Vikiiqtibos
uzwikiquote
https://uz.wikiquote.org/wiki/Bosh_sahifa
MediaWiki 1.47.0-wmf.3
first-letter
Media
Maxsus
Munozara
Foydalanuvchi
Foydalanuvchi munozarasi
Vikiiqtibos
Vikiiqtibos munozarasi
Fayl
Fayl munozarasi
MediaWiki
MediaWiki munozarasi
Andoza
Andoza munozarasi
Yordam
Yordam munozarasi
Turkum
Turkum munozarasi
TimedText
TimedText talk
Modul
Modul munozarasi
Event
Event talk
Turkum:2019-yilda vafot etganlar
14
2977
30720
5834
2026-05-22T07:17:23Z
Bekipediya
2189
30720
wikitext
text/x-wiki
{{Deathyr}}
[[Turkum:Vafot yillariga koʻra kishilar]]
3mtvtzfxbsvyacubxtktjt77gejzhym
Kitob
0
3018
30721
23163
2026-05-22T11:36:15Z
Gulzoda Abduhalilova
2831
30721
wikitext
text/x-wiki
{{Qartacha|Sarlavha=Kitob|Tasvir=Book3.svg|wikipedia=Kitob|wiktionary=kitob}}
'''Kitob''' — axborotlarni, gʻoya, obraz va bilimlarni saqlash hamda tarqatish, ijtimoiy-siyosiy, ilmiy, estetik karashlarni shakllantirish vositasi; bilimlar targʻiboti va tarbiya quroli; badiiy, ilmiy asar, ijtimoiy adabiyot.
{{ABD}}
==A==
{{Q|Agar nodir fikrli insonga duch kelsak, undan qanday kitoblarni o'qishini so'rashimiz kerak<ref>{{cite web|url=https://oyina.uz/uz/teahause/11|title=Kitob va mutolaa haqida buyuklar nima degan?|publisher=Oyina.uz}}</ref>.|[[Ralph Waldo Emerson]]}}
== B ==
{{Q|Bitta kitob yozish uchun [[kutubxona]]ning yarimini oʻqish kerak.|[[Samuel Johnson]]}}{{Q|Bugungi haqiqiy [[universitet]] [[kutubxona]]dir.|T. Carlyle}}
== D ==
{{Q|Darsliklar [[ilm]]iy [[taraqqiyot]]ning gʻanimidir va tobora [[dushman]]ga aylanmoqda.|[[Yalçın Küçük]]}}
== E ==
{{q|Ey aziz! Kishi uchun kitobdan azizroq va yoqimliroq suhbatdosh yoʻqdir. Kitob fasohat, balogʻatda, latofatda tengi yoʻq, munofiqlikdan xoli hamrohdir. Yolgʻizlikda va gʻamli ayyomlarda munis ulfatdir. Unda na nifoq boru, na gina. U shunday hamdamki, soʻzlarida [[yolgʻon]] va [[xato]] boʻlmaydi. Suhbatidan esa kishiga malollik yetmaydi. U oʻz [[Doʻstlik|doʻstining]] dilini ogʻritmaydi. Yuragini esa siqmaydi. U shunday rafiqdirki, kishi orqasidan [[gʻiybat]] qilib yurmaydi. Uning suhbatidan senga shunday fayzli foydalar yetadiki, bunday foydani odamlardan topa olmaysan. Aksincha, aksar odamlar suhbatidan kishiga zarar yetadi. Kitobdek doʻst ichida barcha [[Ilm|ilm-u]] hilm mujassamdirki, u kishilarni oʻtmishdan va kelajakdan ogoh qilib turadi. Shuning uchun ham: „<nowiki/>Kitob aql qalʼasidir“, deganlar.|[[Muhammad Jabalrudiy]]<ref>{{Kitob manbasi|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|author=Hamidjon Xomidiy|coauthors=Mahmud Hasaniy|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|year=1997-yil|location=Toshkent|pages=251|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}</ref>}}
== I ==
{{Q|[[Inson]]ning [[qiymat]]i u oʻqigan kitoblar bilan oʻlchanadi.|[[Herbert Spencer]]}}
== K ==
[[File:07d17ec54894263e26d57e955fbc2b2c-1262919027.jpg|thumb|{{Q|Kimki kitobga koʻp boqsa, kitob uning zehnini ochadi, [[zavq]]ini oshiradi, [[soʻz]]ga chechan qiladi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=19}}}}]]
{{Q|Kitob [[aql]]ning dorisidir.|[[Ovidius]]}}
{{Q|Kitob bizning ichimizdagi muzlagan dengizga otilgan bolta.|[[Franz Kafka]]}}
{{Q|Kitob [[inson]]dan hech narsa tilamaydi, ammo uni kamolga yetkizadi.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=19}}}}
{{Q|Kitobi yoʻq [[olim]] – mevasiz daraxt{{sfn|Tursun|2006|p=8}}.|[[Saʼdiy Sheroziy]]}}
{{Q|Kitoblar — bu [[qalb]]ning oziqidir.|[[Yapon maqollari]]}}{{Q|Kitob [[odob]]-[[axloq]]ning koni, [[bilim]]ning esa bulogʻidir.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=19}}}}
{{Q|Kitoblar soni emas, ularning yaxshisi foyda keltiradi{{sfn|Voronsov|1989|p=190}}.|[[Seneka]]}}
{{Q|Kitob [[yolgʻizlik]]dagi eng munis hamdamdir.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=19}}}}
{{Q|Kitob oʻqishning taʼmini biladiganlar, oʻqish dengiz suvini ichish bilan oʻxshashligini bilishadi. Ichganingizda jim boʻlasiz, qancha ichsangiz ham suvsaysiz va yana ichasiz. |[[Arthur Schopenhauer]]}}
{{Q|Kitob oʻtmishdan ham, [[kelajak]]dan ham xabar beruvchidir.|[[Otalar soʻzi]]{{sfn|Xomidiy|Hasaniy|1997|p=19}}}}{{Q|[[Kutubxona]]lar [[ong]]ni davolash joyidir.|D. Scilus}}
{{Q|Kitoblar insoniyat fikri durdonalarini to’plab, avlodlarga yetkazadi<ref>{{cite web|url=https://bukharalib.blogspot.com/2021/02/kitob-haqida-hikmatli-sozlar.html|title=Kitob haqida hikmatli so'zlar|publisher=bukharalib.blogspot.com}}</ref>.|[[Oybek]]}}
{{Q|[[Kutubxona]] ruxning dorisidir.|[[Yapon maqollari]]}}
{{Q|Kitob — boylik, sotib olingani emas, o‘qilgani<ref>{{cite web|url=https://hikmatlar.uz/quote/949|title=Kitob — boylik|publisher=hikmatlar.uz}}</ref>.|[[Asqad Muxtor]]}}
== M ==
{{Q|[[Maqol]]ga aylanib ketgan yoki [[alifbe]] va kitoblarni bezab turuvchi koʻpgina [[haqiqat]]lar agar biz uchun jonsizdek va siyqa gapdek tuyulmaganda edi, biz nihoyatda aqlli va juda baxtli odamlar boʻlardik{{sfn|Voronsov|1989|p=7}}.|[[Dmitriy Pisarev]]}}
{{Q|Mushohada yuritmay turib, qancha ko’p o’qisangiz, shuncha ko’p bilayotganga o’xshayverasiz, agar o’qiyotganda qanchalik ko’p mushohada yuritsangiz, shu qadar oz narsa bilishingizni aniqroq his etasiz<ref>{{cite web|url=https://hikmatlar.uz/quote/2339|title=Hikmatlar|publisher=hikmatlar.uz}}</ref>.|[[Voltaire]]}}
== Y ==
{{Q|Yangi kitobni birinchi marta oʻqishdan koʻra oʻqigan kitobni qayta oʻqish foydalidir.|[[Lord Dudley]]}}{{Q|Yaxshi kitoblar eng haqiqiy [[doʻst]]larimizdir.|[[Francis Bacon]]}}{{Q|Yovvoyi xalqlardan tashqari har bir mamlakatni kitoblar boshqaradi.|[[Voltaire]]}}
== Manbalar ==
{{manbalar|2}}
== Adabiyotlar ==
