quot; |
{| style=&quot;width:100%; border:none; background:transparent;&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:80%; color:#10B981; font-weight:800; letter-spacing:1px;&quot;&gt;// 04&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:800;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Members|&lt;span style=&quot;color:#F8FAFC; text-decoration:none;&quot;&gt;Members&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:85%; color:#94A3B8; margin-top:4px;&quot;&gt;A'zolar &amp; Hamjamiyat&lt;/div&gt;
| style=&quot;width:40px; text-align:right; vertical-align:top;&quot; |
[[File:Group font awesome.svg|36px]]
|}

| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#1E293B; border-radius:12px; padding:18px; border:1px solid #334155; border-left:4px solid #8B5CF6;&quot; |
{| style=&quot;width:100%; border:none; background:transparent;&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:80%; color:#8B5CF6; font-weight:800; letter-spacing:1px;&quot;&gt;// 05&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:800;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Reports|&lt;span style=&quot;color:#F8FAFC; text-decoration:none;&quot;&gt;Reports&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:85%; color:#94A3B8; margin-top:4px;&quot;&gt;Statistika &amp; Hisobot&lt;/div&gt;
| style=&quot;width:40px; text-align:right; vertical-align:top;&quot; |
[[File:Nuvola apps kchart.svg|36px]]
|}

| style=&quot;width:33%; vertical-align:top; background:#1E293B; border-radius:12px; padding:18px; border:1px solid #334155; border-left:4px solid #EC4899;&quot; |
{| style=&quot;width:100%; border:none; background:transparent;&quot;
|-
| style=&quot;vertical-align:top;&quot; |
&lt;span style=&quot;font-size:80%; color:#EC4899; font-weight:800; letter-spacing:1px;&quot;&gt;// 06&lt;/span&gt;&lt;br&gt;
&lt;span style=&quot;font-size:130%; font-weight:800;&quot;&gt;[[National University of Uzbekistan Wiki Student Club/Goals|&lt;span style=&quot;color:#F8FAFC; text-decoration:none;&quot;&gt;Goals&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:85%; color:#94A3B8; margin-top:4px;&quot;&gt;Strategiya &amp; Maqsadlar&lt;/div&gt;
| style=&quot;width:40px; text-align:right; vertical-align:top;&quot; |
[[File:Flag icon.svg|36px]]
|}

|}


{{Userbox
 | border-c = #47BB7E
 | border-s = 4
 | border-style = solid
 | id-c = #ffffff
 | id-s = 13
 | id-fc = #00FBFF
 | id = [[File:rasm]]
 | info-c = #FFFFFF
 | info-fc = #000000
 | info = Bu foydalanuvchi Oʻzbekiston Milliy universiteti&lt;span style=&quot;color:#47BB7E;&quot;&gt;&lt;b&gt; Viki klubi&lt;/b&gt;&lt;/span&gt; aʼzosi.
}}

[[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]]</text>
      <sha1>b63usv656cz3wl0djjv83mu2q7fkxu0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1462019</id>
    <revision>
      <id>6314180</id>
      <parentid>6309694</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:45:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56348-44</username>
        <id>318848</id>
      </contributor>
      <origin>6314180</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19229" sha1="3ly97tyefs88kbbypgcnyi485guze2i" xml:space="preserve">&lt;!--
Behzod Husenov
--&gt;
[[File:Ҳусенов Б.Э.jpg|thumb|Husenov Behzod]]
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:280px; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;&quot;
|+&lt;!--
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
[[Fayl:Behzod_Husenov.jpg|250px|Behzod Husenov]]
--&gt;
|-
! To‘liq ismi
| Behzod Erkin o‘g‘li (Erkinovich) Husenov
|-
! Tavalludi
| 16-may 1995-yil, [[Peshku tumani|Peshku tumani,]] [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati,]][[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]]
|-
! Fuqaroligi
| [[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]]
|-
! Faoliyati
| [[Professor|Professor-o'qituvchi,]] [[Ilmiy tadqiqot|Ilmiy tadqiqotchi]]
|-
! Ilmiy darajasi
| Fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] (2024)
|-
! Ilmiy unvon
| [[Dotsent]] (2025)
|-
! Ta’lim olgan
| [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti]]
|-
! Ish joyi
| [[Buxoro davlat universiteti]]
|-
! Ilmiy sohasi
| [[Matematika]] ([[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] [[funksiyalar nazariyasi]])
|-
! Tadqiqot yo‘nalishi
| A(z)-analitik funksiyalar, Karleman formulalari, A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalari, tomografiya masalasining yechimlariga tadbiqlari
|-
! ORCID
| [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 0009-0001-5820-0262]
|}

== Behzod Husenov — matematik va ilmiy tadqiqotchi ==
'''Behzod Husenov'''  — oʻzbek matematigi, fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]], [[Dotsent|dotsent.]] Ilmiy faoliyati [[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar sinfi, Karleman formulalari hamda analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalarini tadqiq qilishga bag'ishlangan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081 |title=Хусенов Бехзод Эркин угли |website=Math-Net.Ru |language=ru |access-date=2026-10-09}}1.2. https://elib.sfu-kras.ru/bitstream/handle/2311/160129/Shaimkulov_Zhabborov_Husenov.pdf?sequence=1&lt;/ref&gt;

[https://buxdu.uz/zh-cn/kafedra/62/ Buxoro davlat universiteti Aniq fanlar va intellektual texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti Matematik analiz kafedrasida] ilmiy-tadqiqot va pedagogik faoliyat olib bormoqda. [[:en:Complex_analysis|Kompleks analizga]] oid ilmiy maqolalar, monografiya va o‘quv adabiyotlari muallifi.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot;&gt;{{cite book |last=Husenov |first=B.E |title=Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism |year=2025 |location=Buxoro |publisher=Sadriddin Salim Buxoriy |pages=164 |isbn=978-9910-634-92-5 |url=https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13226_2_71DCFE5A181A7336F03BCC4D184FC20837A424ED.pdf}}

https://uniwork.buxdu.uz/hujjat.asp?id=904546&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;monografiya&quot;&gt;{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций |year=2025 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухорий |pages=84 |isbn=978-9910-10-317-9 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Tarjimayi holi ==

Behzod Husenov 1995-yil 16-mayda  [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatining]] [[Peshku tumani|Peshku tumanida]] ziyoli oilada dunyoga kelgan. Boshlang'ich ta'limni 2000-2005 yillarda  [https://edustats.uz/maktab/4255/ Peshku tuman 32-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabida,] o'rta ta'limni 2005—2010 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4273/ Peshku tuman ixtisoslashtirilgan maktabida,] o'rta maxsus va kasb-hunar ta'limini 2010-2013 yillarda esa [[Peshku tuman 1-son kasb-hunar maktabi|Peshku tuman 1-son texnikumida]] olgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt; Unga matematikaning maktab kursi ([[elementar matematika]]) ni puxta o'zlashtirishida [[Peshku tumani|Peshku tumanidagi]] fidoyi ustozlar Sobir Alimuhammedov (1961-2011) va Erkin Mahmudovlarning mehnatlari singgan.

2017-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetining]] Matematika fakultetida Matematika mutaxasisligi bo‘yicha bakalavriatni tamomlagan. O'qish davrida taniqli o'zbek matematiklari [[Gulmirza Xudayberganov|Gulmirza Xudoyberganov]] (1946-2026), Aziz Vorisov, [https://www.tsuull.uz/uz/content/zuparov-talat-marufovich Tal'at Zuparov,] [https://nuu.uz/teacher/islomov-bozor-xxx/ Bozor Islomov,] [https://nuu.uz/teacher/zikirov-obidjan-salijanovich/ Obidjon Zikirov,] [https://m.mathnet.ru/php/person.phtml?personid=25589&amp;option_lang=rus Yusuf Eshqobilov,] Abdulaziz Ortiqboyev, [https://nuu.uz/teacher/beshimov-ruzinazar-bebutovich/ Ro'zinazar Beshimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/sharipov-anvarjon-soliyevich/ Anvar Sharipov,] [https://nuu.uz/teacher/raximov-abdugafur-abdumadjidovich/ Abdug'ofur Rahimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/mamadaliyev-numanjon-xxx/ No'monjon Mamadaliyev] kabi professorlardan tahsil oldi. 2019-yilda mazkur universitet Matematika (yo'nalishlar bo‘yicha) magistraturani bitirgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;

Mehnat faoliyatini 2019-yil [[Buxoro davlat universiteti]] Fizika-matematika fakulteti Matematika kafedrasida o'qituvchi lavozimida boshlagan. 2020-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha [https://gov.uz/oz/advice/65/document/1761 tayanch doktorantura (PhD) ga] qabul qilingan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;

B.Husenov f.-m.f.d., prof. [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] rahbarligida «''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun Karleman formulasi» mavzusidagi [[Falsafa doktori|falsafa doktorlik (PhD)]] dissertatsiyasini [[Rus tili|rus tilida]] Qarshi davlat universiteti huzuridagi 01.01.01 — Matematik analiz ixtisoslashgan ilmiy kengashda 2024-yil 24-mayda muvaffaqiyatli himoya qildi.&lt;ref name=&quot;uza&quot;&gt;{{cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/husenov-behzod-erkin-oglining-fizika-matematika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida_597619 |title=Husenov Behzod Erkin o‘g‘lining fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiya ishi himoyasi to‘g‘risida |website=O‘zbekiston Milliy axborot agentligi |date=2024-05-11 |language=uz}}&lt;/ref&gt;

Unga 2025-yil 27-dekabrda [https://buxdu.uz/100-kengashlar/3715/3715-buxoro-davlat-universiteti-ilmiy-kengashi-va-ilmiy-kotibiyat-bolimi-togrisida/# Buxoro davlat universiteti ilmiy kengashi] tavsiyasiga binoan [[Oliy attestatsiya komissiyasi|O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining]] 379/1-son qaroriga muvofiq 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi dotsent ilmiy unvoni berildi.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; details=&quot;https://oak.uz/open-data-rank/4&quot; /&gt;

B.E.Husenov 2025-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha [[Doktorantura|doktorantura (DSc) ga]] qabul qilingan. Hozirda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini tayyorlash uchun ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; /&gt;

== Ilmiy faoliyati ==

Behzod Husenov akademik [[Azimboy Saʼdullayev|Azimboy Sa'dullayev]] (1947-2025) asos solgan Kompleks analiz va potensiallar nazariyasi ilmiy maktabining a'zosi bo'lib, uning tadqiqotlari [[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] [[:en:Beltrami_equation|Beltrami tenglamasi,]] ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar sinfi va ularning chegaraviy, geometrik xossalariga bag‘ishlangan. Asosan, unga bakalaviriat talabasi bo'lgan paytdan boshlab hozirgacha unga ustozlik qilgan ilmiy rahbari fizika-matematika fanlari doktori, professor [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 Nasridin Mirzoodilovich Jabborov] hisoblanadi. 

Ilmiy ishlarida A(z)-analitik funksiyalar, [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] funksiyalar sinflari, [[:en:Fatou's_theorem|Fatu teoremasining]] analoglari, chegaraviy yagonalik teoremalari, lemniskatalar, A(z)-garmonik funksiyalar va Karleman formulalari bilan bog‘liq masalalar o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;

=== A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari ===

[https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] bilan hammualliflikda 2023-yilda «Russian Mathematics» jurnalida «Fatou's Theorem for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions» nomli maqolasi chop etilgan. Unda ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari va [[:en:Fatou's_theorem|Fatu teoremasining]] analogi tadqiq etilgan.&lt;ref name=&quot;fatou&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Fatou's theorem for A(z)-analytic functions |journal=Russian Mathematics |year=2023 |volume=67 |issue=7 |pages=9–16 |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081|seperator=}}&lt;/ref&gt;

[https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] bilan hammualliflikda «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions» nomli tadqiqoti 2023-yilda IUTAM Bookseries to‘plamining 40-jildida nashr etilgan. Unda ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun chegaraviy yagonalik teoremalari va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] sinfiga oid masalalar o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;

=== Karleman formulalariga oid tadqiqotlar ===

[https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] va N.X.Narzillayev bilan hammualliflikdagi «Carleman's Formula for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions» maqolasi 2024-yilda «Lobachevskii Journal of Mathematics» jurnalida nashr etilgan.

Maqolada A(z)-analitik funksiyalar uchun ''A''(''z'')''-''garmonik o‘lchov, lemniskata chegarasidagi qiymatlar va [[:en:Hardy_space|Xardi]] sinfidagi funksiyalar uchun Karleman formulasi tadqiq qilingan.&lt;ref name=&quot;carleman&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Narzillayev |first2=N.Kh. |last3=Husenov |first3=B.E. |title=Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Lobachevskii Journal of Mathematics |year=2024 |volume=45 |issue=12 |pages=6659–6667 |doi=10.1134/S1995080224607823|seperator=}}&lt;/ref&gt;

2025-yilda [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] bilan hammualliflikda «Analogue of the Carleman's Formula for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics» jurnalida chop etilgan. Maqolada [[:en:Hardy_space|Xardi]] sinfidagi ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining analogi o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;siberian&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics |year=2025 |volume=18 |issue=4 |pages=474–483 |url=https://www.mathnet.ru/eng/jsfu1262|seperator=}}&lt;/ref&gt;

2026-yilda [https://nuu.uz/ru/teacher/shoimqulov-baxodir-allaberdiyevich/ B.A.Shoimqulov,] [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborovlar] bilan hammualliflikda «One Method for Receiving an Analog of the Carleman Formula for ''A''(''z'')''-''analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics» jurnalida chop etilgan. Tadqiqotda avtomorfizmlar orqali lemniskatani lemniskataga akslantirish xossasi orqali ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining yana bir analogi metodi o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; details=&quot;https://oak.uz/open-data-rank/4&quot; /&gt;

Akademik [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sadullaev]] bilan hammualliflikda ham «The Existence of the Angular Limit of Functions from the Nevanlinna Class ''N&lt;sub&gt;A&lt;/sub&gt;''» maqolasi [[:en:Springer_Publishing|Springer]] xalqaro nashriyotida «Analysis and Applied Mathematics 2023, TM 21» kitobida chop etilgan. Ushbu maqolada ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] sinfi kiritilib, bu funksiyalar sinfini chegaraviy xossalari o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot; /&gt;

== Ilmiy va o‘quv-uslubiy nashrlari ==

=== Monografiyasi ===

2025-yilda Husenovning [[Rus tili|rus tilidagi]] «Формулы Карлемана для ''A''(''z'')''-''аналитических функций» («''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun Karleman formulalari») nomli monografiyasi nashr qilingan.

Monografiyada ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari,  [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna-Ostrovskiy]] sinflari, chegaraviy qiymatlarning mavjudligi, chegaraviy yagonalik teoremalari va Karleman formulalarining analoglari ko‘rib chiqilgan.

Monografiya [[Buxoro davlat universiteti]] Ilmiy-texnik kengashining 2025-yil 30-iyundagi 11-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.&lt;ref name=&quot;monografiya&quot;/&gt;

* Хусенов Б.Э. ''Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций''. — Бухара: «Дурдона», 2025. — 84 bet. ISBN 978-9910-10-317-9.

=== O‘quv qo‘llanmasi ===

2025-yilda «Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism» nomli o‘quv qo‘llanmasi nashr etilgan. U matematika bakalavriat yo‘nalishi talabalariga mo‘ljallangan. Qo‘llanmada [[Kompleks sonlar|kompleks sonlar,]] [https://uniwork.buxdu.uz/home/video.asp?id=67325 golomorf funksiyalar,] [[Konform akslantirish|konform akslantirishlar,]] [[Koshi integral teoremasi|Koshi tipidagi integrallar,]] [[Loran qatori|Teylor va Loran qatorlari,]] chegirmalar nazariyasi va analitik davom ettirish mavzulari bayon qilingan.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot; /&gt;

O‘quv qo‘llanma [https://gov.uz/oz/edu Oʻzbekiston Respublikasi Taʼlim va ilm-fan vazirligining] 2024-yil 11-noyabrdagi 429-sonli buyrug‘i asosida nashr etishga ruxsat berilgan. Ro‘yxatga olish raqami — 429-422.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot;/&gt;

* Husenov B.E. ''Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism''. — Buxoro: «Durdona», 2025. — 164 bet. ISBN 978-9910-634-92-5.

=== O‘quv-uslubiy qo‘llanmasi ===

2020-yilda Husenovning «Высшая математика (для естественных направлений)» («Oliy matematika (tabiiy fanlar yo‘nalishlari uchun)») nomli [[Rus tili|rus tilida]] o‘quv-uslubiy qo‘llanmasi nashr etilgan.

Qo‘llanma tabiiy fanlar (kimyo, biologiya va ekologiya) ta'limi yo‘nalishlari talabalari uchun [[oliy matematika]] fan dasturi asosida yozilgan. Unda [[Oliy matematika|toʻplamlar nazariyasi,]] [[Chiziqli algebra|chiziqli algebra,]] [[Analitik geometriya|analitik geometriya,]] [[Differensial hisob|differensial hisob,]] [[Integral hisob|integral hisob,]] [[Ehtimollar nazariyasi|ehtimollar nazariyasi elementlari,]] [[Matematik statistika|matematik statistika elementlari]] va matematikani tabiiy fanlarga tadbiqlariga oid mavzular yoritilgan.

Qo‘llanma [https://buxdu.uz/150-oquv-ishlari-boyicha/7052/7052-oquv-uslubiy-kengash-universitetning-oquv-va-oquv-uslubiy-faoliyatini-muvofiqlashtiruvchi-jamoatchilik-organi-hisoblanadi/ Buxoro davlat universiteti O'quv-uslubiy kengashining] 2020-yil 7-iyundagi 8-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.&lt;ref name=&quot;oliy-matematika&quot;&gt;{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Высшая математика (для естественных направлений) |year=2020 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухари |pages=192 |isbn=978-9943-6507-9-4 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

* Хусенов Б.Э. ''Высшая математика (для естественных направлений)''. — Бухара: «Дурдона», 2020. — 192 bet. ISBN 978-9943-6507-9-4.

== Tanlangan ilmiy maqolalari ==

# Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Fatou's Theorem for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions». ''Russian Mathematics'', 2023, 67(7), 9–16.&lt;ref name=&quot;fatou&quot;/&gt;
# Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions». ''IUTAM Bookseries'', 2023, 40, 287–297.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;
# Zhabborov N.M., Narzillayev N.Kh., Husenov B.E. «Carleman's Formula for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions». ''Lobachevskii Journal of Mathematics'', 2024, 45(12), 6659–6667. DOI: 10.1134/S1995080224607823.&lt;ref name=&quot;carleman&quot;/&gt;
# Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Analogue of the Carleman's Formula for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics'', 2025, 18(4), 474–483.&lt;ref name=&quot;siberian&quot;/&gt;
# Shaimkulov B.A., Zhabborov N.M., Husenov B.E. «One Method for Receiving an Analog of the Carleman Formula for ''A''(''z'')''-''analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics'', 2026, 19(6), 844–856.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; details=&quot;https://oak.uz/open-data-rank/4&quot; /&gt;
# Sadullaev A., Husenov B.E. «The Existence of the Angular Limit of Functions from the Nevanlinna Class ''N&lt;sub&gt;A&lt;/sub&gt;''». AAM 2023, TM 21, 2026, 40, 1–8.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot; /&gt;

== Ilmiy ma’ruzalari ==

Behzod Husenov mamlakatimizda matematika sohasini zamonaviy muammolari mavzularida o'tkazilib kelinayotgan respublika va xalqaro miqyosda ilmiy konferensiyalarning ma'ruzalar to'plamida tezislar nashr qilgan. Shuningdek, chet elda, ya'ni [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh,]] [[Rossiya|Rossiya,]] [[Turkiya|Turkiya,]] [[Turkiya|Ozarbayjon,]] [[Belarus|Belorus]] va [[Tojikiston]] davlatlarida o'tkazilgan xalqaro ilmiy konferensiya va ilmiy-anjumanlarda o'z ma'ruzalari va tezislari bilan faol qatnashib kelmoqda.

2023-yil 20-aprelda chegaraviy yagonalik teoremasi, 2023-yil 28-sentyabrda Xardi sinfiga tegishli funksiya chegaraviy qiymatlarining mavjudligi va yagonaligi, 2023-yil 16-noyabrda Karleman formulasi, 2025-yil 23-oktyabrda esa Karleman formulasining analogi mavzularida akademik  [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sa'dullayev]] rahbarligidagi &quot;Kompleks analizning zamonaviy muammolari&quot; nomli respublika ilmiy seminarida ma’ruzalar qilgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; /&gt; Shuningdek, 2025-yil 13-iyunda [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti|L.N.Gumilyov nomidagi Yevroosiyo Milliy universitetida]] ([[Qozogʻiston]]) akademiklar [[:ru:Ойнаров,_Рыскул_Ойнарович|O.R.Oynarov]] va [[:ru:Отелбаев,_Мухтарбай_Отелбаевич|M.O.Otelboyevlar]] rahbarligidagi &quot;Funksional analiz va uning tadbiqlari&quot; nomli ilmiy seminarida  ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar sinfining xossalari mavzusida ma'ruza qildi. 

Behzod Husenov [[Qozogʻiston|Qozog'iston]] va [[Turkiya]] kabi davlatlarga ilmiy delegatsiyalar tarkibida borgan. 

== Manbalar ==

&lt;references responsive /&gt;

== Tashqi havolalar ==

* [https://www.mathnet.ru/rus/person176081 Behzod Husenov — Math-Net.Ru]
* [https://scholar.google.com/citations?user=R2R86_4AAAAJ Behzod Husenov — Google Scholar]
* [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58791939800 Behzod Husenov — Scopus]
* [https://www.researchgate.net/profile/Behzod-Husenov Behzod Husenov — ResearchGate]
* [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 Behzod Husenov — ORCID]
* [https://www.webofscience.com/wos/author/record/RBA-5861-2026 Behzod Husenov — Web of Science]
[[Turkum:Oʻzbekiston matematiklari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Buxoro viloyatida tugʻilganlar]]
[[Turkum:Peshku tumanida tugʻilganlar]]
[[Turkum:Peshku tumani kishilari]]</text>
      <sha1>3ly97tyefs88kbbypgcnyi485guze2i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314204</id>
      <parentid>6314180</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:56:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ahror Akramovich</username>
        <id>75193</id>
      </contributor>
      <comment>Sahifa TOʻMning [[VP:U10|U10]]: Reklama bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi.</comment>
      <origin>6314204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19276" sha1="21wkjbx61uif58qqjz6zo32dq418n79" xml:space="preserve">{{tezda oʻchirishga|[[VP:U10|U10]]: Reklama}}
&lt;!--
Behzod Husenov
--&gt;
[[File:Ҳусенов Б.Э.jpg|thumb|Husenov Behzod]]
{| class=&quot;infobox&quot; style=&quot;width:280px; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;&quot;
|+&lt;!--
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align:center;&quot; |
[[Fayl:Behzod_Husenov.jpg|250px|Behzod Husenov]]
--&gt;
|-
! To‘liq ismi
| Behzod Erkin o‘g‘li (Erkinovich) Husenov
|-
! Tavalludi
| 16-may 1995-yil, [[Peshku tumani|Peshku tumani,]] [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati,]][[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]]
|-
! Fuqaroligi
| [[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]]
|-
! Faoliyati
| [[Professor|Professor-o'qituvchi,]] [[Ilmiy tadqiqot|Ilmiy tadqiqotchi]]
|-
! Ilmiy darajasi
| Fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] (2024)
|-
! Ilmiy unvon
| [[Dotsent]] (2025)
|-
! Ta’lim olgan
| [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti]]
|-
! Ish joyi
| [[Buxoro davlat universiteti]]
|-
! Ilmiy sohasi
| [[Matematika]] ([[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] [[funksiyalar nazariyasi]])
|-
! Tadqiqot yo‘nalishi
| A(z)-analitik funksiyalar, Karleman formulalari, A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalari, tomografiya masalasining yechimlariga tadbiqlari
|-
! ORCID
| [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 0009-0001-5820-0262]
|}

== Behzod Husenov — matematik va ilmiy tadqiqotchi ==
'''Behzod Husenov'''  — oʻzbek matematigi, fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]], [[Dotsent|dotsent.]] Ilmiy faoliyati [[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar sinfi, Karleman formulalari hamda analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalarini tadqiq qilishga bag'ishlangan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081 |title=Хусенов Бехзод Эркин угли |website=Math-Net.Ru |language=ru |access-date=2026-10-09}}1.2. https://elib.sfu-kras.ru/bitstream/handle/2311/160129/Shaimkulov_Zhabborov_Husenov.pdf?sequence=1&lt;/ref&gt;

[https://buxdu.uz/zh-cn/kafedra/62/ Buxoro davlat universiteti Aniq fanlar va intellektual texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti Matematik analiz kafedrasida] ilmiy-tadqiqot va pedagogik faoliyat olib bormoqda. [[:en:Complex_analysis|Kompleks analizga]] oid ilmiy maqolalar, monografiya va o‘quv adabiyotlari muallifi.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot;&gt;{{cite book |last=Husenov |first=B.E |title=Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism |year=2025 |location=Buxoro |publisher=Sadriddin Salim Buxoriy |pages=164 |isbn=978-9910-634-92-5 |url=https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13226_2_71DCFE5A181A7336F03BCC4D184FC20837A424ED.pdf}}

https://uniwork.buxdu.uz/hujjat.asp?id=904546&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;monografiya&quot;&gt;{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций |year=2025 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухорий |pages=84 |isbn=978-9910-10-317-9 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

== Tarjimayi holi ==

Behzod Husenov 1995-yil 16-mayda  [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatining]] [[Peshku tumani|Peshku tumanida]] ziyoli oilada dunyoga kelgan. Boshlang'ich ta'limni 2000-2005 yillarda  [https://edustats.uz/maktab/4255/ Peshku tuman 32-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabida,] o'rta ta'limni 2005—2010 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4273/ Peshku tuman ixtisoslashtirilgan maktabida,] o'rta maxsus va kasb-hunar ta'limini 2010-2013 yillarda esa [[Peshku tuman 1-son kasb-hunar maktabi|Peshku tuman 1-son texnikumida]] olgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt; Unga matematikaning maktab kursi ([[elementar matematika]]) ni puxta o'zlashtirishida [[Peshku tumani|Peshku tumanidagi]] fidoyi ustozlar Sobir Alimuhammedov (1961-2011) va Erkin Mahmudovlarning mehnatlari singgan.

2017-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetining]] Matematika fakultetida Matematika mutaxasisligi bo‘yicha bakalavriatni tamomlagan. O'qish davrida taniqli o'zbek matematiklari [[Gulmirza Xudayberganov|Gulmirza Xudoyberganov]] (1946-2026), Aziz Vorisov, [https://www.tsuull.uz/uz/content/zuparov-talat-marufovich Tal'at Zuparov,] [https://nuu.uz/teacher/islomov-bozor-xxx/ Bozor Islomov,] [https://nuu.uz/teacher/zikirov-obidjan-salijanovich/ Obidjon Zikirov,] [https://m.mathnet.ru/php/person.phtml?personid=25589&amp;option_lang=rus Yusuf Eshqobilov,] Abdulaziz Ortiqboyev, [https://nuu.uz/teacher/beshimov-ruzinazar-bebutovich/ Ro'zinazar Beshimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/sharipov-anvarjon-soliyevich/ Anvar Sharipov,] [https://nuu.uz/teacher/raximov-abdugafur-abdumadjidovich/ Abdug'ofur Rahimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/mamadaliyev-numanjon-xxx/ No'monjon Mamadaliyev] kabi professorlardan tahsil oldi. 2019-yilda mazkur universitet Matematika (yo'nalishlar bo‘yicha) magistraturani bitirgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;

Mehnat faoliyatini 2019-yil [[Buxoro davlat universiteti]] Fizika-matematika fakulteti Matematika kafedrasida o'qituvchi lavozimida boshlagan. 2020-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha [https://gov.uz/oz/advice/65/document/1761 tayanch doktorantura (PhD) ga] qabul qilingan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;

B.Husenov f.-m.f.d., prof. [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] rahbarligida «''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun Karleman formulasi» mavzusidagi [[Falsafa doktori|falsafa doktorlik (PhD)]] dissertatsiyasini [[Rus tili|rus tilida]] Qarshi davlat universiteti huzuridagi 01.01.01 — Matematik analiz ixtisoslashgan ilmiy kengashda 2024-yil 24-mayda muvaffaqiyatli himoya qildi.&lt;ref name=&quot;uza&quot;&gt;{{cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/husenov-behzod-erkin-oglining-fizika-matematika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida_597619 |title=Husenov Behzod Erkin o‘g‘lining fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiya ishi himoyasi to‘g‘risida |website=O‘zbekiston Milliy axborot agentligi |date=2024-05-11 |language=uz}}&lt;/ref&gt;

Unga 2025-yil 27-dekabrda [https://buxdu.uz/100-kengashlar/3715/3715-buxoro-davlat-universiteti-ilmiy-kengashi-va-ilmiy-kotibiyat-bolimi-togrisida/# Buxoro davlat universiteti ilmiy kengashi] tavsiyasiga binoan [[Oliy attestatsiya komissiyasi|O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining]] 379/1-son qaroriga muvofiq 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi dotsent ilmiy unvoni berildi.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; details=&quot;https://oak.uz/open-data-rank/4&quot; /&gt;

B.E.Husenov 2025-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha [[Doktorantura|doktorantura (DSc) ga]] qabul qilingan. Hozirda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini tayyorlash uchun ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; /&gt;

== Ilmiy faoliyati ==

Behzod Husenov akademik [[Azimboy Saʼdullayev|Azimboy Sa'dullayev]] (1947-2025) asos solgan Kompleks analiz va potensiallar nazariyasi ilmiy maktabining a'zosi bo'lib, uning tadqiqotlari [[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] [[:en:Beltrami_equation|Beltrami tenglamasi,]] ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar sinfi va ularning chegaraviy, geometrik xossalariga bag‘ishlangan. Asosan, unga bakalaviriat talabasi bo'lgan paytdan boshlab hozirgacha unga ustozlik qilgan ilmiy rahbari fizika-matematika fanlari doktori, professor [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 Nasridin Mirzoodilovich Jabborov] hisoblanadi. 

Ilmiy ishlarida A(z)-analitik funksiyalar, [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] funksiyalar sinflari, [[:en:Fatou's_theorem|Fatu teoremasining]] analoglari, chegaraviy yagonalik teoremalari, lemniskatalar, A(z)-garmonik funksiyalar va Karleman formulalari bilan bog‘liq masalalar o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;

=== A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari ===

[https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] bilan hammualliflikda 2023-yilda «Russian Mathematics» jurnalida «Fatou's Theorem for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions» nomli maqolasi chop etilgan. Unda ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari va [[:en:Fatou's_theorem|Fatu teoremasining]] analogi tadqiq etilgan.&lt;ref name=&quot;fatou&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Fatou's theorem for A(z)-analytic functions |journal=Russian Mathematics |year=2023 |volume=67 |issue=7 |pages=9–16 |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081|seperator=}}&lt;/ref&gt;

[https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] bilan hammualliflikda «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions» nomli tadqiqoti 2023-yilda IUTAM Bookseries to‘plamining 40-jildida nashr etilgan. Unda ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun chegaraviy yagonalik teoremalari va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] sinfiga oid masalalar o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;

=== Karleman formulalariga oid tadqiqotlar ===

[https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] va N.X.Narzillayev bilan hammualliflikdagi «Carleman's Formula for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions» maqolasi 2024-yilda «Lobachevskii Journal of Mathematics» jurnalida nashr etilgan.

Maqolada A(z)-analitik funksiyalar uchun ''A''(''z'')''-''garmonik o‘lchov, lemniskata chegarasidagi qiymatlar va [[:en:Hardy_space|Xardi]] sinfidagi funksiyalar uchun Karleman formulasi tadqiq qilingan.&lt;ref name=&quot;carleman&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Narzillayev |first2=N.Kh. |last3=Husenov |first3=B.E. |title=Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Lobachevskii Journal of Mathematics |year=2024 |volume=45 |issue=12 |pages=6659–6667 |doi=10.1134/S1995080224607823|seperator=}}&lt;/ref&gt;

2025-yilda [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] bilan hammualliflikda «Analogue of the Carleman's Formula for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics» jurnalida chop etilgan. Maqolada [[:en:Hardy_space|Xardi]] sinfidagi ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining analogi o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;siberian&quot;&gt;{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics |year=2025 |volume=18 |issue=4 |pages=474–483 |url=https://www.mathnet.ru/eng/jsfu1262|seperator=}}&lt;/ref&gt;

2026-yilda [https://nuu.uz/ru/teacher/shoimqulov-baxodir-allaberdiyevich/ B.A.Shoimqulov,] [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborovlar] bilan hammualliflikda «One Method for Receiving an Analog of the Carleman Formula for ''A''(''z'')''-''analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics» jurnalida chop etilgan. Tadqiqotda avtomorfizmlar orqali lemniskatani lemniskataga akslantirish xossasi orqali ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining yana bir analogi metodi o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; details=&quot;https://oak.uz/open-data-rank/4&quot; /&gt;

Akademik [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sadullaev]] bilan hammualliflikda ham «The Existence of the Angular Limit of Functions from the Nevanlinna Class ''N&lt;sub&gt;A&lt;/sub&gt;''» maqolasi [[:en:Springer_Publishing|Springer]] xalqaro nashriyotida «Analysis and Applied Mathematics 2023, TM 21» kitobida chop etilgan. Ushbu maqolada ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] sinfi kiritilib, bu funksiyalar sinfini chegaraviy xossalari o‘rganilgan.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot; /&gt;

== Ilmiy va o‘quv-uslubiy nashrlari ==

=== Monografiyasi ===

2025-yilda Husenovning [[Rus tili|rus tilidagi]] «Формулы Карлемана для ''A''(''z'')''-''аналитических функций» («''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar uchun Karleman formulalari») nomli monografiyasi nashr qilingan.

Monografiyada ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari,  [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna-Ostrovskiy]] sinflari, chegaraviy qiymatlarning mavjudligi, chegaraviy yagonalik teoremalari va Karleman formulalarining analoglari ko‘rib chiqilgan.

Monografiya [[Buxoro davlat universiteti]] Ilmiy-texnik kengashining 2025-yil 30-iyundagi 11-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.&lt;ref name=&quot;monografiya&quot;/&gt;

* Хусенов Б.Э. ''Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций''. — Бухара: «Дурдона», 2025. — 84 bet. ISBN 978-9910-10-317-9.

=== O‘quv qo‘llanmasi ===

2025-yilda «Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism» nomli o‘quv qo‘llanmasi nashr etilgan. U matematika bakalavriat yo‘nalishi talabalariga mo‘ljallangan. Qo‘llanmada [[Kompleks sonlar|kompleks sonlar,]] [https://uniwork.buxdu.uz/home/video.asp?id=67325 golomorf funksiyalar,] [[Konform akslantirish|konform akslantirishlar,]] [[Koshi integral teoremasi|Koshi tipidagi integrallar,]] [[Loran qatori|Teylor va Loran qatorlari,]] chegirmalar nazariyasi va analitik davom ettirish mavzulari bayon qilingan.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot; /&gt;

O‘quv qo‘llanma [https://gov.uz/oz/edu Oʻzbekiston Respublikasi Taʼlim va ilm-fan vazirligining] 2024-yil 11-noyabrdagi 429-sonli buyrug‘i asosida nashr etishga ruxsat berilgan. Ro‘yxatga olish raqami — 429-422.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot;/&gt;

* Husenov B.E. ''Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism''. — Buxoro: «Durdona», 2025. — 164 bet. ISBN 978-9910-634-92-5.

=== O‘quv-uslubiy qo‘llanmasi ===

2020-yilda Husenovning «Высшая математика (для естественных направлений)» («Oliy matematika (tabiiy fanlar yo‘nalishlari uchun)») nomli [[Rus tili|rus tilida]] o‘quv-uslubiy qo‘llanmasi nashr etilgan.

Qo‘llanma tabiiy fanlar (kimyo, biologiya va ekologiya) ta'limi yo‘nalishlari talabalari uchun [[oliy matematika]] fan dasturi asosida yozilgan. Unda [[Oliy matematika|toʻplamlar nazariyasi,]] [[Chiziqli algebra|chiziqli algebra,]] [[Analitik geometriya|analitik geometriya,]] [[Differensial hisob|differensial hisob,]] [[Integral hisob|integral hisob,]] [[Ehtimollar nazariyasi|ehtimollar nazariyasi elementlari,]] [[Matematik statistika|matematik statistika elementlari]] va matematikani tabiiy fanlarga tadbiqlariga oid mavzular yoritilgan.

Qo‘llanma [https://buxdu.uz/150-oquv-ishlari-boyicha/7052/7052-oquv-uslubiy-kengash-universitetning-oquv-va-oquv-uslubiy-faoliyatini-muvofiqlashtiruvchi-jamoatchilik-organi-hisoblanadi/ Buxoro davlat universiteti O'quv-uslubiy kengashining] 2020-yil 7-iyundagi 8-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.&lt;ref name=&quot;oliy-matematika&quot;&gt;{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Высшая математика (для естественных направлений) |year=2020 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухари |pages=192 |isbn=978-9943-6507-9-4 |language=ru}}&lt;/ref&gt;

* Хусенов Б.Э. ''Высшая математика (для естественных направлений)''. — Бухара: «Дурдона», 2020. — 192 bet. ISBN 978-9943-6507-9-4.

== Tanlangan ilmiy maqolalari ==

# Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Fatou's Theorem for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions». ''Russian Mathematics'', 2023, 67(7), 9–16.&lt;ref name=&quot;fatou&quot;/&gt;
# Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions». ''IUTAM Bookseries'', 2023, 40, 287–297.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot;/&gt;
# Zhabborov N.M., Narzillayev N.Kh., Husenov B.E. «Carleman's Formula for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions». ''Lobachevskii Journal of Mathematics'', 2024, 45(12), 6659–6667. DOI: 10.1134/S1995080224607823.&lt;ref name=&quot;carleman&quot;/&gt;
# Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Analogue of the Carleman's Formula for ''A''(''z'')''-''Analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics'', 2025, 18(4), 474–483.&lt;ref name=&quot;siberian&quot;/&gt;
# Shaimkulov B.A., Zhabborov N.M., Husenov B.E. «One Method for Receiving an Analog of the Carleman Formula for ''A''(''z'')''-''analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics &amp; Physics'', 2026, 19(6), 844–856.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; details=&quot;https://oak.uz/open-data-rank/4&quot; /&gt;
# Sadullaev A., Husenov B.E. «The Existence of the Angular Limit of Functions from the Nevanlinna Class ''N&lt;sub&gt;A&lt;/sub&gt;''». AAM 2023, TM 21, 2026, 40, 1–8.&lt;ref name=&quot;funksiyalar&quot; /&gt;

== Ilmiy ma’ruzalari ==

Behzod Husenov mamlakatimizda matematika sohasini zamonaviy muammolari mavzularida o'tkazilib kelinayotgan respublika va xalqaro miqyosda ilmiy konferensiyalarning ma'ruzalar to'plamida tezislar nashr qilgan. Shuningdek, chet elda, ya'ni [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh,]] [[Rossiya|Rossiya,]] [[Turkiya|Turkiya,]] [[Turkiya|Ozarbayjon,]] [[Belarus|Belorus]] va [[Tojikiston]] davlatlarida o'tkazilgan xalqaro ilmiy konferensiya va ilmiy-anjumanlarda o'z ma'ruzalari va tezislari bilan faol qatnashib kelmoqda.

2023-yil 20-aprelda chegaraviy yagonalik teoremasi, 2023-yil 28-sentyabrda Xardi sinfiga tegishli funksiya chegaraviy qiymatlarining mavjudligi va yagonaligi, 2023-yil 16-noyabrda Karleman formulasi, 2025-yil 23-oktyabrda esa Karleman formulasining analogi mavzularida akademik  [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sa'dullayev]] rahbarligidagi &quot;Kompleks analizning zamonaviy muammolari&quot; nomli respublika ilmiy seminarida ma’ruzalar qilgan.&lt;ref name=&quot;mathnet&quot; /&gt; Shuningdek, 2025-yil 13-iyunda [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti|L.N.Gumilyov nomidagi Yevroosiyo Milliy universitetida]] ([[Qozogʻiston]]) akademiklar [[:ru:Ойнаров,_Рыскул_Ойнарович|O.R.Oynarov]] va [[:ru:Отелбаев,_Мухтарбай_Отелбаевич|M.O.Otelboyevlar]] rahbarligidagi &quot;Funksional analiz va uning tadbiqlari&quot; nomli ilmiy seminarida  ''A''(''z'')''-''analitik funksiyalar sinfining xossalari mavzusida ma'ruza qildi. 

Behzod Husenov [[Qozogʻiston|Qozog'iston]] va [[Turkiya]] kabi davlatlarga ilmiy delegatsiyalar tarkibida borgan. 

== Manbalar ==

&lt;references responsive /&gt;

== Tashqi havolalar ==

* [https://www.mathnet.ru/rus/person176081 Behzod Husenov — Math-Net.Ru]
* [https://scholar.google.com/citations?user=R2R86_4AAAAJ Behzod Husenov — Google Scholar]
* [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58791939800 Behzod Husenov — Scopus]
* [https://www.researchgate.net/profile/Behzod-Husenov Behzod Husenov — ResearchGate]
* [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 Behzod Husenov — ORCID]
* [https://www.webofscience.com/wos/author/record/RBA-5861-2026 Behzod Husenov — Web of Science]
[[Turkum:Oʻzbekiston matematiklari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Buxoro viloyatida tugʻilganlar]]
[[Turkum:Peshku tumanida tugʻilganlar]]
[[Turkum:Peshku tumani kishilari]]</text>
      <sha1>21wkjbx61uif58qqjz6zo32dq418n79</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Misr piramidalari roʻyxati</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1464276</id>
    <revision>
      <id>6313760</id>
      <parentid>6310204</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="1rgknrr7kt05b8ae6pc6agromcam1i1" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Misr oyligi}}</text>
      <sha1>1rgknrr7kt05b8ae6pc6agromcam1i1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Hazra maqbaralar majmuasi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1464521</id>
    <revision>
      <id>6313706</id>
      <parentid>6310767</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:48:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Ergashaliyev Ahmadullo</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1464523</id>
    <revision>
      <id>6313855</id>
      <parentid>6310792</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T16:11:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ergashaliyev Ahmadullo</username>
        <id>317462</id>
      </contributor>
      <comment>/* */Bu foydalanuvch Toshkent davlat iqtisodiyot universitetining [[Viki kulub]] a'zosi</comment>
      <origin>6313855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25" sha1="jfsddytx7p51agfqwc6k8uatzmg82ab" xml:space="preserve">{{Userbox:TDIU talabasi}}</text>
      <sha1>jfsddytx7p51agfqwc6k8uatzmg82ab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Qutlu Musa maqbarasi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1464539</id>
    <revision>
      <id>6313700</id>
      <parentid>6310891</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:44:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Xoʻja Xizr maqbarasi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1464551</id>
    <revision>
      <id>6313697</id>
      <parentid>6310935</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:42:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Teach for America</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1464700</id>
    <revision>
      <id>6313872</id>
      <parentid>6312331</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T21:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bekipediya</username>
        <id>118689</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tashkilotning rivojlanishi */ +</comment>
      <origin>6313872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33083" sha1="iz994be6dat0huvk0cdnzerwtacwt1d" xml:space="preserve">{{Tashkilot bilgiqutisi
| name           = Teach for America, Inc.
| formation      = {{sda|1989}}
| logo           = Teach For America logo.svg
| type           = [[Notijorat tashkilot]]
| founded        =
| founder        = [[Wendy Kopp]]
| headquarters   = New York City, US
| origins        =
| key_people     = Aneesh Sohoni&lt;br /&gt;(CEO)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Aneesh Sohoni to Led Teach for America|url=https://thenonprofittimes.com/npt_articles/aneesh-sohoni-to-led-teach-for-america/|website=The NonProfit Times|access-date=August 8, 2025|date=January 13, 2025}}&lt;/ref&gt;
| region_served  =
| focus          = Eliminate educational inequity
| method         =
| revenue        = $276 million &lt;br /&gt;(FY 2023)
| endowment      =
| num_volunteers =
| num_employees  =
| num_members    =
| owner          =
| website        = {{URL|http://teachforamerica.org}}
| dissolved      =
| footnotes      =
}}
'''Teach for America''' (TFA) — [[AQSh]]dagi notijorat tashkilot. Uning rasmiy vazifasi „taʼlimda aʼlo darajaga erishish harakatini rivojlantirish va mustahkamlash uchun AQShning eng istiqbolli boʻlajak yetakchilarini imkon qadar koʻproq jalb etish, tayyorlash va safarbar qilish“dan iborat&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Jacobs|first1=David|title=Teach for America has been educating south Louisiana students, producing community leaders for 25 years|url=https://www.businessreport.com/business/twenty-five-years-passed-since-teach-america-set-foot-south-louisiana-classrooms-made-difference|website=www.businessreport.com|publisher=Greater Baton Rouge Business Report|access-date=December 13, 2015|date=December 9, 2015}}&lt;/ref&gt;.

Tashkilot bu maqsadga erishish uchun Qoʻshma Shtatlardagi yetakchi universitetlar bitiruvchilarini [[oʻqituvchi]]likka tanlab oladi va ishga yollaydi. „Korpus aʼzolari“ ({{Lang-en|corps members}}) deb ataluvchi ushbu ishtirokchilar tashkilot xizmat koʻrsatadigan 52 ta kam taʼminlangan hududning biridagi anʼanaviy davlat yoki davlat charter K–12 maktablarida kamida ikki yil dars berish majburiyatini oladilar&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Roy|first1=Kathryn|title=Businesses investing in Teach for America|url=http://www.hartfordbusiness.com/article/20120326/PRINTEDITION/303269992/businesses-investing-in-teach-for-america|website=Hartford Business|access-date=December 14, 2015|date=March 26, 2015}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
TFA tashkilotiga [[Wendy Kopp]] tomonidan oʻzining 1989-yilgi [[Prinston universiteti]] bakalavrlik dissertatsiyasi asosida asos solingan. Taʼsischilar jamoasi tarkibiga qiymatli investitsiyalar boʻyicha investor {{Tillararo havola|Whitney Tilson|wd=Q7996748}}, AQSh Ichki daromadlar xizmatining ({{Lang-en|Internal Revenue Service}}) sobiq komissari {{Tillararo havola|Douglas Shulman|wd=Q5301973}} hamda {{Tillararo havola|Knowledge Is Power Program|wd=Q6423304}} prezidenti va bosh direktori Richard Barth kiradi.

1990-yilda birinchi korpus tashkil etilganidan buyon 42 000 dan ortiq korpus aʼzolari TFA oldidagi oʻz majburiyatlarini bajardilar&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Raetz|first1=Mackenzie|title=FSU grads fight for educational equity with Teach for America|url=http://news.fsu.edu/More-FSU-News/FSU-grads-fight-for-educational-equality-with-Teach-for-America|website=FSU.edu|access-date=December 23, 2015|date=September 14, 2015}}&lt;/ref&gt;. 2015-yil sentabr oyida tashkilot aʼzolari va bitiruvchilari soni 50 000 nafarga yetdi; ular birgalikda butun mamlakat boʻylab 5 milliondan ortiq oʻquvchiga dars berishgan&lt;ref&gt;{{cite web|title=ML locals join Teach for America's 25th anniversary corps|url=http://www.thealmanac.net/article/20150902/LIFESTYLES02/150909990|website=The Almanac|access-date=December 23, 2015|date=September 2, 2015|quote=These women join a network of 50,000 corps members and alumni working alongside parents, principals and communities for positive change.}}&lt;/ref&gt;.

Tashkilot faoliyatining dastlabki 10 yili Koppning {{Tillararo havola|One Day, All Children|lt=„One Day, All Children: The Unlikely Triumph of Teach for America and What I Learned Along the Way“|wd=Q7092549}} ({{Tarjima|Bir kun kelib barcha bolalar: Teach for Americaʼning kutilmagan gʻalabasi va bu yoʻlda orttirgan saboqlarim}}) nomli kitobida batafsil yoritilgan.

2011-yil yanvar oyida Wendy Kopp oʻzining {{Tillararo havola|A Chance To Make History|lt=„A Chance To Make History“|wd=Q4655805}} ({{Tarjima|Tarix yaratish imkoniyati}}) nomli ikkinchi kitobini chop etdi. Unda muallif Amerika taʼlim tizimida soʻnggi yigirma yil davomida olib borgan faoliyati va orttirgan tajribalarini bayon qilgan&lt;ref name=&quot;A Chance to Make History&quot;&gt;{{cite web | author= Wendy Kopp| year=2011 | title= A Chance To Make History: What Works and What Doesn't in Providing an Excellent Education for All | url=http://www.achancetomakehistory.org | access-date=April 1, 2011 }}&lt;/ref&gt;.

2025-yil aprel oyida Aneesh Sohoni TFA tashkilotiga yangi bosh ijrochi direktor etib tayinlandi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vanderbilt alumnus Aneesh Sohoni named CEO of Teach for America |url=https://news.vanderbilt.edu/2025/02/14/vanderbilt-alumnus-aneesh-sohoni-named-ceo-of-teach-for-america/ |access-date=2025-12-13 |website=Vanderbilt University |language=en-US}}&lt;/ref&gt;.

== Yondashuv ==
[[Fayl:TFA corps members.jpg|thumb|right|2008-yildagi Hyuston institutida Teach for Americaʼning uch nafar korpus aʼzosi.]]

TFA tashkiloti yaqinda universitetni tamomlagan bitiruvchilar va mutaxassislarni Qoʻshma Shtatlar boʻylab shahar hamda qishloq hududlarida ikki yil davomida dars berishga jalb etadi. TFAʼning maqsadi — korpus aʼzolarining oʻz oʻquvchilariga bor salohiyatini roʻyobga chiqarishda koʻmaklashishi va taʼlimda aʼlo darajaga erishish yoʻlida umrbod yetakchiga aylanishi orqali ham qisqa, ham uzoq muddatli ijobiy oʻzgarishlar yaratishdan iborat. Korpus aʼzolari sertifikatlangan oʻqituvchi boʻlishi shart emas, biroq bunday sertifikati bor oʻqituvchilar ham ariza topshirishlari mumkin. Sertifikatga ega boʻlmagan aʼzolar esa dasturni oʻtash davomida oʻqitiladigan kurslar orqali {{Tillararo havola|Oʻqituvchilarni muqobil sertifikatlash|wd=Q4736557|lt=muqobil sertifikat}} oladilar&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Wolfman-Arent|first1=Avi|title=In Delaware, a growing number of principal prep programs|url=http://www.newsworks.org/index.php/local/delaware/88818-lead-for-delaware-among-growing-number-of-principal-prep-programs|website=Newsworks|access-date=December 23, 2015|date=December 10, 2015}}&lt;/ref&gt;.

Dasturning barcha aʼzolari oʻz vazifalariga tayyorgarlik koʻrish uchun intensiv yozgi oʻquv mashgʻulotlarida qatnashishlari shart. Dastur tafsilotlari hududlarga qarab farq qiladi, biroq odatda besh kunlik hududiy tanishuvni, yozgi maktabda dars berishni ham qamrab olgan besh-yetti haftalik intensiv rezidentlik kursini hamda bir-ikki haftalik hududiy orientatsiya bosqichini oʻz ichiga oladi&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Tamburin|first1=Adam|title=Teach for America adds summer training from Lipscomb|url=http://www.tennessean.com/story/news/education/2015/07/08/teach-america-adds-summer-training-lipscomb/29849667/|website=The Tennessean|access-date=December 23, 2015|date=July 8, 2015}}&lt;/ref&gt;.

TFA oʻqituvchilari [[Nyu-York]], [[Chikago]], [[Detroyt]], [[Yangi Orlean]] va [[Xyuston]] kabi shaharlardagi, shuningdek, sharqiy [[Shimoliy Karolina]] hamda {{Tillararo havola|Mississippi Delta|wd=Q1426203}} kabi qishloq hududlaridagi davlat maktablariga biriktiriladi. Shundan soʻng ular ikki yil davomida va odatan TFA dasturining boshqa aʼzolari bilan birgalikda faoliyat yuritadilar.

TFA oʻqituvchilari oʻz maktablarining toʻlaqonli oʻqituvchilar jamoasi aʼzolari hisoblanadi. Ular maktab okrugining odatiy maoshi va imtiyozlarini, shuningdek, {{Tillararo havola|AmeriCorps|wd=Q511243|lt=AmeriCorps’ning}} muayyan miqdordagi „taʼlim vaucheri“ni oladilar (undan malaka oshirish va sertifikatlash kurslari toʻlovi, avvalgi talabalik kreditlarini qoplash yoki ikki yillik majburiyat davomida yoxud undan keyin oʻqishni davom ettirish xarajatlarini moliyalashtirish uchun foydalanish mumkin). Ular kasaba uyushmasiga avtomatik tarzda aʼzo boʻlmaydilar, biroq bunday qilish ularga taqiqlanmagan. Hatto kasaba uyushmasi aʼzosi boʻlmasalar ham, maoshlaridan mahrum boʻlish evaziga uyushma tomonidan oʻtkaziladigan ish tashlashlarga qoʻshilishlari mumkin&lt;ref&gt;{{cite web|title=Teach for America Corps Members are not prohibited from striking|url=http://ctulocal1.tumblr.com/post/30584898257/teach-for-america-corps-members-are-not-prohibited-from|publisher=Chicago Teachers Union|access-date=October 16, 2013}}&lt;/ref&gt;.

== Kadrlarni saqlab qolish ==
2015-yilda TFA birinchi yil ishlagan oʻqituvchilarining 88 foizi ikkinchi yil ham oʻz faoliyatini davom ettirish uchun qaytganini maʼlum qildi. Shuningdek, tashkilot oʻsha paytdagi 37 000 dan ziyod bitiruvchilarining 11 000 dan ortigʻi hali ham oʻqituvchilik qilayotganini, bundan tashqari, bitiruvchilarning 65 foizi taʼlim sohasida toʻliq stavkada ishlayotganini xabar qildi.

Qoʻshimcha qilinishicha, tashkilot bitiruvchilarining 84 foizi [[taʼlim]] sohasiga yoki aholisi kam taʼminlangan hududlar hayotiga taʼsir koʻrsatuvchi lavozimlarda toʻliq stavkada faoliyat yuritgan&lt;ref&gt;{{cite web|title=Our Impact|url=https://www.teachforamerica.org/about-us/our-mission/our-impact|website=teachforamerica.org|access-date=August 13, 2015}}&lt;/ref&gt;. Ular orasida 900 dan ortiq maktab rahbarlari, 100 dan ziyod kasaba uyushmasi yetakchilari hamda 250 nafar taʼlim tizimi masʼullari bor.

== Geografik qamrovi ==
TFA tashkilotining geografik qamrovi asos solinganidan buyon kengayib bordi. Dastlab oltita hududda faoliyat yuritgan tashkilot 2015–2016-oʻquv yiliga kelib 52 ta hududni qamrab oldi.

Ushbu 52 ta hududga quyidagilar kiradi: [[Alabama]], [[Apalachia]], [[Arkanzas]], [[Baltimor]], San-Fransisko koʻrfazi, Kapital-Velli ([[Sakramento]] hududi), Sharlott, [[Chikago]]-Shimoli-gʻarbiy Indiana, [[Kolorado]], [[Konnektikut]], [[Dallas]]-Fort-Uort, [[Vashington]] hududi, [[Delaver]], Detroyat, [[Sharqiy Shimoliy Karolina]], Katta Nashvill hududi, Katta [[Yangi Orlean]]-Luiziana deltasi hududi, Katta [[Filadelfiya]] hududi, Gavayi, [[Hyuston]], [[Aydaho]], [[Indianapolis]], [[Jeksonvill]], Kanzas-Siti, [[Las-Vegas vodiysi]], [[Los-Anjeles]], [[Massachusets]], Memfis, Katta [[Atlanta]] hududi, [[Mayami-Dade]] hududi, [[Miluoki]], [[Missisipi (shtat)|Missisipi]], [[Nyu-Jersi]], [[Nyu-Meksiko]], [[Nyu-York]], Shimoliy Karolina [[Piedmont Triad]], Shimoli-sharqiy Ogayo (Klivelend hududi), [[Oklahoma]], [[Orlando]], [[Finiks]], [[Rod-Aylend]], [[Rio-Grande vodiysi]], [[San-Antonio]], [[San-Diyego]], [[Janubiy Karolina]], [[Janubiy Dakota]], Janubiy [[Luiziana]], Janubi-gʻarbiy Ogayo ([[Sinsinnati]] hududi), [[Sent-Luis]], [[Tvin-Siti]] va [[Vashington (shtat)|Vashington shtati]].

== Baholanishi ==
[[Fayl:Houston TFA students.jpg|thumb|left||2008-yildagi Hyuston institutida Teach for America korpusi aʼzosi dars oʻtayotgan sinf xonasi]]
Tashkilotga asos solinganidan buyon TFA aʼzolarining samaradorligini boshqa yoʻllar bilan oʻqituvchilik kasbiga kirib kelgan mutaxassislar koʻrsatkichlari bilan solishtirish va baholash maqsadida bir qancha mustaqil tadqiqotlar oʻtkazilgan.

{{Tillararo havola|Mathematica Inc.|wd=Q6786822}} tashkilotining 2015-yilgi tadqiqotiga koʻra, TFA oʻqituvchilari dars bergan maktabgacha taʼlim va 1–2-sinf oʻquvchilarining [[oʻqish savodxonligi]] darajasi xuddi shu boshlangʻich maktablardagi boshqa oʻqituvchilar koʻrsatkichiga nisbatan 1,3 oyga ilgarilagani aniqlangan. Ushbu tadqiqot, shuningdek, 10 ta shtat boʻylab TFA oʻqituvchilarining matematika va oʻqish fanlaridagi samaradorligi boshqa oʻqituvchilar bilan bir xil darajada ekanini koʻrsatgan&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Clark|first1=Melissa|title=Impacts of the Teach for America Investing in Innovation Scale-Up|url=http://www.mathematica-mpr.com/~/media/publications/pdfs/education/tfa_investing_innovation.pdf|website=mathematica-mpr.com|publisher=Mathematica Policy Research|access-date=March 4, 2015}}&lt;/ref&gt;.

Calder Center hamda American Institutes for Research (AIR) oʻtkazgan tadqiqot natijalariga koʻra (shtat darajasidagi majburiy test ballari tahliliga tayanib), TFA oʻqituvchilarining Mayamidagi oʻquvchilarga bergan matematika bilimi qoʻshimcha uch oylik oʻquv dasturiga teng samaradorlik koʻrsatgan&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Hansen|first1=Michael|title=Examining Spillover Effects from Teach for America Corps Members in Miami-Dade County Public Schools|url=http://www.caldercenter.org/publications/examining-spillover-effects-teach-america-corps-members-miami-dade-county-public|website=caldercenter.org|publisher=Calder National Center for Analysis of Longitudinal Data in Education Research|access-date=August 13, 2015}}&lt;/ref&gt;.

Garvard strategik maʼlumotlar loyihasi (Harvard Strategic Data Project) 2012-yilda {{Tillararo havola|Los-Anjeles birlashgan maktab okrugi|wd=Q1320340|lt=Los-Anjeles birlashgan maktab okrugidagi}} TFA oʻqituvchilari ingliz tili va matematika fanlaridan boshqa yangi oʻqituvchilarga qaraganda 1–2 oy oldinda boʻlgan taʼlim natijalarini koʻrsatganini aniqlagan&lt;ref&gt;{{cite web|title=SDP Human Capital Diagnostic|url=http://studentsmatter.org/wp-content/uploads/2012/11/SM_Harvard-LAUSD-teacher-study_11.14.12.pdf|access-date=August 13, 2015}}&lt;/ref&gt;.

[[Shimoliy Karolina]] va Tennessi shtatlarida oʻtkazilgan tadqiqotlar barcha fanlar va sinflar boʻyicha oʻquvchilarning oʻzlashtirish koʻrsatkichlariga tayanib, ushbu ikki shtatda TFA yangi oʻqituvchilarni tayyorlashning eng samarali manbai hisoblanishini koʻrsatgan&lt;ref&gt;{{cite web|title=2014 Tennessee Report Card on the Effectiveness of Teacher Training Programs|url=http://www.state.tn.us/thec/Divisions/AcademicAffairs/rttt/report_card/2014/report_card/14report_card.shtml|website=www.state.tn.us|access-date=August 13, 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Henry|first1=Gary|title=The Effects of Teacher Entry Portals on Student Achievement|journal=Journal of Teacher Education|date=January–February 2014|volume=65|issue=1|pages=7–23|doi=10.1177/0022487113503871|s2cid=145396478|url=http://intl-jte.sagepub.com/content/65/1/7|access-date=August 13, 2015|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;.

{{Tillararo havola|Urban instituti|wd=Q7899935}} hamda Calder Center tomonidan 2008-yil mart oyida oʻtkazilgan va ''Journal of Public Policy and Management'' jurnalida chop etilgan tadqiqotda shunday xulosaga kelingan: „TFA oʻqituvchilari boshqa oʻqituvchilarga (jumladan, soha boʻyicha maxsus sertifikatga ega boʻlganlarga) nisbatan yuqori sinf oʻquvchilarining test natijalariga ijobiy taʼsir koʻrsatadi. Ushbu taʼsir ish stajidan kelib chiqadigan samaradan ustunroq boʻlib, ayniqsa matematika va tabiiy fanlarda yaqqol koʻzga tashlanadi“&lt;ref&gt;Urban Institute http://www.urban.org/education/evaluations.cfm?page=2&lt;/ref&gt;.

Mathematica tashkilotining 2013-yilgi yana bir tadqiqotiga koʻra, sakkizta shtatdagi TFA oʻqituvchilarining oʻquvchilari oʻrta maktab matematika fanini boshqa oʻqituvchilarning oʻquvchilariga qaraganda 2,6 oy oldinda oʻzlashtirishi aniqlangan&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Clark|first1=Melissa|title=The Effectiveness of Secondary Math Teachers from Teach for America and the Teaching Fellows Program|url=http://www.mathematica-mpr.com/~/media/publications/PDFs/Education/HSAC_final_rpt_9_2013.pdf|access-date=August 13, 2015}}&lt;/ref&gt;.

Jorjiya shtati Audit va hisob-kitoblar departamenti tomonidan 2015-yilda oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, TFAʼning yangi faoliyat boshlagan oʻqituvchilari dars bergan oʻquvchilarning qariyb 85 foizi shtat standartlariga javob bergan yoki undan yuqori natija koʻrsatgan. Anʼanaviy pedagogik sertifikatga ega tajribasiz oʻqituvchilar sinflarida bu koʻrsatkich 70–74 foizni, koʻp yillik tajribaga ega oʻqituvchilar sinflarida esa 77 foizni tashkil etgan. Ushbu tadqiqot tashkilotning 5 haftalik tayyorgarlik kursi oʻquvchilar oʻzlashtirishining pasayishiga olib keladi degan qarashlarni raddiya etgan&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Jones|first1=Walter|title=Teach for America gets better results than colleges|url=http://onlineathens.com/mobile/2015-12-10/teach-america-gets-better-results-colleges|website=Online Athens|publisher=Athens Banner -erald|access-date=December 23, 2015|date=December 10, 2015|quote=Some critics warned shortcutting teacher preparation would lead to poor classroom results. This study suggests that's not the case.}}&lt;/ref&gt;.

Policy Studies Associates tomonidan 2011-yilda oʻtkazilgan mustaqil tadqiqotda TFA oʻqituvchilari bilan ishlaydigan maktab direktorlarining deyarli 90 foizi TFA faoliyatidan yuqori darajada qoniqish hosil qilgani koʻrsatilgan. Ular TFA aʼzolarining samaradorligini tajribali oʻqituvchilar bilan teng, baʼzi hollarda esa ulardan yuqori deb baholaganlar. Shuningdek, direktorlarning 87 foizi TFA aʼzolarining tayyorgarligi boshqa yangi oʻqituvchilarning tayyorgarligidan qolishmasligini, 53 foizi esa TFA tayyorgarligini samaraliroq deb topganini bildirganlar&lt;ref&gt;{{cite web|title=Teach for America's Role In Effective Educator Development: Identifying, Recruiting, and Preparing Highly Effective Teachers to Serve High-Need Students|url=https://www2.ed.gov/programs/edseed/tfanarrative.pdf|website=Ed.Gov|access-date=December 23, 2015|date=December 5, 2012}}&lt;/ref&gt;.

2010-yilda TFA AQSh Taʼlim vazirligining „Innovatsiyalarga sarmoya“ (i3) grant tanlovida 1 700 ga yaqin arizalar orasida eng yirik grantni qoʻlga kiritdi. Moliya hajmini oshirish boʻyicha grantlar (scale-up grants) arizachilardan oʻquvchilar erishgan natijalar asosida xolis va metodologik jihatdan asoslangan tadqiqotlar (masalan, eksperimental va kvazi-eksperimental tadqiqot loyihalari) orqali oʻz muvaffaqiyatini isbotlashni talab etgan&lt;ref&gt;[http://www2.ed.gov/programs/innovation/eligibility.html Eligibility – Investing in Innovation Fund (i3)]. .ed.gov (March 27, 2013). Retrieved on August 24, 2013.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www2.ed.gov/programs/innovation/awards.html Awards – Investing in Innovation Funds (i3)]. .ed.gov. Retrieved on August 24, 2013.&lt;/ref&gt;.

''American Political Science Review'' jurnalida chop etilgan 2018-yilgi tadqiqot shuni koʻrsatdiki, TFA dasturi doirasida dars beruvchi imtiyozli (oʻziga toʻq) qatlam vakillari ushbu faoliyat natijasida „muhtoj va kam taʼminlangan amerikaliklarning qarashlariga yaqinroq boʻlgan dunyoqarashni qabul qiladilar“&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Mo|first1=Cecilia Hyunjung|last2=Conn|first2=Katharine M.|date=2018|title=When Do the Advantaged See the Disadvantages of Others? A Quasi-Experimental Study of National Service|journal=American Political Science Review|language=en|volume=112|issue=4|pages=721–741|doi=10.1017/S0003055418000412|s2cid=150240375|issn=0003-0554|url=http://www.escholarship.org/uc/item/65q9d5hp|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt;.

== Tanqidlar ==
TFA tanqidchilar tomonidan eʼtirozlarga uchragan. Ularning taʼkidlashicha, loyiha tajribali oʻqituvchilar oʻrniga yozda boʻladigan atigi besh haftalik tayyorgarlikdan oʻtgan va eng kam (boshlangʻich) maosh toʻlanadigan yangi kadrlarni ishga jalb etadi&lt;ref&gt;{{cite magazine|title=I Quit Teach for America |last=Blanchard |first=Olivia |magazine=[[The Atlantic]]|date=September 23, 2013 |url=https://www.theatlantic.com/education/archive/2013/09/i-quit-teach-for-america/279724/|access-date=September 15, 2014}}&lt;/ref&gt;. Oʻz navbatida, bu tanqid TFAʼga qabul qilingan oʻqituvchilarning yangi aʼzolariga taalluqlidir, ammo ularning orasida oz boʻlsada sohada tajribasi bor yoki ilmiy unvonga ega kadrlar ham uchraydi. Oʻz tayyorgarlik tizimiga nisbatan eʼtirozlarga javoban, TFA yangi dasturni taqdim etdi. Dastur bakalavriatning 3-kurs talabalarini amaliyotga chiqishdan oldin, 4-kurs davomida pedagogika boʻyicha oʻquv kurslarini yakunlashga undaydi&lt;ref&gt;{{cite news|title=This took Teach for America 24 years to figure out?|newspaper=[[The Washington Post]]|url=https://www.washingtonpost.com/blogs/answer-sheet/wp/2014/03/11/this-took-teach-for-america-24-years-to-figure-out/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150625092341/https://www.washingtonpost.com/blogs/answer-sheet/wp/2014/03/11/this-took-teach-for-america-24-years-to-figure-out/|archive-date=June 25, 2015|date=March 11, 2014|author=Strauss, Valerie}} &lt;/ref&gt;.

Oʻqituvchilar kasaba uyushmalari va davlat taʼlimi tarafdorlari ushbu tashkilot faoliyatini muntazam tanqid qilib kelishadi. Ularning taʼkidlashicha, anʼanaviy ravishda kasaba uyushmasi aʼzosi boʻlgan sertifikati bor mutaxassislarga ajratilgan shtat oʻrinlariga vaqtinchalik havaskorlarning olib kelinishi taʼlim sohasining kasbiy nufuziga putur yetkazadi&lt;ref&gt;{{cite news |last=Wolf |first=Sukey |title=Teach for America sabotages public schools |date=August 2016 |newspaper=[[Freedom Socialist Party|Freedom Socialist]] |url=https://socialism.com/fs-article/teach-for-america-sabotages-public-schools/}}&lt;/ref&gt;. {{Tillararo havola|National Education Association|wd=Q3111510}} ijrochi direktori John Wilson 2009-yil may oyida yoʻllagan xatida kasaba uyushmasi rahbarlari „maktab tizimlari oʻqituvchilarni qisqartirib, tuzilgan shartnomalarga asosan TFA bitiruvchilarini ishga qabul qilayotganiga guvoh boʻlishayotgani“ni taʼkidlagan. Wilson soʻzida davom etib, TFA kam taʼminlangan hududlardagi maktablarga „eng kam tayyorgarlik koʻrgan va eng tajribasiz oʻqituvchilar“ni olib kirib, ularni „asosiy oʻqituvchi“ sifatida biriktirayotganini aytib oʻtgan&lt;ref name=&quot;USATodayArticle&quot;&gt;{{cite news | last=Toppo |first=Greg | work=USA Today | date=July 29, 2009 | archive-url=https://web.archive.org/web/20090802140546/https://www.usatoday.com/news/education/2009-07-29-teach-for-america_N.htm | archive-date=August 2, 2009 | title=Teach for America: Elite corps or costing older teachers jobs? |url=https://www.usatoday.com/news/education/2009-07-29-teach-for-america_N.htm }}&lt;/ref&gt;.

''USA Today'' gazetasining xabar berishicha, 2009-yil mart oyida Sharlott-Meklenburg maktablar okrugi rahbari Peter Gorman kengash aʼzolariga dastur oldidagi majburiyatlar sababli 100 nafar TFA oʻqituvchisi ishda olib qolinishini maʼlum qilgan. Vaholanki, ushbu okrugda TFA dasturida qatnashmaydigan yuzlab boshqa oʻqituvchilar qisqartirishga tushgan edi. Biroq TFA matbuot kotibi Kerci Marcello Stroud dastur ishtirokchilari tajribali oʻqituvchilarni siqib chiqarmoqda degan qarash notoʻgʻri ekanini bildirdi:&lt;ref name=&quot;USATodayArticle&quot;/&gt;
{{Q2|„Biz oʻqituvchilar yuboradigan har bir hududda kadrlarning yagona emas, shunchaki manbalaridan birimiz, xolos. Ishtirokchilarimiz u yerga borib joylashgach, boshqa nomzodlar bilan teng ravishda ishga kirish suhbatlaridan oʻtishlari kerak boʻladi.“|4=In every region where we send teachers, we're just one source. Once they land, corps members must interview for jobs just like everyone else.}}

TFA tanqidchilari, shuningdek, Mathematica Policy Research tashkilotining 2004-yildagi tadqiqot natijalarini ham dastur samaradorligi pastligining dalili sifatida koʻrsatishadi (qarang: [[#Baholanishi|Baholanishi]]). Tanqidchilarning taʼkidlashicha, ushbu tadqiqotda TFA oʻqituvchilari dars bergan oʻquvchilarning matematika boʻyicha oʻzlashtirishi boshqa oʻqituvchilar oʻquvchilarinikidan yuqoriroq ekani koʻringan boʻlsa-da, ularning oʻrtasidagi farq juda kichik. Qolaversa, oʻqish savodxonligi boʻyicha ikki guruh oʻrtasida hech qanday tafovut aniqlanmagan&lt;ref name=&quot;USATodayArticle&quot;/&gt;.

Campus Progress tomonidan 2010-yilda chop etilgan maqolada shunday deyiladi:&lt;ref&gt;{{cite web |last=Eaton |first=Kristi |date=January 5, 2010 |title=Teach for America Dropouts |url=http://www.campusprogress.org/articles/teach_for_america_dropouts |archive-url=https://web.archive.org/web/20101216003208/http://www.campusprogress.org/articles/teach_for_america_dropouts/ |archive-date=December 16, 2010 |publisher=Campus Progress |access-date=August 24, 2013}}&lt;/ref&gt;
{{Q2|„TFAʼning oʻta tezlashtirilgan tayyorgarlik kursi oʻqituvchilarni — yoki oʻzlari atagandek «korpus aʼzolari»ni — yetarlicha amaliyot qilmagan holda, soʻng ularni toʻgʻridan-toʻgʻri mamlakatdagi eng ogʻir sharoitli maktab okruglariga joʻnatmoqda.|4=TFA's breakneck training course leaves TFA teachers—or 'corps members,' as they're called—with insufficient classroom experience, before throwing them headfirst into some of the most disadvantaged school districts in the country.}}

[[Carleton College]] professori Deborah Appleman 2009-yilda ''[[Minneapolis Star-Tribune]]'' nashrida eʼlon qilingan maqolasida shunday yozadi: „TFA yondashuvida fanni biladigan va bolalar bilan ishlashni istagan har qanday kishi minimal tayyorgarlik bilan dars bera oladi degan notoʻgʻri tushuncha mavjud.“ Appleman, shuningdek, TFAʼning elitar xarakteriga ham eʼtiroz bildirgan: &quot;TFA tarixi maʼlum maʼnoda qahramon va fidoyi yoshlar haqidagi yetakchi gʻoyaga aylanib bormoqda. Bu hikoyada asosiy eʼtibor oʻqituvchilar xizmat qilishi kerak boʻlgan bolalar hayotiga emas, balki koʻproq ushbu yoshlarning oʻziga qaratiladi. Tashkilot tuzilmasida tanlanganlik ruhi yaqqol koʻrinadi: goʻyo hattoki professional tayyorgarlikka ega boʻlmagan eng iqtidorli yoshlar ham ehtiyojmand bolalar hayotini ijobiy tomonga oʻzgartira oladigandek tasavvur hosil qilinadi&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.startribune.com/opinion/commentary/49234672.html |title=Counterpoint: Why I oppose Teach for America |last=Appleman |first=Deborah |archive-url=https://web.archive.org/web/20090707055850/http://www.startribune.com/opinion/commentary/49234672.html |archive-date=July 7, 2009 |date=June 29, 2009 |access-date=August 24, 2013 |newspaper=[[Minneapolis Star Tribune]]}}&lt;/ref&gt;.

[[Wendy Kopp]] 2001-yilda Sietl radiosidagi intervyusida koʻpchilik TFA faoliyatining asl mohiyatini notoʻgʻri talqin qilishini taʼkidlagan: „Biz oʻqituvchilar tayyorlaydigan muassasa emas, yetakchilarni shakllantiruvchi tashkilotmiz. Buni tushunmaslik butun loyihamizni asossiz tanqid qilishga olib keladi.“ Tanqidchilarga koʻra, bu eʼtirof TFA oʻzi koʻmaklashayotganini daʼvo qiladigan oʻquvchilar taqdiridan koʻra, koʻproq oʻz aʼzolarining karyerasini rivojlantirishga qaratilganini koʻrsatadi&lt;ref&gt;{{cite magazine|last1=Hootnick|first1=Alexandra|title=Teachers Are Losing Their Jobs, But Teach for America's Expanding|url=http://www.thenation.com/article/teachers-are-losing-their-jobs-teach-americas-expanding-whats-wrong/|magazine=[[The Nation]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20150717233502/http://www.thenation.com/article/teachers-are-losing-their-jobs-teach-americas-expanding-whats-wrong/ |archive-date=July 17, 2015 |date=April 15, 2014 |access-date=December 23, 2015}}&lt;/ref&gt;.

T. Jameson Brewer hamda Kathleen deMarrais tahriri ostida chop etilgan ''[[Teach for America Counter-Narratives: Alumni Speak Up and Speak Out]]'' (Peter Lang, 2015) kitobi sobiq aʼzolarning tanqidiy mulohazalarini oʻzida jamlagan dastlabki rasmiy toʻplamdir. TFA sobiq ishtirokchilari muallifligidagi har bir bob tashkilotdagi haqiqiy ahvolni ochib beradi. Tashkilotning 25 yillik tarixini tahlil qiluvchi ushbu kitob boblari uchta asosiy boʻlimga ajratilgan: (1) Dasturga saralash, tayyorlash va qoʻllab-quvvatlash tuzilmasi; (2) Tashkilotning turli-tumanlik va xilma-xillikka yondashuvi; (3) TFAning tanqidlarga va tanqidchilarga boʻlgan munosabati.

2019-yil fevralida 300 dan ortiq TFA sobiq bitiruvchilari tashkilotning yosh oʻqituvchilarga qilgan bosimiga qarshi kollektiv murojaatnomani imzoladilar; bunga TFAning Oklend oʻqituvchilar ish tashlashi paytida ularni ish joyiga chiqishga undagani sabab boʻlgan. TFA aʼzolari koʻpincha AmeriCorps dasturi ishtirokchisi boʻlganliklari va u yerda ish tashlash man etilgani sababli, aksiyada qatnashgan oʻqituvchilar AmeriCorps ajratgan taʼlim mukofotidan mahrum boʻlish xavfida qolgan edilar&lt;ref name=&quot;AP-20190213&quot;&gt;{{cite news |last1=Ho |first1=Sally |title=APNewsBreak: Teach for America slammed over Oakland strike |url=https://www.apnews.com/b81e40a70d7245d595b670898ea0cd9f |access-date=October 7, 2019 |work=AP NEWS |date=February 13, 2019}}&lt;/ref&gt;.

== Tashkilotning rivojlanishi ==
TFA tashkiloti soʻnggi yigirma yil davomida barqaror oʻsishni koʻrsatdi. Quyidagi jadvalda turli samaradorlik koʻrsatkichlaridagi oʻzgarishlar misolida ushbu oʻsish aks ettirilgan&lt;ref name=&quot;HBS Case Study&quot;&gt;{{cite web |author1=Childress, Stacey |author2=President |author3=Fellows of Harvard College |name-list-style=amp | year=2005 | title=Teach for America 2005| url=http://harvardbusinessonline.hbsp.harvard.edu/b01/en/common/item_detail.jhtml;jsessionid=GGJG3OHWN4N42AKRGWDSELQBKE0YIISW?id=805094&amp;referral=2340| access-date=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BusinessWeek Profile&quot;&gt;{{cite web |year=2005 |title=Teach for America Profile For Young Professionals |url=http://www.businessweek.com/careers/bplc/2007/10.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071012085802/http://www.businessweek.com/careers/bplc/2007/10.htm |archive-date=October 12, 2007 |access-date= |website=Business Week}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2022-03-08 |title=Teach for America's incoming class expected to hit a 15-year low |url=https://www.chalkbeat.org/2022/3/8/22966304/teach-for-america-declines-pandemic-teacher-preparation |access-date=2023-03-29 |website=Chalkbeat |language=en}}&lt;/ref&gt;.