{{refbegin}}
* {{kitob manbasi|last1=Xomidiy|first1=Hamidjon|last2=Hasaniy|first2=Mahmud|title=Mashriqzamin hikmat boʻstoni|publisher=„Sharq“ nashriyotmatbaa konserni|location=Toshkent|year=1997|pages=251|isbn=978-9943-00-130-5|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Hamidjon%20Xomidiy,%20Mahmud%20Hasaniy.%20Mashriqzamin%20hikmat%20bo'stoni.pdf}}
* {{Kitob manbasi |title=Sharq donishmandlari hikmatlari |last=Tursun |first=Ahmad |year=2006|publisher=„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi |location=Toshkent |page=208}}
* {{Kitob manbasi |title=Tafakkur gulshani |last=Voronsov |year=1989 |first=Vladimir|url=https://n.ziyouz.com/books/hikmatlar/Vladimir%20Vorontsov.%20Tafakkur%20gulshani.pdf |others=Sharifa Abdurazzoqova tarjimasi |publisher=Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti |location=Toshkent |isbn=5-635-00915-X |page=464}}
{{refend}}
[[Turkum:Mavzular]]
[[Turkum:Kitoblar]]
6d7cscudo0zz3sl0xkj3jnlawblh91s
Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III
3
3104
30716
26633
2026-05-22T05:18:43Z
Bekipediya
2189
/* Ovoz berishga taklif */ yangi mavzu
30716
wikitext
text/x-wiki
{{salom|--[[Foydalanuvchi:Asadbek Botirqulov|Asadbek Botirqulov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Asadbek Botirqulov|munozara]]) 12:13, 16-Iyun 2020 (UTC)}}
== Andoza haqida ==
Inglizcha vikiiqtibosdagi „<nowiki/>[[:en:Template:YouTube|Youtube]]<nowiki/>“ andozasini oʻzbekcha vikiiqtibosga koʻchirib oʻtkazish kerak. Bundan buyogʻiga kerak boʻladi. — [[Foydalanuvchi:Bekipediya|<span style="font-family:Hoefler Text; font-size:18px"><span style="color:#0063BF">B<small>EKIPEDIY</small>A</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#0063BF"><sup>''#yozishma''</sup></span>]] 05:50, 20-iyul 2024 (UTC)
:[[Andoza:YouTube|Bajarildi]]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 14:05, 20-iyul 2024 (UTC).
::Rahmat! — [[Foydalanuvchi:Bekipediya|<span style="font-family:Hoefler Text; font-size:18px"><span style="color:#0063BF">B<small>EKIPEDIY</small>A</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#0063BF"><sup>''#yozishma''</sup></span>]] 14:07, 20-iyul 2024 (UTC)
::[[Farrux Soipov|Mana bu maqolada]] andozani ishlatdim. Lekin nimadir xato. Baʼzi soʻzlar inglizcha ekan. Keyin kanal nomini yozdim, ammo koʻrinmayapti. — [[Foydalanuvchi:Bekipediya|<span style="font-family:Hoefler Text; font-size:18px"><span style="color:#0063BF">B<small>EKIPEDIY</small>A</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#0063BF"><sup>''#yozishma''</sup></span>]] 14:14, 20-iyul 2024 (UTC)
== Andozaga qoʻshimcha kiritish toʻgʻrisida ==
Assalomu alaykum. Avvalambor andoza uchun rahmat. [[Andoza munozarasi:YouTube|Andozaning muhokamasida]] yangi mavzuga javob berishingizni soʻrayman. [[Foydalanuvchi:Bekipediya|<span style="font-family:Hoefler Text; font-size:18px"><span style="color:#0063BF">B<small>EKIPEDIY</small>A</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#0063BF"><sup>''#yozishma''</sup></span>]] 06:00, 26-iyul 2024 (UTC)
:[[Special:Diff/9068|Bajarildi]]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 11:11, 26-iyul 2024 (UTC).
== Andoza haqida ==
[[En:Template:Wiktionary|Mana bu]] andozani oʻzbekchaga oʻtkazishga yordam bersangiz. [[Foydalanuvchi:Bekipediya|<span style="font-family:Hoefler Text; font-size:18px"><span style="color:#0063BF">B<small>EKIPEDIY</small>A</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#0063BF"><sup>''#yozishma''</sup></span>]] 12:23, 3-avgust 2024 (UTC)
:[[Andoza:Vikilugʻat|Bajarildi]]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 15:46, 3-avgust 2024 (UTC).
::Charchamang, rahmat! — [[Foydalanuvchi:Bekipediya|<span style="font-family:Hoefler Text; font-size:18px"><span style="color:#0063BF">B<small>EKIPEDIY</small>A</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#0063BF"><sup>''#yozishma''</sup></span>]] 09:48, 5-avgust 2024 (UTC)
== Saylov ==
Assalomu alaykum! Administratorlik huquqini [[:Vikiiqtibos:Administratorlikka_soʻrovlar/Bekipediya_(2)|uzaytirish uchun]] qayta nomzodimni qoʻydim. Oʻz fikringizni bildirib, saylovda ishtirok etishingizni soʻrab qolaman. Kamoli ehtirom ila [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 05:12, 2024-yil 10-dekabr (UTC).
== Notice of expiration of your interface-admin right ==
<div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Interfeys administratorlari) will expire on 2025-04-22 11:35:00. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Foydalanuvchi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Leaderbot|munozara]]) 19:45, 2025-yil 15-aprel (UTC)</div>
== Notice of expiration of your sysop right ==
<div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Administratorlar) will expire on 2025-04-22 11:35:38. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Foydalanuvchi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Leaderbot|munozara]]) 19:45, 2025-yil 15-aprel (UTC)</div>
== Saylov ==
Assalomu alaykum! Administratorlik huquqini [[:Vikiiqtibos:Administratorlikka_soʻrovlar/Bekipediya_(3)|uzaytirish uchun]] qayta nomzodimni qoʻydim. Oʻz fikringizni bildirib, saylovda ishtirok etishingizni soʻrab qolaman. Kamoli ehtirom ila [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 04:10, 2025-yil 12-iyun (UTC)
== Tanlov banneri ==
Assalomu alaykum,
Sizdan 9-mart 9-aprel sanalarida davom etuvchi [[Vikiiqtibos:VikiAyollar marafoni]] bannerini Vikiiqtibos fazosida yuklab berisingizni iltimos qilaman. Bu foydalanuvchilarni loyihaga jalb qilishda katta yordam berar edi.
P.s. Bannerda mazkur vikiombor [https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:CEE_Women_Campaign_logos turkumidagi] suratlardan foydalanishingizni soʻrayman [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Panpanchik|munozara]]) 07:38, 2026-yil 10-mart (UTC)
:Bajarildi. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 07:59, 2026-yil 10-mart (UTC).
::Tashakkur [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Panpanchik|munozara]]) 11:22, 2026-yil 10-mart (UTC)
== Viki-bahor banneri ==
Assalomu alaykum, yana bir marotaba sizni bezovta qilayotganim uchun avf etasiz. Har yili oʻzbekcha Vikipediyada 21-mart 21-may sanalarida davom etuvchi Viki-bahor tanlovi Vikiiqtibosda ham ilk marotaba ostloyiha sifatida faoliyat boshlanganidan xabaringiz boʻlsa kerak. Shu munosabat bilan [[Vikiiqtibos:Viki-bahor/2026]] uchun maxsus banner kiritib berishingizni iltimos qilaman. [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Panpanchik|munozara]]) 07:49, 2026-yil 25-mart (UTC)
== Notice of expiration of your interface-admin right ==
<div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Interfeys administratorlari) will expire on 2026-04-23 10:04:43. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Foydalanuvchi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Leaderbot|munozara]]) 19:43, 2026-yil 16-aprel (UTC)</div>
== Notice of expiration of your sysop right ==
<div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Administratorlar) will expire on 2026-04-23 10:04:43. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[Foydalanuvchi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Leaderbot|munozara]]) 19:43, 2026-yil 16-aprel (UTC)</div>
== Ovoz berishga taklif ==
Assalomu alaykum! Vikiiqtibos loyihasi uchun yangi tartib-qoida taklif etilmoqda. Qoidani rasman tasdiqlash uchun siz kabi faol foydalanuvchilarning fikri juda muhim. Iltimos, quyidagi havola orqali qoida loyihasi bilan tanishib chiqib, oʻz munosabatingizni bildiring:
[[Vikiiqtibos munozarasi:Iqtibos keltirish tartibi#Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash]]
Hurmat bilan, [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 05:18, 2026-yil 22-may (UTC).
6e62ipix411uf3i3p8mu4xat4p5629m
Foydalanuvchi munozarasi:Panpanchik
3
3865
30715
22459
2026-05-22T05:18:33Z
Bekipediya
2189
/* Ovoz berishga taklif */ yangi mavzu
30715
wikitext
text/x-wiki
{{Welcome}}[[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 03:28, 6-Aprel 2024 (UTC)
== Andozalardan foydalanish boʻyicha ==
Hormang, Panpanchik! Oʻzbekcha Vikiiqtibosga hissa qoʻshayotganingiz uchun tashakkur. Vikiiqtibosda sahifalarni yanada tartibli va toʻliq qilish uchun quyidagi andozalardan foydalanish tavsiya etiladi:
* {{tl|Shaxsiyat bilgiqutisi}} — shaxs haqidagi maʼlumotlar uchun;
* {{tl|Qartacha}} — mavzular yoki iqtibos konteksti uchun;
* {{tl|Q}} — iqtibos, asl matn yoki izoh kiritishda foydali.
Misol uchun:
{{Q|Kuch adolatdadir!|[[Amir Temur]]|Temur tuzuklaridan|{{arabiy|كۇچ عدولتدادر!}}}}
Rahmat, ishingizga omad! Hurmat bilan, [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 07:32, 2025-yil 16-oktyabr (UTC).
== Ovoz berishga taklif ==
Assalomu alaykum! Vikiiqtibos loyihasi uchun yangi tartib-qoida taklif etilmoqda. Qoidani rasman tasdiqlash uchun siz kabi faol foydalanuvchilarning fikri juda muhim. Iltimos, quyidagi havola orqali qoida loyihasi bilan tanishib chiqib, oʻz munosabatingizni bildiring:
[[Vikiiqtibos munozarasi:Iqtibos keltirish tartibi#Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash]]
Hurmat bilan, [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 05:18, 2026-yil 22-may (UTC).
akjjelkr8ue8m2r31ky9my1v7yvwrfy
Turkum:2024-yilda vafot etganlar
14
4183
30717
8632
2026-05-22T07:11:25Z
Bekipediya
2189
30717
wikitext
text/x-wiki
{{Deathyr}}
[[Turkum:Vafot yillariga koʻra kishilar]]
3mtvtzfxbsvyacubxtktjt77gejzhym
Turkum:1947-yilda tugʻilganlar
14
4501
30719
10799
2026-05-22T07:14:49Z
Bekipediya
2189
30719
wikitext
text/x-wiki
{{Birthyr}}
[[Turkum:Tavallud yillariga koʻra kishilar]]
h1j42yot9nuxzlw2ofahrvgn356ellb
Turkum:2022-yilda vafot etganlar
14
4502
30718
10800
2026-05-22T07:14:13Z
Bekipediya
2189
30718
wikitext
text/x-wiki
{{Deathyr}}
[[Turkum:Vafot yillariga koʻra kishilar]]
3mtvtzfxbsvyacubxtktjt77gejzhym
Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi
4
6044
30705
19171
2026-05-22T04:51:15Z
Bekipediya
2189
30705
wikitext
text/x-wiki
{{Qisqartma|[[VQ:IKT]]}}
{{Koʻrsatma}}
{{Qoidalar roʻyxati}}
{{Qisqartma|VQ:IKT}}
'''Iqtibos keltirish tartibi''' iqtibosning Vikiiqtibosda boʻlishi yoki boʻlmasligini belgilaydi. Sahifa yoki muayyan iqtibosni kiritish uchun mutlaq (yagona) oʻlchov mavjud emas. Biroq, ularning ushbu loyihaga kiritilishga loyiq yoki loyiq emasligini aniqlashda hisobga olinishi kerak boʻlgan bir qator omillar mavjud. Baʼzi omillarga beriladigan eʼtibor sahifa mavzusiga qarab oʻzgaradi:
* '''(a)''' Shaxsiyat yoki badiiy qahramon;
* '''(b)''' Kitob, film yoki boshqa asarlar;
* '''(c)''' Turli xil umumiy mavzular.
== Iqtibos keltirish tartibi ==
Iqtibos keltirishga oid omillar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
* Iqtibos ishonchli va nufuzli manbadan olinganligini tasdiqlash mumkinmi?
* Iqtibos kimga yoki qaysi asarga nisbat berilayotgan boʻlsa, aslida oʻsha muallifga tegishlimi?