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! Year
! Arizachilar soni&lt;br /&gt;
! Dasturga qabul qilinganlar soni&lt;br /&gt;
! Hududlar soni&lt;br /&gt;
! Operatsion byudjeti
|-
| 2003
| 15,708
| 1,646
| 20
| $29.8M
|-
| 2004
| 13,378
| 1,626
| 22
| $34.0M
|-
| 2005
| 17,348
| 2,181
| 22
| $38.4M
|-
| 2006
| 18,968
| 2,464
| 25
| $55.6M
|-
| 2007
| 18,172
| 2,895
| 26
| $77.9M
|-
| 2008
| 24,718
| 3,614
| 29
| $122.3M
|-
| 2009
| 35,178
| 4,039
| 35
| $149M
|-
| 2010
| 46,359
| 4,485
| 40
| $193M
|-
| 2011
| 47,911
| 5,031
| 43
|$229M
|-
| 2012
| 48,442
| 5,800
| 47
| $294M°
|-
| 2013
| 57,266
| 5,961
| 48
| $239M
|-
| 2014
| 50,276
| 4,500
| 50
| $321M
|-
|2015
| 44,181
|4,100&lt;ref&gt;{{cite web|last1=Garcia|first1=Ahiza|title=Teach for America applications decline again|url=https://money.cnn.com/2015/08/17/news/economy/teach-for-america-applications/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150825101641/http://money.cnn.com/2015/08/17/news/economy/teach-for-america-applications/|url-status=dead|archive-date=August 25, 2015|website=CNN Money|date=August 17, 2015}}&lt;/ref&gt;
|52
|$376M
|-
|2016
|37,000&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/education/wp/2016/04/12/teach-for-america-applications-fall-again-diving-35-percent-in-three-years/|title=Teach for America applications fall again, diving 35 percent in three years|last=Brown|first=Emma|date=April 12, 2016|newspaper=Washington Post|access-date=December 14, 2017|language=en-US|issn=0190-8286}}&lt;/ref&gt;
|3,400&lt;ref&gt;{{cite web |title=Welcoming Teach for America's 2016 Corps! |url=https://www.teachforamerica.org/top-stories/welcoming-teach-americas-2016-corps |website=Teach for America |access-date=August 27, 2018 |date=September 19, 2016 |archive-date=August 28, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828035557/https://www.teachforamerica.org/top-stories/welcoming-teach-americas-2016-corps |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|53
|$328M
|-
|2017
|49,000&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Villanueva Beard |first1=Elisa |title=Inspired By The Next Generation |url=https://www.teachforamerica.org/top-stories/elisa-villanueva-beard-inspired-by-the-next-generation |website=Teach for America |access-date=August 27, 2018 |date=May 1, 2017 |archive-date=August 28, 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180828035613/https://www.teachforamerica.org/top-stories/elisa-villanueva-beard-inspired-by-the-next-generation |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|3,559&lt;ref&gt;{{cite web |title=Teach for America Releases Its 2017 Corps Profile |url=https://appalachia.teachforamerica.org/top-stories/teach-america-releases-its-2017-corps-profile |website=Teach for America |access-date=August 27, 2018 |date=September 18, 2017}}&lt;/ref&gt;
|53
|$287M
|-
|2018
|
|3,692&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|$284M
|-
|2019
|
|3,110&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|51
|$288M
|-
|2020
|
|2,783&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|50
|$289M
|-
|2021
|
|2,237&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|-
|2022
|
|1,975&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|
|
|}

° TFA oʻquv yiliga moslashtirilgan moliya yiliga (tashkilotning yillik byudjet va moliya davriga) oʻtishi sababli, 2013-moliya yili qisqartirildi. Ushbu davr 2012-yil 10-yanvardan 2013-yil 31-maygacha davom etdi. 2014-moliya yilidan eʼtiboran bu muddat 1-iyundan keyingi yilning 31-mayigacha boʻlgan davrni qamrab oladigan boʻldi.

== Qabul koʻrsatkichi ==
{{Section-stub}}

== Xayriya mablagʻlari tushumi ==
{{Section-stub}}

== Nashrlar ==
=== Teaching as Leadership ===
{{Section-stub}}

== Bitiruvchilar ==
{{Section-stub}}

== Yana qarang ==
* [[Teach For All]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{official website|http://www.teachforamerica.org}}


{{Teach For All}}
{{Tashqi havolalar}}</text>
      <sha1>iz994be6dat0huvk0cdnzerwtacwt1d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Alipos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1464830</id>
    <revision>
      <id>6314010</id>
      <parentid>6312563</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:22:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artemev Nikolay</username>
        <id>46453</id>
      </contributor>
      <origin>6314010</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7122" sha1="4z1nx98op1u3h91s2c9j0lxjzeda3re" xml:space="preserve">{{oʻchirishga}}
{{Infobox company
| name = AliPos
| logo = AliPos logo.png
| logo_size = 200px
| type = [[Xususiy kompaniya]]
| industry = [[Dasturiy ta’minot]], [[HoReCa]]
| founded = 2023
| founders = [[Muhammad Ali Akbarov]], [[Komil Hamidov]], [[Jonibek Miralimov]]
| headquarters = [[Samarqand]], [[O‘zbekiston]]
| products = [[POS]], [[SaaS]], [[CRM]], [[Inventarizatsiya]], [[Analitika]]
| website = https://alipos.uz/
}}

'''AliPos''' — [[O‘zbekiston]]da [[HoReCa]] sohasi uchun [[avtomatlashtirish]] va boshqaruv yechimlarini taklif qiluvchi [[SaaS]] platforma. Platforma [[POS]], [[ombor]] boshqaruvi, [[inventarizatsiya]], [[moliyaviy hisobot]], [[statistika]] va [[mijozlar]] analitikasi kabi xizmatlarni birlashtiradi. 2026-yil aprelidagi ma’lumotlarga ko‘ra, AliPos 10 dan ortiq asosiy modul hamda 20 dan ortiq tashqi servis va [[yetkazib berish]] platformalari bilan [[integratsiya]]ga ega bo‘lgan.&lt;ref name=&quot;spot2026&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.spot.uz/ru/2026/04/02/lacafe-alipos/
 |title=Два стартапа в сфере ресторанных технологий привлекли $300 тысяч
 |website=Spot
 |date=2026-04-02
 |language=ru
}}&lt;/ref&gt;

== Tarixi ==

AliPos’ning shakllanishi 2020–2021-yillarda [[Samarqand]]dagi [[fast-food]] korxonasi uchun [[savdo]] jarayonlarini avtomatlashtirish tizimi ishlab chiqilishi bilan boshlangan. Tizim dastlab [[kassa]] tushumlarini nazorat qilish, [[buyurtma]]larni avtomatlashtirish va kun yakunidagi hisobotlarni shakllantirish ehtiyojlaridan kelib chiqqan. Keyinchalik boshqa [[tadbirkor]]larning qiziqishi ortishi natijasida tizim tayyor xizmat sifatida taklif etila boshlangan.&lt;ref name=&quot;kun2026&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://www.kun.uz/news/2026/04/30/50-dollarlik-ofis-va-minglab-mijoz-tasodifiy-buyurtmani-katta-biznesga-aylantirgan-samarqandlik-tadbirkor-hikoyasi
 |title=50 dollarlik ofis va minglab mijoz: tasodifiy buyurtmani katta biznesga aylantirgan samarqandlik tadbirkor hikoyasi
 |website=Kun.uz
 |date=2026-04-30
 |language=uz
}}&lt;/ref&gt;

AliPos 2023-yilda Muhammad Ali Akbarov, Komil Hamidov va Jonibek Miralimov tomonidan [[asos solingan]]. Loyiha dastlab [[autsorsing]] faoliyati doirasida boshlangan va keyinchalik mustaqil [[dasturiy mahsulot]]ga aylangan.&lt;ref name=&quot;pivot2025&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://pivot.uz/uz/toliq-shaxsiy-mablag-hisobidan-moliyalashtirilgan-va-3-marta-qayta-ishlangan-startap-alipos-2/
 |title=To‘liq shaxsiy mablag‘ hisobidan moliyalashtirilgan va 3 marta qayta ishlangan startap: Alipos
 |website=Pivot
 |date=2025-04-01
 |language=uz
}}&lt;/ref&gt;

2023-yil noyabridan kompaniya asosiy e’tiborini AliPos mahsulotiga qaratib, autsorsing modelidan [[SaaS]] modeliga o‘tishni boshlagan.&lt;ref name=&quot;kun2026&quot;/&gt;

== Faoliyati ==

AliPos asosan [[restoran]], [[kafe]], [[fast-food]], [[bar]], [[qandolatxona]], [[food court]] va boshqa [[HoReCa]] korxonalarining kundalik faoliyatini avtomatlashtirishga mo‘ljallangan. Platforma savdo jarayonlari, ombor hisobi, inventarizatsiya, moliyaviy nazorat va mijozlar bilan bog‘liq ma’lumotlarni boshqarish imkoniyatlarini taqdim etadi.&lt;ref name=&quot;features&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://alipos.uz/ru/features
 |title=AliPos — Features
 |website=AliPos
 |language=ru
}}&lt;/ref&gt;

Spot ma’lumotlariga ko‘ra, platforma 10 dan ortiq asosiy modulni hamda 20 dan ortiq tashqi servis va yetkazib berish platformalarini qo‘llab-quvvatlagan.&lt;ref name=&quot;spot2026&quot;/&gt;

== Mahsulot va xizmatlari ==

AliPos [[POS]] tizimi orqali savdo va buyurtmalarni boshqarish, [[inventarizatsiya]] orqali mahsulot va zaxiralarni nazorat qilish, [[moliyaviy hisobot]] va [[statistika]] orqali korxona faoliyatini tahlil qilish imkoniyatlarini taqdim etadi. Shuningdek, platformada [[mijozlar]] haqidagi ma’lumotlarni tahlil qilish va turli tashqi servislar bilan [[integratsiya]] qilish funksiyalari mavjud.&lt;ref name=&quot;features&quot;/&gt;

Platforma [[SaaS]] modeli asosida ishlaydi va foydalanuvchilarga dasturiy xizmatlardan muntazam [[obuna]] asosida foydalanish imkonini beradi.&lt;ref name=&quot;kun2026&quot;/&gt;

== Foydalanish ko‘lami ==

2026-yil aprelidagi ma’lumotlarga ko‘ra, AliPos xizmatlaridan 1 500 dan ortiq [[biznes subyekti]] foydalangan.&lt;ref name=&quot;kun2026&quot;/&gt;

2025-yilda esa platformadan 830 dan ortiq korxona foydalangani qayd etilgan.&lt;ref name=&quot;startupgarage&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://startupgarage.uz/tpost/rsf7ezy6y1-alipos-80000-investitsiya-jalb-qildi
 |title=AliPos $80,000 investitsiya jalb qildi
 |website=Startup Garage
 |language=uz
}}&lt;/ref&gt;

== Investitsiyalar ==

2025-yilda AliPos [[AloqaVentures]]dan 80 000 [[AQSh dollari]] miqdorida dastlabki [[investitsiya]] jalb qilgan.&lt;ref name=&quot;startupgarage&quot;/&gt;

2026-yil aprelida AliPos “The Pitch Uzbekistan” dasturining birinchi mavsumida qatnashib, Central Asian University va AloqaVentures tomonidan boshqarilayotgan 200 000 AQSh dollari miqdoridagi investitsiya taklifini olgani haqida [[Spot]] va [[Daryo (gazeta)|Daryo]] xabar bergan. O‘sha vaqtda investitsiya taklifi kompleks tekshiruv jarayonida bo‘lgan.&lt;ref name=&quot;spot2026&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;daryo2026&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://daryo.uz/en/2026/04/01/samarkand-startup-alipos-secures-200000-investment-on-the-pitch-uzbekistan
 |title=Samarkand startup AliPos secures $200,000 investment on The Pitch Uzbekistan
 |website=Daryo
 |date=2026-04-01
 |language=en
}}&lt;/ref&gt;

2026-yil 29-aprelda AliPos 200 000 AQSh dollari miqdorida navbatdagi investitsiya raundini jalb qilgani haqida [[Pivot]] xabar berdi. Raundga Imkon Ventures rahbarlik qilgan va Nexus Capital Management Angel Club ham unda ishtirok etgan. Pivot ushbu raundda kompaniyaning baholanishini 3,5 million AQSh dollari deb ko‘rsatgan.&lt;ref name=&quot;pivot2026investment&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://pivot.uz/uz/imkon-ventures-va-nexus-capital-management-angel-club-aliposning-3-5m-baholash-bilan-200k-investitsiya-raundida-ishtirok-etdi/
 |title=Imkon Ventures va Nexus Capital Management Angel Club AliPos’ning $3.5M baholash bilan $200K investitsiya raundida ishtirok etdi
 |website=Pivot
 |date=2026-04-29
 |language=uz
}}&lt;/ref&gt;

== Asoschilari ==

AliPos Muhammad Ali Akbarov, Komil Hamidov va Jonibek Miralimov tomonidan asos solingan. Pivot ma’lumotlariga ko‘ra, asoschilar dasturiy ta’minot ishlab chiqish, [[C Sharp|C#]], boshqaruv, [[savdo]], [[marketing]] va strategik rivojlanish yo‘nalishlarida tajribaga ega.&lt;ref name=&quot;pivot2025&quot;/&gt;

== Tashkilot va yuridik ma’lumotlar ==

AliPos’ning rasmiy maxfiylik siyosatida kompaniya [[O‘zbekiston Respublikasi]]da ro‘yxatdan o‘tgan “ALIPOS” MChJ sifatida ko‘rsatilgan.&lt;ref name=&quot;privacy&quot;&gt;{{cite web
 |url=https://alipos.uz/ru/privacy-policy
 |title=AliPos — Maxfiylik siyosati
 |website=AliPos
 |language=ru
}}&lt;/ref&gt;

== Nomining kelib chiqishi ==

Pivot ma’lumotlariga ko‘ra, “AliPos” nomi Muhammad Ali Akbarov ismidagi “Ali” qismi va [[Point of Sale]] qisqartmasi bo‘lgan “POS” atamasining birikmasidan tashkil topgan.&lt;ref name=&quot;pivot2025&quot;/&gt;

== Manbalar ==

{{manbalar}}

[[:Turkum:O‘zbekiston kompaniyalari]]
[[:Turkum:Samarqand]]
[[:Turkum:2023-yilda tashkil etilgan kompaniyalar]]</text>
      <sha1>4z1nx98op1u3h91s2c9j0lxjzeda3re</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops haplocosma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465250</id>
    <revision>
      <id>6313614</id>
      <timestamp>2026-10-20T11:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops hapsidota</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465251</id>
    <revision>
      <id>6313615</id>
      <timestamp>2026-10-20T11:59:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops hastigera</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465252</id>
    <revision>
      <id>6313616</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:00:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops hedymopa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465253</id>
    <revision>
      <id>6313617</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops helicomitra</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465254</id>
    <revision>
      <id>6313621</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops habroscia</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465255</id>
    <revision>
      <id>6313622</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops guttiferella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465256</id>
    <revision>
      <id>6313623</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops helicopa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465257</id>
    <revision>
      <id>6313624</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Ibrohim al-Bajuriy</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465258</id>
    <revision>
      <id>6313625</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:AirAsia X</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465259</id>
    <revision>
      <id>6313626</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops breyeri</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465260</id>
    <revision>
      <id>6313627</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops candida</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465261</id>
    <revision>
      <id>6313628</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:06:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops castellata</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465262</id>
    <revision>
      <id>6313629</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops chalcea</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465263</id>
    <revision>
      <id>6313630</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops chalceopla</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465264</id>
    <revision>
      <id>6313631</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:08:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops terminalina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465265</id>
    <revision>
      <id>6313632</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:09:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1015" sha1="mgg4rrk3t3hu5kd7jao67vdqdbrqfo5" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops terminalina
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops terminalina''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]], [[Namibiya]] va [[Zimbabve]]da uchraydi. Uning [[lichinka]]lari ''[[Terminalia silozensis]]'' o‘simligi bilan oziqlanadi. Ular ozuqa o‘simligining barglari ichida yo‘lakchalar hosil qilib oziqlanadi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/ACROterminalina.htm Afrotropical Gracillariidae] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120828124150/http://www.metafro.be/graci/Species/ACROterminalina.htm |date=August 28, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTERM Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675689}}

[[Category:Acrocercops|terminalina]]
{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>mgg4rrk3t3hu5kd7jao67vdqdbrqfo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops camptochrysa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465266</id>
    <revision>
      <id>6313633</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:09:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops zygonoma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465267</id>
    <revision>
      <id>6313634</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:09:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="785" sha1="lu9thnaae14e7tea6qtzyw7ppwdqt7v" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops zygonoma
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops zygonoma''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Barg kovlovchi kuya sifatida ham tanilgan. Ilk bor 1921-yilda Edward Meyrick tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Bihar]] shtatida uchraydi&lt;ref name=&quot;agric&quot;&gt;[https://www.agric.wa.gov.au/organisms/111998 Acrocercops zygonoma Meyrick, 1921]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROZYGO Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675734}}

[[Category:Acrocercops|zygonoma]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>lu9thnaae14e7tea6qtzyw7ppwdqt7v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313636</id>
      <parentid>6313634</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:10:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <origin>6313636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="742" sha1="72ar08lxci8onvmaztu4p5oia4ighlk" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops zygonoma
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops zygonoma''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1921-yilda Edward Meyrick tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Bihar]] shtatida uchraydi&lt;ref name=&quot;agric&quot;&gt;[https://www.agric.wa.gov.au/organisms/111998 Acrocercops zygonoma Meyrick, 1921]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROZYGO Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675734}}

[[Category:Acrocercops|zygonoma]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>72ar08lxci8onvmaztu4p5oia4ighlk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops calycophthalma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465268</id>
    <revision>
      <id>6313635</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:10:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops calicella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465269</id>
    <revision>
      <id>6313637</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops chalinopa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465270</id>
    <revision>
      <id>6313638</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:11:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops chalinosema</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465271</id>
    <revision>
      <id>6313639</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:12:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops caenotheta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465272</id>
    <revision>
      <id>6313640</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:13:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops zopherandra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465273</id>
    <revision>
      <id>6313641</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:13:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="46sn3ufcd0yd9jx4a6qmp8tjg4qy41d" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops zopherandra
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops zopherandra''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Bihar]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROZOPH Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675731}}

[[Category:Acrocercops|zopherandra]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>46sn3ufcd0yd9jx4a6qmp8tjg4qy41d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops mantica</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465274</id>
    <revision>
      <id>6313642</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:14:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops zebrulella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465275</id>
    <revision>
      <id>6313643</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="565" sha1="s3b5qacyup4zwq5un8lqi4p4770ek71" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops zebrulella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops zebrulella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Puerto-Riko]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROZEBR Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675729}}

[[Category:Acrocercops|zebrulella]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>s3b5qacyup4zwq5un8lqi4p4770ek71</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops charitopis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465276</id>
    <revision>
      <id>6313644</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops zamenopa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465277</id>
    <revision>
      <id>6313645</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:15:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="743" sha1="anya7yx3ttttbzdqbjmsssuvweeyifm" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops zamenopa
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops zamenopa''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Indoneziya]]ning [[Yava]] orolida uchraydi. Uning [[lichinka]]lari ''[[Coffea arabica]]'' o‘simligi bilan oziqlanadi. Ular ozuqa o‘simligining barglari ichida yo‘lakchalar hosil qilib oziqlanishi mumkin&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROZAME Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675727}}

[[Category:Acrocercops|zamenopa]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>anya7yx3ttttbzdqbjmsssuvweeyifm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops maranthaceae</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465278</id>
    <revision>
      <id>6313646</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:15:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops zadocaea</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465279</id>
    <revision>
      <id>6313647</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:15:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="557" sha1="0uajfy6w48cgnoiidn2hcp8stods6eu" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops zadocaea
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops zadocaea''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Shri-Lanka]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROZODA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675726}}

[[Category:Acrocercops|zadocaea]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>0uajfy6w48cgnoiidn2hcp8stods6eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Al-Axdoriy</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465280</id>
    <revision>
      <id>6313648</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Al-Hattab</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465281</id>
    <revision>
      <id>6313649</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops marmarauges</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465282</id>
    <revision>
      <id>6313650</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:17:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops xystrota</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465283</id>
    <revision>
      <id>6313651</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="553" sha1="nh9s6o5x947t6k1yxlezbr3x8ddoglm" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops xystrota
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops xystrota''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Gayana]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROXYST Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675725}}

[[Category:Acrocercops|xystrota]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>nh9s6o5x947t6k1yxlezbr3x8ddoglm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops marmaritis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465284</id>
    <revision>
      <id>6313652</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:18:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops xeniella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465285</id>
    <revision>
      <id>6313653</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:18:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="556" sha1="cc0mr17e75zdu1zyf8z0icjdhd3gi2y" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops xeniella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops xeniella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kolumbiya]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROXENI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675724}}

[[Category:Acrocercops|xeniella]]
{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>cc0mr17e75zdu1zyf8z0icjdhd3gi2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops walsinghami</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465286</id>
    <revision>
      <id>6313654</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:19:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="561" sha1="41ofyqqi3cv7h64zzmt00ychd4w1etz" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops walsinghami
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops walsinghami''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaman]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROWALS Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675723}}

[[Category:Acrocercops|walsinghami]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>41ofyqqi3cv7h64zzmt00ychd4w1etz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops chenopa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465287</id>
    <revision>
      <id>6313655</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:19:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops martaella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465288</id>
    <revision>
      <id>6313656</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops tetrachorda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465289</id>
    <revision>
      <id>6313657</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:20:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="735" sha1="5j14gk7vswwtg90dtrwiw15isgwqjg8" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops tetrachorda
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops tetrachorda''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Kvinslend]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Acrocercops_tetrachorda Australian Faunal Directory]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTETR Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675690}}

[[Category:Acrocercops|tetrachorda]]
{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>5j14gk7vswwtg90dtrwiw15isgwqjg8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops macroplaca</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465290</id>
    <revision>
      <id>6313658</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops tetracrena</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465291</id>
    <revision>
      <id>6313659</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:20:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="563" sha1="89vq697pskb5b8xs2nz4lxbo8bx7o0j" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops tetracrena
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops tetracrena''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Shri-Lanka]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTTRA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675691}}

[[Category:Acrocercops|tetracrena]]
{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>89vq697pskb5b8xs2nz4lxbo8bx7o0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops cherimoliae</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465292</id>
    <revision>
      <id>6313660</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:21:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops mechanopla</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465293</id>
    <revision>
      <id>6313661</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:22:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops melanocosma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465294</id>
    <revision>
      <id>6313662</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:23:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops melanoplecta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465295</id>
    <revision>
      <id>6313663</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:23:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops melantherella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465296</id>
    <revision>
      <id>6313664</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops mendosa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465297</id>
    <revision>
      <id>6313665</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:25:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops mesochaeta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465298</id>
    <revision>
      <id>6313666</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:26:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops caementosa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465299</id>
    <revision>
      <id>6313667</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:26:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops tetradeta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465300</id>
    <revision>
      <id>6313668</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="629" sha1="tpdmviw8243g86qcsc8t6dd2vnbzlqn" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops tetradeta
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops tetradeta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Singapur]]da hamda [[Hindiston]]ning [[Karnataka]] va [[Maharashtra]] shtatlarida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTTRD Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675692}}

[[Category:Acrocercops|tetradeta]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>tpdmviw8243g86qcsc8t6dd2vnbzlqn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops brochogramma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465301</id>
    <revision>
      <id>6313669</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:27:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops theaeformisella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465302</id>
    <revision>
      <id>6313670</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="najxlj20wijg204n780i2rpd3amms5a" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops theaeformisella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops theaeformisella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Madagaskar]]da uchraydi. Uning [[lichinka]]lari ''[[Aphloia theiformis]]'' o‘simligi bilan oziqlanadi. Ular ozuqa o‘simligining barglari ichida yo‘lakchalar hosil qilib oziqlanishi mumkin&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/ACROtheaeformisella.htm Afrotropical Gracillariidae]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTHEA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{Taxonbar|from=Q4675693}}

[[Category:Acrocercops|theaeformisella]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>najxlj20wijg204n780i2rpd3amms5a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops microphis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465303</id>
    <revision>
      <id>6313671</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:28:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops thrylodes</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465304</id>
    <revision>
      <id>6313672</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:28:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="589" sha1="spvg6apfdk550ivwlpt8q8chwaqyezn" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops thrylodes
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops thrylodes''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Maharashtra]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTHRL Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{Taxonbar|from=Q4675695}}

[[Category:Acrocercops|thrylodes]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>spvg6apfdk550ivwlpt8q8chwaqyezn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops macroclina</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465305</id>
    <revision>
      <id>6313673</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops thylacaula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465306</id>
    <revision>
      <id>6313674</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:29:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="590" sha1="bb20uh4ic5lzab8vvb92x7j8r5zmds8" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops thylacaula
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops thylacaula''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Maharashtra]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTHYL Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675696}}

[[Category:Acrocercops|thylacaula]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>bb20uh4ic5lzab8vvb92x7j8r5zmds8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops myriogramma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465307</id>
    <revision>
      <id>6313675</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:29:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops nebropa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465308</id>
    <revision>
      <id>6313676</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:30:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops tomia</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465309</id>
    <revision>
      <id>6313677</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:30:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1159" sha1="ctfy9ed15l55daar8yy0po7eogas1qs" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops tomia
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops tomia''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Lord-Xau oroli]]da uchraydi&lt;ref name=&quot;GTDoG(L)&quot;&gt;{{cite web|last1=De Prins|first1=J.|last2=De Prins|first2=W.|title=''Acrocercops tomia'' Bradley, 1956|url=http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTOMI|website=Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)|accessdate=11 September 2017|date=2016|version=20161117}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bradley, 1956&quot;&gt;{{cite journal|last1=Bradley|first1=J. D.|title=Records and descriptions of microlepidoptera from Lord Howe Island and Norfolk Island collected by the British Museum (Natural History) Rennell Island Expedition, 1953|journal=Bulletin of the British Museum (Natural History)|date=1956|volume=4|issue=4|pages=152–153|url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/2634861|series=Entomology}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675697}}

[[Category:Acrocercops|tomia]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>ctfy9ed15l55daar8yy0po7eogas1qs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops nereis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465310</id>
    <revision>
      <id>6313678</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:31:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops transecta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465311</id>
    <revision>
      <id>6313679</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:31:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="702" sha1="adi199c1882aqqprqxp4ow429szsclp" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops transecta
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops transecta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xokkaydo]], [[Xonsyu]], [[Kyusyu]], [[Sikoku]] va [[Tsusima]] orollarida, shuningdek, [[Koreya]], [[Rossiya Uzoq Sharqi]] va [[Tayvan]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRAN Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{Taxonbar|from=Q4675698}}

[[Category:Acrocercops|transecta]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>adi199c1882aqqprqxp4ow429szsclp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313680</id>
      <parentid>6313679</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:32:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <origin>6313680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="690" sha1="jz0g5d052799p67vs4tqjrk604uztml" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops transecta
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops transecta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xokkaydo]], [[Xonsyu]], [[Kyusyu]], Sikoku va Tsusima orollarida, shuningdek, [[Koreya]], Rossiya Uzoq Sharqi va [[Tayvan]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRAN Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{Taxonbar|from=Q4675698}}

[[Category:Acrocercops|transecta]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>jz0g5d052799p67vs4tqjrk604uztml</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops niphocremna</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465312</id>
    <revision>
      <id>6313681</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:32:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops viatica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465313</id>
    <revision>
      <id>6313682</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="580" sha1="ctqch63fr3n70b83da8rl94e2d7njla" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops viatica
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops viatica''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Karnataka]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROVIAT Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q10730560}}

[[Category:Acrocercops|viatica]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>ctqch63fr3n70b83da8rl94e2d7njla</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops macrochalca</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465314</id>
    <revision>
      <id>6313683</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops macaria</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465315</id>
    <revision>
      <id>6313684</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops chionoplecta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465316</id>
    <revision>
      <id>6313685</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:34:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops chionosema</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465317</id>
    <revision>
      <id>6313686</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:35:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops chloronympha</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465318</id>
    <revision>
      <id>6313687</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:35:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops chrysargyra</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465319</id>
    <revision>
      <id>6313688</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:36:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops albofasciella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465320</id>
    <revision>
      <id>6313689</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:37:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops albidorsella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465321</id>
    <revision>
      <id>6313691</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:38:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops albida</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465322</id>
    <revision>
      <id>6313692</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops affinis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465323</id>
    <revision>
      <id>6313693</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:39:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops aeolellum</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465324</id>
    <revision>
      <id>6313694</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:40:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops aellomacha</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465325</id>
    <revision>
      <id>6313695</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:41:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops aeglophanes</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465326</id>
    <revision>
      <id>6313696</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Kuchmachi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465327</id>
    <revision>
      <id>6313698</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:43:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Pxali</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465328</id>
    <revision>
      <id>6313699</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:44:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Ahmad Karima</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465329</id>
    <revision>
      <id>6313701</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Zubayr al-Hasan</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465330</id>
    <revision>
      <id>6313702</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:46:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Al-Hasan al-Yusiy</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465331</id>
    <revision>
      <id>6313703</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Inomul Hasan Kandhlaviy</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465332</id>
    <revision>
      <id>6313704</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:47:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Abu Ubayd al-Juzjoniy</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465334</id>
    <revision>
      <id>6313707</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:49:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Rustam Jurjoniy</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465335</id>
    <revision>
      <id>6313708</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:50:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops vanula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465336</id>
    <revision>
      <id>6313710</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:50:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="575" sha1="0kyyg8wp5crfz6klbn9q88222lyj5bq" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops vanula
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops vanula''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Karnataka]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROVANU Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675720}}

[[Category:Acrocercops|vanula]]
{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>0kyyg8wp5crfz6klbn9q88222lyj5bq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Abu Said Jurjoniy</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465337</id>
    <revision>
      <id>6313711</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:50:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Umid hamdamov</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465338</id>
    <revision>
      <id>6313712</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:51:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops vallata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465339</id>
    <revision>
      <id>6313713</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="767" sha1="437jzy5gmxld27x169m1v7rpi42by9g" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops vallata
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops vallata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xonsyu]], [[Kyusyu]] va Sikoku orollarida uchraydi&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9841/1/38_p1-111.pdf Japanese species of the Acrocercops-group (Lepidoptera: Gracillariidae). Part I]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROVALL Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675718}}

[[Category:Acrocercops|vallata]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>437jzy5gmxld27x169m1v7rpi42by9g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:UVT Aero</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465340</id>
    <revision>
      <id>6313714</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:52:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops ustulatella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465341</id>
    <revision>
      <id>6313715</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="621" sha1="7mxi6yuydo2rcxjwmwuh35sx5uemd0j" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops ustulatella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops ustulatella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[G‘arbiy Bengaliya]] shtatida va [[Shri-Lanka]]da uchraydi&lt;ref&gt;[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROUSTU Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675717}}

[[Category:Acrocercops|ustulatella]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>7mxi6yuydo2rcxjwmwuh35sx5uemd0j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:SalamAir</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465342</id>
    <revision>
      <id>6313716</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:53:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops urbanella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465343</id>
    <revision>
      <id>6313717</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="559" sha1="egfu5tuug47jgzaxbuyca1shkalum6k" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops urbanella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops urbanella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kolumbiya]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROURBA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675715}}

[[Category:Acrocercops|urbanella]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>egfu5tuug47jgzaxbuyca1shkalum6k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops albinatella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465344</id>
    <revision>
      <id>6313718</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:53:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops unistriata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465345</id>
    <revision>
      <id>6313719</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="751" sha1="hzqm5gdtu0i642j3cztbtfhb7l1l4bd" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops unistriata
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops unistriata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Guandun]] va [[Chjetszyan]] provinsiyalarida, [[Gonkong]]da, [[Yaponiya]]ning [[Tsusima]], [[Xonsyu]], [[Ryukyu orollari]] va [[Sikoku]] orollarida, shuningdek, [[Nepal]] va [[Tayvan]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROUNIS Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675714}}

[[Category:Acrocercops|unistriata]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>hzqm5gdtu0i642j3cztbtfhb7l1l4bd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313720</id>
      <parentid>6313719</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T12:54:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <origin>6313720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="743" sha1="skqg6w9zfvuga1dr9mwm5izn8y5ahxe" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops unistriata
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops unistriata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Guandun]] va [[Chjetszyan]] provinsiyalarida, [[Gonkong]]da, [[Yaponiya]]ning Tsusima, [[Xonsyu]], [[Ryukyu orollari]] va Sikoku orollarida, shuningdek, [[Nepal]] va [[Tayvan]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROUNIS Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675714}}

[[Category:Acrocercops|unistriata]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>skqg6w9zfvuga1dr9mwm5izn8y5ahxe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops achnodes</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465346</id>
    <revision>
      <id>6313721</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:54:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops acanthidias</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465347</id>
    <revision>
      <id>6313722</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops unipuncta</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465348</id>
    <revision>
      <id>6313723</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:55:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="564" sha1="p35x0mvylw21vkt37mnohe1zcedqe7u" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops unipuncta
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops unipuncta''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Rennell]] orolida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROUNIP Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675713}}

[[Category:Acrocercops|unipuncta]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>p35x0mvylw21vkt37mnohe1zcedqe7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops doloploca</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465349</id>
    <revision>
      <id>6313724</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops unilineata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465350</id>
    <revision>
      <id>6313725</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:56:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="732" sha1="owy1tcu8zuusafoxb84y2g6pw08cm8y" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops unilineata
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops unilineata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Kvinslend]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Acrocercops_unilineata Australian Faunal Directory]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROUNIL Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675711}}

[[Category:Acrocercops|unilineata]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>owy1tcu8zuusafoxb84y2g6pw08cm8y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops undifraga</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465351</id>
    <revision>
      <id>6313726</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:56:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="568" sha1="tan8szl6g8hd0zo6ub2ald8lcrh9bye" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops undifraga
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops undifraga''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kuba]] va [[Gaiti]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROUNDI Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675710}}

[[Category:Acrocercops|undifraga]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>tan8szl6g8hd0zo6ub2ald8lcrh9bye</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops distylii</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465352</id>
    <revision>
      <id>6313727</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:56:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops tristaniae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465353</id>
    <revision>
      <id>6313728</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="731" sha1="7xbmz50h6p5yuq6e1v1jozxp0241n5u" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops tristaniae
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops tristaniae''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Kvinslend]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Acrocercops_tristaniae Australian Faunal Directory]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRIS Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675709}}

[[Category:Acrocercops|tristaniae]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>7xbmz50h6p5yuq6e1v1jozxp0241n5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops diplacopa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465354</id>
    <revision>
      <id>6313729</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops dinosticha</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465355</id>
    <revision>
      <id>6313730</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:58:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops diffluella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465356</id>
    <revision>
      <id>6313731</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:59:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops trapezoides</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465357</id>
    <revision>
      <id>6313733</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:59:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="736" sha1="htpmefku3ulnypge2ig92gl9hat5cj8" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops trapezoides
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops trapezoides''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Kvinslend]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Acrocercops_trapezoides Australian Faunal Directory]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRAP Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675699}}

[[Category:Acrocercops|trapezoides]]

{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>htpmefku3ulnypge2ig92gl9hat5cj8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops encentris</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465358</id>
    <revision>
      <id>6313734</id>
      <timestamp>2026-10-20T12:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops didymella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465359</id>
    <revision>
      <id>6313735</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:00:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops diatonica</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465360</id>
    <revision>
      <id>6313736</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:01:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops triacris</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465361</id>
    <revision>
      <id>6313737</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="557" sha1="0zc51rmw5y94xs6p96hzx63qiamsljc" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops triacris
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops triacris''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Shri-Lanka]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRIA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675700}}

[[Category:Acrocercops|triacris]]
{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>0zc51rmw5y94xs6p96hzx63qiamsljc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops diacentrota</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465362</id>
    <revision>
      <id>6313738</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:02:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops trissoptila</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465363</id>
    <revision>
      <id>6313739</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:02:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="613" sha1="dxhl65mfcrlb99clshe80ga1fqvvjxg" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops trissoptila
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops trissoptila''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Gujarat]] va [[Maharashtra]] shtatlarida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRPT Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{Taxonbar|from=Q4675708}}

[[Category:Acrocercops|trissoptila]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>dxhl65mfcrlb99clshe80ga1fqvvjxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops desmochares</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465364</id>
    <revision>
      <id>6313740</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:02:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops tricalyx</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465365</id>
    <revision>
      <id>6313741</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="722" sha1="4a8vs00c19gq0hqhdqnkxz2bsxr1xqw" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops tricalyx
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops tricalyx''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Kvinslend]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Acrocercops_tricalyx Australian Faunal Directory]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRIX Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q4675701}}

[[Category:Acrocercops|tricalyx]]
{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>4a8vs00c19gq0hqhdqnkxz2bsxr1xqw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops demotes</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465366</id>
    <revision>
      <id>6313742</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:03:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops enchlamyda</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465367</id>
    <revision>
      <id>6313743</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:04:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops trisigillata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465368</id>
    <revision>
      <id>6313744</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="739" sha1="lmmvmbdl5p4xiijlt7bf7l503wx8i90" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops trisigillata
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops trisigillata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Kvinslend]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Acrocercops_trisigillata Australian Faunal Directory]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRSG Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675707}}

[[Category:Acrocercops|trisigillata]]
{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>lmmvmbdl5p4xiijlt7bf7l503wx8i90</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops triscalma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465369</id>
    <revision>
      <id>6313745</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:05:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="587" sha1="b57ljtvoymskiynuqeqlwhjcfqabdcg" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops triscalma
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops triscalma''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Karnataka]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRSC Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{Taxonbar|from=Q4675706}}

[[Category:Acrocercops|triscalma]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>b57ljtvoymskiynuqeqlwhjcfqabdcg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops delicata</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465370</id>
    <revision>
      <id>6313746</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:05:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops defigurata</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465371</id>
    <revision>
      <id>6313747</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:05:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops tripolis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465372</id>
    <revision>
      <id>6313748</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:06:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Avtomatik taksonquti | nomi = Acrocercops tripolis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Gracillariidae]] | tasvir = }} '''Acrocercops tripolis''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Indoneziya]]ning [[Yava]] orolida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRIP Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidopt...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="576" sha1="dayz6suzjbi6bnd8z7t9oswqc9cige9" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops tripolis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops tripolis''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Indoneziya]]ning [[Yava]] orolida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRIP Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q4675704}}

[[Category:Acrocercops|tripolis]]
{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>dayz6suzjbi6bnd8z7t9oswqc9cige9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops cyphostacta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465373</id>
    <revision>
      <id>6313749</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313749</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops cymella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465374</id>
    <revision>
      <id>6313750</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:06:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops cyma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465375</id>
    <revision>
      <id>6313751</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:06:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops tricirrha</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465376</id>
    <revision>
      <id>6313752</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:07:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="7wx71me5bfpydn3g6vv2xd04zrldemi" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops tricirrha
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops tricirrha''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Indoneziya]]ning [[Yava]] orolida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRRH Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{Taxonbar|from=Q4675702}}

[[Category:Acrocercops|tricirrha]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>7wx71me5bfpydn3g6vv2xd04zrldemi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops cylicota</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465377</id>
    <revision>
      <id>6313753</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Acrocercops tricyma</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465378</id>
    <revision>
      <id>6313754</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:07:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1101" sha1="ezo9r24bar11y9bb3scgdj78y8ut4ex" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Acrocercops tricyma
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Acrocercops tricyma''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Bihar]] va [[Meghalaya]] shtatlarida, shuningdek, [[Madagaskar]]da uchraydi. Uning [[lichinka]]lari ''[[Blumea]]'' urug‘iga mansub o‘simliklar, jumladan, ''[[Blumea balsamifera]]'' va ''[[Blumea lacera]]'' bilan oziqlanadi. Ular ozuqa o‘simliklarining barglari ichida yo‘lakchalar hosil qilib oziqlanishi mumkin&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/ACROtricyma.htm Afrotropical Gracillariidae] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120828122423/http://www.metafro.be/graci/Species/ACROtricyma.htm |date=August 28, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRIC Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{Taxonbar|from=Q4675703}}

[[Category:Acrocercops|tricyma]]


{{Acrocercops-stub}}</text>
      <sha1>ezo9r24bar11y9bb3scgdj78y8ut4ex</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops ennychodes</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465379</id>
    <revision>
      <id>6313755</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops epiclina</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465380</id>
    <revision>
      <id>6313756</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops eranista</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465381</id>
    <revision>
      <id>6313757</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops erebopa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465382</id>
    <revision>
      <id>6313758</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops geologica</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465383</id>
    <revision>
      <id>6313759</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Sardarnagar</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465384</id>
    <revision>
      <id>6313761</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Saraspur</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465385</id>
    <revision>
      <id>6313762</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Sanand taluka</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465386</id>
    <revision>
      <id>6313763</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops glutella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465387</id>
    <revision>
      <id>6313764</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313764</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops gemmans</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465388</id>
    <revision>
      <id>6313765</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Eastar Jet</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465389</id>
    <revision>
      <id>6313766</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Janob Mirzaolim</username>
        <id>64438</id>
      </contributor>
      <comment>Inglizchadan tarjima qildim</comment>
      <origin>6313766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28575" sha1="1l267zbunekcaktnv8utyczfot8vlvv" xml:space="preserve">{{Infobox airline
| airline = EASTAR JET Co., Ltd.&lt;br /&gt;{{nobold|{{lang|ko-Hang|이스타항공 주식회사}}}}
| logo = Eastar Jet Logo.svg
| logo_size = 
| image = [[File:Eastar Jet, B737-800, HL8264 (17674733324).jpg|Eastar_Jet,_B737-800,_HL8264_(17674733324)|250px]]
| caption = 
| fleet_size = 17
| destinations = 19
| IATA = ZE
| ICAO = ESR
| callsign = EASTAR
| parent = {{ubl|Eastar Jet Group (2007–2021)|Sung Jung Co., Ltd (2021–2022)|VIG Partners (2023-yildan hozirgacha)}}
| founded = {{start date and age|2007|10|26|df=yes}}
| commenced = {{start date and age|2009|01|07|df=yes}}
| headquarters = Gangseo-gu, Seul
| key_people = {{nowrap|Joong-Seok Cho (Prezident)}}
| bases = {{ubl|class=nowrap
  | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]
  | Cheongju
  | Jeju
  | Seoul–Gimpo
  | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchcon]]}}
| hubs = 
| focus_cities = 
| frequent_flyer = 
| alliance = 
| num_employees = 
| website = {{URL|www.eastarjet.com}}
}}
'''Eastar Jet''' ('''ESR'''; {{lang-ko|이스타항공}}) — [[Janubiy Koreya]]ning lou-koster aviakompaniyasi. Bosh ofisi [[Seul]]ning Gangseo tumanida joylashgan&lt;ref&gt;{{cite web|title=Office addresses|url=http://www.eastarjet.com/main/eastarjet.htm?method=location|publisher=Eastar Air Inc.|access-date=24 February 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140301020250/http://www.eastarjet.com/main/eastarjet.htm?method=location|archive-date=1 March 2014}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Eastar Jet 2007-yil 26-oktyabrda tashkil etilgan boʻlib, keyingi yilning 6-avgustida aviaoperator sertifikatini qoʻlga kiritdi. 2009-yil 7-yanvarda Eastar Jet oʻzining ilk tijoriy reysini [[Boeing 737]] samolyotida Seuldan Jeju shahriga amalga oshirdi. 2009-yil 12-iyunda kompaniya oʻzining ikkinchi yoʻnalishi — Cheongju–Jeju yoʻnalishida parvozlarni boshladi. Oradan olti oy oʻtib, 2009-yil 24-dekabrda Eastar Jet Inchxondan [[Malayziya]]ning [[Kuching]] shahriga oʻzining birinchi xalqaro reysini yoʻlga qoʻydi. Faoliyat boshlaganidan ikki yil oʻtib, 2010-yil 6-yanvarda aviakompaniya tashilgan yoʻlovchilar soni boʻyicha 1 millionlik marraga yetdi.

Aviakompaniya 2016-yil 27-iyulda U-FLY alyansiga qoʻshildi va uning beshinchi aʼzosiga aylandi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20160728083100003?input=1195m|title=이스타항공, LCC 연합체 '유플라이 얼라이언스' 가입|publisher=Yonhap News Agency|language=ko|date=28 July 2016}}&lt;/ref&gt;.

2020-yil 2-martda Janubiy Koreyaning lou-kosterlaridan biri boʻlgan Jeju Air kompaniyasi Eastar Jet ustidan boshqaruv huquqini oʻz qoʻliga olishga qaror qildi va aksiyalar savdosi boʻyicha shartnoma imzoladi. Jeju Air Eastar Jet kompaniyasining 51,17 foiz aksiyasini 54,5 milliard von evaziga sotib olishga kelishib oldi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ytn.co.kr/_ln/0102_202003021351544480|title=제주항공, 이스타항공 인수 계약...545억 규모|publisher=YTN News|language=ko|date=2 March 2020}}&lt;/ref&gt; va ushbu reja Koreya Respublikasi Adolatli savdo komissiyasi tomonidan maʼqullandi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/PYH20200423063100013?input=1196m|title=공정위, 제주항공 이스타항공 인수 승인|publisher=Yonhap News Agency|language=ko|date=23 April 2020}}&lt;/ref&gt;. Biroq, 2020-yil 23-iyulda Jeju Air [[COVID-19 pandemiyasi]] keltirib chiqargan iqtisodiy noaniqliklar sababli Eastar Jetni sotib olishdan voz kechganini eʼlon qildi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://news.kbs.co.kr/news/view.do?ncd=4500747&amp;ref=A|title=제주항공, 이스타항공 인수 포기 공식 발표|publisher=[[Korean Broadcasting System]]|language=ko|date=23 July 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news.sbs.co.kr/news/endPage.do?news_id=N1005896387&amp;plink=ORI&amp;cooper=NAVER|title=공정위제주항공, 결국 이스타항공 인수 포기 &quot;불확실성 너무 커&quot;|publisher=[[Seoul Broadcasting System]]|language=ko|date=23 July 2020}}&lt;/ref&gt;.

2020-yil avgust oyida Eastar Jet kompaniyasi qayta [[Qoʻshilish va sotib olish (M&amp;A)|qoʻshilish va sotib olish (M&amp;A)]] jarayonlarini davom ettirib, uchta kompaniyani tanlab oldi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.ebn.co.kr/news/view/1447159/?sc=Naver|title=이스타항공, 재매각 속도…매각주간사 3곳 선정|publisher=EBN News|language=ko|date=19 August 2020}}&lt;/ref&gt;. Shuningdek, Eastar Jet qayta tuzilish jarayonini boshladi; rejaga koʻra, aviakompaniya oʻzining 16 ta samolyotdan iborat parkini 4 tagacha, xodimlar sonini esa 1200 nafardan 400 nafargacha qisqartirishi koʻzda tutilgan edi. Biroq, Jeju Air ishdan boʻshatilgan barcha xodimlarni qayta ishga olish majburiyatini oldi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.asiatime.co.kr/news/newsview.php?ncode=1065579732263114|title='생존 본능'...이스타항공, '기재 6대·700명 이상 감원' 가닥|publisher=Asia Times|language=ko|date=20 August 2020}}&lt;/ref&gt;.

2021-yil 17-iyunda, aviakompaniya boʻyicha oʻtkazilgan auksiondan soʻng, koʻchmas mulk ishlab chiqaruvchisi va tanlab olingan xaridor — Sung Jung kompaniyasi Eastar Jetni 97 million [[AQSh dollari]]dan ortiq mablagʻ evaziga sotib olishi eʼlon qilindi&lt;ref&gt;{{Cite news|last=최 |first=경애|date=2021-06-17|title=Preliminary preferred bidder set to acquire Eastar: sources|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20210617004200320|access-date=2021-06-17|website=Yonhap News Agency|language=en}}&lt;/ref&gt;. Biroq, 2023-yil yanvar oyida Sung Jung Eastar Jetdagi oʻzining barcha ulushini VIG Partners xususiy investitsiya jamgʻarmasiga sotib yubordi&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230130104300003?input=1195m|title=사모펀드 VIG, 이스타항공 인수…1천100억 투입 자본잠식 해소|trans-title=Private Equity Fund VIG Acquires Eastar Jet...Eliminating 110 Billion-Input Capital Erosion|language=Korean|website=Yonhap News Agency|date=30 January 2023}}&lt;/ref&gt;.

Eastar Jet 2023-yilda xususiy investitsiya kompaniyasi — VIG Partners tomonidan kiritilgan sarmoya yordamida uchta samolyot bilan oʻz faoliyatini qayta boshladi. 2023-yil oxiriga kelib, aviakompaniya oʻz aviaparkini 10 ta samolyotgacha kengaytirdi.

2024-yil davomida parkka toʻrtta Boeing 737-800 va bitta Boeing 737 MAX 8 samolyotlari qoʻshilib, umumiy soni 15 taga yetdi. Shuningdek, yana 12 ta Boeing 737 MAX 8 samolyoti xarid qilindi. Bu safar shartnoma foydalanilgan emas, balki yangi samolyotlarni yetkazib berishni nazarda tutadi. Aviakompaniya 2025-yilda yettita, 2026-yilda esa beshta samolyotni qabul qilib olishni rejalashtirmoqda; shu tariqa, 2026-yilga kelib havo kemalari parki 27 taga yetadi.

Yer, infratuzilma va transport vazirligining aviatsiya axborot tizimi — AirPortal maʼlumotlariga koʻra, 2024-yilning yanvaridan oktyabr oyigacha boʻlgan davrda Eastar Jet ichki yoʻnalishlarda 2,2 million, xalqaro yoʻnalishlarda esa 1,48 million yoʻlovchini tashidi. Bu koʻrsatkichlar 2019-yildagi (ichki yoʻnalishlarda 2,59 million va xalqaro yoʻnalishlarda 2,5 million) natijalarning taxminan 72 foizini tashkil etib, tiklanish jarayoni ketayotganini koʻrsatadi&lt;ref&gt;{{Cite web |last=기자 |first=박성수 |date=2024-11-13 |title=이스타항공, 항공기 늘리고 중국 하늘길까지···내년엔 정상비행 |url=https://www.sisajournal-e.com/news/articleView.html?idxno=407231 |access-date=2024-11-13 |website=시사저널e |language=ko}}&lt;/ref&gt;.

== Parvoz yoʻnalishlari ==
2026-yil sentyabr holatiga koʻra, Eastar Jet quyidagi manzillarga parvozlarni amalga oshiradi (yoki amalga oshirgan)&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.eastarjet.com/newstar/PGWIN00002|title=Flight route map|publisher=Eastar Jet}}&lt;/ref&gt;:

{|class=&quot;sortable wikitable&quot;
|-
!Mamlakat
!Shahar
!Aeroport
!Eslatmalar
!Manbalar
|-
|AQSh||Saipan||Saipan xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|
|-
|Filippin||Puerto Princesa||Puerto Princesa xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281152/eastarjet-adds-puerto-princesa-service-from-late-oct-2018/|title=EastarJet adds Puerto Princesa service from late-Oct 2018|publisher=airlineroute|access-date=23 October 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|Hong Kong|||[[Hong Kong]]||[[Hong Kong xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|last=Jo|first=Eun-im|title=Eastar Jet expands Greater China network with daily Incheon–Hong Kong flights|url=https://biz.chosun.com/en/en-industry/2026/02/20/GXX4HYQFMZAT3NMXBFCOGDMUMQ/|website=biz.chosun.com|date=20 February 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|Indoneziya||[[Manado shahri]]||Sam Ratulangi xalqaro aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250922-zenw25mdc|title=EastarJet Plans Seoul – Manado Service in 4Q25|publisher=aeroroutes|access-date=22 September 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Seoul/Incheon (ICN) to Manado (MDC) Flight Schedule|url=https://flyteam.jp/en/airline_route/icn_mdc/flight_schedule|lang=Indonesian}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot;|Janubiy Koreya||[[Busan]]||[[Gimhae xalqaro aeroporti]]||Aviahab||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;
|-
|Gunsan||Gunsan aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230906040800003?input=1195m|title=이스타항공, 내달 군산∼제주 노선 신규 취항|trans-title=Eastar Jet, launches Gunsan~Jeju route in next month|publisher=Yonhap News Agency|date=6 September 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;
|-
|Jeju||Jeju xalqaro aeroporti||Aviahab||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Reopen23&quot;&gt;{{Cite news|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20230314006000320?section=search|title=Eastar to resume flights this month for turnaround|publisher=Yonhap News Agency|date=14 March 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Seul]]||Gimpo xalqaro aeroporti||Aviahab||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Reopen23&quot;/&gt;
|-
|[[Inchxon aeroporti]]||Aviahab||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;
|-
|Cheongju||Cheongju xalqaro aeroporti||Aviahab||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nbntv.kr/news/articleView.html?idxno=72750|title=이스타항공, 8월부터 청주-제주 노선 운항 재개|trans-title=Eastar Jet, resumes Cheongju-Jeju route in August|language=Ko|publisher=NBN|date=15 June 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|Kambodja||Siem Reap||Siem Reap xalqaro aeroporti||Aeroport yopilgan||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/226381/eastarjet-to-resume-seoul-siem-reap-service-from-dec-2013/ |title=EastarJet to Resume Seoul – Siem Reap Service from Dec 2013|publisher=airlineroute|access-date=13 November 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
|Makao||[[Makao]]||[[Makao xalqaro aeroporti]]||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286908/eastar-jet-adds-macau-service-from-nov-2019/|title=Eastar Jet adds Macau service from Nov 2019|publisher=Routesonline|access-date=16 October 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|Malayziya||[[Kota-kinabalu]]||Kota Kinabalu xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;
|-
|Qozogʻiston||[[Olmaota]]||[[Olmaota xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20250212139700003?input=1195m|title=이스타항공, 4월부터 카자흐 알마티 주 2회 운항…국내 LCC 처음|trans-title=Eastar Jet, begins 2 weekly operations to Almaty, Kazakhstan…First in Korea LCC|publisher=Yonhap News Agency|access-date=13 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=EastarJet July 2025 Busan – Almaty Limited Time Service |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250516-zejul25pusala |access-date=17 May 2025 |work=AeroRoutes |date=16 May 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=EastarJet 4Q25 Busan – Almaty Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250825-ze4q25pusala |access-date=25 August 2025 |work=AeroRoutes |date=25 August 2025 |language=en-CA}}&lt;/ref&gt;
|-
|Rossiya||[[Vladivostok]]||[[Vladivostok xalqaro aeroporti]] &lt;sup&gt;Mavsumiy&lt;/sup&gt;||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278666/eastarjet-adds-vladivostok-service-from-june-2018/|title=EastarJet adds Vladivostok service from June 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|Singapur||[[Singapur]]||[[Changi aeroporti]] &lt;sup&gt;Charter&lt;/sup&gt;||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |title=[International Flight] Notice on New Flights for Busan-Singapore Route (PUS-SIN) |url=https://www.eastarjet.com/newstar/PGWCA00002?cId=11&amp;iId=0&amp;bId=2243&amp;lang=US&amp;searchWord=&amp;searchIndex=1 |website=www.eastarjet.com |access-date=24 December 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|Tailand||[[Bangkok]]||[[Suvarnabhumi]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Re20Jl&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230720124600003?input=1195m|title='이스타항공, 9월 20일부터 방콕·다낭 노선 취항|trans-title='Eastar Jet', launching Bangkok·Da Nang route ionn 20 September|publisher=Yonhap News Agency|date=20 July 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Chiangmay (shahar)|Chiangmay]]||Chiangmay xalqaro aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240415-ze3q24|title=EASTARJET 3Q24 SE ASIA NETWORK ADDITIONS|website=AeroRoutes|date=15 April 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|Tayvan||Hualien||Hualien aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286794/eastarjet-adds-hualien-service-in-w19/|title=EastarJet adds Hualien service in W19|publisher=Routesonline|access-date=17 October 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|Kaohsiung||Kaohsiung xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Taypey]]||Songshan aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=EastarJet 3Q23 Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230630-ze3q23 |website=Aeroroutes |access-date=30 June 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Taoyuan xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/2016/01/29/ze-icntpe-s16/|title=EastarJet Adds Seoul Incheon - Taipei Taoyuan Service from late-March 2016|publisher=Airlineroute.net|date=30 January 2016|access-date=30 January 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://biz.chosun.com/industry/company/2023/09/27/XJLZIZ3PKVCRRB46A5YYQ3KSKM/|title=이스타항공, 12월부터 지방발 국제선 재개|trans-title=Eastar Jet, re launching international route from regional from December|publisher=[[ChosunBiz]]|date=27 September 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20231005128800003?input=1195m|title=이스타항공, 내달 20일 인천∼대만 타오위안 노선 운항 재개|trans-title=Eastar Jet, re-launching Incheon~Taiwan's Taoyuan route from 20th in next month|publisher=Yonhap News Agency|date=5 October 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;4&quot;|Vyetnam||[[Danang]]||[[Danang xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/273127/eastarjet-plans-da-nang-launch-from-mid-june-2017/|title=EastarJet plans Da Nang launch from mid-June 2017|publisher=routesonline|access-date=1 June 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Re20Jl&quot;/&gt;
|-
|[[Nha Trang]]||[[Cam Ranh xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282517/eastarjet-expands-vietnam-network-in-feb-2019/|title=EastarJet expands Vietnam network in Feb 2019|publisher=routesonline|access-date=18 January 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FUNT&quot;/&gt;
|-
|[[Phu Quoc]]||[[Phu Quoc xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20240404046900003?input=1195m|title=이스타항공, 7월 19일부터 인천∼푸꾸옥 매일 운항|trans-title=Eastar Jet, begins Incheon ~ Phu Quoc from 19 July with daily operation|publisher=Yonhap News Agency|language=Korean|date=4 April 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Xanoy]]||[[Noi Bai xalqaro aeroporti]]||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/269177/eastarjet-adds-hanoi-service-from-nov-2016/|title=EastarJet adds Hanoi service from Nov 2016|publisher=routesonline|access-date=4 October 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.eastarjet.com/newstar/PGWCA00002?cId=11&amp;iId=0&amp;bId=2348&amp;lang=US&amp;searchWord=Hanoi&amp;searchIndex=1%7Ctitle=|title=Announcement Detailed view - Eastar Jet|website=www.eastarjet.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;14&quot;|Xitoy||Dalian||Dalian Zhoushuizi xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;
|-
|Haikou||Haikou Meilan xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=ZEtoChina&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285879/eastarjet-adds-new-routes-to-china-in-sep-2019/|title=EastarJet adds new routes to China in Sep 2019|publisher=Routesonline|access-date=15 August 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
|Ningbo||Ningbo Lishe xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/2016/03/22/ze-cjjngo-s16/|title=EastarJet Adds Cheongju – Ningbo Service from late-March 2016|publisher=airlineroute|access-date=22 March 2016}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Szinan]]||Szinan Yaoqiang xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;
|-
|[[Xanchjou]]||[[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti]]||2026-yil 3-dekabrdan boshlanadi||align=center|&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite news|last=Kim|first=Ji-hwan|url=https://biz.chosun.com/en/en-industry/2026/09/03/LI25MWJVMFGEJOSE3535ZJBBAA/|title=Eastar Jet expands China routes from Korea with Xiamen and Hangzhou launches|publisher=biz.chosun.com|date=3 September 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Xarbin]]||Xarbin Taiping xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240905-zeoct24cjjhrb|title=EastarJet Adds Cheongju – Harbin from Oct 2024|publisher=AeroRoutes|access-date=5 September 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|Xiamen||Xiamen Gaoqi xalqaro aeroporti||2026-yil 28-oktyabrdan boshlanadi||align=center|&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;
|-
|[[Xuxxoto]]||Hohhot Baita xalqaro aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.hankyung.com/article/202608079968g|title=이스타항공, 인천~후허하오터 정기편 단독 취항…첫 편 탑승률 100%|trans-title=Eastar Jet exclusively operates a regular flight between Incheon and Hohhot…100% occupancy rate for the first flight|publisher=Hankyeong News|date=7 August 2026}}&lt;/ref&gt;
|-
|Yanji||Yanji Chaoyangchuan xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;
|-
|Yantai||Yantai Penglai xalqaro aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20250828124000003?input=1195m|title=이스타항공, 다음 달 인천∼옌타이 취항…매일 왕복 운항|trans-title=Eastar Jet launches Incheon-Yantai next month...a daily round trip|publisher=Yonhap News Agency|language=Korean|date=28 August 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|Zhangjiajie||Zhangjiajie Hehua xalqaro aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref&gt;{{cite web |title=EASTARJET EXPANDS CHEONGJU INTERNATIONAL NETWORK FROM JULY 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240611-zejul24cjj |website=Aeroroutes |access-date=11 June 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Shanxay]]||[[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.sportsseoul.com/news/read/1409944?ref=naver|title=이스타항공, LCC 단독 인천-상하이 노선 재취항|trans-title=Eastar Jet, resumes Incheon-Shanghai, first in Korea LCC|publisher=Sports Seoul|date=20 March 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Shenyang]]||Shenyang Taoxian xalqaro aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;
|-
|[[Chenjou]]||[[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=ZEtoChina/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20240821063900003?input=1195m|title=이스타항공, 오는 30일부터 인천∼정저우 주 4회 운항 재개|trans-title=Eastar Jet, resumes 4 weekly schedule to Incheon~Zhengzhou in next month|publisher=Yonhap News Agency|language=Korean|date=12 August 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;11&quot;|Yaponiya||[[Fukuoka]]||Fukuoka aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/267171/eastarjet-delays-fukuoka-launch-to-late-july-2016/|title=EastarJet Delays Fukuoka Launch to late-July 2016|publisher=routesonline|access-date=26 May 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FUNT&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230901095100003?input=1195m|title=이스타항공, 10월 29일 인천∼후쿠오카·나트랑 노선 취항|trans-title=Eastar Jet, launches to Incheon~Fukuoka·Nha Trang route|publisher=Yonhap News Agency|language=Korean|date=1 September 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Ibaraki prefekturasi|Ibaraki]]||Ibaraki aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;
|-
|[[Kagosima]]||Kagosima aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250916-zenw25koj|title=EastarJet Resumes Seoul – Kagoshima Service in NW25|publisher=AeroRoutes|access-date=16 September 2025}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Kumamoto]]||Kumamoto aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;KuNa&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240920-zedec24pus|title=EastarJet schedules new Busan-Japan routes in late-Dec 2024|publisher=AeroRoutes|access-date=20 September 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|Miyazaki||Miyazaki aeroporti||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275791/eastarjet-adds-miyazaki-service-from-dec-2017/|title=EastarJet adds Miyazaki service from Dec 2017|publisher=routesonline|access-date=17 November 2017}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Naha]]||Naha aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://airlineroute.net/2015/09/22/ze-oka-w15/|title=Eastarjet Adds Seoul - Okinawa Service from late-Oct 2015|publisher=Airlineroute.net|date=22 September 2015|access-date=22 September 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240508-zejul24oka|title=Eastarjet resumes Okinawa service from July 2024|publisher=AeroRoutes|date=8 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KuNa&quot;/&gt;
|-
|[[Osaka]]||[[Kansay xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Re18Jl&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230718062400003?input=1195m|title='국제선 재개' 이스타항공, 9월 20일 도쿄·오사카 노선 취항|trans-title='Resuming international route' Eastar Jet, launches Tokyo·Osaka on 20 September|publisher=Yonhap News Agency|date=18 July 2023|language=Korean}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Sapporo]]||Yangi Chitose aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240425-zejul24cts|title=Eastarjet adds Seoul - Sapporo service from July 2024|publisher=AeroRoutes|date=25 April 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|Tokushima||Tokushima aeroporti||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20241119048200003?input=1195m|title=이스타항공, 내달 26일 일본 도쿠시마 취항…&quot;국내 항공사 최초&quot;|trans-title=Eastar Jet will launch in Tokushima, Japan on the 26th of next month...&quot;For the first airlines in Korea.&quot;|language=Ko|publisher=Yonhap News Agency|date=19 November 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|[[Tokio]]||[[Haneda aeroporti]]||Toʻxtatilgan||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280139/eastarjet-adds-seoul-incheon-tokyo-haneda-in-sepoct-2018/|title=EastarJet adds Seoul Incheon – Tokyo Haneda in Sep/Oct 2018|publisher=Routesonline|date=20 August 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
|[[Narita xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|&lt;ref name=&quot;ZE_Routes&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Re18Jl&quot;/&gt;
|}

=== Kodshering shartnomalari ===
Eastar Jet quyidagi aviakompaniyalar bilan kodshering shartnomalariga ega:

{{div col|colwidth=17em}}
* Spring Airlines&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://en.yna.co.kr/view/AEN20190724004300320|title=Eastar Jet signs code-sharing deal with Chinese LCC|publisher=Yonhap News Agency|date=24 July 2019}}&lt;/ref&gt;
* [[Trinity Airways]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/192963/eastarjet-tway-airlines-to-start-seoul-taipei-codeshare-service-from-late-april-2013/|title=EastarJet / T'Way Airlines to Start Seoul – Taipei Codeshare Service from late-April 2013|publisher=routesonline|date=8 April 2013}}&lt;/ref&gt;
{{div col end}}

== Aviaparki ==
=== Joriy holati ===
2025-yil dekabr holatiga koʻra, Eastar Jet aviakompaniyasi faqat [[Boeing 737]] rusumli samolyotlardan iborat parkni boshqaradi. U quyidagi havo kemalarini oʻz ichiga oladi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://main.eastarjet.com/company/our-aircraft|title=About Us - Our aircraft|website=eastarjet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://atis.koca.go.kr/ATIS/aircraft/forwardPage.do?pageUrl=aircraftRegStat01|script-title=ko:항공기 등록현황|language=ko|website=[[Ministry of Land, Infrastructure and Transport]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - Eastar Jet |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=65}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;FG-20181220&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.flightglobal.com/news/articles/picture-eastar-jet-takes-delivery-of-its-first-737-454563/ |title=PICTURE: Eastar Jet takes delivery of its first 737 {{sic|nolink=y|Max}} 8|last=Taylor|first=Ellis |date=2018-12-20 |website=Flightglobal.com |language=en-GB |access-date=2018-12-20 }}&lt;/ref&gt;:

{{multiple image
| align             = center
| direction         = horizontal
| width             = 200
| image1            = Eastar Jet Boeing737-800 HL8269 RJAA.JPG
| caption1          = Boeing 737-800
| image2            = Eastar Jet, Boeing 737 max8, HL8340, NRT (46466443415).jpg
| caption2          = [[Boeing 737 MAX 8]]
}}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ Eastar Jet aviaparki
|-
!Samolyot turi
!Miqdori
!Buyurtma qilingani
!Yoʻlovchi oʻrindiqlari soni
!Eslatmalar
|-
|rowspan=&quot;2&quot;|Boeing 737-800
|rowspan=&quot;2&quot;|10
|rowspan=&quot;2&quot;|—
|186
|rowspan=&quot;2&quot;|
|-
|189
|-
|[[Boeing 737 MAX 8]]
|14
|2
|189
|2023-yil iyundan qayta yetkazib beriladi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/128284-koreas-eastar-jet-again-takes-delivery-of-b737-max-8|title= Eastar Jet again takes delivery of B737 MAX 8|website=ch-aviation.com|date=2 June 2023|access-date=2 June 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20241020014600003?input=1195m|title=이스타항공, 보잉 최신 기종 12대 구매계약…항공기 27대로 확대|trans-title=Eastar Jet, orders 12 of latest Boeing aircraft…expand fleet to 27|publisher=Yonhap News Agency|date=20 October 2024}}&lt;/ref&gt;.
|-
!Jami
!24
!2
!colspan=&quot;2&quot;|
|}

Eastar Jet 2027-yilga kelib oʻz flotiga [[Boeing 787 Dreamliner]] samolyotlarini qoʻshishni rejalashtirmoqda&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/news/162015-south-koreas-eastar-jet-eyes-b787s-by-2027-report|title=South Korea's Eastar Jet eyes B787s by 2027 - report -ch-aviation}}&lt;/ref&gt;.

=== Avvalgi holati ===
Ilgari Eastar Jet quyidagi samolyotlarni ekspluatatsiya qilgan:

{{multiple image
| align             = center
| direction         = horizontal
| width             = 200
| image1            = ESR B736.jpg
| caption1          = Boeing 737-600
| image2            = HL8204 Eastarjet (8167785397) (2).jpg
| caption2          = Boeing 737-700
| image3            = Eastar Jet, Boeing 737 max8, HL8340, NRT (46466443415).jpg
| caption3          = Boeing 737 MAX 8
}}

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|+ Eastar Jet tarixiy aviaparki
|-
!Samolyot turi
!Jami
!Aviaparkka olingan yili
!Aviaparkdan chiqarilgan yili
!Eslatmalar
|-
|Boeing 737-600
|1
|2008
|2013
|
|-
|Boeing 737-700
|6
|2009
|2018
|
|-
|Boeing 737-800
|20
|2012
|2020
|
|-
|Boeing 737-900ER
|2
|2017
|2020
|
|-
|}

== Yana qarang ==
* [[Air Busan]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Commons category-inline|Eastar Jet}}
* {{Official website|http://www.eastarjet.com/}}
* [https://www.instagram.com/eastarjet_official/ Instagram]
* [https://www.youtube.com/@EastarJet_ZE YouTube channel]

{{Janubiy Koreya aviakompaniyalari}}

[[Turkum:Janubiy Koreya aviakompaniyalari]]
[[Turkum:Seul]]</text>
      <sha1>1l267zbunekcaktnv8utyczfot8vlvv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Ranip</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465390</id>
    <revision>
      <id>6313767</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops galeopa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465391</id>
    <revision>
      <id>6313768</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops fuscapica</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465392</id>
    <revision>
      <id>6313769</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops ficina</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465393</id>
    <revision>
      <id>6313770</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313770</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops goniodesma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465394</id>
    <revision>
      <id>6313771</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313771</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops erioplaca</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465395</id>
    <revision>
      <id>6313772</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:09:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Ramol</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465396</id>
    <revision>
      <id>6313773</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313773</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops fasciculata</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465397</id>
    <revision>
      <id>6313774</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops extenuata</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465398</id>
    <revision>
      <id>6313776</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Rajpur Gomtipur</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465399</id>
    <revision>
      <id>6313777</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Odhav</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465400</id>
    <revision>
      <id>6313778</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops euargyra</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465401</id>
    <revision>
      <id>6313779</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops gossypii</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465402</id>
    <revision>
      <id>6313780</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops euthycolona</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465403</id>
    <revision>
      <id>6313781</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops grammatacma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465404</id>
    <revision>
      <id>6313782</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops eugeniella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465405</id>
    <revision>
      <id>6313783</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops euryschema</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465406</id>
    <revision>
      <id>6313784</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops eurhythmopa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465407</id>
    <revision>
      <id>6313785</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops eupetala</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465408</id>
    <revision>
      <id>6313786</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops cyclogramma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465409</id>
    <revision>
      <id>6313787</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops cyanodeta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465410</id>
    <revision>
      <id>6313788</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops crystallopa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465411</id>
    <revision>
      <id>6313789</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Behruz Abdusattorov</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465412</id>
    <revision>
      <id>6313790</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops crypsigrapha</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465413</id>
    <revision>
      <id>6313791</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Nava Vadaj</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465414</id>
    <revision>
      <id>6313793</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:10:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops crucigera</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465415</id>
    <revision>
      <id>6313794</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Nandej</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465416</id>
    <revision>
      <id>6313795</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops crotalistis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465417</id>
    <revision>
      <id>6313796</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops cornicina</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465418</id>
    <revision>
      <id>6313797</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops cordiella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465419</id>
    <revision>
      <id>6313798</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Memnagar</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465420</id>
    <revision>
      <id>6313799</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops convoluta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465421</id>
    <revision>
      <id>6313800</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313800</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops contorta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465422</id>
    <revision>
      <id>6313801</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops combreticola</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465423</id>
    <revision>
      <id>6313802</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Lilapur (Ahmadobad)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465424</id>
    <revision>
      <id>6313803</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6313803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Qareken Balasi/Temur Kiyasov</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1465425</id>
    <revision>
      <id>6313811</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Qoralama: Temur Kiyasov (kinorejissyor), rus tilidagi maqoladan tarjima</comment>
      <origin>6313811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2377" sha1="edmo4x9xfz6vkanrovimazsn0qsdp2p" xml:space="preserve">'''Temur Iklasovich Kiyasov''' (rus. Тимур Икласович Киясов) — oʻzbek [[kinorejissyor]]i va kinomontajchisi. 2017-yildan beri kinoda faoliyat yuritadi.

== Filmografiya ==
* 2017 — «Kulba» (film, Oʻzbekiston)
* 2018 — «Sen uchun men» (film, Oʻzbekiston)
* 2018 — «Salom rashk» (film, Oʻzbekiston)
* 2019 — «Gardkam» (film, Oʻzbekiston)
* 2019 — «Ota» (qisqa metrajli film, Oʻzbekiston)
* 2019 — «Qoʻqon shamoli» (film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://daryo.uz/2018/07/07/qoqon-xoni-umarxon-va-shoira-nodirabegim-haqida-qoqon-shamoli-nomli-film-olinadi Qoʻqon xoni Umarxon va shoira Nodirabegim haqida “Qoʻqon shamoli” nomli film olinadi] — Daryo, 2018-07-07.&lt;/ref&gt;
* 2020 — «Farzand omonat» (qisqa metrajli film, Oʻzbekiston)
* 2020 — «Baxtsiz kuyov» (film, Oʻzbekiston)
* 2020 — «Repetitsiya» (film, Oʻzbekiston)
* 2022 — «[[Ayol qismati]]» (film, Oʻzbekiston)
* 2023 — «Sudya» (film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://daryo.uz/2023/05/02/sudya-filmidan-reportaj “Mendan yaxshi aktrisalar koʻp, biroq farzandlarim uchun mening oʻrnimni bosadigan inson yoʻq”. Shodiya Abduqodirova bilan suhbat (video)] — Daryo, 2023-05-02.&lt;/ref&gt;
* 2024 — «Pandemiya» (film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://www.afisha.uz/uz/movies/pandemiya Pandemiya (Oʻzbekiston) — kino, tavsifi, afisha] — Afisha.uz.&lt;/ref&gt;
* 2024 — «Ajiniyoz» (film, Oʻzbekiston; qoraqalpoq tilida «[[:kaa:Ájiniyaz (film, 2024)|Ájiniyaz]]»)
* 2024 — «[[Uch qahramon]]» (film, Oʻzbekiston)
* 2025 — «Adolat» (koʻp qismli film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://darakchi.uz/ru/184478 Стартовали съемки многосерийного сериала «Адолат» с Раъно Шодиевой в главной роли] — Darakchi.uz.&lt;/ref&gt;
* 2026 — «Эхо просвещения» (hujjatli filmlar turkumi, Oʻzbekiston)
* 2026 — «Sehrli chapaqay» (film, Oʻzbekiston)

== Mukofotlari ==
(toʻliq roʻyxat emas)
* «[[Uch qahramon]]» filmi uchun:
** «[[Oltin humo]] — 2024» — «Eng yaxshi montaj»&lt;ref&gt;[https://gov.uz/oz/madaniyat/news/view/31549 «Oltin humo — 2024» milliy kinotaqdimotida Bahodir Yalangtoʻsh filmi «Eng yaxshi film» nominatsiyasiga ega boʻldi] — gov.uz.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

{{DEFAULTSORT:Kiyasov, Temur}}
[[Turkum:Oʻzbekiston kinorejissyorlari]]</text>
      <sha1>edmo4x9xfz6vkanrovimazsn0qsdp2p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313812</id>
      <parentid>6313811</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T13:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Bilgiquti va rasm qoʻshildi</comment>
      <origin>6313812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2811" sha1="tpsokjc64w3y0h8nwqyvz0px5gt9jus" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ism               = Temur Iklasovich Kiyasov
| asl ismi          = {{lang-ru|Тимур Икласович Киясов}}
| tasvir            = Kiyasov.jpg
| eni               = 250px
| tavallud sanasi   = 1990-yil 22-mart
| tavallud joyi     = [[Taxiatosh]], [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]]
| fuqaroligi        = {{bayroqikon|Oʻzbekiston}}
| kasbi             = [[kinorejissyor]], kinomontajchi
}}
'''Temur Iklasovich Kiyasov''' (rus. Тимур Икласович Киясов) — oʻzbek [[kinorejissyor]]i va kinomontajchisi. 2017-yildan beri kinoda faoliyat yuritadi.

== Filmografiya ==
* 2017 — «Kulba» (film, Oʻzbekiston)
* 2018 — «Sen uchun men» (film, Oʻzbekiston)
* 2018 — «Salom rashk» (film, Oʻzbekiston)
* 2019 — «Gardkam» (film, Oʻzbekiston)
* 2019 — «Ota» (qisqa metrajli film, Oʻzbekiston)
* 2019 — «Qoʻqon shamoli» (film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://daryo.uz/2018/07/07/qoqon-xoni-umarxon-va-shoira-nodirabegim-haqida-qoqon-shamoli-nomli-film-olinadi Qoʻqon xoni Umarxon va shoira Nodirabegim haqida “Qoʻqon shamoli” nomli film olinadi] — Daryo, 2018-07-07.&lt;/ref&gt;
* 2020 — «Farzand omonat» (qisqa metrajli film, Oʻzbekiston)
* 2020 — «Baxtsiz kuyov» (film, Oʻzbekiston)
* 2020 — «Repetitsiya» (film, Oʻzbekiston)
* 2022 — «[[Ayol qismati]]» (film, Oʻzbekiston)
* 2023 — «Sudya» (film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://daryo.uz/2023/05/02/sudya-filmidan-reportaj “Mendan yaxshi aktrisalar koʻp, biroq farzandlarim uchun mening oʻrnimni bosadigan inson yoʻq”. Shodiya Abduqodirova bilan suhbat (video)] — Daryo, 2023-05-02.&lt;/ref&gt;
* 2024 — «Pandemiya» (film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://www.afisha.uz/uz/movies/pandemiya Pandemiya (Oʻzbekiston) — kino, tavsifi, afisha] — Afisha.uz.&lt;/ref&gt;
* 2024 — «Ajiniyoz» (film, Oʻzbekiston; qoraqalpoq tilida «[[:kaa:Ájiniyaz (film, 2024)|Ájiniyaz]]»)
* 2024 — «[[Uch qahramon]]» (film, Oʻzbekiston)
* 2025 — «Adolat» (koʻp qismli film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://darakchi.uz/ru/184478 Стартовали съемки многосерийного сериала «Адолат» с Раъно Шодиевой в главной роли] — Darakchi.uz.&lt;/ref&gt;
* 2026 — «Эхо просвещения» (hujjatli filmlar turkumi, Oʻzbekiston)
* 2026 — «Sehrli chapaqay» (film, Oʻzbekiston)

== Mukofotlari ==
(toʻliq roʻyxat emas)
* «[[Uch qahramon]]» filmi uchun:
** «[[Oltin humo]] — 2024» — «Eng yaxshi montaj»&lt;ref&gt;[https://gov.uz/oz/madaniyat/news/view/31549 «Oltin humo — 2024» milliy kinotaqdimotida Bahodir Yalangtoʻsh filmi «Eng yaxshi film» nominatsiyasiga ega boʻldi] — gov.uz.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

{{DEFAULTSORT:Kiyasov, Temur}}
[[Turkum:Oʻzbekiston kinorejissyorlari]]</text>
      <sha1>tpsokjc64w3y0h8nwqyvz0px5gt9jus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Temur Kiyasov</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465426</id>
    <revision>
      <id>6313813</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:42:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Yangi maqola: oʻzbek kinorejissyori va kinomontajchi Temur Kiyasov (rus tilidagi maqoladan tarjima)</comment>
      <origin>6313813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2811" sha1="tpsokjc64w3y0h8nwqyvz0px5gt9jus" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ism               = Temur Iklasovich Kiyasov
| asl ismi          = {{lang-ru|Тимур Икласович Киясов}}
| tasvir            = Kiyasov.jpg
| eni               = 250px
| tavallud sanasi   = 1990-yil 22-mart
| tavallud joyi     = [[Taxiatosh]], [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]]
| fuqaroligi        = {{bayroqikon|Oʻzbekiston}}
| kasbi             = [[kinorejissyor]], kinomontajchi
}}
'''Temur Iklasovich Kiyasov''' (rus. Тимур Икласович Киясов) — oʻzbek [[kinorejissyor]]i va kinomontajchisi. 2017-yildan beri kinoda faoliyat yuritadi.

== Filmografiya ==
* 2017 — «Kulba» (film, Oʻzbekiston)
* 2018 — «Sen uchun men» (film, Oʻzbekiston)
* 2018 — «Salom rashk» (film, Oʻzbekiston)
* 2019 — «Gardkam» (film, Oʻzbekiston)
* 2019 — «Ota» (qisqa metrajli film, Oʻzbekiston)
* 2019 — «Qoʻqon shamoli» (film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://daryo.uz/2018/07/07/qoqon-xoni-umarxon-va-shoira-nodirabegim-haqida-qoqon-shamoli-nomli-film-olinadi Qoʻqon xoni Umarxon va shoira Nodirabegim haqida “Qoʻqon shamoli” nomli film olinadi] — Daryo, 2018-07-07.&lt;/ref&gt;
* 2020 — «Farzand omonat» (qisqa metrajli film, Oʻzbekiston)
* 2020 — «Baxtsiz kuyov» (film, Oʻzbekiston)
* 2020 — «Repetitsiya» (film, Oʻzbekiston)
* 2022 — «[[Ayol qismati]]» (film, Oʻzbekiston)
* 2023 — «Sudya» (film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://daryo.uz/2023/05/02/sudya-filmidan-reportaj “Mendan yaxshi aktrisalar koʻp, biroq farzandlarim uchun mening oʻrnimni bosadigan inson yoʻq”. Shodiya Abduqodirova bilan suhbat (video)] — Daryo, 2023-05-02.&lt;/ref&gt;
* 2024 — «Pandemiya» (film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://www.afisha.uz/uz/movies/pandemiya Pandemiya (Oʻzbekiston) — kino, tavsifi, afisha] — Afisha.uz.&lt;/ref&gt;
* 2024 — «Ajiniyoz» (film, Oʻzbekiston; qoraqalpoq tilida «[[:kaa:Ájiniyaz (film, 2024)|Ájiniyaz]]»)
* 2024 — «[[Uch qahramon]]» (film, Oʻzbekiston)
* 2025 — «Adolat» (koʻp qismli film, Oʻzbekiston)&lt;ref&gt;[https://darakchi.uz/ru/184478 Стартовали съемки многосерийного сериала «Адолат» с Раъно Шодиевой в главной роли] — Darakchi.uz.&lt;/ref&gt;
* 2026 — «Эхо просвещения» (hujjatli filmlar turkumi, Oʻzbekiston)
* 2026 — «Sehrli chapaqay» (film, Oʻzbekiston)

== Mukofotlari ==
(toʻliq roʻyxat emas)
* «[[Uch qahramon]]» filmi uchun:
** «[[Oltin humo]] — 2024» — «Eng yaxshi montaj»&lt;ref&gt;[https://gov.uz/oz/madaniyat/news/view/31549 «Oltin humo — 2024» milliy kinotaqdimotida Bahodir Yalangtoʻsh filmi «Eng yaxshi film» nominatsiyasiga ega boʻldi] — gov.uz.&lt;/ref&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

{{DEFAULTSORT:Kiyasov, Temur}}
[[Turkum:Oʻzbekiston kinorejissyorlari]]</text>
      <sha1>tpsokjc64w3y0h8nwqyvz0px5gt9jus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Qareken Balasi</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1465427</id>
    <revision>
      <id>6313814</id>
      <timestamp>2026-10-20T13:56:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Foydalanuvchi sahifasi: yaratgan maqolalar roʻyxati</comment>
      <origin>6313814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1744" sha1="r0ow11ib0jtubv4x2hsrfxghfflirqj" xml:space="preserve">Qareken Balasi — Vikipediya muharriri.