* Iqtibos mavzusi eʼtiborga molikmi? U [[sevgi]], [[adolat]] yoki [[yolgʻizlik]] kabi inson hayotining keng qamrovli jihatlari haqidami? Yoki aksincha, tipratikanlar, tushlikdagi goʻsht yoki yangi mashinaning hidi kabi tor yoki maishiy mavzular haqidami? Agar iqtibos maishiy mavzu haqida boʻlsa, muallif bu mavzuda alohida bilimga egami? Agar iqtibos boshqa shaxs haqida boʻlsa, oʻsha shaxs juda taniqli va eʼtiborga loyiqmi?
* Iqtibos keltirilgan muallif yoki asar eʼtiborga loyiqmi? Agar shunday boʻlsa, ular juda mashhurmi, oʻrtacha tanilganmi yoki deyarli hech kim tanimaydimi? Ular iqtiboslar manbasi sifatida (masalan, shoir, mutafakkir) eʼtiborga loyiqmi?
* Iqtibos ayniqsa maʼnoli, purhikmat, fasohatli yoki taʼsirlimi?
* Iqtibos mustaqil ravishda keng tarqalganmi? U vaqt sinoviga bardosh berganmi yoki bardosh berishi ehtimoli bormi?
Boshqa holatlarda iqtibos keltirilishi mumkin boʻlgan materiallar mualliflik huquqi, sahifa uzunligi va boshqa cheklovlarga boʻysunishi mumkin.
== Tasdiqlash omili ==
Har qanday odam istalgan iqtibosni taniqli shaxs nomi bilan bogʻlab qoʻyishi mumkin. Shu sababli, biror jumlaning maʼlum bir shaxsga nisbat berilishi uning haqiqatan ham oʻsha muallifga tegishli ekanini isbotlamaydi<ref>Misol uchun, „Tarix oʻzini takrorlamaydi, ammo ohangdorlik qiladi“ jumlasi koʻpincha Mark Tvenga nisbat beriladi, biroq uning asarlarida bu jumla uchramaydi.</ref>. Iqtibosning toʻgʻriligini tasdiqlash uchun u bevosita muallifning oʻz asarida uchrashi yoki ishonchli, nufuzli, mustaqil va xolis ikkilamchi manbada oʻsha muallifga tegishli deb koʻrsatilishi lozim.
Mos ikkilamchi manbalarga, masalan, oʻsha davr gazetalari yoki voqeaga bevosita guvoh boʻlganlarning yozma xotiralari kiradi<ref>Tarixiy gazeta maqolalari yoki zamondosh guvohlarning yozma dalolatlari bunga misol boʻla oladi.</ref>. Iqtiboslarning nashr etilgan toʻplamda uchrashi uning mashhurligi va uzoq vaqt davomida qoʻllanib kelganini koʻrsatadi. Biroq, bunday toʻplamlar baʼzan iqtiboslarni notoʻgʻri mualliflarga bogʻlab qoʻyishi mumkin. Shu sababli, ular iqtibosning asl muallifga tegishli ekanini mustaqil dalil sifatida qabul qilib boʻlmaydi<ref>Masalan, „Dunyoda koʻrishni istagan oʻzgarishning oʻzi boʻl“ jumlasi koʻpincha Mahatma Gandiga nisbat beriladi, ammo manbalarda bu tasdiqlanmagan.</ref>.
Eng ishonchsiz manbalar esa – internetdagi turli veb-saytlarda faqat iqtibos va muallif nomi keltirilgan toʻplamlardir.
Anonim mualliflarga nisbat berilgan iqtiboslar tasdiqlash omilidan mustasno hisoblanadi. Biroq, Vikiiqtibosda joy olishi uchun bunday iqtiboslar boshqa qoʻllanish mezonlariga – jumladan, mashhurligi va uzoq muddat davomida saqlanib qolishiga – javob berishi shart.
Tasdiqlangan iqtiboslarni qaysi boʻlimga joylashtirish ularning manbasiga bogʻliq:
* '''Iqtiboslar''' – agar iqtibos bevosita asl nutq, kitob, suhbat, film yoki boshqa asardan olingan boʻlsa;
* '''Nisbat berilgan''' – agar iqtibos asl manbada uchramasa, biroq ishonchli ikkilamchi manbada keltirilgan boʻlsa;
* '''Notoʻgʻri nisbat berilgan''' – agar iqtibos muallif yoki asar bilan keng bogʻlangan boʻlsa-yu, aslida boshqa muallif yoki asarda uchrasa;
Muallif yoki asarga keng tarzda nisbat berilgan, biroq asl asarda yoki ishonchli ikkilamchi nashrlarda uchramagan iqtiboslar maqola ichida emas, balki munozara sahifasida birinchi yozuv sifatida „Manbasiz“ boʻlimida qayd etilishi kerak.
== Asliyat omili ==
Iqtibos uni birinchi aytgan shaxsga yoki u birinchi marta uchragan asarga tegishli boʻlishi kerak.
Koʻplab asarlarda hammaga tanish, odatiy iboralar uchrashi mumkin. Ammo bunday iboralar keyingi asarlar uchun asl (original) hisoblanmaydi. Masalan, ''"Bu yerdan tezroq ketdik!"'' kabi odatiy soʻzlar umumiy mavzular haqidagi sahifalarda keltirilishi mumkin, lekin ularni shunchaki takrorlagan keyingi asar yoki muallif sahifasiga kiritish toʻgʻri emas. Oddiy oʻzgarishlar ham yangi yoki asl iqtibos sifatida qabul qilinmaydi.
=== Istisnolar ===
Bu qoidadan ikkita asosiy istisno mavjud:
# Iqtibos kattaroq dialogning bir qismi boʻlsa, butun muloqot kontekstini toʻliq koʻrsatish uchun uni kiritish mumkin.
# Iqtibos muayyan shaxs yoki asar bilan uzviy bogʻlanib ketgan boʻlsa, uning aslida boshqa manbadan chiqqanini tushuntirish maqsadida kiritish mumkin.
== Mavzu omili ==
=== Mavzuning ahamiyati ===
Iqtibos mashhur yoki muhim mavzu haqida boʻlsa, uni keltirish ehtimoli yuqoriroq boʻladi. Baʼzi mavzular, masalan, sevgi yoki hayot, barchaga tanish va tez-tez tilga olinadigan mavzulardir. Kamroq eʼtiborga molik mavzulardagi iqtiboslar ham kiritilishi mumkin, biroq ular uchun asos yanada kuchli boʻlishi kerak. Bunday hollarda iqtibosni aytgan shaxsning mashhurligi yoki iqtibosning oʻziga xos badiiy va mazmuniy qiymati muhim omil boʻlishi mumkin.
Shaxsiyatlar haqidagi iqtiboslarga kelsak, shaxsning iqtibos mavzusi sifatidagi ahamiyatini baholash yanada qiyin. Lekin bir narsa aniqki, hatto iqtibosga arzigulik hech narsa aytmagan boʻlsa ham, shaxs mavzu sifatida yetarlicha ahamiyatli boʻlishi mumkin.
=== Boshqa shaxslarni tanqid qiluvchi iqtiboslar ===
Bir kishi boshqasini tanqid qilgan ahamiyatli iqtiboslar, albatta, mavjud. Biroq, loyihani suiisteʼmol qilish ehtimoli borligi sababli, bunday iqtiboslar qattiq tekshiriladi. Tanqidiy iqtibosni kiritish uchun quyidagi shartlar koʻrib chiqilishi kerak:
* Iqtibos muallifi juda mashhur/ahamiyatli shaxsmi?
* Iqtibos mavzusi (tanqid qilinayotgan shaxs) juda mashhurmi?
* Iqtibos oxirgi oʻn yil ichida aytilganmi?
* Muallif yoki mavzu qilingan shaxs vafot etganmi?
* Iqtibosning oʻzi yetarlicha original va yangichami?
* Iqtibos gʻayrioddiy darajada aqlli, loʻnda, dono, fasohatli yoki taʼsirchanmi?
* Iqtibos manbasi ishonchli tarzda tasdiqlanganmi?
Ushbu omillar birgalikda oʻlchanadi. Kam tanilgan tirik shaxsning boshqa bir kam tanilgan tirik shaxs haqidagi yaqinda aytgan tanqidi loyihaga kiritilmaydi. Agar yuqoridagi mezonlarga mos kelmaydigan tanqidiy iqtibos sahifaga kiritilsa, u ushbu qoidaga asosan oʻchirib tashlanishi mumkin.
== Muallif yoki asarning ahamiyatlilik omili ==
* '''Muallif sahifasida koʻrinishi uchun:''' Shaxs haqida sahifa yaratish uchun uning ahamiyatli boʻlishi zarur, ammo bu shart iqtibos kiritish uchun yetarli emas. Vikipediyada shaxs haqida maqola borligi uning Vikiiqtibosda ham boʻlishi kerakligini anglatmaydi. Inson oʻz iqtiboslaridan tashqari boshqa sabablarga koʻra juda mashhur boʻlishi, ammo iqtibos qilishga arziydigan birorta ham gap aytmagan boʻlishi mumkin. Shaxsning iqtiboslar manbasi sifatidagi eʼtibori yuqoriroq baholanadi (masalan, mashhur shoir va mutafakkirlar soʻzlari koʻproq yigʻiladi).
Kundalik haqiqatlarni loʻnda qilib ifodalovchi gaplar („Yetti oʻlchab bir kes“, „Oxirgi kulgan yaxshi kuladi“) maqol, matal yoki aforizmlarga aylanib ketishi mumkin. Bunday hikmatlarning muallifi taniqli boʻlishi mumkin, lekin koʻpincha ular nomaʼlum manbalardan kelib chiqadi va asosan „Maqollar“ yoki umumiy mavzular sahifalariga kiritiladi.
* '''Mavzu sahifasida koʻrinishi uchun:''' Umumiy mavzu sahifasiga iqtibos kiritish uchun muallifning alohida mashhur boʻlishi talab etilmaydi. Iqtibosning oʻzi muhim boʻlishi kerak. Oʻta taʼsirchan yoki purhikmat iqtibos muallifi nomaʼlum boʻlsa ham kiritilishi mumkin. Biroq, oddiy iqtibos faqat muallifining kimligi tufayligina qiziqarli boʻlib qoladigan holatlar mavjud. Masalan, qoʻshni doʻkondor „Golf – eng zerikarli sport, uni nega televizorda berishini tushunmayman“ desa, bu oddiy gap. Ammo xuddi shu gapni butun jahonga mashhur va sport telekanallaridan tushmaydigan taniqli golfchi aytsa, bu iqtibos birdaniga eʼtiborli ahamiyat kasb etadi.
* '''Muallifga tegishli boʻlmagan sahifada koʻrinishi uchun:''' Boshqa shaxs haqidagi iqtibosni oʻsha shaxs (yaʼni taʼriflanayotgan) haqidagi sahifaga kiritish uchun, iqtibos muallifining alohida tanilganligi talab qilinadi.
== Badiiylik omili ==
=== Sifat ===
Bir iqtibosni „iqtibosbop“, boshqasini esa yoʻq deyish juda qiyin va subyektiv qaror boʻlishi mumkin. Semyuel Teylor Kolrij yozganidek:
> ''Nasr – bu eng yaxshi tartibdagi soʻzlar; Sheʼriyat esa eng yaxshi tartibdagi eng yaxshi soʻzlar.''
Agar muallif oʻta mashhur boʻlsa, uning kamroq badiiy ahamiyatga ega gaplari ham kiritilishi oqlanishi mumkin. Ammo notiqning mashhurligi past boʻlsa, biz faqatgina aqlli, chuqur maʼnoli, dono, notiqlik sanʼati bilan aytilgan va taʼsirchan iboralarni qidiramiz.
Ilmiy, falsafiy yoki boshqa maxsus asardan olingan iqtibos keltirganda, muallif ishlatgan aniq soʻzlar unchalik „chiroyli“ boʻlmasa ham, uning asosidagi maʼnoning ahamiyati loyihaga kiritish uchun yetarli boʻlishi mumkin. (Masalan, Eynshteynning nisbiylik nazariyasi yoki Nyuton qonunlariga oid mulohazalari).
=== Uzunligi ===
Iqtibos qandaydir maʼlumot yoki his-tuygʻuni yetkazish uchun yetarlicha uzun boʻlishi, ammo oʻquvchini zeriktiradigan darajada doston boʻlmasligi kerak. Odatda, eng yaxshi iqtiboslar bir yoki ikkita qisqa qatordan iborat boʻladi. Favqulodda holatlarda bir necha soʻzlar unutilmas iqtibos sifatida abadiylashishi mumkin: ''"Veni, vidi, vici"'', ''"E=mc²"'', ''"Sen hammi, Brut?"''. Oʻzbek tiliga tarjima qilinganda yoki kiritilganda madaniy ahamiyati isbotlanmagan, shunchaki 3-4 ta soʻzdan iborat oddiy gaplar koʻpincha oʻchirib tashlanadi.
Favqulodda holatlar boʻlmasa, iqtibos '''250 soʻzdan oshmasligi kerak'''. Bu erishilishi kerak boʻlgan marra emas, balki cheklovdir. Haddan tashqari uzun iqtiboslarni diqqat bilan oʻqib chiqib, keltirilgan matnning hammam qismi chindan ham zarur yoki yoʻqligini tahlil qiling.
'''Dialoglar uzunligi:''' Filmlar yoki teledasturlardan olingan butun boshli sahnalar yoki katta hajmdagi dialoglar kamdan-kam hollarda iqtibosbop boʻladi. Filmdan dialog kiritilganda, iloji boʻlsa, bir qahramonning soʻzini alohida iqtibos sifatida ajratib olish afzalroqdir. Odatda, agar buning iloji boʻlmasa, oʻzaro suhbatda iqtibosboplik yetishmaydi deb hisoblanadi.