== Hissam ==
[[Special:Contributions/Qareken Balasi|uz.wikipedia]], [https://xtools.wmcloud.org/globalcontribs/Qareken_Balasi global].

== Yaratgan maqolalarim ==
* [[Begis Temirbaev]]
* [[Jenisbek Piyazov]]
* [[Nukus FM]]
* [[Qayrat Nurtas]]
* [[Temur Kiyasov]]

=== Boshqa tillarda ===
==== Qoraqalpoq Vikipediyasi ====
* [[:kaa:Asal Shodiyeva]]
* [[:kaa:Azizbek Aitjanov]]
* [[:kaa:Baxıtbek Elmanov]]
* [[:kaa:Begis Temirbaev]]
* [[:kaa:Jaslar TV]]
* [[:kaa:Jeńisbek Piyazov]]
* [[:kaa:Nókis FM]]
* [[:kaa:Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı]]
* [[:kaa:Ózbekstan mámleketlik kórkem óner hám mádeniyat institutınıń Nókis filialı]]
* [[:kaa:Qayrat Nurtas]]
* [[:kaa:Qaraqalpaq mámleketlik universiteti]]
* [[:kaa:Qaraqalpaqstan tеlеvideniesi]]
* [[:kaa:Shohruhxon]]
* [[:kaa:Televideniye]]
* [[:kaa:Temur Kiyasov]]
==== Rus Vikipediyasi ====
* [[:ru:Абишева, Диана Мухановна]]
* [[:ru:Айдар, Ернар Жанабаевич]]
* [[:ru:Алматының түндері-ай]]
* [[:ru:Арман (песня Кайрата Нуртаса)]]
* [[:ru:Бактыгереев, Раймбек Бауыржанович]]
* [[:ru:Бижанов Даулет]]
* [[:ru:Дискография Кайрата Нуртаса]]
* [[:ru:Каракалпакский государственный академический музыкальный театр имени Бердаха]]
* [[:ru:Пиязов, Женисбек Буркитович]]
* [[:ru:Темирбаев, Бегисбай Жумабаевич]]
* [[:ru:Токтар, Еркебулан Ерболулы]]
* [[:ru:Шодиева, Асал]]
* [[:ru:Шохруххон]]
* [[:ru:Sen meni küt]]</text>
      <sha1>r0ow11ib0jtubv4x2hsrfxghfflirqj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Večer</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465428</id>
    <revision>
      <id>6313816</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1236" sha1="7un83lexas0w2nm7ov3h61n7ouujfc2" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Вечер &lt;br&gt; Večer
| shior                   =
| logo                    = Vecher Logo.png
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    = Kunlik [[gazeta]]
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           =
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  =
| bosh muharrir           = Boban Bogdanovski - Andreski
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Makedon tili]]
| adadi                   =
| bosh ofisi              = Mito Hadzivasilev - Jasmin, [[Skopye]], [[Shimoliy Makedoniya]]
| vebsayt                 = {{URL|http://vecer.press/}}
}}
'''Večer''' ({{lang-mk|Вечер}}) — [[Shimoliy Makedoniya]]da nashr etiladigan kunlik [[gazeta]]. Ilk soni 1963-yil 11-noyabrda NIP Nova Makedonija nashriyoti tomonidan chop etilgan.

Gazetaning hozirgi bosh muharriri [[Vesna Mikik Bozinovska]], bosh muharrir oʻrinbosari esa Elizabeta Arsoska hisoblanadi. U yakshanbadan tashqari har kuni nashr etiladi.

== Havolalar ==
* [http://www.vecer.press ''Večer'' official site]

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>7un83lexas0w2nm7ov3h61n7ouujfc2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vecherniy Brest</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465429</id>
    <revision>
      <id>6313817</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:16:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1574" sha1="8th2mdkcrg4hqois1v18bavfefdy7wv" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Vecherniy Brest
| shior                   =
| logo                    = Logo vecherniy brest.png
| tasvir                  = Редакция Вечерний Брест.jpg
| izoh                    =
| turi                    = Haftasiga ikki marta chiqadigan [[gazeta]]
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           = 1991-yil
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  = „Vecherniy Brest“ AJ
| bosh muharrir           = Mikhail Oleynik
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Rus tili]], [[Belarus tili]]
| adadi                   = 5 000 (2021-yil yanvar)
| bosh ofisi              = [[Brest]], [[Belarus]]
| vebsayt                 = {{URL|http://www.vb.by}}
}}
'''Vecherniy Brest''' ({{lang-ru|Вечерний Брест}}) — [[Belarus]]ning [[Brest]] shahrida haftalik nashr etiladigan ikki tilli, mintaqaviy ijtimoiy-siyosiy [[gazeta]]. Davlat tasarrufidagi gazeta juma kunlari chop etiladi. 2021-yil yanvar holatiga koʻra, uning adadi 5 000 nusxani tashkil etgan&lt;ref&gt;[http://www.vb.by/edit.php?topic=18 data at the website of the newspaper]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* David Marples: 'Our Glorious Pastʼ: Lukashenkaʼs Belarus and the Great Patriotic War, 2014, pp.&amp;nbsp;25, 42, 331, 340–342.
* Tatiana Repkova: New Times: Making a Professional Newspaper in an Emerging Democracy, 2001, pp.&amp;nbsp;74.

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>8th2mdkcrg4hqois1v18bavfefdy7wv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313818</id>
      <parentid>6313817</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T14:18:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>+++</comment>
      <origin>6313818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1604" sha1="gpli71uhosmv6qa3b0h3p2e5m3ugi4k" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Vecherniy Brest
| shior                   =
| logo                    = Logo vecherniy brest.png
| tasvir                  = Редакция Вечерний Брест.jpg
| izoh                    =
| turi                    = Haftasiga ikki marta chiqadigan [[gazeta]]
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           = 1991-yil
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  = „Vecherniy Brest“ AJ
| bosh muharrir           = Mikhail Oleynik
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Rus tili]], [[Belarus tili]]
| adadi                   = 5 000 (2021-yil yanvar)
| bosh ofisi              = [[Brest]], [[Belarus]]
| vebsayt                 = {{URL|http://www.vb.by}}
}}
'''Vecherniy Brest''' ({{lang-ru|Вечерний Брест}}) — [[Belarus]]ning [[Brest]] shahrida har hafta ikki tilda nashr etiladigan, ijtimoiy-siyosiy mavzular yoritiladigan mintaqaviy [[gazeta]]. Davlat tasarrufidagi ushbu gazeta juma kunlari chop etiladi. 2021-yil yanvar holatiga koʻra, uning adadi 5 000 nusxani tashkil etgan&lt;ref&gt;[http://www.vb.by/edit.php?topic=18 data at the website of the newspaper]&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* David Marples: 'Our Glorious Pastʼ: Lukashenkaʼs Belarus and the Great Patriotic War, 2014, pp.&amp;nbsp;25, 42, 331, 340–342.
* Tatiana Repkova: New Times: Making a Professional Newspaper in an Emerging Democracy, 2001, pp.&amp;nbsp;74.

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>gpli71uhosmv6qa3b0h3p2e5m3ugi4k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vecherniy Minsk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465430</id>
    <revision>
      <id>6313820</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:20:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="749" sha1="7px2xupa4x9qx1788zayuyfqd5le37v" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Vecherniy Minsk
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    =
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           =
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  =
| bosh muharrir           =
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Rus tili]]
| adadi                   =
| bosh ofisi              =
| vebsayt                 = {{URL|https://vminsk.by}}
}}
'''Vecherniy Minsk''' — [[Belarus]]da [[rus tili]]da nashr etiladigan [[gazeta]].

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>7px2xupa4x9qx1788zayuyfqd5le37v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vecherniye Vesti</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465431</id>
    <revision>
      <id>6313822</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313822</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="536" sha1="b6fcbfi0bqqz6udrpbprk57a7d5zikt" xml:space="preserve">'''Vecherniye Vesti''' ({{lang-ru|Вечерние вести}}) — 1999-yilda tashkil etilgan, [[Ukraina]]ning [[Kiyev]] shahrida nashr etilgan rus tilidagi tabloid [[gazeta]]. Uning adadi 530 000 nusxani tashkil etgan.

Gazeta oʻsha davrdagi prezident [[Leonid Kuchma]] va uning maʼmuriyatini keskin tanqid qilgan. Nashr Kuchmaning taniqli tanqidchilaridan biri boʻlgan sobiq bosh vazir [[Yulia Tymoshenko]] nazorati ostida boʻlgan.

== Havolalar ==
* [https://gazetavv.com/ ''Vecherniye Vesti'' online]

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>b6fcbfi0bqqz6udrpbprk57a7d5zikt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vejle Amts Avis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465432</id>
    <revision>
      <id>6313824</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313824</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="779" sha1="1k0jkvgpnvagsxak030jhyoaqhkqxil" xml:space="preserve">'''Vejle Amts Avis''' — [[Daniya]]ning [[Vejle]] shahrida joylashgan mintaqaviy gazeta. U sobiq [[Vejle okrugi]] hududini qamrab olgan. Gazeta rasman Daniya Konservativ xalq partiyasini qoʻllab-quvvatlagan. Shu hududdagi „Vejle Amts Folkeblad“ gazetasi esa Venstre partiyasini qoʻllab-quvvatlagan.

== Tarixi ==
Gazeta 1828-yilda Sylveste Hertz (1790–1854) tomonidan, keyinchalik „Schweitzers Bogtrykkeri“ nomi bilan tanilgan nashriyot bilan hamkorlikda tashkil etilgan&lt;ref name=coneliand&gt;{{cite web|url=http://www.coneliand.dk/Danmarks%20aeldste%20forretninger/DAEF%20600-651/Side_620_Wein_-_Vejl.html|title=Vejle Amts Avis (konservativt)|language=Danish|publisher=coneliand.dk|accessdate=2 July 2019}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>1k0jkvgpnvagsxak030jhyoaqhkqxil</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>O'zbekiston mustaqilligining 30-yilligi yo'li</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465433</id>
    <redirect title="Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli" />
    <revision>
      <id>6313827</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <comment>Javoxir Yorqulov [[O'zbekiston mustaqilligining 30-yilligi yo'li]] sahifasini [[Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>6313827</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="pw0ijczx71rawnk2zm6vipu5os3kc86" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli]]</text>
      <sha1>pw0ijczx71rawnk2zm6vipu5os3kc86</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:O'zbekiston mustaqilligining 30-yilligi yo'li</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465434</id>
    <redirect title="Munozara:Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli" />
    <revision>
      <id>6313829</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:31:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Javoxir Yorqulov</username>
        <id>130047</id>
      </contributor>
      <comment>Javoxir Yorqulov [[Munozara:O'zbekiston mustaqilligining 30-yilligi yo'li]] sahifasini [[Munozara:Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli]]ga koʻchirdi</comment>
      <origin>6313829</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75" sha1="lvsckzwdcj49fdc11fenoegybtjtuj6" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Munozara:Oʻzbekiston mustaqilligining 30-yilligi yoʻli]]</text>
      <sha1>lvsckzwdcj49fdc11fenoegybtjtuj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ventas Balss</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465435</id>
    <revision>
      <id>6313831</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:37:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1490" sha1="ce28yv39lcaxjze94t8eaq104ns0v07" xml:space="preserve">'''Ventas Balss''' — [[Latviya]]da nashr etiladigan mintaqaviy [[gazeta]].

U 1926–1940-yillarda haftalik tarzida nashr etilgan va Milliy demokratik partiya bilan bogʻliq boʻlgan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://VentasBalss/index.htm|title=Ventas Balss 1921 - 1945|access-date=2011-03-11|archive-date=2011-10-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20111001005735/http://data.lnb.lv/digitala_biblioteka/laikraksti/VentasBalss/index.htm|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;.

1989-yil 16-sentabrda gazeta nomi „Ventas Voice“ deb oʻzgartirilgan. Nashr [[latish tili|latish]] va [[rus tili]]da chop etiladi&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.atlants.lv/konspekts/laikraksts-ventas-balss/536054/ |title=Laikraksts &quot;Ventas Balss&quot; |website=www.atlants.lv |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722161125/http://www.atlants.lv/konspekts/laikraksts-ventas-balss/536054/ |archive-date=2011-07-22}}&lt;/ref&gt;.

2008-yilda qoʻshilgan qiymat soligʻi (QQS) bilan bogʻliq xarajatlar muammosi sababli gazetaning internetdagi faoliyati vaqtincha toʻxtatilgan&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://blogi.nozare.lv/kaza/2008/12/11/ventas-balss-tapat-ka-pardot-auto-lai-pabarotu-zirgu/ | title=Ventas Balss: Tāpat kā pārdot auto, lai pabarotu zirgu? | archive-url=https://web.archive.org/web/20081217155358/http://blogi.nozare.lv/kaza/2008/12/11/ventas-balss-tapat-ka-pardot-auto-lai-pabarotu-zirgu/ | archive-date=2008-12-17 | language=lv}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>ce28yv39lcaxjze94t8eaq104ns0v07</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Videvik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465436</id>
    <revision>
      <id>6313832</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:39:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="948" sha1="ephk49hdgczrc9ogel0vsv6su23t647" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Videvik
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    =
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           =
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  =
| bosh muharrir           =
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Eston tili]]
| adadi                   =
| bosh ofisi              =
| vebsayt                 =
}}
'''Videvik''' — [[Estoniya]]da nashr etilgan [[gazeta]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.postimees.ee/1365042/tana-ilmus-ajalehe-videvik-viimane-number|title=Täna ilmus ajalehe Videvik viimane number|work=[[Postimees]]|date=29 August 2013|access-date=4 June 2025|language=et}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>ephk49hdgczrc9ogel0vsv6su23t647</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikublaðið</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465437</id>
    <revision>
      <id>6313833</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:45:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1255" sha1="1gq2j7re9ec0q2oddley2sxtuzfbdk2" xml:space="preserve">{{Jurnal
| nomi = Vikublaðið
| tasvir =
| sohasi =
| davri = Haftalik
| qisqartmasi = Vikublaðið
| tili =
| tahririyat manzili =
| bosh muharriri =
| muassisi =
| noshiri = Vágsbotnur
| mamlakati = [[Farer orollari]]
| tarixi =
| asosi =
| hajmi =
| adadi =
| veb-sayti = {{URL|http://www.vikublad.fo/|havola}}
}}
'''Vikublaðið''' — [[Farer orollari]]da nashr etiladigan haftalik [[gazeta]], shuningdek, yangiliklar va turmush tarziga oid materiallarni yorituvchi veb-sayt (vikubladid.is)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Áskrift |trans-title=Subscription |url=https://www.vikubladid.is/is/askrift |access-date=2024-12-07 |website=Vikublaðið |language=Faroese}}&lt;/ref&gt;. Milliy soʻrovnomaga koʻra, u orollardagi eng koʻp oʻqiladigan gazeta deb topilgan.

Bosma nashr [[Eyjafjörður]] va [[Þingeyjarsveit]] hududlarida tarqatiladi hamda har payshanba kuni tushdan keyin chop etiladi&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Vikublaðið |url=https://fjolmidlanefnd.is/fjolmidlar/vikubladid/ |access-date=2024-12-07 |website=Fjölmiðlanefnd |language=Faroese}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Official website|http://www.vikublad.fo/}}
* [http://en.calameo.com/read/000507608b1e43f6e49a5 Vikublaðið online (Calaméo)]

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>1gq2j7re9ec0q2oddley2sxtuzfbdk2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Víkurfréttir</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465438</id>
    <revision>
      <id>6313834</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="hpc8uq6falnbub7qttn2f4vmvez5iq6" xml:space="preserve">'''Víkurfréttir''' — [[Islandiya]]ning [[Keflavík]] shahridagi asosiy [[gazeta]].

U 1980-yil avgust oyida Islandiyaning Janubiy yarimorol hududida tashkil etilgan. 1983-yilda uni hozirgi egasi Páll Ketilsson sotib olgan. Gazeta haftasiga bir marta chop etiladi, biroq bir muddat haftasiga ikki marta ham nashr qilingan&lt;ref&gt;[http://www.vf.is/um-bladid/ Um blaðið], Víkurfréttir {{in lang|is}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.vf.is/ Víkurfréttir website] {{in lang|is}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>hpc8uq6falnbub7qttn2f4vmvez5iq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vilnis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465439</id>
    <revision>
      <id>6313835</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:55:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="926" sha1="kbbu6xxd4884dj4ihhpq4po1m5zinn4" xml:space="preserve">'''Vilnis''' — [[bolsheviklar|bolshevik]] yoʻnalishidagi, [[litva tili]]da nashr etilgan gazeta. U [[Latviya]]ning [[Riga]] shahrida 1913–1914-yillarda (haftalik) va 1917-yilda chop etilgan. Gazeta Rigada istiqomat qiluvchi litvalik sotsialistlar guruhi tomonidan nashr etilgan. Litva hududida tarqatish uchun gazeta Rigadan olib kelingan&lt;ref&gt;Sabaliūnas, Leonas. ''[https://books.google.com/books?id=MhxpVYgJ_rIC&amp;pg=PA96 Lithuanian Social Democracy in Perspective, 1893-1914]''. Durham: Duke University Press, 1990. p. 96&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;p&quot;&gt;Zinkus, Jonas, and Tadas Adomonis. ''[https://books.google.com/books?id=guFoAAAAMAAJ Lithuania: An Encyclopedic Survey]''. Vilnius: Encyclopedia Publishers, 1986. p. 112, 301&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Lenin]]. ''[https://books.google.com/books?id=z61oAAAAMAAJ Collected Works: Dec.1913-Aug.1914]''. Lawrence &amp; Wishart, 1964. p. 602&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>kbbu6xxd4884dj4ihhpq4po1m5zinn4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Virumaa Nädalaleht</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465440</id>
    <revision>
      <id>6313836</id>
      <timestamp>2026-10-20T14:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1170" sha1="9en8cym93236sbbzyvv1f2enn6lvuk5" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Virumaa Nädalaleht
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    =
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           = 1994-yil
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  = Imre Termonen
| bosh muharrir           =
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Eston tili]]
| adadi                   =
| bosh ofisi              = [[Rakvere]], [[Estoniya]]
| vebsayt                 =
}}
'''Virumaa Nädalaleht''' — [[Estoniya]]da nashr etiladigan gazeta. U 1994-yilda tashkil etilgan&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=2013-08-01 |archive-date=2013-07-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130712232920/http://www.virol.ee/maakond/meedia/aid-150/Virumaa-N%C3%A4dalaleht |publisher={{ill|Lääne-Viru Omavalitsuste Liit|et}} |title=Virumaa Nädalaleht |url=http://www.virol.ee/maakond/meedia/aid-150/Virumaa-N%C3%A4dalaleht}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>9en8cym93236sbbzyvv1f2enn6lvuk5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Virumaa Teataja</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465441</id>
    <revision>
      <id>6313838</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:00:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1289" sha1="bwaoytkpijmzkc41oczc0iersuj8hvp" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Virumaa Teataja
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    =
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           = 1925-yil
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  = Postimees Grupp
| bosh muharrir           =
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Eston tili]]
| adadi                   =
| bosh ofisi              = [[Rakvere]], [[Estoniya]]
| vebsayt                 = 
}}
'''Virumaa Teataja''' — [[Estoniya]]ning [[Rakvere]] shahrida nashr etiladigan [[gazeta]]&lt;ref name=&quot;ESTER, 2020&quot;&gt;{{cite web |title=Virumaa Teataja |url=https://www.ester.ee/record=b1073227 |website=ESTER.ee |publisher=Postimees Grupp |accessdate=13 March 2020}}&lt;/ref&gt;.

== Avvalgi nomlari ==
* Virumaa Teataja (1925–1940)
* Punane Virumaa (1940–1941)
* Virumaa Teataja (1941–1944)
* Viru Sõna (1944–1950)
* Punane Täht (1950–1988)
* Viru Sõna (1988–1993)&lt;ref name=&quot;ESTER, 2020&quot; /&gt;
* Virumaa Teataja (1993-yildan hozirgacha)&lt;ref name=&quot;ESTER, 2020&quot; /&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>bwaoytkpijmzkc41oczc0iersuj8hvp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vo Slavu Rodiny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465442</id>
    <revision>
      <id>6313839</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:06:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1500" sha1="6b9ybef61qp69fsqyzzvz87hyk2mke0" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Vo Slavu Rodiny
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    =
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           =
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  =
| bosh muharrir           =
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Rus tili]]
| adadi                   =
| bosh ofisi              =
| vebsayt                 =
}}
'''Vo Slavu Rodiny''' (avvalgi nomi '''Krasnoarmeyskaya Pravda''') — [[Belarus]]da [[rus tili]]da nashr etiladigan [[gazeta]]. U 1921-yilda [[Sovet Ittifoqi]]da tashkil etilgan.

1942-yil sentabr oyida ushbu gazetada [[Aleksandr Tvardovskiy]]ning „Vasiliy Tyorkin“ asari ilk bor chop etila boshlangan&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kau.su/ru/calendar/127/|title=В газете &quot;Красноармейская правда&quot; началась публикация &quot;Тёркина&quot;. — Календарь Артиллериста —  Клуб выпускников Коломенского (Михайловского) Артиллерийского училища|access-date=2013-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304203202/http://www.kau.su/ru/calendar/127/|archive-date=2016-03-04|url-status=live}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>6b9ybef61qp69fsqyzzvz87hyk2mke0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vooremaa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465443</id>
    <revision>
      <id>6313840</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:10:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1063" sha1="fdcfj8j15emj4xd0bebic7cg6z9q30d" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Estoniya gazetasi}}
{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Vooremaa
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    =
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           =
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  =
| bosh muharrir           =
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Eston tili]]
| adadi                   =
| bosh ofisi              =
| vebsayt                 = https://www.vooremaa.ee/
}}
'''Vooremaa''' — [[Estoniya]]da nashr etiladigan [[gazeta]]&lt;ref name=&quot;x348&quot;&gt;{{cite web | title=Print run of Estonian newspapers falls on year | website=ERR | date=11 Jan 2024 | url=https://news.err.ee/1609218984/print-run-of-estonian-newspapers-falls-on-year | access-date=2 Nov 2024}}&lt;/ref&gt;. U [[Jõgeva okrugi]]ning rasmiy gazetasidir.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>fdcfj8j15emj4xd0bebic7cg6z9q30d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>A Voz da Póvoa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465444</id>
    <revision>
      <id>6313841</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1041" sha1="735rkpektbahjbzka2ycquhmtq9e7jf" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = A Voz da Póvoa
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    = Haftalik mahalliy yangiliklar gazetasi
| formati                 = Tabloid
| asoschi                 =
| asos solingan           = 1938
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  = A Voz da Póvoa - Comunicação Social, S.A.
| bosh muharrir           = Ferreira de Sousa
| siyosiyligi             =
| tili                    =
| adadi                   =
| bosh ofisi              = Av. Vasco da Gama Galerias Recife, nº 523, Loja 13, [[Póvoa de Varzim]], 4490-410, Portugaliya
| vebsayt                 = http://www.vozdapovoa.com/
}}
'''A Voz da Póvoa''' — [[Portugaliya]]ning Póvoa de Varzim shahridagi uchta asosiy, mahalliy gazetalardan biri. Uning hozirgi bosh muharriri Ferreira de Sousa hisoblanadi.

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>735rkpektbahjbzka2ycquhmtq9e7jf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vreme</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465445</id>
    <revision>
      <id>6313842</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:18:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1781" sha1="lglb7eiycctozxkxzc1k74xa91lfum3" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Vreme (Време)
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    = Kundalik gazeta
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           =
| nashrning toʻxtatilishi = 2011&lt;ref&gt;[https://www.24.mk/kako-makedonija-go-%E2%80%9Eslavi%E2%80%9C-treti-maj?quicktabs_popularna_sodrzina=2 Како Македонија го „слави“ трети мај?] Retrieved 06.05.2018 (Macedonian)&lt;/ref&gt;
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  =
| bosh muharrir           = Georgi Berbarovski&lt;ref name=&quot;arhiva_netpress_com_mk&quot;&gt;[http://arhiva.netpress.com.mk/mk/vest.asp?id=21811&amp;kategorija=1 Згасна весникот Време, по кавгата на вработените со сопственикот Велија Рамковски] Retrieved 06.05.2018 (Macedonian)&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://sitel.com.mk/velija-ramkovski-privremeno-pushten-od-zatvor Велија Рамковски привремено пуштен од затвор] Retrieved 06.05.2018 (Macedonian)&lt;/ref&gt;
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Makedon tili]]
| adadi                   =
| bosh ofisi              = [[Skopye]], [[Makedoniya]] (hozirgi [[Shimoliy Makedoniya]])
| vebsayt                 = Yoʻq
}}
'''Vreme''' ({{lang-mk|Време}}) — [[Makedoniya]]da kunlik nashr etilgan [[gazeta]]&lt;ref&gt;[https://dzunica.mk/ Sloboda na mediumi]{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot }} Retrieved 06.05.2018 (Macedonian)&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Official website|www.vreme.com.mk}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>lglb7eiycctozxkxzc1k74xa91lfum3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>D'Wäschfra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465446</id>
    <revision>
      <id>6313843</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="842" sha1="7suvis3i09cjxd8jh357x0bb263gn6l" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = D'Wäschfra (2010)
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    =
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           =
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  =
| bosh muharrir           =
| siyosiyligi             =
| tili                    =Lyuksemburg tili
| adadi                   =
| bosh ofisi              =
| vebsayt                 =
}}
'''D’Wäschfra''' — [[Lyuksemburg]]da nashr etiladigan hajviy [[gazeta]].

== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20101028000444/http://www.waschfra.lu/ D’Wäschfra official website]

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>7suvis3i09cjxd8jh357x0bb263gn6l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ya vse znayu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465447</id>
    <revision>
      <id>6313844</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:24:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1144" sha1="s3luhc66dbjgu6a6solfgjja10yjb9s" xml:space="preserve">'''Ya vse znayu''' ({{lang-ru|Я всё знаю}}) — 1932-yilda [[Riga]]da nashr etilgan, hech bir siyosiy partiyaga mansub boʻlmagan rus tilidagi [[gazeta]]&lt;ref name=&quot;f&quot;/&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=04VMAQAAIAAJ Istoriko-bibliograficheskie issledovaniya], Vol. 5–6. Biblioteka, 1995. p. 210&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Abyzov, I︠U︡. ''[https://books.google.com/books?id=1kYWAQAAIAAJ A izdavalosʹ ėto v Rige, 1918-1944: istoriko-bibliograficheskiĭ ocherk]''. Moskva: Russkoe zarubezhʹe, 2006. p. 272&lt;/ref&gt;. Gazetaning muharriri P. Merkurov boʻlgan&lt;ref&gt;''[https://books.google.com/books?id=0DdhAAAAMAAJ Stanford Slavic Studies]'', Vol. 3,&amp;nbsp;Part 3. Department of Slavic Languages and Literatures, Stanford University, 1991. p. 57&lt;/ref&gt;. Uning atigi toʻrtta soni chop etilgan&lt;ref name=&quot;f&quot;&gt;Fleĭshman, Lazarʹ, I︠U︡ Abyzov, and Boris Ravdin. ''[https://books.google.com/books?id=pPhJAAAAYAAJ Russkai︠a︡ pechatʹ v Rige: iz istorii gazety Segodni︠a︡ 1930-kh godov]''. Stanford, Calif: Dept. of Slavic Languages and Literatures, Stanford University, 1997. p. 108&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>s3luhc66dbjgu6a6solfgjja10yjb9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zheleznodorozhnik Belorussii</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465448</id>
    <revision>
      <id>6313846</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:27:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="805" sha1="769egwsaj44i6kxa9d22xmdvjdp6we3" xml:space="preserve">{{Qisqa tavsif|Belarus gazetasi}}
{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Zheleznodorozhnik Belorussii
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    =
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           =
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  =
| bosh muharrir           =
| siyosiyligi             =
| tili                    = [[Rus tili]]
| adadi                   =
| bosh ofisi              =
| vebsayt                 = {{URL|https://xpress.by}}
}}
'''Zheleznodorozhnik Belorussii''' — [[Belarus]]da rus tilida nashr etiladigan [[gazeta]].

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>769egwsaj44i6kxa9d22xmdvjdp6we3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Zhodzinskiya Naviny</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465449</id>
    <revision>
      <id>6313847</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:29:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Gulzoda Abduhalilova</username>
        <id>245101</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6313847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="845" sha1="fdywnzqpj2wxdu81g3gqzt64l4zuzos" xml:space="preserve">{{Gazeta bilgiqutisi
| nomi                    = Zhodzinskiya Naviny
| shior                   =
| logo                    =
| tasvir                  =
| izoh                    =
| turi                    =
| formati                 =
| asoschi                 =
| asos solingan           =
| nashrning toʻxtatilishi =
| narxi                   =
| tegishlilik             =
| prezident               =
| noshir                  =
| bosh muharrir           =
| siyosiyligi             =
| tili                    = Ikki tilli
| adadi                   =
| bosh ofisi              =
| vebsayt                 = [https://zhodinonews.by/ Жодзінскія Навіны]
}}
'''Zhodzinskiya Naviny''' ({{lang-be|Жодзінскія Навіны}}) — [[Belarus]]ning [[Jodzina]] shahrida nashr etiladigan [[gazeta]].

{{Yevropa-gazeta-stub}}</text>
      <sha1>fdywnzqpj2wxdu81g3gqzt64l4zuzos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Амаль Донаев</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1465450</id>
    <revision>
      <id>6313848</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:31:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Амаль Донаев</username>
        <id>318600</id>
      </contributor>
      <comment>Amal Donayev — O‘zbekistonlik yosh yengil atletikachi. U 300 va 600 metrga yugurish bo‘yicha chempion. Murabbiyi — Amirova Zamira. 💪🏆</comment>
      <origin>6313848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="0" sha1="phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1" />
      <sha1>phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Qareken Balasi/Xizmat koʻrsatgan artist</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1465451</id>
    <revision>
      <id>6313851</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Qoralama: Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (rus tilidagi maqoladan tarjima)</comment>
      <origin>6313851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5157" sha1="ifdk992mg56ep6qba11s15tiy6279nf" xml:space="preserve">[[Fayl:Нагрудный знак Заслуженный артист Республики Каракалпакстан.png|thumb|140px|Faxriy unvon nishoni]]
'''Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist''' ({{lang-kaa|Qaraqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken artist}}, {{lang-ru|Заслуженный артист Республики Каракалпакстан}}) — [[Qoraqalpogʻiston|Qoraqalpogʻiston Respublikasi]]ning faxriy unvoni, madaniyat va sanʼat xodimlariga — qoʻshiqchilar, aktyorlar, rejissyorlar, raqqosalar va madaniyat muassasalari rahbarlariga beriladi&lt;ref name=&quot;kun2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jk2024&quot; /&gt;. Qoraqalpogʻiston Respublikasi faxriy unvonlari tizimiga kiradi va ular qatorida «Xalq artisti», «Xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi», «Xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi» kabi unvonlar bor&lt;ref name=&quot;kun2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jk2024&quot; /&gt;.

== Berilish tartibi ==
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Reglamentiga koʻra, respublikaning davlat mukofotlari va faxriy unvonlari masalasi Joʻqorgʻi Kenges sessiyasida koʻrib chiqiladi, qaror esa belgilangan tartibda eʼlon qilinishi kerak. Unvon berish tartibi, imtiyozlar va uni olib qoʻyish tartibi Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat mukofotlari va faxriy unvonlari toʻgʻrisidagi qonunlari bilan tartibga solinadi (Reglamentning 52-moddasi)&lt;ref name=&quot;reglament&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://joqargikenes.uz/kk/documents/126/|title=Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң Регламенти ҳаққында (52-статья)|website=Joʻqorgʻi Kenges|lang=kaa|access-date=2026-10-20}}&lt;/ref&gt;.

Amalda mukofotlash toʻgʻrisidagi qarorlarni Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumi qabul qiladi: masalan, Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi munosabati bilan (2021) va 33 yilligi munosabati bilan (2024) qarorlar&lt;ref name=&quot;kun2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jk2024&quot; /&gt;.

== Mukofotlashlar ==
; 2021
Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumining «Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 30 yilligi munosabati bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat mukofotlari bilan taqdirlash toʻgʻrisida»gi qarori (2021-yil 1-sentabr)&lt;ref name=&quot;kun2021&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/kr/news/2021/09/01/98-nafar-turli-soha-vakillari-qoraqalpogiston-respublikasining-davlat-mukofotlari-bilan-taqdirlanishdi|title=99 нафар турли соҳа вакиллари Қорақалпоғистон Республикасининг давлат мукофотлари билан тақдирланишди|website=Kun.uz|date=2021-09-01|lang=uz|access-date=2026-10-20}}&lt;/ref&gt;:
* Markabay Baltabayevich Usenov — Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat akademik musiqali teatri vokal artisti;
* Lida Daryabayevna Seytmuratova — Oʻzbekiston davlat filarmoniyasi Qoraqalpogʻiston boʻlimining «Amu toʻlqini» ansambli raqqosasi;
* Ikromjon Maxsadbayevich Siytimov — Amudaryo tumani «Qilichboy» madaniyat markazi rahbari;
* Klara Ashirovna Shamuratova — Qoraqalpoq davlat yosh tomoshabinlar teatri aktrisasi.

; 2024
Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumining Oʻzbekiston mustaqilligining 33 yilligi munosabati bilan mukofotlash toʻgʻrisidagi qarori (2024-yil 29-avgust)&lt;ref name=&quot;jk2024&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://joqargikenes.uz/kk/posts/1847/|title=Өзбекстан Республикасы ғәрезсизлигиниң отыз үш жыллығы мүнәсибети менен сыйлықлаў ҳаққында|website=Joʻqorgʻi Kenges|date=2024-08-29|lang=kaa|access-date=2026-10-20}}&lt;/ref&gt;:
* Roza Zinelevna Piyazova — Qoraqalpoq davlat yosh tomoshabinlar teatri rejissyori.

== Unvon sohiblari ==
* [[Begis Temirbaev]] (2009)&lt;ref name=&quot;sputnik&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://uz.sputniknews.ru/20230914/karakalpakstan-ministr-kultura-naznacheniye-38912662.html|title=В Каракалпакстане назначили нового министра культуры — что о нём известно|website=Sputnik Oʻzbekiston|date=2023-09-14|lang=ru|access-date=2026-10-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hudud&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://new.hudud24.uz/news/begis-temirbaev-korakalpogiston-madaniyat-vaziri-buldi|title=Бегис Темирбаев Қорақалпоғистон маданият вазири бўлди|website=Hudud24.uz|date=2023-09-13|lang=uz|access-date=2026-10-18}}&lt;/ref&gt;
* [[Jenisbek Piyazov]] (2012)
* [[:ru:Элвин Грей|Elvin Grey]] (2024)

Qoraqalpogʻiston ASSR «Xizmat koʻrsatgan artist» unvoni (1991-yilgacha):
* [[:ru:Ибрагимов, Али Файзулла Ходжаевич|Ali Ibragimov]] (1954)
* [[:ru:Бибиков, Борис Владимирович|Boris Bibikov]] (1967)
* [[:ru:Сагатов, Куркмас Сагатович|Qurqmas Sagatov]] (1974)
* [[:ru:Сметанников, Леонид Анатольевич|Leonid Smetannikov]] (1974)
* [[:ru:Сорокина, Тамара Афанасьевна|Tamara Sorokina]] (1974)
* [[:ru:Барашков, Лев Павлович|Lev Barashkov]]

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

{{DEFAULTSORT:Xizmat koʻrsatgan artist, Qoraqalpogʻiston Respublikasida}}
[[Turkum:Oʻzbekiston faxriy unvonlari]]</text>
      <sha1>ifdk992mg56ep6qba11s15tiy6279nf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465452</id>
    <revision>
      <id>6313852</id>
      <timestamp>2026-10-20T15:34:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Yangi maqola: Qoraqalpogʻiston Respublikasining faxriy unvoni (rus tilidagi maqoladan tarjima)</comment>
      <origin>6313852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5157" sha1="ifdk992mg56ep6qba11s15tiy6279nf" xml:space="preserve">[[Fayl:Нагрудный знак Заслуженный артист Республики Каракалпакстан.png|thumb|140px|Faxriy unvon nishoni]]
'''Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist''' ({{lang-kaa|Qaraqalpaqstan Respublikasına xızmet kórsetken artist}}, {{lang-ru|Заслуженный артист Республики Каракалпакстан}}) — [[Qoraqalpogʻiston|Qoraqalpogʻiston Respublikasi]]ning faxriy unvoni, madaniyat va sanʼat xodimlariga — qoʻshiqchilar, aktyorlar, rejissyorlar, raqqosalar va madaniyat muassasalari rahbarlariga beriladi&lt;ref name=&quot;kun2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jk2024&quot; /&gt;. Qoraqalpogʻiston Respublikasi faxriy unvonlari tizimiga kiradi va ular qatorida «Xalq artisti», «Xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi», «Xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi» kabi unvonlar bor&lt;ref name=&quot;kun2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jk2024&quot; /&gt;.

== Berilish tartibi ==
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi Reglamentiga koʻra, respublikaning davlat mukofotlari va faxriy unvonlari masalasi Joʻqorgʻi Kenges sessiyasida koʻrib chiqiladi, qaror esa belgilangan tartibda eʼlon qilinishi kerak. Unvon berish tartibi, imtiyozlar va uni olib qoʻyish tartibi Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat mukofotlari va faxriy unvonlari toʻgʻrisidagi qonunlari bilan tartibga solinadi (Reglamentning 52-moddasi)&lt;ref name=&quot;reglament&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://joqargikenes.uz/kk/documents/126/|title=Қарақалпақстан Республикасы Жоқарғы Кеңесиниң Регламенти ҳаққында (52-статья)|website=Joʻqorgʻi Kenges|lang=kaa|access-date=2026-10-20}}&lt;/ref&gt;.

Amalda mukofotlash toʻgʻrisidagi qarorlarni Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumi qabul qiladi: masalan, Oʻzbekiston mustaqilligining 30 yilligi munosabati bilan (2021) va 33 yilligi munosabati bilan (2024) qarorlar&lt;ref name=&quot;kun2021&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;jk2024&quot; /&gt;.

== Mukofotlashlar ==
; 2021
Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumining «Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 30 yilligi munosabati bilan Qoraqalpogʻiston Respublikasining davlat mukofotlari bilan taqdirlash toʻgʻrisida»gi qarori (2021-yil 1-sentabr)&lt;ref name=&quot;kun2021&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://kun.uz/kr/news/2021/09/01/98-nafar-turli-soha-vakillari-qoraqalpogiston-respublikasining-davlat-mukofotlari-bilan-taqdirlanishdi|title=99 нафар турли соҳа вакиллари Қорақалпоғистон Республикасининг давлат мукофотлари билан тақдирланишди|website=Kun.uz|date=2021-09-01|lang=uz|access-date=2026-10-20}}&lt;/ref&gt;:
* Markabay Baltabayevich Usenov — Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat akademik musiqali teatri vokal artisti;
* Lida Daryabayevna Seytmuratova — Oʻzbekiston davlat filarmoniyasi Qoraqalpogʻiston boʻlimining «Amu toʻlqini» ansambli raqqosasi;
* Ikromjon Maxsadbayevich Siytimov — Amudaryo tumani «Qilichboy» madaniyat markazi rahbari;
* Klara Ashirovna Shamuratova — Qoraqalpoq davlat yosh tomoshabinlar teatri aktrisasi.

; 2024
Joʻqorgʻi Kenges Prezidiumining Oʻzbekiston mustaqilligining 33 yilligi munosabati bilan mukofotlash toʻgʻrisidagi qarori (2024-yil 29-avgust)&lt;ref name=&quot;jk2024&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://joqargikenes.uz/kk/posts/1847/|title=Өзбекстан Республикасы ғәрезсизлигиниң отыз үш жыллығы мүнәсибети менен сыйлықлаў ҳаққында|website=Joʻqorgʻi Kenges|date=2024-08-29|lang=kaa|access-date=2026-10-20}}&lt;/ref&gt;:
* Roza Zinelevna Piyazova — Qoraqalpoq davlat yosh tomoshabinlar teatri rejissyori.

== Unvon sohiblari ==
* [[Begis Temirbaev]] (2009)&lt;ref name=&quot;sputnik&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://uz.sputniknews.ru/20230914/karakalpakstan-ministr-kultura-naznacheniye-38912662.html|title=В Каракалпакстане назначили нового министра культуры — что о нём известно|website=Sputnik Oʻzbekiston|date=2023-09-14|lang=ru|access-date=2026-10-18}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;hudud&quot;&gt;{{Veb manbasi|url=https://new.hudud24.uz/news/begis-temirbaev-korakalpogiston-madaniyat-vaziri-buldi|title=Бегис Темирбаев Қорақалпоғистон маданият вазири бўлди|website=Hudud24.uz|date=2023-09-13|lang=uz|access-date=2026-10-18}}&lt;/ref&gt;
* [[Jenisbek Piyazov]] (2012)
* [[:ru:Элвин Грей|Elvin Grey]] (2024)

Qoraqalpogʻiston ASSR «Xizmat koʻrsatgan artist» unvoni (1991-yilgacha):
* [[:ru:Ибрагимов, Али Файзулла Ходжаевич|Ali Ibragimov]] (1954)
* [[:ru:Бибиков, Борис Владимирович|Boris Bibikov]] (1967)
* [[:ru:Сагатов, Куркмас Сагатович|Qurqmas Sagatov]] (1974)
* [[:ru:Сметанников, Леонид Анатольевич|Leonid Smetannikov]] (1974)
* [[:ru:Сорокина, Тамара Афанасьевна|Tamara Sorokina]] (1974)
* [[:ru:Барашков, Лев Павлович|Lev Barashkov]]

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

{{DEFAULTSORT:Xizmat koʻrsatgan artist, Qoraqalpogʻiston Respublikasida}}
[[Turkum:Oʻzbekiston faxriy unvonlari]]</text>
      <sha1>ifdk992mg56ep6qba11s15tiy6279nf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Merer kundaligi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465453</id>
    <revision>
      <id>6313861</id>
      <timestamp>2026-10-20T17:46:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mupapap29</username>
        <id>201910</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Qoʻlyozma bilgiqutisi | name                  = Merer kundaligi | location              =  [[Qohira]], [[Misr muzeyi]] | image                 = | width                 = | caption               = Wadi al-Jarf papiruslaridan Merer kundaligi. [[Kartush]]lar [[Xufu]] nomi bilan ko‘rinib turibdi. | alt                   = | Also known as         = Papirus Jarf, Wadi al-Jarf papiruslari, Xufu papiruslari, Cheops papiruslari yoki Qizil dengiz o‘r...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15061" sha1="nn9qrp5aa8ztan71dualu3bmz7z59ag" xml:space="preserve">{{Qoʻlyozma bilgiqutisi
| name                  = Merer kundaligi
| location              =  [[Qohira]], [[Misr muzeyi]]
| image                 =
| width                 =
| caption               = Wadi al-Jarf papiruslaridan Merer kundaligi. [[Kartush]]lar [[Xufu]] nomi bilan ko‘rinib turibdi.
| alt                   =
| Also known as         = Papirus Jarf, Wadi al-Jarf papiruslari, Xufu papiruslari, Cheops papiruslari yoki Qizil dengiz o‘ramlari
| Type                  = [[Jurnal]] (kema jurnali)
| Date                  = Taxminan miloddan avvalgi 2589–2566 yillar
| Place of origin       = [[Wadi al-Jarf]]
| Language(s)           = [[Qadimgi Misr|Qadimgi Misr tili]]
| Scribe(s)             =
| Author(s)             = Merer
| Compiled by           =
| Illuminated by        =
| Patron                =
| Dedicated to          =
| Material              = [[Papirus]]
| Size                  =
| Format                =
| Condition             =
| Script                = [[Iyerarxik yozuv]]
| Contents              =
| Illumination(s)       =
| Additions             =
| Exemplar(s)           =
| Previously kept       =
| Discovered            = 2013-yil
| Accession             =
| Other                 =
| below                 =
}}

'''Merer kundaligi''' (shuningdek, '''[[Wadi al-Jarf|Wadi al-Jarf papiruslari]]''' yoki '''Qizil dengiz qo‘lyozmalari''' nomi bilan ham tanilgan) — bundan 4500 yildan ko‘proq vaqt avval o‘rta martabali amaldor, ''nazoratchi'' ([[wikt:sḥḏ|''sḥḏ'', sehedj]]) unvoniga ega Merer tomonidan yozilgan [[papirus]] kundaliklarining umumiy nomi. Ular matnli papiruslarning hozirgacha ma’lum bo‘lgan eng qadimgi namunalari hisoblanadi. Kundaliklar [[Misrning IV sulolasi]] davrida hukmronlik qilgan fir’avn [[Xufu]] saltanatining 26-yiliga to‘g‘ri keladi{{Sfn|Tallet|2017|p=160}}&lt;ref name=&quot;Smithsonian&quot; /&gt;. Xufu miloddan avvalgi XXVI asrning boshlarida, taxminan miloddan avvalgi 2589–2566-yillarda hukmronlik qilgan&lt;ref name=&quot;names&quot;&gt;Clayton, Peter A. ''Chronicle of the Pharaohs'', 42-bet. London: Thames and Hudson, 2006. {{ISBN|978-0-500-28628-9}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Malek, Jaromir, „The Old Kingdom“, ''The Oxford History of Ancient Egypt'', tahrirchi Ian Shaw, Oxford University Press, 2000, {{ISBN|978-0-19-280458-7}}, 88-bet.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Khufu's 30-Year Jubilee: Newly Discovered Pieces of a Puzzle |url=https://aeraweb.org/khufus-30-year-jubilee/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521123646/https://aeraweb.org/khufus-30-year-jubilee/ |archive-date=21 May 2024 |access-date=21 May 2024}}&lt;/ref&gt;. Matn [[kursiv iyerogliflar]] yoki qadimgi [[iyerarxik yozuv]]da bitilgan bo‘lib, asosan Merer va uning jamoasi kundalik bajargan ishlar ro‘yxatidan iborat. Eng yaxshi saqlanib qolgan qismlar — ''Jarf A va B papiruslari'' — oq [[ohaktoshlar|ohaktosh]] bloklarini [[Tura (Misr)|Tura konlari]]dan [[Giza]]ga qayiqda tashish jarayonini hujjatlashtiradi.

[[Qizil dengiz]] sohilidagi [[Wadi al-Jarf|Vodi al-Jarf]]da qayiqlarni saqlash uchun xizmat qilgan, inson tomonidan qazilgan g‘orlar oldiga ko‘milgan papiruslar 2013-yilda arxeologlar — [[Parij-Sorbonna universiteti]] vakili [[Pierre Tallet]] va Gregory Marouard rahbarligidagi fransuz ekspeditsiyasi tomonidan topilib, qazib olingan&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nbcnews.com/science/cosmic-log/4-500-year-old-harbor-structures-papyrus-texts-unearthed-egypt-flna1C9356840 |title=4,500-year-old harbor structures and papyrus texts unearthed in Egypt|website=NBC News|date=16 April 2013 |language=en |access-date=2019-07-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.catchnews.com/culture-news/story-of-the-pyramid-builders-revealed-in-4500-yr-old-papyri-1469036410.html |title=Story of the Pyramid builders revealed in 4500-yr-old papyri|website=CatchNews.com|language=en |access-date=2019-07-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://interestingengineering.com/a-4500-year-old-papyrus-holds-the-answer-to-how-the-great-pyramid-was-built |title=A 4,500 Year Old Papyrus Holds the Answer to How the Great Pyramid Was Built|date=2017-09-25 |website=interestingengineering.com |language=en-US|access-date=2019-07-30}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mysteriousearth.net/2017/08/18/revealed-4500-year-old-papyrus-that-details-the-construction-of-the-great-pyramid-2/ |title=Revealed: 4,500-year-old Papyrus that details the construction of the Great Pyramid – Mysterious Earth |language=en-US |access-date=2019-07-30 |archive-date=2020-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116045447/http://mysteriousearth.net/2017/08/18/revealed-4500-year-old-papyrus-that-details-the-construction-of-the-great-pyramid-2/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Ushbu kashfiyotning ahamiyati haqida Pierre Tallet va [[Mark Lehner]] hammuallifligida ommabop kitob nashr etilgan. Mualliflar papiruslar majmuasini „Qizil dengiz qo‘lyozmalari“ deb atashgan&lt;ref&gt;{{Cite book |last1=Tallet |first1=Pierre |title=The Red Sea scrolls: how ancient papyri reveal the secrets of the pyramids |last2=Lehner |first2=Mark |date=2021 |publisher=Thames &amp; Hudson Ltd |isbn=978-0-500-05211-2 |location=London New York, New York}}&lt;/ref&gt;. Bu nom [[O‘lik dengiz qo‘lyozmalari]]ga ishoradir.

Misrlik arxeolog [[Zahi Hawass]] Merer kundaligini „XXI asrda Misrda qilingan eng buyuk kashfiyot“ deb ta’riflaydi&lt;ref name=&quot;Smithsonian&quot; /&gt;. Papiruslarning ayrim qismlari [[Qohira]]dagi [[Misr muzeyi]]da namoyish etiladi&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Stille|first1=Alexander|date=2015|title=The Power and the Glory|journal=Smithsonian|volume=46|issue=6|page=6|ref=16}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Independent |first=Egypt |date=2016-07-14 |title=Egyptian Museum hosts papyri, archaeological replicas exhibitions for 15 days |url=https://egyptindependent.com/egyptian-museum-hosts-papyri-archaeological-replicas-exhibitions-15-days/ |access-date=2025-09-02 |website=Egypt Independent |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sis.gov.eg/Story/103148/Parts-of-papyrus-archive-of-King-Khufu-displayed-at-Tahrir's-Egyptian-Museum?lang=en-us&lt;/ref&gt;.

== Mundarija ==

=== Jarf A va B papiruslari ===
{{Location map+ | Northern Egypt
| relief = 1
| width = 300
| caption = Shimoliy Misr xaritasi: Tura tosh konlari, Giza va Merer kundaligi topilgan joy
| places =
  {{Location map~ | Northern Egypt
      | label = &amp;nbsp;[[Wadi al-Jarf]]&amp;nbsp;&lt;br /&gt;&amp;nbsp;(topilgan joy)
      | position = bottom
      | background = white 
      | label_width = 200
      | lat_deg = 28.889
      | lon_deg = 32.678
      | marksize = 13
  }}
  {{Location map~ | Northern Egypt
      | label = &amp;nbsp;[[Giza]]&amp;nbsp;
      | position = left
      | background = white 
      | label_width = 150
      | lat_deg = 29.974
      | lon_deg = 31.135
      | marksize = 13
  }}
  {{Location map~ | Northern Egypt
      | label = &amp;nbsp;[[Tura (Misr)|Tura tosh konlari]]&amp;nbsp;
      | position = right
      | background = white 
      | label_width = 150
      | lat_deg = 29.8528
      | lon_deg = 31.3458
      | marksize = 13
  }}
}}
Eng yaxshi saqlanib qolgan papiruslarda fir’avn [[Xufu]] hukmronligining 27-yilida Tura Shimoliy va Tura Janubiy tosh konlaridan Giza tomon ohaktosh tashish bilan bog‘liq bir necha oylik ishlar bayon etilgan{{Sfn|Tallet|2017|p=160}}&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot; /&gt;. Kundalikda toshlar qayerda va qanday maqsadda ishlatilishi ko‘rsatilmagan. Biroq, kundalik Xufu hukmronligining keng tarqalgan qarashlarga ko‘ra, so‘nggi davriga tegishli bo‘lishi mumkinligini hisobga olib, Tallet bu toshlar, ehtimol, [[Xeops piramidasi|Buyuk piramida]]ning tashqi qoplamasi uchun mo‘ljallangan deb hisoblaydi. Taxminan har o‘n kunda ikki yoki uchta borib-kelish safari amalga oshirilgan. Har bir safarda og‘irligi 2–3 tonna bo‘lgan taxminan 30 ta blok tashilgan, bu esa oyiga 200 ta blokni tashkil etgan bo‘lishi mumkin&lt;ref&gt;{{cite web |title=Lost Secrets of the Pyramid (TV documentary) |url=https://www.cbc.ca/natureofthings/episodes/lost-secrets-of-the-pyramids |date=2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=The Nature Of Things: Lost Secrets Of The Pyramid |url=https://etcanada.com/video/1082868803982/the-nature-of-things-lost-secrets-of-the-pyramid-preview/ |access-date=2019-09-09 |archive-date=2020-11-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201116222241/https://etcanada.com/video/1082868803982/the-nature-of-things-lost-secrets-of-the-pyramid-preview/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;. Merer qo‘l ostida qariyb qirq nafar qayiqchi ishlagan. Papiruslarda bayon etilgan davr iyuldan noyabrgacha bo‘lgan vaqtni qamrab oladi{{Sfn|Tallet|2017|p=160}}.

{{Blockquote|text='''25-kun:''' Nazoratchi Merer o‘zining [[phyle]]si bilan kun bo‘yi Tura Janubida tosh tashish ishlari bilan shug‘ullanadi; tunni Tura Janubida o‘tkazadi. {{br}} '''26-kun:''' Nazoratchi Merer o‘z filasi bilan Tura Janubidan tosh ortilgan holda Axet-Xufu tomon yo‘lga chiqadi; tunni She-Xufuda o‘tkazadi. {{br}} '''27-kun:''' She-Xufudan suzib, tosh ortilgan holda Axet-Xufu tomon yo‘l oladi; tunni Axet-Xufuda o‘tkazadi. {{br}} '''28-kun:''' ertalab Axet-Xufudan yo‘lga chiqadi; oqim bo‘ylab yuqoriga, Tura Janubi tomon suzadi|title=Tura shahridan Buyuk piramida (Axet-Xufu) tomon va ortga amalga oshirilgan to‘rt kunlik safarlardan birining qaydnomasi{{sfn|Tallet|2017|p=150}}}}.

Qayd daftaridagi yozuvlar bir xil tartibda joylashtirilgan. Eng yuqorida oy va fasl nomi ko‘rsatilgan sarlavha bor. Uning ostida oy kunlari gorizontal chiziq bo‘ylab berilgan. Kunlarga oid yozuvlar ostida esa o‘sha kunlarda sodir bo‘lgan voqealarni bayon qiluvchi ikkita vertikal ustun joylashgan (B II bo‘lim): ''[1-kun] 6-Idjeru boshlig‘i elita vakillari Turada bo‘lgan paytda bizga Geliopolisdan oziq-ovqat olib kelish uchun yuk qayig‘ida [[Geliopol|Geliopolis]] tomon yo‘l oladi'', ''2-kun: Nazoratchi Merer o‘z guruhi bilan kun bo‘yi Shimoliy Turada tosh tashish bilan shug‘ullanadi; tunni Shimoliy Turada o‘tkazadi''{{Sfn|Tallet|2017|p=150}}.

Kundalikda Buyuk piramidaning asl nomi — Axet-Xufu ham tilga olinadi. Bu nom „Xufuning ufqi“ degan ma’noni anglatadi&lt;ref&gt;{{Cite web|title=How the Pyramids Were (and Were Not) Built - Part 2|url=https://skeptoid.com/episodes/4779|access-date=2021-05-13|website=Skeptoid}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pearse |first=Roger |date=2017-09-27 |title=The log book of Inspector Merer from Wadi al Jarf and the pyramid of Cheops / Khufu |url=https://www.roger-pearse.com/weblog/2017/09/27/the-log-book-of-inspector-merer-from-wadi-al-jarf-and-the-pyramid-of-cheops-khufu/ |access-date=2025-09-02 |website=Roger Pearse |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;.

Mererdan tashqari, parchalarda yana bir necha kishining nomi keltirilgan. Ular orasida eng muhimi boshqa manbalardan ma’lum bo‘lgan [[Anxhaf]]dir. U fir’avn Xufuning ota bir, ona boshqa ukasi bo‘lib, Xufu va/yoki [[Xafra]] hukmronligi davrida shahzoda va [[vazir (Qadimgi Misr)|vazir]] bo‘lgan deb hisoblanadi&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ancient-code.com/revealed-4500-year-old-papyrus-that-details-the-construction-of-the-great-pyramid/ |title=Revealed: 4,500-year-old Papyrus that details the construction of the Great Pyramid|date=2016-08-05 |website=Ancient Code|language=en-US |access-date=2019-07-30}}&lt;/ref&gt;. Papiruslarda u ''zodagon'' (''[[Iry-pat]]'') va ''Ra-shi-Xufu nazoratchisi'' deb ataladi. Ikkinchi nom Gizada joylashgan bandargohni anglatadi. Talletning fikricha, qoplama toshlari aynan shu bandargohga tashilgan{{Sfn|Tallet|2017|p=42, 52, 55, 63, 66}}.

=== Jarf C papiruslari ===
Markaziy Deltada „qo‘shaloq djadja“ qurilishi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;Prof. Pierre Tallet Keynote lecture: The papyrus of the pyramids’ builders&lt;/ref&gt;

=== Jarf D papiruslari ===
Xufuning qarorgohi va Vodiy ibodatxonasi (?) uchun bajarilgan ishlar&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

=== Boshqa papiruslar ===
Boshqa qayd daftarlari (E va F) hamda ularga tegishli hisob-kitob hujjatlari (G dan L gacha va boshqa parchalar) ancha parchalangan holatda bo‘lib, ularning mazmuni hali to‘liq o‘qilmagan va/yoki nashr etilmagan.

== Manbalar ==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Smithsonian&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.smithsonianmag.com/history/ancient-egypt-shipping-mining-farming-economy-pyramids-180956619/ |title=The World's Oldest Papyrus and What It Can Tell Us About the Great Pyramids |date= |language=English |website=Smithsonian.com |accessdate=11 September 2017}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;LiveScience&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.livescience.com/28778-worlds-oldest-harbor-papyrus-khufu-cheops.html |title=World's Oldest Harbor Discovered in Egypt |date= 16 April 2013|language=English |website=LiveScience |accessdate=11 September 2017}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

== Adabiyotlar ==
* {{Cite book |last=Tallet |first=Pierre |url=https://amers.hypotheses.org/wp-content/blogs.dir/2495/files/2017/03/1705_Tallet.pdf |title=Les Papyrus De La Mer Rouge: Le Journal De Merer (Papyrus Jarf A et B) |year=2017 |isbn=9782724707069 |volume=1 |language=fr, en, ar |translator-last=Clement |translator-first=Colin |trans-title=The Red Sea Papyri: The Diary of Merer |author-link=Pierre Tallet |publisher=Institut français d'archéologie orientale |translator-last2=Lotfallah |translator-first2=Soheir}}

* {{Cite book |last=Tallet |first=Pierre |url=https://www.academia.edu/59554435 |title=Les Papyrus De La Mer Rouge: Le Journal De Dedi Et Autres Fragments De Journaux De Bord (Papyrus Jarf C, D, E, F, Aa) |year=2021 |isbn=978-2724707069 |volume=2 |language=fr, en, ar |translator-last=Clement |translator-first=Colin |trans-title=The Red Sea Papyri: The Diary of Dedi and other log fragments |author-link=Pierre Tallet |publisher=Institut français d'archéologie orientale |translator-last2=Lotfallah |translator-first2=Soheir}}
* {{Cite book |last=Lehner |first=Mark |title=Red Sea Scrolls: How Ancient Papyri Reveal the Secrets of the Pyramids |date=2022 |publisher=[[Thames &amp; Hudson]] |isbn=9780500777022}}
* {{Cite journal |last=Tallet |first=Pierre |last2=Marouard |first2=Gregory |date=2014 |title=The Harbor of Khufu on the Red Sea Coast at Wadi al-Jarf, Egypt |journal=Near Eastern Archaeology |volume=77 |issue=1 |pages=4-14 |doi=10.5615/neareastarch.77.1.0004}}

== Havolalar == 
* [[iarchive:youtube-UyQpxzbL_BM|Merer kundaligining video shaklidagi o‘qilishi]] (ingliz tilida) — [[Internet Archive|Archive.org]] saytida.
* [https://mediterraneoantico.it/articoli/egitto-vicino-oriente/wadi-el-jarf-il-porto-i-papiri-e-la-costruzione-della-grande-piramide/ Tallet va Marouardning 2014-yilda chop etilgan maqolasi] (italyan tilida). Unda qazish ishlari davomida olingan papiruslar suratlari va boshqa tasvirlar keltirilgan.
* [https://www.meretsegerbooks.com/gallery/787/papyri-from-wadi-el-jarf-reign-of-cheops/ Ko‘rgazmaga qo‘yilgan papiruslarning fotosuratlari].
* [[Pierre Tallet]] bilan [https://www.canal-u.tv/chaines/umr-8167-cnrs/la-decouverte-des-papyrus-de-cheops-sur-le-site-du-port-antique-de-ouadi-al kashfiyot haqidagi videointervyu] (fransuz tilida).

[[Turkum:Kundaliklar]]
[[Turkum:Misr muzeyi kolleksiyasi]]</text>
      <sha1>nn9qrp5aa8ztan71dualu3bmz7z59ag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Merer kundaligi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465454</id>
    <revision>
      <id>6313862</id>
      <timestamp>2026-10-20T17:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mupapap29</username>
        <id>201910</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}}  {{Misr oyligi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29" sha1="czbpihaq4a4shhm00iee11zkm2v23um" xml:space="preserve">{{Munozara}}

{{Misr oyligi}}</text>
      <sha1>czbpihaq4a4shhm00iee11zkm2v23um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Qareken Balasi/Mamanbiy Jumabaev</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1465455</id>
    <revision>
      <id>6313869</id>
      <timestamp>2026-10-20T20:31:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Qoralama: Mamanbiy Jumabaev</comment>
      <origin>6313869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6687" sha1="3lv8ywn9vlmcqkaa7z53ozrpkjq529t" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ism               = Mamanbiy Jumabaev
| asl ismi          = {{lang-ru|Маманбий Жумабаев}}
| tasvir            = Mamanbiy Jumabaev.jpg
| eni               = 250px
| tavallud sanasi   = 2003-yil 26-mart
| tavallud joyi     = [[Nukus]], [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]]
| fuqaroligi        = {{bayroqikon|Oʻzbekiston}}
| kasbi             = qoʻshiqchi, musiqachi
}}
'''Mamanbiy Jumabaev''' (rus. Маманбий Жумабаев; 2003-yil 26-mart, [[Nukus]]) — qoraqalpoq qoʻshiqchisi va musiqachisi, Boshqirdiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2024).

== Tarjimai holi ==
2003-yil 26-martda Nukusda tugʻilgan&lt;ref name=&quot;qnp&quot;&gt;[https://qnews.uz/people/mamanbiy-zhumabaev Маманбий Жумабаев] — Qaraqalpaq News, «Люди» boʻlimi, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;. Tugʻilgan yili Vikimaʼlumotlar maʼlumotlarida ham koʻrsatilgan&lt;ref name=&quot;wd&quot;&gt;[https://www.wikidata.org/wiki/Q124412301 Mamanbiy Jumabaev (Q124412301)] — Vikimaʼlumotlar. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

Qaraqalpaq News maʼlumotiga koʻra, musiqa bilan erta yoshidan shugʻullangan, kasbiy ijodiy faoliyatini taxminan 12—13 yoshida boshlagan. Besh yil musiqa maktabida gitara chalishni oʻrgangan, 10- va 11-sinflarda ixtisoslashtirilgan musiqa maktabida akademik vokal va opera ashulasini oʻqigan, soʻng Toshkentdagi Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida «akademik vokal» yoʻnalishi boʻyicha bakalavriatni tamomlagan&lt;ref name=&quot;qnp&quot; /&gt;.

Ijodining asosini akademik vokal tayyorgarligi va zamonaviy pop-musiqa tashkil etadi; qoʻshiqlarining koʻpchiligi qoraqalpoq tilida. Oʻzi musiqa bastalaydi va aranjirovkalar qiladi&lt;ref name=&quot;qnp&quot; /&gt;.

== Mukofotlari ==
[[Fayl:Romantika oseni 2024 (Bashkortostan).jpg|thumb|right|250px|«Kuz romantikasi» festivali, Boshqirdiston, 2024-yil sentyabr]]
2024-yil sentyabrda Boshqirdistonda oʻtgan II xalqaro klassik musiqa festivali «Kuz romantikasi»da Mamanbiy Jumabaevga «Boshqirdiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist» faxriy unvoni berildi. Oʻzbekiston Madaniyat vazirligining 2024-yil 9-sentyabrdagi xabarida u «yosh iste’dod sohibi» deb atalgan; xuddi shu xabarda unvon Alisher Navoiy nomidagi Katta akademik davlat teatri artisti Oʻtemis Jumaniyazov va Xursandbek Atamurotovga ham berilgani aytilgan&lt;ref name=&quot;gov&quot;&gt;[https://gov.uz/oz/madaniyat/news/view/20901 #Xushxabar] — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi, 2024-yil 9-sentyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;qn&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/romantika-oseni-bashkortostan-2024-zvaniya-artistam-uzbekistana «Romantika oseni» v Bashkortostane: zvaniya poluchili artisty iz Uzbekistana i Karakalpakstana] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

== Ijodi ==
Mamanbiy Jumabaevning qoʻshiqlari raqamli platformalarda (Apple Music, Spotify, Amazon Music) tarqatiladi&lt;ref name=&quot;am&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/artist/mamanbiy-jumabaev/1728442994 Mamanbiy Jumabaev] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

=== Diskografiya ===
Apple Music maʼlumotlariga koʻra:
* «Laylim» — singl, 2024&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Qashan aytaman» — singl, 2024&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Cover Album» — EP, 2025-yil 26-fevral, 4 ta qoʻshiq&lt;ref name=&quot;cover&quot;&gt;[https://music.apple.com/uz/album/cover-album-ep/1798746936 Cover Album — EP] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «KEL.» — singl, 2025-yil 26-mart&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Báhar Samalı» — singl, 2025&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Perishtem» — singl, 2025-yil 31-iyul&lt;ref name=&quot;peri&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/album/perishtem/1830058658?i=1830058659 Perishtem] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «Sen» — singl, 2026-yil 12-yanvar&lt;ref name=&quot;sen&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/album/sen/1868494343?i=1868494345 Sen] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «Unattım seni» — singl, 2026-yil 16-aprel&lt;ref name=&quot;un&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/album/unatt%C4%B1m-seni/1895291716?i=6763390565 Unattım seni] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «Tag'dir jollari» — singl, 2026&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;

=== Akustik kechalar ===
Qaraqalpaq News maʼlumotiga koʻra, Mamanbiy Jumabaev akustik kechalar turkumini oʻtkazgan:
* 2024-yil 2-mart, Toshkent, MOC (Buyuk Turon koʻchasi, 77) — «Qaraqalpaqsha qosıqlar keshi» («Qoraqalpoq qoʻshiqlari kechasi») deb nomlangan birinchi kecha; Goje Project va MOC creative hub bilan birga oʻtkazilgan, chiptalar sotilib boʻlgan&lt;ref name=&quot;qn1&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-pervyy-akusticheskiy-vecher-tashkent-2-marta-2024 Первый акустический вечер Маманбия Жумабаева: «Қарақалпақша қосықлар кеши» в Ташкенте] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.
* 2025-yil 12-aprel, Toshkent, moc hub — shu nomdagi ikkinchi kecha&lt;ref name=&quot;qn2&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-vecher-tashkent-12-aprelya-2025 «Қарақалпақша қосықлар кеши»: второй акустический вечер Маманбия Жумабаева в Ташкенте] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.
* 2026-yil 26-mart, Nukus, «Yoshlar Orayi» zali — chiptalar sotilib boʻlgani sababli 2026-yil 27-mart kuni ikkinchi seans qoʻshildi&lt;ref name=&quot;qn3&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-vecher-nukus-26-marta-2026 Акустический вечер Маманбия Жумабаева в «Жаслар Орайы»: билеты раскупили, добавили второй сеанс] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;qn4&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-vecher-nukus-27-marta-2026-vtoroy-seans Второй сеанс акустического вечера Маманбия Жумабаева: 27 марта в «Жаслар Орайы»] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.
* 2026-yil 2-avgust, Nukus, Qoraqalpogʻiston davlat yosh tomoshabinlar teatri — chiptalar sotilib boʻlgan; sahnada gitara, bas-gitara, dutor va barabanda musiqachilar ijro etgan&lt;ref name=&quot;qn5&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-koncert-nukus-2-avgusta Маманбий Жумабаев: акустический вечер в Нукусе 2 августа 2026 года прошёл с аншлагом] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}</text>
      <sha1>3lv8ywn9vlmcqkaa7z53ozrpkjq529t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mamanbiy Jumabaev</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465456</id>
    <revision>
      <id>6313870</id>
      <timestamp>2026-10-20T20:31:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Yangi maqola: qoraqalpoq qoʻshiqchisi Mamanbiy Jumabaev</comment>
      <origin>6313870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6763" sha1="jaynojlwkkzq8shb20ggf55ei0c58q3" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ism               = Mamanbiy Jumabaev
| asl ismi          = {{lang-ru|Маманбий Жумабаев}}
| tasvir            = Mamanbiy Jumabaev.jpg
| eni               = 250px
| tavallud sanasi   = 2003-yil 26-mart
| tavallud joyi     = [[Nukus]], [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]]
| fuqaroligi        = {{bayroqikon|Oʻzbekiston}}
| kasbi             = qoʻshiqchi, musiqachi
}}
'''Mamanbiy Jumabaev''' (rus. Маманбий Жумабаев; 2003-yil 26-mart, [[Nukus]]) — qoraqalpoq qoʻshiqchisi va musiqachisi, Boshqirdiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2024).

== Tarjimai holi ==
2003-yil 26-martda Nukusda tugʻilgan&lt;ref name=&quot;qnp&quot;&gt;[https://qnews.uz/people/mamanbiy-zhumabaev Маманбий Жумабаев] — Qaraqalpaq News, «Люди» boʻlimi, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;. Tugʻilgan yili Vikimaʼlumotlar maʼlumotlarida ham koʻrsatilgan&lt;ref name=&quot;wd&quot;&gt;[https://www.wikidata.org/wiki/Q124412301 Mamanbiy Jumabaev (Q124412301)] — Vikimaʼlumotlar. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

Qaraqalpaq News maʼlumotiga koʻra, musiqa bilan erta yoshidan shugʻullangan, kasbiy ijodiy faoliyatini taxminan 12—13 yoshida boshlagan. Besh yil musiqa maktabida gitara chalishni oʻrgangan, 10- va 11-sinflarda ixtisoslashtirilgan musiqa maktabida akademik vokal va opera ashulasini oʻqigan, soʻng Toshkentdagi Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida «akademik vokal» yoʻnalishi boʻyicha bakalavriatni tamomlagan&lt;ref name=&quot;qnp&quot; /&gt;.

Ijodining asosini akademik vokal tayyorgarligi va zamonaviy pop-musiqa tashkil etadi; qoʻshiqlarining koʻpchiligi qoraqalpoq tilida. Oʻzi musiqa bastalaydi va aranjirovkalar qiladi&lt;ref name=&quot;qnp&quot; /&gt;.

== Mukofotlari ==
[[Fayl:Romantika oseni 2024 (Bashkortostan).jpg|thumb|right|250px|«Kuz romantikasi» festivali, Boshqirdiston, 2024-yil sentyabr]]
2024-yil sentyabrda Boshqirdistonda oʻtgan II xalqaro klassik musiqa festivali «Kuz romantikasi»da Mamanbiy Jumabaevga «Boshqirdiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist» faxriy unvoni berildi. Oʻzbekiston Madaniyat vazirligining 2024-yil 9-sentyabrdagi xabarida u «yosh iste’dod sohibi» deb atalgan; xuddi shu xabarda unvon Alisher Navoiy nomidagi Katta akademik davlat teatri artisti Oʻtemis Jumaniyazov va Xursandbek Atamurotovga ham berilgani aytilgan&lt;ref name=&quot;gov&quot;&gt;[https://gov.uz/oz/madaniyat/news/view/20901 #Xushxabar] — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi, 2024-yil 9-sentyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;qn&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/romantika-oseni-bashkortostan-2024-zvaniya-artistam-uzbekistana «Romantika oseni» v Bashkortostane: zvaniya poluchili artisty iz Uzbekistana i Karakalpakstana] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

== Ijodi ==
Mamanbiy Jumabaevning qoʻshiqlari raqamli platformalarda (Apple Music, Spotify, Amazon Music) tarqatiladi&lt;ref name=&quot;am&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/artist/mamanbiy-jumabaev/1728442994 Mamanbiy Jumabaev] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

=== Diskografiya ===
Apple Music maʼlumotlariga koʻra:
* «Laylim» — singl, 2024&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Qashan aytaman» — singl, 2024&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Cover Album» — EP, 2025-yil 26-fevral, 4 ta qoʻshiq&lt;ref name=&quot;cover&quot;&gt;[https://music.apple.com/uz/album/cover-album-ep/1798746936 Cover Album — EP] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «KEL.» — singl, 2025-yil 26-mart&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Báhar Samalı» — singl, 2025&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Perishtem» — singl, 2025-yil 31-iyul&lt;ref name=&quot;peri&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/album/perishtem/1830058658?i=1830058659 Perishtem] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «Sen» — singl, 2026-yil 12-yanvar&lt;ref name=&quot;sen&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/album/sen/1868494343?i=1868494345 Sen] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «Unattım seni» — singl, 2026-yil 16-aprel&lt;ref name=&quot;un&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/album/unatt%C4%B1m-seni/1895291716?i=6763390565 Unattım seni] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «Tag'dir jollari» — singl, 2026&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;

=== Akustik kechalar ===
Qaraqalpaq News maʼlumotiga koʻra, Mamanbiy Jumabaev akustik kechalar turkumini oʻtkazgan:
* 2024-yil 2-mart, Toshkent, MOC (Buyuk Turon koʻchasi, 77) — «Qaraqalpaqsha qosıqlar keshi» («Qoraqalpoq qoʻshiqlari kechasi») deb nomlangan birinchi kecha; Goje Project va MOC creative hub bilan birga oʻtkazilgan, chiptalar sotilib boʻlgan&lt;ref name=&quot;qn1&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-pervyy-akusticheskiy-vecher-tashkent-2-marta-2024 Первый акустический вечер Маманбия Жумабаева: «Қарақалпақша қосықлар кеши» в Ташкенте] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.
* 2025-yil 12-aprel, Toshkent, moc hub — shu nomdagi ikkinchi kecha&lt;ref name=&quot;qn2&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-vecher-tashkent-12-aprelya-2025 «Қарақалпақша қосықлар кеши»: второй акустический вечер Маманбия Жумабаева в Ташкенте] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.
* 2026-yil 26-mart, Nukus, «Yoshlar Orayi» zali — chiptalar sotilib boʻlgani sababli 2026-yil 27-mart kuni ikkinchi seans qoʻshildi&lt;ref name=&quot;qn3&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-vecher-nukus-26-marta-2026 Акустический вечер Маманбия Жумабаева в «Жаслар Орайы»: билеты раскупили, добавили второй сеанс] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;qn4&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-vecher-nukus-27-marta-2026-vtoroy-seans Второй сеанс акустического вечера Маманбия Жумабаева: 27 марта в «Жаслар Орайы»] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.
* 2026-yil 2-avgust, Nukus, Qoraqalpogʻiston davlat yosh tomoshabinlar teatri — chiptalar sotilib boʻlgan; sahnada gitara, bas-gitara, dutor va barabanda musiqachilar ijro etgan&lt;ref name=&quot;qn5&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-koncert-nukus-2-avgusta Маманбий Жумабаев: акустический вечер в Нукусе 2 августа 2026 года прошёл с аншлагом] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

{{DEFAULTSORT:Jumabaev, Mamanbiy}}
[[Turkum:Oʻzbekiston qoʻshiqchilari]]</text>
      <sha1>jaynojlwkkzq8shb20ggf55ei0c58q3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313871</id>
      <parentid>6313870</parentid>
      <timestamp>2026-10-20T21:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Qareken Balasi</username>
        <id>56617</id>
      </contributor>
      <comment>Qoʻshimcha manbalar: Literaturnaya gazeta, Federatsiya Kengashi; festival sanasi tuzatildi</comment>
      <origin>6313871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7936" sha1="nd59txjjk3qdadfxt4hf7jk9e9hffhg" xml:space="preserve">{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ism               = Mamanbiy Jumabaev
| asl ismi          = {{lang-ru|Маманбий Жумабаев}}
| tasvir            = Mamanbiy Jumabaev.jpg
| eni               = 250px
| tavallud sanasi   = 2003-yil 26-mart
| tavallud joyi     = [[Nukus]], [[Qoraqalpogʻiston]], [[Oʻzbekiston]]
| fuqaroligi        = {{bayroqikon|Oʻzbekiston}}
| kasbi             = qoʻshiqchi, musiqachi
}}
'''Mamanbiy Jumabaev''' (rus. Маманбий Жумабаев; 2003-yil 26-mart, [[Nukus]]) — qoraqalpoq qoʻshiqchisi va musiqachisi, Boshqirdiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist (2024).

== Tarjimai holi ==
2003-yil 26-martda Nukusda tugʻilgan&lt;ref name=&quot;qnp&quot;&gt;[https://qnews.uz/people/mamanbiy-zhumabaev Маманбий Жумабаев] — Qaraqalpaq News, «Люди» boʻlimi, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;. Tugʻilgan yili Vikimaʼlumotlar maʼlumotlarida ham koʻrsatilgan&lt;ref name=&quot;wd&quot;&gt;[https://www.wikidata.org/wiki/Q124412301 Mamanbiy Jumabaev (Q124412301)] — Vikimaʼlumotlar. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

Qaraqalpaq News maʼlumotiga koʻra, musiqa bilan erta yoshidan shugʻullangan, kasbiy ijodiy faoliyatini taxminan 12—13 yoshida boshlagan. Besh yil musiqa maktabida gitara chalishni oʻrgangan, 10- va 11-sinflarda ixtisoslashtirilgan musiqa maktabida akademik vokal va opera ashulasini oʻqigan, soʻng Toshkentdagi Oʻzbekiston davlat konservatoriyasida «akademik vokal» yoʻnalishi boʻyicha bakalavriatni tamomlagan&lt;ref name=&quot;qnp&quot; /&gt;.

Ijodining asosini akademik vokal tayyorgarligi va zamonaviy pop-musiqa tashkil etadi; qoʻshiqlarining koʻpchiligi qoraqalpoq tilida. Oʻzi musiqa bastalaydi va aranjirovkalar qiladi&lt;ref name=&quot;qnp&quot; /&gt;.