Sujetning ochilishi va hikoyaga bogʻliq boshqa gaplar odatda Vikiiqtibosning umumiy auditoriyasi uchun ahamiyatsiz (spoylerlar). Loyiha hikoyalardagi voqealar bayonini emas, mustaqil maʼnoga ega boʻlgan soʻzlarni toʻplaydi.
== Iqtibosning ahamiyatlilik omili ==
=== Mashhurlik ===
Iqtibos koʻp odamlar uchun oʻz dolzarbligini saqlab qolgani, mashhur shaxsga nisbat berilgani yoki ahamiyatli asarda yuzaga chiqqani tufayli mashhurlikka erishib, kiritilishga loyiq boʻlishi mumkin. Umuman olganda, Vikiiqtibosda faqat obroʻli nashrlar, kitoblar va OAVlarda keng takrorlanadigan iqtiboslargina paydo boʻlishi kerak.
=== Vaqt sinovidan oʻtganlik ===
Iqtibos qanchalik eski boʻlsa, uning jamoatchilik ongida avlodlar osha saqlanib qolganligi shunchalik oydinlashadi. Iqtibosni baholashda, u oʻn, yuz, hatto ming yildan keyin yashaydigan odamlar uchun ham qiziq boʻlishiga ishonish uchun yetarli mezon boʻlishi kerak.
Shuning uchun, iqtibos qanchalik yaqin davrda aytilgan boʻlsa, uning iqtibosbop boʻlish ehtimoli shuncha past boʻladi. Qoida sifatida, '''soʻnggi oʻn yil ichida aytilgan har qanday iqtibos''' uning tabiatan iqtibosbop emasligi taxmini ostida qattiq tekshiriladi. Agar ushbu sahifada keltirilgan boshqa omillar kuchli ijobiy rol oʻynasa (masalan, muallif jahon miqyosidagi arbob boʻlsa), bu cheklovni aylanib oʻtish mumkin. Aksincha, yuz yildan oshiq vaqt oʻtgach ham tillarda doston boʻlayotgan iqtibos – oʻz-oʻzidan iqtibosbop deb hisoblanadi.
== Izohlar ==
<references />
[[Turkum:Vikiiqtibos qoida va koʻrsatmalari]]
0da9slfd28gnn7y5dy5rl5yf9somoom
30706
30705
2026-05-22T04:51:30Z
Bekipediya
2189
/* Izohlar */
30706
wikitext
text/x-wiki
{{Qisqartma|[[VQ:IKT]]}}
{{Koʻrsatma}}
{{Qoidalar roʻyxati}}
{{Qisqartma|VQ:IKT}}
'''Iqtibos keltirish tartibi''' iqtibosning Vikiiqtibosda boʻlishi yoki boʻlmasligini belgilaydi. Sahifa yoki muayyan iqtibosni kiritish uchun mutlaq (yagona) oʻlchov mavjud emas. Biroq, ularning ushbu loyihaga kiritilishga loyiq yoki loyiq emasligini aniqlashda hisobga olinishi kerak boʻlgan bir qator omillar mavjud. Baʼzi omillarga beriladigan eʼtibor sahifa mavzusiga qarab oʻzgaradi:
* '''(a)''' Shaxsiyat yoki badiiy qahramon;
* '''(b)''' Kitob, film yoki boshqa asarlar;
* '''(c)''' Turli xil umumiy mavzular.
== Iqtibos keltirish tartibi ==
Iqtibos keltirishga oid omillar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
* Iqtibos ishonchli va nufuzli manbadan olinganligini tasdiqlash mumkinmi?
* Iqtibos kimga yoki qaysi asarga nisbat berilayotgan boʻlsa, aslida oʻsha muallifga tegishlimi?
* Iqtibos mavzusi eʼtiborga molikmi? U [[sevgi]], [[adolat]] yoki [[yolgʻizlik]] kabi inson hayotining keng qamrovli jihatlari haqidami? Yoki aksincha, tipratikanlar, tushlikdagi goʻsht yoki yangi mashinaning hidi kabi tor yoki maishiy mavzular haqidami? Agar iqtibos maishiy mavzu haqida boʻlsa, muallif bu mavzuda alohida bilimga egami? Agar iqtibos boshqa shaxs haqida boʻlsa, oʻsha shaxs juda taniqli va eʼtiborga loyiqmi?
* Iqtibos keltirilgan muallif yoki asar eʼtiborga loyiqmi? Agar shunday boʻlsa, ular juda mashhurmi, oʻrtacha tanilganmi yoki deyarli hech kim tanimaydimi? Ular iqtiboslar manbasi sifatida (masalan, shoir, mutafakkir) eʼtiborga loyiqmi?
* Iqtibos ayniqsa maʼnoli, purhikmat, fasohatli yoki taʼsirlimi?
* Iqtibos mustaqil ravishda keng tarqalganmi? U vaqt sinoviga bardosh berganmi yoki bardosh berishi ehtimoli bormi?
Boshqa holatlarda iqtibos keltirilishi mumkin boʻlgan materiallar mualliflik huquqi, sahifa uzunligi va boshqa cheklovlarga boʻysunishi mumkin.
== Tasdiqlash omili ==
Har qanday odam istalgan iqtibosni taniqli shaxs nomi bilan bogʻlab qoʻyishi mumkin. Shu sababli, biror jumlaning maʼlum bir shaxsga nisbat berilishi uning haqiqatan ham oʻsha muallifga tegishli ekanini isbotlamaydi<ref>Misol uchun, „Tarix oʻzini takrorlamaydi, ammo ohangdorlik qiladi“ jumlasi koʻpincha Mark Tvenga nisbat beriladi, biroq uning asarlarida bu jumla uchramaydi.</ref>. Iqtibosning toʻgʻriligini tasdiqlash uchun u bevosita muallifning oʻz asarida uchrashi yoki ishonchli, nufuzli, mustaqil va xolis ikkilamchi manbada oʻsha muallifga tegishli deb koʻrsatilishi lozim.
Mos ikkilamchi manbalarga, masalan, oʻsha davr gazetalari yoki voqeaga bevosita guvoh boʻlganlarning yozma xotiralari kiradi<ref>Tarixiy gazeta maqolalari yoki zamondosh guvohlarning yozma dalolatlari bunga misol boʻla oladi.</ref>. Iqtiboslarning nashr etilgan toʻplamda uchrashi uning mashhurligi va uzoq vaqt davomida qoʻllanib kelganini koʻrsatadi. Biroq, bunday toʻplamlar baʼzan iqtiboslarni notoʻgʻri mualliflarga bogʻlab qoʻyishi mumkin. Shu sababli, ular iqtibosning asl muallifga tegishli ekanini mustaqil dalil sifatida qabul qilib boʻlmaydi<ref>Masalan, „Dunyoda koʻrishni istagan oʻzgarishning oʻzi boʻl“ jumlasi koʻpincha Mahatma Gandiga nisbat beriladi, ammo manbalarda bu tasdiqlanmagan.</ref>.
Eng ishonchsiz manbalar esa – internetdagi turli veb-saytlarda faqat iqtibos va muallif nomi keltirilgan toʻplamlardir.
Anonim mualliflarga nisbat berilgan iqtiboslar tasdiqlash omilidan mustasno hisoblanadi. Biroq, Vikiiqtibosda joy olishi uchun bunday iqtiboslar boshqa qoʻllanish mezonlariga – jumladan, mashhurligi va uzoq muddat davomida saqlanib qolishiga – javob berishi shart.
Tasdiqlangan iqtiboslarni qaysi boʻlimga joylashtirish ularning manbasiga bogʻliq:
* '''Iqtiboslar''' – agar iqtibos bevosita asl nutq, kitob, suhbat, film yoki boshqa asardan olingan boʻlsa;
* '''Nisbat berilgan''' – agar iqtibos asl manbada uchramasa, biroq ishonchli ikkilamchi manbada keltirilgan boʻlsa;
* '''Notoʻgʻri nisbat berilgan''' – agar iqtibos muallif yoki asar bilan keng bogʻlangan boʻlsa-yu, aslida boshqa muallif yoki asarda uchrasa;
Muallif yoki asarga keng tarzda nisbat berilgan, biroq asl asarda yoki ishonchli ikkilamchi nashrlarda uchramagan iqtiboslar maqola ichida emas, balki munozara sahifasida birinchi yozuv sifatida „Manbasiz“ boʻlimida qayd etilishi kerak.
== Asliyat omili ==
Iqtibos uni birinchi aytgan shaxsga yoki u birinchi marta uchragan asarga tegishli boʻlishi kerak.
Koʻplab asarlarda hammaga tanish, odatiy iboralar uchrashi mumkin. Ammo bunday iboralar keyingi asarlar uchun asl (original) hisoblanmaydi. Masalan, ''"Bu yerdan tezroq ketdik!"'' kabi odatiy soʻzlar umumiy mavzular haqidagi sahifalarda keltirilishi mumkin, lekin ularni shunchaki takrorlagan keyingi asar yoki muallif sahifasiga kiritish toʻgʻri emas. Oddiy oʻzgarishlar ham yangi yoki asl iqtibos sifatida qabul qilinmaydi.
=== Istisnolar ===
Bu qoidadan ikkita asosiy istisno mavjud:
# Iqtibos kattaroq dialogning bir qismi boʻlsa, butun muloqot kontekstini toʻliq koʻrsatish uchun uni kiritish mumkin.
# Iqtibos muayyan shaxs yoki asar bilan uzviy bogʻlanib ketgan boʻlsa, uning aslida boshqa manbadan chiqqanini tushuntirish maqsadida kiritish mumkin.
== Mavzu omili ==
=== Mavzuning ahamiyati ===
Iqtibos mashhur yoki muhim mavzu haqida boʻlsa, uni keltirish ehtimoli yuqoriroq boʻladi. Baʼzi mavzular, masalan, sevgi yoki hayot, barchaga tanish va tez-tez tilga olinadigan mavzulardir. Kamroq eʼtiborga molik mavzulardagi iqtiboslar ham kiritilishi mumkin, biroq ular uchun asos yanada kuchli boʻlishi kerak. Bunday hollarda iqtibosni aytgan shaxsning mashhurligi yoki iqtibosning oʻziga xos badiiy va mazmuniy qiymati muhim omil boʻlishi mumkin.
Shaxsiyatlar haqidagi iqtiboslarga kelsak, shaxsning iqtibos mavzusi sifatidagi ahamiyatini baholash yanada qiyin. Lekin bir narsa aniqki, hatto iqtibosga arzigulik hech narsa aytmagan boʻlsa ham, shaxs mavzu sifatida yetarlicha ahamiyatli boʻlishi mumkin.
=== Boshqa shaxslarni tanqid qiluvchi iqtiboslar ===
Bir kishi boshqasini tanqid qilgan ahamiyatli iqtiboslar, albatta, mavjud. Biroq, loyihani suiisteʼmol qilish ehtimoli borligi sababli, bunday iqtiboslar qattiq tekshiriladi. Tanqidiy iqtibosni kiritish uchun quyidagi shartlar koʻrib chiqilishi kerak:
* Iqtibos muallifi juda mashhur/ahamiyatli shaxsmi?
* Iqtibos mavzusi (tanqid qilinayotgan shaxs) juda mashhurmi?
* Iqtibos oxirgi oʻn yil ichida aytilganmi?
* Muallif yoki mavzu qilingan shaxs vafot etganmi?
* Iqtibosning oʻzi yetarlicha original va yangichami?
* Iqtibos gʻayrioddiy darajada aqlli, loʻnda, dono, fasohatli yoki taʼsirchanmi?
* Iqtibos manbasi ishonchli tarzda tasdiqlanganmi?
Ushbu omillar birgalikda oʻlchanadi. Kam tanilgan tirik shaxsning boshqa bir kam tanilgan tirik shaxs haqidagi yaqinda aytgan tanqidi loyihaga kiritilmaydi. Agar yuqoridagi mezonlarga mos kelmaydigan tanqidiy iqtibos sahifaga kiritilsa, u ushbu qoidaga asosan oʻchirib tashlanishi mumkin.
== Muallif yoki asarning ahamiyatlilik omili ==
* '''Muallif sahifasida koʻrinishi uchun:''' Shaxs haqida sahifa yaratish uchun uning ahamiyatli boʻlishi zarur, ammo bu shart iqtibos kiritish uchun yetarli emas. Vikipediyada shaxs haqida maqola borligi uning Vikiiqtibosda ham boʻlishi kerakligini anglatmaydi. Inson oʻz iqtiboslaridan tashqari boshqa sabablarga koʻra juda mashhur boʻlishi, ammo iqtibos qilishga arziydigan birorta ham gap aytmagan boʻlishi mumkin. Shaxsning iqtiboslar manbasi sifatidagi eʼtibori yuqoriroq baholanadi (masalan, mashhur shoir va mutafakkirlar soʻzlari koʻproq yigʻiladi).
Kundalik haqiqatlarni loʻnda qilib ifodalovchi gaplar („Yetti oʻlchab bir kes“, „Oxirgi kulgan yaxshi kuladi“) maqol, matal yoki aforizmlarga aylanib ketishi mumkin. Bunday hikmatlarning muallifi taniqli boʻlishi mumkin, lekin koʻpincha ular nomaʼlum manbalardan kelib chiqadi va asosan „Maqollar“ yoki umumiy mavzular sahifalariga kiritiladi.
* '''Mavzu sahifasida koʻrinishi uchun:''' Umumiy mavzu sahifasiga iqtibos kiritish uchun muallifning alohida mashhur boʻlishi talab etilmaydi. Iqtibosning oʻzi muhim boʻlishi kerak. Oʻta taʼsirchan yoki purhikmat iqtibos muallifi nomaʼlum boʻlsa ham kiritilishi mumkin. Biroq, oddiy iqtibos faqat muallifining kimligi tufayligina qiziqarli boʻlib qoladigan holatlar mavjud. Masalan, qoʻshni doʻkondor „Golf – eng zerikarli sport, uni nega televizorda berishini tushunmayman“ desa, bu oddiy gap. Ammo xuddi shu gapni butun jahonga mashhur va sport telekanallaridan tushmaydigan taniqli golfchi aytsa, bu iqtibos birdaniga eʼtiborli ahamiyat kasb etadi.