== Mukofotlari ==
[[Fayl:Romantika oseni 2024 (Bashkortostan).jpg|thumb|right|250px|«Kuz romantikasi» festivali, Boshqirdiston, 2024-yil]]
2024-yil 22—24-avgustda Boshqirdistonning Ufa shahrida oʻtgan II xalqaro klassik musiqa festivali «Kuz romantikasi» («Romantika oseni») doirasida Mamanbiy Jumabaevga «Boshqirdiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist» faxriy unvoni berildi. Oʻzbekiston Madaniyat vazirligining 2024-yil 9-sentyabrdagi xabarida u «yosh iste’dod sohibi» deb atalgan; xuddi shu xabarda unvon Alisher Navoiy nomidagi Katta akademik davlat teatri artisti Oʻtemis Jumaniyazov va Xursandbek Atamurotovga ham berilgani aytilgan&lt;ref name=&quot;gov&quot;&gt;[https://gov.uz/oz/madaniyat/news/view/20901 #Xushxabar] — Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi, 2024-yil 9-sentyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;qn&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/romantika-oseni-bashkortostan-2024-zvaniya-artistam-uzbekistana «Romantika oseni» v Bashkortostane: zvaniya poluchili artisty iz Uzbekistana i Karakalpakstana] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

Festival Boshqirdiston rahbari R. Xabirov qoʻllab-quvvatlovi bilan Davlat akademik simfonik orkestri tomonidan tashkil etilgan; Jumabaev unda bariton sifatida ishtirok etdi. «Literaturnaya gazeta» yozishicha, u festivalning eng yosh mehmoni, Oʻzbekiston davlat konservatoriyasi talabasi, respublika va xalqaro tanlovlar ishtirokchisi va gʻolibi, «Artist» televizion shou-loyihasi gʻolibi boʻlib, festival uchun Muslim Magomayev repertuaridan «Верни мне музыку» («Menga musiqani qaytar») qoʻshigʻini tanlagan&lt;ref name=&quot;lg&quot;&gt;[https://lgz.ru/news/romantika-oseni-v-ufe/ «Романтика осени» в Уфе] — «Литературная газета», 2024-08-26. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;. Ismi festivalning 23-avgustdagi dasturida boshqa solistlar qatorida atalgan&lt;ref name=&quot;sf&quot;&gt;[http://council.gov.ru/events/news/159788/ В Уфе состоится II Фестиваль классической музыки «Романтика осени»] — Совет Федерации Федерального Собрания РФ, 2024-08-23. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

== Ijodi ==
Mamanbiy Jumabaevning qoʻshiqlari raqamli platformalarda (Apple Music, Spotify, Amazon Music) tarqatiladi&lt;ref name=&quot;am&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/artist/mamanbiy-jumabaev/1728442994 Mamanbiy Jumabaev] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

=== Diskografiya ===
Apple Music maʼlumotlariga koʻra:
* «Laylim» — singl, 2024&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Qashan aytaman» — singl, 2024&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Cover Album» — EP, 2025-yil 26-fevral, 4 ta qoʻshiq&lt;ref name=&quot;cover&quot;&gt;[https://music.apple.com/uz/album/cover-album-ep/1798746936 Cover Album — EP] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «KEL.» — singl, 2025-yil 26-mart&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Báhar Samalı» — singl, 2025&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;
* «Perishtem» — singl, 2025-yil 31-iyul&lt;ref name=&quot;peri&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/album/perishtem/1830058658?i=1830058659 Perishtem] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «Sen» — singl, 2026-yil 12-yanvar&lt;ref name=&quot;sen&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/album/sen/1868494343?i=1868494345 Sen] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «Unattım seni» — singl, 2026-yil 16-aprel&lt;ref name=&quot;un&quot;&gt;[https://music.apple.com/us/album/unatt%C4%B1m-seni/1895291716?i=6763390565 Unattım seni] — Apple Music. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;
* «Tag'dir jollari» — singl, 2026&lt;ref name=&quot;am&quot; /&gt;

=== Akustik kechalar ===
Qaraqalpaq News maʼlumotiga koʻra, Mamanbiy Jumabaev akustik kechalar turkumini oʻtkazgan:
* 2024-yil 2-mart, Toshkent, MOC (Buyuk Turon koʻchasi, 77) — «Qaraqalpaqsha qosıqlar keshi» («Qoraqalpoq qoʻshiqlari kechasi») deb nomlangan birinchi kecha; Goje Project va MOC creative hub bilan birga oʻtkazilgan, chiptalar sotilib boʻlgan&lt;ref name=&quot;qn1&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-pervyy-akusticheskiy-vecher-tashkent-2-marta-2024 Первый акустический вечер Маманбия Жумабаева: «Қарақалпақша қосықлар кеши» в Ташкенте] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.
* 2025-yil 12-aprel, Toshkent, moc hub — shu nomdagi ikkinchi kecha&lt;ref name=&quot;qn2&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-vecher-tashkent-12-aprelya-2025 «Қарақалпақша қосықлар кеши»: второй акустический вечер Маманбия Жумабаева в Ташкенте] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.
* 2026-yil 26-mart, Nukus, «Yoshlar Orayi» zali — chiptalar sotilib boʻlgani sababli 2026-yil 27-mart kuni ikkinchi seans qoʻshildi&lt;ref name=&quot;qn3&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-vecher-nukus-26-marta-2026 Акустический вечер Маманбия Жумабаева в «Жаслар Орайы»: билеты раскупили, добавили второй сеанс] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;qn4&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-vecher-nukus-27-marta-2026-vtoroy-seans Второй сеанс акустического вечера Маманбия Жумабаева: 27 марта в «Жаслар Орайы»] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.
* 2026-yil 2-avgust, Nukus, Qoraqalpogʻiston davlat yosh tomoshabinlar teatri — chiptalar sotilib boʻlgan; sahnada gitara, bas-gitara, dutor va barabanda musiqachilar ijro etgan&lt;ref name=&quot;qn5&quot;&gt;[https://qnews.uz/news/mamanbiy-akusticheskiy-koncert-nukus-2-avgusta Маманбий Жумабаев: акустический вечер в Нукусе 2 августа 2026 года прошёл с аншлагом] — Qaraqalpaq News, 2026-yil 20-oktyabr. Koʻrilgan: 2026-yil 20-oktyabr.&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar|2}}

{{DEFAULTSORT:Jumabaev, Mamanbiy}}
[[Turkum:Oʻzbekiston qoʻshiqchilari]]</text>
      <sha1>nd59txjjk3qdadfxt4hf7jk9e9hffhg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Muhammad Najib</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465457</id>
    <revision>
      <id>6313873</id>
      <timestamp>2026-10-21T01:28:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jizzakhlik</username>
        <id>89448</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Davlat arbobi | ismi                      = Muhammad Nagib | tasvir                    = Muhammad Naguib.jpg | uzunlik                   = 200px | izoh                      = Rasmiy portret (taxminan 1954-yil) | tartib                    = 1 | lavozimi                  = [[Misr]]ning birinchi prezidenti | boshlanish davri          = [[1953-yil]] [[18-iyun]]dan | tugash davri              = [[1954-yil]] [[14-noyabr]]gacha | oʻtmishdoshi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="n3nnr005nd13wt6y34zd58lgrux3cdx" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi
| ismi                      = Muhammad Nagib
| tasvir                    = Muhammad Naguib.jpg
| uzunlik                   = 200px
| izoh                      = Rasmiy portret (taxminan 1954-yil)
| tartib                    = 1
| lavozimi                  = [[Misr]]ning birinchi prezidenti
| boshlanish davri          = [[1953-yil]] [[18-iyun]]dan
| tugash davri              = [[1954-yil]] [[14-noyabr]]gacha
| oʻtmishdoshi              = Fuod II (Misr qiroli sifatida)
| premyer                   = Oʻzi&lt;br/&gt;[[Jamol Abdul Nosir]]
| vorisi                    = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_2                = Misr Bosh vaziri
| tartib_2                  = 30
| boshlanish davri_2        = [[1954-yil]] [[8-mart]]dan
| tugash davri_2            = [[1954-yil]] [[18-aprel]]gacha
| prezident_2               = Oʻzi
| oʻtmishdoshi_2            = [[Jamol Abdul Nosir]]
| vorisi_2                  = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_3                = Misr Bosh vaziri
| boshlanish davri_3        = [[1952-yil]] [[7-sentyabr]]dan
| tugash davri_3            = [[1954-yil]] [[25-fevral]]gacha
| prezident_3               = [[Fuod II]] (1953-yil 18-iyungacha)&lt;br/&gt;Oʻzi (1953-yil 18-iyundan)
| oʻtmishdoshi_3            = [[Ali Mohir Posho|Ali Mohir]]
| vorisi_3                  = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_4                = Urush va dengiz floti vaziri
| boshlanish davri_4        = [[1952-yil]] [[7-sentyabr]]dan
| tugash davri_4            = [[1953-yil]] [[18-iyun]]gacha
| premyer_4                 = Oʻzi
| oʻtmishdoshi_4            = [[Ali Mohir Posho|Ali Mohir]]
| vorisi_4                  = [[Abdul Latif Bogʻdodiy]]
| tavallud paytidagi ismi   = Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon
| tavallud sanasi           = [[1901-yil]] [[19-fevral]]
| tavallud joyi             = [[Xartum]], Angliya-Misr Sudani
| vafot sanasi              = [[1984-yil]] [[28-avgust]] (83 yoshda)
| vafot joyi                = [[Qohira]], Misr
| vafot sababi              = [[Jigar sirrozi]]
| fuqaroligi                = [[Misr]]
| partiyasi                 = [[Misr qurolli kuchlari|Harbiy]] / Ozodlik mitingi
| xotini                    = Zaynab Ahmad&lt;br/&gt;[[Oisha Nagib]] (1934–1971, vafot etgan)
| bolalari                  = 4
| xizmat yillari            = [[1918]]–[[1954]]
| harbiy unvoni             = [[General-mayor]]
| mukofotlari               = Nil ordeni&lt;br/&gt;Respublika ordeni
| imzo                      = Mohammed Naguib signature.svg
}}
[[General-mayor]] '''Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon''' ([[arab tili|arabcha]]: محمد بيه نجيب يوسف قطب القشلان; 1901-yil 19-fevral — 1984-yil 28-avgust), qisqa qilib aytganda '''Muhammad Nagib''' (arabcha: محمد نجيب) — misrlik harbiy va inqilobchi boʻlgan. U [[Jamol Abdul Nosir]] bilan birga [[1952-yil]]dagi Erkin ofitserlar harakatining ikki asosiy yetakchilaridan biri edi. Bu harakat Misr va Sudan monarxiyasini agʻdarib, [[Misr Respublikasi (1953–1958)|Misr Respublikasining]] tashkil topishiga olib keladi&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |last1=Chin |first1=John J. |last2=Wright |first2=Joseph |last3=Carter |first3=David B. |title=Historical Dictionary of Modern Coups D'état |year= 2022 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-5381-2068-2 |page=790 |url=https://books.google.com/books?id=WyScEAAAQBAJ |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |last=Fowler |first=Glenn |date=1984-08-29 |title=Mohammed Naguib, First President of Egypt, Dies |url=https://www.nytimes.com/1984/08/29/obituaries/mohammed-naguib-first-president-of-egypt-dies.html |access-date=2024-06-22 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20140807153227/https://www.nytimes.com/1984/08/29/obituaries/mohammed-naguib-first-president-of-egypt-dies.html|archive-date=2014-08-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 December 2015 |title=Mohamed Naguib ( 1901–1984 ) |url=https://www.sis.gov.eg/Story/98422/Mohamed-Naguib--(-1901---1984-)?lang=en-uk}}&lt;/ref&gt;.

Nagib hurmatli va unvonli general hisoblanadi. U [[1948-yil]]gi arab-isroil urushida yaralangan. Keyinchalik Erkin ofitserlar harakatiga yetakchilik qiladi. Bu harakat Misr va Sudanda [[Buyuk Britaniya|Britaniya]] qoʻshinlarining qolishiga, shuningdek [[Foruq I]] hukumatining buzgʻunchiligi va layoqatsizligiga qarshi chiqqan millatchi ofitserlardan iborat edi. [[1952-yil]] [[iyul]]ida Foruq agʻdarilgach, Nagib Inqilobiy qoʻmondonlik kengashiga rahbarlik qiladi, hamda Misr Bosh vaziri boʻladi, soʻngra Misrning birinchi [[prezident]]i etib saylandi. U Sudan mustaqilligiga erishadi (Sudan shu paytgacha Misr va Buyuk Britaniya kondominiumi edi) va barcha Britaniya harbiylarining Misrdan chiqib ketishini taʼminlaydi. Uning prezidentlik davri [[1954-yil]] [[noyabr]]ida tugaydi. Buning sababi Erkin ofitserlarning boshqa aʼzolari, ayniqsa Nosir bilan kelishmovchilik boʻladi. Nosir uni isteʼfoga chiqishga majbur qilib, prezidentlik lavozimini oʻzi egallab oladi&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ5&lt;/ref&gt;.

== Yoshligi va taʼlimi ==
Muhammad Nagib [[1901-yil]] [[19-fevral]]da [[Anglo-Misr Sudani]]ning [[Xartum]] shahrida tugʻilgan. Otasi Yusuf Nagib, onasi Zuhra Ahmad Usmon edi&lt;ref name=eb&gt;{{cite encyclopedia|title=Muhammad Naguib
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/401705/Muhammad-Naguib|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|date=24 August 2024 }}&lt;/ref&gt;. Zuhra [[misrliklar|misrlik]] harbiylar oilasidan chiqqan va Omdurmanda yashagan. Uning otasi bilan akasi shu yerda Misr ofitserlari sifatida xizmat qilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=منصور |first=كتب أحمد |date=2020-02-19 |title=هل كان محمد نجيب أول رئيس لمصر سودانيا؟ ومتى ولد؟.. أمور محيرة فى حياته |url=https://www.youm7.com/story/2020/2/19/%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%86%D8%AC%D9%8A%D8%A8-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D9%88%D9%85%D8%AA%D9%89-%D9%88%D9%84%D8%AF/4637894 |access-date=2026-05-21 |website=اليوم السابع |language=ar}}&lt;/ref&gt;. Otasi Yusuf esa [[Misr qurolli kuchlari]]ning yuqori martabali [[zobit]]i boʻlgan. U ham Misrning mashhur harbiylar oilasidan chiqqan edi&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=1952 |title=Life and Career of General Mohamed Naguib |journal=Proche-Orient: Near East Monthly Review |volume=1–2 |issue=3 |pages=3}}&lt;/ref&gt;. Nagib toʻqqiz farzandning eng kattasi boʻlgan.

Nagib Xartumdagi Gordon xotira kollejida oʻrta va harbiy taʼlim olib, [[1918-yil]]da bitirgan. [[1923-yil]]da Misr qirollik gvardiyasiga qabul qilingan. [[1927-yil]]da huquqshunoslik litsenziyasini olgan birinchi misrlik harbiy ofitser boʻladi. [[1929-yil]]da [[siyosiy iqtisod]] boʻyicha, [[1931-yil]]da esa [[fuqarolik huquqi]] boʻyicha ikkinchi diplomini oladi&lt;ref&gt;كنت رئيسا لمصر صــ195 و270&lt;/ref&gt;.

== Harbiy faoliyati ==
[[Fayl:Naguib in 1948 war.jpg|left|thumb|308px|Nagib [[1948-yil]]gi urush paytida]]
[[1931-yil]] dekabrida Nagib [[kapitan]] unvonini oladi. [[1934-yil]]da Arişdagi chegara patruliga oʻtadi. U 1936-yilgi Angliya-Misr shartnomasi shartlarini bajargan harbiy qoʻmita aʼzosi edi. [[1937-yil]]da [[Xartum]]da [[Misr qurolli kuchlari]] uchun gazeta tashkil qiladi. [[1938-yil]] 6-may oyida esa [[mayor]] unvoniga koʻtaraldi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;&gt;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&lt;/ref&gt;.

Nagib [[1942-yil]]gi Obdin saroyi voqeasidan soʻng norozilik belgisi sifatida isteʼfo arizasini topshiradi. U oʻz tarjimai holida shunday yozgan: [[Britaniya imperiyasi|britaniyaliklar]] saroyni qamal qilganda uni toʻsa olmagani uchun [[Foruq I|qirolga]] bergan qasamini buzgan, shu sababli isteʼfo bergan. Shunga qaramay, Obdin saroyi amaldorlari uning harakatlari uchun minnatdorchilik bildirib, isteʼfosini qabul qilmaganlar&lt;ref&gt;كنت رئيسا لمصر صـــ61&lt;/ref&gt;.

Nagib harbiy hizmat zinapoyasidan koʻtarilib boradi. [[1944-yil]]da [[podpolkovnik]] unvonini olgandan soʻng, Sinay yarimorolining hududiy hokimi etib tayinlanadi. [[1947-yil]]da Sinayning mexanizatsiyalashgan piyoda qoʻshinlariga rahbarlik qiladi, [[1948-yil]]da boʻlsa [[brigada generali]] unvonini oladi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;/&gt;.

Nagib [[1948-yil]]gi arab-isroil urushida mohirlik bilan jang qiladi va yetti marta yaralanadi. Xizmatlari uchun Fuodning birinchi harbiy yulduzi bilan taqdirlanadi va [[Bey]] unvonini oladi. Keyinchalik Misr harbiy akademiyasi boshligʻi etib tayinlanadi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;/&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Misr madaniyati]]
[[Turkum:Misr oyligi]]</text>
      <sha1>n3nnr005nd13wt6y34zd58lgrux3cdx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313874</id>
      <parentid>6313873</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T01:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jizzakhlik</username>
        <id>89448</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:Misr oyligi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6313874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8822" sha1="8ll66w1f7pklnvm5s8cgt4wxs3sx9ud" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi
| ismi                      = Muhammad Nagib
| tasvir                    = Muhammad Naguib.jpg
| uzunlik                   = 200px
| izoh                      = Rasmiy portret (taxminan 1954-yil)
| tartib                    = 1
| lavozimi                  = [[Misr]]ning birinchi prezidenti
| boshlanish davri          = [[1953-yil]] [[18-iyun]]dan
| tugash davri              = [[1954-yil]] [[14-noyabr]]gacha
| oʻtmishdoshi              = Fuod II (Misr qiroli sifatida)
| premyer                   = Oʻzi&lt;br/&gt;[[Jamol Abdul Nosir]]
| vorisi                    = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_2                = Misr Bosh vaziri
| tartib_2                  = 30
| boshlanish davri_2        = [[1954-yil]] [[8-mart]]dan
| tugash davri_2            = [[1954-yil]] [[18-aprel]]gacha
| prezident_2               = Oʻzi
| oʻtmishdoshi_2            = [[Jamol Abdul Nosir]]
| vorisi_2                  = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_3                = Misr Bosh vaziri
| boshlanish davri_3        = [[1952-yil]] [[7-sentyabr]]dan
| tugash davri_3            = [[1954-yil]] [[25-fevral]]gacha
| prezident_3               = [[Fuod II]] (1953-yil 18-iyungacha)&lt;br/&gt;Oʻzi (1953-yil 18-iyundan)
| oʻtmishdoshi_3            = [[Ali Mohir Posho|Ali Mohir]]
| vorisi_3                  = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_4                = Urush va dengiz floti vaziri
| boshlanish davri_4        = [[1952-yil]] [[7-sentyabr]]dan
| tugash davri_4            = [[1953-yil]] [[18-iyun]]gacha
| premyer_4                 = Oʻzi
| oʻtmishdoshi_4            = [[Ali Mohir Posho|Ali Mohir]]
| vorisi_4                  = [[Abdul Latif Bogʻdodiy]]
| tavallud paytidagi ismi   = Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon
| tavallud sanasi           = [[1901-yil]] [[19-fevral]]
| tavallud joyi             = [[Xartum]], Angliya-Misr Sudani
| vafot sanasi              = [[1984-yil]] [[28-avgust]] (83 yoshda)
| vafot joyi                = [[Qohira]], Misr
| vafot sababi              = [[Jigar sirrozi]]
| fuqaroligi                = [[Misr]]
| partiyasi                 = [[Misr qurolli kuchlari|Harbiy]] / Ozodlik mitingi
| xotini                    = Zaynab Ahmad&lt;br/&gt;[[Oisha Nagib]] (1934–1971, vafot etgan)
| bolalari                  = 4
| xizmat yillari            = [[1918]]–[[1954]]
| harbiy unvoni             = [[General-mayor]]
| mukofotlari               = Nil ordeni&lt;br/&gt;Respublika ordeni
| imzo                      = Mohammed Naguib signature.svg
}}
[[General-mayor]] '''Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon''' ([[arab tili|arabcha]]: محمد بيه نجيب يوسف قطب القشلان; 1901-yil 19-fevral — 1984-yil 28-avgust), qisqa qilib aytganda '''Muhammad Nagib''' (arabcha: محمد نجيب) — misrlik harbiy va inqilobchi boʻlgan. U [[Jamol Abdul Nosir]] bilan birga [[1952-yil]]dagi Erkin ofitserlar harakatining ikki asosiy yetakchilaridan biri edi. Bu harakat Misr va Sudan monarxiyasini agʻdarib, [[Misr Respublikasi (1953–1958)|Misr Respublikasining]] tashkil topishiga olib keladi&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |last1=Chin |first1=John J. |last2=Wright |first2=Joseph |last3=Carter |first3=David B. |title=Historical Dictionary of Modern Coups D'état |year= 2022 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-5381-2068-2 |page=790 |url=https://books.google.com/books?id=WyScEAAAQBAJ |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |last=Fowler |first=Glenn |date=1984-08-29 |title=Mohammed Naguib, First President of Egypt, Dies |url=https://www.nytimes.com/1984/08/29/obituaries/mohammed-naguib-first-president-of-egypt-dies.html |access-date=2024-06-22 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20140807153227/https://www.nytimes.com/1984/08/29/obituaries/mohammed-naguib-first-president-of-egypt-dies.html|archive-date=2014-08-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 December 2015 |title=Mohamed Naguib ( 1901–1984 ) |url=https://www.sis.gov.eg/Story/98422/Mohamed-Naguib--(-1901---1984-)?lang=en-uk}}&lt;/ref&gt;.

Nagib hurmatli va unvonli general hisoblanadi. U [[1948-yil]]gi arab-isroil urushida yaralangan. Keyinchalik Erkin ofitserlar harakatiga yetakchilik qiladi. Bu harakat Misr va Sudanda [[Buyuk Britaniya|Britaniya]] qoʻshinlarining qolishiga, shuningdek [[Foruq I]] hukumatining buzgʻunchiligi va layoqatsizligiga qarshi chiqqan millatchi ofitserlardan iborat edi. [[1952-yil]] [[iyul]]ida Foruq agʻdarilgach, Nagib Inqilobiy qoʻmondonlik kengashiga rahbarlik qiladi, hamda Misr Bosh vaziri boʻladi, soʻngra Misrning birinchi [[prezident]]i etib saylandi. U Sudan mustaqilligiga erishadi (Sudan shu paytgacha Misr va Buyuk Britaniya kondominiumi edi) va barcha Britaniya harbiylarining Misrdan chiqib ketishini taʼminlaydi. Uning prezidentlik davri [[1954-yil]] [[noyabr]]ida tugaydi. Buning sababi Erkin ofitserlarning boshqa aʼzolari, ayniqsa Nosir bilan kelishmovchilik boʻladi. Nosir uni isteʼfoga chiqishga majbur qilib, prezidentlik lavozimini oʻzi egallab oladi&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ5&lt;/ref&gt;.

== Yoshligi va taʼlimi ==
Muhammad Nagib [[1901-yil]] [[19-fevral]]da [[Anglo-Misr Sudani]]ning [[Xartum]] shahrida tugʻilgan. Otasi Yusuf Nagib, onasi Zuhra Ahmad Usmon edi&lt;ref name=eb&gt;{{cite encyclopedia|title=Muhammad Naguib
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/401705/Muhammad-Naguib|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|date=24 August 2024 }}&lt;/ref&gt;. Zuhra [[misrliklar|misrlik]] harbiylar oilasidan chiqqan va Omdurmanda yashagan. Uning otasi bilan akasi shu yerda Misr ofitserlari sifatida xizmat qilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=منصور |first=كتب أحمد |date=2020-02-19 |title=هل كان محمد نجيب أول رئيس لمصر سودانيا؟ ومتى ولد؟.. أمور محيرة فى حياته |url=https://www.youm7.com/story/2020/2/19/%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%86%D8%AC%D9%8A%D8%A8-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D9%88%D9%85%D8%AA%D9%89-%D9%88%D9%84%D8%AF/4637894 |access-date=2026-05-21 |website=اليوم السابع |language=ar}}&lt;/ref&gt;. Otasi Yusuf esa [[Misr qurolli kuchlari]]ning yuqori martabali [[zobit]]i boʻlgan. U ham Misrning mashhur harbiylar oilasidan chiqqan edi&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=1952 |title=Life and Career of General Mohamed Naguib |journal=Proche-Orient: Near East Monthly Review |volume=1–2 |issue=3 |pages=3}}&lt;/ref&gt;. Nagib toʻqqiz farzandning eng kattasi boʻlgan.

Nagib Xartumdagi Gordon xotira kollejida oʻrta va harbiy taʼlim olib, [[1918-yil]]da bitirgan. [[1923-yil]]da Misr qirollik gvardiyasiga qabul qilingan. [[1927-yil]]da huquqshunoslik litsenziyasini olgan birinchi misrlik harbiy ofitser boʻladi. [[1929-yil]]da [[siyosiy iqtisod]] boʻyicha, [[1931-yil]]da esa [[fuqarolik huquqi]] boʻyicha ikkinchi diplomini oladi&lt;ref&gt;كنت رئيسا لمصر صــ195 و270&lt;/ref&gt;.

== Harbiy faoliyati ==
[[Fayl:Naguib in 1948 war.jpg|left|thumb|308px|Nagib [[1948-yil]]gi urush paytida]]
[[1931-yil]] dekabrida Nagib [[kapitan]] unvonini oladi. [[1934-yil]]da Arişdagi chegara patruliga oʻtadi. U 1936-yilgi Angliya-Misr shartnomasi shartlarini bajargan harbiy qoʻmita aʼzosi edi. [[1937-yil]]da [[Xartum]]da [[Misr qurolli kuchlari]] uchun gazeta tashkil qiladi. [[1938-yil]] 6-may oyida esa [[mayor]] unvoniga koʻtaraldi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;&gt;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&lt;/ref&gt;.

Nagib [[1942-yil]]gi Obdin saroyi voqeasidan soʻng norozilik belgisi sifatida isteʼfo arizasini topshiradi. U oʻz tarjimai holida shunday yozgan: [[Britaniya imperiyasi|britaniyaliklar]] saroyni qamal qilganda uni toʻsa olmagani uchun [[Foruq I|qirolga]] bergan qasamini buzgan, shu sababli isteʼfo bergan. Shunga qaramay, Obdin saroyi amaldorlari uning harakatlari uchun minnatdorchilik bildirib, isteʼfosini qabul qilmaganlar&lt;ref&gt;كنت رئيسا لمصر صـــ61&lt;/ref&gt;.

Nagib harbiy hizmat zinapoyasidan koʻtarilib boradi. [[1944-yil]]da [[podpolkovnik]] unvonini olgandan soʻng, Sinay yarimorolining hududiy hokimi etib tayinlanadi. [[1947-yil]]da Sinayning mexanizatsiyalashgan piyoda qoʻshinlariga rahbarlik qiladi, [[1948-yil]]da boʻlsa [[brigada generali]] unvonini oladi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;/&gt;.

Nagib [[1948-yil]]gi arab-isroil urushida mohirlik bilan jang qiladi va yetti marta yaralanadi. Xizmatlari uchun Fuodning birinchi harbiy yulduzi bilan taqdirlanadi va [[Bey]] unvonini oladi. Keyinchalik Misr harbiy akademiyasi boshligʻi etib tayinlanadi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;/&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Misr madaniyati]]</text>
      <sha1>8ll66w1f7pklnvm5s8cgt4wxs3sx9ud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313875</id>
      <parentid>6313874</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T01:29:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jizzakhlik</username>
        <id>89448</id>
      </contributor>
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>6313875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8823" sha1="9u0kkkteb07o9egtk4ncuomf12bcs99" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi
| ismi                      = Muhammad Nagib
| tasvir                    = Muhammad Naguib.jpg
| uzunlik                   = 200px
| izoh                      = Rasmiy portret (taxminan 1954-yil)
| tartib                    = 1
| lavozimi                  = [[Misr]]ning birinchi prezidenti
| boshlanish davri          = [[1953-yil]] [[18-iyun]]dan
| tugash davri              = [[1954-yil]] [[14-noyabr]]gacha
| oʻtmishdoshi              = Fuod II (Misr qiroli sifatida)
| premyer                   = Oʻzi&lt;br/&gt;[[Jamol Abdul Nosir]]
| vorisi                    = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_2                = Misr Bosh vaziri
| tartib_2                  = 30
| boshlanish davri_2        = [[1954-yil]] [[8-mart]]dan
| tugash davri_2            = [[1954-yil]] [[18-aprel]]gacha
| prezident_2               = Oʻzi
| oʻtmishdoshi_2            = [[Jamol Abdul Nosir]]
| vorisi_2                  = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_3                = Misr Bosh vaziri
| boshlanish davri_3        = [[1952-yil]] [[7-sentyabr]]dan
| tugash davri_3            = [[1954-yil]] [[25-fevral]]gacha
| prezident_3               = [[Fuod II]] (1953-yil 18-iyungacha)&lt;br/&gt;Oʻzi (1953-yil 18-iyundan)
| oʻtmishdoshi_3            = [[Ali Mohir Posho|Ali Mohir]]
| vorisi_3                  = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_4                = Urush va dengiz floti vaziri
| boshlanish davri_4        = [[1952-yil]] [[7-sentyabr]]dan
| tugash davri_4            = [[1953-yil]] [[18-iyun]]gacha
| premyer_4                 = Oʻzi
| oʻtmishdoshi_4            = [[Ali Mohir Posho|Ali Mohir]]
| vorisi_4                  = [[Abdul Latif Bogʻdodiy]]
| tavallud paytidagi ismi   = Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon
| tavallud sanasi           = [[1901-yil]] [[19-fevral]]
| tavallud joyi             = [[Xartum]], Angliya-Misr Sudani
| vafot sanasi              = [[1984-yil]] [[28-avgust]] (83 yoshda)
| vafot joyi                = [[Qohira]], Misr
| vafot sababi              = [[Jigar sirrozi]]
| fuqaroligi                = [[Misr]]
| partiyasi                 = [[Misr qurolli kuchlari|Harbiy]] / Ozodlik mitingi
| xotini                    = Zaynab Ahmad&lt;br/&gt;[[Oisha Nagib]] (1934–1971, vafot etgan)
| bolalari                  = 4
| xizmat yillari            = [[1918]]–[[1954]]
| harbiy unvoni             = [[General-mayor]]
| mukofotlari               = Nil ordeni&lt;br/&gt;Respublika ordeni
| imzo                      = Mohammed Naguib signature.svg
}}
[[General-mayor]] '''Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon''' ([[arab tili|arabcha]]: محمد بيه نجيب يوسف قطب القشلان; 1901-yil 19-fevral — 1984-yil 28-avgust), qisqa qilib aytganda '''Muhammad Nagib''' (arabcha: محمد نجيب) — misrlik harbiy va inqilobchi boʻlgan. U [[Jamol Abdul Nosir]] bilan birga [[1952-yil]]dagi Erkin ofitserlar harakatining ikki asosiy yetakchilaridan biri edi. Bu harakat Misr va Sudan monarxiyasini agʻdarib, [[Misr Respublikasi (1953–1958)|Misr Respublikasining]] tashkil topishiga olib keladi&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |last1=Chin |first1=John J. |last2=Wright |first2=Joseph |last3=Carter |first3=David B. |title=Historical Dictionary of Modern Coups D'état |year= 2022 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-5381-2068-2 |page=790 |url=https://books.google.com/books?id=WyScEAAAQBAJ |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |last=Fowler |first=Glenn |date=1984-08-29 |title=Mohammed Naguib, First President of Egypt, Dies |url=https://www.nytimes.com/1984/08/29/obituaries/mohammed-naguib-first-president-of-egypt-dies.html |access-date=2024-06-22 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20140807153227/https://www.nytimes.com/1984/08/29/obituaries/mohammed-naguib-first-president-of-egypt-dies.html|archive-date=2014-08-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 December 2015 |title=Mohamed Naguib ( 1901–1984 ) |url=https://www.sis.gov.eg/Story/98422/Mohamed-Naguib--(-1901---1984-)?lang=en-uk}}&lt;/ref&gt;.

Nagib hurmatli va unvonli general hisoblanadi. U [[1948-yil]]gi arab-isroil urushida yaralangan. Keyinchalik Erkin ofitserlar harakatiga yetakchilik qiladi. Bu harakat Misr va Sudanda [[Buyuk Britaniya|Britaniya]] qoʻshinlarining qolishiga, shuningdek [[Foruq I]] hukumatining buzgʻunchiligi va layoqatsizligiga qarshi chiqqan millatchi ofitserlardan iborat edi. [[1952-yil]] [[iyul]]ida Foruq agʻdarilgach, Nagib Inqilobiy qoʻmondonlik kengashiga rahbarlik qiladi, hamda Misr Bosh vaziri boʻladi, soʻngra Misrning birinchi [[prezident]]i etib saylandi. U Sudan mustaqilligiga erishadi (Sudan shu paytgacha Misr va Buyuk Britaniya kondominiumi edi) va barcha Britaniya harbiylarining Misrdan chiqib ketishini taʼminlaydi. Uning prezidentlik davri [[1954-yil]] [[noyabr]]ida tugaydi. Buning sababi Erkin ofitserlarning boshqa aʼzolari, ayniqsa Nosir bilan kelishmovchilik boʻladi. Nosir uni isteʼfoga chiqishga majbur qilib, prezidentlik lavozimini oʻzi egallab oladi&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ5&lt;/ref&gt;.

== Yoshligi va taʼlimi ==
Muhammad Nagib [[1901-yil]] [[19-fevral]]da [[Anglo-Misr Sudani]]ning [[Xartum]] shahrida tugʻilgan. Otasi Yusuf Nagib, onasi Zuhra Ahmad Usmon edi&lt;ref name=eb&gt;{{cite encyclopedia|title=Muhammad Naguib
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/401705/Muhammad-Naguib|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|date=24 August 2024 }}&lt;/ref&gt;. Zuhra [[misrliklar|misrlik]] harbiylar oilasidan chiqqan va Omdurmanda yashagan. Uning otasi bilan akasi shu yerda Misr ofitserlari sifatida xizmat qilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=منصور |first=كتب أحمد |date=2020-02-19 |title=هل كان محمد نجيب أول رئيس لمصر سودانيا؟ ومتى ولد؟.. أمور محيرة فى حياته |url=https://www.youm7.com/story/2020/2/19/%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%86%D8%AC%D9%8A%D8%A8-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D9%88%D9%85%D8%AA%D9%89-%D9%88%D9%84%D8%AF/4637894 |access-date=2026-05-21 |website=اليوم السابع |language=ar}}&lt;/ref&gt;. Otasi Yusuf esa [[Misr qurolli kuchlari]]ning yuqori martabali [[zobit]]i boʻlgan. U ham Misrning mashhur harbiylar oilasidan chiqqan edi&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=1952 |title=Life and Career of General Mohamed Naguib |journal=Proche-Orient: Near East Monthly Review |volume=1–2 |issue=3 |pages=3}}&lt;/ref&gt;. Nagib toʻqqiz farzandning eng kattasi boʻlgan.

Nagib Xartumdagi Gordon xotira kollejida oʻrta va harbiy taʼlim olib, [[1918-yil]]da bitirgan. [[1923-yil]]da Misr qirollik gvardiyasiga qabul qilingan. [[1927-yil]]da huquqshunoslik litsenziyasini olgan birinchi misrlik harbiy ofitser boʻladi. [[1929-yil]]da [[siyosiy iqtisod]] boʻyicha, [[1931-yil]]da esa [[fuqarolik huquqi]] boʻyicha ikkinchi diplomini oladi&lt;ref&gt;كنت رئيسا لمصر صــ195 و270&lt;/ref&gt;.

== Harbiy faoliyati ==
[[Fayl:Naguib in 1948 war.jpg|left|thumb|308px|Nagib [[1948-yil]]gi urush paytida]]
[[1931-yil]] dekabrida Nagib [[kapitan]] unvonini oladi. [[1934-yil]]da Arişdagi chegara patruliga oʻtadi. U 1936-yilgi Angliya-Misr shartnomasi shartlarini bajargan harbiy qoʻmita aʼzosi edi. [[1937-yil]]da [[Xartum]]da [[Misr qurolli kuchlari]] uchun gazeta tashkil qiladi. [[1938-yil]] 6-may oyida esa [[mayor]] unvoniga koʻtaraldi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;&gt;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&lt;/ref&gt;.

Nagib [[1942-yil]]gi Obdin saroyi voqeasidan soʻng norozilik belgisi sifatida isteʼfo arizasini topshiradi. U oʻz tarjimai holida shunday yozgan: [[Britaniya imperiyasi|britaniyaliklar]] saroyni qamal qilganda uni toʻsa olmagani uchun [[Foruq I|qirolga]] bergan qasamini buzgan, shu sababli isteʼfo bergan. Shunga qaramay, Obdin saroyi amaldorlari uning harakatlari uchun minnatdorchilik bildirib, isteʼfosini qabul qilmaganlar&lt;ref&gt;كنت رئيسا لمصر صـــ61&lt;/ref&gt;.

Nagib harbiy hizmat zinapoyasidan koʻtarilib boradi. [[1944-yil]]da [[podpolkovnik]] unvonini olgandan soʻng, Sinay yarimorolining hududiy hokimi etib tayinlanadi. [[1947-yil]]da Sinayning mexanizatsiyalashgan piyoda qoʻshinlariga rahbarlik qiladi, [[1948-yil]]da boʻlsa [[brigada generali]] unvonini oladi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;/&gt;.

Nagib [[1948-yil]]gi arab-isroil urushida mohirlik bilan jang qiladi va yetti marta yaralanadi. Xizmatlari uchun Fuodning birinchi harbiy yulduzi bilan taqdirlanadi va [[Bey]] unvonini oladi. Keyinchalik Misr harbiy akademiyasi boshligʻi etib tayinlanadi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;/&gt;.


== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Misr madaniyati]]</text>
      <sha1>9u0kkkteb07o9egtk4ncuomf12bcs99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313876</id>
      <parentid>6313875</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T01:30:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jizzakhlik</username>
        <id>89448</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>6313876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8787" sha1="lwzmsj9s0b4qwvbevulpbt9geadgwa5" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi
| ismi                      = Muhammad Nagib
| tasvir                    = Muhammad Naguib.jpg
| uzunlik                   = 200px
| izoh                      = Rasmiy portret (taxminan 1954-yil)
| tartib                    = 1
| lavozimi                  = [[Misr]]ning birinchi prezidenti
| boshlanish davri          = [[1953-yil]] [[18-iyun]]dan
| tugash davri              = [[1954-yil]] [[14-noyabr]]gacha
| oʻtmishdoshi              = Fuod II (Misr qiroli sifatida)
| premyer                   = Oʻzi&lt;br/&gt;[[Jamol Abdul Nosir]]
| vorisi                    = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_2                = Misr Bosh vaziri
| tartib_2                  = 30
| boshlanish davri_2        = [[1954-yil]] [[8-mart]]dan
| tugash davri_2            = [[1954-yil]] [[18-aprel]]gacha
| prezident_2               = Oʻzi
| oʻtmishdoshi_2            = [[Jamol Abdul Nosir]]
| vorisi_2                  = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_3                = Misr Bosh vaziri
| boshlanish davri_3        = [[1952-yil]] [[7-sentyabr]]dan
| tugash davri_3            = [[1954-yil]] [[25-fevral]]gacha
| prezident_3               = [[Fuod II]] (1953-yil 18-iyungacha)&lt;br/&gt;Oʻzi (1953-yil 18-iyundan)
| oʻtmishdoshi_3            = [[Ali Mohir Posho|Ali Mohir]]
| vorisi_3                  = [[Jamol Abdul Nosir]]
| lavozimi_4                = Urush va dengiz floti vaziri
| boshlanish davri_4        = [[1952-yil]] [[7-sentyabr]]dan
| tugash davri_4            = [[1953-yil]] [[18-iyun]]gacha
| premyer_4                 = Oʻzi
| oʻtmishdoshi_4            = [[Ali Mohir Posho|Ali Mohir]]
| vorisi_4                  = [[Abdul Latif Bogʻdodiy]]
| tavallud paytidagi ismi   = Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon
| tavallud sanasi           = [[1901-yil]] [[19-fevral]]
| tavallud joyi             = [[Xartum]], Angliya-Misr Sudani
| vafot sanasi              = [[1984-yil]] [[28-avgust]] (83 yoshda)
| vafot joyi                = [[Qohira]], Misr
| vafot sababi              = [[Jigar sirrozi]]
| fuqaroligi                = [[Misr]]
| partiyasi                 = [[Misr qurolli kuchlari|Harbiy]] / Ozodlik mitingi
| xotini                    = Zaynab Ahmad&lt;br/&gt;[[Oisha Nagib]] (1934–1971, vafot etgan)
| bolalari                  = 4
| xizmat yillari            = [[1918]]–[[1954]]
| harbiy unvoni             = [[General-mayor]]
| mukofotlari               = Nil ordeni&lt;br/&gt;Respublika ordeni
| imzo                      = Mohammed Naguib signature.svg
}}
[[General-mayor]] '''Muhammad Bey Nagib Yusuf Qutb al-Qashlon''' ([[arab tili|arabcha]]: محمد بيه نجيب يوسف قطب القشلان; 1901-yil 19-fevral — 1984-yil 28-avgust), qisqa qilib aytganda '''Muhammad Nagib''' (arabcha: محمد نجيب) — misrlik harbiy va inqilobchi boʻlgan. U [[Jamol Abdul Nosir]] bilan birga [[1952-yil]]dagi Erkin ofitserlar harakatining ikki asosiy yetakchilaridan biri edi. Bu harakat Misr va Sudan monarxiyasini agʻdarib, [[Misr Respublikasi]] tashkil topishiga olib keladi&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite book |last1=Chin |first1=John J. |last2=Wright |first2=Joseph |last3=Carter |first3=David B. |title=Historical Dictionary of Modern Coups D'état |year= 2022 |publisher=Rowman &amp; Littlefield |isbn=978-1-5381-2068-2 |page=790 |url=https://books.google.com/books?id=WyScEAAAQBAJ |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news |last=Fowler |first=Glenn |date=1984-08-29 |title=Mohammed Naguib, First President of Egypt, Dies |url=https://www.nytimes.com/1984/08/29/obituaries/mohammed-naguib-first-president-of-egypt-dies.html |access-date=2024-06-22 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331|archive-url=https://web.archive.org/web/20140807153227/https://www.nytimes.com/1984/08/29/obituaries/mohammed-naguib-first-president-of-egypt-dies.html|archive-date=2014-08-07|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=17 December 2015 |title=Mohamed Naguib ( 1901–1984 ) |url=https://www.sis.gov.eg/Story/98422/Mohamed-Naguib--(-1901---1984-)?lang=en-uk}}&lt;/ref&gt;.

Nagib hurmatli va unvonli general hisoblanadi. U [[1948-yil]]gi arab-isroil urushida yaralangan. Keyinchalik Erkin ofitserlar harakatiga yetakchilik qiladi. Bu harakat Misr va Sudanda [[Buyuk Britaniya|Britaniya]] qoʻshinlarining qolishiga, shuningdek [[Foruq I]] hukumatining buzgʻunchiligi va layoqatsizligiga qarshi chiqqan millatchi ofitserlardan iborat edi. [[1952-yil]] [[iyul]]ida Foruq agʻdarilgach, Nagib Inqilobiy qoʻmondonlik kengashiga rahbarlik qiladi, hamda Misr Bosh vaziri boʻladi, soʻngra Misrning birinchi [[prezident]]i etib saylandi. U Sudan mustaqilligiga erishadi (Sudan shu paytgacha Misr va Buyuk Britaniya kondominiumi edi) va barcha Britaniya harbiylarining Misrdan chiqib ketishini taʼminlaydi. Uning prezidentlik davri [[1954-yil]] [[noyabr]]ida tugaydi. Buning sababi Erkin ofitserlarning boshqa aʼzolari, ayniqsa Nosir bilan kelishmovchilik boʻladi. Nosir uni isteʼfoga chiqishga majbur qilib, prezidentlik lavozimini oʻzi egallab oladi&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref&gt;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ5&lt;/ref&gt;.

== Yoshligi va taʼlimi ==
Muhammad Nagib [[1901-yil]] [[19-fevral]]da [[Anglo-Misr Sudani]]ning [[Xartum]] shahrida tugʻilgan. Otasi Yusuf Nagib, onasi Zuhra Ahmad Usmon edi&lt;ref name=eb&gt;{{cite encyclopedia|title=Muhammad Naguib
|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/401705/Muhammad-Naguib|encyclopedia=Encyclopedia Britannica|date=24 August 2024 }}&lt;/ref&gt;. Zuhra [[misrliklar|misrlik]] harbiylar oilasidan chiqqan va Omdurmanda yashagan. Uning otasi bilan akasi shu yerda Misr ofitserlari sifatida xizmat qilgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=منصور |first=كتب أحمد |date=2020-02-19 |title=هل كان محمد نجيب أول رئيس لمصر سودانيا؟ ومتى ولد؟.. أمور محيرة فى حياته |url=https://www.youm7.com/story/2020/2/19/%D9%87%D9%84-%D9%83%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%86%D8%AC%D9%8A%D8%A8-%D8%A3%D9%88%D9%84-%D8%B1%D8%A6%D9%8A%D8%B3-%D9%84%D9%85%D8%B5%D8%B1-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D9%88%D9%85%D8%AA%D9%89-%D9%88%D9%84%D8%AF/4637894 |access-date=2026-05-21 |website=اليوم السابع |language=ar}}&lt;/ref&gt;. Otasi Yusuf esa [[Misr qurolli kuchlari]]ning yuqori martabali [[zobit]]i boʻlgan. U ham Misrning mashhur harbiylar oilasidan chiqqan edi&lt;ref&gt;{{Cite journal |date=1952 |title=Life and Career of General Mohamed Naguib |journal=Proche-Orient: Near East Monthly Review |volume=1–2 |issue=3 |pages=3}}&lt;/ref&gt;. Nagib toʻqqiz farzandning eng kattasi boʻlgan.

Nagib Xartumdagi Gordon xotira kollejida oʻrta va harbiy taʼlim olib, [[1918-yil]]da bitirgan. [[1923-yil]]da Misr qirollik gvardiyasiga qabul qilingan. [[1927-yil]]da huquqshunoslik litsenziyasini olgan birinchi misrlik harbiy ofitser boʻladi. [[1929-yil]]da [[siyosiy iqtisod]] boʻyicha, [[1931-yil]]da esa [[fuqarolik huquqi]] boʻyicha ikkinchi diplomini oladi&lt;ref&gt;كنت رئيسا لمصر صــ195 و270&lt;/ref&gt;.

== Harbiy faoliyati ==
[[Fayl:Naguib in 1948 war.jpg|left|thumb|308px|Nagib [[1948-yil]]gi urush paytida]]
[[1931-yil]] dekabrida Nagib [[kapitan]] unvonini oladi. [[1934-yil]]da Arişdagi chegara patruliga oʻtadi. U 1936-yilgi Angliya-Misr shartnomasi shartlarini bajargan harbiy qoʻmita aʼzosi edi. [[1937-yil]]da [[Xartum]]da [[Misr qurolli kuchlari]] uchun gazeta tashkil qiladi. [[1938-yil]] 6-may oyida esa [[mayor]] unvoniga koʻtaraldi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;&gt;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&lt;/ref&gt;.

Nagib [[1942-yil]]gi Obdin saroyi voqeasidan soʻng norozilik belgisi sifatida isteʼfo arizasini topshiradi. U oʻz tarjimai holida shunday yozgan: [[Britaniya imperiyasi|britaniyaliklar]] saroyni qamal qilganda uni toʻsa olmagani uchun [[Foruq I|qirolga]] bergan qasamini buzgan, shu sababli isteʼfo bergan. Shunga qaramay, Obdin saroyi amaldorlari uning harakatlari uchun minnatdorchilik bildirib, isteʼfosini qabul qilmaganlar&lt;ref&gt;كنت رئيسا لمصر صـــ61&lt;/ref&gt;.

Nagib harbiy hizmat zinapoyasidan koʻtarilib boradi. [[1944-yil]]da [[podpolkovnik]] unvonini olgandan soʻng, Sinay yarimorolining hududiy hokimi etib tayinlanadi. [[1947-yil]]da Sinayning mexanizatsiyalashgan piyoda qoʻshinlariga rahbarlik qiladi, [[1948-yil]]da boʻlsa [[brigada generali]] unvonini oladi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;/&gt;.

Nagib [[1948-yil]]gi arab-isroil urushida mohirlik bilan jang qiladi va yetti marta yaralanadi. Xizmatlari uchun Fuodning birinchi harbiy yulduzi bilan taqdirlanadi va [[Bey]] unvonini oladi. Keyinchalik Misr harbiy akademiyasi boshligʻi etib tayinlanadi&lt;ref name=&quot;الأوراق السرية لمحمد نجيب صـــ11&quot;/&gt;.


== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Misr madaniyati]]</text>
      <sha1>lwzmsj9s0b4qwvbevulpbt9geadgwa5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Muhammad Najib</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465458</id>
    <revision>
      <id>6313877</id>
      <timestamp>2026-10-21T01:30:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Jizzakhlik</username>
        <id>89448</id>
      </contributor>
      <comment>„{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox" xml:space="preserve">{{munozara}}</text>
      <sha1>srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Grover Cleveland</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465459</id>
    <revision>
      <id>6313888</id>
      <timestamp>2026-10-21T03:28:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-56446-17</username>
        <id>318731</id>
      </contributor>
      <comment>„ed“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2" sha1="iunrq6mbc75inoggszamlko7p568tyg" xml:space="preserve">ed</text>
      <sha1>iunrq6mbc75inoggszamlko7p568tyg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Al-Azhar bosh imomlari roʻyxati</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465460</id>
    <revision>
      <id>6313983</id>
      <timestamp>2026-10-21T05:27:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asena Asna</username>
        <id>310202</id>
      </contributor>
      <comment>„[[Al-Azhar bosh imomi|Al-Azhar bosh imomi]] — Misrning [[Al-Azhar masjidi|al-Azhar universiteti]]dagi {{Transl|ar|[[Shayx ul-islom]]}}i boʻlib, [[Fiqh|sunniy islom fiqhi]]da eng oliy diniy hokimiyat sifatida qaraladi va butun dunyo boʻylab teologik [[Ashʼariylar|Ashʼariy]] hamda [[Moturidiylik|Moturidiy]] anʼanalariga ergashuvchilarga katta taʼsir koʻrsatadi. Al-Azhar bosh imomi Misrdagi eng nufuzli rasmiy diniy lavozimdir&lt;ref&gt;{{harvnb|Bea...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313983</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12419" sha1="g0zbp6bs4covpzv6777adagvdjgyt49" xml:space="preserve">[[Al-Azhar bosh imomi|Al-Azhar bosh imomi]] — Misrning [[Al-Azhar masjidi|al-Azhar universiteti]]dagi {{Transl|ar|[[Shayx ul-islom]]}}i boʻlib, [[Fiqh|sunniy islom fiqhi]]da eng oliy diniy hokimiyat sifatida qaraladi va butun dunyo boʻylab teologik [[Ashʼariylar|Ashʼariy]] hamda [[Moturidiylik|Moturidiy]] anʼanalariga ergashuvchilarga katta taʼsir koʻrsatadi. Al-Azhar bosh imomi Misrdagi eng nufuzli rasmiy diniy lavozimdir&lt;ref&gt;{{harvnb|Beattie|2000|p=225}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Bennett|2005|p=220}}&lt;/ref&gt;. Lavozim [[Usmoniylar davlati|Usmonlilar imperiyasi]] davrida taʼsis etilishidan avval ushbu mansab egasi avval ''mushrif'', keyinroq esa ''nozir'' deb atalgan&lt;ref name=dodge83&gt;{{harvnb|Dodge|1961|p=83}}&lt;/ref&gt;. 1860–1864-yillarda ulamolar kengashi Bosh imom vazifasini bajargan&lt;ref name=dodge_appA&gt;{{harvnb|Dodge|1961|pp=193–194}}&lt;/ref&gt;.

Bosh imomlarning bir qanchasi bir necha muddat xizmat qilgan; har bir muddat alohida keltirilgan. Asl manbalar yilni islom taqvimiga asoslanib beradi, shu bois keyinchalik Gʻarb manbalarida milodiy yillarga oʻgirish aniq boʻlmasligi mumkin&lt;ref name=dodge_appA /&gt;.

==Roʻyxat==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! №
! Portret
! Ism
! Boshladi
! Tugadi
! [[Mazhab]]
! Izohlar
|-
| 1
| [[File:Kharashy.jpg|150px]]
| [[Muhammad al-Xarashiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الخرشي}})
| 1679
| 1690
| [[Molikiylik|Molikiy]]
| al-Xarashiy (1601–1690) [[Buhayra muhofazasi]]dagi Abu Xarashda tugʻilgan
|-
| 2
| [[File:Baramawy.jpg|150px]]
| [[Ibrohim al-Barmaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|إبراهيم البرماوي}})
| 1690
| 1695
| [[Shofiʼiylik|Shofiʻiy]] 
| al-Barmaviy (1695-yilda vafot etgan) [[Gʻarbiya muhofazasi|Gʻarbiyya muhofazasi]]dagi Barma shahrida tugʻilgan
|-
| 3
|
| [[Muhammad an-Nashartiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد النشرتي}})
| 1695
| 1709
| Molikiy
| an-Nashartiy (1709-yilda vafot etgan) [[Kafr ash-Shayx muhofazasi]]dagi Nashartda tugʻilgan
|-
| 4
| [[File:Kelleney.jpg|150px]]
| [[Abd al-Boqiy al-Qaliniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الباقي القليني}})
| 1709
| 1709
| Molikiy
| al-Qaliniy [[Kafr ash-Shayx muhofazasi]]dagi [[Qallin]]da tugʻilgan
|-
| 5
|
| [[Muhammad Shanan]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد شنن}})
| 1709
| 1720
| Molikiy
| Shanan (1656–1720) [[Buhayra muhofazasi]]dagi al-Gʻodeya (Al Gadeyah)da tugʻilgan
|-
| 6
| [[File:Fayomy.jpg|150px]]
| [[Ibrohim al-Fayyumiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|إبراهيم الفيومي}})
| 1720
| 1724
| Molikiy
| al-Fayyumiy (1652–1724) [[Fayyum muhofazasi]]dagi [[Fayyum]]da tugʻilgan
|- 
| 7
|
| [[Abdulloh ash-Shubroviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الله الشبراوي}})
| 1724
| 1758
| Shofiʻiy
| ash-Shubrovi (1681–1758) [[Qohira muhofazasi]]dagi [[Qohira]] shahrida tugʻilgan
|-
| 8
| [[File:Hefny.jpg|150px]] 
| [[Muhammad al-Hifnoviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد بن سالم الحفني}})
| 1758
| 1767
| Shofiʻiy
| al-Hifnoviy (1688–1768) [[Sharqiyya muhofazasi]]dagi Hifnada tugʻilgan
|-
| 9
|
| [[Abd ar-Rauf as-Sajiniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الرؤوف السجيني}})
| 1767
| 1769
| Shofiʻiy
| as-Sajiniy [[Gʻarbiya muhofazasi|Gʻarbiyya muhofazasi]]dagi Sagin al-Komda tugʻilgan
|-
| 10
| [[File:Damanhoory.jpg|150px]]
| [[Ahmad ad-Damanhuriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد الدمنهوري}})
| 1769
| 1778
| Hanafiy, Molikiy, Shofiʻiy va Hanbaliy
| ad-Damanhuriy [[Buhayra muhofazasi]]dagi [[Damanhur]]da tugʻilgan
|-
| 11
|
| [[Ahmad al-Arusiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد العروسي}})
| 1778
| 1793
| Shofiʻiy
| Ahmad al-Arusiy (1720–1804) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi Manyal Arusda tugʻilgan. U #14 [[Muhammed al-Arusiy]]ning otasi, #20 [[Mustafa al-Arusiy]]ning bobosi edi.
|-
| 12
|
| [[Abdulloh al-Sharqoviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الله الشرقاوي}})
| 1793
| 1812
| Shofiʻiy
| ash-Sharqoviy (1737–1812) [[Sharqiyya muhofazasi]]dagi at-Taviylada tugʻilgan
|-
| 13
|
| [[Muhammed ash-Shanavoniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الشنواني}})
| 1812
| 1818
| Shofiʻiy
| ash-Shanavoniy (1818-yilda vafot etgan) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi [[Shanavan]]da tugʻilgan
|-
| 14
|
| [[Muhammed al-Arusiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد العروسي}})
| 1818
| 1829
| Shofiʻiy
| Muhammed al-Arusiy #11 [[Ahmad al-Arusiy]]ning oʻgʻli, #20 [[Mustafa al-Arusiy]]ning otasi edi.
|-
| 15
| [[File:Damhoogy.jpg|150px]]
| [[Ahmad ad-Damhujiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد الدمهوجي}})
| 1829
| 1830
| Shofiʻiy
| ad-Damhujiy (1761–1831) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi Damhujda tugʻilgan
|-
| 16
|
| [[Hasan al-Attor]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسن العطار}})
| 1830
| 1834
| Shofiʻiy
| al-Attor (1766–1835) [[Qohira muhofazasi]]dagi [[Qohira]] shahrida tugʻilgan. U marokashlik kelib chiqishga ega edi.
|-
| 17
| [[File:Kwesny.jpg|150px]]
| [[Hasan al-Quvaysiniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسن القويسني}})
| 1834
| 1838
| Shofiʻiy
| al-Quvaysiniy (1838-yilda vafot etgan) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi [[Quesna]]da tugʻilgan
|-
| 18
|
| [[Ahmad as-Soim as-Saftiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد السفطي}})
| 1838
| 1847
| Shofiʻiy
| as-Saftiy [[Bani Suvayf muhofazasi]]dagi Saft al-Arfada tugʻilgan
|-
| 19
| [[File:Bagoury.jpg|150px]]
| [[Ibrohim al-Bajuriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|إبراهيم الباجوري}})
| 1847
| 1864
| Shofiʻiy
| al-Bajuriy (1784–1864) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi [[Al-Bajur|El Bagour]]da tugʻilgan
|-
| 20
|
| [[Mustafa al-Arusiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|مصطفى العروسي}})
| 1864
| 1870
| Shofiʻiy
| Mustafa al-Arusiy (1798–1876) #14 [[Muhammed al-Arusiy]]ning oʻgʻli, #11 [[Ahmad al-Arusiy]]ning nabirasi edi.
|-
|21
|
|[[Muhammad al-Mahdiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد المهدي العباسي}})
|1870
|1881
|[[Hanafiylik|Hanafiy]]
|al-Mahdiy (1827–1897) [[Iskandariya muhofazasi]]dagi [[Iskandariya]] shahrida tugʻilgan
|-
|22
|[[File:Inbaby.jpg|150px]]
|[[Shamsiddin Muhammad al-Imbabiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|شمس الدين الأنبابي}})
|1881
|1882
|Shofiʻiy
|al-Imbabiy (1824–1896) [[Qohira muhofazasi]]dagi [[Qohira]] shahrida tugʻilgan, asl kelib chiqishi [[Giza muhofazasi|Jiza muhofazasi]]dagi [[Imbaba]]dan
|-
|(21)
|
|[[Muhammad al-Mahdiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد المهدي العباسي}})
|1882
|1886
|[[Hanafiylik|Hanafiy]]
|
|-
|(22)
|[[File:Inbaby.jpg|150px]]
|[[Shamsiddin Muhammad al-Imbabiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|شمس الدين الأنبابي}})
|1886
|1895
|Shofiʻiy
|
|-
|23
|
|[[Hassunah an-Navaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسونة النواوي}})
|1895
|1899
|Hanafiy
|an-Navaviy (1839–1924) [[Asyut muhofazasi]]dagi Navayda tugʻilgan
|-
|24
|
|[[Abd ar-Rahmon al-Qutb an-Navaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الرحمن القطب النواوي}})
|1899
|1899
|Hanafiy
|an-Navaviy (1909-yilda vafot etgan) [[Asyut muhofazasi]]dagi Navayda tugʻilgan
|-
|25
|[[File:Bischri.gif|150px]]
|[[Salim al-Bishriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|سليم البشري}})
|1899
|1903
|Molikiy
|al-Bishriy (1832–1916) [[Buhayra muhofazasi]]dagi Mahallat Bishrda tugʻilgan
|-
|26
|[[File:Babalawy.jpg|150px]]
|[[Ali al-Biblaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|علي الببلاوي}})
|1903
|1905
|Molikiy
|al-Biblaviy (1835–1905) [[Asyut muhofazasi]]dagi Biblavda tugʻilgan
|-
|27
|
|[[Abd ar-Rahmon ash-Shirbiniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الرحمن الشربيني}})
|1905
|1907
|Shofiʻiy
|ash-Shirbiniy (1908-yilda vafot etgan) ehtimol [[Daqahliya muhofazasi]]dagi [[Sherbin]]da tugʻilgan
|-
|(23)
|
|[[Hassanuh an-Navaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسونة النواوي}})
|1907
|1909
|Hanafiy
|
|-
|(25)
|[[File:Bischri.gif|150px]]
|[[Salim al-Bishriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|سليم البشري}})
|1909
|1917
|Molikiy
|
|-
|28
|[[File:Gezawy.jpg|150px]]
|[[Muhammad al-Jizaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد أبو الفضل الجيزاوي}})
|1917
|1927
|Molikiy
|al-Jizaviy (1874–1927) [[Giza muhofazasi|Jiza muhofazasi]]dagi al-Varroq (El-Warraq)da tugʻilgan
|-
|29
|[[File:Mustafa_al-Maraghi.jpg|150px]]
|[[Mustafo al-Marogʻiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد مصطفى المراغي}})
|1927
|1929
|Hanafiy
|al-Marogʻiy (1881–1945) [[Savhoj muhofazasi|Suhaj muhofazasi]]dagi [[Al-Maragʻa|El Maragha]]da tugʻilgan
|-
|30
|
|[[Muhammad az-Zavohiriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الأحمدي الظواهري}})
|1929
|1935
|Shofiʻiy
|az-Zavohiriy (1878–1944) [[Sharqiyya muhofazasi]]dagi Kafr ash-Shayx Zavohiriyda tugʻilgan. U arab kelib chiqishga ega edi.
|-
|(29)
|[[File:Mustafa_al-Maraghi.jpg|150px]]
|[[Mustafo al-Marogʻiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد مصطفى المراغي}})
|1935
|1945
|Hanafiy
|
|- 
| 31
|
| [[Mustafa Abd ar-Rizq]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|مصطفى عبد الرازق}})
| 1945
| 1947
| Hanafiy
| Abd ar-Rizq (1885–1947) [[Minyo muhofazasi]]dagi Abu Jirjda tugʻilgan
|-
| 32
|
| [[Muhammad Maʼmun ash-Shinnaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد مأمون الشناوي}})
| 1948
| 1950
| Hanafiy
| ash-Shinnaviy (1878–1950) [[Dumyot muhofazasi]]dagi [[Al-Zarqa|El Zarqa]]da tugʻilgan
|-
|33
|[[File:Abdelmageed_seleem.jpg|150px]]
|[[Abd al-Majid Salim]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد المجيد سليم}})
|1950
|1951
|Hanafiy
|Salim (1882–1954) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi Meet Shahalada tugʻilgan
|-
| 34
| [[File:Hamroush.jpg|150px]]
| [[Ibrohim Hamrush]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|إبراهيم حمروش}})
| 1951
| 1952
| Hanafiy
| Hamrush (1880–1960) [[Buhayra muhofazasi]]dagi al-Xovalidda tugʻilgan
|-
|(33)
|[[File:Abdelmageed_seleem.jpg|150px]]
|[[Abd al-Majid Sulaym]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد المجيد سليم}})
|1952
|1952
|Hanafiy
|
|- 
| 35
| [[File:Muhamed_El_Khidhr_Hassine_2.jpg|150px]]
| [[Muhammad al-Xodir Husayn]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الخضر حسين}})
| 1952
| 1954
| Molikiy
| Husayn (1876–1958) [[Tunis]]ning [[Tozeur muhofazasi]]dagi [[Nefta]] shahrida tugʻilgan. 
|-
| 36
|
| [[Abd ar-Rahmon Toj]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الرحمن تاج}})
| 1954
| 1958
| Hanafiy
| Toj (1896–1975) [[Asyut muhofazasi]]dagi [[Asyut]] shahrida tugʻilgan
|-
| 37
| [[File:Mahmud_Shaltut.jpg|150px]]
| [[Mahmud Shaltut]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمود شلتوت}})
| 1958
| 1963 
| Hanafiy
| Shaltut (1893–1963) [[Buhayra muhofazasi]]dagi Minyat Bani Mansurda tugʻilgan
|-
| 38
| [[File:Ma2moun.jpg|150px]]
| [[Hasan Maʼmun]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسن مأمون}})
| 1963
| 1969
|
| Maʼmun (1894–1973) [[Qohira muhofazasi]]dagi [[Qohira]] shahrida tugʻilgan
|-
| 39
| [[File:Fa7aam.jpg|150px]]
| [[Muhammad al-Fahhom]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الفحام}})
| 1969
| 1973
|
| al-Fahhom (1894–1980) [[Iskandariya muhofazasi]]da tugʻilgan
|-
| 40
| [[File:Abdelhaleem_mahmoud.jpg|150px]]
| [[Abdulhalim Mahmud|Abd al-Halim Mahmud]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الحليم محمود}})
| 1973
| 1978
| Molikiy
| Mahmud (1910–1978) [[Sharqiyya muhofazasi]]dagi as-Salomda tugʻilgan
|-
| 41
| [[File:Muhammad_Abd_al-Rahman_Bisar.png|150px]]
| [[Muhammad Abd ar-Rahmon Bisor]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد عبد الرحمن بيصار}})
| 1979
| 1982
|
| Bisor (1910–1982) [[Kafr ash-Shayx muhofazasi]]dagi as-Salmiyyada tugʻilgan
|-
| 42
| [[File:Gad_el7ak.jpg|150px]]
| [[Gad al-Haq|Jod al-Haq]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|جاد الحق علي جاد الحق}})
| 1982
| 1996
|
| al-Haq (1917–1996) [[Daqahliya muhofazasi]]dagi Batrada tugʻilgan
|-
| 43
|
| [[Muhammad Sayyid Tantaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد سيد طنطاوي}})
| 1996
| 2010
| Shofiʻiy
| Tantaviy (1928–2010) [[Savhoj muhofazasi|Suhaj muhofazasi]]dagi [[Timo]] munitsipalitetining Selim ash-Sharqiyya hududida tugʻilgan
|-
| 44
| [[File:Ahmed_el-Tayeb_1.jpg|150px]]
| [[Ahmad at-Tayyib]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد الطيب}})
| 2010
| ''hozirgacha''
| Molikiy
| at-Tayyib (1946-yilda tugʻilgan) [[Al-Uqsur muhofazasi|Luksor muhofazasi]]dagi [[Kurna]]da tugʻilgan
|-
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

==Adabiyotlar==
*{{citation|last=Dodge|first=Bayard|author-link=Bayard Dodge|title=Al-Azhar: A Millennium of Muslim learning|publisher=[[Middle East Institute]]|year=1961}}
*{{citation|last=Beattie|first=Kirk J.|title=Egypt during the Sadat years|publisher=Palgrave Macmillan|year=2000|isbn=978-0-312-23246-7|url=https://books.google.com/books?id=ZWdf3pVg2jgC}}
*{{citation|last=Bennett|first=Clinton|title=Muslims and modernity: an introduction to the issues and debates|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2005|isbn=978-0-8264-5481-2|url=https://books.google.com/books?id=D0vYYovH7OQC}}

[[Turkum:Al-Azharning bosh imomlari]]
[[Turkum:Al-Azhar universiteti]]</text>
      <sha1>g0zbp6bs4covpzv6777adagvdjgyt49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314031</id>
      <parentid>6313983</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asena Asna</username>
        <id>310202</id>
      </contributor>
      <origin>6314031</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12270" sha1="6imcd3qfew1w5hd4y1uusk3kdtxdswu" xml:space="preserve">[[Al-Azhar bosh imomi]] – [[Misr]]dagi [[Al-Azhar universiteti]]ning {{Transl|ar|[[shayx ul-islom]]}}i boʻlib, [[Fiqh|sunniy islom fiqhida]] eng yuqori obroʻga ega shaxs hisoblanadi. Butun dunyo boʻylab teologik [[Ashʼariylar|ashʼariylik]] hamda [[Moturidiylik|moturidiylik]] anʼanalariga ergashuvchilarga katta taʼsir koʻrsatadi. Al-Azhar bosh imomi Misrdagi eng nufuzli rasmiy diniy lavozim&lt;ref&gt;{{harvnb|Beattie|2000|p=225}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{harvnb|Bennett|2005|p=220}}&lt;/ref&gt;. Ushbu lavozim taʼsis etilishidan avval, yaʼni [[Usmoniylar davlati|Usmonlilar imperiyasi]]  davrida bu mansab egasi avval ''mushrif'', keyinroq esa ''nozir'' deb atalgan&lt;ref name=dodge83&gt;{{harvnb|Dodge|1961|p=83}}&lt;/ref&gt;. 1860-yildan 1864-yilgacha boʻlgan davrda esa olimlar kengashi bosh imom vazifasini bajargan&lt;ref name=dodge_appA&gt;{{harvnb|Dodge|1961|pp=193–194}}&lt;/ref&gt;.

Bosh imomlarning bir qanchasi bir necha yil xizmat qilgan. Har bir bosh imomning ushbu lavozimdagi faoliyati alohida keltirilgan. Asl manbalarda yillar [[hijriy taqvim]]ga asoslanib berilgan, shu bois keyinchalik Gʻarb manbalarida ularni [[milodiy]] yillarga oʻgirish aniq boʻlmasligi mumkin&lt;ref name=dodge_appA /&gt;.

==Roʻyxat==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! №
! Portret
! Ism
! Boshladi
! Tugadi
! [[Mazhab]]
! Izohlar
|-
| 1
| [[File:Kharashy.jpg|150px]]
| [[Muhammad al-Xarashiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الخرشي}})
| 1679
| 1690
| [[Molikiylik|Molikiy]]
| Al-Xarashiy (1601–1690) [[Buhayra muhofazasi]]dagi Abu Xarashda tugʻilgan
|-
| 2
| [[File:Baramawy.jpg|150px]]
| [[Ibrohim al-Barmaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|إبراهيم البرماوي}})
| 1690
| 1695
| [[Shofiʼiylik|Shofiʻiy]] 
| Al-Barmaviy (1695-yilda vafot etgan) [[Gʻarbiya muhofazasi]]dagi Barma shahrida tugʻilgan
|-
| 3
|
| [[Muhammad an-Nashartiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد النشرتي}})
| 1695
| 1709
| Molikiy
| An-Nashartiy (1709-yilda vafot etgan) [[Kafr ash-Shayx muhofazasi]]dagi Nashartda tugʻilgan
|-
| 4
| [[File:Kelleney.jpg|150px]]
| [[Abdulboqiy al-Qaliniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الباقي القليني}})
| 1709
| 1709
| Molikiy
| Al-Qaliniy [[Kafr ash-Shayx muhofazasi]]dagi [[Qallin]]da tugʻilgan
|-
| 5
|
| [[Muhammad Shanan]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد شنن}})
| 1709
| 1720
| Molikiy
| Shanan (1656–1720) [[Buhayra muhofazasi]]dagi al-Gadeya (Al Gadeyah)da tugʻilgan
|-
| 6
| [[File:Fayomy.jpg|150px]]
| [[Ibrohim al-Fayyumiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|إبراهيم الفيومي}})
| 1720
| 1724
| Molikiy
| Al-Fayyumiy (1652–1724) [[Fayyum muhofazasi]]dagi [[Fayyum]] shahrida tugʻilgan
|- 
| 7
|
| [[Abdulloh ash-Shubroviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الله الشبراوي}})
| 1724
| 1758
| Shofiʻiy
| Ash-Shubroviy (1681–1758) [[Qohira muhofazasi]]dagi [[Qohira]] shahrida tugʻilgan
|-
| 8
| [[File:Hefny.jpg|150px]] 
| [[Muhammad al-Hifnoviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد بن سالم الحفني}})
| 1758
| 1767
| Shofiʻiy
| Al-Hifnoviy (1688–1768) [[Sharqiyya muhofazasi]]dagi Hifna shahrida tugʻilgan
|-
| 9
|
| [[Abdurauf as-Sajiniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الرؤوف السجيني}})
| 1767
| 1769
| Shofiʻiy
| As-Sajiniy [[Gʻarbiya muhofazasi|Gʻarbiyya muhofazasi]]dagi Sagin al-Komda tugʻilgan
|-
| 10
| [[File:Damanhoory.jpg|150px]]
| [[Ahmad ad-Damanhuriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد الدمنهوري}})
| 1769
| 1778
| Hanafiy, Molikiy, Shofiʻiy va Hanbaliy
| Ad-Damanhuriy [[Buhayra muhofazasi]]dagi [[Damanhur]]da tugʻilgan
|-
| 11
|
| [[Ahmad al-Arusiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد العروسي}})
| 1778
| 1793
| Shofiʻiy
| Ahmad al-Arusiy (1720–1804) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi Manyal Arusda tugʻilgan.[[Muhammed al-Arusiy]]ning otasi, [[Mustafa al-Arusiy]]ning bobosi boʻlgan.
|-
| 12
|
| [[Abdulloh al-Sharqoviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الله الشرقاوي}})
| 1793
| 1812
| Shofiʻiy
| Ash-Sharqoviy (1737–1812) [[Sharqiyya muhofazasi]]dagi at-Taviylada tugʻilgan
|-
| 13
|
| [[Muhammed ash-Shanavoniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الشنواني}})
| 1812
| 1818
| Shofiʻiy
| Ash-Shanavoniy (1818-yilda vafot etgan) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi [[Shanavan]]da tugʻilgan
|-
| 14
|
| [[Muhammed al-Arusiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد العروسي}})
| 1818
| 1829
| Shofiʻiy
| Muhammed al-Arusiy [[Ahmad al-Arusiy]]ning oʻgʻli, [[Mustafa al-Arusiy]]ning otasi boʻlgan.
|-
| 15
| [[File:Damhoogy.jpg|150px]]
| [[Ahmad ad-Damhujiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد الدمهوجي}})
| 1829
| 1830
| Shofiʻiy
| Ad-Damhujiy (1761–1831) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi Damhujda tugʻilgan
|-
| 16
|
| [[Hasan al-Attor]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسن العطار}})
| 1830
| 1834
| Shofiʻiy
| Al-Attor (1766–1835) [[Qohira muhofazasi]]dagi [[Qohira]] shahrida tugʻilgan. Kelib chiqishi marokashlik.
|-
| 17
| [[File:Kwesny.jpg|150px]]
| [[Hasan al-Quvaysiniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسن القويسني}})
| 1834
| 1838
| Shofiʻiy
| Al-Quvaysiniy (1838-yilda vafot etgan) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi [[Quesna]]da tugʻilgan
|-
| 18
|
| [[Ahmad as-Soim as-Saftiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد السفطي}})
| 1838
| 1847
| Shofiʻiy
| As-Saftiy [[Bani Suvayf muhofazasi]]dagi Saft al-Arfada tugʻilgan
|-
| 19
| [[File:Bagoury.jpg|150px]]
| [[Ibrohim al-Bajuriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|إبراهيم الباجوري}})
| 1847
| 1864
| Shofiʻiy
| Al-Bajuriy (1784–1864) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi [[Al-Bajur]]da tugʻilgan
|-
| 20
|
| [[Mustafa al-Arusiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|مصطفى العروسي}})
| 1864
| 1870
| Shofiʻiy
| Mustafa al-Arusiy (1798–1876) [[Muhammed al-Arusiy]]ning oʻgʻli, [[Ahmad al-Arusiy]]ning nabirasi boʻlgan.
|-
|21
|
|[[Muhammad al-Mahdiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد المهدي العباسي}})
|1870
|1881
|[[Hanafiylik|Hanafiy]]
|Al-Mahdiy (1827–1897) [[Iskandariya muhofazasi]]dagi [[Iskandariya]] shahrida tugʻilgan
|-
|22
|[[File:Inbaby.jpg|150px]]
|[[Shamsiddin Muhammad al-Imbabiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|شمس الدين الأنبابي}})
|1881
|1882
|Shofiʻiy
|Al-Imbabiy (1824–1896) [[Qohira muhofazasi]]dagi [[Qohira]] shahrida tugʻilgan, asl kelib chiqishi [[Giza muhofazasi]]dagi [[Imbaba]]dan
|-
|(21)
|
|[[Muhammad al-Mahdiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد المهدي العباسي}})
|1882
|1886
|[[Hanafiylik|Hanafiy]]
|
|-
|(22)
|[[File:Inbaby.jpg|150px]]
|[[Shamsiddin Muhammad al-Imbabiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|شمس الدين الأنبابي}})
|1886
|1895
|Shofiʻiy
|
|-
|23
|
|[[Hassunah an-Navaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسونة النواوي}})
|1895
|1899
|Hanafiy
|An-Navaviy (1839–1924) [[Asyut muhofazasi]]dagi Navayda tugʻilgan
|-
|24
|
|[[Abdurahmon al-Qutb an-Navaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الرحمن القطب النواوي}})
|1899
|1899
|Hanafiy
|An-Navaviy (1909-yilda vafot etgan) [[Asyut muhofazasi]]dagi Navayda tugʻilgan
|-
|25
|[[File:Bischri.gif|150px]]
|[[Salim al-Bishriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|سليم البشري}})
|1899
|1903
|Molikiy
|Al-Bishriy (1832–1916) [[Buhayra muhofazasi]]dagi Mahallat Bishrda tugʻilgan
|-
|26
|[[File:Babalawy.jpg|150px]]
|[[Ali al-Biblaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|علي الببلاوي}})
|1903
|1905
|Molikiy
|Al-Biblaviy (1835–1905) [[Asyut muhofazasi]]dagi Biblavda tugʻilgan
|-
|27
|
|[[Abdurahmon ash-Shirbiniy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الرحمن الشربيني}})
|1905
|1907
|Shofiʻiy
|Ash-Shirbiniy (1908-yilda vafot etgan) ehtimol [[Daqahliya muhofazasi]]dagi [[Sherbin]]da tugʻilgan
|-
|(23)
|
|[[Hassanuh an-Navaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسونة النواوي}})
|1907
|1909
|Hanafiy
|
|-
|(25)
|[[File:Bischri.gif|150px]]
|[[Salim al-Bishriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|سليم البشري}})
|1909
|1917
|Molikiy
|
|-
|28
|[[File:Gezawy.jpg|150px]]
|[[Muhammad al-Jizaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد أبو الفضل الجيزاوي}})
|1917
|1927
|Molikiy
|Al-Jizaviy (1874–1927) [[Giza muhofazasi]]dagi al-Varroqda tugʻilgan
|-
|29
|[[File:Mustafa_al-Maraghi.jpg|150px]]
|[[Mustafo al-Marogʻiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد مصطفى المراغي}})
|1927
|1929
|Hanafiy
|Al-Marogʻiy (1881–1945) [[Savhoj muhofazasi]]dagi [[Al-Maragʻa]]da tugʻilgan
|-
|30
|
|[[Muhammad az-Zavohiriy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الأحمدي الظواهري}})
|1929
|1935
|Shofiʻiy
|Az-Zavohiriy (1878–1944) [[Sharqiyya muhofazasi]]dagi Kafr ash-Shayx Zavohiriy shahrida tugʻilgan. Kelib chiqishi arab boʻlgan.
|-
|(29)
|[[File:Mustafa_al-Maraghi.jpg|150px]]
|[[Mustafo al-Marogʻiy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد مصطفى المراغي}})
|1935
|1945
|Hanafiy
|
|- 
| 31
|
| [[Mustafa Abdurizq]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|مصطفى عبد الرازق}})
| 1945
| 1947
| Hanafiy
| Abdurizq (1885–1947) [[Minyo muhofazasi]]dagi Abu Jirjda tugʻilgan
|-
| 32
|
| [[Muhammad Maʼmun ash-Shinnaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد مأمون الشناوي}})
| 1948
| 1950
| Hanafiy
| Ash-Shinnaviy (1878–1950) [[Dumyot muhofazasi]]dagi [[Al-Zarqa]]da tugʻilgan
|-
|33
|[[File:Abdelmageed_seleem.jpg|150px]]
|[[Abdulmajid Salim]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد المجيد سليم}})
|1950
|1951
|Hanafiy
|Salim (1882–1954) [[Minufiyya muhofazasi]]dagi Meet Shahalada tugʻilgan
|-
| 34
| [[File:Hamroush.jpg|150px]]
| [[Ibrohim Hamrush]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|إبراهيم حمروش}})
| 1951
| 1952
| Hanafiy
| Hamrush (1880–1960) [[Buhayra muhofazasi]]dagi al-Xovalidda tugʻilgan
|-
|(33)
|[[File:Abdelmageed_seleem.jpg|150px]]
|[[Abdulmajid Sulaym]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد المجيد سليم}})
|1952
|1952
|Hanafiy
|
|- 
| 35
| [[File:Muhamed_El_Khidhr_Hassine_2.jpg|150px]]
| [[Muhammad al-Xodir Husayn]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الخضر حسين}})
| 1952
| 1954
| Molikiy
| Husayn (1876–1958) [[Tunis]]ning [[Tozeur muhofazasi]]dagi [[Nefta]] shahrida tugʻilgan. 
|-
| 36
|
| [[Abdurahmon Toj]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الرحمن تاج}})
| 1954
| 1958
| Hanafiy
| Toj (1896–1975) [[Asyut muhofazasi]]dagi [[Asyut]] shahrida tugʻilgan
|-
| 37
| [[File:Mahmud_Shaltut.jpg|150px]]
| [[Mahmud Shaltut]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمود شلتوت}})
| 1958
| 1963 
| Hanafiy
| Shaltut (1893–1963) [[Buhayra muhofazasi]]dagi Minyat Bani Mansurda tugʻilgan
|-
| 38
| [[File:Ma2moun.jpg|150px]]
| [[Hasan Maʼmun]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|حسن مأمون}})
| 1963
| 1969
|
| Maʼmun (1894–1973) [[Qohira muhofazasi]]dagi [[Qohira]] shahrida tugʻilgan
|-
| 39
| [[File:Fa7aam.jpg|150px]]
| [[Muhammad al-Fahhom]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد الفحام}})
| 1969
| 1973
|
| Al-Fahhom (1894–1980) [[Iskandariya muhofazasi]]da tugʻilgan
|-
| 40
| [[File:Abdelhaleem_mahmoud.jpg|150px]]
| [[Abdulhalim Mahmud]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|عبد الحليم محمود}})
| 1973
| 1978
| Molikiy
| Mahmud (1910–1978) [[Sharqiyya muhofazasi]]dagi as-Salomda tugʻilgan
|-
| 41
| [[File:Muhammad_Abd_al-Rahman_Bisar.png|150px]]
| [[Muhammad Abdurahmon Bisor]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد عبد الرحمن بيصار}})
| 1979
| 1982
|
| Bisor (1910–1982) [[Kafr ash-Shayx muhofazasi]]dagi as-Salmiyyada tugʻilgan
|-
| 42
| [[File:Gad_el7ak.jpg|150px]]
| [[Gad al-Haq]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|جاد الحق علي جاد الحق}})
| 1982
| 1996
|
| Al-Haq (1917–1996) [[Daqahliya muhofazasi]]dagi Batrada tugʻilgan
|-
| 43
|
| [[Muhammad Sayyid Tantaviy]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|محمد سيد طنطاوي}})
| 1996
| 2010
| Shofiʻiy
| Tantaviy (1928–2010) [[Savhoj muhofazasi]]dagi [[Timo]] munitsipalitetining Selim ash-Sharqiyya shahrida tugʻilgan
|-
| 44
| [[File:Ahmed_el-Tayeb_1.jpg|150px]]
| [[Ahmad at-Tayyib]] &lt;br&gt; ({{Lang-ar|أحمد الطيب}})
| 2010
| ''hozirgacha''
| Molikiy
| At-Tayyib (1946-yilda tugʻilgan) [[Al-Uqsur muhofazasi]]dagi [[Kurna]] shahrida tugʻilgan
|-
|}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

==Adabiyotlar==
*{{citation|last=Dodge|first=Bayard|author-link=Bayard Dodge|title=Al-Azhar: A Millennium of Muslim learning|publisher=[[Middle East Institute]]|year=1961}}
*{{citation|last=Beattie|first=Kirk J.|title=Egypt during the Sadat years|publisher=Palgrave Macmillan|year=2000|isbn=978-0-312-23246-7|url=https://books.google.com/books?id=ZWdf3pVg2jgC}}
*{{citation|last=Bennett|first=Clinton|title=Muslims and modernity: an introduction to the issues and debates|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2005|isbn=978-0-8264-5481-2|url=https://books.google.com/books?id=D0vYYovH7OQC}}

[[Turkum:Al-Azharning bosh imomlari]]
[[Turkum:Al-Azhar universiteti]]</text>
      <sha1>6imcd3qfew1w5hd4y1uusk3kdtxdswu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Al-Azhar bosh imomlari roʻyxati</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465461</id>
    <revision>
      <id>6313984</id>
      <timestamp>2026-10-21T05:27:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asena Asna</username>
        <id>310202</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313984</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Rozaliy masjidi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465462</id>
    <revision>
      <id>6313985</id>
      <timestamp>2026-10-21T05:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Masjid}} '''Rozaliya masjidi''', shuningdek, '''Mukim Rozaliya masjidi''' ([[Qadimgi Indonez Yozuvi|Kavi yozuvi]]: الحرم الغاري الشريف), '''Al-Haram al-Gʻoriy ash-Sharif''' nomi bilan tanilgan, [[Malayziya]]ning [[Kelantan]] shtati [[Gua Musang tumani]]da joylashgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eastmaille |first=Akay |date=2024-12-27 |title=Modern architecture designed mosque in Kelantan |url=https://www.trip.com/moments/detail/galas-14...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313985</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8206" sha1="52m2ayze909zmhqza5kcoihw78f5swz" xml:space="preserve">{{Masjid}}
'''Rozaliya masjidi''', shuningdek, '''Mukim Rozaliya masjidi''' ([[Qadimgi Indonez Yozuvi|Kavi yozuvi]]: الحرم الغاري الشريف), '''Al-Haram al-Gʻoriy ash-Sharif''' nomi bilan tanilgan, [[Malayziya]]ning [[Kelantan]] shtati [[Gua Musang tumani]]da joylashgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eastmaille |first=Akay |date=2024-12-27 |title=Modern architecture designed mosque in Kelantan |url=https://www.trip.com/moments/detail/galas-1453395-127701982 |access-date=2026-04-11 |website=Trip |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;. Masjid qurilishi 2022-yilda yakunlangan. [[COVID-19]] pandemiyasi sababli qurilish ishlari 2 yilga kechikkan. Kelantanning sayyohlik maskanlaridan biri boʻlgan ushbu masjid [[Makka]] shahridagi [[Al-Masjid al-Harom]] meʼmoriy uslubi va dizayniga taqlidan bunyod etilgani bilan mashhur&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Abdullah |first=Sharifah Mahsinah |date=2022-06-20 |title=Razaleigh Mosque is Kelantan's latest tourism attraction |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2022/06/806698/razaleigh-mosque-kelantans-latest-tourism-attraction |access-date=2026-04-11 |website=The New Straits Times |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Masjid qurilishidan avval bu hududda faqat Rozaliya eski masjidi mavjud boʻlgan. Biroq ushbu masjid [[juma namozi|juma namozlari]] va [[hayit namozi|hayit namozlarida]] koʻp sonli namozxonlarni sigʻdira olmas edi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=2026-03-05 |title=Masjid Jamek Razaleigh, Gua Musang |url=https://masjid.e-maik.my/public-mosque/18 |access-date=2026-04-11 |work=Masjid MAIK|language=ms}}&lt;/ref&gt;. Bundan tashqari Galas daryosi boʻyida joylashgani sababli eski masjid tez-tez suv toshqinlariga uchrar, bu esa binoga jiddiy zarar yetkazardi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Shuningdek, diniy masala ham yuzaga kelgan: eski Rozaliya masjidining asosiy namozxonasida qabr joylashgan edi. [[Islom]] ulamolarining masjidning asosiy namozxonasida qabr boʻlmasligi kerakligi haqidagi qarashiga koʻra hududdagi konservativ [[musulmon]]lar bu masjidda [[namoz]] oʻqimay qoʻyganlar&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ibrahim |first=Ramli |date=2019-08-28 |title=Solat tepi kubur dalam masjid |trans-title=Praying next to a grave in a mosque |url=https://www.klik.com.my/item/story/13996379/solat-tepi-kubur-dalam-masjid |work=Harian Metro |pages=2–3 |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-16 |title=Misteri Kubur di Masjid Razaleigh Menarik Perhatian Pengunjung |trans-title=Mystery of the Tomb at Masjid Razaleigh Attracts Visitors' Attention |url=https://malaysiaaktif.my/2023/11/misteri-kubur-di-masjid-razaleigh-menarik-perhatian-pengunjung |work=Malaysia Aktif |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lah |first=Tuan |date=2020-08-28 |title=Kubur wanita mati dibunuh komunis dalam Masjid Razaleigh |trans-title=Grave of woman killed by communists in Masjid Razaleigh |url=https://www.utusan.com.my/premium/2020/08/kubur-wanita-mati-dibunuh-komunis-dalam-masjid-razaleigh/ |access-date=2026-04-11 |website=Utusan Malaysia |language=ms-MY}}&lt;/ref&gt;. Ushbu muammolar hisobga olingach, Gua Musang tumanidan sobiq parlament aʼzosi Tengku Hamza yaqin atrofda yangi masjid qurilishini maʼlum qilgan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Qishloq markazidagi mahalla politsiya boʻlimi yonidan masjid qurilishi uchun joy tanlangan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Qurilish ishlari 2016-yil aprel oyida boshlangan. Masjid 2020-yilda deyarli bitkazilgan edi, biroq [[COVID-19]] pandemiyasi sababli qurilishning yakunlanishi kechiktirilgan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Muhafandi |first=Muhammad |date=2021-04-20 |title=Pembukaan Masjid Razaleigh mirip Masjidil Haram ditangguh lagi |trans-title=Opening of Masjid Razaleigh, the copy of Masjid al-Haram, postponed again |url=https://mobile.astroawani.com/berita-malaysia/pembukaan-masjid-razaleigh-mirip-masjidil-haram-ditangguh-lagi-294150 |work=Astro Awani |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Tuan |first=Aimuni |date=2022-04-21 |title=Masjid Razaleigh jadi tumpuan |trans-title=Masjid Razaleigh becomes a focus |url=https://www.utusan.com.my/nasional/2022/04/masjid-razaleigh-jadi-tumpuan/ |access-date=2026-04-11 |website=Utusan Malaysia |language=ms-MY}}&lt;/ref&gt;. Oxir-oqibat, Rozaliya jome masjidi 2022-yilda toʻliq qurib bitkazilgan va shu yilning aprel oyida ochilgan&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wahid |first=Adila |date=2022-04-01 |title=3,000 solat Jumaat pertama di Masjid Razaleigh |trans-title=3,000 present at first Friday prayer of Masjid Razaleigh |url=https://www.sinarharian.com.my/article/195872/edisi/3000-solat-jumaat-pertama-di-masjid-razaleigh |access-date=2026-04-11 |website=Sinar Harian |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Ramli |first=Ibrahim |date=2020-07-24 |title=Opening of Gua Musang's new Razaleigh Mosque delayed by pandemic |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2020/07/611352/opening-gua-musangs-new-razaleigh-mosque-delayed-pandemic |access-date=2026-04-11 |website=The New Straits Times |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Rozaliya jome masjidi [[Makka]] shahrida joylashgan va [[musulmon]]lar uchun eng muqaddas maskan hisoblangan [[Al-Masjid al-Harom]]ning kichikroq, ammo toʻlaqonli nusxasi sifatida mashhur. Masjid hovlisida [[Kaʼba]]ning asl oʻlchamlariga mos nusxasi ham mavjud. Al-Masjid al-Harom masjidi singari Rozaliya jome masjidi meʼmorchiligida [[Umaviy meʼmorchiligi|Umaviylar]], [[Mamluk meʼmorchiligi|Mamluk]] va [[Usmoniylar meʼmorchiligi|Usmoniylar]] meʼmoriy unsurlarini zamonaviy elementlar bilan uygʻunlashtirilgan&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |last=Husna |date=2020-09-05 |title=Masjid Razaleigh, Gua Musang Umpama 'Mini' Masjidil Haram. Tarikan Baru Kelantan |trans-title=Masjid Razaleigh, Gua Musang is like a &quot;mini&quot; version of Masjid al-Haram, the new attraction of Kelantan |url=https://www.libur.com.my/masjid-razaleigh-gua-musang-umpama-mini-masjidil-haram-tarikan-baru-kelantan |access-date=2026-04-11 |work=Libur |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Abdullah |first=Sharifah Mahsinah |date=2019-06-28 |title=Designed after Masjidil Haram, Kelantan mosque set to become new landmark |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2019/06/499816/designed-after-masjidil-haram-kelantan-mosque-set-become-new-landmark |access-date=2026-04-11 |website=The New Straits Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2021-01-02 |title=Masjid Razaleigh bakal dibuka April |trans-title=Masjid Razaleigh to be opened this April |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=1917835 |work=Bernama |language=ms}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Ruang solat utama haram ghari.jpg|thumb|Masjidning asosiy namozxonasidagi namozxonlar]]

Masjid majmuasidagi barcha binolar [[Makka]] tomonga, yaʼni [[qibla]]ga yuzlanishi uchun asosiy koʻchaga nisbatan qiya joylashtirilgan. Asosiy masjid binosining ikki yonida Al-Masjid al-Harom [[minora]]lariga oʻxshash 9 ta minora qad rostlagan. Hovliga qaragan asosiy namozxonaning kirish qismi ustida bir xil shakldagi 3 ta [[gumbaz]] joylashgan&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. Asosiy namozxonaning poli toʻliq gilam bilan qoplangan, masjidning gilam toʻshalmagan boshqa qismlarida esa oq plitkalardan foydalanilgan. Masjid hovlisiga olib kiruvchi 15 ta eshik mavjud. Hovli markazida Kaʼbaning nusxasi sifatida qurilgan kub shaklidagi inshoot joylashgan. Uning atrofiga Kaʼbaning Makkadagi asl nusxasini qoplab turuvchi [[kisva]]ga oʻxshash mato oʻralgan&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

[[File:Mihrab luar baru masjid razaleigh.jpg|thumb|Masjidning mehrob yoʻlagidagi ikki [[mehrob]]dan biri]]

Asosiy namozxona yonida mehrob yoʻlagi deb ataladigan yoʻlak joylashgan. Unda [[namoz]] oʻqiladigan [[qibla]] yoʻnalishini koʻrsatuvchi naqshinkor qilib ishlangan 2 ta [[mehrob]] mavjud. Bu yoʻlakdan faqat namozxonlar koʻp toʻplanadigan tadbirlarda, jumladan, juma va ikki hayit namozlarida foydalaniladi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Transport ==
Masjidga Gua Musang temiryoʻl bekatidan borish mumkin. Ushbu bekat orqali KTM Intercity yoʻlovchi poyezdlarining toʻrtta qatnovi amalga oshiriladi.

== Yana qarang ==
* [[Malayziyadagi masjidlar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{Commons turkum|Razaleigh masjidi}}
{{manbalar}}

[[Turkum:Gua Musang tumani]]
[[Turkum:Malayziyadagi masjidlar]]</text>
      <sha1>52m2ayze909zmhqza5kcoihw78f5swz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313992</id>
      <parentid>6313985</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:44:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <origin>6313992</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8845" sha1="onlinizcsghjf2km69yx9bvoqr0tudu" xml:space="preserve">{{Masjid|Oʻzbekcha nomi=Rozaliya masjidi|Asl nomi=[[Qadimgi Indonez Yozuvi|Kavi yozuvi]]:الحرم الغاري الشريف|Tasvir=Masjid Razaleigh Gua Musang.jpg|Mamlakat=Malayziya|Joylashuvi=Jalan Pejabat PAS, Pekan Gua Musang, 18300 Gua Musang, Kelantan|Koordinatalar={{coord|4.8813570|101.9657840|display=inline,title}}|Tasvir imzosi=Masjidning hovli ichkarisidan ko‘rinishi|Masjid turi=sunniy|Meʼmoriy uslub=[[Umaviy meʼmorchiligi|Umaviylar]], Mamluk, Usmoniylar va zamonaviy meʼmorchilik uslublari uygʻunlashtirilgan|Qurila boshladi=2016-yil|Qurilib bitkazildi=2022-yil|Gumbazlar soni=5|Minoralar soni=9}}
'''Rozaliya masjidi''', shuningdek, '''Mukim Rozaliya masjidi''' ([[Qadimgi Indonez Yozuvi|Kavi yozuvi]]: الحرم الغاري الشريف), '''Al-Haram al-Gʻoriy ash-Sharif''' nomi bilan tanilgan, [[Malayziya]]ning [[Kelantan]] shtati [[Gua Musang tumani]]da joylashgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eastmaille |first=Akay |date=2024-12-27 |title=Modern architecture designed mosque in Kelantan |url=https://www.trip.com/moments/detail/galas-1453395-127701982 |access-date=2026-04-11 |website=Trip |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;. Masjid qurilishi 2022-yilda yakunlangan. [[COVID-19]] pandemiyasi sababli qurilish ishlari ikki yilga kechikkan. Kelantanning sayyohlik maskanlaridan biri boʻlgan ushbu masjid [[Makka]] shahridagi [[Al-Masjid al-Harom]] meʼmoriy uslubi va dizayniga taqlidan bunyod etilgani bilan mashhur&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Abdullah |first=Sharifah Mahsinah |date=2022-06-20 |title=Razaleigh Mosque is Kelantan's latest tourism attraction |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2022/06/806698/razaleigh-mosque-kelantans-latest-tourism-attraction |access-date=2026-04-11 |website=The New Straits Times |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Rozaliya masjidi qurilishidan avval bu hududda faqat Rozaliya eski masjidi mavjud boʻlgan. Biroq ushbu masjid [[juma namozi|juma namozlari]] va [[hayit namozi|hayit namozlarida]] koʻp sonli namozxonlarni sigʻdira olmas edi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=2026-03-05 |title=Masjid Jamek Razaleigh, Gua Musang |url=https://masjid.e-maik.my/public-mosque/18 |access-date=2026-04-11 |work=Masjid MAIK|language=ms}}&lt;/ref&gt;. Bundan tashqari Galas daryosi boʻyida joylashgani sababli eski masjid tez-tez suv toshqinlariga uchrar, bu esa binoga jiddiy zarar yetkazardi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Shuningdek, diniy masala ham yuzaga kelgan: eski Rozaliya masjidining asosiy namozxonasida qabr joylashgan edi. [[Islom]] ulamolarining masjidning asosiy namozxonasida qabr boʻlmasligi kerakligi haqidagi qarashiga koʻra hududdagi konservativ [[musulmon]]lar bu masjidda [[namoz]] oʻqimay qoʻyganlar&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ibrahim |first=Ramli |date=2019-08-28 |title=Solat tepi kubur dalam masjid |trans-title=Praying next to a grave in a mosque |url=https://www.klik.com.my/item/story/13996379/solat-tepi-kubur-dalam-masjid |work=Harian Metro |pages=2–3 |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-16 |title=Misteri Kubur di Masjid Razaleigh Menarik Perhatian Pengunjung |trans-title=Mystery of the Tomb at Masjid Razaleigh Attracts Visitors' Attention |url=https://malaysiaaktif.my/2023/11/misteri-kubur-di-masjid-razaleigh-menarik-perhatian-pengunjung |work=Malaysia Aktif |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lah |first=Tuan |date=2020-08-28 |title=Kubur wanita mati dibunuh komunis dalam Masjid Razaleigh |trans-title=Grave of woman killed by communists in Masjid Razaleigh |url=https://www.utusan.com.my/premium/2020/08/kubur-wanita-mati-dibunuh-komunis-dalam-masjid-razaleigh/ |access-date=2026-04-11 |website=Utusan Malaysia |language=ms-MY}}&lt;/ref&gt;. Ushbu muammolar hisobga olingach, Gua Musang tumanidan sobiq parlament aʼzosi Tengku Hamza yaqin atrofda yangi masjid qurilishini maʼlum qilgan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Qishloq markazidagi mahalla politsiya boʻlimi yonidan masjid qurilishi uchun joy tanlangan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Qurilish ishlari 2016-yil aprel oyida boshlangan. Masjid 2020-yilda deyarli bitkazilgan edi, biroq [[COVID-19]] pandemiyasi sababli qurilish yakunlanishi kechiktirilgan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Muhafandi |first=Muhammad |date=2021-04-20 |title=Pembukaan Masjid Razaleigh mirip Masjidil Haram ditangguh lagi |trans-title=Opening of Masjid Razaleigh, the copy of Masjid al-Haram, postponed again |url=https://mobile.astroawani.com/berita-malaysia/pembukaan-masjid-razaleigh-mirip-masjidil-haram-ditangguh-lagi-294150 |work=Astro Awani |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Tuan |first=Aimuni |date=2022-04-21 |title=Masjid Razaleigh jadi tumpuan |trans-title=Masjid Razaleigh becomes a focus |url=https://www.utusan.com.my/nasional/2022/04/masjid-razaleigh-jadi-tumpuan/ |access-date=2026-04-11 |website=Utusan Malaysia |language=ms-MY}}&lt;/ref&gt;. Oxir-oqibat, Rozaliya jome masjidi 2022-yilda toʻliq qurib bitkazilgan va shu yilning aprel oyida ochilgan&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wahid |first=Adila |date=2022-04-01 |title=3,000 solat Jumaat pertama di Masjid Razaleigh |trans-title=3,000 present at first Friday prayer of Masjid Razaleigh |url=https://www.sinarharian.com.my/article/195872/edisi/3000-solat-jumaat-pertama-di-masjid-razaleigh |access-date=2026-04-11 |website=Sinar Harian |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Ramli |first=Ibrahim |date=2020-07-24 |title=Opening of Gua Musang's new Razaleigh Mosque delayed by pandemic |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2020/07/611352/opening-gua-musangs-new-razaleigh-mosque-delayed-pandemic |access-date=2026-04-11 |website=The New Straits Times |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Rozaliya jome masjidi [[Makka]] shahrida joylashgan va [[musulmon]]lar uchun eng muqaddas maskan hisoblangan [[Al-Masjid al-Harom]]ning kichikroq, ammo toʻlaqonli nusxasi sifatida mashhur. Masjid hovlisida [[Kaʼba]]ning asl oʻlchamlariga mos nusxasi ham mavjud. Al-Masjid al-Harom masjidi singari Rozaliya jome masjidi meʼmorchiligida [[Umaviy meʼmorchiligi|Umaviylar]], [[Mamluk meʼmorchiligi|Mamluk]] va [[Usmoniylar meʼmorchiligi|Usmoniylar]] meʼmoriy unsurlarini zamonaviy elementlar bilan uygʻunlashtirilgan&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |last=Husna |date=2020-09-05 |title=Masjid Razaleigh, Gua Musang Umpama 'Mini' Masjidil Haram. Tarikan Baru Kelantan |trans-title=Masjid Razaleigh, Gua Musang is like a &quot;mini&quot; version of Masjid al-Haram, the new attraction of Kelantan |url=https://www.libur.com.my/masjid-razaleigh-gua-musang-umpama-mini-masjidil-haram-tarikan-baru-kelantan |access-date=2026-04-11 |work=Libur |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Abdullah |first=Sharifah Mahsinah |date=2019-06-28 |title=Designed after Masjidil Haram, Kelantan mosque set to become new landmark |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2019/06/499816/designed-after-masjidil-haram-kelantan-mosque-set-become-new-landmark |access-date=2026-04-11 |website=The New Straits Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2021-01-02 |title=Masjid Razaleigh bakal dibuka April |trans-title=Masjid Razaleigh to be opened this April |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=1917835 |work=Bernama |language=ms}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Ruang solat utama haram ghari.jpg|thumb|Masjidning asosiy namozxonasidagi namozxonlar|270x270px]]

Masjid majmuasidagi barcha binolar [[Makka]] tomonga, yaʼni [[qibla]]ga yuzlanishi uchun asosiy koʻchaga nisbatan qiya joylashtirilgan. Asosiy masjid binosining ikki yonida Al-Masjid al-Harom [[minora]]lariga oʻxshash 9 ta minora qad rostlagan. Hovliga qaragan asosiy namozxonaning kirish qismi ustida bir xil shakldagi 3 ta [[gumbaz]] joylashgan&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. Asosiy namozxonaning poli toʻliq gilam bilan qoplangan, masjidning gilam toʻshalmagan boshqa qismlarida esa oq plitkalardan foydalanilgan. Masjid hovlisiga olib kiruvchi 15 ta eshik mavjud. Hovli markazida Kaʼbaning nusxasi sifatida qurilgan kub shaklidagi inshoot joylashgan. Uning atrofiga Kaʼbaning Makkadagi asl nusxasini qoplab turuvchi [[kisva]]ga oʻxshash mato oʻralgan&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

[[File:Mihrab luar baru masjid razaleigh.jpg|thumb|Masjidning mehrob yoʻlagidagi ikki [[mehrob]]dan biri|480x480px]]

Asosiy namozxona yonida mehrob yoʻlagi deb ataladigan yoʻlak joylashgan. Unda [[namoz]] oʻqiladigan [[qibla]] yoʻnalishini koʻrsatuvchi naqshinkor qilib ishlangan 2 ta [[mehrob]] mavjud. Bu yoʻlakdan faqat namozxonlar koʻp toʻplanadigan tadbirlarda, jumladan, juma va ikki hayit namozlarida foydalaniladi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Transport ==
Masjidga Gua Musang temiryoʻl bekatidan borish mumkin. Ushbu bekat orqali KTM Intercity yoʻlovchi poyezdlarining toʻrtta qatnovi amalga oshiriladi.

== Yana qarang ==
* [[Malayziyadagi masjidlar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{Commons turkum|Razaleigh masjidi}}
{{manbalar}}

[[Turkum:Gua Musang tumani]]
[[Turkum:Malayziyadagi masjidlar]]</text>
      <sha1>onlinizcsghjf2km69yx9bvoqr0tudu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313993</id>
      <parentid>6313992</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:44:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <origin>6313993</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8842" sha1="cupgtulc3qfk5otxo9dbh4mgo29ka8q" xml:space="preserve">{{Masjid|Oʻzbekcha nomi=Rozaliya masjidi|Asl nomi=[[Qadimgi Indonez Yozuvi|Kavi yozuvi]]:الحرم الغاري الشريف|Tasvir=Masjid Razaleigh Gua Musang.jpg|Mamlakat=Malayziya|Joylashuvi=Jalan Pejabat PAS, Pekan Gua Musang, 18300 Gua Musang, Kelantan|Koordinatalar={{coord|4.8813570|101.9657840|display=inline,title}}|Tasvir imzosi=Masjidning ichkari hovlidan koʻrinishi|Masjid turi=sunniy|Meʼmoriy uslub=[[Umaviy meʼmorchiligi|Umaviylar]], Mamluk, Usmoniylar va zamonaviy meʼmorchilik uslublari uygʻunlashtirilgan|Qurila boshladi=2016-yil|Qurilib bitkazildi=2022-yil|Gumbazlar soni=5|Minoralar soni=9}}
'''Rozaliya masjidi''', shuningdek, '''Mukim Rozaliya masjidi''' ([[Qadimgi Indonez Yozuvi|Kavi yozuvi]]: الحرم الغاري الشريف), '''Al-Haram al-Gʻoriy ash-Sharif''' nomi bilan tanilgan, [[Malayziya]]ning [[Kelantan]] shtati [[Gua Musang tumani]]da joylashgan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eastmaille |first=Akay |date=2024-12-27 |title=Modern architecture designed mosque in Kelantan |url=https://www.trip.com/moments/detail/galas-1453395-127701982 |access-date=2026-04-11 |website=Trip |language=en-XX}}&lt;/ref&gt;. Masjid qurilishi 2022-yilda yakunlangan. [[COVID-19]] pandemiyasi sababli qurilish ishlari ikki yilga kechikkan. Kelantanning sayyohlik maskanlaridan biri boʻlgan ushbu masjid [[Makka]] shahridagi [[Al-Masjid al-Harom]] meʼmoriy uslubi va dizayniga taqlidan bunyod etilgani bilan mashhur&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Abdullah |first=Sharifah Mahsinah |date=2022-06-20 |title=Razaleigh Mosque is Kelantan's latest tourism attraction |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2022/06/806698/razaleigh-mosque-kelantans-latest-tourism-attraction |access-date=2026-04-11 |website=The New Straits Times |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Rozaliya masjidi qurilishidan avval bu hududda faqat Rozaliya eski masjidi mavjud boʻlgan. Biroq ushbu masjid [[juma namozi|juma namozlari]] va [[hayit namozi|hayit namozlarida]] koʻp sonli namozxonlarni sigʻdira olmas edi&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |date=2026-03-05 |title=Masjid Jamek Razaleigh, Gua Musang |url=https://masjid.e-maik.my/public-mosque/18 |access-date=2026-04-11 |work=Masjid MAIK|language=ms}}&lt;/ref&gt;. Bundan tashqari Galas daryosi boʻyida joylashgani sababli eski masjid tez-tez suv toshqinlariga uchrar, bu esa binoga jiddiy zarar yetkazardi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Shuningdek, diniy masala ham yuzaga kelgan: eski Rozaliya masjidining asosiy namozxonasida qabr joylashgan edi. [[Islom]] ulamolarining masjidning asosiy namozxonasida qabr boʻlmasligi kerakligi haqidagi qarashiga koʻra hududdagi konservativ [[musulmon]]lar bu masjidda [[namoz]] oʻqimay qoʻyganlar&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ibrahim |first=Ramli |date=2019-08-28 |title=Solat tepi kubur dalam masjid |trans-title=Praying next to a grave in a mosque |url=https://www.klik.com.my/item/story/13996379/solat-tepi-kubur-dalam-masjid |work=Harian Metro |pages=2–3 |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-16 |title=Misteri Kubur di Masjid Razaleigh Menarik Perhatian Pengunjung |trans-title=Mystery of the Tomb at Masjid Razaleigh Attracts Visitors' Attention |url=https://malaysiaaktif.my/2023/11/misteri-kubur-di-masjid-razaleigh-menarik-perhatian-pengunjung |work=Malaysia Aktif |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lah |first=Tuan |date=2020-08-28 |title=Kubur wanita mati dibunuh komunis dalam Masjid Razaleigh |trans-title=Grave of woman killed by communists in Masjid Razaleigh |url=https://www.utusan.com.my/premium/2020/08/kubur-wanita-mati-dibunuh-komunis-dalam-masjid-razaleigh/ |access-date=2026-04-11 |website=Utusan Malaysia |language=ms-MY}}&lt;/ref&gt;. Ushbu muammolar hisobga olingach, Gua Musang tumanidan sobiq parlament aʼzosi Tengku Hamza yaqin atrofda yangi masjid qurilishini maʼlum qilgan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

Qishloq markazidagi mahalla politsiya boʻlimi yonidan masjid qurilishi uchun joy tanlangan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;. Qurilish ishlari 2016-yil aprel oyida boshlangan. Masjid 2020-yilda deyarli bitkazilgan edi, biroq [[COVID-19]] pandemiyasi sababli qurilish yakunlanishi kechiktirilgan&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Muhafandi |first=Muhammad |date=2021-04-20 |title=Pembukaan Masjid Razaleigh mirip Masjidil Haram ditangguh lagi |trans-title=Opening of Masjid Razaleigh, the copy of Masjid al-Haram, postponed again |url=https://mobile.astroawani.com/berita-malaysia/pembukaan-masjid-razaleigh-mirip-masjidil-haram-ditangguh-lagi-294150 |work=Astro Awani |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |last=Tuan |first=Aimuni |date=2022-04-21 |title=Masjid Razaleigh jadi tumpuan |trans-title=Masjid Razaleigh becomes a focus |url=https://www.utusan.com.my/nasional/2022/04/masjid-razaleigh-jadi-tumpuan/ |access-date=2026-04-11 |website=Utusan Malaysia |language=ms-MY}}&lt;/ref&gt;. Oxir-oqibat, Rozaliya jome masjidi 2022-yilda toʻliq qurib bitkazilgan va shu yilning aprel oyida ochilgan&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wahid |first=Adila |date=2022-04-01 |title=3,000 solat Jumaat pertama di Masjid Razaleigh |trans-title=3,000 present at first Friday prayer of Masjid Razaleigh |url=https://www.sinarharian.com.my/article/195872/edisi/3000-solat-jumaat-pertama-di-masjid-razaleigh |access-date=2026-04-11 |website=Sinar Harian |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |last=Ramli |first=Ibrahim |date=2020-07-24 |title=Opening of Gua Musang's new Razaleigh Mosque delayed by pandemic |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2020/07/611352/opening-gua-musangs-new-razaleigh-mosque-delayed-pandemic |access-date=2026-04-11 |website=The New Straits Times |language=en}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Rozaliya jome masjidi [[Makka]] shahrida joylashgan va [[musulmon]]lar uchun eng muqaddas maskan hisoblangan [[Al-Masjid al-Harom]]ning kichikroq, ammo toʻlaqonli nusxasi sifatida mashhur. Masjid hovlisida [[Kaʼba]]ning asl oʻlchamlariga mos nusxasi ham mavjud. Al-Masjid al-Harom masjidi singari Rozaliya jome masjidi meʼmorchiligida [[Umaviy meʼmorchiligi|Umaviylar]], [[Mamluk meʼmorchiligi|Mamluk]] va [[Usmoniylar meʼmorchiligi|Usmoniylar]] meʼmoriy unsurlarini zamonaviy elementlar bilan uygʻunlashtirilgan&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite news |last=Husna |date=2020-09-05 |title=Masjid Razaleigh, Gua Musang Umpama 'Mini' Masjidil Haram. Tarikan Baru Kelantan |trans-title=Masjid Razaleigh, Gua Musang is like a &quot;mini&quot; version of Masjid al-Haram, the new attraction of Kelantan |url=https://www.libur.com.my/masjid-razaleigh-gua-musang-umpama-mini-masjidil-haram-tarikan-baru-kelantan |access-date=2026-04-11 |work=Libur |language=ms}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web |last=Abdullah |first=Sharifah Mahsinah |date=2019-06-28 |title=Designed after Masjidil Haram, Kelantan mosque set to become new landmark |url=https://www.nst.com.my/news/nation/2019/06/499816/designed-after-masjidil-haram-kelantan-mosque-set-become-new-landmark |access-date=2026-04-11 |website=The New Straits Times |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2021-01-02 |title=Masjid Razaleigh bakal dibuka April |trans-title=Masjid Razaleigh to be opened this April |url=https://www.bernama.com/bm/news.php?id=1917835 |work=Bernama |language=ms}}&lt;/ref&gt;.

[[File:Ruang solat utama haram ghari.jpg|thumb|Masjidning asosiy namozxonasidagi namozxonlar|270x270px]]

Masjid majmuasidagi barcha binolar [[Makka]] tomonga, yaʼni [[qibla]]ga yuzlanishi uchun asosiy koʻchaga nisbatan qiya joylashtirilgan. Asosiy masjid binosining ikki yonida Al-Masjid al-Harom [[minora]]lariga oʻxshash 9 ta minora qad rostlagan. Hovliga qaragan asosiy namozxonaning kirish qismi ustida bir xil shakldagi 3 ta [[gumbaz]] joylashgan&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;. Asosiy namozxonaning poli toʻliq gilam bilan qoplangan, masjidning gilam toʻshalmagan boshqa qismlarida esa oq plitkalardan foydalanilgan. Masjid hovlisiga olib kiruvchi 15 ta eshik mavjud. Hovli markazida Kaʼbaning nusxasi sifatida qurilgan kub shaklidagi inshoot joylashgan. Uning atrofiga Kaʼbaning Makkadagi asl nusxasini qoplab turuvchi [[kisva]]ga oʻxshash mato oʻralgan&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;.

[[File:Mihrab luar baru masjid razaleigh.jpg|thumb|Masjidning mehrob yoʻlagidagi ikki [[mehrob]]dan biri|480x480px]]

Asosiy namozxona yonida mehrob yoʻlagi deb ataladigan yoʻlak joylashgan. Unda [[namoz]] oʻqiladigan [[qibla]] yoʻnalishini koʻrsatuvchi naqshinkor qilib ishlangan 2 ta [[mehrob]] mavjud. Bu yoʻlakdan faqat namozxonlar koʻp toʻplanadigan tadbirlarda, jumladan, juma va ikki hayit namozlarida foydalaniladi&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;.

== Transport ==
Masjidga Gua Musang temiryoʻl bekatidan borish mumkin. Ushbu bekat orqali KTM Intercity yoʻlovchi poyezdlarining toʻrtta qatnovi amalga oshiriladi.

== Yana qarang ==
* [[Malayziyadagi masjidlar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{Commons turkum|Razaleigh masjidi}}
{{manbalar}}

[[Turkum:Gua Musang tumani]]
[[Turkum:Malayziyadagi masjidlar]]</text>
      <sha1>cupgtulc3qfk5otxo9dbh4mgo29ka8q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>An-Nayriziy</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465463</id>
    <revision>
      <id>6313987</id>
      <timestamp>2026-10-21T05:42:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„'''Abu al-Abbos al-Fazl ibn Hotim an-Nayriziy''' ({{Lang-ar|أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي}}; {{Lang-fa|ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی}}; {{Lang-la|Anaritius, Nazirius}}, {{Circa|865}}{{Snd}}{{Circa|922}}) hozirgi Eron hududidagi [[Fors ustoni|Fors viloyati]]da joylashgan [[Nayriz]]dan chiqqan, [[Forslar|fors]] [[Matematik|matematigi]] va [[Astronom|astronomi]] edi.  ==Hayoti== An-Nayriziy haqida...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313987</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3282" sha1="7ztxb3mrnagpx8giffzg6ubhul9isp8" xml:space="preserve">'''Abu al-Abbos al-Fazl ibn Hotim an-Nayriziy''' ({{Lang-ar|أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي}}; {{Lang-fa|ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی}}; {{Lang-la|Anaritius, Nazirius}}, {{Circa|865}}{{Snd}}{{Circa|922}}) hozirgi Eron hududidagi [[Fors ustoni|Fors viloyati]]da joylashgan [[Nayriz]]dan chiqqan, [[Forslar|fors]] [[Matematik|matematigi]] va [[Astronom|astronomi]] edi.

==Hayoti==
An-Nayriziy haqida juda oz maʼlumot mavjud, biroq uning [[nisba (onomastika)|nisba]]si Neyriz shahriga ishora qiladi. U oʻz asarlarida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiy xalifasi]] [[Al-Mutazid|al-Mutazid]]ni tilga olgan va shu sababli olimlar an-Nayriziyning shu davrda Bagʻdodda yashab ijod qilganini taxmin qiladilar{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}. An-Nayriziy al-Mutazid uchun atmosfera hodisalari haqida kitob yozgan. U {{Circa|922}}-yilda vafot etgan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}.

==Matematika==
An-Nayriziy Evklidning [[Negizlar|''Negizlar'']] kitobining [[Al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Matar|al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Mator]] tomonidan qilingan [[Arab tili|arab]]cha tarjimasiga sharh yozgan. Tarjima ham, sharh ham bizgacha yetib kelgan, shuningdek, XII asrda [[Lotin tili|lotin]] tiliga Cremonalik Gerard tomonidan qilingan tarjimasi ham mavjud. An-Nayriziy sharhida [[Geron|iskandariyalik Geron]] va Kilikiyalik  Simplicius tomonidan yaratilgan, ''Negizlar''ga bagʻishlangan yana ikki sharhdan oʻziga xos parchalarning nusxalari saqlangan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

An-Nayriziy {{Lang|la|umbra (versa)}}ni, yaʼni [[tangent]]ga ekvivalent boʻlgan kattalikni, haqiqiy [[Trigonometriya|trigonometrik]] chiziq sifatida qoʻllagan, undan oldin forslik astronom [[Habash al-Hasib al-Marvaziy|al-Marvaziy]] ham shunday qilgan edi{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}. U [[Pifagor teoremasi]]ni [[Pifagor qoplamasi]]dan foydalanib isbotlab bergan{{Sfn|Nelsen|2003}}.

An-Nayriziy [[Parallel toʻgʻri chiziqlar|parallel chiziqlar]] bir-biridan teng masofada joylashgan, degan farazga asoslanib, [[parallel postulat]]ning matematik isbotini bergan. U ''[[Qibla|qibla]]''ni son jihatdan belgilashning aniq usuliga doir risola va balandliklar, kengliklar hamda chuqurliklarni oʻlchash uchun moʻljallangan qurilma haqida matn yozgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

==Astronomiya==
An-Nayriziy [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] haqida risola yozgan, u shu mavzudagi eng mukammal forscha asar boʻlgan. Asar toʻrt kitobga boʻlingan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}599}}:

#Usturlob haqidagi tarixiy va tanqidiy kirish;
#Asbobning tavsifi va uni boshqa astronomik asboblar bilan solishtirish;
#Asbobning qoʻllanilishi;
#Asbobning qoʻllanilishi.

[[Ibn an-Nadim]] oʻzining ''[[al-Fihrist]]'' kitobida an-Nayriziyni sakkizta asarini qayd etgan va mashhur astronom sifatida tilga olgan{{Manba kerak|date=February 2023}}.

An-Nayriziyni eng muhim astronomik asarlari — uning [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Al-Majistiy]]'' asariga yozgan sharhi va ikkala ''[[Zijlar|zij]]''i yoʻqolgan. U [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] va [[Astrologiya aspekti|astrologik konyunksiyalar]] haqida ham har ikkisi bizgacha yetib kelgan [[risola]]lar yaratgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>7ztxb3mrnagpx8giffzg6ubhul9isp8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313990</id>
      <parentid>6313987</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:43:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <origin>6313990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3849" sha1="3cqq46bfduvtdoyxdz9nslad8klprbw" xml:space="preserve">{{Akademik bilgiqutisi
| image            =
| image_size       = 
| caption          = 
| name             = Al-Nayriziy
| native_name      = أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي
| native_name_lang = ar
| birth_date       = {{circa|865}}
| birth_place      = 
| death_date       = {{circa|922}} (aged c.56-57)
| death_place      = 
| era              = [[Islomning oltin davri]]
| school_tradition = 
| main_interests   = [[matematik]], [[astronom]]
| notable_ideas    = 
| notable_works    = 
| influences       = 
| influenced       =  
}}
'''Abu al-Abbos al-Fazl ibn Hotim an-Nayriziy''' ({{Lang-ar|أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي}}; {{Lang-fa|ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی}}; {{Lang-la|Anaritius, Nazirius}}, {{Circa|865}}{{Snd}}{{Circa|922}}) hozirgi Eron hududidagi [[Fors ustoni|Fors viloyati]]da joylashgan [[Nayriz]]dan chiqqan, [[Forslar|fors]] [[Matematik|matematigi]] va [[Astronom|astronomi]] edi.

==Hayoti==
An-Nayriziy haqida juda oz maʼlumot mavjud, biroq uning [[nisba (onomastika)|nisba]]si Neyriz shahriga ishora qiladi. U oʻz asarlarida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiy xalifasi]] [[Al-Mutazid|al-Mutazid]]ni tilga olgan va shu sababli olimlar an-Nayriziyning shu davrda Bagʻdodda yashab ijod qilganini taxmin qiladilar{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}. An-Nayriziy al-Mutazid uchun atmosfera hodisalari haqida kitob yozgan. U {{Circa|922}}-yilda vafot etgan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}.

==Matematika==
An-Nayriziy Evklidning [[Negizlar|''Negizlar'']] kitobining [[Al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Matar|al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Mator]] tomonidan qilingan [[Arab tili|arab]]cha tarjimasiga sharh yozgan. Tarjima ham, sharh ham bizgacha yetib kelgan, shuningdek, XII asrda [[Lotin tili|lotin]] tiliga Cremonalik Gerard tomonidan qilingan tarjimasi ham mavjud. An-Nayriziy sharhida [[Geron|iskandariyalik Geron]] va Kilikiyalik  Simplicius tomonidan yaratilgan, ''Negizlar''ga bagʻishlangan yana ikki sharhdan oʻziga xos parchalarning nusxalari saqlangan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

An-Nayriziy {{Lang|la|umbra (versa)}}ni, yaʼni [[tangent]]ga ekvivalent boʻlgan kattalikni, haqiqiy [[Trigonometriya|trigonometrik]] chiziq sifatida qoʻllagan, undan oldin forslik astronom [[Habash al-Hasib al-Marvaziy|al-Marvaziy]] ham shunday qilgan edi{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}. U [[Pifagor teoremasi]]ni [[Pifagor qoplamasi]]dan foydalanib isbotlab bergan{{Sfn|Nelsen|2003}}.

An-Nayriziy [[Parallel toʻgʻri chiziqlar|parallel chiziqlar]] bir-biridan teng masofada joylashgan, degan farazga asoslanib, [[parallel postulat]]ning matematik isbotini bergan. U ''[[Qibla|qibla]]''ni son jihatdan belgilashning aniq usuliga doir risola va balandliklar, kengliklar hamda chuqurliklarni oʻlchash uchun moʻljallangan qurilma haqida matn yozgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

==Astronomiya==
An-Nayriziy [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] haqida risola yozgan, u shu mavzudagi eng mukammal forscha asar boʻlgan. Asar toʻrt kitobga boʻlingan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}599}}:

#Usturlob haqidagi tarixiy va tanqidiy kirish;
#Asbobning tavsifi va uni boshqa astronomik asboblar bilan solishtirish;
#Asbobning qoʻllanilishi;
#Asbobning qoʻllanilishi.

[[Ibn an-Nadim]] oʻzining ''[[al-Fihrist]]'' kitobida an-Nayriziyni sakkizta asarini qayd etgan va mashhur astronom sifatida tilga olgan{{Manba kerak|date=February 2023}}.

An-Nayriziyni eng muhim astronomik asarlari — uning [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Al-Majistiy]]'' asariga yozgan sharhi va ikkala ''[[Zijlar|zij]]''i yoʻqolgan. U [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] va [[Astrologiya aspekti|astrologik konyunksiyalar]] haqida ham har ikkisi bizgacha yetib kelgan [[risola]]lar yaratgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>3cqq46bfduvtdoyxdz9nslad8klprbw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313991</id>
      <parentid>6313990</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:44:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <origin>6313991</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8101" sha1="8mo1z9y3x38gf514ry5mgucdzeyduhl" xml:space="preserve">{{Akademik bilgiqutisi
| image            =
| image_size       = 
| caption          = 
| name             = Al-Nayriziy
| native_name      = أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي
| native_name_lang = ar
| birth_date       = {{circa|865}}
| birth_place      = 
| death_date       = {{circa|922}} (aged c.56-57)
| death_place      = 
| era              = [[Islomning oltin davri]]
| school_tradition = 
| main_interests   = [[matematik]], [[astronom]]
| notable_ideas    = 
| notable_works    = 
| influences       = 
| influenced       =  
}}
'''Abu al-Abbos al-Fazl ibn Hotim an-Nayriziy''' ({{Lang-ar|أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي}}; {{Lang-fa|ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی}}; {{Lang-la|Anaritius, Nazirius}}, {{Circa|865}}{{Snd}}{{Circa|922}}) hozirgi Eron hududidagi [[Fors ustoni|Fors viloyati]]da joylashgan [[Nayriz]]dan chiqqan, [[Forslar|fors]] [[Matematik|matematigi]] va [[Astronom|astronomi]] edi.

==Hayoti==
An-Nayriziy haqida juda oz maʼlumot mavjud, biroq uning [[nisba (onomastika)|nisba]]si Neyriz shahriga ishora qiladi. U oʻz asarlarida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiy xalifasi]] [[Al-Mutazid|al-Mutazid]]ni tilga olgan va shu sababli olimlar an-Nayriziyning shu davrda Bagʻdodda yashab ijod qilganini taxmin qiladilar{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}. An-Nayriziy al-Mutazid uchun atmosfera hodisalari haqida kitob yozgan. U {{Circa|922}}-yilda vafot etgan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}.

==Matematika==
An-Nayriziy Evklidning [[Negizlar|''Negizlar'']] kitobining [[Al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Matar|al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Mator]] tomonidan qilingan [[Arab tili|arab]]cha tarjimasiga sharh yozgan. Tarjima ham, sharh ham bizgacha yetib kelgan, shuningdek, XII asrda [[Lotin tili|lotin]] tiliga Cremonalik Gerard tomonidan qilingan tarjimasi ham mavjud. An-Nayriziy sharhida [[Geron|iskandariyalik Geron]] va Kilikiyalik  Simplicius tomonidan yaratilgan, ''Negizlar''ga bagʻishlangan yana ikki sharhdan oʻziga xos parchalarning nusxalari saqlangan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

An-Nayriziy {{Lang|la|umbra (versa)}}ni, yaʼni [[tangent]]ga ekvivalent boʻlgan kattalikni, haqiqiy [[Trigonometriya|trigonometrik]] chiziq sifatida qoʻllagan, undan oldin forslik astronom [[Habash al-Hasib al-Marvaziy|al-Marvaziy]] ham shunday qilgan edi{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}. U [[Pifagor teoremasi]]ni [[Pifagor qoplamasi]]dan foydalanib isbotlab bergan{{Sfn|Nelsen|2003}}.

An-Nayriziy [[Parallel toʻgʻri chiziqlar|parallel chiziqlar]] bir-biridan teng masofada joylashgan, degan farazga asoslanib, [[parallel postulat]]ning matematik isbotini bergan. U ''[[Qibla|qibla]]''ni son jihatdan belgilashning aniq usuliga doir risola va balandliklar, kengliklar hamda chuqurliklarni oʻlchash uchun moʻljallangan qurilma haqida matn yozgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

==Astronomiya==
An-Nayriziy [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] haqida risola yozgan, u shu mavzudagi eng mukammal forscha asar boʻlgan. Asar toʻrt kitobga boʻlingan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}599}}:

#Usturlob haqidagi tarixiy va tanqidiy kirish;
#Asbobning tavsifi va uni boshqa astronomik asboblar bilan solishtirish;
#Asbobning qoʻllanilishi;
#Asbobning qoʻllanilishi.

[[Ibn an-Nadim]] oʻzining ''[[al-Fihrist]]'' kitobida an-Nayriziyni sakkizta asarini qayd etgan va mashhur astronom sifatida tilga olgan{{Manba kerak|date=February 2023}}.

An-Nayriziyni eng muhim astronomik asarlari — uning [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Al-Majistiy]]'' asariga yozgan sharhi va ikkala ''[[Zijlar|zij]]''i yoʻqolgan. U [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] va [[Astrologiya aspekti|astrologik konyunksiyalar]] haqida ham har ikkisi bizgacha yetib kelgan [[risola]]lar yaratgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{cite book |last1=Hogendijk |first1=J.P. |title=The Encyclopaedia of Islam |date=1986|publisher=Brill |location=Leiden |isbn=90-04-09419-9 |volume=7 |chapter-url=https://archive.org/details/05.-encyc-islam.-new-ed-prep-num-lead-orient.-ed-ed-com-con.-bos-don-lew-pel.etc/07.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v7.Mif-Naz.Leid.EJBrill.1993./page/1050/mode/1up |chapter=Al-Nayrīzī}}
* {{cite journal |last1=Nelsen |first1=Roger B. |title=Paintings, plane tilings, and proofs |journal=Math Horizons |date=2003 |volume=11 |issue=2 |pages=5{{ndash}}8 |doi=10.1080/10724117.2003.12021741|s2cid=126000048 |url=http://www-stat.wharton.upenn.edu/~steele/Publications/Books/CSMC/New%20Problems/paintings.pdf |publisher=Mathematical Association of America}}
* {{cite book |last=Sarton |first=George |author-link=George Sarton |title=Introduction to the History of Science |date=1962 |publisher=Published for the Carnegie Institution of Washington, by the Williams &amp; Wilkins Co |location=Baltimore, Maryland |oclc=1238437 &lt;!-- add pages=154, 585, 586, 590, 667 --&gt; |volume=1 |url=https://archive.org/details/introductiontohi01sart/page/n7/mode/2up?view=theater }}
* {{cite book |last1=Euclid |translator-last=Abū ʹl ʹAbbās al-Fadhl ibn Hātim al-Narīzī |author1-link=Euclid |editor1-last=Besthorn |editor1-first=R. O. |editor2-last=Heiberg |editor2-first=J. L. |title=Codex Leidensis 339, I. Euclidis Elementa |date=1893 |publisher=Libraria Glydendaliana |location=Haunia (Copenhagen) |oclc= 66287985 |url=https://archive.org/details/codexleidensisi00matagoog/page/n6/mode/2up |ref=none |language=la, ar}}
* {{cite book |last1=Al-Nairīzī |first1=Abū’l-'Abbās al-Faḍl ibn Ḥātim |editor1-last=Tummers |editor1-first=P. M. J. E. |title=Anaritius' Commentary on Euclid. The Latin Translation, I-IV |date=1993 |publisher=Brepols |location=Turnhout |isbn=978-90-70419-35-6 |ref=none |language=la}}
* {{cite book|last1=Brentjez |first1=Sonja |isbn=978-3-0348-9696-2 |editor1-last=Demidov |editor1-first=S.S. |editor2-last=Rowe |editor2-first=D. |editor2-link=David E. Rowe |editor3-last=Folkerts |editor3-first=M. |editor3-link=Menso Folkerts |editor4-last=Scriba |editor4-first=C.J. |editor4-link=Christoph Scriba |title=Amphora |date=1992 |chapter=Der Ṯābit b. Qurra zugeschriebene Zusatz I, 462 zu Euklid I, 46 in MS Leiden 399,1 |pages=91{{ndash}}120 |doi=10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |ref=none |publisher=Birkhäuser |location=Basel. |language=de}}
* {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | last = DeYoung | first = Gregg | title=Nayrīzī: Abū al-ʿAbbās al-Faḍl ibn Ḥātim al-Nayrīzī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | year = 2007 | location = New York | page = 823 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm | isbn=978-0-387-31022-0|display-editors=etal |ref=none}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.pdf PDF version])
* {{MacTutor|id=Al-Nayrizi|title=Abu'l Abbas al-Fadl ibn Hatim Al-Nayrizi}}
* {{cite book |last1=Sabra |first1=A. I. |author1-link=Yvonne Dold-Samplonius |editor1-last=Gillispie |editor1-first=Charles Coulston |editor2-last=Holmes |editor2-first=Frederic Lawrence |title=Dictionary of Scientific Biography |date=1981 |publisher=Scribner |location=New York |oclc=755137603 |url-access=registration |volume=10 |url=https://archive.org/details/dictionaryofscie10gill/page/n7/mode/2up |chapter=Al-Nayrīzī, Abu'l-'Abbās Al-Faḍl Ibn Ḥātim |ref=none |pages=5{{ndash}}7}}
* {{cite journal |last1=Sezgin |first1=Fuat |author1-link=Fuat Sezgin |title=III. Arab mathematicians |url=http://dx.doi.org/10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |website=Sezgin Online |publisher=Brill |access-date=1 May 2023 |ref=none |date=2021|doi=10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |url-access=subscription }}
* {{cite book |last1=Suter |first1=Heinrich |author1-link=Heinrich Suter |title=Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke |date=1900 |publisher=Teubner |location=Leipzig |oclc=230703086 |page=45 |url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/publicdomain/content/titleinfo/1118377 |ref=none |language=de}}
{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>8mo1z9y3x38gf514ry5mgucdzeyduhl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313994</id>
      <parentid>6313991</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:45:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:9-asr fors matematiklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6313994</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8138" sha1="26ho70849zs69ulaeb9gtsmtzsh82kn" xml:space="preserve">{{Akademik bilgiqutisi
| image            =
| image_size       = 
| caption          = 
| name             = Al-Nayriziy
| native_name      = أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي
| native_name_lang = ar
| birth_date       = {{circa|865}}
| birth_place      = 
| death_date       = {{circa|922}} (aged c.56-57)
| death_place      = 
| era              = [[Islomning oltin davri]]
| school_tradition = 
| main_interests   = [[matematik]], [[astronom]]
| notable_ideas    = 
| notable_works    = 
| influences       = 
| influenced       =  
}}
'''Abu al-Abbos al-Fazl ibn Hotim an-Nayriziy''' ({{Lang-ar|أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي}}; {{Lang-fa|ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی}}; {{Lang-la|Anaritius, Nazirius}}, {{Circa|865}}{{Snd}}{{Circa|922}}) hozirgi Eron hududidagi [[Fors ustoni|Fors viloyati]]da joylashgan [[Nayriz]]dan chiqqan, [[Forslar|fors]] [[Matematik|matematigi]] va [[Astronom|astronomi]] edi.

==Hayoti==
An-Nayriziy haqida juda oz maʼlumot mavjud, biroq uning [[nisba (onomastika)|nisba]]si Neyriz shahriga ishora qiladi. U oʻz asarlarida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiy xalifasi]] [[Al-Mutazid|al-Mutazid]]ni tilga olgan va shu sababli olimlar an-Nayriziyning shu davrda Bagʻdodda yashab ijod qilganini taxmin qiladilar{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}. An-Nayriziy al-Mutazid uchun atmosfera hodisalari haqida kitob yozgan. U {{Circa|922}}-yilda vafot etgan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}.

==Matematika==
An-Nayriziy Evklidning [[Negizlar|''Negizlar'']] kitobining [[Al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Matar|al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Mator]] tomonidan qilingan [[Arab tili|arab]]cha tarjimasiga sharh yozgan. Tarjima ham, sharh ham bizgacha yetib kelgan, shuningdek, XII asrda [[Lotin tili|lotin]] tiliga Cremonalik Gerard tomonidan qilingan tarjimasi ham mavjud. An-Nayriziy sharhida [[Geron|iskandariyalik Geron]] va Kilikiyalik  Simplicius tomonidan yaratilgan, ''Negizlar''ga bagʻishlangan yana ikki sharhdan oʻziga xos parchalarning nusxalari saqlangan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

An-Nayriziy {{Lang|la|umbra (versa)}}ni, yaʼni [[tangent]]ga ekvivalent boʻlgan kattalikni, haqiqiy [[Trigonometriya|trigonometrik]] chiziq sifatida qoʻllagan, undan oldin forslik astronom [[Habash al-Hasib al-Marvaziy|al-Marvaziy]] ham shunday qilgan edi{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}. U [[Pifagor teoremasi]]ni [[Pifagor qoplamasi]]dan foydalanib isbotlab bergan{{Sfn|Nelsen|2003}}.

An-Nayriziy [[Parallel toʻgʻri chiziqlar|parallel chiziqlar]] bir-biridan teng masofada joylashgan, degan farazga asoslanib, [[parallel postulat]]ning matematik isbotini bergan. U ''[[Qibla|qibla]]''ni son jihatdan belgilashning aniq usuliga doir risola va balandliklar, kengliklar hamda chuqurliklarni oʻlchash uchun moʻljallangan qurilma haqida matn yozgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

==Astronomiya==
An-Nayriziy [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] haqida risola yozgan, u shu mavzudagi eng mukammal forscha asar boʻlgan. Asar toʻrt kitobga boʻlingan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}599}}:

#Usturlob haqidagi tarixiy va tanqidiy kirish;
#Asbobning tavsifi va uni boshqa astronomik asboblar bilan solishtirish;
#Asbobning qoʻllanilishi;
#Asbobning qoʻllanilishi.

[[Ibn an-Nadim]] oʻzining ''[[al-Fihrist]]'' kitobida an-Nayriziyni sakkizta asarini qayd etgan va mashhur astronom sifatida tilga olgan{{Manba kerak|date=February 2023}}.

An-Nayriziyni eng muhim astronomik asarlari — uning [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Al-Majistiy]]'' asariga yozgan sharhi va ikkala ''[[Zijlar|zij]]''i yoʻqolgan. U [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] va [[Astrologiya aspekti|astrologik konyunksiyalar]] haqida ham har ikkisi bizgacha yetib kelgan [[risola]]lar yaratgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{cite book |last1=Hogendijk |first1=J.P. |title=The Encyclopaedia of Islam |date=1986|publisher=Brill |location=Leiden |isbn=90-04-09419-9 |volume=7 |chapter-url=https://archive.org/details/05.-encyc-islam.-new-ed-prep-num-lead-orient.-ed-ed-com-con.-bos-don-lew-pel.etc/07.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v7.Mif-Naz.Leid.EJBrill.1993./page/1050/mode/1up |chapter=Al-Nayrīzī}}
* {{cite journal |last1=Nelsen |first1=Roger B. |title=Paintings, plane tilings, and proofs |journal=Math Horizons |date=2003 |volume=11 |issue=2 |pages=5{{ndash}}8 |doi=10.1080/10724117.2003.12021741|s2cid=126000048 |url=http://www-stat.wharton.upenn.edu/~steele/Publications/Books/CSMC/New%20Problems/paintings.pdf |publisher=Mathematical Association of America}}
* {{cite book |last=Sarton |first=George |author-link=George Sarton |title=Introduction to the History of Science |date=1962 |publisher=Published for the Carnegie Institution of Washington, by the Williams &amp; Wilkins Co |location=Baltimore, Maryland |oclc=1238437 &lt;!-- add pages=154, 585, 586, 590, 667 --&gt; |volume=1 |url=https://archive.org/details/introductiontohi01sart/page/n7/mode/2up?view=theater }}
* {{cite book |last1=Euclid |translator-last=Abū ʹl ʹAbbās al-Fadhl ibn Hātim al-Narīzī |author1-link=Euclid |editor1-last=Besthorn |editor1-first=R. O. |editor2-last=Heiberg |editor2-first=J. L. |title=Codex Leidensis 339, I. Euclidis Elementa |date=1893 |publisher=Libraria Glydendaliana |location=Haunia (Copenhagen) |oclc= 66287985 |url=https://archive.org/details/codexleidensisi00matagoog/page/n6/mode/2up |ref=none |language=la, ar}}
* {{cite book |last1=Al-Nairīzī |first1=Abū’l-'Abbās al-Faḍl ibn Ḥātim |editor1-last=Tummers |editor1-first=P. M. J. E. |title=Anaritius' Commentary on Euclid. The Latin Translation, I-IV |date=1993 |publisher=Brepols |location=Turnhout |isbn=978-90-70419-35-6 |ref=none |language=la}}
* {{cite book|last1=Brentjez |first1=Sonja |isbn=978-3-0348-9696-2 |editor1-last=Demidov |editor1-first=S.S. |editor2-last=Rowe |editor2-first=D. |editor2-link=David E. Rowe |editor3-last=Folkerts |editor3-first=M. |editor3-link=Menso Folkerts |editor4-last=Scriba |editor4-first=C.J. |editor4-link=Christoph Scriba |title=Amphora |date=1992 |chapter=Der Ṯābit b. Qurra zugeschriebene Zusatz I, 462 zu Euklid I, 46 in MS Leiden 399,1 |pages=91{{ndash}}120 |doi=10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |ref=none |publisher=Birkhäuser |location=Basel. |language=de}}
* {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | last = DeYoung | first = Gregg | title=Nayrīzī: Abū al-ʿAbbās al-Faḍl ibn Ḥātim al-Nayrīzī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | year = 2007 | location = New York | page = 823 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm | isbn=978-0-387-31022-0|display-editors=etal |ref=none}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.pdf PDF version])
* {{MacTutor|id=Al-Nayrizi|title=Abu'l Abbas al-Fadl ibn Hatim Al-Nayrizi}}
* {{cite book |last1=Sabra |first1=A. I. |author1-link=Yvonne Dold-Samplonius |editor1-last=Gillispie |editor1-first=Charles Coulston |editor2-last=Holmes |editor2-first=Frederic Lawrence |title=Dictionary of Scientific Biography |date=1981 |publisher=Scribner |location=New York |oclc=755137603 |url-access=registration |volume=10 |url=https://archive.org/details/dictionaryofscie10gill/page/n7/mode/2up |chapter=Al-Nayrīzī, Abu'l-'Abbās Al-Faḍl Ibn Ḥātim |ref=none |pages=5{{ndash}}7}}
* {{cite journal |last1=Sezgin |first1=Fuat |author1-link=Fuat Sezgin |title=III. Arab mathematicians |url=http://dx.doi.org/10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |website=Sezgin Online |publisher=Brill |access-date=1 May 2023 |ref=none |date=2021|doi=10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |url-access=subscription }}
* {{cite book |last1=Suter |first1=Heinrich |author1-link=Heinrich Suter |title=Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke |date=1900 |publisher=Teubner |location=Leipzig |oclc=230703086 |page=45 |url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/publicdomain/content/titleinfo/1118377 |ref=none |language=de}}
{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:9-asr fors matematiklari]]</text>
      <sha1>26ho70849zs69ulaeb9gtsmtzsh82kn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313996</id>
      <parentid>6313994</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:45:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:9-asr fors astranomlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6313996</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8173" sha1="dv6nd5p25fx76qi7xca3a1rwm8w764e" xml:space="preserve">{{Akademik bilgiqutisi
| image            =
| image_size       = 
| caption          = 
| name             = Al-Nayriziy
| native_name      = أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي
| native_name_lang = ar
| birth_date       = {{circa|865}}
| birth_place      = 
| death_date       = {{circa|922}} (aged c.56-57)
| death_place      = 
| era              = [[Islomning oltin davri]]
| school_tradition = 
| main_interests   = [[matematik]], [[astronom]]
| notable_ideas    = 
| notable_works    = 
| influences       = 
| influenced       =  
}}
'''Abu al-Abbos al-Fazl ibn Hotim an-Nayriziy''' ({{Lang-ar|أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي}}; {{Lang-fa|ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی}}; {{Lang-la|Anaritius, Nazirius}}, {{Circa|865}}{{Snd}}{{Circa|922}}) hozirgi Eron hududidagi [[Fors ustoni|Fors viloyati]]da joylashgan [[Nayriz]]dan chiqqan, [[Forslar|fors]] [[Matematik|matematigi]] va [[Astronom|astronomi]] edi.

==Hayoti==
An-Nayriziy haqida juda oz maʼlumot mavjud, biroq uning [[nisba (onomastika)|nisba]]si Neyriz shahriga ishora qiladi. U oʻz asarlarida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiy xalifasi]] [[Al-Mutazid|al-Mutazid]]ni tilga olgan va shu sababli olimlar an-Nayriziyning shu davrda Bagʻdodda yashab ijod qilganini taxmin qiladilar{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}. An-Nayriziy al-Mutazid uchun atmosfera hodisalari haqida kitob yozgan. U {{Circa|922}}-yilda vafot etgan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}.

==Matematika==
An-Nayriziy Evklidning [[Negizlar|''Negizlar'']] kitobining [[Al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Matar|al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Mator]] tomonidan qilingan [[Arab tili|arab]]cha tarjimasiga sharh yozgan. Tarjima ham, sharh ham bizgacha yetib kelgan, shuningdek, XII asrda [[Lotin tili|lotin]] tiliga Cremonalik Gerard tomonidan qilingan tarjimasi ham mavjud. An-Nayriziy sharhida [[Geron|iskandariyalik Geron]] va Kilikiyalik  Simplicius tomonidan yaratilgan, ''Negizlar''ga bagʻishlangan yana ikki sharhdan oʻziga xos parchalarning nusxalari saqlangan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

An-Nayriziy {{Lang|la|umbra (versa)}}ni, yaʼni [[tangent]]ga ekvivalent boʻlgan kattalikni, haqiqiy [[Trigonometriya|trigonometrik]] chiziq sifatida qoʻllagan, undan oldin forslik astronom [[Habash al-Hasib al-Marvaziy|al-Marvaziy]] ham shunday qilgan edi{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}. U [[Pifagor teoremasi]]ni [[Pifagor qoplamasi]]dan foydalanib isbotlab bergan{{Sfn|Nelsen|2003}}.

An-Nayriziy [[Parallel toʻgʻri chiziqlar|parallel chiziqlar]] bir-biridan teng masofada joylashgan, degan farazga asoslanib, [[parallel postulat]]ning matematik isbotini bergan. U ''[[Qibla|qibla]]''ni son jihatdan belgilashning aniq usuliga doir risola va balandliklar, kengliklar hamda chuqurliklarni oʻlchash uchun moʻljallangan qurilma haqida matn yozgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

==Astronomiya==
An-Nayriziy [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] haqida risola yozgan, u shu mavzudagi eng mukammal forscha asar boʻlgan. Asar toʻrt kitobga boʻlingan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}599}}:

#Usturlob haqidagi tarixiy va tanqidiy kirish;
#Asbobning tavsifi va uni boshqa astronomik asboblar bilan solishtirish;
#Asbobning qoʻllanilishi;
#Asbobning qoʻllanilishi.

[[Ibn an-Nadim]] oʻzining ''[[al-Fihrist]]'' kitobida an-Nayriziyni sakkizta asarini qayd etgan va mashhur astronom sifatida tilga olgan{{Manba kerak|date=February 2023}}.

An-Nayriziyni eng muhim astronomik asarlari — uning [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Al-Majistiy]]'' asariga yozgan sharhi va ikkala ''[[Zijlar|zij]]''i yoʻqolgan. U [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] va [[Astrologiya aspekti|astrologik konyunksiyalar]] haqida ham har ikkisi bizgacha yetib kelgan [[risola]]lar yaratgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{cite book |last1=Hogendijk |first1=J.P. |title=The Encyclopaedia of Islam |date=1986|publisher=Brill |location=Leiden |isbn=90-04-09419-9 |volume=7 |chapter-url=https://archive.org/details/05.-encyc-islam.-new-ed-prep-num-lead-orient.-ed-ed-com-con.-bos-don-lew-pel.etc/07.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v7.Mif-Naz.Leid.EJBrill.1993./page/1050/mode/1up |chapter=Al-Nayrīzī}}
* {{cite journal |last1=Nelsen |first1=Roger B. |title=Paintings, plane tilings, and proofs |journal=Math Horizons |date=2003 |volume=11 |issue=2 |pages=5{{ndash}}8 |doi=10.1080/10724117.2003.12021741|s2cid=126000048 |url=http://www-stat.wharton.upenn.edu/~steele/Publications/Books/CSMC/New%20Problems/paintings.pdf |publisher=Mathematical Association of America}}
* {{cite book |last=Sarton |first=George |author-link=George Sarton |title=Introduction to the History of Science |date=1962 |publisher=Published for the Carnegie Institution of Washington, by the Williams &amp; Wilkins Co |location=Baltimore, Maryland |oclc=1238437 &lt;!-- add pages=154, 585, 586, 590, 667 --&gt; |volume=1 |url=https://archive.org/details/introductiontohi01sart/page/n7/mode/2up?view=theater }}
* {{cite book |last1=Euclid |translator-last=Abū ʹl ʹAbbās al-Fadhl ibn Hātim al-Narīzī |author1-link=Euclid |editor1-last=Besthorn |editor1-first=R. O. |editor2-last=Heiberg |editor2-first=J. L. |title=Codex Leidensis 339, I. Euclidis Elementa |date=1893 |publisher=Libraria Glydendaliana |location=Haunia (Copenhagen) |oclc= 66287985 |url=https://archive.org/details/codexleidensisi00matagoog/page/n6/mode/2up |ref=none |language=la, ar}}
* {{cite book |last1=Al-Nairīzī |first1=Abū’l-'Abbās al-Faḍl ibn Ḥātim |editor1-last=Tummers |editor1-first=P. M. J. E. |title=Anaritius' Commentary on Euclid. The Latin Translation, I-IV |date=1993 |publisher=Brepols |location=Turnhout |isbn=978-90-70419-35-6 |ref=none |language=la}}
* {{cite book|last1=Brentjez |first1=Sonja |isbn=978-3-0348-9696-2 |editor1-last=Demidov |editor1-first=S.S. |editor2-last=Rowe |editor2-first=D. |editor2-link=David E. Rowe |editor3-last=Folkerts |editor3-first=M. |editor3-link=Menso Folkerts |editor4-last=Scriba |editor4-first=C.J. |editor4-link=Christoph Scriba |title=Amphora |date=1992 |chapter=Der Ṯābit b. Qurra zugeschriebene Zusatz I, 462 zu Euklid I, 46 in MS Leiden 399,1 |pages=91{{ndash}}120 |doi=10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |ref=none |publisher=Birkhäuser |location=Basel. |language=de}}
* {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | last = DeYoung | first = Gregg | title=Nayrīzī: Abū al-ʿAbbās al-Faḍl ibn Ḥātim al-Nayrīzī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | year = 2007 | location = New York | page = 823 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm | isbn=978-0-387-31022-0|display-editors=etal |ref=none}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.pdf PDF version])
* {{MacTutor|id=Al-Nayrizi|title=Abu'l Abbas al-Fadl ibn Hatim Al-Nayrizi}}
* {{cite book |last1=Sabra |first1=A. I. |author1-link=Yvonne Dold-Samplonius |editor1-last=Gillispie |editor1-first=Charles Coulston |editor2-last=Holmes |editor2-first=Frederic Lawrence |title=Dictionary of Scientific Biography |date=1981 |publisher=Scribner |location=New York |oclc=755137603 |url-access=registration |volume=10 |url=https://archive.org/details/dictionaryofscie10gill/page/n7/mode/2up |chapter=Al-Nayrīzī, Abu'l-'Abbās Al-Faḍl Ibn Ḥātim |ref=none |pages=5{{ndash}}7}}
* {{cite journal |last1=Sezgin |first1=Fuat |author1-link=Fuat Sezgin |title=III. Arab mathematicians |url=http://dx.doi.org/10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |website=Sezgin Online |publisher=Brill |access-date=1 May 2023 |ref=none |date=2021|doi=10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |url-access=subscription }}
* {{cite book |last1=Suter |first1=Heinrich |author1-link=Heinrich Suter |title=Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke |date=1900 |publisher=Teubner |location=Leipzig |oclc=230703086 |page=45 |url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/publicdomain/content/titleinfo/1118377 |ref=none |language=de}}
{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:9-asr fors matematiklari]]
[[Turkum:9-asr fors astranomlari]]</text>
      <sha1>dv6nd5p25fx76qi7xca3a1rwm8w764e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313997</id>
      <parentid>6313996</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:45:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:10-asr fors matematiklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6313997</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8210" sha1="ev02vwnmmmvo573ky7gz246oaeiti8q" xml:space="preserve">{{Akademik bilgiqutisi
| image            =
| image_size       = 
| caption          = 
| name             = Al-Nayriziy
| native_name      = أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي
| native_name_lang = ar
| birth_date       = {{circa|865}}
| birth_place      = 
| death_date       = {{circa|922}} (aged c.56-57)
| death_place      = 
| era              = [[Islomning oltin davri]]
| school_tradition = 
| main_interests   = [[matematik]], [[astronom]]
| notable_ideas    = 
| notable_works    = 
| influences       = 
| influenced       =  
}}
'''Abu al-Abbos al-Fazl ibn Hotim an-Nayriziy''' ({{Lang-ar|أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي}}; {{Lang-fa|ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی}}; {{Lang-la|Anaritius, Nazirius}}, {{Circa|865}}{{Snd}}{{Circa|922}}) hozirgi Eron hududidagi [[Fors ustoni|Fors viloyati]]da joylashgan [[Nayriz]]dan chiqqan, [[Forslar|fors]] [[Matematik|matematigi]] va [[Astronom|astronomi]] edi.

==Hayoti==
An-Nayriziy haqida juda oz maʼlumot mavjud, biroq uning [[nisba (onomastika)|nisba]]si Neyriz shahriga ishora qiladi. U oʻz asarlarida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiy xalifasi]] [[Al-Mutazid|al-Mutazid]]ni tilga olgan va shu sababli olimlar an-Nayriziyning shu davrda Bagʻdodda yashab ijod qilganini taxmin qiladilar{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}. An-Nayriziy al-Mutazid uchun atmosfera hodisalari haqida kitob yozgan. U {{Circa|922}}-yilda vafot etgan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}.

==Matematika==
An-Nayriziy Evklidning [[Negizlar|''Negizlar'']] kitobining [[Al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Matar|al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Mator]] tomonidan qilingan [[Arab tili|arab]]cha tarjimasiga sharh yozgan. Tarjima ham, sharh ham bizgacha yetib kelgan, shuningdek, XII asrda [[Lotin tili|lotin]] tiliga Cremonalik Gerard tomonidan qilingan tarjimasi ham mavjud. An-Nayriziy sharhida [[Geron|iskandariyalik Geron]] va Kilikiyalik  Simplicius tomonidan yaratilgan, ''Negizlar''ga bagʻishlangan yana ikki sharhdan oʻziga xos parchalarning nusxalari saqlangan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

An-Nayriziy {{Lang|la|umbra (versa)}}ni, yaʼni [[tangent]]ga ekvivalent boʻlgan kattalikni, haqiqiy [[Trigonometriya|trigonometrik]] chiziq sifatida qoʻllagan, undan oldin forslik astronom [[Habash al-Hasib al-Marvaziy|al-Marvaziy]] ham shunday qilgan edi{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}. U [[Pifagor teoremasi]]ni [[Pifagor qoplamasi]]dan foydalanib isbotlab bergan{{Sfn|Nelsen|2003}}.

An-Nayriziy [[Parallel toʻgʻri chiziqlar|parallel chiziqlar]] bir-biridan teng masofada joylashgan, degan farazga asoslanib, [[parallel postulat]]ning matematik isbotini bergan. U ''[[Qibla|qibla]]''ni son jihatdan belgilashning aniq usuliga doir risola va balandliklar, kengliklar hamda chuqurliklarni oʻlchash uchun moʻljallangan qurilma haqida matn yozgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

==Astronomiya==
An-Nayriziy [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] haqida risola yozgan, u shu mavzudagi eng mukammal forscha asar boʻlgan. Asar toʻrt kitobga boʻlingan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}599}}:

#Usturlob haqidagi tarixiy va tanqidiy kirish;
#Asbobning tavsifi va uni boshqa astronomik asboblar bilan solishtirish;
#Asbobning qoʻllanilishi;
#Asbobning qoʻllanilishi.

[[Ibn an-Nadim]] oʻzining ''[[al-Fihrist]]'' kitobida an-Nayriziyni sakkizta asarini qayd etgan va mashhur astronom sifatida tilga olgan{{Manba kerak|date=February 2023}}.

An-Nayriziyni eng muhim astronomik asarlari — uning [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Al-Majistiy]]'' asariga yozgan sharhi va ikkala ''[[Zijlar|zij]]''i yoʻqolgan. U [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] va [[Astrologiya aspekti|astrologik konyunksiyalar]] haqida ham har ikkisi bizgacha yetib kelgan [[risola]]lar yaratgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{cite book |last1=Hogendijk |first1=J.P. |title=The Encyclopaedia of Islam |date=1986|publisher=Brill |location=Leiden |isbn=90-04-09419-9 |volume=7 |chapter-url=https://archive.org/details/05.-encyc-islam.-new-ed-prep-num-lead-orient.-ed-ed-com-con.-bos-don-lew-pel.etc/07.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v7.Mif-Naz.Leid.EJBrill.1993./page/1050/mode/1up |chapter=Al-Nayrīzī}}
* {{cite journal |last1=Nelsen |first1=Roger B. |title=Paintings, plane tilings, and proofs |journal=Math Horizons |date=2003 |volume=11 |issue=2 |pages=5{{ndash}}8 |doi=10.1080/10724117.2003.12021741|s2cid=126000048 |url=http://www-stat.wharton.upenn.edu/~steele/Publications/Books/CSMC/New%20Problems/paintings.pdf |publisher=Mathematical Association of America}}
* {{cite book |last=Sarton |first=George |author-link=George Sarton |title=Introduction to the History of Science |date=1962 |publisher=Published for the Carnegie Institution of Washington, by the Williams &amp; Wilkins Co |location=Baltimore, Maryland |oclc=1238437 &lt;!-- add pages=154, 585, 586, 590, 667 --&gt; |volume=1 |url=https://archive.org/details/introductiontohi01sart/page/n7/mode/2up?view=theater }}
* {{cite book |last1=Euclid |translator-last=Abū ʹl ʹAbbās al-Fadhl ibn Hātim al-Narīzī |author1-link=Euclid |editor1-last=Besthorn |editor1-first=R. O. |editor2-last=Heiberg |editor2-first=J. L. |title=Codex Leidensis 339, I. Euclidis Elementa |date=1893 |publisher=Libraria Glydendaliana |location=Haunia (Copenhagen) |oclc= 66287985 |url=https://archive.org/details/codexleidensisi00matagoog/page/n6/mode/2up |ref=none |language=la, ar}}
* {{cite book |last1=Al-Nairīzī |first1=Abū’l-'Abbās al-Faḍl ibn Ḥātim |editor1-last=Tummers |editor1-first=P. M. J. E. |title=Anaritius' Commentary on Euclid. The Latin Translation, I-IV |date=1993 |publisher=Brepols |location=Turnhout |isbn=978-90-70419-35-6 |ref=none |language=la}}
* {{cite book|last1=Brentjez |first1=Sonja |isbn=978-3-0348-9696-2 |editor1-last=Demidov |editor1-first=S.S. |editor2-last=Rowe |editor2-first=D. |editor2-link=David E. Rowe |editor3-last=Folkerts |editor3-first=M. |editor3-link=Menso Folkerts |editor4-last=Scriba |editor4-first=C.J. |editor4-link=Christoph Scriba |title=Amphora |date=1992 |chapter=Der Ṯābit b. Qurra zugeschriebene Zusatz I, 462 zu Euklid I, 46 in MS Leiden 399,1 |pages=91{{ndash}}120 |doi=10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |ref=none |publisher=Birkhäuser |location=Basel. |language=de}}
* {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | last = DeYoung | first = Gregg | title=Nayrīzī: Abū al-ʿAbbās al-Faḍl ibn Ḥātim al-Nayrīzī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | year = 2007 | location = New York | page = 823 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm | isbn=978-0-387-31022-0|display-editors=etal |ref=none}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.pdf PDF version])
* {{MacTutor|id=Al-Nayrizi|title=Abu'l Abbas al-Fadl ibn Hatim Al-Nayrizi}}
* {{cite book |last1=Sabra |first1=A. I. |author1-link=Yvonne Dold-Samplonius |editor1-last=Gillispie |editor1-first=Charles Coulston |editor2-last=Holmes |editor2-first=Frederic Lawrence |title=Dictionary of Scientific Biography |date=1981 |publisher=Scribner |location=New York |oclc=755137603 |url-access=registration |volume=10 |url=https://archive.org/details/dictionaryofscie10gill/page/n7/mode/2up |chapter=Al-Nayrīzī, Abu'l-'Abbās Al-Faḍl Ibn Ḥātim |ref=none |pages=5{{ndash}}7}}
* {{cite journal |last1=Sezgin |first1=Fuat |author1-link=Fuat Sezgin |title=III. Arab mathematicians |url=http://dx.doi.org/10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |website=Sezgin Online |publisher=Brill |access-date=1 May 2023 |ref=none |date=2021|doi=10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |url-access=subscription }}
* {{cite book |last1=Suter |first1=Heinrich |author1-link=Heinrich Suter |title=Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke |date=1900 |publisher=Teubner |location=Leipzig |oclc=230703086 |page=45 |url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/publicdomain/content/titleinfo/1118377 |ref=none |language=de}}
{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:9-asr fors matematiklari]]
[[Turkum:9-asr fors astranomlari]]
[[Turkum:10-asr fors matematiklari]]</text>
      <sha1>ev02vwnmmmvo573ky7gz246oaeiti8q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313998</id>
      <parentid>6313997</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:10-asr fors astranomlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6313998</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8246" sha1="lvd6bv10ktgackdruex0zb8x79os92z" xml:space="preserve">{{Akademik bilgiqutisi
| image            =
| image_size       = 
| caption          = 
| name             = Al-Nayriziy
| native_name      = أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي
| native_name_lang = ar
| birth_date       = {{circa|865}}
| birth_place      = 
| death_date       = {{circa|922}} (aged c.56-57)
| death_place      = 
| era              = [[Islomning oltin davri]]
| school_tradition = 
| main_interests   = [[matematik]], [[astronom]]
| notable_ideas    = 
| notable_works    = 
| influences       = 
| influenced       =  
}}
'''Abu al-Abbos al-Fazl ibn Hotim an-Nayriziy''' ({{Lang-ar|أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي}}; {{Lang-fa|ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی}}; {{Lang-la|Anaritius, Nazirius}}, {{Circa|865}}{{Snd}}{{Circa|922}}) hozirgi Eron hududidagi [[Fors ustoni|Fors viloyati]]da joylashgan [[Nayriz]]dan chiqqan, [[Forslar|fors]] [[Matematik|matematigi]] va [[Astronom|astronomi]] edi.

==Hayoti==
An-Nayriziy haqida juda oz maʼlumot mavjud, biroq uning [[nisba (onomastika)|nisba]]si Neyriz shahriga ishora qiladi. U oʻz asarlarida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiy xalifasi]] [[Al-Mutazid|al-Mutazid]]ni tilga olgan va shu sababli olimlar an-Nayriziyning shu davrda Bagʻdodda yashab ijod qilganini taxmin qiladilar{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}. An-Nayriziy al-Mutazid uchun atmosfera hodisalari haqida kitob yozgan. U {{Circa|922}}-yilda vafot etgan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}.

==Matematika==
An-Nayriziy Evklidning [[Negizlar|''Negizlar'']] kitobining [[Al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Matar|al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Mator]] tomonidan qilingan [[Arab tili|arab]]cha tarjimasiga sharh yozgan. Tarjima ham, sharh ham bizgacha yetib kelgan, shuningdek, XII asrda [[Lotin tili|lotin]] tiliga Cremonalik Gerard tomonidan qilingan tarjimasi ham mavjud. An-Nayriziy sharhida [[Geron|iskandariyalik Geron]] va Kilikiyalik  Simplicius tomonidan yaratilgan, ''Negizlar''ga bagʻishlangan yana ikki sharhdan oʻziga xos parchalarning nusxalari saqlangan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

An-Nayriziy {{Lang|la|umbra (versa)}}ni, yaʼni [[tangent]]ga ekvivalent boʻlgan kattalikni, haqiqiy [[Trigonometriya|trigonometrik]] chiziq sifatida qoʻllagan, undan oldin forslik astronom [[Habash al-Hasib al-Marvaziy|al-Marvaziy]] ham shunday qilgan edi{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}. U [[Pifagor teoremasi]]ni [[Pifagor qoplamasi]]dan foydalanib isbotlab bergan{{Sfn|Nelsen|2003}}.

An-Nayriziy [[Parallel toʻgʻri chiziqlar|parallel chiziqlar]] bir-biridan teng masofada joylashgan, degan farazga asoslanib, [[parallel postulat]]ning matematik isbotini bergan. U ''[[Qibla|qibla]]''ni son jihatdan belgilashning aniq usuliga doir risola va balandliklar, kengliklar hamda chuqurliklarni oʻlchash uchun moʻljallangan qurilma haqida matn yozgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

==Astronomiya==
An-Nayriziy [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] haqida risola yozgan, u shu mavzudagi eng mukammal forscha asar boʻlgan. Asar toʻrt kitobga boʻlingan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}599}}:

#Usturlob haqidagi tarixiy va tanqidiy kirish;
#Asbobning tavsifi va uni boshqa astronomik asboblar bilan solishtirish;
#Asbobning qoʻllanilishi;
#Asbobning qoʻllanilishi.

[[Ibn an-Nadim]] oʻzining ''[[al-Fihrist]]'' kitobida an-Nayriziyni sakkizta asarini qayd etgan va mashhur astronom sifatida tilga olgan{{Manba kerak|date=February 2023}}.

An-Nayriziyni eng muhim astronomik asarlari — uning [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Al-Majistiy]]'' asariga yozgan sharhi va ikkala ''[[Zijlar|zij]]''i yoʻqolgan. U [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] va [[Astrologiya aspekti|astrologik konyunksiyalar]] haqida ham har ikkisi bizgacha yetib kelgan [[risola]]lar yaratgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{cite book |last1=Hogendijk |first1=J.P. |title=The Encyclopaedia of Islam |date=1986|publisher=Brill |location=Leiden |isbn=90-04-09419-9 |volume=7 |chapter-url=https://archive.org/details/05.-encyc-islam.-new-ed-prep-num-lead-orient.-ed-ed-com-con.-bos-don-lew-pel.etc/07.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v7.Mif-Naz.Leid.EJBrill.1993./page/1050/mode/1up |chapter=Al-Nayrīzī}}
* {{cite journal |last1=Nelsen |first1=Roger B. |title=Paintings, plane tilings, and proofs |journal=Math Horizons |date=2003 |volume=11 |issue=2 |pages=5{{ndash}}8 |doi=10.1080/10724117.2003.12021741|s2cid=126000048 |url=http://www-stat.wharton.upenn.edu/~steele/Publications/Books/CSMC/New%20Problems/paintings.pdf |publisher=Mathematical Association of America}}
* {{cite book |last=Sarton |first=George |author-link=George Sarton |title=Introduction to the History of Science |date=1962 |publisher=Published for the Carnegie Institution of Washington, by the Williams &amp; Wilkins Co |location=Baltimore, Maryland |oclc=1238437 &lt;!-- add pages=154, 585, 586, 590, 667 --&gt; |volume=1 |url=https://archive.org/details/introductiontohi01sart/page/n7/mode/2up?view=theater }}
* {{cite book |last1=Euclid |translator-last=Abū ʹl ʹAbbās al-Fadhl ibn Hātim al-Narīzī |author1-link=Euclid |editor1-last=Besthorn |editor1-first=R. O. |editor2-last=Heiberg |editor2-first=J. L. |title=Codex Leidensis 339, I. Euclidis Elementa |date=1893 |publisher=Libraria Glydendaliana |location=Haunia (Copenhagen) |oclc= 66287985 |url=https://archive.org/details/codexleidensisi00matagoog/page/n6/mode/2up |ref=none |language=la, ar}}
* {{cite book |last1=Al-Nairīzī |first1=Abū’l-'Abbās al-Faḍl ibn Ḥātim |editor1-last=Tummers |editor1-first=P. M. J. E. |title=Anaritius' Commentary on Euclid. The Latin Translation, I-IV |date=1993 |publisher=Brepols |location=Turnhout |isbn=978-90-70419-35-6 |ref=none |language=la}}
* {{cite book|last1=Brentjez |first1=Sonja |isbn=978-3-0348-9696-2 |editor1-last=Demidov |editor1-first=S.S. |editor2-last=Rowe |editor2-first=D. |editor2-link=David E. Rowe |editor3-last=Folkerts |editor3-first=M. |editor3-link=Menso Folkerts |editor4-last=Scriba |editor4-first=C.J. |editor4-link=Christoph Scriba |title=Amphora |date=1992 |chapter=Der Ṯābit b. Qurra zugeschriebene Zusatz I, 462 zu Euklid I, 46 in MS Leiden 399,1 |pages=91{{ndash}}120 |doi=10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |ref=none |publisher=Birkhäuser |location=Basel. |language=de}}
* {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | last = DeYoung | first = Gregg | title=Nayrīzī: Abū al-ʿAbbās al-Faḍl ibn Ḥātim al-Nayrīzī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | year = 2007 | location = New York | page = 823 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm | isbn=978-0-387-31022-0|display-editors=etal |ref=none}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.pdf PDF version])
* {{MacTutor|id=Al-Nayrizi|title=Abu'l Abbas al-Fadl ibn Hatim Al-Nayrizi}}
* {{cite book |last1=Sabra |first1=A. I. |author1-link=Yvonne Dold-Samplonius |editor1-last=Gillispie |editor1-first=Charles Coulston |editor2-last=Holmes |editor2-first=Frederic Lawrence |title=Dictionary of Scientific Biography |date=1981 |publisher=Scribner |location=New York |oclc=755137603 |url-access=registration |volume=10 |url=https://archive.org/details/dictionaryofscie10gill/page/n7/mode/2up |chapter=Al-Nayrīzī, Abu'l-'Abbās Al-Faḍl Ibn Ḥātim |ref=none |pages=5{{ndash}}7}}
* {{cite journal |last1=Sezgin |first1=Fuat |author1-link=Fuat Sezgin |title=III. Arab mathematicians |url=http://dx.doi.org/10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |website=Sezgin Online |publisher=Brill |access-date=1 May 2023 |ref=none |date=2021|doi=10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |url-access=subscription }}
* {{cite book |last1=Suter |first1=Heinrich |author1-link=Heinrich Suter |title=Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke |date=1900 |publisher=Teubner |location=Leipzig |oclc=230703086 |page=45 |url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/publicdomain/content/titleinfo/1118377 |ref=none |language=de}}
{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:9-asr fors matematiklari]]
[[Turkum:9-asr fors astranomlari]]
[[Turkum:10-asr fors matematiklari]]
[[Turkum:10-asr fors astranomlari]]</text>
      <sha1>lvd6bv10ktgackdruex0zb8x79os92z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6313999</id>
      <parentid>6313998</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T05:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>/* Adabiyotlar */</comment>
      <origin>6313999</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8246" sha1="00wzblb2iydg27qz4u99y8d3cputxq7" xml:space="preserve">{{Akademik bilgiqutisi
| image            =
| image_size       = 
| caption          = 
| name             = Al-Nayriziy
| native_name      = أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي
| native_name_lang = ar
| birth_date       = {{circa|865}}
| birth_place      = 
| death_date       = {{circa|922}} (aged c.56-57)
| death_place      = 
| era              = [[Islomning oltin davri]]
| school_tradition = 
| main_interests   = [[matematik]], [[astronom]]
| notable_ideas    = 
| notable_works    = 
| influences       = 
| influenced       =  
}}
'''Abu al-Abbos al-Fazl ibn Hotim an-Nayriziy''' ({{Lang-ar|أبو العباس الفضل بن حاتم النيريزي}}; {{Lang-fa|ابوالعباس فضل بن حاتم نیریزی}}; {{Lang-la|Anaritius, Nazirius}}, {{Circa|865}}{{Snd}}{{Circa|922}}) hozirgi Eron hududidagi [[Fors ustoni|Fors viloyati]]da joylashgan [[Nayriz]]dan chiqqan, [[Forslar|fors]] [[Matematik|matematigi]] va [[Astronom|astronomi]] edi.

==Hayoti==
An-Nayriziy haqida juda oz maʼlumot mavjud, biroq uning [[nisba (onomastika)|nisba]]si Neyriz shahriga ishora qiladi. U oʻz asarlarida [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiy xalifasi]] [[Al-Mutazid|al-Mutazid]]ni tilga olgan va shu sababli olimlar an-Nayriziyning shu davrda Bagʻdodda yashab ijod qilganini taxmin qiladilar{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}. An-Nayriziy al-Mutazid uchun atmosfera hodisalari haqida kitob yozgan. U {{Circa|922}}-yilda vafot etgan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}.

==Matematika==
An-Nayriziy Evklidning [[Negizlar|''Negizlar'']] kitobining [[Al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Matar|al-Hajjoj ibn Yusuf ibn Mator]] tomonidan qilingan [[Arab tili|arab]]cha tarjimasiga sharh yozgan. Tarjima ham, sharh ham bizgacha yetib kelgan, shuningdek, XII asrda [[Lotin tili|lotin]] tiliga Cremonalik Gerard tomonidan qilingan tarjimasi ham mavjud. An-Nayriziy sharhida [[Geron|iskandariyalik Geron]] va Kilikiyalik  Simplicius tomonidan yaratilgan, ''Negizlar''ga bagʻishlangan yana ikki sharhdan oʻziga xos parchalarning nusxalari saqlangan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

An-Nayriziy {{Lang|la|umbra (versa)}}ni, yaʼni [[tangent]]ga ekvivalent boʻlgan kattalikni, haqiqiy [[Trigonometriya|trigonometrik]] chiziq sifatida qoʻllagan, undan oldin forslik astronom [[Habash al-Hasib al-Marvaziy|al-Marvaziy]] ham shunday qilgan edi{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}.599}}. U [[Pifagor teoremasi]]ni [[Pifagor qoplamasi]]dan foydalanib isbotlab bergan{{Sfn|Nelsen|2003}}.

An-Nayriziy [[Parallel toʻgʻri chiziqlar|parallel chiziqlar]] bir-biridan teng masofada joylashgan, degan farazga asoslanib, [[parallel postulat]]ning matematik isbotini bergan. U ''[[Qibla|qibla]]''ni son jihatdan belgilashning aniq usuliga doir risola va balandliklar, kengliklar hamda chuqurliklarni oʻlchash uchun moʻljallangan qurilma haqida matn yozgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

==Astronomiya==
An-Nayriziy [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] haqida risola yozgan, u shu mavzudagi eng mukammal forscha asar boʻlgan. Asar toʻrt kitobga boʻlingan{{Sfn|Sarton|1962|pp=598{{En dash}}599}}:

#Usturlob haqidagi tarixiy va tanqidiy kirish;
#Asbobning tavsifi va uni boshqa astronomik asboblar bilan solishtirish;
#Asbobning qoʻllanilishi;
#Asbobning qoʻllanilishi.

[[Ibn an-Nadim]] oʻzining ''[[al-Fihrist]]'' kitobida an-Nayriziyni sakkizta asarini qayd etgan va mashhur astronom sifatida tilga olgan{{Manba kerak|date=February 2023}}.

An-Nayriziyni eng muhim astronomik asarlari — uning [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Al-Majistiy]]'' asariga yozgan sharhi va ikkala ''[[Zijlar|zij]]''i yoʻqolgan. U [[Armillyar sfera|sferik usturlob]] va [[Astrologiya aspekti|astrologik konyunksiyalar]] haqida ham har ikkisi bizgacha yetib kelgan [[risola]]lar yaratgan{{Sfn|Hogendijk|1986|p=1050}}.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{cite book |last1=Hogendijk |first1=J.P. |title=The Encyclopaedia of Islam |date=1986|publisher=Brill |location=Leiden |isbn=90-04-09419-9 |volume=7 |chapter-url=https://archive.org/details/05.-encyc-islam.-new-ed-prep-num-lead-orient.-ed-ed-com-con.-bos-don-lew-pel.etc/07.EncycIslam.NewEdPrepNumLeadOrient.EdEdComCon.BosDonLewPel.etc.UndPatIUA.v7.Mif-Naz.Leid.EJBrill.1993./page/1050/mode/1up |chapter=Al-Nayrīzī}}
* {{cite journal |last1=Nelsen |first1=Roger B. |title=Paintings, plane tilings, and proofs |journal=Math Horizons |date=2003 |volume=11 |issue=2 |pages=5{{ndash}}8 |doi=10.1080/10724117.2003.12021741|s2cid=126000048 |url=http://www-stat.wharton.upenn.edu/~steele/Publications/Books/CSMC/New%20Problems/paintings.pdf |publisher=Mathematical Association of America}}
* {{cite book |last=Sarton |first=George |author-link=George Sarton |title=Introduction to the History of Science |date=1962 |publisher=Published for the Carnegie Institution of Washington, by the Williams &amp; Wilkins Co |location=Baltimore, Maryland |oclc=1238437 &lt;!-- add pages=154, 585, 586, 590, 667 --&gt; |volume=1 |url=https://archive.org/details/introductiontohi01sart/page/n7/mode/2up?view=theater }}
* {{cite book |last1=Euclid |translator-last=Abū ʹl ʹAbbās al-Fadhl ibn Hātim al-Narīzī |author1-link=Euclid |editor1-last=Besthorn |editor1-first=R. O. |editor2-last=Heiberg |editor2-first=J. L. |title=Codex Leidensis 339, I. Euclidis Elementa |date=1893 |publisher=Libraria Glydendaliana |location=Haunia (Copenhagen) |oclc= 66287985 |url=https://archive.org/details/codexleidensisi00matagoog/page/n6/mode/2up |ref=none |language=la, ar}}
* {{cite book |last1=Al-Nairīzī |first1=Abū’l-'Abbās al-Faḍl ibn Ḥātim |editor1-last=Tummers |editor1-first=P. M. J. E. |title=Anaritius' Commentary on Euclid. The Latin Translation, I-IV |date=1993 |publisher=Brepols |location=Turnhout |isbn=978-90-70419-35-6 |ref=none |language=la}}
* {{cite book|last1=Brentjez |first1=Sonja |isbn=978-3-0348-9696-2 |editor1-last=Demidov |editor1-first=S.S. |editor2-last=Rowe |editor2-first=D. |editor2-link=David E. Rowe |editor3-last=Folkerts |editor3-first=M. |editor3-link=Menso Folkerts |editor4-last=Scriba |editor4-first=C.J. |editor4-link=Christoph Scriba |title=Amphora |date=1992 |chapter=Der Ṯābit b. Qurra zugeschriebene Zusatz I, 462 zu Euklid I, 46 in MS Leiden 399,1 |pages=91{{ndash}}120 |doi=10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |chapter-url=https://link.springer.com/chapter/10.1007/978-3-0348-8599-7_5 |ref=none |publisher=Birkhäuser |location=Basel. |language=de}}
* {{cite encyclopedia | editor = Thomas Hockey | last = DeYoung | first = Gregg | title=Nayrīzī: Abū al-ʿAbbās al-Faḍl ibn Ḥātim al-Nayrīzī | encyclopedia = The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher = Springer | year = 2007 | location = New York | page = 823 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.htm | isbn=978-0-387-31022-0|display-editors=etal |ref=none}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Nayrizi_BEA.pdf PDF version])
* {{MacTutor|id=Al-Nayrizi|title=Abu'l Abbas al-Fadl ibn Hatim Al-Nayrizi}}
* {{cite book |last1=Sabra |first1=A. I. |author1-link=Yvonne Dold-Samplonius |editor1-last=Gillispie |editor1-first=Charles Coulston |editor2-last=Holmes |editor2-first=Frederic Lawrence |title=Dictionary of Scientific Biography |date=1981 |publisher=Scribner |location=New York |oclc=755137603 |url-access=registration |volume=10 |url=https://archive.org/details/dictionaryofscie10gill/page/n7/mode/2up |chapter=Al-Nayrīzī, Abu'l-'Abbās Al-Faḍl Ibn Ḥātim |ref=none |pages=5{{ndash}}7}}
* {{cite journal |last1=Sezgin |first1=Fuat |author1-link=Fuat Sezgin |title=III. Arab mathematicians |url=http://dx.doi.org/10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |website=Sezgin Online |publisher=Brill |access-date=1 May 2023 |ref=none |date=2021|doi=10.1163/2667-3975_SEZO_COM_503 |url-access=subscription }}
* {{cite book |last1=Suter |first1=Heinrich |author1-link=Heinrich Suter |title=Die Mathematiker und Astronomen der Araber und ihre Werke |date=1900 |publisher=Teubner |location=Leipzig |oclc=230703086 |page=45 |url=https://menadoc.bibliothek.uni-halle.de/publicdomain/content/titleinfo/1118377 |ref=none |language=de}}
{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:9-asr fors matematiklari]]
[[Turkum:9-asr fors astronomlari]]
[[Turkum:10-asr fors matematiklari]]
[[Turkum:10-asr fors astronomlari]]</text>
      <sha1>00wzblb2iydg27qz4u99y8d3cputxq7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Islomning oltin davri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465464</id>
    <redirect title="Islom oltin davri" />
    <revision>
      <id>6313988</id>
      <timestamp>2026-10-21T05:43:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>[[Islom oltin davri]]ga yoʻnaltirildi</comment>
      <origin>6313988</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36" sha1="4yefb7cdzh1dox0hcgl5s67wt9ushc6" xml:space="preserve">#YOʻNALTIRISH [[Islom oltin davri]]</text>
      <sha1>4yefb7cdzh1dox0hcgl5s67wt9ushc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Rozaliy masjidi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465465</id>
    <revision>
      <id>6313995</id>
      <timestamp>2026-10-21T05:45:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Islom loyihasi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6313995</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika" xml:space="preserve">{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314144</id>
      <parentid>6313995</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Seri Sendayan masjidi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465467</id>
    <revision>
      <id>6314008</id>
      <timestamp>2026-10-21T06:17:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Masjid}} '''Sri Sendayan masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Sri Sendayan}}) — [[Malayziya]]ning [[Negeri Sembilan]] shtati [[Seremban]] shahri [[Bandar Seri Sendayan]] shaharchasida joylashgan [[masjid]]. Seremban shahar markazidan {{Convert|15|km|mi}} janubi-gʻarbda joylashgan. Shtatdagi eng katta masjidi boʻlib, 5000 nafargacha ibodat qiluvchini sigʻdira oladi.  Masjid RHB Bank asoschisi Rashid Hussain tomonidan [[vaqf]] qilingan. Masjid qurili...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314008</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3714" sha1="eag97alas6mqy9qgqsz58oxd9rlnngz" xml:space="preserve">{{Masjid}}
'''Sri Sendayan masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Sri Sendayan}}) — [[Malayziya]]ning [[Negeri Sembilan]] shtati [[Seremban]] shahri [[Bandar Seri Sendayan]] shaharchasida joylashgan [[masjid]]. Seremban shahar markazidan {{Convert|15|km|mi}} janubi-gʻarbda joylashgan. Shtatdagi eng katta masjidi boʻlib, 5000 nafargacha ibodat qiluvchini sigʻdira oladi.

Masjid RHB Bank asoschisi Rashid Hussain tomonidan [[vaqf]] qilingan. Masjid qurilishi 2015-yilda boshlangan va 2019-yil 20-sentyabrda rasman ochilgan.

== Tavsif ==
[[File:Masjid Sri Sendayan 2.jpg|thumb|Masjid, 2022-yil]]

[[File:Masjid Sri Sendayan main prayer hall (2).jpg|thumb|Asosiy namoz oʻqiladigan zali]]

[[File:Sri Sendayan Mosque dome, illuminated.jpg|thumb|Asosiy [[gumbaz]]ning [[Oltin yugurtirish|tilla suvi yuritilgan]] pastki qismi va [[qandil]]]]

Seri Sendayan masjidi 4,5 gektar maydonda qurilgan boʻlib, uchta namozxonani oʻz ichiga oladi. Ularning barchasi gilam bilan qoplangan va konditsionerlar bilan jihozlangan. Masjid majmuasida, shuningdek, [[portik]] va [[atrium]] mavjud. Asosiy namozxona 3000 kishini, qoʻshimcha namozxona hamda ayollar namozxonasi (yuqori qavatda joylashgan) esa har biri 800 kishini sigʻdira oladi. Masjidda [[konferensiya]] xonalari, turli maqsadda foydalaniladigan zal, maʼmuriy idora, ovqatlanish zali, marhumlarni yuvish va dafn marosimiga tayyorlash xonasi hamda masjid xodimlari uchun moʻljallangan oltita turar joy mavjud.

=== Meʼmorchiligi ===
Masjid loyihasi [[Kuala-Lumpur]]da faoliyat yurituvchi meʼmor Zailan Yusop tomonidan ishlab chiqilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2019/10/534302/men-behind-masjid-sri-sendayan|title=The men behind Masjid Sri Sendayan|work=New Straits Times|date=2019}}&lt;/ref&gt;. Masjid oʻzining nafis va badiiy jihatdan jozibador meʼmorchiligi bilan ajralib turadi. Inshoot meʼmoriy qiyofasida [[Abbosiylar meʼmorchiligi|Abbosiylar]] va [[Mamluk meʼmorchiligi|Mamluk]] davri meʼmorchiligi asosiy oʻrin tutadi, shuningdek [[Umaviy meʼmorchiligi|Umaviylar]] va [[Usmoniylar meʼmorchiligi|Usmoniylar]] meʼmorchiligining taʼsiri ham seziladi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.masjidsrisendayan.com.my/korporat.html#tentang-masjid-sri-sendayan|title=Tentang Masjid Sri Sendayan|language=Malay|website=Masjid Sri Sendayan|date=19 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mkn.gov.my/web/ms/2023/11/20/masjid-sri-sendayan/|title=Masjid Sri Sendayan|language=Malay|website=Majlis Keselamatan Negara|date=23 November 2023}}&lt;/ref&gt;. Masjid ichki bezagida [[Misr meʼmorchiligi|Misr]], Usmoniylar, [[Birlashgan Arab Amirliklari meʼmorchiligi|BAA]], [[Marokash meʼmorchiligi|Marokash]] va [[Xitoy meʼmorchiligi|Xitoy]] meʼmorchiligiga xos unsurlar uygʻunlashgan. Malayziyaning eng goʻzal masjidlaridan biri sifatida eʼtirof etilgan ushbu maskan mahalliy va xorijiy sayyohlarni oʻziga jalb qiladi.

== Galereya ==
&lt;gallery&gt;
Masjid Sri Sendayan main entrance.jpg|Asosiy kirish joyi
Masjid Sri Sendayan, Bandar Sri Sendayan, Seremban (2).jpg|Masjid hududidagi gullagan sariq allamanda o‘simliklari
Masjid Sri Sendayan atrium.jpg|[[Atrium]]
Masjid Sri Sendayan minarets.jpg|Masjidning ikki [[minora]]si
Masjid Sri Sendayan minaret (closeup).jpg|Minoralardan birining yaqindan ko‘rinishi
Ablution booth, Masjid Sri Sendayan.jpg|[[Tahorat]] olinadigan joy
MSS multipurpose hall and administrative office.jpg|Masjid majmuasi: orqa fonda ko‘p maqsadli zal (chapda) va ma’muriy bino (o‘ngda) joylashgan, eng orqadagi gumbazli inshoot — qo‘riqlash posti
&lt;/gallery&gt;

== Manbalar ==
{{Commons turkum}}
{{manbalar}}

{{Malayziyadagi masjidlar}}

[[Turkum:Negeri Sembilandagi masjidlar]]
[[Turkum:Seremban tumani]]</text>
      <sha1>eag97alas6mqy9qgqsz58oxd9rlnngz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314011</id>
      <parentid>6314008</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <origin>6314011</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4364" sha1="kqluaizivwi2rtralyolj8u917v2fnw" xml:space="preserve">{{Masjid|Oʻzbekcha nomi=Seri Sendayan masjidi|Asl nomi={{lang-ms|Masjid Sri Sendayan}}|Tasvir=Masjid Sri Sendayan, Bandar Sri Sendayan, Seremban.jpg|Tasvir imzosi=Masjid fasadi|Masjid turi=sunniy|Holati=faol|Mamlakat=Malayziya|Joylashuvi=[[Bandar Seri Sendayan]] shaharchasi, [[Seremban]] shahri, [[Negeri Sembilan]] shtati|Koordinatalar={{coord|2.6852900 |N|101.8439591|E|type:landmark_region:MY|display=inline,title}}|Meʼmor=Zaylan Yusop|Asoschi=Rashid Husayn|Qurila boshladi=2015-yil|Qurilib bitkazildi=2019-yil|Qiymati=≈ 100 million [[ringgit]]|Oʻlchami=5000 namozxon|Gumbazlar soni=4|Minoralar soni=2|Umumiy maydoni=4,5 ga|Sayt=https://www.masjidsrisendayan.com.my/}}
'''Sri Sendayan masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Sri Sendayan}}) — [[Malayziya]]ning [[Negeri Sembilan]] shtati [[Seremban]] shahri [[Bandar Seri Sendayan]] shaharchasida joylashgan [[masjid]]. Seremban shahar markazidan {{Convert|15|km|mi}} janubi-gʻarbda joylashgan. Shtatdagi eng katta masjid boʻlib, 5000 nafargacha ibodat qiluvchini sigʻdira oladi.

Masjid RHB Bank asoschisi Rashid Husayn tomonidan [[vaqf]] qilingan. Masjid qurilishi 2015-yilda boshlangan va 2019-yil 20-sentyabrda rasman ochilgan.

== Tavsifi ==
[[File:Masjid Sri Sendayan 2.jpg|thumb|Masjid, 2022-yil]]

[[File:Masjid Sri Sendayan main prayer hall (2).jpg|thumb|Asosiy namoz oʻqiladigan zal]]

[[File:Sri Sendayan Mosque dome, illuminated.jpg|thumb|Asosiy [[gumbaz]]ning [[Oltin yugurtirish|tilla suvi yuritilgan]] pastki qismi va [[qandil]]]]

Seri Sendayan masjidi 4,5 gektar maydonda qurilgan boʻlib, 3 ta namozxonani oʻz ichiga oladi. Ularning barchasi gilam bilan qoplangan va konditsionerlar bilan jihozlangan. Masjid majmuasida, shuningdek, [[portik]] va [[atrium]] mavjud. Asosiy namozxona 3000 kishini, qoʻshimcha namozxona hamda ayollar namozxonasi (yuqori qavatda joylashgan) esa har biri 800 kishini sigʻdira oladi. Masjidda [[konferensiya]] xonalari, turli maqsadda foydalaniladigan zal, maʼmuriy idora, ovqatlanish zali, marhumlarni yuvish va dafn marosimiga tayyorlash xonasi hamda masjid xodimlari uchun moʻljallangan 6 ta turar joy mavjud.

=== Meʼmorchiligi ===
Masjid loyihasi [[Kuala-Lumpur]]da faoliyat yurituvchi meʼmor Zaylan Yusop tomonidan ishlab chiqilgan&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2019/10/534302/men-behind-masjid-sri-sendayan|title=The men behind Masjid Sri Sendayan|work=New Straits Times|date=2019}}&lt;/ref&gt;. Masjid oʻzining nafis va badiiy jihatdan jozibador meʼmorchiligi bilan ajralib turadi. Inshoot meʼmoriy qiyofasida [[Abbosiylar meʼmorchiligi|Abbosiylar]] va [[Mamluk meʼmorchiligi|Mamluk]] davri meʼmorchiligi asosiy oʻrin tutadi, shuningdek, [[Umaviy meʼmorchiligi|Umaviylar]] va [[Usmoniylar meʼmorchiligi|Usmoniylar]] meʼmorchiligining taʼsiri ham seziladi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.masjidsrisendayan.com.my/korporat.html#tentang-masjid-sri-sendayan|title=Tentang Masjid Sri Sendayan|language=Malay|website=Masjid Sri Sendayan|date=19 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mkn.gov.my/web/ms/2023/11/20/masjid-sri-sendayan/|title=Masjid Sri Sendayan|language=Malay|website=Majlis Keselamatan Negara|date=23 November 2023}}&lt;/ref&gt;. Masjid ichki bezagida [[Misr meʼmorchiligi|Misr]], Usmoniylar, [[Birlashgan Arab Amirliklari meʼmorchiligi|BAA]], [[Marokash meʼmorchiligi|Marokash]] va [[Xitoy meʼmorchiligi|Xitoy]] meʼmorchiligiga xos unsurlar uygʻunlashgan. Malayziyaning eng goʻzal masjidlaridan biri sifatida eʼtirof etilgan ushbu maskan mahalliy va xorijiy sayyohlarni oʻziga jalb qiladi.

== Galereya ==
&lt;gallery&gt;
Masjid Sri Sendayan main entrance.jpg|Asosiy kirish joyi
Masjid Sri Sendayan, Bandar Sri Sendayan, Seremban (2).jpg|Masjid hududidagi gullagan sariq allamanda o‘simliklari
Masjid Sri Sendayan atrium.jpg|[[Atrium]]
Masjid Sri Sendayan minarets.jpg|Masjidning ikki [[minora]]si
Masjid Sri Sendayan minaret (closeup).jpg|Minoralardan birining yaqindan ko‘rinishi
Ablution booth, Masjid Sri Sendayan.jpg|[[Tahorat]] oladigan joy
MSS multipurpose hall and administrative office.jpg|Masjid majmuasi: orqa fonda ko‘p maqsadli zal (chapda) va ma’muriy bino (o‘ngda), eng orqadagi gumbazli inshoot — qo‘riqlash posti
&lt;/gallery&gt;

== Manbalar ==
{{Commons turkum}}
{{manbalar}}

{{Malayziyadagi masjidlar}}

[[Turkum:Negeri Sembilandagi masjidlar]]
[[Turkum:Seremban tumani]]</text>
      <sha1>kqluaizivwi2rtralyolj8u917v2fnw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Seri Sendayan masjidi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465468</id>
    <revision>
      <id>6314012</id>
      <timestamp>2026-10-21T06:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Islom loyihasi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314012</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika" xml:space="preserve">{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314141</id>
      <parentid>6314012</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:24:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Tuanku Munavir qirollik masjidi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465469</id>
    <revision>
      <id>6314014</id>
      <timestamp>2026-10-21T06:36:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Masjid}} '''Tuanku Munavir qirollik masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Diraja Tuanku Munawir}})&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://masjiddimalaysia.one/masjid-diraja-tuanku-munawir/|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir|website=masjiddimalaysia.one}}&lt;/ref&gt; — [[Malayziya]]ning [[Negeri Sembilan]] shtati [[Seri Menanti]] shahrida joylashgan [[masjid]]. [[Seri Menanti qirollik maqbarasi]] yonida joylashgan.  == Tarixi == Hozirgi masjiddan 500 metr shimolda, Kampu...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314014</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2494" sha1="8n5x66vx2iew7ivpcy5yzegiadmdg17" xml:space="preserve">{{Masjid}}
'''Tuanku Munavir qirollik masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Diraja Tuanku Munawir}})&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://masjiddimalaysia.one/masjid-diraja-tuanku-munawir/|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir|website=masjiddimalaysia.one}}&lt;/ref&gt; — [[Malayziya]]ning [[Negeri Sembilan]] shtati [[Seri Menanti]] shahrida joylashgan [[masjid]]. [[Seri Menanti qirollik maqbarasi]] yonida joylashgan.

== Tarixi ==
Hozirgi masjiddan 500 metr shimolda, Kampung Tanjung Beringin qishlogʻida joylashgan dastlabki masjid 1885-yilda qurilgan. Bino qurilishi uchun yer uchastkasi [[Negeri Sembilan]] shtatining 7-oliy hukmdori Tuanku Muhammad tomonidan [[vaqf]] qilingan. Hozirda eski masjiddan foydalanilmaydi. Eski masjid milliy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan.

Hozirgi masjidning tamal toshi 1964-yilda qoʻyilgan. Marosim Negeri Sembilanning oʻsha vaqtdagi oliy hukmdori Tuanku Munawir rahbarligida oʻtkazilgan. Masjid qurilishi 1970-yilda yakunlanib, shu yili foydalanishga topshirilgan. Masjid joylashgan yer uchastkasi ham Negeri Sembilan qirollik oilasining vaqf mulki hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mytrip.my/masjid-diraja-tuanku-munawir-seri-menanti-a-royal-mosque-steeped-in-heritage-and-faith/|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir Seri Menanti - A Royal Mosque Steeped in Heritage and Faith|website=mytrip.my|access-date=18 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/0502036|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir|website=Portal SISMIM|access-date=20 March 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Masjid meʼmorchiligida [[Boburiylar]] davri meʼmorchiligining kuchli taʼsiri seziladi. Shu bilan birga, binoda [[modernizm]]ga xos unsurlar ham mavjud. Binoning markazida katta, oltinrang [[gumbaz]] qad rostlagan. Masjid binosining toʻrt burchagida [[minora]]lar joylashgan, [[ayvon]] ustiga esa kichikroq gumbaz oʻrnatilgan. Masjid bir vaqtning oʻzida 1500 nafar namozxonni sigʻdira oladi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://jheains.my/emihrab/public/portal/profile_institusi_view.php?kategori=Masjid&amp;institusi=JHEAINSM0219640007&amp;id=7#!|title=e-MIHRAB|website=Negeri Sembilan Islamic Affairs Department|access-date=20 March 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Commons turkum}}
{{manbalar}}

{{Malayziyadagi masjidlar}}

[[Turkum:Osiyodagi 20-asr masjidlari]]
[[Turkum:1970-yilda qurib bitkazilgan masjidlar]]
[[Turkum:Negeri Sembilandagi masjidlar]]
[[Turkum:Malayziyadagi gumbazli masjidlar]]
[[Turkum:Malayziyadagi minorali masjidlar]]</text>
      <sha1>8n5x66vx2iew7ivpcy5yzegiadmdg17</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314019</id>
      <parentid>6314014</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:41:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <origin>6314019</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3089" sha1="dd189ww4ftr2imafv5fasodm6ks7j59" xml:space="preserve">{{Masjid|Asl nomi={{lang-mas|Masjid Diraja Tuanku Munawir}}|Tasvir=Tuanku Munawir Royal Mosque, Seri Menanti.jpg|Mamlakat=Malayziya|Holati=faol|Masjid turi=sunniy|Joylashuvi=Negeri Sembilan shtati &lt;br&gt; Kuala Pila tumani &lt;br&gt; Seri Menanti shahri|Asoschi=Tuanku Munavir|Meʼmoriy uslub=[[Boburiylar]] davri meʼmorchilgi va [[modernizm]]ga xos unsurlar|Qurila boshladi=1964-yil|Qurilib bitkazildi=1970-yil|Oʻlchami=1500 namozxon|Gumbazlar soni=8|Minoralar soni=4|Koordinatalar={{coord|2.6977217 |N|102.1604893| E|type:landmark_region:MY|display=inline,title}}}}
'''Tuanku Munavir qirollik masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Diraja Tuanku Munawir}})&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://masjiddimalaysia.one/masjid-diraja-tuanku-munawir/|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir|website=masjiddimalaysia.one}}&lt;/ref&gt; — [[Malayziya]]ning [[Negeri Sembilan]] shtati [[Seri Menanti]] shahridagi [[masjid]]. [[Seri Menanti qirollik maqbarasi]] yonida joylashgan.

== Tarixi ==
Hozirgi Tuanku Munavir qirollik masjididan 500 metr shimolda, Kampung Tanjung Beringin qishlogʻida joylashgan dastlabki eski masjid 1885-yilda bunyod etilgan. Bino qurilishi uchun yer uchastkasi [[Negeri Sembilan]] shtatining 7-oliy hukmdori Tuanku Muhammad tomonidan [[vaqf]] qilingan. Hozirda eski masjiddan foydalanilmaydi. Eski masjid milliy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan.

Hozirgi masjidning tamal toshi qo'yish marosimi 1964-yilda bo'lib o'tgan. Marosim Negeri Sembilanning oʻsha vaqtdagi oliy hukmdori Tuanku Munawir rahbarligida oʻtkazilgan. Masjid qurilishi 1970-yilda yakunlanib, shu yili foydalanishga topshirilgan. Inshoot joylashgan yer uchastkasi ham Negeri Sembilan qirollik oilasining vaqf mulki hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mytrip.my/masjid-diraja-tuanku-munawir-seri-menanti-a-royal-mosque-steeped-in-heritage-and-faith/|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir Seri Menanti - A Royal Mosque Steeped in Heritage and Faith|website=mytrip.my|access-date=18 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/0502036|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir|website=Portal SISMIM|access-date=20 March 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Masjid qurilishida [[Boburiylar]] davri meʼmorchiligining taʼsiri kuchli seziladi. Shu bilan birga, binoda [[modernizm]]ga xos unsurlar ham mavjud. Binoning markazida katta, oltinrang [[gumbaz]] qad rostlagan. Masjid binosining toʻrt burchagidan [[minora]]lar o'rin olgan, [[ayvon]] ustiga esa kichikroq gumbaz oʻrnatilgan. Masjid bir vaqtning oʻzida 1500 nafar namozxonni sigʻdira oladi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://jheains.my/emihrab/public/portal/profile_institusi_view.php?kategori=Masjid&amp;institusi=JHEAINSM0219640007&amp;id=7#!|title=e-MIHRAB|website=Negeri Sembilan Islamic Affairs Department|access-date=20 March 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Commons turkum}}
{{manbalar}}

{{Malayziyadagi masjidlar}}

[[Turkum:Osiyodagi 20-asr masjidlari]]
[[Turkum:1970-yilda qurib bitkazilgan masjidlar]]
[[Turkum:Negeri Sembilandagi masjidlar]]
[[Turkum:Malayziyadagi gumbazli masjidlar]]
[[Turkum:Malayziyadagi minorali masjidlar]]</text>
      <sha1>dd189ww4ftr2imafv5fasodm6ks7j59</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314020</id>
      <parentid>6314019</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:41:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <origin>6314020</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3096" sha1="9iwpmktdgkkf8phw2900a4eg1yflwsp" xml:space="preserve">{{Masjid|Asl nomi={{lang-ms|Masjid Diraja Tuanku Munawir}}|Tasvir=Tuanku Munawir Royal Mosque, Seri Menanti.jpg|Mamlakat=Malayziya|Holati=faol|Masjid turi=sunniy|Joylashuvi=Negeri Sembilan shtati &lt;br /&gt; Kuala Pila tumani &lt;br /&gt; Seri Menanti shahri|Asoschi=Tuanku Munavir|Meʼmoriy uslub=[[Boburiylar]] davri meʼmorchilgi va [[modernizm]]ga xos unsurlar|Qurila boshladi=1964-yil|Qurilib bitkazildi=1970-yil|Oʻlchami=1500 namozxon|Gumbazlar soni=8|Minoralar soni=4|Koordinatalar={{coord|2.6977217 |N|102.1604893| E|type:landmark_region:MY|display=inline,title}}}}
'''Tuanku Munavir qirollik masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Diraja Tuanku Munawir}})&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://masjiddimalaysia.one/masjid-diraja-tuanku-munawir/|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir|website=masjiddimalaysia.one}}&lt;/ref&gt; — [[Malayziya]]ning [[Negeri Sembilan]] shtati [[Seri Menanti]] shahridagi [[masjid]]. [[Seri Menanti qirollik maqbarasi]] yonida joylashgan.

== Tarixi ==
Hozirgi Tuanku Munavir qirollik masjididan 500 metr shimolda, Kampung Tanjung Beringin qishlogʻida joylashgan dastlabki eski masjid 1885-yilda bunyod etilgan. Bino qurilishi uchun yer uchastkasi [[Negeri Sembilan]] shtatining 7-oliy hukmdori Tuanku Muhammad tomonidan [[vaqf]] qilingan. Hozirda eski masjiddan foydalanilmaydi. Eski masjid milliy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan.

Hozirgi masjidning tamal toshi qoʻyish marosimi 1964-yilda boʻlib oʻtgan. Marosim Negeri Sembilanning oʻsha vaqtdagi oliy hukmdori Tuanku Munawir rahbarligida oʻtkazilgan. Masjid qurilishi 1970-yilda yakunlanib, shu yili foydalanishga topshirilgan. Inshoot joylashgan yer uchastkasi ham Negeri Sembilan qirollik oilasining vaqf mulki hisoblanadi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mytrip.my/masjid-diraja-tuanku-munawir-seri-menanti-a-royal-mosque-steeped-in-heritage-and-faith/|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir Seri Menanti - A Royal Mosque Steeped in Heritage and Faith|website=mytrip.my|access-date=18 November 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/0502036|title=Masjid Diraja Tuanku Munawir|website=Portal SISMIM|access-date=20 March 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Masjid qurilishida [[Boburiylar]] davri meʼmorchiligining taʼsiri kuchli seziladi. Shu bilan birga, binoda [[modernizm]]ga xos unsurlar ham mavjud. Binoning markazida katta, oltinrang [[gumbaz]] qad rostlagan. Masjid binosining toʻrt burchagidan [[minora]]lar oʻrin olgan, [[ayvon]] ustiga esa kichikroq gumbaz oʻrnatilgan. Masjid bir vaqtning oʻzida 1500 nafar namozxonni sigʻdira oladi&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://jheains.my/emihrab/public/portal/profile_institusi_view.php?kategori=Masjid&amp;institusi=JHEAINSM0219640007&amp;id=7#!|title=e-MIHRAB|website=Negeri Sembilan Islamic Affairs Department|access-date=20 March 2025}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{Commons turkum}}
{{manbalar}}

{{Malayziyadagi masjidlar}}

[[Turkum:Osiyodagi 20-asr masjidlari]]
[[Turkum:1970-yilda qurib bitkazilgan masjidlar]]
[[Turkum:Negeri Sembilandagi masjidlar]]
[[Turkum:Malayziyadagi gumbazli masjidlar]]
[[Turkum:Malayziyadagi minorali masjidlar]]</text>
      <sha1>9iwpmktdgkkf8phw2900a4eg1yflwsp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Rashidovna</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1465470</id>
    <revision>
      <id>6314015</id>
      <timestamp>2026-10-21T06:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rashidovna</username>
        <id>318768</id>
      </contributor>
      <comment>„'''O‘ZBEKISTONDA XOTIN-QIZLAR JINOYATCHILIGI: KRIMINOLOGIK TENDENSIYALAR, DETERMINANTLAR VA PROFILAKTIKA MEXANIZMLARI'''  ''Ilmiy-amaliy va kriminologik tahliliy maqola''  '''ANNOTATSIYA'''  ''Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida xotin-qizlar jinoyatchiligining kriminologik xususiyatlari, so‘nggi yillardagi statistik dinamikasi, ichki strukturasi hamda unga ta’sir etuvchi ijtimoiy, iqtisodiy, oilaviy-maishiy va psixologik determinantla...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314015</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14294" sha1="h61plrknoy15i24di1eo4hnm4qdqzvj" xml:space="preserve">'''O‘ZBEKISTONDA XOTIN-QIZLAR JINOYATCHILIGI: KRIMINOLOGIK TENDENSIYALAR, DETERMINANTLAR VA PROFILAKTIKA MEXANIZMLARI'''

''Ilmiy-amaliy va kriminologik tahliliy maqola''

'''ANNOTATSIYA'''

''Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida xotin-qizlar jinoyatchiligining kriminologik xususiyatlari, so‘nggi yillardagi statistik dinamikasi, ichki strukturasi hamda unga ta’sir etuvchi ijtimoiy, iqtisodiy, oilaviy-maishiy va psixologik determinantlar kompleks tahlil qilinadi. Tadqiqotda xalqaro nazariy yondashuvlar (Ch. Lombroso, F. Adler, O. Pollak, travma va iqtisodiy marginalizatsiya nazariyalari) hamda mahalliy olimlarning ilmiy qarashlari qiyoslanadi. Shuningdek, xotin-qizlar o‘rtasida mulkiy jinoyatlar (firibgarlik, o‘g‘rilik) va kiberjinoyatlarning ortishi, retsidiv jinoyatchilik sabablari hamda profilaktika inspektorlarining individual reabilitatsiya faoliyati atroflicha yoritilgan. Qonunchilikdagi so‘nggi islohotlar va 'genderga sezgir profilaktika' hamda 'raqamli monitoring' mexanizmlari asosida amaliy taklif va tavsiyalar ilgari suriladi.''

'''Kalit so‘zlar:''' ''xotin-qizlar jinoyatchiligi, kriminologik dinamika, firibgarlik, mulkiy jinoyatlar, ijtimoiy-iqtisodiy omillar, oilaviy zo‘ravonlik, retsidiv, profilaktika inspektori, 'Ayollar daftari', gender tenglik, raqamli monitoring.''

&lt;nowiki&gt;*&lt;/nowiki&gt; * *

'''1. KIRISH VA MAVZUNING DOLZARBLIGI'''

O‘zbekiston Respublikasida xotin-qizlar o‘rtasidagi jinoyatchilik va huquqbuzarlik masalasi jamiyatning ma’naviy-huquqiy muhiti, iqtisodiy barqarorligi hamda ijtimoiy himoya tizimining samaradorligini aks ettiruvchi muhim kriminologik indikator hisoblanadi. Ayollar jinoyatchiligi hajmi bo‘yicha erkaklar jinoyatchiligidan kamroq (taxminan 11,9–15%) ulushni tashkil etsa-da, uning o‘sish sur’atlari, latentlik darajasi hamda jamiyatga va oila institutiga ko‘rsatadigan oqibatlari doimo ustuvor e’tiborni talab etadi.

Ayol kishi jamiyatda nafaqat fuqaro, balki oilaning ma’naviy tarbiyachisi va ona hisoblanadi; shu sababli ayollar tomonidan jinoyat sodir etilishi bevosita kelajak avlod tarbiyasiga va ijtimoiy barqarorlikka jiddiy xavf soladi. So‘nggi yillarda mamlakatda gender tenglikni qaror toptirish, xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash va tazyiq hamda zo‘ravonlikning oldini olish bo‘yicha tizimli islohotlar amalga oshirilayotgan bo‘lsa-da, jinoyatchilikning raqamli transformatsiyasi va ichki strukturashuvining murakkablashuvi ushbu muammoni chuqurroq tadqiq etishni taqozo etmoqda.

'''2. NAZARIY-METODOLOGIK ASOSLAR VA KRIMINOLOGIK KONSEPSIYALAR'''

Xotin-qizlar jinoyatchiligini kriminologik nuqtai nazardan tushuntirishda xalqaro va milliy ilmiy maktablar turli nazariy konsepsiyalarni ilgari surgan:

· '''Klassik va biologik yondashuv:''' C. Lombroso ayollar jinoyatchiligini biologik determinatsiya va 'normadan og‘ish' bilan bog‘lashga uringan bo‘lsa-da, zamonaviy kriminologiya bu qarashni tanqidiy qayta ko‘rib chiqadi.

· '''Gender rollari va imkoniyatlar nazariyasi:''' F. Adler o‘zining 'Sisters in Crime' asarida ta’kidlaganidek, ayollarning ijtimoiy va iqtisodiy faolligi ortishi bilan ularning jinoyatchilikka olib boruvchi imkoniyatlar maydoniga kirib borishi ham kengayadi. Bu maskulinizatsiya emas, balki ijtimoiy strukturaning o‘zgarishi bilan izohlanadi.

· '''Yashirin (latent) jinoyatchilik konsepsiyasi:''' O. Pollak jamiyat va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning ayollarga nisbatan yumshoqroq munosabati (chivalry thesis) statistik ko‘rsatkichlarning past bo‘lishiga olib kelishini ko‘rsatgan.

· '''Travma va ijtimoiy o‘rganish nazariyalari:''' Zamonaviy psixokriminologik tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, ayol jinoyatchilarning sezilarli qismi ilgari o‘zi zo‘ravonlik qurboni bo‘lgan yoki og‘ir psixologik bosim va travmani boshdan kechirgan.

· '''Iqtisodiy marginalizatsiya nazariyasi:''' Ayollarning mehnat bozorida past haq to‘lanadigan sohalarda bandligi va resurslarga kirish imkoniyatining cheklanganligi ularni deviant xulq-atvorga undaydi.

Milliy kriminologiyada Q. Abdurasulova, D. Mirazov, R. Rahimxo‘jayev va A. Mirzayeva kabi olimlar ayollar jinoyatchiligini biologik, ijtimoiy va psixologik determinantlarning sintezi natijasida yuzaga keluvchi multifaktorli tizim sifatida o‘rganganlar.

'''3. XOTIN-QIZLAR JINOYATCHILIGINING STATISTIK DINAMIKASI VA STRUKTURAVIY TENDENSIYALARI'''

O‘zbekistonda xotin-qizlar jinoyatchiligining ko‘p yillik dinamikasi tahlili umumiy ulushning nisbatan barqarorlashuvi va ba’zi davrlarda pasayishini namoyon etadi. Statistika ma’lumotlariga ko‘ra:

· 2010-yil: Umumiy jinoyat sodir etganlar tarkibida ayollar ulushi 16,3 foizni tashkil etgan.

· 2018-yil: Ushbu ko‘rsatkich izchil pasayib, 13,6 foizga tushgan.

· 2019–2020-yillar: 11,7–11,8 foiz oralig‘ida qayd etilgan.

· 2021–2024-yillar: Ko‘rsatkich 11,9 foiz darajasida barqarorlashgan. Xususan, 2021-yilning I yarim yilligida aniqlangan 27 130 nafar jinoyat sodir etgan shaxsning 3 236 nafari (11,9%) ayollar bo‘lgan. 2023-yilda sudlar tomonidan sudlangan 73 797 nafar shaxsning 6 466 nafarini ayollar tashkil etgan. 2024-yilda esa ayollar jinoyatchiligi 2023-yilga nisbatan 36,3 foizga kamaygani kuzatilgan.

'''''Jadval 1. O‘zbekistonda xotin-qizlar jinoyatchiligining dinamik ko‘rsatkichlari'''''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |'''Yillar / Davr'''
| valign=&quot;top&quot; |'''Umumiy jinoyatchilardagi ayollar ulushi (%)'''
| valign=&quot;top&quot; |'''Xarakterli xususiyatlar va izoh'''
|-
| valign=&quot;top&quot; |2010-yil
| valign=&quot;top&quot; |16.3 %
| valign=&quot;top&quot; |An’anaviy mulkiy va iqtisodiy jinoyatlar ustunligi
|-
| valign=&quot;top&quot; |2018-yil
| valign=&quot;top&quot; |13.6 %
| valign=&quot;top&quot; |Profilaktika va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlov natijasida pasayish
|-
| valign=&quot;top&quot; |2019–2020-yillar
| valign=&quot;top&quot; |11.7% – 11.8%
| valign=&quot;top&quot; |Pandemiya davridagi ijtimoiy cheklovlar va nazorat
|-
| valign=&quot;top&quot; |2021-yil (I yarim yillik)
| valign=&quot;top&quot; |11.9 % (3 236 nafar)
| valign=&quot;top&quot; |27 130 nafar umumiy huquqbuzardan 3 236 nafari ayollar
|-
| valign=&quot;top&quot; |2023–2024-yillar
| valign=&quot;top&quot; |11.9 % (36.3% kamayish)
| valign=&quot;top&quot; |Firibgarlik va kiberjinoyatlar ulushining ortishi
|} 

'''''Jinoyatlar strukturasi va turlari bo‘yicha tahlil'''''

'''Mulkiy va iqtisodiy jinoyatlar (yetakchi o‘rin):''' Ayollar jinoyatchiligi strukturasida o‘g‘rilik va firibgarlik asosiy salmoqni tashkil etadi. Masalan, 2024-yilda o‘g‘rilik jinoyatini 1 327 nafar, firibgarlikni 784 nafar ayol sodir etgani aniqlangan. 2021-yilda birgina firibgarlik bo‘yicha ayollar tomonidan 2 295 ta holat sodir etilgan.

'''Kiberfiribgarlik va raqamli transformatsiya:''' Axborot texnologiyalari rivojlanishi bilan online savdo platformalarida ishonchni suiiste’mol qilish, bank kartalari va mikromoliyaviy tizimlar orqali moliyaviy firibgarlik hamda kiberbulling ko‘rinishidagi raqamli transformatsiya ortib bormoqda.

'''Zo‘ravonlik va shaxsga qarshi jinoyatlar:''' Talonchilik va bosqinchilik kabi ochiq zo‘ravonlik jinoyatlarida ayollar ulushi o‘ta past (2024-yilda 52 nafar). Qasddan odam o‘ldirish va suiqasd holatlari (31 nafar) esa asosan uzoq davom etgan oilaviy-maishiy nizolar hamda tazyiqlardan o‘zini himoya qilish vaziyatlarida yuzaga keladi.

'''Giyohvandlik va odam savdosi:''' Moddiy muhtojlikdagi ayollar noqonuniy kuryerlikka jalb qilinishi yoki odam savdosida ham jabrlanuvchi, ham vositachi/tashkilotchi sifatida ishtirok etishi kuzatiladi.

'''4. XOTIN-QIZLAR JINOYATCHILIGINI KELTIRIB CHIQARUVCHI MAIN DETERMINANTLAR VA OMILLAR'''

Ayollar jinoyatchiligining kelib chiqishi ko‘p qatlamli bo‘lib, quyidagi omillar majmuasi bilan belgilanadi:

'''Iqtisodiy va bandlik omillari:''' Daromad manbaining yo‘qligi va yashirin ishsizlik asosiy kriminogen faktor hisoblanadi. 'Ayollar daftari'da ro‘yxatda turgan 630 mingdan ortiq xotin-qizlarning 200 ming nafari ishsiz bo‘lib, ishsiz ayollar o‘rtasida jinoyatchilik 1,7 baravarga, 18–30 yoshdagi xotin-qizlar o‘rtasida esa 2 baravarga oshgani kuzatilgan.

'''Oilaviy-maishiy zo‘ravonlik va ijtimoiy-psixologik tanglik:''' Oiladagi ruhiy va jismoniy zo‘ravonlik ayollarda devatsiyani keltirib chiqaruvchi ikkilamchi determinantdir. 2021-yilda 39 mingga yaqin xotin-qiz oilada zo‘ravonlikka uchragani haqida IIOga murojaat qilgan (2020-yilga nisbatan 2,5 baravar ko‘p). Shuningdek, oilaviy ajrimlar va moliyaviy beqarorlik ham kriminogen muhitni vujudga keltirishi qayd etilgan.

'''Retsidiv va ijtimoiy moslashuv muammolari:''' Ilgari sudlangan ayollar orasida retsidiv ko‘rsatkichining 28,7 foiz atrofida bo‘lishi postpenitensiar reabilitatsiya tizimining yetarsizligini ko‘rsatadi. Jazoni o‘tab chiqqan ayollarning jamiyatdagi ijtimoiy stigma (tamg‘alanish), ishga joylashishdagi qiyinchiliklar va oilaviy qo‘llab-quvvatlov yo‘qligi sababli takroran jinoyatga qo‘l urishi aniqlangan.

'''5. HUQUQIY ISLOHOTLAR VA PROFILAKTIKA TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH'''

O‘zbekistonda xotin-qizlarni ijtimoiy-huquqiy himoya qilish va jinoyatchilikning oldini olish bo‘yicha muhim institutsional mexanizmlar shakllantirildi:

'''O‘RQ-561-son Qonun (2019-yil 2-sentyabr):''' 'Xotin-qizlarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida'gi qonun bilan himoya orderi instituti joriy etildi.

'''O‘RQ-829-son Qonun (2023-yil 11-aprel):''' Qonunchilikka kiritilgan o‘zgartirishlar bilan oilaviy (maishiy) zo‘ravonlik alohida jinoiy huquqbuzarlik sifati tan olinib, Jinoyat kodeksiga 126¹-modda kiritildi.

'''Prezidentning 2026-yil 4-martdagi Farmoni:''' Xotin-qizlar va bolalarni himoya qilishni yangi bosqichga ko‘tarib, himoya orderi olgan ayollarning qurilmalariga zudlik bilan xabar beruvchi 'my.ihma.uz' mobil ilovasi ('SOS' chaqiruvi) hamda 16 yoshgacha bo‘lgan erta nikoh va homiladorlikni barvaqt aniqlovchi 'O‘smir-signal' modulini joriy etishni belgiladi.

'''Amaliy reabilitatsiya va manzilli qo‘llab-quvvatlov:''' Respublika bo‘yicha Ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish markazlari hamda 'Inson' ijtimoiy xizmatlar markazlari orqali minglab ayollarga psixologik, huquqiy va tibbiy yordam ko‘rsatilib, ularning bandligi ta’minlanmoqda. Profilaktika inspektorlari va mahalla instituti hamkorligida individual profilaktika rejalari amalga oshirilmoqda.

'''6. XULOSA VA AMALIY TAKLIFLAR'''

O‘zbekistonda xotin-qizlar jinoyatchiligi umumiy miqdor jihatidan pasayish va barqarorlashuv tendensiyasiga ega bo‘lsa-da, uning ichki strukturasi va raqamli shakllari murakkablashib bormoqda. Ushbu hodisaga qarshi kurashish faqat repressiv choralar bilan emas, balki ijtimoiy adolat, bandlik va reabilitatsiyaga asoslangan kompleks strategiyani talab etadi.

'''''Amaliy va qonunchilikka oid takliflar:'''''

'''1. 'Genderga sezgir tergov va profilaktika' tizimini joriy etish:''' Tergov va tezkor-qidiruv faoliyatida an’anaviy stereotiplardan voz kechib, ayollarning jinoiy guruhlardagi o‘ziga xos rollari va psixologik holatini hisobga oluvchi maxsus taktik metodikalarni qo‘llash.

'''2. Raqamli monitoring va barvaqt ogohlantirish:''' 'Ayollar daftari'dagi iqtisodiy og‘ir ahvolda bo‘lgan va kriminogen xavf guruhiga kiruvchi xotin-qizlar uchun 'SOS' va raqamli monitoring tizimlarini kengaytirish orqali ularning firibgarlik yoki boshqa jinoiy sxemalarga jalb etilishining oldini olish.

'''3. Statistika hisoboti tizimini isloh qilish:''' Odil sudlov va huquqni muhofaza qiluvchi organlarning barcha statistik hisobot shakllariga majburiy 'gender' mezonini kiritish.

'''4. 'Huquqiy-iqtisodiy inkubatorlar' va bandlik:''' Iqtisodiy muhtojlik faoliyatini kamaytirish uchun retsidivga moyil yoki zo‘ravonlik qurboni bo‘lgan ayollar uchun manzilli kasb-hunarga o‘qitish va qonuniy daromad manbalarini yaratuvchi inkubatorlar tashkil etish.

'''7. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI'''

1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2023.

2. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi. – Toshkent: Adolat, 2024.

3. O‘RQ-561-son Qonun: 'Xotin-qizlarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoya qilish to‘g‘risida' (02.09.2019-y.).

4. O‘RQ-829-son Qonun: Xotin-qizlar va bolalar huquqlari, erkinliklari hamda qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilish tizimi yanada takomillashtirilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish to‘g‘risida (11.04.2023-y.).

5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni: Xotin-qizlar va bolalar huquqlari himoyasini kuchaytirish, ularga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlik holatlarining oldini olish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida (04.03.2026-y.).

6. Abdurasulova Q. Ayollar jinoyatchiligi va uning kriminologik xususiyatlari. – Toshkent: IIV Akademiyasi, 2018.

7. Mirazov D. Kriminologiya: umumiy va maxsus qism. – Toshkent: TDYU, 2020.

8. Rahimxo‘jayev R.N. Ayollar jinoyatchiligining tendensiyalari, dinamikasi va retrospektiv tahlili // UST Journal. – May-2026. – № 95 (1). – B. 324–338.

9. Mirzayeva A.A. Ayollar tomonidan sodir etiladigan firibgarlik jinoyatlarining qiyosiy kriminologik tavsifi: milliy va xorijiy tajriba // Central Asian Journal of Academic Research (CAJAR). – June-2026. – Vol. 4, Issue 06. – B. 4–10.

10. Abdusattorov H.J. Xotin-qizlar o‘rtasida sodir etilgan retsidiv jinoyatlar. Ayollar jinoyatining sabab va sharoitlari... // Ilm-fan jurnali. – Oktabr 2026. – Vol. 16, Issue 01. – B. 1911–1918.

11. Baltabaeva M. O'zbekistonda Xotin-qizlar O'rtasida Jinoyatchilik va Uning Oldini Olish Choralari // Zamonaviy dunyoda ijtimoiy fanlar. – 2026. – Vol. 5, № 23. – B. 13–18.

12. G‘ofurova D.M. Ayollar tomonidan sodir etilgan iqtisodiyot asoslariga qarshi jinoyatlar // Eurasian Journal of Social Sciences, Philosophy and Culture. – 2025. – Vol. 1. – B. 1040–1052.

13. Adler F. Sisters in Crime: The Rise of the New Female Criminal. – New York: McGraw-Hill, 1975.

14. Lombroso C. The Female Offender. – New York: Appleton, 1895.

15. Pollak O. The Criminality of Women. – Philadelphia: University of Pennsylvania Press, 1950.

16. United Nations Office on Drugs and Crime. Handbook on Women and Imprisonment. – New York: UN, 2014.</text>
      <sha1>h61plrknoy15i24di1eo4hnm4qdqzvj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ibn Sahl (matematik)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465471</id>
    <revision>
      <id>6314016</id>
      <timestamp>2026-10-21T06:38:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„[[File:Ibn Sahl manuscript.jpg|thumbnail|275px|Milliy MS 867, 7r varagʻining nusxasi, unda uning [https://web.archive.org/web/20161023051637/http://materiaislamica.com/index.php/History_of_Islamic_Physics_(Snell%27s_Law) sinish qonunini kashf etishi] aks etgan (Rashed, 1990 dan). Rasmning pastki qismida (oʻng tomonda) [[Linza|tekis-qavariq linza]] va uning [[Optik oʻq|asosiy oʻqi]] (kesishuvchi gorizontal chiziq) tasviri koʻrsatilgan. Linzanin...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314016</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9989" sha1="02i5c8h4p2rlszciuhxnfi22taghjr2" xml:space="preserve">[[File:Ibn Sahl manuscript.jpg|thumbnail|275px|Milliy MS 867, 7r varagʻining nusxasi, unda uning [https://web.archive.org/web/20161023051637/http://materiaislamica.com/index.php/History_of_Islamic_Physics_(Snell%27s_Law) sinish qonunini kashf etishi] aks etgan (Rashed, 1990 dan). Rasmning pastki qismida (oʻng tomonda) [[Linza|tekis-qavariq linza]] va uning [[Optik oʻq|asosiy oʻqi]] (kesishuvchi gorizontal chiziq) tasviri koʻrsatilgan. Linzaning qavariq qismining egriligi gorizontal oʻqqa parallel boʻlgan barcha nurlarni (linzaga oʻng tomondan yaqinlashayotgan) oʻq boʻylab chap tomondagi [[Fokus|fokus nuqtasi]]ga keltiradi. ]]
[[File:Ibn Sahl.svg|right|thumb|275px|Ibn Sahl qurilishining talqini. Agar uzunliklar nisbatini &lt;math&gt;L_1/L_2&lt;/math&gt; &lt;math&gt;n_1/n_2&lt;/math&gt; ga teng qilib saqlansa, unda nurlar sinuslar qonuniga, yaʼni Snell qonuniga boʻysunadi.
Toʻgʻri burchakli uchburchakning ichki [[Gipotenuza|gipotenuza]]si [[tushayotgan nur]]ning yoʻlini, tashqi gipotenuza esa, agar tushayotgan nur ikki gipotenuza kesishgan nuqtada yuza vertikal boʻlgan muhitlar chegarasiga uchrasa, u holda [[sinib oʻtgan nur]] yoʻlining davom etishini koʻrsatadi. Kichik gipotenuza uzunligining kattasiga nisbati muhitlarning sindirish koʻrsatkichlari nisbatiga teng&lt;ref&gt;Kurt Bernardo Wolf, ''Geometric Optics on Phase Space'', p. 9, Springer, 2004, {{ISBN|3-540-22039-9}} [https://books.google.com/books?id=KmpCDg-D39gC&amp;dq=%22ibn+sahl%22&amp;pg=PA8 online]&lt;/ref&gt;.
]]
'''Ibn Sahl''' (toʻliq ismi: ''Abū Sad al-ʿAlāʾ ibn Sahl'' {{Lang-fa|ابوسعدالعلاءِبن سعل (ابن سهل)}}; taxminan 940–1000-yillar) [[Islom oltin davri]]ning&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last1=Hogendijk|editor-first1=Jan P.|editor-last2=Sabra|editor-first2=Abdelhamid I.|title=The Enterprise of Science in Islam: New Perspectives|date=2003|publisher=MIT Press|location=Cambridge, Massachusetts; London, England|isbn=0-262-19482-1|page=89}}&lt;/ref&gt; matematik va [[fizigi]] boʻlgan, u [[Bagʻdod]]dagi [[Buvayhiylar|Buya]]lar saroyi bilan bogʻliq edi.

== Faoliyati ==
U 984-yillar atrofida optikaga oid risola yozgani maʼlum. Bu risolaning matni [[Roshdiy Rashid]] tomonidan ikki qoʻlyozma asosida (1993-yilda nashr etilgan) qayta tiklangan: Damashq, az-Zohiriya MS 4871, 3 varaq, va Tehron, Milliy MS 867, 51 varaq.

Tehron qoʻlyozmasi ancha uzun, biroq juda yomon ahvolda saqlangan, Damashq nusxasi esa Tehron nusxasida butunlay yoʻq boʻlib qolgan bir boʻlimni oʻz ichiga oladi.

Damashq qoʻlyozmasi ''Fī al-'āla al-muḥriqa'' — „Yoqadigan asboblar haqida“ deb nomlangan, Tehron qoʻlyozmasiga esa keyinroq qoʻl bilan qoʻshilgan ''Kitāb al-harrāqāt'' — „Yoqadiganlar kitobi“ sarlavhasi berilgan.

Ibn Sahl [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Optika (ptolomey)|Optika]]'' asarini oʻrganganligi maʼlum boʻlgan birinchi ulamodir va shu jihatdan u bundan qariyb oʻttiz yil keyin yozilgan [[Ibn al-Haysam]] (Alhazn)ning ''Kitāb al-Manāẓir'' asarining yozilishida asos sifatida foydalanilgan&lt;ref&gt;Rashed (1990:&quot;Ibn al-Haytham was not the first to have effectively used Ptolemy’s ''Optics'', […] al-Kindi was not the only significant figure in the history of Arabic optics before Ibn al-Haytham&quot;&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl egri oynalar va [[Linza|linza]]larning optik xossalarini tadqiq qilgan va u [[Refraksiya|sinish]] qonunini ([[Snell qonuni]]) kashf etgan olim sifatida tavsiflangan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Papadopoulos |first=Athanase |date=2017 |title=Roshdi Rashed, Historian of Greek and Arabic Mathematics |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01653436/document |pages=12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Zghal |first1=Mourad |last2=Bouali |first2=Hamid-Eddine |last3=Ben Lakhdar |first3=Zohra |last4=Hamam |first4=Habib |editor-first1=Marc |editor-last1=Nantel |title=Tenth International Topical Meeting on Education and Training in Optics and Photonics |chapter=The first steps for learning optics: Ibn Sahl's, Al-Haytham's and Young's works on refraction as typical examples |date=2015 |series=Proceedings of the SPIE |volume=9665 |doi=10.1117/12.2207465 |bibcode=2007SPIE.9665E..09Z |chapter-url=http://spie.org/etop/2007/etop07fundamentalsII.pdf |quote=R. Rashed credited Ibn Sahl with discovering the law of refraction  [23],  usually  called  Snell’s  law  and  also  Snell  and  Descartes’ law.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xd5XBQAAQBAJ&amp;q=ibn+sahl+law+of+refraction&amp;pg=PA178|title=From Sight to Light: The Passage from Ancient to Modern Optics|last=Smith|first=A. Mark|date=2015|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226174761|language=en|page=178}}&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl bu qonundan yorugʻlikni geometrik aberatsiyalarsiz fokuslovchi, [[anaklastik linzalar]] deb ataladigan linza shakllarini chiqarish uchun foydalanadi.

Risolaning qolgan qismlarida Ibn Sahl [[parabolik oynalar]], ellipsoidal oynalar, [[Linza|ikki tomoni qavariq linzalar]] va [[Giperbola|giperbolik yoy]]larni chizish uslublarini koʻrib chiqqan.

Ibn Sahl parallel yorugʻlik nurlarini fokuslaydigan qavariq linzalar yaratgan boʻlib, ular maʼlum bir masofadan turib obyektni yoqib yuborishi mumkin{{Manba kerak|date=April 2024}}.

== Nisbasi ==
Ismidan kelib chiqib uning kelib chiqishini aniqlashga boʻlgan urinishlarga qaramay, Ibn Sahlnning asl nasabi nomaʼlumligicha qolmoqda. Uning tugʻilgan yurti ham, diniy mansubligi ham aniq isbotlanmagan&lt;ref&gt;&quot;Nothing in his surname and given names, however, allows us to glimpse either his country of origin or his social and religious allegiance — unless a link may be established with [[Al-Hasan ibn Sahl|another Ibn Sahl]] of the same period, who was an astrologer concerned with mathematics; for the time being, however, this connection has no historical value.&quot; Roshdi Rashed, '' Geometry and Dioptrics in Classical Islam'', London (2005), p. 3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/optics,&quot;There are a number of optical texts by authors with a Persian ethnicity or association. The earliest is Abu Saʿd al-ʿAlāʾ Ebn Sahl at the Persian Buyid court (945–1055), better known for his early conception of the „sine law of refraction“ and burning mirrors (Rashed, 1990, pp. 464-68; 1993; 2005) than his work on optics proper (Sabra, 1989, pp. lix-lx; 1994).&quot;

Ebn Sahl, a scholar with direct Persian links through both court patronage and scholarly relations, even if he himself came from more obscure origins than his contemporary namesake Abu’l-Ḥasan Ebn Sahl, from the old and notable&lt;/ref&gt;. Uni zamonaviy tadqiqotchilar [[Forslar|fors]]&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=_AUtLNtg3nsC&amp;q=ibn+sahl+persian+mathematician%2FThe&amp;pg=PA89 Enterprise of Science in Islam: New Perspectives] — J. P. Hogendijk, A. I. Sabra „The first clear evidence we have of a correct understanding of Ptolemy’s theory of refraction does not appear in the Arabic sources available to us until the second half of the tenth century, when the Persian mathematician al-Ala ibn Sahl was able to put Ptolemy’s ideas to use in formulating entirely original geometrical arguments for the construction of burning instruments by means of refraction“&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=Mohammadali M. |last1=Shoja |first2=Paul S. |last2=Agutter |first3=R. Shane |last3=Tubbs |title=Rhazes Doubting Galen: Ancient and Medieval Theories of Vision |url=https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |year=2015 |journal=International Journal of History and Philosophy of Medicine |volume=5 |page=10510 |doi=10.18550/ijhpm.011515.0510 |doi-broken-date=20 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116142854/https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |archive-date=16 November 2019 |quote=Exploiting the 10th-century Persian mathematician Ibn Sahl’s development on Ptolemy’s studies of refraction,48 he generalized the relationship between incident and refracted rays in a form that presaged Snell’s law.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sciencelearn.org.nz/resources/1867-light-ideas-and-technology-timeline,&quot;Persian scientist Ibn Sahl writes On burning mirrors and lenses, which sets out his understanding of how curved mirrors and lenses bend and focus light. He discovers a law of refraction mathematically equivalent to Snell’s law (1615).&quot;&lt;/ref&gt; yoki [[Arablar|arab]]&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Coullet |first1=Pierre |last2=San Martin |first2=Jaime |last3=Tirapegui |first3=Enrique |year=2022 |title=Kepler in search of the &quot;Anaclastic&quot; |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0960077922008748 |journal=Chaos, Solitons &amp; Fractals |volume=164 |article-number=112695 |doi=10.1016/j.chaos.2022.112695 |bibcode=2022CSF...16412695C |quote=“The Burning Instruments” is precisely the title of the work by a 10th century Arab scholar, Ibn Sahl.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ibn Sahl: An Arab Scholar |url=https://scholarworks.aub.edu.lb/server/api/core/bitstreams/f461adf0-8734-4411-a749-3bc306a2d848/content |publisher=American University of Beirut |quote=Ibn Sahl is an Arab scholar who was very successful in Baghdad in the late tenth century.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Corradi |first=Massimo |year=2016 |title=A short history of the rainbow |journal=Lettera Matematica International Edition |volume=4 |pages=49–57 |doi=10.1007/s40329-016-0127-3 |hdl=11567/833542 |quote=A first formulation of Snell-Descartes law can be found in a manuscript by the Arab mathematician Abu Sa’d al-‘Ala’ ibn Sahl (X sec.) written in 984.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Forbes |first1=Malcolm D. E. |year=2015 |title=What We Talk About When We Talk About Light |journal=ACS Central Science |volume=1 |issue=7 |pages=354–363 |doi=10.1021/acscentsci.5b00261 |doi-access=free |pmid=27162995 |pmc=4827676 |bibcode=2015ACSCS...1..354F |quote=The Law of Refraction was first described in the year 984 by the Arab scientist Ibn-Sahl.}}&lt;/ref&gt; deb taʼriflashgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>02i5c8h4p2rlszciuhxnfi22taghjr2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314017</id>
      <parentid>6314016</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:39:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <origin>6314017</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9993" sha1="11a31vxgfww9qpuhjvofn2nlpw8i6ap" xml:space="preserve">[[File:Ibn Sahl manuscript.jpg|thumbnail|275px|Milliy MS 867, 7r varagʻining nusxasi, unda uning [https://web.archive.org/web/20161023051637/http://materiaislamica.com/index.php/History_of_Islamic_Physics_(Snell%27s_Law) sinish qonunini kashf etishi] aks etgan (Rashed, 1990 dan). Rasmning pastki qismida (oʻng tomonda) [[Linza|tekis-qavariq linza]] va uning [[Optik oʻq|asosiy oʻqi]] (kesishuvchi gorizontal chiziq) tasviri koʻrsatilgan. Linzaning qavariq qismining egriligi gorizontal oʻqqa parallel boʻlgan barcha nurlarni (linzaga oʻng tomondan yaqinlashayotgan) oʻq boʻylab chap tomondagi [[Fokus|fokus nuqtasi]]ga keltiradi. ]]
[[File:Ibn Sahl.svg|right|thumb|275px|Ibn Sahl qurilishining talqini. Agar uzunliklar nisbatini &lt;math&gt;L_1/L_2&lt;/math&gt; &lt;math&gt;n_1/n_2&lt;/math&gt; ga teng qilib saqlansa, unda nurlar sinuslar qonuniga, yaʼni Snell qonuniga boʻysunadi.
Toʻgʻri burchakli uchburchakning ichki [[Gipotenuza|gipotenuza]]si [[tushayotgan nur]]ning yoʻlini, tashqi gipotenuza esa, agar tushayotgan nur ikki gipotenuza kesishgan nuqtada yuza vertikal boʻlgan muhitlar chegarasiga uchrasa, u holda [[sinib oʻtgan nur]] yoʻlining davom etishini koʻrsatadi. Kichik gipotenuza uzunligining kattasiga nisbati muhitlarning sindirish koʻrsatkichlari nisbatiga teng&lt;ref&gt;Kurt Bernardo Wolf, ''Geometric Optics on Phase Space'', p. 9, Springer, 2004, {{ISBN|3-540-22039-9}} [https://books.google.com/books?id=KmpCDg-D39gC&amp;dq=%22ibn+sahl%22&amp;pg=PA8 online]&lt;/ref&gt;.
]]
'''Ibn Sahl''' (toʻliq ismi: ''Abū Sad al-ʿAlāʾ ibn Sahl'' {{Lang-fa|ابوسعدالعلاءِبن سعل (ابن سهل)}}; taxminan 940–1000-yillar) [[Islom oltin davri]]ning&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last1=Hogendijk|editor-first1=Jan P.|editor-last2=Sabra|editor-first2=Abdelhamid I.|title=The Enterprise of Science in Islam: New Perspectives|date=2003|publisher=MIT Press|location=Cambridge, Massachusetts; London, England|isbn=0-262-19482-1|page=89}}&lt;/ref&gt; matematik va [[fizigi]] boʻlgan, u [[Bagʻdod]]dagi [[Buvayhiylar|Buvayhiy]]lar saroyi bilan bogʻliq edi.

== Faoliyati ==
U 984-yillar atrofida optikaga oid risola yozgani maʼlum. Bu risolaning matni [[Roshdiy Rashid]] tomonidan ikki qoʻlyozma asosida (1993-yilda nashr etilgan) qayta tiklangan: Damashq, az-Zohiriya MS 4871, 3 varaq, va Tehron, Milliy MS 867, 51 varaq.

Tehron qoʻlyozmasi ancha uzun, biroq juda yomon ahvolda saqlangan, Damashq nusxasi esa Tehron nusxasida butunlay yoʻq boʻlib qolgan bir boʻlimni oʻz ichiga oladi.

Damashq qoʻlyozmasi ''Fī al-'āla al-muḥriqa'' — „Yoqadigan asboblar haqida“ deb nomlangan, Tehron qoʻlyozmasiga esa keyinroq qoʻl bilan qoʻshilgan ''Kitāb al-harrāqāt'' — „Yoqadiganlar kitobi“ sarlavhasi berilgan.

Ibn Sahl [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Optika (ptolomey)|Optika]]'' asarini oʻrganganligi maʼlum boʻlgan birinchi ulamodir va shu jihatdan u bundan qariyb oʻttiz yil keyin yozilgan [[Ibn al-Haysam]] (Alhazn)ning ''Kitāb al-Manāẓir'' asarining yozilishida asos sifatida foydalanilgan&lt;ref&gt;Rashed (1990:&quot;Ibn al-Haytham was not the first to have effectively used Ptolemy’s ''Optics'', […] al-Kindi was not the only significant figure in the history of Arabic optics before Ibn al-Haytham&quot;&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl egri oynalar va [[Linza|linza]]larning optik xossalarini tadqiq qilgan va u [[Refraksiya|sinish]] qonunini ([[Snell qonuni]]) kashf etgan olim sifatida tavsiflangan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Papadopoulos |first=Athanase |date=2017 |title=Roshdi Rashed, Historian of Greek and Arabic Mathematics |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01653436/document |pages=12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Zghal |first1=Mourad |last2=Bouali |first2=Hamid-Eddine |last3=Ben Lakhdar |first3=Zohra |last4=Hamam |first4=Habib |editor-first1=Marc |editor-last1=Nantel |title=Tenth International Topical Meeting on Education and Training in Optics and Photonics |chapter=The first steps for learning optics: Ibn Sahl's, Al-Haytham's and Young's works on refraction as typical examples |date=2015 |series=Proceedings of the SPIE |volume=9665 |doi=10.1117/12.2207465 |bibcode=2007SPIE.9665E..09Z |chapter-url=http://spie.org/etop/2007/etop07fundamentalsII.pdf |quote=R. Rashed credited Ibn Sahl with discovering the law of refraction  [23],  usually  called  Snell’s  law  and  also  Snell  and  Descartes’ law.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xd5XBQAAQBAJ&amp;q=ibn+sahl+law+of+refraction&amp;pg=PA178|title=From Sight to Light: The Passage from Ancient to Modern Optics|last=Smith|first=A. Mark|date=2015|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226174761|language=en|page=178}}&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl bu qonundan yorugʻlikni geometrik aberatsiyalarsiz fokuslovchi, [[anaklastik linzalar]] deb ataladigan linza shakllarini chiqarish uchun foydalanadi.

Risolaning qolgan qismlarida Ibn Sahl [[parabolik oynalar]], ellipsoidal oynalar, [[Linza|ikki tomoni qavariq linzalar]] va [[Giperbola|giperbolik yoy]]larni chizish uslublarini koʻrib chiqqan.

Ibn Sahl parallel yorugʻlik nurlarini fokuslaydigan qavariq linzalar yaratgan boʻlib, ular maʼlum bir masofadan turib obyektni yoqib yuborishi mumkin{{Manba kerak|date=April 2024}}.

== Nisbasi ==
Ismidan kelib chiqib uning kelib chiqishini aniqlashga boʻlgan urinishlarga qaramay, Ibn Sahlnning asl nasabi nomaʼlumligicha qolmoqda. Uning tugʻilgan yurti ham, diniy mansubligi ham aniq isbotlanmagan&lt;ref&gt;&quot;Nothing in his surname and given names, however, allows us to glimpse either his country of origin or his social and religious allegiance — unless a link may be established with [[Al-Hasan ibn Sahl|another Ibn Sahl]] of the same period, who was an astrologer concerned with mathematics; for the time being, however, this connection has no historical value.&quot; Roshdi Rashed, '' Geometry and Dioptrics in Classical Islam'', London (2005), p. 3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/optics,&quot;There are a number of optical texts by authors with a Persian ethnicity or association. The earliest is Abu Saʿd al-ʿAlāʾ Ebn Sahl at the Persian Buyid court (945–1055), better known for his early conception of the „sine law of refraction“ and burning mirrors (Rashed, 1990, pp. 464-68; 1993; 2005) than his work on optics proper (Sabra, 1989, pp. lix-lx; 1994).&quot;

Ebn Sahl, a scholar with direct Persian links through both court patronage and scholarly relations, even if he himself came from more obscure origins than his contemporary namesake Abu’l-Ḥasan Ebn Sahl, from the old and notable&lt;/ref&gt;. Uni zamonaviy tadqiqotchilar [[Forslar|fors]]&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=_AUtLNtg3nsC&amp;q=ibn+sahl+persian+mathematician%2FThe&amp;pg=PA89 Enterprise of Science in Islam: New Perspectives] — J. P. Hogendijk, A. I. Sabra „The first clear evidence we have of a correct understanding of Ptolemy’s theory of refraction does not appear in the Arabic sources available to us until the second half of the tenth century, when the Persian mathematician al-Ala ibn Sahl was able to put Ptolemy’s ideas to use in formulating entirely original geometrical arguments for the construction of burning instruments by means of refraction“&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=Mohammadali M. |last1=Shoja |first2=Paul S. |last2=Agutter |first3=R. Shane |last3=Tubbs |title=Rhazes Doubting Galen: Ancient and Medieval Theories of Vision |url=https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |year=2015 |journal=International Journal of History and Philosophy of Medicine |volume=5 |page=10510 |doi=10.18550/ijhpm.011515.0510 |doi-broken-date=20 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116142854/https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |archive-date=16 November 2019 |quote=Exploiting the 10th-century Persian mathematician Ibn Sahl’s development on Ptolemy’s studies of refraction,48 he generalized the relationship between incident and refracted rays in a form that presaged Snell’s law.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sciencelearn.org.nz/resources/1867-light-ideas-and-technology-timeline,&quot;Persian scientist Ibn Sahl writes On burning mirrors and lenses, which sets out his understanding of how curved mirrors and lenses bend and focus light. He discovers a law of refraction mathematically equivalent to Snell’s law (1615).&quot;&lt;/ref&gt; yoki [[Arablar|arab]]&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Coullet |first1=Pierre |last2=San Martin |first2=Jaime |last3=Tirapegui |first3=Enrique |year=2022 |title=Kepler in search of the &quot;Anaclastic&quot; |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0960077922008748 |journal=Chaos, Solitons &amp; Fractals |volume=164 |article-number=112695 |doi=10.1016/j.chaos.2022.112695 |bibcode=2022CSF...16412695C |quote=“The Burning Instruments” is precisely the title of the work by a 10th century Arab scholar, Ibn Sahl.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ibn Sahl: An Arab Scholar |url=https://scholarworks.aub.edu.lb/server/api/core/bitstreams/f461adf0-8734-4411-a749-3bc306a2d848/content |publisher=American University of Beirut |quote=Ibn Sahl is an Arab scholar who was very successful in Baghdad in the late tenth century.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Corradi |first=Massimo |year=2016 |title=A short history of the rainbow |journal=Lettera Matematica International Edition |volume=4 |pages=49–57 |doi=10.1007/s40329-016-0127-3 |hdl=11567/833542 |quote=A first formulation of Snell-Descartes law can be found in a manuscript by the Arab mathematician Abu Sa’d al-‘Ala’ ibn Sahl (X sec.) written in 984.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Forbes |first1=Malcolm D. E. |year=2015 |title=What We Talk About When We Talk About Light |journal=ACS Central Science |volume=1 |issue=7 |pages=354–363 |doi=10.1021/acscentsci.5b00261 |doi-access=free |pmid=27162995 |pmc=4827676 |bibcode=2015ACSCS...1..354F |quote=The Law of Refraction was first described in the year 984 by the Arab scientist Ibn-Sahl.}}&lt;/ref&gt; deb taʼriflashgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>11a31vxgfww9qpuhjvofn2nlpw8i6ap</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314018</id>
      <parentid>6314017</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:41:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <origin>6314018</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9980" sha1="1srr380qxpxte29gu7n5v1id5k8kc3l" xml:space="preserve">[[File:Ibn Sahl manuscript.jpg|thumbnail|275px|Milliy MS 867, 7r varagʻining nusxasi, unda uning [https://web.archive.org/web/20161023051637/http://materiaislamica.com/index.php/History_of_Islamic_Physics_(Snell%27s_Law) sinish qonunini kashf etishi] aks etgan (Rashid, 1990 dan). Rasmning pastki qismida (oʻng tomonda) [[Linza|tekis-qavariq linza]] va uning [[Optik oʻq|asosiy oʻqi]] (kesishuvchi gorizontal chiziq) tasviri koʻrsatilgan. Linzaning qavariq qismining egriligi gorizontal oʻqqa parallel boʻlgan barcha nurlarni (linzaga oʻng tomondan yaqinlashayotgan) oʻq boʻylab chap tomondagi [[Fokus|fokus nuqtasi]]ga keltiradi. ]]
[[File:Ibn Sahl.svg|right|thumb|275px|Ibn Sahl qurilishining talqini. Agar uzunliklar nisbatini &lt;math&gt;L_1/L_2&lt;/math&gt; &lt;math&gt;n_1/n_2&lt;/math&gt; ga teng qilib saqlansa, unda nurlar sinuslar qonuniga, yaʼni Snell qonuniga boʻysunadi.

Toʻgʻri burchakli uchburchakning ichki [[gipotenuza]]si tushayotgan nurning yoʻlini, tashqi gipotenuza esa, agar tushayotgan nur ikki gipotenuza kesishgan nuqtada yuza vertikal boʻlgan muhitlar chegarasiga uchrasa, u holda sinib oʻtgan nur yoʻlining davom etishini koʻrsatadi. Kichik gipotenuza uzunligining kattasiga nisbati muhitlarning nur sindirish koʻrsatkichlari nisbatiga teng&lt;ref&gt;Kurt Bernardo Wolf, ''Geometric Optics on Phase Space'', p. 9, Springer, 2004, {{ISBN|3-540-22039-9}} [https://books.google.com/books?id=KmpCDg-D39gC&amp;dq=%22ibn+sahl%22&amp;pg=PA8 online]&lt;/ref&gt;.

]]
'''Ibn Sahl''' (toʻliq ismi: ''Abū Sad al-ʿAlāʾ ibn Sahl'' {{Lang-fa|ابوسعدالعلاءِبن سعل (ابن سهل)}}; taxminan 940–1000-yillar) [[Islom oltin davri]]ning&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last1=Hogendijk|editor-first1=Jan P.|editor-last2=Sabra|editor-first2=Abdelhamid I.|title=The Enterprise of Science in Islam: New Perspectives|date=2003|publisher=MIT Press|location=Cambridge, Massachusetts; London, England|isbn=0-262-19482-1|page=89}}&lt;/ref&gt; matematik va [[fizigi]] boʻlgan, u [[Bagʻdod]]dagi [[Buvayhiylar|Buvayhiy]]lar saroyi bilan bogʻliq edi.

== Faoliyati ==
U 984-yillar atrofida optikaga oid risola yozgani maʼlum. Bu risolaning matni [[Roshdiy Rashid]] tomonidan ikki qoʻlyozma asosida (1993-yilda nashr etilgan) qayta tiklangan: Damashq, az-Zohiriya MS 4871, 3 varaq, va Tehron, Milliy MS 867, 51 varaq.

Tehron qoʻlyozmasi ancha uzun, biroq juda yomon ahvolda saqlangan, Damashq nusxasi esa Tehron nusxasida butunlay yoʻq boʻlib qolgan bir boʻlimni oʻz ichiga oladi.

Damashq qoʻlyozmasi ''Fī al-'āla al-muḥriqa'' — „Yoqadigan asboblar haqida“ deb nomlangan, Tehron qoʻlyozmasiga esa keyinroq qoʻl bilan qoʻshilgan ''Kitāb al-harrāqāt'' — „Yoqadiganlar kitobi“ sarlavhasi berilgan.

Ibn Sahl [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Optika (ptolomey)|Optika]]'' asarini oʻrganganligi maʼlum boʻlgan birinchi ulamodir va shu jihatdan u bundan qariyb oʻttiz yil keyin yozilgan [[Ibn al-Haysam]] (Alhazn)ning ''Kitāb al-Manāẓir'' asarining yozilishida asos sifatida foydalanilgan&lt;ref&gt;Rashed (1990:&quot;Ibn al-Haytham was not the first to have effectively used Ptolemy’s ''Optics'', […] al-Kindi was not the only significant figure in the history of Arabic optics before Ibn al-Haytham&quot;&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl egri oynalar va [[Linza|linza]]larning optik xossalarini tadqiq qilgan va u [[Refraksiya|sinish]] qonunini ([[Snell qonuni]]) kashf etgan olim sifatida tavsiflangan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Papadopoulos |first=Athanase |date=2017 |title=Roshdi Rashed, Historian of Greek and Arabic Mathematics |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01653436/document |pages=12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Zghal |first1=Mourad |last2=Bouali |first2=Hamid-Eddine |last3=Ben Lakhdar |first3=Zohra |last4=Hamam |first4=Habib |editor-first1=Marc |editor-last1=Nantel |title=Tenth International Topical Meeting on Education and Training in Optics and Photonics |chapter=The first steps for learning optics: Ibn Sahl's, Al-Haytham's and Young's works on refraction as typical examples |date=2015 |series=Proceedings of the SPIE |volume=9665 |doi=10.1117/12.2207465 |bibcode=2007SPIE.9665E..09Z |chapter-url=http://spie.org/etop/2007/etop07fundamentalsII.pdf |quote=R. Rashed credited Ibn Sahl with discovering the law of refraction  [23],  usually  called  Snell’s  law  and  also  Snell  and  Descartes’ law.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xd5XBQAAQBAJ&amp;q=ibn+sahl+law+of+refraction&amp;pg=PA178|title=From Sight to Light: The Passage from Ancient to Modern Optics|last=Smith|first=A. Mark|date=2015|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226174761|language=en|page=178}}&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl bu qonundan yorugʻlikni geometrik aberatsiyalarsiz fokuslovchi, [[anaklastik linzalar]] deb ataladigan linza shakllarini chiqarish uchun foydalanadi.

Risolaning qolgan qismlarida Ibn Sahl [[parabolik oynalar]], ellipsoidal oynalar, [[Linza|ikki tomoni qavariq linzalar]] va [[Giperbola|giperbolik yoy]]larni chizish uslublarini koʻrib chiqqan.

Ibn Sahl parallel yorugʻlik nurlarini fokuslaydigan qavariq linzalar yaratgan boʻlib, ular maʼlum bir masofadan turib obyektni yoqib yuborishi mumkin{{Manba kerak|date=April 2024}}.

== Nisbasi ==
Ismidan kelib chiqib uning kelib chiqishini aniqlashga boʻlgan urinishlarga qaramay, Ibn Sahlnning asl nasabi nomaʼlumligicha qolmoqda. Uning tugʻilgan yurti ham, diniy mansubligi ham aniq isbotlanmagan&lt;ref&gt;&quot;Nothing in his surname and given names, however, allows us to glimpse either his country of origin or his social and religious allegiance — unless a link may be established with [[Al-Hasan ibn Sahl|another Ibn Sahl]] of the same period, who was an astrologer concerned with mathematics; for the time being, however, this connection has no historical value.&quot; Roshdi Rashed, '' Geometry and Dioptrics in Classical Islam'', London (2005), p. 3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/optics,&quot;There are a number of optical texts by authors with a Persian ethnicity or association. The earliest is Abu Saʿd al-ʿAlāʾ Ebn Sahl at the Persian Buyid court (945–1055), better known for his early conception of the „sine law of refraction“ and burning mirrors (Rashed, 1990, pp. 464-68; 1993; 2005) than his work on optics proper (Sabra, 1989, pp. lix-lx; 1994).&quot;

Ebn Sahl, a scholar with direct Persian links through both court patronage and scholarly relations, even if he himself came from more obscure origins than his contemporary namesake Abu’l-Ḥasan Ebn Sahl, from the old and notable&lt;/ref&gt;. Uni zamonaviy tadqiqotchilar [[Forslar|fors]]&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=_AUtLNtg3nsC&amp;q=ibn+sahl+persian+mathematician%2FThe&amp;pg=PA89 Enterprise of Science in Islam: New Perspectives] — J. P. Hogendijk, A. I. Sabra „The first clear evidence we have of a correct understanding of Ptolemy’s theory of refraction does not appear in the Arabic sources available to us until the second half of the tenth century, when the Persian mathematician al-Ala ibn Sahl was able to put Ptolemy’s ideas to use in formulating entirely original geometrical arguments for the construction of burning instruments by means of refraction“&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=Mohammadali M. |last1=Shoja |first2=Paul S. |last2=Agutter |first3=R. Shane |last3=Tubbs |title=Rhazes Doubting Galen: Ancient and Medieval Theories of Vision |url=https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |year=2015 |journal=International Journal of History and Philosophy of Medicine |volume=5 |page=10510 |doi=10.18550/ijhpm.011515.0510 |doi-broken-date=20 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116142854/https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |archive-date=16 November 2019 |quote=Exploiting the 10th-century Persian mathematician Ibn Sahl’s development on Ptolemy’s studies of refraction,48 he generalized the relationship between incident and refracted rays in a form that presaged Snell’s law.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sciencelearn.org.nz/resources/1867-light-ideas-and-technology-timeline,&quot;Persian scientist Ibn Sahl writes On burning mirrors and lenses, which sets out his understanding of how curved mirrors and lenses bend and focus light. He discovers a law of refraction mathematically equivalent to Snell’s law (1615).&quot;&lt;/ref&gt; yoki [[Arablar|arab]]&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Coullet |first1=Pierre |last2=San Martin |first2=Jaime |last3=Tirapegui |first3=Enrique |year=2022 |title=Kepler in search of the &quot;Anaclastic&quot; |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0960077922008748 |journal=Chaos, Solitons &amp; Fractals |volume=164 |article-number=112695 |doi=10.1016/j.chaos.2022.112695 |bibcode=2022CSF...16412695C |quote=“The Burning Instruments” is precisely the title of the work by a 10th century Arab scholar, Ibn Sahl.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ibn Sahl: An Arab Scholar |url=https://scholarworks.aub.edu.lb/server/api/core/bitstreams/f461adf0-8734-4411-a749-3bc306a2d848/content |publisher=American University of Beirut |quote=Ibn Sahl is an Arab scholar who was very successful in Baghdad in the late tenth century.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Corradi |first=Massimo |year=2016 |title=A short history of the rainbow |journal=Lettera Matematica International Edition |volume=4 |pages=49–57 |doi=10.1007/s40329-016-0127-3 |hdl=11567/833542 |quote=A first formulation of Snell-Descartes law can be found in a manuscript by the Arab mathematician Abu Sa’d al-‘Ala’ ibn Sahl (X sec.) written in 984.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Forbes |first1=Malcolm D. E. |year=2015 |title=What We Talk About When We Talk About Light |journal=ACS Central Science |volume=1 |issue=7 |pages=354–363 |doi=10.1021/acscentsci.5b00261 |doi-access=free |pmid=27162995 |pmc=4827676 |bibcode=2015ACSCS...1..354F |quote=The Law of Refraction was first described in the year 984 by the Arab scientist Ibn-Sahl.}}&lt;/ref&gt; deb taʼriflashgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>1srr380qxpxte29gu7n5v1id5k8kc3l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314021</id>
      <parentid>6314018</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:41:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <origin>6314021</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10017" sha1="j3zmnpd1wb7nhroodjhs3xvgpiwzhhg" xml:space="preserve">[[File:Ibn Sahl manuscript.jpg|thumbnail|275px|Milliy MS 867, 7r varagʻining nusxasi, unda uning [https://web.archive.org/web/20161023051637/http://materiaislamica.com/index.php/History_of_Islamic_Physics_(Snell%27s_Law) sinish qonunini kashf etishi] aks etgan (Rashid, 1990 dan). Rasmning pastki qismida (oʻng tomonda) [[Linza|tekis-qavariq linza]] va uning [[Optik oʻq|asosiy oʻqi]] (kesishuvchi gorizontal chiziq) tasviri koʻrsatilgan. Linzaning qavariq qismining egriligi gorizontal oʻqqa parallel boʻlgan barcha nurlarni (linzaga oʻng tomondan yaqinlashayotgan) oʻq boʻylab chap tomondagi [[Fokus|fokus nuqtasi]]ga keltiradi. ]]
[[File:Ibn Sahl.svg|right|thumb|275px|Ibn Sahl qurilishining talqini. Agar uzunliklar nisbatini &lt;math&gt;L_1/L_2&lt;/math&gt; &lt;math&gt;n_1/n_2&lt;/math&gt; ga teng qilib saqlansa, unda nurlar sinuslar qonuniga, yaʼni Snell qonuniga boʻysunadi.

Toʻgʻri burchakli uchburchakning ichki [[gipotenuza]]si tushayotgan nurning yoʻlini, tashqi gipotenuza esa, agar tushayotgan nur ikki gipotenuza kesishgan nuqtada yuza vertikal boʻlgan muhitlar chegarasiga uchrasa, u holda sinib oʻtgan nur yoʻlining davom etishini koʻrsatadi. Kichik gipotenuza uzunligining kattasiga nisbati muhitlarning nur sindirish koʻrsatkichlari nisbatiga teng&lt;ref&gt;Kurt Bernardo Wolf, ''Geometric Optics on Phase Space'', p. 9, Springer, 2004, {{ISBN|3-540-22039-9}} [https://books.google.com/books?id=KmpCDg-D39gC&amp;dq=%22ibn+sahl%22&amp;pg=PA8 online]&lt;/ref&gt;.

]]
'''Ibn Sahl''' (toʻliq ismi: ''Abū Sad al-ʿAlāʾ ibn Sahl'' {{Lang-fa|ابوسعدالعلاءِبن سعل (ابن سهل)}}; taxminan 940–1000-yillar) [[Islom oltin davri]]ning&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last1=Hogendijk|editor-first1=Jan P.|editor-last2=Sabra|editor-first2=Abdelhamid I.|title=The Enterprise of Science in Islam: New Perspectives|date=2003|publisher=MIT Press|location=Cambridge, Massachusetts; London, England|isbn=0-262-19482-1|page=89}}&lt;/ref&gt; matematik va [[fizigi]] boʻlgan, u [[Bagʻdod]]dagi [[Buvayhiylar|Buvayhiy]]lar saroyi bilan bogʻliq edi.

== Faoliyati ==
U 984-yillar atrofida optikaga oid risola yozgani maʼlum. Bu risolaning matni [[Roshdiy Rashid]] tomonidan ikki qoʻlyozma asosida (1993-yilda nashr etilgan) qayta tiklangan: Damashq, az-Zohiriya MS 4871, 3 varaq, va Tehron, Milliy MS 867, 51 varaq.

Tehron qoʻlyozmasi ancha uzun, biroq juda yomon ahvolda saqlangan, Damashq nusxasi esa Tehron nusxasida butunlay yoʻq boʻlib qolgan bir boʻlimni oʻz ichiga oladi.

Damashq qoʻlyozmasi ''Fī al-'āla al-muḥriqa'' — „Yoqadigan asboblar haqida“ deb nomlangan, Tehron qoʻlyozmasiga esa keyinroq qoʻl bilan qoʻshilgan ''Kitāb al-harrāqāt'' — „Yoqadiganlar kitobi“ sarlavhasi berilgan.

Ibn Sahl [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Optika (ptolomey)|Optika]]'' asarini oʻrganganligi maʼlum boʻlgan birinchi ulamodir va shu jihatdan u bundan qariyb oʻttiz yil keyin yozilgan [[Ibn al-Haysam]] (Alhazn)ning ''Kitāb al-Manāẓir'' asarining yozilishida asos sifatida foydalanilgan&lt;ref&gt;Rashed (1990:&quot;Ibn al-Haytham was not the first to have effectively used Ptolemy’s ''Optics'', […] al-Kindi was not the only significant figure in the history of Arabic optics before Ibn al-Haytham&quot;&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl egri oynalar va [[Linza|linza]]larning optik xossalarini tadqiq qilgan va u [[Refraksiya|sinish]] qonunini ([[Snell qonuni]]) kashf etgan olim sifatida tavsiflangan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Papadopoulos |first=Athanase |date=2017 |title=Roshdi Rashed, Historian of Greek and Arabic Mathematics |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01653436/document |pages=12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Zghal |first1=Mourad |last2=Bouali |first2=Hamid-Eddine |last3=Ben Lakhdar |first3=Zohra |last4=Hamam |first4=Habib |editor-first1=Marc |editor-last1=Nantel |title=Tenth International Topical Meeting on Education and Training in Optics and Photonics |chapter=The first steps for learning optics: Ibn Sahl's, Al-Haytham's and Young's works on refraction as typical examples |date=2015 |series=Proceedings of the SPIE |volume=9665 |doi=10.1117/12.2207465 |bibcode=2007SPIE.9665E..09Z |chapter-url=http://spie.org/etop/2007/etop07fundamentalsII.pdf |quote=R. Rashed credited Ibn Sahl with discovering the law of refraction  [23],  usually  called  Snell’s  law  and  also  Snell  and  Descartes’ law.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xd5XBQAAQBAJ&amp;q=ibn+sahl+law+of+refraction&amp;pg=PA178|title=From Sight to Light: The Passage from Ancient to Modern Optics|last=Smith|first=A. Mark|date=2015|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226174761|language=en|page=178}}&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl bu qonundan yorugʻlikni geometrik aberatsiyalarsiz fokuslovchi, [[anaklastik linzalar]] deb ataladigan linza shakllarini chiqarish uchun foydalanadi.

Risolaning qolgan qismlarida Ibn Sahl [[parabolik oynalar]], ellipsoidal oynalar, [[Linza|ikki tomoni qavariq linzalar]] va [[Giperbola|giperbolik yoy]]larni chizish uslublarini koʻrib chiqqan.

Ibn Sahl parallel yorugʻlik nurlarini fokuslaydigan qavariq linzalar yaratgan boʻlib, ular maʼlum bir masofadan turib obyektni yoqib yuborishi mumkin{{Manba kerak|date=April 2024}}.

== Nisbasi ==
Ismidan kelib chiqib uning kelib chiqishini aniqlashga boʻlgan urinishlarga qaramay, Ibn Sahlnning asl nasabi nomaʼlumligicha qolmoqda. Uning tugʻilgan yurti ham, diniy mansubligi ham aniq isbotlanmagan&lt;ref&gt;&quot;Nothing in his surname and given names, however, allows us to glimpse either his country of origin or his social and religious allegiance — unless a link may be established with [[Al-Hasan ibn Sahl|another Ibn Sahl]] of the same period, who was an astrologer concerned with mathematics; for the time being, however, this connection has no historical value.&quot; Roshdi Rashed, '' Geometry and Dioptrics in Classical Islam'', London (2005), p. 3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/optics,&quot;There are a number of optical texts by authors with a Persian ethnicity or association. The earliest is Abu Saʿd al-ʿAlāʾ Ebn Sahl at the Persian Buyid court (945–1055), better known for his early conception of the „sine law of refraction“ and burning mirrors (Rashed, 1990, pp. 464-68; 1993; 2005) than his work on optics proper (Sabra, 1989, pp. lix-lx; 1994).&quot;

Ebn Sahl, a scholar with direct Persian links through both court patronage and scholarly relations, even if he himself came from more obscure origins than his contemporary namesake Abu’l-Ḥasan Ebn Sahl, from the old and notable&lt;/ref&gt;. Uni zamonaviy tadqiqotchilar [[Forslar|fors]]&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=_AUtLNtg3nsC&amp;q=ibn+sahl+persian+mathematician%2FThe&amp;pg=PA89 Enterprise of Science in Islam: New Perspectives] — J. P. Hogendijk, A. I. Sabra „The first clear evidence we have of a correct understanding of Ptolemy’s theory of refraction does not appear in the Arabic sources available to us until the second half of the tenth century, when the Persian mathematician al-Ala ibn Sahl was able to put Ptolemy’s ideas to use in formulating entirely original geometrical arguments for the construction of burning instruments by means of refraction“&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=Mohammadali M. |last1=Shoja |first2=Paul S. |last2=Agutter |first3=R. Shane |last3=Tubbs |title=Rhazes Doubting Galen: Ancient and Medieval Theories of Vision |url=https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |year=2015 |journal=International Journal of History and Philosophy of Medicine |volume=5 |page=10510 |doi=10.18550/ijhpm.011515.0510 |doi-broken-date=20 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116142854/https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |archive-date=16 November 2019 |quote=Exploiting the 10th-century Persian mathematician Ibn Sahl’s development on Ptolemy’s studies of refraction,48 he generalized the relationship between incident and refracted rays in a form that presaged Snell’s law.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sciencelearn.org.nz/resources/1867-light-ideas-and-technology-timeline,&quot;Persian scientist Ibn Sahl writes On burning mirrors and lenses, which sets out his understanding of how curved mirrors and lenses bend and focus light. He discovers a law of refraction mathematically equivalent to Snell’s law (1615).&quot;&lt;/ref&gt; yoki [[Arablar|arab]]&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Coullet |first1=Pierre |last2=San Martin |first2=Jaime |last3=Tirapegui |first3=Enrique |year=2022 |title=Kepler in search of the &quot;Anaclastic&quot; |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0960077922008748 |journal=Chaos, Solitons &amp; Fractals |volume=164 |article-number=112695 |doi=10.1016/j.chaos.2022.112695 |bibcode=2022CSF...16412695C |quote=“The Burning Instruments” is precisely the title of the work by a 10th century Arab scholar, Ibn Sahl.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ibn Sahl: An Arab Scholar |url=https://scholarworks.aub.edu.lb/server/api/core/bitstreams/f461adf0-8734-4411-a749-3bc306a2d848/content |publisher=American University of Beirut |quote=Ibn Sahl is an Arab scholar who was very successful in Baghdad in the late tenth century.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Corradi |first=Massimo |year=2016 |title=A short history of the rainbow |journal=Lettera Matematica International Edition |volume=4 |pages=49–57 |doi=10.1007/s40329-016-0127-3 |hdl=11567/833542 |quote=A first formulation of Snell-Descartes law can be found in a manuscript by the Arab mathematician Abu Sa’d al-‘Ala’ ibn Sahl (X sec.) written in 984.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Forbes |first1=Malcolm D. E. |year=2015 |title=What We Talk About When We Talk About Light |journal=ACS Central Science |volume=1 |issue=7 |pages=354–363 |doi=10.1021/acscentsci.5b00261 |doi-access=free |pmid=27162995 |pmc=4827676 |bibcode=2015ACSCS...1..354F |quote=The Law of Refraction was first described in the year 984 by the Arab scientist Ibn-Sahl.}}&lt;/ref&gt; deb taʼriflashgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:10-asr fors matematiklari]]</text>
      <sha1>j3zmnpd1wb7nhroodjhs3xvgpiwzhhg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314023</id>
      <parentid>6314021</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T06:43:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>/* Manbalar */</comment>
      <origin>6314023</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12063" sha1="mmm6oxc282kwn7rywn2hwbvq2cqyvww" xml:space="preserve">[[File:Ibn Sahl manuscript.jpg|thumbnail|275px|Milliy MS 867, 7r varagʻining nusxasi, unda uning [https://web.archive.org/web/20161023051637/http://materiaislamica.com/index.php/History_of_Islamic_Physics_(Snell%27s_Law) sinish qonunini kashf etishi] aks etgan (Rashid, 1990 dan). Rasmning pastki qismida (oʻng tomonda) [[Linza|tekis-qavariq linza]] va uning [[Optik oʻq|asosiy oʻqi]] (kesishuvchi gorizontal chiziq) tasviri koʻrsatilgan. Linzaning qavariq qismining egriligi gorizontal oʻqqa parallel boʻlgan barcha nurlarni (linzaga oʻng tomondan yaqinlashayotgan) oʻq boʻylab chap tomondagi [[Fokus|fokus nuqtasi]]ga keltiradi. ]]
[[File:Ibn Sahl.svg|right|thumb|275px|Ibn Sahl qurilishining talqini. Agar uzunliklar nisbatini &lt;math&gt;L_1/L_2&lt;/math&gt; &lt;math&gt;n_1/n_2&lt;/math&gt; ga teng qilib saqlansa, unda nurlar sinuslar qonuniga, yaʼni Snell qonuniga boʻysunadi.

Toʻgʻri burchakli uchburchakning ichki [[gipotenuza]]si tushayotgan nurning yoʻlini, tashqi gipotenuza esa, agar tushayotgan nur ikki gipotenuza kesishgan nuqtada yuza vertikal boʻlgan muhitlar chegarasiga uchrasa, u holda sinib oʻtgan nur yoʻlining davom etishini koʻrsatadi. Kichik gipotenuza uzunligining kattasiga nisbati muhitlarning nur sindirish koʻrsatkichlari nisbatiga teng&lt;ref&gt;Kurt Bernardo Wolf, ''Geometric Optics on Phase Space'', p. 9, Springer, 2004, {{ISBN|3-540-22039-9}} [https://books.google.com/books?id=KmpCDg-D39gC&amp;dq=%22ibn+sahl%22&amp;pg=PA8 online]&lt;/ref&gt;.

]]
'''Ibn Sahl''' (toʻliq ismi: ''Abū Sad al-ʿAlāʾ ibn Sahl'' {{Lang-fa|ابوسعدالعلاءِبن سعل (ابن سهل)}}; taxminan 940–1000-yillar) [[Islom oltin davri]]ning&lt;ref&gt;{{cite book|editor-last1=Hogendijk|editor-first1=Jan P.|editor-last2=Sabra|editor-first2=Abdelhamid I.|title=The Enterprise of Science in Islam: New Perspectives|date=2003|publisher=MIT Press|location=Cambridge, Massachusetts; London, England|isbn=0-262-19482-1|page=89}}&lt;/ref&gt; matematik va [[fizigi]] boʻlgan, u [[Bagʻdod]]dagi [[Buvayhiylar|Buvayhiy]]lar saroyi bilan bogʻliq edi.

== Faoliyati ==
U 984-yillar atrofida optikaga oid risola yozgani maʼlum. Bu risolaning matni [[Roshdiy Rashid]] tomonidan ikki qoʻlyozma asosida (1993-yilda nashr etilgan) qayta tiklangan: Damashq, az-Zohiriya MS 4871, 3 varaq, va Tehron, Milliy MS 867, 51 varaq.

Tehron qoʻlyozmasi ancha uzun, biroq juda yomon ahvolda saqlangan, Damashq nusxasi esa Tehron nusxasida butunlay yoʻq boʻlib qolgan bir boʻlimni oʻz ichiga oladi.

Damashq qoʻlyozmasi ''Fī al-'āla al-muḥriqa'' — „Yoqadigan asboblar haqida“ deb nomlangan, Tehron qoʻlyozmasiga esa keyinroq qoʻl bilan qoʻshilgan ''Kitāb al-harrāqāt'' — „Yoqadiganlar kitobi“ sarlavhasi berilgan.

Ibn Sahl [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]]ning ''[[Optika (ptolomey)|Optika]]'' asarini oʻrganganligi maʼlum boʻlgan birinchi ulamodir va shu jihatdan u bundan qariyb oʻttiz yil keyin yozilgan [[Ibn al-Haysam]] (Alhazn)ning ''Kitāb al-Manāẓir'' asarining yozilishida asos sifatida foydalanilgan&lt;ref&gt;Rashed (1990:&quot;Ibn al-Haytham was not the first to have effectively used Ptolemy’s ''Optics'', […] al-Kindi was not the only significant figure in the history of Arabic optics before Ibn al-Haytham&quot;&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl egri oynalar va [[Linza|linza]]larning optik xossalarini tadqiq qilgan va u [[Refraksiya|sinish]] qonunini ([[Snell qonuni]]) kashf etgan olim sifatida tavsiflangan&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Papadopoulos |first=Athanase |date=2017 |title=Roshdi Rashed, Historian of Greek and Arabic Mathematics |url=https://hal.archives-ouvertes.fr/hal-01653436/document |pages=12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Zghal |first1=Mourad |last2=Bouali |first2=Hamid-Eddine |last3=Ben Lakhdar |first3=Zohra |last4=Hamam |first4=Habib |editor-first1=Marc |editor-last1=Nantel |title=Tenth International Topical Meeting on Education and Training in Optics and Photonics |chapter=The first steps for learning optics: Ibn Sahl's, Al-Haytham's and Young's works on refraction as typical examples |date=2015 |series=Proceedings of the SPIE |volume=9665 |doi=10.1117/12.2207465 |bibcode=2007SPIE.9665E..09Z |chapter-url=http://spie.org/etop/2007/etop07fundamentalsII.pdf |quote=R. Rashed credited Ibn Sahl with discovering the law of refraction  [23],  usually  called  Snell’s  law  and  also  Snell  and  Descartes’ law.&quot;}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=Xd5XBQAAQBAJ&amp;q=ibn+sahl+law+of+refraction&amp;pg=PA178|title=From Sight to Light: The Passage from Ancient to Modern Optics|last=Smith|first=A. Mark|date=2015|publisher=University of Chicago Press|isbn=9780226174761|language=en|page=178}}&lt;/ref&gt;.
Ibn Sahl bu qonundan yorugʻlikni geometrik aberatsiyalarsiz fokuslovchi, [[anaklastik linzalar]] deb ataladigan linza shakllarini chiqarish uchun foydalanadi.

Risolaning qolgan qismlarida Ibn Sahl [[parabolik oynalar]], ellipsoidal oynalar, [[Linza|ikki tomoni qavariq linzalar]] va [[Giperbola|giperbolik yoy]]larni chizish uslublarini koʻrib chiqqan.

Ibn Sahl parallel yorugʻlik nurlarini fokuslaydigan qavariq linzalar yaratgan boʻlib, ular maʼlum bir masofadan turib obyektni yoqib yuborishi mumkin{{Manba kerak|date=April 2024}}.

== Nisbasi ==
Ismidan kelib chiqib uning kelib chiqishini aniqlashga boʻlgan urinishlarga qaramay, Ibn Sahlnning asl nasabi nomaʼlumligicha qolmoqda. Uning tugʻilgan yurti ham, diniy mansubligi ham aniq isbotlanmagan&lt;ref&gt;&quot;Nothing in his surname and given names, however, allows us to glimpse either his country of origin or his social and religious allegiance — unless a link may be established with [[Al-Hasan ibn Sahl|another Ibn Sahl]] of the same period, who was an astrologer concerned with mathematics; for the time being, however, this connection has no historical value.&quot; Roshdi Rashed, '' Geometry and Dioptrics in Classical Islam'', London (2005), p. 3.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.iranicaonline.org/articles/optics,&quot;There are a number of optical texts by authors with a Persian ethnicity or association. The earliest is Abu Saʿd al-ʿAlāʾ Ebn Sahl at the Persian Buyid court (945–1055), better known for his early conception of the „sine law of refraction“ and burning mirrors (Rashed, 1990, pp. 464-68; 1993; 2005) than his work on optics proper (Sabra, 1989, pp. lix-lx; 1994).&quot;

Ebn Sahl, a scholar with direct Persian links through both court patronage and scholarly relations, even if he himself came from more obscure origins than his contemporary namesake Abu’l-Ḥasan Ebn Sahl, from the old and notable&lt;/ref&gt;. Uni zamonaviy tadqiqotchilar [[Forslar|fors]]&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=_AUtLNtg3nsC&amp;q=ibn+sahl+persian+mathematician%2FThe&amp;pg=PA89 Enterprise of Science in Islam: New Perspectives] — J. P. Hogendijk, A. I. Sabra „The first clear evidence we have of a correct understanding of Ptolemy’s theory of refraction does not appear in the Arabic sources available to us until the second half of the tenth century, when the Persian mathematician al-Ala ibn Sahl was able to put Ptolemy’s ideas to use in formulating entirely original geometrical arguments for the construction of burning instruments by means of refraction“&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |first1=Mohammadali M. |last1=Shoja |first2=Paul S. |last2=Agutter |first3=R. Shane |last3=Tubbs |title=Rhazes Doubting Galen: Ancient and Medieval Theories of Vision |url=https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |year=2015 |journal=International Journal of History and Philosophy of Medicine |volume=5 |page=10510 |doi=10.18550/ijhpm.011515.0510 |doi-broken-date=20 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191116142854/https://ijhpm.org/index.php/IJHPM/article/download/111/62 |archive-date=16 November 2019 |quote=Exploiting the 10th-century Persian mathematician Ibn Sahl’s development on Ptolemy’s studies of refraction,48 he generalized the relationship between incident and refracted rays in a form that presaged Snell’s law.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://www.sciencelearn.org.nz/resources/1867-light-ideas-and-technology-timeline,&quot;Persian scientist Ibn Sahl writes On burning mirrors and lenses, which sets out his understanding of how curved mirrors and lenses bend and focus light. He discovers a law of refraction mathematically equivalent to Snell’s law (1615).&quot;&lt;/ref&gt; yoki [[Arablar|arab]]&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Coullet |first1=Pierre |last2=San Martin |first2=Jaime |last3=Tirapegui |first3=Enrique |year=2022 |title=Kepler in search of the &quot;Anaclastic&quot; |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0960077922008748 |journal=Chaos, Solitons &amp; Fractals |volume=164 |article-number=112695 |doi=10.1016/j.chaos.2022.112695 |bibcode=2022CSF...16412695C |quote=“The Burning Instruments” is precisely the title of the work by a 10th century Arab scholar, Ibn Sahl.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ibn Sahl: An Arab Scholar |url=https://scholarworks.aub.edu.lb/server/api/core/bitstreams/f461adf0-8734-4411-a749-3bc306a2d848/content |publisher=American University of Beirut |quote=Ibn Sahl is an Arab scholar who was very successful in Baghdad in the late tenth century.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Corradi |first=Massimo |year=2016 |title=A short history of the rainbow |journal=Lettera Matematica International Edition |volume=4 |pages=49–57 |doi=10.1007/s40329-016-0127-3 |hdl=11567/833542 |quote=A first formulation of Snell-Descartes law can be found in a manuscript by the Arab mathematician Abu Sa’d al-‘Ala’ ibn Sahl (X sec.) written in 984.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Forbes |first1=Malcolm D. E. |year=2015 |title=What We Talk About When We Talk About Light |journal=ACS Central Science |volume=1 |issue=7 |pages=354–363 |doi=10.1021/acscentsci.5b00261 |doi-access=free |pmid=27162995 |pmc=4827676 |bibcode=2015ACSCS...1..354F |quote=The Law of Refraction was first described in the year 984 by the Arab scientist Ibn-Sahl.}}&lt;/ref&gt; deb taʼriflashgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar == 
*{{cite journal |last1=Rashed |first1=Roshdi |title=A Pioneer in Anaclastics: Ibn Sahl on Burning Mirrors and Lenses |journal=[[Isis (journal)|Isis]] |date=1990 |volume=81 |issue=3 |pages=464–491 |doi=10.1086/355456 |jstor=233423 |bibcode=1990Isis...81..464R }}
*Rashed, R., ''Géométrie et dioptrique au Xe siècle: Ibn Sahl, al-Quhi et Ibn al-Haytham.'' Paris: Les Belles Lettres, 1993
*{{cite book|last=Zghal|first=Mourad|editor1-first=Marc|editor1-last=Nantel|date=2007|series=Proceedings of the SPIE |volume=9665|pages=3|doi=10.1117/12.2207465|bibcode=2007SPIE.9665E..09Z|s2cid=13875045|chapter-url=http://spie.org/etop/2007/etop07fundamentalsII.pdf|access-date=20 June 2011|display-authors=etal|title=Tenth International Topical Meeting on Education and Training in Optics and Photonics |chapter=The first steps for learning optics: Ibn Sahl's, Al-Haytham's and Young's works on refraction as typical examples |doi-access=free}}
*{{cite encyclopedia | editor=Thomas Hockey| last=Berggren | first=Len | title=Ibn Sahl: Abū Saʿd al-ʿAlāʾ ibn Sahl | encyclopedia=The Biographical Encyclopedia of Astronomers | publisher=Springer | year=2007 | location=New York | page=567 | url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_Sahl_BEA.htm | isbn=978-0-387-31022-0|display-editors=etal}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Ibn_Sahl_BEA.pdf PDF version])
*{{cite book |last1=Selin |first1=Helaine |author-link=Helaine Selin |title=Encyclopaedia of the History of Science, Technology, and Medicine in Non-Western Cultures |date=1997 |publisher=[[Springer Science+Business Media|Springer Science &amp; Business Media]] |isbn=978-07-92-34066-9 |pages=432–433 |url=https://books.google.com/books?id=raKRY3KQspsC&amp;dq=ibn+sahl+mathematics&amp;pg=PA432}}
*{{cite book |last1=Sarmiş |first1=İbrahım |title=İBN SEHL - An article published in Turkish Encyclopedia of Islam |date=1999 |publisher=[[TDV İslâm Ansiklopedisi]] |location=Istanbul |isbn=978-97-53-89447-0 |page=312 |volume=20 |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/ibn-sehl}}

{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:10-asr fors matematiklari]]</text>
      <sha1>mmm6oxc282kwn7rywn2hwbvq2cqyvww</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Tuanku Munavir qirollik masjidi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465472</id>
    <revision>
      <id>6314022</id>
      <timestamp>2026-10-21T06:42:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Islom loyihasi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314022</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika" xml:space="preserve">{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314140</id>
      <parentid>6314022</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:23:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Bo'tajonova Farangiz</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1465473</id>
    <revision>
      <id>6314025</id>
      <timestamp>2026-10-21T06:46:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bo'tajonova Farangiz</username>
        <id>318767</id>
      </contributor>
      <comment>„ == &lt;big&gt;'''Browser nima?'''&lt;/big&gt; ==  == &lt;dfn&gt;Brauzer&lt;/dfn&gt; - bu veb-saytlardagi ma'lumotlarni ko'rish va ular bilan o'zaro aloqada bo'lish uchun mo'ljallangan dastur. Brauzerning veb-sayt bilan o'zaro aloqasi serverga HTTP so'rovlari orqali amalga oshiriladi, server o'z navbatida maxsus tasdiqlangan standartlar asosida qayta ishlanadigan ma'lumotlarni qaytaradi va natijada foydalanuvchi veb-sahifani ko'radi. ==  == &lt;mark&gt;Brauzer&lt;/mark&gt; (veb-saytl...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314025</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3022" sha1="sj3c35b81j7tgjowc3m7lf4bw55zssu" xml:space="preserve">
== &lt;big&gt;'''Browser nima?'''&lt;/big&gt; ==

== &lt;dfn&gt;Brauzer&lt;/dfn&gt; - bu veb-saytlardagi ma'lumotlarni ko'rish va ular bilan o'zaro aloqada bo'lish uchun mo'ljallangan dastur. Brauzerning veb-sayt bilan o'zaro aloqasi serverga HTTP so'rovlari orqali amalga oshiriladi, server o'z navbatida maxsus tasdiqlangan standartlar asosida qayta ishlanadigan ma'lumotlarni qaytaradi va natijada foydalanuvchi veb-sahifani ko'radi. ==

== &lt;mark&gt;Brauzer&lt;/mark&gt; (veb-saytlarni ko‘rish dasturi) internetdagi veb-sahifalarni ochish, kodlarni (HTML, CSS, JavaScript) vizual ko‘rinishga keltirish va foydalanuvchiga taqdim etish uchun mo‘ljallangan maxsus dasturiy ta'minotdir. ==

== &lt;big&gt;'''Brauzer qanday qismlardan tashkil topgan?'''&lt;/big&gt; ==

== &lt;small&gt;Har bir zamonaviy brauzer bir nechta o‘zaro bog‘liq ichki modullardan iborat:&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;'''Foydalanuvchi interfeysi (User Interface):''' Manzil satri (URL kiritiladigan joy), orqaga/oldinga tugmalari, xatchuplar (bookmarks) menyusi va boshqalar.&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;'''Brauzer dvigateli (Browser Engine):''' Foydalanuvchi interfeysi va renderlash dvigateli o‘rtasidagi harakatlarni boshqaradi.&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;'''Renderlash dvigateli (Rendering Engine):''' Brauzerning &quot;yuragi&quot;. U serverdan kelgan HTML va CSS kodlarini o‘qib, ekranda siz ko‘rib turgan matn, rasm va dizayn ko‘rinishiga o‘giriydi. Masalan, Google Chrome ''Blink'' dvigatelidan, Safari esa ''WebKit''dan foydalanadi.&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;'''Tarmoq moduli (Networking):''' HTTP yoki HTTPS protokollari orqali internetdan ma’lumotlarni (fayllar, rasmlar, kodlar) yuklab olish uchun mas’ul. [1]&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;'''JavaScript interpretatori:''' Veb-sahifalardagi interaktiv dinamik elementlar va animatsiyalarni ishlatib beradigan JavaScript kodini bajaradi.&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;'''Ma'lumotlar ombori (Data Storage):''' Brauzer kesh (cache), kuki (cookies) va boshqa lokal ma'lumotlarni kompyuter yoki telefonda saqlaydigan kichik baza.&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;2. Brauzerda PDF fayllar qanday tashkil topgan va ochiladi?&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;PDF (Portable Document Format) — bu matn, shrift, grafika va rasmlarni har qanday qurilmada bir xil ko‘rinishda saqlab qolish uchun mo‘ljallangan maxsus fayl formati.&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;'''O‘rnatilgan PDF ko‘ruvchi (Built-in PDF Viewer):''' Ilgari brauzerda PDF faylni ochish uchun Adobe Reader kabi alohida dasturlar (plaginlar) kerak bo‘lar edi. Hozirgi zamonaviy brauzerlarda (Chrome, Firefox, Edge) ichki PDF renderlash moduli mavjud.&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;'''Qanday ochiladi?''' Internetdan PDF havolasini bosganingizda yoki kompyuterdagi PDF faylni brauzer oynasiga sudrab tashlaganingizda, brauzer uni alohida veb-sahifa ko‘rinishida render qiladi (ochadi).&lt;/small&gt; ==

== &lt;small&gt;'''Brauzerdagi PDF imkoniyatlari:''' Brauzer orqali PDF fayllarni nafaqat ko‘rish, balki ularni chop etish, ma'lum sahifalarini ajratib kesib olish, masshtabni o‘zgartirish yoki matn ichidan qidiruv qilish mumkin.&lt;/small&gt; ==</text>
      <sha1>sj3c35b81j7tgjowc3m7lf4bw55zssu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi munozarasi:Dinora Umarqulova</title>
    <ns>3</ns>
    <id>1465474</id>
    <revision>
      <id>6314026</id>
      <timestamp>2026-10-21T06:56:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dinora Umarqulova</username>
        <id>318776</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maqsad sari yangi qadamlar. Yangi marralar kalitidir. */ yangi mavzu</comment>
      <origin>6314026</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="687" sha1="53c145sldre54zvfffyq84ajx2i7z37" xml:space="preserve">== Maqsad sari yangi qadamlar. Yangi marralar kalitidir. ==
Maqsad aniq bo‘lsa va harakat bo‘lsa, ichingda bir olov, bir ovoz bo‘lsa, albatta u qachondir yuzaga chiqadi. Uni hech kim o‘ldirolmaydi! Muhimi shu... 
&quot;Ilm-bu najot&quot;. Ilmdan boshqa najot yo‘li yo‘q va bo‘lmagan. Bobolarimiz shu so‘zlarini aytganlarida naqadar haq edilar. Va bugun bu oltinga teng so‘zlarni hayotning o‘zi o‘rtaga chiqarib, naqadar haqiqat ekanligini isbotlamoqda.

Umarqulova Dinora Sherali qizi. Zulfiya nomidagi davlat mukofoti sovrindori. [[Foydalanuvchi:Dinora Umarqulova|Dinora Umarqulova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Dinora Umarqulova|munozara]]) 06:56, 2026-yil 21-oktyabr (UTC)</text>
      <sha1>53c145sldre54zvfffyq84ajx2i7z37</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Sayfullayevasarvigul</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1465475</id>
    <revision>
      <id>6314029</id>
      <timestamp>2026-10-21T07:02:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayfullayevasarvigul</username>
        <id>318772</id>
      </contributor>
      <comment>„== '''Motivatsiya''' — bu odamlar va boshqa hayvonlarning maʼlum bir vaqtda xatti-harakatni boshlashi, davom ettirishi yoki toʻxtatishi sababi. Motivatsion holatlar odatda agent ichida harakat qiluvchi, maqsadga yoʻnaltirilgan xatti-harakatlarga moyillikni yaratadigan kuchlar sifatida tushuniladi. Koʻpincha turli xil [[Ruhiy holat|ruhiy holatlar]] bir-biri bilan raqobatlashadi va faqat eng kuchli holat xatti-harakatni belgilaydi. Bu shuni ang...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314029</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1077" sha1="psgzv0zzmqcw2iw35c0bph12k71k8e2" xml:space="preserve">== '''Motivatsiya''' — bu odamlar va boshqa hayvonlarning maʼlum bir vaqtda xatti-harakatni boshlashi, davom ettirishi yoki toʻxtatishi sababi. Motivatsion holatlar odatda agent ichida harakat qiluvchi, maqsadga yoʻnaltirilgan xatti-harakatlarga moyillikni yaratadigan kuchlar sifatida tushuniladi. Koʻpincha turli xil [[Ruhiy holat|ruhiy holatlar]] bir-biri bilan raqobatlashadi va faqat eng kuchli holat xatti-harakatni belgilaydi. Bu shuni anglatadiki, biz biror narsani amalga oshirmasdan turib, biror narsa qilishga undashimiz mumkin. Motivatsiyani taʼminlovchi paradigmatik ruhiy holat — bu istak . Ammo boshqa turli holatlar, masalan, nima qilish kerakligi yoki niyatlari haqidagi eʼtiqodlar ham motivatsiyani taʼminlashi mumkin. Motivatsiya „motiv“ soʻzidan olingan boʻlib, u kishining ehtiyojlari, istaklari yoki undovlarini bildiradi. Maqsadga erishish uchun shaxslarni harakatga undash jarayonidir. Ish maqsadlari kontekstida odamlarning xatti-harakatlarini kuchaytiradigan psixologik elementlar pulga boʻlgan xohishni oʻz ichiga olishi mumkin. ==</text>
      <sha1>psgzv0zzmqcw2iw35c0bph12k71k8e2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314036</id>
      <parentid>6314029</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:15:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sayfullayevasarvigul</username>
        <id>318772</id>
      </contributor>
      <origin>6314036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2436" sha1="6aersf48rx354xrjmjoqz6mdxx8bz4a" xml:space="preserve">== '''Motivatsiya''' — bu odamlar va boshqa hayvonlarning maʼlum bir vaqtda xatti-harakatni boshlashi, davom ettirishi yoki toʻxtatishi sababi. Motivatsion holatlar odatda agent ichida harakat qiluvchi, maqsadga yoʻnaltirilgan xatti-harakatlarga moyillikni yaratadigan kuchlar sifatida tushuniladi. Koʻpincha turli xil [[Ruhiy holat|ruhiy holatlar]] bir-biri bilan raqobatlashadi va faqat eng kuchli holat xatti-harakatni belgilaydi. Bu shuni anglatadiki, biz biror narsani amalga oshirmasdan turib, biror narsa qilishga undashimiz mumkin. Motivatsiyani taʼminlovchi paradigmatik ruhiy holat — bu istak . Ammo boshqa turli holatlar, masalan, nima qilish kerakligi yoki niyatlari haqidagi eʼtiqodlar ham motivatsiyani taʼminlashi mumkin. Motivatsiya „motiv“ soʻzidan olingan boʻlib, u kishining ehtiyojlari, istaklari yoki undovlarini bildiradi. Maqsadga erishish uchun shaxslarni harakatga undash jarayonidir. Ish maqsadlari kontekstida odamlarning xatti-harakatlarini kuchaytiradigan psixologik elementlar pulga boʻlgan xohishni oʻz ichiga olishi mumkin.Motivatsiya — bu odamlar va boshqa hayvonlarning maʼlum bir vaqtda xatti-harakatni boshlashi, davom ettirishi yoki toʻxtatishi sababi. Motivatsion holatlar odatda agent ichida harakat qiluvchi, maqsadga yoʻnaltirilgan xatti-harakatlarga moyillikni yaratadigan kuchlar sifatida tushuniladi. Koʻpincha turli xil [[Ruhiy holat|ruhiy holatlar]] bir-biri bilan raqobatlashadi va faqat eng kuchli holat xatti-harakatni belgilaydi. Bu shuni anglatadiki, biz biror narsani amalga oshirmasdan turib, biror narsa qilishga undashimiz mumkin. Motivatsiyani taʼminlovchi paradigmatik ruhiy holat — bu istak . Ammo boshqa turli holatlar, masalan, nima qilish kerakligi yoki niyatlari haqidagi eʼtiqodlar ham motivatsiyani taʼminlashi mumkin. Motivatsiya „motiv“ soʻzidan olingan boʻlib, u kishining ehtiyojlari, istaklari yoki undovlarini bildiradi. Maqsadga erishish uchun shaxslarni harakatga undash jarayonidir. Ish maqsadlari kontekstida odamlarning xatti-harakatlarini kuchaytiradigan psixologik elementlar pulga boʻlgan xohishni oʻz ichiga olishi mumkin.Motivatsiya — bu odamlar va boshqa hayvonlarning maʼlum bir vaqtda xatti-harakatni boshlashi, davom ettirishi yoki toʻxtatishi sababi. Motivatsion holatlar odatda agent ichida harakat qiluvchi, maqsadga yoʻnaltirilgan xatti-harakatlarga moyillikni yaratadigan kuchlar sifatida tushuniladi. ==</text>
      <sha1>6aersf48rx354xrjmjoqz6mdxx8bz4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Foydalanuvchi:Olimjonova durdona</title>
    <ns>2</ns>
    <id>1465476</id>
    <revision>
      <id>6314050</id>
      <timestamp>2026-10-21T07:20:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Olimjonova durdona</username>
        <id>318770</id>
      </contributor>
      <comment>„Mazkur maqolada oilaning jamiyat hayotidagi ijtimoiy institut sifatidagi o‘rni, uning asosiy funksiyalari hamda zamonaviy jamiyatda oilaga ta’sir etayotgan omillar sotsiologik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Shuningdek, oilaning shaxs tarbiyasi, ijtimoiylashuv jarayoni va jamiyat barqarorligini ta’minlashdagi ahamiyati yoritiladi.  Kalit so‘zlar: oila, jamiyat, sotsiologiya, ijtimoiy institut, tarbiya, ijtimoiylashuv, qadriyatlar.  Kirish...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3045" sha1="6rwwc2izey7uej6c4v3ytkp13a8agwg" xml:space="preserve">Mazkur maqolada oilaning jamiyat hayotidagi ijtimoiy institut sifatidagi o‘rni, uning asosiy funksiyalari hamda zamonaviy jamiyatda oilaga ta’sir etayotgan omillar sotsiologik nuqtayi nazardan tahlil qilinadi. Shuningdek, oilaning shaxs tarbiyasi, ijtimoiylashuv jarayoni va jamiyat barqarorligini ta’minlashdagi ahamiyati yoritiladi.

Kalit so‘zlar: oila, jamiyat, sotsiologiya, ijtimoiy institut, tarbiya, ijtimoiylashuv, qadriyatlar.

Kirish

Oila jamiyatning eng qadimiy va muhim ijtimoiy institutlaridan biridir. Inson hayotidagi dastlabki ijtimoiy munosabatlar aynan oilada shakllanadi. Sotsiologiya fanida oila jamiyatning barqaror rivojlanishini ta’minlovchi asosiy bo‘g‘in sifatida e’tirof etiladi. Bugungi globallashuv, urbanizatsiya va raqamli texnologiyalar rivojlanayotgan davrda oilaning vazifalari o‘zgarayotgan bo‘lsa-da, uning jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyati saqlanib qolmoqda

Oilaning ijtimoiy institut sifatidagi mohiyati

Sotsiologiyada oila nikoh, qarindoshlik yoki farzandlikka olish asosida shakllangan, umumiy turmush tarziga ega bo‘lgan kichik ijtimoiy guruh hisoblanadi. Ogyust Kont, Emil Dyurkgeym va Talkott Parsons kabi olimlar oilani jamiyatning eng muhim institutlaridan biri sifatida baholaganlar.

Oilaning asosiy funksiyalari

Oila jamiyatda bir necha muhim vazifalarni bajaradi:

Reproduktiv funksiya – avlodni davom ettirish.

Tarbiyaviy funksiya – farzandlarga axloqiy va milliy qadriyatlarni singdirish.

Ijtimoiylashtirish funksiyasi – shaxsni jamiyat hayotiga tayyorlash.

Iqtisodiy funksiya – oila a’zolarining moddiy ehtiyojlarini ta’minlash.

Emotsional funksiya – mehr-muhabbat va psixologik qo‘llab-quvvatlashni ta’minlash.

Zamonaviy jamiyatda oilaning o‘rni

Hozirgi davrda migratsiya, bandlikning ortishi va internet texnologiyalarining rivojlanishi oilaviy munosabatlarga yangi ta’sir ko‘rsatmoqda. Shu bilan birga, oila yosh avlodni vatanparvarlik, mas’uliyat va insoniy qadriyatlar ruhida tarbiyalashda asosiy maktab bo‘lib qolmoqda.

Tadqiqot metodologiyasi

Maqolada sotsiologik tahlil, qiyosiy tahlil hamda ilmiy adabiyotlarni o‘rganish metodlaridan foydalanildi. Oila institutiga oid nazariy qarashlar umumlashtirilib, zamonaviy ijtimoiy jarayonlar bilan bog‘liq holda tahlil qilindi.

Natijalar va muhokama

Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, oiladagi sog‘lom muhit jamiyatdagi ijtimoiy barqarorlikka bevosita ta’sir qiladi. Oilaviy qadriyatlarning mustahkamligi yoshlarning ma’naviy kamoloti, jinoyatchilikning kamayishi va fuqarolik mas’uliyatining shakllanishiga xizmat qiladi. Aksincha, oiladagi nizolar va tarbiyadagi kamchiliklar jamiyatda turli ijtimoiy muammolarni yuzaga keltirishi mumkin.

Xulosa

Oila jamiyatning tayanch ijtimoiy instituti bo‘lib, uning barqarorligi mamlakat taraqqiyotining muhim omillaridan biridir. Zamonaviy sharoitda oilani qo‘llab-quvvatlash, oilaviy qadriyatlarni mustahkamlash va yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash jamiyat rivojlanishining ustuvor yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.</text>
      <sha1>6rwwc2izey7uej6c4v3ytkp13a8agwg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Abu al-Jud</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465477</id>
    <revision>
      <id>6314054</id>
      <timestamp>2026-10-21T07:27:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <comment>„'''Abu al-Jud Muhammad ibn Ahmad ibn al-Lays''' {{Lang-fa|ابو جود محمد بن احمد بن لیث}} 10-asrda yashagan va [[Abu Rayhon Beruniy|al-Beruniy]]ning zamondoshi boʻlgan [[Eroniy xalqlar|eronlik]] matematik edi. U [[Konus kesimlari|konus kesimlari]]dan toʻrtinchi darajali va kub tenglamalarni yechishda foydalangan. Bu undan koʻra mashhurroq boʻlgan [[Umar Xayyom]] amalga oshirgan ishidan bir asr oldin boʻlib&lt;ref&gt;{{Cite book| p...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1794" sha1="0il6gyy30483hc9hncx6nr56gwazsct" xml:space="preserve">'''Abu al-Jud Muhammad ibn Ahmad ibn al-Lays''' {{Lang-fa|ابو جود محمد بن احمد بن لیث}} 10-asrda yashagan va [[Abu Rayhon Beruniy|al-Beruniy]]ning zamondoshi boʻlgan [[Eroniy xalqlar|eronlik]] matematik edi. U [[Konus kesimlari|konus kesimlari]]dan toʻrtinchi darajali va kub tenglamalarni yechishda foydalangan. Bu undan koʻra mashhurroq boʻlgan [[Umar Xayyom]] amalga oshirgan ishidan bir asr oldin boʻlib&lt;ref&gt;{{Cite book| publisher = Springer Science &amp; Business Media| isbn = 978-3-642-36736-6| last1 = Sidoli| first1 = Nathan| last2 = Brummelen| first2 = Glen Van| title = From Alexandria, Through Baghdad: Surveys and Studies in the Ancient Greek and Medieval Islamic Mathematical Sciences in Honor of J.L. Berggren| date = 2013-10-30|page=110}}&lt;/ref&gt;, biroq uning yechimi barcha holatlarni qamrab olmagan edi&lt;ref&gt;{{Cite book| publisher = Springer Science &amp; Business Media| isbn = 978-3-642-51599-6| last = Waerden| first = Bartel L. van der| title = A History of Algebra: From al-Khwārizmī to Emmy Noether| date = 2013-06-29|page=29}}&lt;/ref&gt;.

== Hayoti ==

Abu al-Judning hayoti haqida koʻp maʼlumotlar maʼlum emas. U [[Somoniylar davlati|Somoniylar]] hududi ichida, [[Katta Xuroson|Xuroson]]ning sharqida yashagan boʻlishi mumkin. [[Said al-Andalusiy|Said al-Andalusiy]] uning Valensiyada (Balansiya) yashaganini va 1014 yoki 1015-yillarda vafot etganini taʼkidlaydi, biroq boshqa manbalarda bu maʼlumotlar tilga olinmaydi. Ehtimol, u matematika boʻyicha asosiy bilimlarni olgach, kotib boʻlib ishlagan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|last1=Ali|first1=Mowlavi, Muhammad|last2=Rahim|first2=Gholami|title=Abū al-Jūd|encyclopedia=Encyclopaedia Islamica|language=en|doi=10.1163/1875-9831_isla_com_0092}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}</text>
      <sha1>0il6gyy30483hc9hncx6nr56gwazsct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314055</id>
      <parentid>6314054</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:28:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Xumoshox Ismoilova</username>
        <id>111327</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Turkum:10-asr fors matematiklari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]])</comment>
      <origin>6314055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1832" sha1="d6nqhmvsuxd7ie37jhj7qh87cx0wmlz" xml:space="preserve">'''Abu al-Jud Muhammad ibn Ahmad ibn al-Lays''' {{Lang-fa|ابو جود محمد بن احمد بن لیث}} 10-asrda yashagan va [[Abu Rayhon Beruniy|al-Beruniy]]ning zamondoshi boʻlgan [[Eroniy xalqlar|eronlik]] matematik edi. U [[Konus kesimlari|konus kesimlari]]dan toʻrtinchi darajali va kub tenglamalarni yechishda foydalangan. Bu undan koʻra mashhurroq boʻlgan [[Umar Xayyom]] amalga oshirgan ishidan bir asr oldin boʻlib&lt;ref&gt;{{Cite book| publisher = Springer Science &amp; Business Media| isbn = 978-3-642-36736-6| last1 = Sidoli| first1 = Nathan| last2 = Brummelen| first2 = Glen Van| title = From Alexandria, Through Baghdad: Surveys and Studies in the Ancient Greek and Medieval Islamic Mathematical Sciences in Honor of J.L. Berggren| date = 2013-10-30|page=110}}&lt;/ref&gt;, biroq uning yechimi barcha holatlarni qamrab olmagan edi&lt;ref&gt;{{Cite book| publisher = Springer Science &amp; Business Media| isbn = 978-3-642-51599-6| last = Waerden| first = Bartel L. van der| title = A History of Algebra: From al-Khwārizmī to Emmy Noether| date = 2013-06-29|page=29}}&lt;/ref&gt;.

== Hayoti ==

Abu al-Judning hayoti haqida koʻp maʼlumotlar maʼlum emas. U [[Somoniylar davlati|Somoniylar]] hududi ichida, [[Katta Xuroson|Xuroson]]ning sharqida yashagan boʻlishi mumkin. [[Said al-Andalusiy|Said al-Andalusiy]] uning Valensiyada (Balansiya) yashaganini va 1014 yoki 1015-yillarda vafot etganini taʼkidlaydi, biroq boshqa manbalarda bu maʼlumotlar tilga olinmaydi. Ehtimol, u matematika boʻyicha asosiy bilimlarni olgach, kotib boʻlib ishlagan&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|last1=Ali|first1=Mowlavi, Muhammad|last2=Rahim|first2=Gholami|title=Abū al-Jūd|encyclopedia=Encyclopaedia Islamica|language=en|doi=10.1163/1875-9831_isla_com_0092}}&lt;/ref&gt;.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}

[[Turkum:10-asr fors matematiklari]]</text>
      <sha1>d6nqhmvsuxd7ie37jhj7qh87cx0wmlz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Panglima Kinta masjidi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465478</id>
    <revision>
      <id>6314056</id>
      <timestamp>2026-10-21T07:30:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Masjid}} '''Panglima Kinta masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Panglima Kinta}}) — [[Malayziya]]ning [[Perak]] shtati [[Ipox]] shahrida joylashgan [[masjid]]. 1898-yilda oʻsha paytda Kinta hukmdori (Panglima Kinta) boʻlgan Datoh Panglima Kinta Muhamad Yusuf bin Lassam tomonidan shu yili vafot etgan rafiqasi Saaida binti Chik xotirasiga bagʻishlab bunyod etilgan. 2012-yilda madaniy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Cite web |fi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4388" sha1="pgdco1z70f9aef7dswmk2va2hzo45ci" xml:space="preserve">{{Masjid}}
'''Panglima Kinta masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Panglima Kinta}}) — [[Malayziya]]ning [[Perak]] shtati [[Ipox]] shahrida joylashgan [[masjid]]. 1898-yilda oʻsha paytda Kinta hukmdori (Panglima Kinta) boʻlgan Datoh Panglima Kinta Muhamad Yusuf bin Lassam tomonidan shu yili vafot etgan rafiqasi Saaida binti Chik xotirasiga bagʻishlab bunyod etilgan. 2012-yilda madaniy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Muhammad Zulsyamini Sufian |last=Suri |date=17 October 2017 |title=Masjid Panglima Kinta semai minat pertanian bandar |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/10/1165981/masjid-panglima-kinta-semai-minat-pertanian-bandar |website=[[Berita Harian (Malaysia)|Berita Harian]]}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Masjid majmuasi Kinta daryosi yaqinida 45,000 kvadrat fut maydonni egallagan yer uchastkasida barpo etilgan. Qurilish ishlariga 15 000 dollar mablagʻ sarflangan. Ilgari masjid mahalliy aholi orasida [[islom]] dini targʻib qilinadigan markazlaridan biri boʻlgan.

Bir necha yil oʻtgach, masjid majmuasida qoʻshimcha inshootlar barpo etilgan. Xususan, Panglima Kinta oilasi aʼzolari uchun qabriston va masjid hududida dars mashgʻulotlari oʻtkaziladigan madrasa tashkil etilgan. Keyinchalik [[tahorat]] olish joyi, binoning oʻng tomonida joylashgan „balai lintang“ nomli zal, [[qabriston]] hamda masjid xodimlari uchun turar joy ham qurilgan.

Maʼlumotlarga koʻra, Misrdan kelgan Shayx Tholji ismli ustoz shu yerda yashagan va mahalliy aholiga [[Qur’on]] oʻqishni oʻrgatishga hissa qoʻshgan. Vafotidan soʻng masjidning orqa hovlisida joylashgan Datuk Panglima Kinta oilaviy [[maqbara]]siga dafn etilgan&lt;ref&gt;{{Cite news |first=Bennie Zie |last=Fauzi |date=27 September 2015 |title=Jejak Masjid Perak selami keunikan seni bina |url=https://www.bharian.com.my/bhplus-old/2015/09/84680/jejak-masjid-perak-selami-keunikan-seni-bina |work=[[Berita Harian (Malaysia)|Berita Harian]]}}&lt;/ref&gt;.

Masjid 2012-yilda Milliy meros departamenti tomonidan madaniy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masjid Panglima Kinta |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/0801316 |website=Portal Masjid Malaysia}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Panglima Kinta masjidini qurishda ishlatilgan asosiy materiallar gʻisht va [[ohakli suvoq]] boʻlib, u oq boʻyoq hamda koʻk chiziqlar bilan bezatilgan.

[[Colonial architecture|Mustamlaka]] uslubi [[Mughal architecture|Mugʻal]] va [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]] (rim va yunon dizaynlariga asoslangan) motivlar bilan qorishgan holda, masjid toʻrtburchak shaklda, taxminan 40 metr uzunlikda va 25 metr kenglikda qurilgan. Namozxona ikki pogʻonali piramida tom bilan yopilgan kvadrat shakli bilan ajralib turadi.

Uning old tomonda [[ayvon]]i bor va ikki [[Minora|minora]] bilan oʻralgan. Uning tom chizigʻi [[Battlement|tishli parapet]] (crenellated) koʻrinishida boʻlib, bu Mugʻal meʼmorchiligining ommabop belgisi hisoblanadi. Yarim doira shaklidagi arkalar ayvon va old verandani koʻtarib turadi. [[Cupola|Gumbazchalar]] minoralarni tojdek bezaydi; minoralar [[Islomning besh ustuni]]ni ramziy ifodalash uchun besh boʻlimga ajratilgan&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 June 2017 |title=4 Kinta Valley mosques |work=[[New Straits Times]]}}&lt;/ref&gt;.

Namozxona eng koʻpi bilan 400 kishini sigʻdira oladi, tigʻiz paytlarda, ayniqsa juma namozi vaqtida, qoʻshimcha 200 kishi yoʻlaklardan foydalanishi mumkin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masjid Panglima Kinta |url=https://itc.gov.my/listings/masjid-panglima-kinta/ |website=Islamic Tourism Centre}}&lt;/ref&gt;.

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;160px&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Datoʻ Panglima Kinta Mosque 2024 03.jpg |1898-yilda qurilgan masjid
Datoʻ Panglima Kinta Mosque 2024 04.jpg |1928-yilda qurilgan masjid minbari
Datoʻ Panglima Kinta Mosque, burial ground 2024 01.jpg |Oilaviy [[maqbara]] masjidning orqa tomonidagi hovlida joylashgan
Datoʻ Panglima Kinta Mosque, museum 2024 01.jpg |Ipoh tarixi muzeyi
&lt;/gallery&gt;

== Yana qarang ==
* [[Malayziyada islom]]
* [[Janubi-Sharqiy Osiyoda islom]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://peraktoday.com.my/2017/12/119-tahun-masjid-panglima-kinta-tetap-teguh/]

{{Malayziyadagi masjidlar|state=collapsed}}

[[Turkum:1890-yillarda qurib bitkazilgan masjidlar]]
[[Turkum:Perakdagi masjidlar]]
[[Turkum:Kinta tumani]]</text>
      <sha1>pgdco1z70f9aef7dswmk2va2hzo45ci</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314059</id>
      <parentid>6314056</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:31:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <origin>6314059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4520" sha1="9b9nle5yxs03x7fntiojk12ktpfc4be" xml:space="preserve">{{Thr|[[Foydalanuvchi:Oblakulova|Oblakulova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Oblakulova|munozara]]) 07:31, 2026-yil 21-oktyabr (UTC)}}
{{Masjid}}
'''Panglima Kinta masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Panglima Kinta}}) — [[Malayziya]]ning [[Perak]] shtati [[Ipox]] shahrida joylashgan [[masjid]]. 1898-yilda oʻsha paytda Kinta hukmdori (Panglima Kinta) boʻlgan Datoh Panglima Kinta Muhamad Yusuf bin Lassam tomonidan shu yili vafot etgan rafiqasi Saaida binti Chik xotirasiga bagʻishlab bunyod etilgan. 2012-yilda madaniy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Muhammad Zulsyamini Sufian |last=Suri |date=17 October 2017 |title=Masjid Panglima Kinta semai minat pertanian bandar |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/10/1165981/masjid-panglima-kinta-semai-minat-pertanian-bandar |website=[[Berita Harian (Malaysia)|Berita Harian]]}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Masjid majmuasi Kinta daryosi yaqinida 45,000 kvadrat fut maydonni egallagan yer uchastkasida barpo etilgan. Qurilish ishlariga 15 000 dollar mablagʻ sarflangan. Ilgari masjid mahalliy aholi orasida [[islom]] dini targʻib qilinadigan markazlaridan biri boʻlgan.

Bir necha yil oʻtgach, masjid majmuasida qoʻshimcha inshootlar barpo etilgan. Xususan, Panglima Kinta oilasi aʼzolari uchun qabriston va masjid hududida dars mashgʻulotlari oʻtkaziladigan madrasa tashkil etilgan. Keyinchalik [[tahorat]] olish joyi, binoning oʻng tomonida joylashgan „balai lintang“ nomli zal, [[qabriston]] hamda masjid xodimlari uchun turar joy ham qurilgan.

Maʼlumotlarga koʻra, Misrdan kelgan Shayx Tholji ismli ustoz shu yerda yashagan va mahalliy aholiga [[Qur’on]] oʻqishni oʻrgatishga hissa qoʻshgan. Vafotidan soʻng masjidning orqa hovlisida joylashgan Datuk Panglima Kinta oilaviy [[maqbara]]siga dafn etilgan&lt;ref&gt;{{Cite news |first=Bennie Zie |last=Fauzi |date=27 September 2015 |title=Jejak Masjid Perak selami keunikan seni bina |url=https://www.bharian.com.my/bhplus-old/2015/09/84680/jejak-masjid-perak-selami-keunikan-seni-bina |work=[[Berita Harian (Malaysia)|Berita Harian]]}}&lt;/ref&gt;.

Masjid 2012-yilda Milliy meros departamenti tomonidan madaniy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masjid Panglima Kinta |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/0801316 |website=Portal Masjid Malaysia}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Panglima Kinta masjidini qurishda ishlatilgan asosiy materiallar gʻisht va [[ohakli suvoq]] boʻlib, u oq boʻyoq hamda koʻk chiziqlar bilan bezatilgan.

[[Colonial architecture|Mustamlaka]] uslubi [[Mughal architecture|Mugʻal]] va [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]] (rim va yunon dizaynlariga asoslangan) motivlar bilan qorishgan holda, masjid toʻrtburchak shaklda, taxminan 40 metr uzunlikda va 25 metr kenglikda qurilgan. Namozxona ikki pogʻonali piramida tom bilan yopilgan kvadrat shakli bilan ajralib turadi.

Uning old tomonda [[ayvon]]i bor va ikki [[Minora|minora]] bilan oʻralgan. Uning tom chizigʻi [[Battlement|tishli parapet]] (crenellated) koʻrinishida boʻlib, bu Mugʻal meʼmorchiligining ommabop belgisi hisoblanadi. Yarim doira shaklidagi arkalar ayvon va old verandani koʻtarib turadi. [[Cupola|Gumbazchalar]] minoralarni tojdek bezaydi; minoralar [[Islomning besh ustuni]]ni ramziy ifodalash uchun besh boʻlimga ajratilgan&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 June 2017 |title=4 Kinta Valley mosques |work=[[New Straits Times]]}}&lt;/ref&gt;.

Namozxona eng koʻpi bilan 400 kishini sigʻdira oladi, tigʻiz paytlarda, ayniqsa juma namozi vaqtida, qoʻshimcha 200 kishi yoʻlaklardan foydalanishi mumkin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masjid Panglima Kinta |url=https://itc.gov.my/listings/masjid-panglima-kinta/ |website=Islamic Tourism Centre}}&lt;/ref&gt;.

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;160px&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Datoʻ Panglima Kinta Mosque 2024 03.jpg |1898-yilda qurilgan masjid
Datoʻ Panglima Kinta Mosque 2024 04.jpg |1928-yilda qurilgan masjid minbari
Datoʻ Panglima Kinta Mosque, burial ground 2024 01.jpg |Oilaviy [[maqbara]] masjidning orqa tomonidagi hovlida joylashgan
Datoʻ Panglima Kinta Mosque, museum 2024 01.jpg |Ipoh tarixi muzeyi
&lt;/gallery&gt;

== Yana qarang ==
* [[Malayziyada islom]]
* [[Janubi-Sharqiy Osiyoda islom]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://peraktoday.com.my/2017/12/119-tahun-masjid-panglima-kinta-tetap-teguh/]

{{Malayziyadagi masjidlar|state=collapsed}}

[[Turkum:1890-yillarda qurib bitkazilgan masjidlar]]
[[Turkum:Perakdagi masjidlar]]
[[Turkum:Kinta tumani]]</text>
      <sha1>9b9nle5yxs03x7fntiojk12ktpfc4be</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314096</id>
      <parentid>6314059</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <origin>6314096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4699" sha1="7ha0qjzpjktsca2sqysc6ijm81d2b8q" xml:space="preserve">{{Masjid|Asl nomi={{lang-ms|Masjid Panglima Kinta}}|Tasvir=Dato' Panglima Kinta Mosque 2024 01.jpg|Mamlakat=Malayziya|Masjid turi=sunniy|Holati=faol|Joylashuvi=Perak shtati &lt;br&gt; [[Ipox|Ipoh]] shahri|Qurila boshladi=1898-yil|Qurilib bitkazildi=1898-yil|Minoralar soni=2|Koordinatalar={{coord|4|35|36.2724|N|101|4|50.5302|E|region:MY_type:landmark|display=inline,title}}}}
'''Panglima Kinta masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Panglima Kinta}}) — [[Malayziya]]ning [[Perak]] shtati [[Ipox|Ipoh]] shahrida joylashgan [[masjid]]. 1898-yilda oʻsha paytda Kinta hukmdori (Panglima Kinta) boʻlgan Datoh Panglima Kinta Muhamad Yusuf bin Lassam tomonidan shu yili vafot etgan rafiqasi Saida binti Chik xotirasiga bagʻishlab bunyod etilgan. 2012-yilda madaniy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Muhammad Zulsyamini Sufian |last=Suri |date=17 October 2017 |title=Masjid Panglima Kinta semai minat pertanian bandar |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/10/1165981/masjid-panglima-kinta-semai-minat-pertanian-bandar |website=[[Berita Harian (Malaysia)|Berita Harian]]}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Masjid majmuasi Kinta daryosi yaqinida 45,000 kvadrat fut maydonni egallagan yer uchastkasida barpo etilgan. Qurilish ishlariga 15,000 dollar mablagʻ sarflangan. Ilgari masjid mahalliy aholi orasida [[islom]] dini targʻib qilinadigan markazlaridan biri boʻlgan.

Bir necha yil oʻtgach, masjid majmuasida qoʻshimcha inshootlar barpo etilgan. Xususan, Panglima Kinta oilasi aʼzolari uchun qabriston va masjid hududida dars mashgʻulotlari oʻtkaziladigan [[madrasa]] tashkil etilgan. Keyinchalik [[tahorat]] olish joyi, binoning oʻng tomonida joylashgan „balai lintang“ nomli zal, [[qabriston]] hamda masjid xodimlari uchun turar joy ham qurilgan.

Maʼlumotlarga koʻra, [[Misr|Misrdan]] kelgan Shayx Tholji ismli ustoz shu yerda yashagan va mahalliy aholiga [[Qur’on]] oʻqishni oʻrgatishda o'z hissasini qoʻshgan. Vafotidan soʻng Shayx Tholji masjidning orqa hovlisida joylashgan Datuk Panglima Kinta oilaviy [[maqbara]]siga dafn etilgan&lt;ref&gt;{{Cite news |first=Bennie Zie |last=Fauzi |date=27 September 2015 |title=Jejak Masjid Perak selami keunikan seni bina |url=https://www.bharian.com.my/bhplus-old/2015/09/84680/jejak-masjid-perak-selami-keunikan-seni-bina |work=[[Berita Harian (Malaysia)|Berita Harian]]}}&lt;/ref&gt;.

Masjid 2012-yilda Milliy meros departamenti tomonidan madaniy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masjid Panglima Kinta |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/0801316 |website=Portal Masjid Malaysia}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Panglima Kinta masjidi qurilishida asosan g‘isht va ohakli suvoq ishlatilgan. Binoning tashqi qismi oq rangga bo‘yalib, ko‘k chiziqlar bilan bezatilgan.

Masjid me’morchiligida mustamlaka davri uslubi [[Boburiylar davlati|Boburiylar]] me’morchiligi va Rim hamda Yunon me’morchiligiga asoslangan [[neoklassitsizm]] unsurlari bilan uyg‘unlashgan. Bino to‘g‘ri to‘rtburchak shaklida qurilgan bo‘lib, uzunligi taxminan 40 metr, eni esa 25 metrni tashkil etadi. Kvadrat shakldagi namozxona o'zining ikki qavatli piramidasimon tomi bilan ajralib turadi.

Masjidning old tomonida [[ayvon]] bo‘lib, ikki yonida [[Minora|minoralar]] qad rostlagan. Minoralar tepasiga kichik [[Gumbaz|gumbazchalar]] o‘rnatilgan. Har bir minora besh qismga bo‘lingan bo‘lib, bu [[Islom|islomning]] besh arkonini ramziy ifodalaydi&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 June 2017 |title=4 Kinta Valley mosques |work=[[New Straits Times]]}}&lt;/ref&gt;.

Masjidning asosiy namozxonasi 400 kishini sig‘dira oladi. Namozxonlar ko‘paygan paytlarda, ayniqsa, [[Juma namozi|juma namozida]] yo‘laklarda qo‘shimcha 200 kishi [[namoz]] o‘qishi mumkin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masjid Panglima Kinta |url=https://itc.gov.my/listings/masjid-panglima-kinta/ |website=Islamic Tourism Centre}}&lt;/ref&gt;.

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;160px&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Datoʻ Panglima Kinta Mosque 2024 03.jpg |1898-yilda qurilgan masjid
Datoʻ Panglima Kinta Mosque 2024 04.jpg |1928-yilda qurilgan masjid minbari
Datoʻ Panglima Kinta Mosque, burial ground 2024 01.jpg |Oilaviy [[maqbara]] masjidning orqa tomonidagi hovlida joylashgan
Datoʻ Panglima Kinta Mosque, museum 2024 01.jpg |Ipoh tarixi muzeyi
&lt;/gallery&gt;

== Yana qarang ==
* [[Malayziyada islom]]
* [[Janubi-Sharqiy Osiyoda islom]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://peraktoday.com.my/2017/12/119-tahun-masjid-panglima-kinta-tetap-teguh/]

{{Malayziyadagi masjidlar|state=collapsed}}

[[Turkum:1890-yillarda qurib bitkazilgan masjidlar]]
[[Turkum:Perakdagi masjidlar]]
[[Turkum:Kinta tumani]]</text>
      <sha1>7ha0qjzpjktsca2sqysc6ijm81d2b8q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314098</id>
      <parentid>6314096</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:30:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>/* Galereya */</comment>
      <origin>6314098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4695" sha1="mveyt397khbmikfx1fqxdl0rrpcp3o2" xml:space="preserve">{{Masjid|Asl nomi={{lang-ms|Masjid Panglima Kinta}}|Tasvir=Dato' Panglima Kinta Mosque 2024 01.jpg|Mamlakat=Malayziya|Masjid turi=sunniy|Holati=faol|Joylashuvi=Perak shtati &lt;br&gt; [[Ipox|Ipoh]] shahri|Qurila boshladi=1898-yil|Qurilib bitkazildi=1898-yil|Minoralar soni=2|Koordinatalar={{coord|4|35|36.2724|N|101|4|50.5302|E|region:MY_type:landmark|display=inline,title}}}}
'''Panglima Kinta masjidi''' ({{Lang-ms|Masjid Panglima Kinta}}) — [[Malayziya]]ning [[Perak]] shtati [[Ipox|Ipoh]] shahrida joylashgan [[masjid]]. 1898-yilda oʻsha paytda Kinta hukmdori (Panglima Kinta) boʻlgan Datoh Panglima Kinta Muhamad Yusuf bin Lassam tomonidan shu yili vafot etgan rafiqasi Saida binti Chik xotirasiga bagʻishlab bunyod etilgan. 2012-yilda madaniy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Cite web |first=Muhammad Zulsyamini Sufian |last=Suri |date=17 October 2017 |title=Masjid Panglima Kinta semai minat pertanian bandar |url=https://www.bharian.com.my/berita/nasional/2023/10/1165981/masjid-panglima-kinta-semai-minat-pertanian-bandar |website=[[Berita Harian (Malaysia)|Berita Harian]]}}&lt;/ref&gt;.

== Tarixi ==
Masjid majmuasi Kinta daryosi yaqinida 45,000 kvadrat fut maydonni egallagan yer uchastkasida barpo etilgan. Qurilish ishlariga 15,000 dollar mablagʻ sarflangan. Ilgari masjid mahalliy aholi orasida [[islom]] dini targʻib qilinadigan markazlaridan biri boʻlgan.

Bir necha yil oʻtgach, masjid majmuasida qoʻshimcha inshootlar barpo etilgan. Xususan, Panglima Kinta oilasi aʼzolari uchun qabriston va masjid hududida dars mashgʻulotlari oʻtkaziladigan [[madrasa]] tashkil etilgan. Keyinchalik [[tahorat]] olish joyi, binoning oʻng tomonida joylashgan „balai lintang“ nomli zal, [[qabriston]] hamda masjid xodimlari uchun turar joy ham qurilgan.

Maʼlumotlarga koʻra, [[Misr|Misrdan]] kelgan Shayx Tholji ismli ustoz shu yerda yashagan va mahalliy aholiga [[Qur’on]] oʻqishni oʻrgatishda o'z hissasini qoʻshgan. Vafotidan soʻng Shayx Tholji masjidning orqa hovlisida joylashgan Datuk Panglima Kinta oilaviy [[maqbara]]siga dafn etilgan&lt;ref&gt;{{Cite news |first=Bennie Zie |last=Fauzi |date=27 September 2015 |title=Jejak Masjid Perak selami keunikan seni bina |url=https://www.bharian.com.my/bhplus-old/2015/09/84680/jejak-masjid-perak-selami-keunikan-seni-bina |work=[[Berita Harian (Malaysia)|Berita Harian]]}}&lt;/ref&gt;.

Masjid 2012-yilda Milliy meros departamenti tomonidan madaniy meros obyekti sifatida rasman roʻyxatga olingan&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masjid Panglima Kinta |url=https://masjid.islam.gov.my/maklumatDetailMS/1/0801316 |website=Portal Masjid Malaysia}}&lt;/ref&gt;.

== Meʼmorchiligi ==
Panglima Kinta masjidi qurilishida asosan g‘isht va ohakli suvoq ishlatilgan. Binoning tashqi qismi oq rangga bo‘yalib, ko‘k chiziqlar bilan bezatilgan.

Masjid me’morchiligida mustamlaka davri uslubi [[Boburiylar davlati|Boburiylar]] me’morchiligi va Rim hamda Yunon me’morchiligiga asoslangan [[neoklassitsizm]] unsurlari bilan uyg‘unlashgan. Bino to‘g‘ri to‘rtburchak shaklida qurilgan bo‘lib, uzunligi taxminan 40 metr, eni esa 25 metrni tashkil etadi. Kvadrat shakldagi namozxona o'zining ikki qavatli piramidasimon tomi bilan ajralib turadi.

Masjidning old tomonida [[ayvon]] bo‘lib, ikki yonida [[Minora|minoralar]] qad rostlagan. Minoralar tepasiga kichik [[Gumbaz|gumbazchalar]] o‘rnatilgan. Har bir minora besh qismga bo‘lingan bo‘lib, bu [[Islom|islomning]] besh arkonini ramziy ifodalaydi&lt;ref&gt;{{Cite news |date=29 June 2017 |title=4 Kinta Valley mosques |work=[[New Straits Times]]}}&lt;/ref&gt;.

Masjidning asosiy namozxonasi 400 kishini sig‘dira oladi. Namozxonlar ko‘paygan paytlarda, ayniqsa, [[Juma namozi|juma namozida]] yo‘laklarda qo‘shimcha 200 kishi [[namoz]] o‘qishi mumkin&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Masjid Panglima Kinta |url=https://itc.gov.my/listings/masjid-panglima-kinta/ |website=Islamic Tourism Centre}}&lt;/ref&gt;.

== Galereya ==
&lt;gallery class=&quot;center&quot; widths=&quot;160px&quot; heights=&quot;180px&quot;&gt;
Dato' Panglima Kinta Mosque 2024 03.jpg |1898-yilda qurilgan masjid
Dato' Panglima Kinta Mosque 2024 04.jpg |1928-yilda qurilgan masjid minbari
Dato' Panglima Kinta Mosque, burial ground 2024 01.jpg |Oilaviy [[maqbara]] masjidning orqa tomonidagi hovlida joylashgan
Dato' Panglima Kinta Mosque, museum 2024 01.jpg |Ipoh tarixi muzeyi
&lt;/gallery&gt;

== Yana qarang ==
* [[Malayziyada islom]]
* [[Janubi-Sharqiy Osiyoda islom]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://peraktoday.com.my/2017/12/119-tahun-masjid-panglima-kinta-tetap-teguh/]

{{Malayziyadagi masjidlar|state=collapsed}}

[[Turkum:1890-yillarda qurib bitkazilgan masjidlar]]
[[Turkum:Perakdagi masjidlar]]
[[Turkum:Kinta tumani]]</text>
      <sha1>mveyt397khbmikfx1fqxdl0rrpcp3o2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hasan Maʼmun</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465479</id>
    <revision>
      <id>6314057</id>
      <timestamp>2026-10-21T07:30:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asena Asna</username>
        <id>310202</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Davlat arbobi bilgiqutisi |name        = Hasan Mamun |native_name  = {{Script/Arabic|حسن مأمون}} |native_name_lang = ar |image       = Ma2moun.jpg |office1      = [[Al-Azhar buyuk imomi]] |term_start1  = 1964-yil iyul |term_end1    = 1969 |predecessor1 = [[Mahmud Shaltut]] |successor1   = [[Muhammad al-Fahham]] |office2     = [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]] |term_start2  = 1955-yil 28-fevral |term_end2    = 1960-yil 19-iy...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6500" sha1="3okoc1n1ea377svyopsn5wttlevbqxy" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi bilgiqutisi
|name        = Hasan Mamun
|native_name  = {{Script/Arabic|حسن مأمون}}
|native_name_lang = ar
|image       = Ma2moun.jpg
|office1      = [[Al-Azhar buyuk imomi]]
|term_start1  = 1964-yil iyul
|term_end1    = 1969
|predecessor1 = [[Mahmud Shaltut]]
|successor1   = [[Muhammad al-Fahham]]
|office2     = [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]]
|term_start2  = 1955-yil 28-fevral
|term_end2    = 1960-yil 19-iyun
|predecessor2= Ahmad Ibrohim Mugis
|successor2  = Ahmad Muhammad Abdel Haridiy
|birth_date  = 1894-yil 13-iyun
|death_date  = {{Vafot sanasi va yoshi|1973|5|19|1894|6|13|mf=y}}
|birth_place = [[Qohira]], [[Misr Xadivligi]]
|death_place = Qohira, Misr
}}
'''Hasan Mamun''' ({{Lang-ar|حسن مأمون}}) (1894-yil 13-iyunda tugʻilgan; 1973-yil 19-mayda vafot etgan) — 1964–1969-yillarda [[Al-Azhar buyuk imomi|al-Azhar buyuk imomi]] yoki ''Shayx al-Azhar'' boʻlgan, undan avval esa 1955–1960-yillarda [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]] lavozimida ishlagan&lt;ref&gt;Skovgaard-Peterson, pp. 193-194.&lt;/ref&gt;.

==Dastlabki hayoti va faoliyati==
Mamun 1894-yilda [[Qohira]], [[Misr]]da otasi [[Ulamo|ulamolar]] („diniy olimlar“) ning yetakchi vakillaridan biri hamda [[Abdin saroyi]]dagi Fath masjidining imomi boʻlgan oilada tugʻilgan. Voyaga yetar ekan, Mamun ham [[Arab madaniyati ----|arab]], ham [[Fransiya madaniyati|fransuz madaniyati]] taʼsirida shakllandi va [[Al-Azhar universiteti|al-Azhar universiteti]]da tahsil oldi. U 1918-yilda Qozi maktabini (''qozi'' — diniy sudya) tamomlagan&lt;ref name=&quot;SP193&quot;&gt;Skovgaard-Peterson, p. 193&lt;/ref&gt;.

Keyinchalik u Misrning [[Shariat|shariat]] sudlarida sudya sifatida faoliyatini boshladi va bu yerda yaxshi natijalarga erishdi. 1941-yilda u [[Sudan]]ga oʻtkazilib, u yerda bosh sudya boʻlib xizmat qildi; biroq Sudanda [[Britaniya imperiyasi|Britaniya imperializmi]]ni keskin qoralagani sababli u yana Qohiraga qaytarilib, 1952-yilgacha quyi instansiya sudlari raisi boʻlib ishladi, soʻng Oliy shariat sudi raisi etib tayinlandi. Oʻsha yili [[Ozod ofitserlar harakati (Misr)|armiya ofitserlari guruhi]] qirol [[Foruq I|Faruk]] monarxiyasini agʻdarib, Misrda Britaniya mustamlakachilik taʼsirini tugatish jarayonini boshlab berdi&lt;ref name=&quot;SP193&quot;/&gt;.

==Buyuk muftiy va buyuk imom==
[[File:Egyptian government officials at al-Azhar Mosque, 1966.jpg|thumb|right|Mamun (oldingi safda chapdan ikkinchi) [[Al-Azhar masjidi|al-Azhar masjidi]]da [[Juma namozi|juma namozi]] oldidan, [[Ramazon]]ning oxirgi haftasida, 1966-yil yanvar, Misr hukumati amaldorlari bilan birga; prezident [[Jamol Abdul Nosir]] Mamunning chap tomonida, boʻlgʻusi prezident [[Anvar Sadat]] esa oʻng tomonida turibdi]]

Mamun 1955-yil 28-fevralda [[Misr inqilobiy qoʻmondonlik kengashi|Misr hukumati]] tomonidan [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]] etib tayinlanib, Ahmad Ibrohim Mugisning oʻrnini egalladi. Uning tayinlanishi davlat tomonidan shariat sudlarining tugatilishi hamda mamlakatdagi ''[[Vaqf|avqof]]'' („diniy vaqflar“) ning milliylashtirilishi bilan bir vaqtda yuz berdi, natijada Mamun diniy masalalarda maslahat olinadigan asosiy olimlardan biriga aylandi&lt;ref name=&quot;SP193&quot;/&gt;. U 1960-yil 19-iyunda lavozimni tark etdi va uning oʻrnini Ahmad Muhammad Abdel Haridiy egalladi. Buyuk muftiy sifatida Mamun 11 992 ta ''[[Fatvo|fatvo]]'' („diniy hukm“) chiqargan boʻlib, bu yiliga oʻrtacha 2 398 tani tashkil etadi va Misr buyuk muftiylari orasida eng koʻp fatvo chiqargan shaxs sanaladi&lt;ref name=&quot;SP194&quot;&gt;Skovgaard-Peterson, p. 194.&lt;/ref&gt;.

1961-yilda, [[Birlashgan Arab Respublikasi|Suriya bilan ittifoq]] (1958-yil fevral – 1961-yil sentyabr) davrida u Avqof vazirligi tomonidan XX asrda ''[[Fiqh|fiqh]]''ning eng yirik jamlanma va tizimlashtirilgan toʻplami hisoblangan ''Islom fiqhi ensiklopediyasi''ni tuzish va tahrir qilish uchun olimlar kengashiga raislik qilishga tayinlandi. Uni yakunlash jarayoni Mamun vafotidan ancha keyin ham, oʻnlab yillar davom etdi, biroq Mamun ensiklopediyaga shaxsan sezilarli miqdorda material kiritgan&lt;ref name=&quot;SP194&quot;/&gt;.

1964-yil iyulda prezident [[Jamol Abdul Nosir]] Mamunni [[Al-Azhar buyuk imomi|al-Azhar buyuk imomi]] etib tayinladi. Buyuk imom sifatida Mamun avgust oyida ''[[Fatvo|fatvo]]'' orqali, agar usul qonuniy boʻlsa va sharoit taqozo etsa, homiladorlikdan saqlanish [[Shariat|islom huquqi]]ga zid emasligini eʼlon qildi. U bu hukmni oʻzi insoniyat uchun tahdid deb bilgan aholi haddan tashqari koʻpayishi haqidagi xavotirlar kontekstida chiqargan&lt;ref&gt;Atighetchi, p. 72.&lt;/ref&gt;. Shuningdek, u [[Sotsializm|sotsializm]]ni islom taʼlimoti sifatida taʼriflovchi ''fatvo'' berishdan bosh tortib, din alohida mafkuralarga nisbatan betaraf ekanini, biroq ayrim mafkuraviy tamoyillar yoki usullarni maʼqullashi yoxud maʼqullamasligi mumkinligini bildirgan&lt;ref&gt;Abdel-Fattah, Moataz-Bellah. [http://weekly.ahram.org.eg/2010/992/op14.htm What kind of grand imam is he?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326022745/http://weekly.ahram.org.eg/2010/992/op14.htm |date=2013-03-26 }}. ''[[Al-Ahram Weekly]]''. 2010-04-10. Retrieved on 2013-08-11.&lt;/ref&gt;.

Mamunning sogʻligʻi yomonlashib, u 1969-yilda al-Azhardagi lavozimidan isteʼfoga chiqdi. U 1973-yilda vafot etdi&lt;ref name=&quot;SP194&quot;/&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}

==Adabiyotlar==
{{Refbegin}}
*{{citation |first=Jakob |last=Skovgaard-Petersen |title=Defining Islam for the Egyptian State: Muftis and Fatwas of the Dār Al-Iftā |url=https://books.google.com/books?id=f9uyFx-TGuIC&amp;q=Hassan+Ma'mun+azhar |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=9789004109476}}
*{{citation |first=Dariusch |last=Atighetchi |title=Islamic Bioethics: Problems and Perspectives: Problems and Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=Tdm9V89lW3IC&amp;q=Hasan+Mamun+Azhar |publisher=Springer |year=2006 |isbn=9781402049620}}
{{Refend}}

{{Start box}}
{{S-rel|su}}
{{S-bef|before=[[Hasanayn Muhammad Maxluf|Hasanayn Muhammad Makhluf]]}}
{{S-ttl
|title=[[Buyuk muftiy|buyuk muftiy]] (Misr)
       |years=1955 - 1960}}
{{S-aft|after=[[Ahmad Muhammad Abd al-Al Haridiy]]}}
{{S-bef|before=[[Mahmud Shaltut]]}}
{{S-ttl
|title=[[Al-Azhar buyuk imomi]]
       |years=1964 - 1969}}
{{S-aft|after=[[Muhammad al-Fahham]]}}
{{S-end}}
{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:1894-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1973-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Al-Azhar universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Misrlik huquqshunoslar]]
[[Turkum:Al-Azharning bosh imomlari]]
[[Turkum:Misr buyuk muftiylari]]</text>
      <sha1>3okoc1n1ea377svyopsn5wttlevbqxy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314058</id>
      <parentid>6314057</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T07:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asena Asna</username>
        <id>310202</id>
      </contributor>
      <origin>6314058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6507" sha1="0mgod05rzrq8n2vpuhptlyprxhcvkk8" xml:space="preserve">{{Thr}}{{Davlat arbobi bilgiqutisi
|name        = Hasan Mamun
|native_name  = {{Script/Arabic|حسن مأمون}}
|native_name_lang = ar
|image       = Ma2moun.jpg
|office1      = [[Al-Azhar buyuk imomi]]
|term_start1  = 1964-yil iyul
|term_end1    = 1969
|predecessor1 = [[Mahmud Shaltut]]
|successor1   = [[Muhammad al-Fahham]]
|office2     = [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]]
|term_start2  = 1955-yil 28-fevral
|term_end2    = 1960-yil 19-iyun
|predecessor2= Ahmad Ibrohim Mugis
|successor2  = Ahmad Muhammad Abdel Haridiy
|birth_date  = 1894-yil 13-iyun
|death_date  = {{Vafot sanasi va yoshi|1973|5|19|1894|6|13|mf=y}}
|birth_place = [[Qohira]], [[Misr Xadivligi]]
|death_place = Qohira, Misr
}}
'''Hasan Mamun''' ({{Lang-ar|حسن مأمون}}) (1894-yil 13-iyunda tugʻilgan; 1973-yil 19-mayda vafot etgan) — 1964–1969-yillarda [[Al-Azhar buyuk imomi|al-Azhar buyuk imomi]] yoki ''Shayx al-Azhar'' boʻlgan, undan avval esa 1955–1960-yillarda [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]] lavozimida ishlagan&lt;ref&gt;Skovgaard-Peterson, pp. 193-194.&lt;/ref&gt;.

==Dastlabki hayoti va faoliyati==
Mamun 1894-yilda [[Qohira]], [[Misr]]da otasi [[Ulamo|ulamolar]] („diniy olimlar“) ning yetakchi vakillaridan biri hamda [[Abdin saroyi]]dagi Fath masjidining imomi boʻlgan oilada tugʻilgan. Voyaga yetar ekan, Mamun ham [[Arab madaniyati ----|arab]], ham [[Fransiya madaniyati|fransuz madaniyati]] taʼsirida shakllandi va [[Al-Azhar universiteti|al-Azhar universiteti]]da tahsil oldi. U 1918-yilda Qozi maktabini (''qozi'' — diniy sudya) tamomlagan&lt;ref name=&quot;SP193&quot;&gt;Skovgaard-Peterson, p. 193&lt;/ref&gt;.

Keyinchalik u Misrning [[Shariat|shariat]] sudlarida sudya sifatida faoliyatini boshladi va bu yerda yaxshi natijalarga erishdi. 1941-yilda u [[Sudan]]ga oʻtkazilib, u yerda bosh sudya boʻlib xizmat qildi; biroq Sudanda [[Britaniya imperiyasi|Britaniya imperializmi]]ni keskin qoralagani sababli u yana Qohiraga qaytarilib, 1952-yilgacha quyi instansiya sudlari raisi boʻlib ishladi, soʻng Oliy shariat sudi raisi etib tayinlandi. Oʻsha yili [[Ozod ofitserlar harakati (Misr)|armiya ofitserlari guruhi]] qirol [[Foruq I|Faruk]] monarxiyasini agʻdarib, Misrda Britaniya mustamlakachilik taʼsirini tugatish jarayonini boshlab berdi&lt;ref name=&quot;SP193&quot;/&gt;.

==Buyuk muftiy va buyuk imom==
[[File:Egyptian government officials at al-Azhar Mosque, 1966.jpg|thumb|right|Mamun (oldingi safda chapdan ikkinchi) [[Al-Azhar masjidi|al-Azhar masjidi]]da [[Juma namozi|juma namozi]] oldidan, [[Ramazon]]ning oxirgi haftasida, 1966-yil yanvar, Misr hukumati amaldorlari bilan birga; prezident [[Jamol Abdul Nosir]] Mamunning chap tomonida, boʻlgʻusi prezident [[Anvar Sadat]] esa oʻng tomonida turibdi]]

Mamun 1955-yil 28-fevralda [[Misr inqilobiy qoʻmondonlik kengashi|Misr hukumati]] tomonidan [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]] etib tayinlanib, Ahmad Ibrohim Mugisning oʻrnini egalladi. Uning tayinlanishi davlat tomonidan shariat sudlarining tugatilishi hamda mamlakatdagi ''[[Vaqf|avqof]]'' („diniy vaqflar“) ning milliylashtirilishi bilan bir vaqtda yuz berdi, natijada Mamun diniy masalalarda maslahat olinadigan asosiy olimlardan biriga aylandi&lt;ref name=&quot;SP193&quot;/&gt;. U 1960-yil 19-iyunda lavozimni tark etdi va uning oʻrnini Ahmad Muhammad Abdel Haridiy egalladi. Buyuk muftiy sifatida Mamun 11 992 ta ''[[Fatvo|fatvo]]'' („diniy hukm“) chiqargan boʻlib, bu yiliga oʻrtacha 2 398 tani tashkil etadi va Misr buyuk muftiylari orasida eng koʻp fatvo chiqargan shaxs sanaladi&lt;ref name=&quot;SP194&quot;&gt;Skovgaard-Peterson, p. 194.&lt;/ref&gt;.

1961-yilda, [[Birlashgan Arab Respublikasi|Suriya bilan ittifoq]] (1958-yil fevral – 1961-yil sentyabr) davrida u Avqof vazirligi tomonidan XX asrda ''[[Fiqh|fiqh]]''ning eng yirik jamlanma va tizimlashtirilgan toʻplami hisoblangan ''Islom fiqhi ensiklopediyasi''ni tuzish va tahrir qilish uchun olimlar kengashiga raislik qilishga tayinlandi. Uni yakunlash jarayoni Mamun vafotidan ancha keyin ham, oʻnlab yillar davom etdi, biroq Mamun ensiklopediyaga shaxsan sezilarli miqdorda material kiritgan&lt;ref name=&quot;SP194&quot;/&gt;.

1964-yil iyulda prezident [[Jamol Abdul Nosir]] Mamunni [[Al-Azhar buyuk imomi|al-Azhar buyuk imomi]] etib tayinladi. Buyuk imom sifatida Mamun avgust oyida ''[[Fatvo|fatvo]]'' orqali, agar usul qonuniy boʻlsa va sharoit taqozo etsa, homiladorlikdan saqlanish [[Shariat|islom huquqi]]ga zid emasligini eʼlon qildi. U bu hukmni oʻzi insoniyat uchun tahdid deb bilgan aholi haddan tashqari koʻpayishi haqidagi xavotirlar kontekstida chiqargan&lt;ref&gt;Atighetchi, p. 72.&lt;/ref&gt;. Shuningdek, u [[Sotsializm|sotsializm]]ni islom taʼlimoti sifatida taʼriflovchi ''fatvo'' berishdan bosh tortib, din alohida mafkuralarga nisbatan betaraf ekanini, biroq ayrim mafkuraviy tamoyillar yoki usullarni maʼqullashi yoxud maʼqullamasligi mumkinligini bildirgan&lt;ref&gt;Abdel-Fattah, Moataz-Bellah. [http://weekly.ahram.org.eg/2010/992/op14.htm What kind of grand imam is he?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326022745/http://weekly.ahram.org.eg/2010/992/op14.htm |date=2013-03-26 }}. ''[[Al-Ahram Weekly]]''. 2010-04-10. Retrieved on 2013-08-11.&lt;/ref&gt;.

Mamunning sogʻligʻi yomonlashib, u 1969-yilda al-Azhardagi lavozimidan isteʼfoga chiqdi. U 1973-yilda vafot etdi&lt;ref name=&quot;SP194&quot;/&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}

==Adabiyotlar==
{{Refbegin}}
*{{citation |first=Jakob |last=Skovgaard-Petersen |title=Defining Islam for the Egyptian State: Muftis and Fatwas of the Dār Al-Iftā |url=https://books.google.com/books?id=f9uyFx-TGuIC&amp;q=Hassan+Ma'mun+azhar |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=9789004109476}}
*{{citation |first=Dariusch |last=Atighetchi |title=Islamic Bioethics: Problems and Perspectives: Problems and Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=Tdm9V89lW3IC&amp;q=Hasan+Mamun+Azhar |publisher=Springer |year=2006 |isbn=9781402049620}}
{{Refend}}

{{Start box}}
{{S-rel|su}}
{{S-bef|before=[[Hasanayn Muhammad Maxluf|Hasanayn Muhammad Makhluf]]}}
{{S-ttl
|title=[[Buyuk muftiy|buyuk muftiy]] (Misr)
       |years=1955 - 1960}}
{{S-aft|after=[[Ahmad Muhammad Abd al-Al Haridiy]]}}
{{S-bef|before=[[Mahmud Shaltut]]}}
{{S-ttl
|title=[[Al-Azhar buyuk imomi]]
       |years=1964 - 1969}}
{{S-aft|after=[[Muhammad al-Fahham]]}}
{{S-end}}
{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:1894-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1973-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Al-Azhar universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Misrlik huquqshunoslar]]
[[Turkum:Al-Azharning bosh imomlari]]
[[Turkum:Misr buyuk muftiylari]]</text>
      <sha1>0mgod05rzrq8n2vpuhptlyprxhcvkk8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314100</id>
      <parentid>6314058</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:35:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asena Asna</username>
        <id>310202</id>
      </contributor>
      <origin>6314100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6471" sha1="ivl37zw5lu1y2apgpq4ei6koanpvbs2" xml:space="preserve">{{Davlat arbobi bilgiqutisi
|name        = Hasan Maʼmun
|native_name =حسن مأمون
|native_name_lang = ar
|image       = Ma2moun.jpg
|office1      = [[Al-Azhar bosh imomi]]
|term_start1  = 1964-yil iyul
|term_end1    = 1969
|predecessor1 = [[Mahmud Shaltut]]
|successor1   = [[Muhammad al-Fahham]]
|office2     = [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]]
|term_start2  = 1955-yil 28-fevral
|term_end2    = 1960-yil 19-iyun
|predecessor2= Ahmad Ibrohim Mugis
|successor2  = Ahmad Muhammad Abdel Haridiy
|birth_date  = 1894-yil 13-iyun
|death_date  = {{Vafot sanasi va yoshi|1973|5|19|1894|6|13|mf=y}}
|birth_place = [[Qohira]], [[Misr Xadivligi]]
|death_place = Qohira, Misr
}}
'''Hasan Mamun''' ({{Lang-ar|حسن مأمون}}) (1894-yil 13-iyunda tugʻilgan; 1973-yil 19-mayda vafot etgan) — 1964–1969-yillarda [[Al-Azhar buyuk imomi|al-Azhar buyuk imomi]] yoki ''Shayx al-Azhar'' boʻlgan, undan avval esa 1955–1960-yillarda [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]] lavozimida ishlagan&lt;ref&gt;Skovgaard-Peterson, pp. 193-194.&lt;/ref&gt;.

==Hayoti va faoliyati==
Mamun 1894-yilda [[Qohira]], [[Misr]]da otasi [[Ulamo|ulamolar]] („diniy olimlar“) ning yetakchi vakillaridan biri hamda [[Abdin saroyi]]dagi Fath masjidining imomi boʻlgan oilada tugʻilgan. Voyaga yetar ekan, Mamun ham [[Arab madaniyati ----|arab]], ham [[Fransiya madaniyati|fransuz madaniyati]] taʼsirida shakllandi va [[Al-Azhar universiteti|al-Azhar universiteti]]da tahsil oldi. U 1918-yilda Qozi maktabini (''qozi'' — diniy sudya) tamomlagan&lt;ref name=&quot;SP193&quot;&gt;Skovgaard-Peterson, p. 193&lt;/ref&gt;.

Keyinchalik u Misrning [[Shariat|shariat]] sudlarida sudya sifatida faoliyatini boshladi va bu yerda yaxshi natijalarga erishdi. 1941-yilda u [[Sudan]]ga oʻtkazilib, u yerda bosh sudya boʻlib xizmat qildi; biroq Sudanda [[Britaniya imperiyasi|Britaniya imperializmi]]ni keskin qoralagani sababli u yana Qohiraga qaytarilib, 1952-yilgacha quyi instansiya sudlari raisi boʻlib ishladi, soʻng Oliy shariat sudi raisi etib tayinlandi. Oʻsha yili [[Ozod ofitserlar harakati (Misr)|armiya ofitserlari guruhi]] qirol [[Foruq I|Faruk]] monarxiyasini agʻdarib, Misrda Britaniya mustamlakachilik taʼsirini tugatish jarayonini boshlab berdi&lt;ref name=&quot;SP193&quot;/&gt;.

==Buyuk muftiy va buyuk imom==
[[File:Egyptian government officials at al-Azhar Mosque, 1966.jpg|thumb|right|Mamun (oldingi safda chapdan ikkinchi) [[Al-Azhar masjidi|al-Azhar masjidi]]da [[Juma namozi|juma namozi]] oldidan, [[Ramazon]]ning oxirgi haftasida, 1966-yil yanvar, Misr hukumati amaldorlari bilan birga; prezident [[Jamol Abdul Nosir]] Mamunning chap tomonida, boʻlgʻusi prezident [[Anvar Sadat]] esa oʻng tomonida turibdi]]

Mamun 1955-yil 28-fevralda [[Misr inqilobiy qoʻmondonlik kengashi|Misr hukumati]] tomonidan [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]] etib tayinlanib, Ahmad Ibrohim Mugisning oʻrnini egalladi. Uning tayinlanishi davlat tomonidan shariat sudlarining tugatilishi hamda mamlakatdagi ''[[Vaqf|avqof]]'' („diniy vaqflar“) ning milliylashtirilishi bilan bir vaqtda yuz berdi, natijada Mamun diniy masalalarda maslahat olinadigan asosiy olimlardan biriga aylandi&lt;ref name=&quot;SP193&quot;/&gt;. U 1960-yil 19-iyunda lavozimni tark etdi va uning oʻrnini Ahmad Muhammad Abdel Haridiy egalladi. Buyuk muftiy sifatida Mamun 11 992 ta ''[[Fatvo|fatvo]]'' („diniy hukm“) chiqargan boʻlib, bu yiliga oʻrtacha 2 398 tani tashkil etadi va Misr buyuk muftiylari orasida eng koʻp fatvo chiqargan shaxs sanaladi&lt;ref name=&quot;SP194&quot;&gt;Skovgaard-Peterson, p. 194.&lt;/ref&gt;.

1961-yilda, [[Birlashgan Arab Respublikasi|Suriya bilan ittifoq]] (1958-yil fevral – 1961-yil sentyabr) davrida u Avqof vazirligi tomonidan XX asrda ''[[Fiqh|fiqh]]''ning eng yirik jamlanma va tizimlashtirilgan toʻplami hisoblangan ''Islom fiqhi ensiklopediyasi''ni tuzish va tahrir qilish uchun olimlar kengashiga raislik qilishga tayinlandi. Uni yakunlash jarayoni Mamun vafotidan ancha keyin ham, oʻnlab yillar davom etdi, biroq Mamun ensiklopediyaga shaxsan sezilarli miqdorda material kiritgan&lt;ref name=&quot;SP194&quot;/&gt;.

1964-yil iyulda prezident [[Jamol Abdul Nosir]] Mamunni [[Al-Azhar buyuk imomi|al-Azhar buyuk imomi]] etib tayinladi. Buyuk imom sifatida Mamun avgust oyida ''[[Fatvo|fatvo]]'' orqali, agar usul qonuniy boʻlsa va sharoit taqozo etsa, homiladorlikdan saqlanish [[Shariat|islom huquqi]]ga zid emasligini eʼlon qildi. U bu hukmni oʻzi insoniyat uchun tahdid deb bilgan aholi haddan tashqari koʻpayishi haqidagi xavotirlar kontekstida chiqargan&lt;ref&gt;Atighetchi, p. 72.&lt;/ref&gt;. Shuningdek, u [[Sotsializm|sotsializm]]ni islom taʼlimoti sifatida taʼriflovchi ''fatvo'' berishdan bosh tortib, din alohida mafkuralarga nisbatan betaraf ekanini, biroq ayrim mafkuraviy tamoyillar yoki usullarni maʼqullashi yoxud maʼqullamasligi mumkinligini bildirgan&lt;ref&gt;Abdel-Fattah, Moataz-Bellah. [http://weekly.ahram.org.eg/2010/992/op14.htm What kind of grand imam is he?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326022745/http://weekly.ahram.org.eg/2010/992/op14.htm |date=2013-03-26 }}. ''[[Al-Ahram Weekly]]''. 2010-04-10. Retrieved on 2013-08-11.&lt;/ref&gt;.

Mamunning sogʻligʻi yomonlashib, u 1969-yilda al-Azhardagi lavozimidan isteʼfoga chiqdi. U 1973-yilda vafot etdi&lt;ref name=&quot;SP194&quot;/&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}

==Adabiyotlar==
{{Refbegin}}
*{{citation |first=Jakob |last=Skovgaard-Petersen |title=Defining Islam for the Egyptian State: Muftis and Fatwas of the Dār Al-Iftā |url=https://books.google.com/books?id=f9uyFx-TGuIC&amp;q=Hassan+Ma'mun+azhar |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=9789004109476}}
*{{citation |first=Dariusch |last=Atighetchi |title=Islamic Bioethics: Problems and Perspectives: Problems and Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=Tdm9V89lW3IC&amp;q=Hasan+Mamun+Azhar |publisher=Springer |year=2006 |isbn=9781402049620}}
{{Refend}}

{{Start box}}
{{S-rel|su}}
{{S-bef|before=[[Hasanayn Muhammad Maxluf|Hasanayn Muhammad Makhluf]]}}
{{S-ttl
|title=[[Buyuk muftiy|buyuk muftiy]] (Misr)
       |years=1955 - 1960}}
{{S-aft|after=[[Ahmad Muhammad Abd al-Al Haridiy]]}}
{{S-bef|before=[[Mahmud Shaltut]]}}
{{S-ttl
|title=[[Al-Azhar buyuk imomi]]
       |years=1964 - 1969}}
{{S-aft|after=[[Muhammad al-Fahham]]}}
{{S-end}}
{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:1894-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1973-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Al-Azhar universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Misrlik huquqshunoslar]]
[[Turkum:Al-Azharning bosh imomlari]]
[[Turkum:Misr buyuk muftiylari]]</text>
      <sha1>ivl37zw5lu1y2apgpq4ei6koanpvbs2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314126</id>
      <parentid>6314100</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:12:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asena Asna</username>
        <id>310202</id>
      </contributor>
      <origin>6314126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6478" sha1="1ketol0qb388iotklvr37bjh4we5tas" xml:space="preserve">{{Thr}}{{Davlat arbobi bilgiqutisi
|name        = Hasan Maʼmun
|native_name =حسن مأمون
|native_name_lang = ar
|image       = Ma2moun.jpg
|office1      = [[Al-Azhar bosh imomi]]
|term_start1  = 1964-yil iyul
|term_end1    = 1969
|predecessor1 = [[Mahmud Shaltut]]
|successor1   = [[Muhammad al-Fahham]]
|office2     = [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]]
|term_start2  = 1955-yil 28-fevral
|term_end2    = 1960-yil 19-iyun
|predecessor2= Ahmad Ibrohim Mugis
|successor2  = Ahmad Muhammad Abdel Haridiy
|birth_date  = 1894-yil 13-iyun
|death_date  = {{Vafot sanasi va yoshi|1973|5|19|1894|6|13|mf=y}}
|birth_place = [[Qohira]], [[Misr Xadivligi]]
|death_place = Qohira, Misr
}}
'''Hasan Mamun''' ({{Lang-ar|حسن مأمون}}) (1894-yil 13-iyunda tugʻilgan; 1973-yil 19-mayda vafot etgan) — 1964–1969-yillarda [[Al-Azhar buyuk imomi|al-Azhar buyuk imomi]] yoki ''Shayx al-Azhar'' boʻlgan, undan avval esa 1955–1960-yillarda [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]] lavozimida ishlagan&lt;ref&gt;Skovgaard-Peterson, pp. 193-194.&lt;/ref&gt;.

==Hayoti va faoliyati==
Mamun 1894-yilda [[Qohira]], [[Misr]]da otasi [[Ulamo|ulamolar]] („diniy olimlar“) ning yetakchi vakillaridan biri hamda [[Abdin saroyi]]dagi Fath masjidining imomi boʻlgan oilada tugʻilgan. Voyaga yetar ekan, Mamun ham [[Arab madaniyati ----|arab]], ham [[Fransiya madaniyati|fransuz madaniyati]] taʼsirida shakllandi va [[Al-Azhar universiteti|al-Azhar universiteti]]da tahsil oldi. U 1918-yilda Qozi maktabini (''qozi'' — diniy sudya) tamomlagan&lt;ref name=&quot;SP193&quot;&gt;Skovgaard-Peterson, p. 193&lt;/ref&gt;.

Keyinchalik u Misrning [[Shariat|shariat]] sudlarida sudya sifatida faoliyatini boshladi va bu yerda yaxshi natijalarga erishdi. 1941-yilda u [[Sudan]]ga oʻtkazilib, u yerda bosh sudya boʻlib xizmat qildi; biroq Sudanda [[Britaniya imperiyasi|Britaniya imperializmi]]ni keskin qoralagani sababli u yana Qohiraga qaytarilib, 1952-yilgacha quyi instansiya sudlari raisi boʻlib ishladi, soʻng Oliy shariat sudi raisi etib tayinlandi. Oʻsha yili [[Ozod ofitserlar harakati (Misr)|armiya ofitserlari guruhi]] qirol [[Foruq I|Faruk]] monarxiyasini agʻdarib, Misrda Britaniya mustamlakachilik taʼsirini tugatish jarayonini boshlab berdi&lt;ref name=&quot;SP193&quot;/&gt;.

==Buyuk muftiy va buyuk imom==
[[File:Egyptian government officials at al-Azhar Mosque, 1966.jpg|thumb|right|Mamun (oldingi safda chapdan ikkinchi) [[Al-Azhar masjidi|al-Azhar masjidi]]da [[Juma namozi|juma namozi]] oldidan, [[Ramazon]]ning oxirgi haftasida, 1966-yil yanvar, Misr hukumati amaldorlari bilan birga; prezident [[Jamol Abdul Nosir]] Mamunning chap tomonida, boʻlgʻusi prezident [[Anvar Sadat]] esa oʻng tomonida turibdi]]

Mamun 1955-yil 28-fevralda [[Misr inqilobiy qoʻmondonlik kengashi|Misr hukumati]] tomonidan [[Dar al-Ifta al-Misriyyah|Misr buyuk muftiysi]] etib tayinlanib, Ahmad Ibrohim Mugisning oʻrnini egalladi. Uning tayinlanishi davlat tomonidan shariat sudlarining tugatilishi hamda mamlakatdagi ''[[Vaqf|avqof]]'' („diniy vaqflar“) ning milliylashtirilishi bilan bir vaqtda yuz berdi, natijada Mamun diniy masalalarda maslahat olinadigan asosiy olimlardan biriga aylandi&lt;ref name=&quot;SP193&quot;/&gt;. U 1960-yil 19-iyunda lavozimni tark etdi va uning oʻrnini Ahmad Muhammad Abdel Haridiy egalladi. Buyuk muftiy sifatida Mamun 11 992 ta ''[[Fatvo|fatvo]]'' („diniy hukm“) chiqargan boʻlib, bu yiliga oʻrtacha 2 398 tani tashkil etadi va Misr buyuk muftiylari orasida eng koʻp fatvo chiqargan shaxs sanaladi&lt;ref name=&quot;SP194&quot;&gt;Skovgaard-Peterson, p. 194.&lt;/ref&gt;.

1961-yilda, [[Birlashgan Arab Respublikasi|Suriya bilan ittifoq]] (1958-yil fevral – 1961-yil sentyabr) davrida u Avqof vazirligi tomonidan XX asrda ''[[Fiqh|fiqh]]''ning eng yirik jamlanma va tizimlashtirilgan toʻplami hisoblangan ''Islom fiqhi ensiklopediyasi''ni tuzish va tahrir qilish uchun olimlar kengashiga raislik qilishga tayinlandi. Uni yakunlash jarayoni Mamun vafotidan ancha keyin ham, oʻnlab yillar davom etdi, biroq Mamun ensiklopediyaga shaxsan sezilarli miqdorda material kiritgan&lt;ref name=&quot;SP194&quot;/&gt;.

1964-yil iyulda prezident [[Jamol Abdul Nosir]] Mamunni [[Al-Azhar buyuk imomi|al-Azhar buyuk imomi]] etib tayinladi. Buyuk imom sifatida Mamun avgust oyida ''[[Fatvo|fatvo]]'' orqali, agar usul qonuniy boʻlsa va sharoit taqozo etsa, homiladorlikdan saqlanish [[Shariat|islom huquqi]]ga zid emasligini eʼlon qildi. U bu hukmni oʻzi insoniyat uchun tahdid deb bilgan aholi haddan tashqari koʻpayishi haqidagi xavotirlar kontekstida chiqargan&lt;ref&gt;Atighetchi, p. 72.&lt;/ref&gt;. Shuningdek, u [[Sotsializm|sotsializm]]ni islom taʼlimoti sifatida taʼriflovchi ''fatvo'' berishdan bosh tortib, din alohida mafkuralarga nisbatan betaraf ekanini, biroq ayrim mafkuraviy tamoyillar yoki usullarni maʼqullashi yoxud maʼqullamasligi mumkinligini bildirgan&lt;ref&gt;Abdel-Fattah, Moataz-Bellah. [http://weekly.ahram.org.eg/2010/992/op14.htm What kind of grand imam is he?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130326022745/http://weekly.ahram.org.eg/2010/992/op14.htm |date=2013-03-26 }}. ''[[Al-Ahram Weekly]]''. 2010-04-10. Retrieved on 2013-08-11.&lt;/ref&gt;.

Mamunning sogʻligʻi yomonlashib, u 1969-yilda al-Azhardagi lavozimidan isteʼfoga chiqdi. U 1973-yilda vafot etdi&lt;ref name=&quot;SP194&quot;/&gt;.

==Manbalar==
{{Manbalar}}

==Adabiyotlar==
{{Refbegin}}
*{{citation |first=Jakob |last=Skovgaard-Petersen |title=Defining Islam for the Egyptian State: Muftis and Fatwas of the Dār Al-Iftā |url=https://books.google.com/books?id=f9uyFx-TGuIC&amp;q=Hassan+Ma'mun+azhar |publisher=BRILL |year=1997 |isbn=9789004109476}}
*{{citation |first=Dariusch |last=Atighetchi |title=Islamic Bioethics: Problems and Perspectives: Problems and Perspectives |url=https://books.google.com/books?id=Tdm9V89lW3IC&amp;q=Hasan+Mamun+Azhar |publisher=Springer |year=2006 |isbn=9781402049620}}
{{Refend}}

{{Start box}}
{{S-rel|su}}
{{S-bef|before=[[Hasanayn Muhammad Maxluf|Hasanayn Muhammad Makhluf]]}}
{{S-ttl
|title=[[Buyuk muftiy|buyuk muftiy]] (Misr)
       |years=1955 - 1960}}
{{S-aft|after=[[Ahmad Muhammad Abd al-Al Haridiy]]}}
{{S-bef|before=[[Mahmud Shaltut]]}}
{{S-ttl
|title=[[Al-Azhar buyuk imomi]]
       |years=1964 - 1969}}
{{S-aft|after=[[Muhammad al-Fahham]]}}
{{S-end}}
{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:1894-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1973-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Al-Azhar universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Misrlik huquqshunoslar]]
[[Turkum:Al-Azharning bosh imomlari]]
[[Turkum:Misr buyuk muftiylari]]</text>
      <sha1>1ketol0qb388iotklvr37bjh4we5tas</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Hasan Maʼmun</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465480</id>
    <revision>
      <id>6314060</id>
      <timestamp>2026-10-21T07:31:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asena Asna</username>
        <id>310202</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Thr}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7" sha1="r9bm2pkhq7vfs2wj00vt49q21p3y8pi" xml:space="preserve">{{Thr}}</text>
      <sha1>r9bm2pkhq7vfs2wj00vt49q21p3y8pi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314094</id>
      <parentid>6314060</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T10:27:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Asena Asna</username>
        <id>310202</id>
      </contributor>
      <origin>6314094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Oʻchirishga/Alipos</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1465481</id>
    <revision>
      <id>6314062</id>
      <timestamp>2026-10-21T07:45:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Artemev Nikolay</username>
        <id>46453</id>
      </contributor>
      <comment>„===[[:Alipos]]=== :{{la|1=Alipos}}   :({{Find sources|title=Alipos}}) Maqola [[AliPos]] nomi bilan uch marta o‘chirildi. Shundan so‘ng, muallif uni qayta ishlashi uchun [[Foydalanuvchi:Yusuf Toshpulatov/qumloq|qumloq]]ga joylashtirildi. Muallif maqolani boshqa nom bilan yaratishga qaror qilibdi, shu bois buni muhokamaga qo‘yyapman. [[VP:EA]]ga ega emas / ~~~~“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="501" sha1="szhqlxvxb6judn58n5h9b0phd3kknus" xml:space="preserve">===[[:Alipos]]===
:{{la|1=Alipos}}  
:({{Find sources|title=Alipos}})
Maqola [[AliPos]] nomi bilan uch marta o‘chirildi. Shundan so‘ng, muallif uni qayta ishlashi uchun [[Foydalanuvchi:Yusuf Toshpulatov/qumloq|qumloq]]ga joylashtirildi. Muallif maqolani boshqa nom bilan yaratishga qaror qilibdi, shu bois buni muhokamaga qo‘yyapman. [[VP:EA]]ga ega emas / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 07:45, 2026-yil 21-oktyabr (UTC)</text>
      <sha1>szhqlxvxb6judn58n5h9b0phd3kknus</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314090</id>
      <parentid>6314062</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T08:36:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mirishkorlik</username>
        <id>75661</id>
      </contributor>
      <comment>/* Alipos */</comment>
      <origin>6314090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="668" sha1="01kg672gy84qivo29qmpmr2c0robefe" xml:space="preserve">===[[:Alipos]]===
:{{la|1=Alipos}}  
:({{Find sources|title=Alipos}})
Maqola [[AliPos]] nomi bilan uch marta o‘chirildi. Shundan so‘ng, muallif uni qayta ishlashi uchun [[Foydalanuvchi:Yusuf Toshpulatov/qumloq|qumloq]]ga joylashtirildi. Muallif maqolani boshqa nom bilan yaratishga qaror qilibdi, shu bois buni muhokamaga qo‘yyapman. [[VP:EA]]ga ega emas / [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Artemev Nikolay|munozara]]) 07:45, 2026-yil 21-oktyabr (UTC)
# {{oʻchirilsin}} EAga  ega emas -- [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 08:36, 2026-yil 21-oktyabr (UTC)</text>
      <sha1>01kg672gy84qivo29qmpmr2c0robefe</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Vikipediya:Yangi sahifa yaratish</title>
    <ns>4</ns>
    <id>1465482</id>
    <revision>
      <id>6314065</id>
      <timestamp>2026-10-21T08:02:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Muhaamadali</username>
        <id>318790</id>
      </contributor>
      <comment>„Alikhan Party  Alikhan Party — &quot;alikhan.party&quot; (https://www.alikhan.party/) domenida faoliyat yurituvchi onlayn o‘yin platformasi. Platforma brauzer orqali o‘yinlarni topish va o‘ynash uchun mo‘ljallangan.  Platforma saytida o‘yinlarni ko‘rib chiqish, foydalanuvchilarga mos o‘yinlarni tavsiya qilish va o‘yinlarga yulduzli baho berish kabi funksiyalar taqdim etilgan. Saytda foydalanuvchining yaqinda o‘ynagan o‘yinlari va saqlan...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="677" sha1="fieiiefp0tmir8swjlx7vpq75fkprnn" xml:space="preserve">Alikhan Party

Alikhan Party — &quot;alikhan.party&quot; (https://www.alikhan.party/) domenida faoliyat yurituvchi onlayn o‘yin platformasi. Platforma brauzer orqali o‘yinlarni topish va o‘ynash uchun mo‘ljallangan.

Platforma saytida o‘yinlarni ko‘rib chiqish, foydalanuvchilarga mos o‘yinlarni tavsiya qilish va o‘yinlarga yulduzli baho berish kabi funksiyalar taqdim etilgan. Saytda foydalanuvchining yaqinda o‘ynagan o‘yinlari va saqlangan yoqtirishlari bilan bog‘liq bo‘limlar ham mavjud.

Alikhan Party’ning o‘yinlar katalogi, funksiyalari va rivojlanish holati platformaning rasmiy veb-saytida yoritiladi.

Rasmiy veb-sayt: https://www.alikhan.party/</text>
      <sha1>fieiiefp0tmir8swjlx7vpq75fkprnn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Panglima Kinta masjidi</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465483</id>
    <revision>
      <id>6314099</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:30:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Oblakulova</username>
        <id>111326</id>
      </contributor>
      <comment>„{{Islom loyihasi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>6314099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika" xml:space="preserve">{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>6314137</id>
      <parentid>6314099</parentid>
      <timestamp>2026-10-21T11:21:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31" sha1="7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c" xml:space="preserve">{{Munozara}}
{{Islom loyihasi}}</text>
      <sha1>7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica trigonidota</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465484</id>
    <revision>
      <id>6314101</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:43:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="669" sha1="1gd87vxhv4saxdzherk2ddiui1uiqn9" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica trigonidota
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica trigonidota''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/ACROtrigonidota.htm Afrotropical Gracillariidae]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/ACROTRIG Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270536}}

[[Category:Dialectica ]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>1gd87vxhv4saxdzherk2ddiui1uiqn9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica cordiaecola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465485</id>
    <revision>
      <id>6314102</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:45:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="667" sha1="qc8e6n8t575csch161svss0mq2fwb70" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica cordiaecola
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica cordiaecola''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/DIALcordiaecola.htm Afrotropical Gracillariidae]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALCORD Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5270509}}

[[Category:Dialectica]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>qc8e6n8t575csch161svss0mq2fwb70</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica ehretiae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465486</id>
    <revision>
      <id>6314103</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:46:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="675" sha1="4woxw7idg03v94tuky4gnzkxocisked" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica ehretiae
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica ehretiae''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]] va [[Efiopiya]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/ACROehretiae.htm Afrotropical Gracillariidae]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALEHRE Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270511}}

[[Category:Dialectica]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>4woxw7idg03v94tuky4gnzkxocisked</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica galactozona</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465487</id>
    <revision>
      <id>6314104</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:46:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="810" sha1="2o86iyikjtydsahyvr2r56t7wa0xebw" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica galactozona
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica galactozona''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/DIALgalactozona.htm Afrotropical Gracillariidae] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120811215255/http://www.metafro.be/graci/Species/DIALgalactozona.htm |date=August 11, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALGALA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5270513}}

[[Category:Dialectica ]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>2o86iyikjtydsahyvr2r56t7wa0xebw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica galapagosensis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465488</id>
    <revision>
      <id>6314105</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="568" sha1="0ot7zig82036lhmnk9beml6b8awjxhy" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica galapagosensis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica galapagosensis''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Galapagos orollari]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALGAPA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5270514}}

[[Category:Dialectica]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>0ot7zig82036lhmnk9beml6b8awjxhy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica geometra</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465489</id>
    <revision>
      <id>6314106</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:48:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1139" sha1="lk67k9lch8ti5pxhvkcxd8tl1jb61wl" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica geometra
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica geometra''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Gonkong]]da, [[Yaponiya]]ning [[Ryukyu orollari]]da, [[Hindiston]]ning [[G‘arbiy Bengaliya]], [[Tamilnad]], [[Bihar]] va [[Uttar-Pradesh]] shtatlarida hamda [[Dehli]]da, shuningdek, [[Reyunion]]da uchraydi. Keyinchalik ushbu tur [[Xitoy]]da ham qayd etilgan&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALGEOM Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://en.cnki.com.cn/Article_en/CJFDTOTAL-KCFL200904014.htm |title=A New Record Genus and Species of Gracillariidae (Lepidoptera) from China |access-date=2010-11-16 |archive-date=2011-07-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110707020323/http://en.cnki.com.cn/Article_en/CJFDTOTAL-KCFL200904014.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270515}}

[[Category:Dialectica]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>lk67k9lch8ti5pxhvkcxd8tl1jb61wl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Dialectica</title>
    <ns>14</ns>
    <id>1465490</id>
    <revision>
      <id>6314109</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:50:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="104" sha1="m68wj1hcxxy5qvd2uuf35gq3vd2v6kd" xml:space="preserve">{{Cat main|Dialectica}}
{{commonscat|Dialectica}}
{{wikispecies|Dialectica}}
[[Category:Acrocercopinae]]</text>
      <sha1>m68wj1hcxxy5qvd2uuf35gq3vd2v6kd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica hedemanni</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465491</id>
    <revision>
      <id>6314110</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="915" sha1="nr7rvi0zgl6plbcm08kajpdg8hrtjoo" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica hedemanni
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica hedemanni''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kanar orollari]] va [[Madeyra]]da uchraydi&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110622125647/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359241 Fauna Europaea]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/dialectica/hedemanni/hedemanni.htm |title=bladmineerders.nl |access-date=2010-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120912055956/http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/dialectica/hedemanni/hedemanni.htm |archive-date=2012-09-12 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5270517}}

[[Category:Dialectica]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>nr7rvi0zgl6plbcm08kajpdg8hrtjoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica odontosema</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465492</id>
    <revision>
      <id>6314111</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:54:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="666" sha1="czj4fy87xyvti0lhqsg4q9xulq617eu" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica odontosema
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica odontosema''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/ACROodontosema.htm Afrotropical Gracillariidae]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALODON Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5270522}}

[[Category:Dialectica ]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>czj4fy87xyvti0lhqsg4q9xulq617eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica japonica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465493</id>
    <revision>
      <id>6314112</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:57:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="739" sha1="ey6zefx812dy56vqtz0limdl8tl5whx" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica japonica
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica japonica''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Kyusyu]] orolida uchraydi&lt;ref&gt;[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALJAPO Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9841/1/38_p1-111.pdf Japanese species of the Acrocercops-group (Lepidoptera: Gracillariidae). Part I]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270521}}

[[Category:Dialectica ]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>ey6zefx812dy56vqtz0limdl8tl5whx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica imperialella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465494</id>
    <revision>
      <id>6314114</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:58:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="920" sha1="095sfw37l3nov0oi6qi8t9kk83yhdvh" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica imperialella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica imperialella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Daniya]]dan [[Pireney tog‘lari]], [[Italiya]] va [[Ruminiya]]gacha, shuningdek, Buyuk Britaniyadan [[Rossiya]] va [[Ukraina]]gacha bo‘lgan hududlarda uchraydi&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://webh01.ua.ac.be/vve/Checklists/Lepidoptera/Gracillariidae/Dimperialella.htm |title=Lepidoptera of Belgium |access-date=2010-11-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120905201137/http://webh01.ua.ac.be/vve/Checklists/Lepidoptera/Gracillariidae/Dimperialella.htm |archive-date=2012-09-05 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270519}}

[[Category:Dialectica ]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>095sfw37l3nov0oi6qi8t9kk83yhdvh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica carcharota</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465495</id>
    <revision>
      <id>6314115</id>
      <timestamp>2026-10-21T10:59:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="696" sha1="fyvuqkg2kns1c5c3fec6zdpzb5ncqiv" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica carcharota
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica carcharota''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]], [[Efiopiya]] va [[Zimbabve]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/DIALcarcharota.htm Afrotropical Gracillariidae]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALCARC Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270506}}

[[Category:Dialectica ]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>fyvuqkg2kns1c5c3fec6zdpzb5ncqiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465496</id>
    <revision>
      <id>6314116</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:00:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1960" sha1="jy586gg1eei88pd4t4vyh0k6ketsyac" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]]lar urug‘i. Ushbu urug‘ 22 ta turni o‘z ichiga oladi.

==Turlari==
{{Div col}}
*''[[Dialectica aemula]]'' &lt;small&gt;(Meyrick, 1916)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica anselmella]]'' &lt;small&gt;Guillermet, 2011&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica carcharota]]'' &lt;small&gt;(Meyrick, 1912)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica columellina]]'' &lt;small&gt;(Vári, 1961)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica cordiaecola]]'' &lt;small&gt;Vári, 1961&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica ehretiae]]'' &lt;small&gt;(Vári, 1961)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica galactozona]]'' &lt;small&gt;Vári, 1961&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica galapagosensis]]'' &lt;small&gt;Landry, 2006&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica geometra]]'' &lt;small&gt;(Meyrick, 1916)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica hedemanni]]'' &lt;small&gt;(Rebel, 1896)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica imperialella]]'' &lt;small&gt;(Zeller, 1847)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica japonica]]'' &lt;small&gt;Kumata &amp; Kuroko, 1988&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica odontosema]]'' &lt;small&gt;(Vári, 1961)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica pavonicola]]'' &lt;small&gt;(Vári, 1961)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica permixtella]]'' &lt;small&gt;Walsingham, 1897&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica praegemina]]'' &lt;small&gt;(Meyrick, 1917)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica pyramidota]]'' &lt;small&gt;(Meyrick, 1918)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica rendalli]]'' &lt;small&gt;Walsingham, 1897&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica sanctaecrucis]]'' &lt;small&gt;Walsingham, 1897&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica scalariella]]'' &lt;small&gt;(Zeller, 1850)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica soffneri]]'' &lt;small&gt;(Gregor &amp; Povolný, 1965)&lt;/small&gt;
*''[[Dialectica trigonidota]]'' &lt;small&gt;(Vári, 1961)&lt;/small&gt;
{{Div col end}}

== Havolalar == 
{{Commons category}}
* [https://web.archive.org/web/20071203060401/http://gc.bebif.be/ Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]

{{Taxonbar|from=Q10755076}}

[[Category:Dialectica]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>jy586gg1eei88pd4t4vyh0k6ketsyac</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica aemula</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465497</id>
    <revision>
      <id>6314117</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:01:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1111" sha1="ff150q87c6dj47xggrs3b4368k9ll5x" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica aemula
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica aemula''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstraliya]]ning [[Shimoliy hudud]]ida, [[Tasmaniya]], [[Kvinslend]] va [[Viktoriya]] shtatlarida, [[Hindiston]]ning [[Bihar]] shtatida, shuningdek, [[Nepal]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALAEMU Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Deprecated archive|url=https://archive.today/20121021085126/http://www3.interscience.wiley.com/journal/119950012/abstracthttp://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1440-6055.1997.tb01427.x/abstract|title=The Native Dialectica aemula (Meyrick) and the Introduced Dialectica scalariella (Zeller) (Lepidoptera: Gracillariidae) in Australia: Characterisation of Two Closely Related Species on Boraginaceae}}&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270507}}

[[Category:Dialectica ]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>ff150q87c6dj47xggrs3b4368k9ll5x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica anselmella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465498</id>
    <revision>
      <id>6314118</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:02:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="507" sha1="cyvafikwh68af6z7h80op4qhhscqvfx" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica anselmella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica anselmella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Reyunion]] orolida uchraydi&lt;ref&gt;[https://www.afromoths.net/species_by_code/DIALANSE Afro Moths]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q13587532}}

[[Category:Dialectica ]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>cyvafikwh68af6z7h80op4qhhscqvfx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica soffneri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465499</id>
    <revision>
      <id>6314119</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="716" sha1="143a6bmemi40hamfan7muagzcdzk8wn" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica soffneri
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica soffneri''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Avstriya]], [[Bolgariya]], [[Vengriya]] va [[Gretsiya]]da uchraydi&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110622125609/http://www.faunaeur.org/full_results.php?id=359244 Fauna Europaea]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALSOFF Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270534}}

[[Category:Dialectica ]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>143a6bmemi40hamfan7muagzcdzk8wn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica anselmella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465500</id>
    <revision>
      <id>6314120</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:04:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica aemula</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465501</id>
    <revision>
      <id>6314123</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465502</id>
    <revision>
      <id>6314124</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:12:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica carcharota</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465503</id>
    <revision>
      <id>6314125</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica imperialella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465504</id>
    <revision>
      <id>6314127</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:13:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica japonica</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465505</id>
    <revision>
      <id>6314128</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:14:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica odontosema</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465506</id>
    <revision>
      <id>6314129</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica hedemanni</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465507</id>
    <revision>
      <id>6314130</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:15:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica geometra</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465508</id>
    <revision>
      <id>6314131</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:16:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica galapagosensis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465509</id>
    <revision>
      <id>6314132</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:17:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica galactozona</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465510</id>
    <revision>
      <id>6314133</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:18:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica ehretiae</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465511</id>
    <revision>
      <id>6314134</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:18:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica cordiaecola</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465512</id>
    <revision>
      <id>6314135</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Dialectica trigonidota</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465513</id>
    <revision>
      <id>6314136</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Abu al-Jud</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465514</id>
    <revision>
      <id>6314138</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:21:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Ibn Sahl (matematik)</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465515</id>
    <revision>
      <id>6314139</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:22:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:An-Nayriziy</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465516</id>
    <revision>
      <id>6314143</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:24:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Grover Cleveland</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465517</id>
    <revision>
      <id>6314145</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:26:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314145</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Mamanbiy Jumabaev</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465518</id>
    <revision>
      <id>6314146</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Qoraqalpogʻiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan artist</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465519</id>
    <revision>
      <id>6314147</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:27:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Zhodzinskiya Naviny</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465520</id>
    <revision>
      <id>6314148</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:28:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Zheleznodorozhnik Belorussii</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465521</id>
    <revision>
      <id>6314149</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:29:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica columellina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465522</id>
    <revision>
      <id>6314150</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:29:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="668" sha1="c12u6b6c1ucb80qpjv5shox81xhmd2d" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica columellina
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica columellina''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/ACROcolumellina.htm Afrotropical Gracillariidae]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALCOLU Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5270508}}

[[Category:Dialectica ]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>c12u6b6c1ucb80qpjv5shox81xhmd2d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Ya vse znayu</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465523</id>
    <revision>
      <id>6314151</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:30:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica pavonicola</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465524</id>
    <revision>
      <id>6314152</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:30:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="667" sha1="66um4irp88e65flh5b1shw4cbf9nl0e" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica pavonicola
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica pavonicola''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/ACROpavonicola.htm Afrotropical Gracillariidae]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALPAVO Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q9643260}}

[[Category:Dialectica ]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>66um4irp88e65flh5b1shw4cbf9nl0e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:D'Wäschfra</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465525</id>
    <revision>
      <id>6314153</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:30:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Vreme</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465526</id>
    <revision>
      <id>6314154</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:31:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314154</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:A Voz da Póvoa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465527</id>
    <revision>
      <id>6314155</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:32:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314155</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica scalariella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465528</id>
    <revision>
      <id>6314156</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="906" sha1="k2heaczx0ruwtumvchpamv7ji54wxcn" xml:space="preserve">
{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica scalariella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica scalariella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Fransiya]]dan Pireney yarimoroli, [[Italiya]] va [[Bolqon yarim oroli]]gacha bo‘lgan hududlarda uchraydi.

== Havolalar == 
* {{Commons category-inline|Dialectica scalariella|''Dialectica scalariella''}}
* [https://web.archive.org/web/20120225140210/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/grac/scalar.html Australian Insects] 
* [https://bladmineerders.nl/parasites/animalia/arthropoda/insecta/lepidoptera/ditrysia/gracillarioidea/gracillariidae/gracillariinae/dialectica/dialectica-scalariella/ Plant Parasites of Europe]


{{Taxonbar|from=Q5270533}}

[[Category:Dialectica]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>k2heaczx0ruwtumvchpamv7ji54wxcn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Vooremaa</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465529</id>
    <revision>
      <id>6314157</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:33:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Vo Slavu Rodiny</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465530</id>
    <revision>
      <id>6314158</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:33:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica sanctaecrucis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465531</id>
    <revision>
      <id>6314159</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="f5dqe5r8cbymlwsb95uqwmectw30on9" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica sanctaecrucis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica sanctaecrucis''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Kuba]], [[Dominikan Respublikasi]], [[Yamayka]], [[Puerto-Riko]], [[Virginiya orollari]]ning Sent-Jon, Sent-Krua va Sent-Tomas orollarida, shuningdek, [[Galapagos orollari]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALSANC Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.

==Kenja turlari==
*''Dialectica sanctaecrucis sanctaecrucis''
*''Dialectica sanctaecrucis darwini'' &lt;small&gt;Landry, 2006&lt;/small&gt; 
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270531}}

[[Category:Dialectica]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>f5dqe5r8cbymlwsb95uqwmectw30on9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Virumaa Teataja</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465532</id>
    <revision>
      <id>6314160</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:34:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Virumaa Nädalaleht</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465533</id>
    <revision>
      <id>6314161</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:35:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica rendalli</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465534</id>
    <revision>
      <id>6314162</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:36:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314162</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="629" sha1="71o6c4jqhbkru0gcte1fa4f3m25l7fh" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica rendalli
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica rendalli''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yamayka]], [[Puerto-Riko]] va [[Virginiya orollari]]ning Sent-Krua hamda Sent-Tomas orollarida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALREND Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5270529}}

[[Category:Dialectica]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>71o6c4jqhbkru0gcte1fa4f3m25l7fh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Vilnis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465535</id>
    <revision>
      <id>6314163</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:36:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Víkurfréttir</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465536</id>
    <revision>
      <id>6314164</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:36:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica permixtella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465537</id>
    <revision>
      <id>6314165</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:37:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="582" sha1="dpxgkrnghsen40bwfbfq07sbrxxljos" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica permixtella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica permixtella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Dominikan Respublikasi]] va [[Grenada]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALPERM Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5270525}}
[[Category:Dialectica ]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>dpxgkrnghsen40bwfbfq07sbrxxljos</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Vikublaðið</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465538</id>
    <revision>
      <id>6314166</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Videvik</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465539</id>
    <revision>
      <id>6314168</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:38:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Ventas Balss</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465540</id>
    <revision>
      <id>6314169</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:39:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica praegemina</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465541</id>
    <revision>
      <id>6314170</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:39:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="667" sha1="6mnh4ygpwnjc795n26u9kmbefkkw78p" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica praegemina
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica praegemina''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]]da uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/DIALpraegemina.htm Afrotropical Gracillariidae]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALPRAE Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5270526}}

[[Category:Dialectica]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>6mnh4ygpwnjc795n26u9kmbefkkw78p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Vejle Amts Avis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465542</id>
    <revision>
      <id>6314171</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dialectica pyramidota</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465543</id>
    <revision>
      <id>6314172</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:40:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="sljgr46k3kwmcq7iqmmrzfi1yi3lt03" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Dialectica pyramidota
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Dialectica pyramidota''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Janubiy Afrika Respublikasi]] va [[Reyunion]] orolida uchraydi&lt;ref&gt;[http://www.metafro.be/graci/Species/DIALpyramidota.htm Afrotropical Gracillariidae] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120811215049/http://www.metafro.be/graci/Species/DIALpyramidota.htm |date=August 11, 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/DIALPYRA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5270527}}

[[Category:Dialectica ]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>sljgr46k3kwmcq7iqmmrzfi1yi3lt03</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Vecherniye Vesti</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465544</id>
    <revision>
      <id>6314173</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:40:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Vecherniy Minsk</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465545</id>
    <revision>
      <id>6314174</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:41:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Vecherniy Brest</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465546</id>
    <revision>
      <id>6314175</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:42:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Večer</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465547</id>
    <revision>
      <id>6314176</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:42:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Temur Kiyasov</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465548</id>
    <revision>
      <id>6314177</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314177</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Eastar Jet</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465549</id>
    <revision>
      <id>6314178</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:44:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops tricyma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465550</id>
    <revision>
      <id>6314179</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:45:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chrysocercops shoreae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465551</id>
    <revision>
      <id>6314181</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:45:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="830" sha1="ppcskmbbo4s6snhatezq2b9vgpv3keo" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Chrysocercops shoreae
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Chrysocercops shoreae''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Malayziya]]ning [[Terengganu]] va [[Pahang]] shtatlarida uchraydi&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9862/1/46_p73-131.pdf Descriptions Of Thirteen New Species Of The Genus Chrysocercops Kumata Et Kuroko, 1988, From Malaysia And Nepal (Lepidoptera: Gracillariidae)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/CHRYSHOR Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5114742}}

[[Category:Chrysocercops]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>ppcskmbbo4s6snhatezq2b9vgpv3keo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops tricirrha</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465552</id>
    <revision>
      <id>6314182</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:45:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops tripolis</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465553</id>
    <revision>
      <id>6314183</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314183</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chrysocercops castanopsidis</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465554</id>
    <revision>
      <id>6314184</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="796" sha1="8p58y9elkg04kpdn13r0dkhu55ihumv" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Chrysocercops castanopsidis
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Chrysocercops castanopsidis''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Yaponiya]]ning [[Xonsyu]], Iriomote, Isigaki, Okinava va Sikoku orollarida uchraydi&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/CHRYCAST Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5114732}}

[[Category:Chrysocercops]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>8p58y9elkg04kpdn13r0dkhu55ihumv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops triscalma</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465555</id>
    <revision>
      <id>6314185</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:47:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314185</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops trisigillata</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465556</id>
    <revision>
      <id>6314186</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:48:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314186</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops tricalyx</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465557</id>
    <revision>
      <id>6314187</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:48:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314187</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chrysocercops hopeella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465558</id>
    <revision>
      <id>6314188</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="828" sha1="0l52ti1kouio7r2jo7v3f7ise2fiti3" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Chrysocercops hopeella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Chrysocercops hopeella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Malayziya]]ning [[Pahang]] va [[Selangor]] shtatlarida uchraydi&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9862/1/46_p73-131.pdf Descriptions Of Thirteen New Species Of The Genus Chrysocercops Kumata Et Kuroko, 1988, From Malaysia And Nepal (Lepidoptera: Gracillariidae)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/CHRYHOPE Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5114733}}

[[Category:Chrysocercops]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>0l52ti1kouio7r2jo7v3f7ise2fiti3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops trissoptila</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465559</id>
    <revision>
      <id>6314189</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:49:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops triacris</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465560</id>
    <revision>
      <id>6314190</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:50:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chrysocercops leprosulae</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465561</id>
    <revision>
      <id>6314191</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:50:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="813" sha1="i2g2is44bv3ptldqpo7kyhto5slxu5b" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Chrysocercops leprosulae
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Chrysocercops leprosulae''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Malayziya]]ning [[Pahang]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9862/1/46_p73-131.pdf Descriptions Of Thirteen New Species Of The Genus Chrysocercops Kumata Et Kuroko, 1988, From Malaysia And Nepal (Lepidoptera: Gracillariidae)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/CHRYLEPR Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{Taxonbar|from=Q5114734}}

[[Category:Chrysocercops]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>i2g2is44bv3ptldqpo7kyhto5slxu5b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops trapezoides</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465562</id>
    <revision>
      <id>6314192</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:51:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chrysocercops lithocarpiella</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465563</id>
    <revision>
      <id>6314193</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:51:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="822" sha1="q8uu3wzarlk7dt5sx2yx8ho3c6anb3h" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Chrysocercops lithocarpiella
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Chrysocercops lithocarpiella''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Malayziya]]ning [[Pahang]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9862/1/46_p73-131.pdf Descriptions Of Thirteen New Species Of The Genus Chrysocercops Kumata Et Kuroko, 1988, From Malaysia And Nepal (Lepidoptera: Gracillariidae)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/CHRYLITH Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5114735}}

[[Category:Chrysocercops]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>q8uu3wzarlk7dt5sx2yx8ho3c6anb3h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops tristaniae</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465564</id>
    <revision>
      <id>6314194</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:51:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops undifraga</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465565</id>
    <revision>
      <id>6314195</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chrysocercops malayana</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465566</id>
    <revision>
      <id>6314196</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:52:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="851" sha1="89nbp07su96i0p2hgeekxpq7xe8c2ua" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Chrysocercops malayana
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Chrysocercops malayana''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Malayziya]]ning [[Negeri-Sembilan]], [[Pahang]] va [[Selangor]] shtatlarida uchraydi&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9862/1/46_p73-131.pdf Descriptions Of Thirteen New Species Of The Genus Chrysocercops Kumata Et Kuroko, 1988, From Malaysia And Nepal (Lepidoptera: Gracillariidae)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/CHRYMALA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5114736}}

[[Category:Chrysocercops]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>89nbp07su96i0p2hgeekxpq7xe8c2ua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops unilineata</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465567</id>
    <revision>
      <id>6314197</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:53:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops unipuncta</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465568</id>
    <revision>
      <id>6314198</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:54:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chrysocercops melastigmata</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465569</id>
    <revision>
      <id>6314199</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:54:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="819" sha1="ep08xm2jbd1di4exwyywq0yd1lw779a" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Chrysocercops melastigmata
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Chrysocercops melastigmata''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ushbu tur [[Malayziya]]ning [[Pahang]] shtatida uchraydi&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9862/1/46_p73-131.pdf Descriptions Of Thirteen New Species Of The Genus Chrysocercops Kumata Et Kuroko, 1988, From Malaysia And Nepal (Lepidoptera: Gracillariidae)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gracillariidae.net/species_by_code/CHRYMELA Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]&lt;/ref&gt;.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Taxonbar|from=Q5114739}}

[[Category:Chrysocercops]]


{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>ep08xm2jbd1di4exwyywq0yd1lw779a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops unistriata</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465570</id>
    <revision>
      <id>6314200</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:54:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops urbanella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465571</id>
    <revision>
      <id>6314201</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:55:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Chrysocercops</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1465572</id>
    <revision>
      <id>6314202</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:55:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>yangi</comment>
      <origin>6314202</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1573" sha1="9apo3fuk5mszk577217bbjk7jeykv5l" xml:space="preserve">{{Avtomatik taksonquti
| nomi = Chrysocercops
| olam = [[Hayvonlar]]
| tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]]
| sinf = [[Hasharotlar]]
| turkum = [[Lepidoptera]]
| oila = [[Gracillariidae]]
| tasvir =
}}
'''Chrysocercops''' — [[Gracillariidae]] oilasiga mansub [[kuya]]lar urug‘i&lt;ref&gt;[http://eprints.lib.hokudai.ac.jp/dspace/bitstream/2115/9845/1/40_p1-133.pdf Japanese Species Of The Acrocercops-Group (Lepidoptera: Gracillariidae) Part II]&lt;/ref&gt;.

==Turlari==
*''[[Chrysocercops argentata]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops azmii]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops castanopsidis]]'' &lt;small&gt;Kumata &amp; Kuroko, 1988&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops hopeella]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops leprosulae]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops lithocarpiella]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops malayana]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops melastigmata]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops neobalanocarpi]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops pectinata]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops shoreae]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops squamosa]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops thapai]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;
*''[[Chrysocercops vaticae]]'' &lt;small&gt;Kumata, 1992&lt;/small&gt;

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar == 
*[http://www.gracillariidae.net/ Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)]

{{Taxonbar|from=Q5114728}}

[[Category:Chrysocercops| ]]
[[Category:Acrocercopinae]]

{{Acrocercopinae-stub}}</text>
      <sha1>9apo3fuk5mszk577217bbjk7jeykv5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops ustulatella</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465573</id>
    <revision>
      <id>6314203</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:56:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops vallata</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465574</id>
    <revision>
      <id>6314205</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:57:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops vanula</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465575</id>
    <revision>
      <id>6314206</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314206</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Munozara:Acrocercops viatica</title>
    <ns>1</ns>
    <id>1465576</id>
    <revision>
      <id>6314207</id>
      <timestamp>2026-10-21T11:58:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Abdufattohov Ibrohimjon</username>
        <id>82537</id>
      </contributor>
      <comment>/* top */ {{Munozara +</comment>
      <origin>6314207</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12" sha1="i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry" xml:space="preserve">{{Munozara}}</text>
      <sha1>i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>