* '''Muallifga tegishli boʻlmagan sahifada koʻrinishi uchun:''' Boshqa shaxs haqidagi iqtibosni oʻsha shaxs (yaʼni taʼriflanayotgan) haqidagi sahifaga kiritish uchun, iqtibos muallifining alohida tanilganligi talab qilinadi.
== Badiiylik omili ==
=== Sifat ===
Bir iqtibosni „iqtibosbop“, boshqasini esa yoʻq deyish juda qiyin va subyektiv qaror boʻlishi mumkin. Semyuel Teylor Kolrij yozganidek:
> ''Nasr – bu eng yaxshi tartibdagi soʻzlar; Sheʼriyat esa eng yaxshi tartibdagi eng yaxshi soʻzlar.''
Agar muallif oʻta mashhur boʻlsa, uning kamroq badiiy ahamiyatga ega gaplari ham kiritilishi oqlanishi mumkin. Ammo notiqning mashhurligi past boʻlsa, biz faqatgina aqlli, chuqur maʼnoli, dono, notiqlik sanʼati bilan aytilgan va taʼsirchan iboralarni qidiramiz.
Ilmiy, falsafiy yoki boshqa maxsus asardan olingan iqtibos keltirganda, muallif ishlatgan aniq soʻzlar unchalik „chiroyli“ boʻlmasa ham, uning asosidagi maʼnoning ahamiyati loyihaga kiritish uchun yetarli boʻlishi mumkin. (Masalan, Eynshteynning nisbiylik nazariyasi yoki Nyuton qonunlariga oid mulohazalari).
=== Uzunligi ===
Iqtibos qandaydir maʼlumot yoki his-tuygʻuni yetkazish uchun yetarlicha uzun boʻlishi, ammo oʻquvchini zeriktiradigan darajada doston boʻlmasligi kerak. Odatda, eng yaxshi iqtiboslar bir yoki ikkita qisqa qatordan iborat boʻladi. Favqulodda holatlarda bir necha soʻzlar unutilmas iqtibos sifatida abadiylashishi mumkin: ''"Veni, vidi, vici"'', ''"E=mc²"'', ''"Sen hammi, Brut?"''. Oʻzbek tiliga tarjima qilinganda yoki kiritilganda madaniy ahamiyati isbotlanmagan, shunchaki 3-4 ta soʻzdan iborat oddiy gaplar koʻpincha oʻchirib tashlanadi.
Favqulodda holatlar boʻlmasa, iqtibos '''250 soʻzdan oshmasligi kerak'''. Bu erishilishi kerak boʻlgan marra emas, balki cheklovdir. Haddan tashqari uzun iqtiboslarni diqqat bilan oʻqib chiqib, keltirilgan matnning hammam qismi chindan ham zarur yoki yoʻqligini tahlil qiling.
'''Dialoglar uzunligi:''' Filmlar yoki teledasturlardan olingan butun boshli sahnalar yoki katta hajmdagi dialoglar kamdan-kam hollarda iqtibosbop boʻladi. Filmdan dialog kiritilganda, iloji boʻlsa, bir qahramonning soʻzini alohida iqtibos sifatida ajratib olish afzalroqdir. Odatda, agar buning iloji boʻlmasa, oʻzaro suhbatda iqtibosboplik yetishmaydi deb hisoblanadi.
Sujetning ochilishi va hikoyaga bogʻliq boshqa gaplar odatda Vikiiqtibosning umumiy auditoriyasi uchun ahamiyatsiz (spoylerlar). Loyiha hikoyalardagi voqealar bayonini emas, mustaqil maʼnoga ega boʻlgan soʻzlarni toʻplaydi.
== Iqtibosning ahamiyatlilik omili ==
=== Mashhurlik ===
Iqtibos koʻp odamlar uchun oʻz dolzarbligini saqlab qolgani, mashhur shaxsga nisbat berilgani yoki ahamiyatli asarda yuzaga chiqqani tufayli mashhurlikka erishib, kiritilishga loyiq boʻlishi mumkin. Umuman olganda, Vikiiqtibosda faqat obroʻli nashrlar, kitoblar va OAVlarda keng takrorlanadigan iqtiboslargina paydo boʻlishi kerak.
=== Vaqt sinovidan oʻtganlik ===
Iqtibos qanchalik eski boʻlsa, uning jamoatchilik ongida avlodlar osha saqlanib qolganligi shunchalik oydinlashadi. Iqtibosni baholashda, u oʻn, yuz, hatto ming yildan keyin yashaydigan odamlar uchun ham qiziq boʻlishiga ishonish uchun yetarli mezon boʻlishi kerak.
Shuning uchun, iqtibos qanchalik yaqin davrda aytilgan boʻlsa, uning iqtibosbop boʻlish ehtimoli shuncha past boʻladi. Qoida sifatida, '''soʻnggi oʻn yil ichida aytilgan har qanday iqtibos''' uning tabiatan iqtibosbop emasligi taxmini ostida qattiq tekshiriladi. Agar ushbu sahifada keltirilgan boshqa omillar kuchli ijobiy rol oʻynasa (masalan, muallif jahon miqyosidagi arbob boʻlsa), bu cheklovni aylanib oʻtish mumkin. Aksincha, yuz yildan oshiq vaqt oʻtgach ham tillarda doston boʻlayotgan iqtibos – oʻz-oʻzidan iqtibosbop deb hisoblanadi.
== Izohlar ==
<references />
pl50h1wnsb4lu3anhladicfy2i5i2ta
30707
30706
2026-05-22T05:04:12Z
Bekipediya
2189
/* Iqtibosning ahamiyatlilik omili */
30707
wikitext
text/x-wiki
{{Qisqartma|[[VQ:IKT]]}}
{{Koʻrsatma}}
{{Qoidalar roʻyxati}}
{{Qisqartma|VQ:IKT}}
'''Iqtibos keltirish tartibi''' iqtibosning Vikiiqtibosda boʻlishi yoki boʻlmasligini belgilaydi. Sahifa yoki muayyan iqtibosni kiritish uchun mutlaq (yagona) oʻlchov mavjud emas. Biroq, ularning ushbu loyihaga kiritilishga loyiq yoki loyiq emasligini aniqlashda hisobga olinishi kerak boʻlgan bir qator omillar mavjud. Baʼzi omillarga beriladigan eʼtibor sahifa mavzusiga qarab oʻzgaradi:
* '''(a)''' Shaxsiyat yoki badiiy qahramon;
* '''(b)''' Kitob, film yoki boshqa asarlar;
* '''(c)''' Turli xil umumiy mavzular.
== Iqtibos keltirish tartibi ==
Iqtibos keltirishga oid omillar quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
* Iqtibos ishonchli va nufuzli manbadan olinganligini tasdiqlash mumkinmi?
* Iqtibos kimga yoki qaysi asarga nisbat berilayotgan boʻlsa, aslida oʻsha muallifga tegishlimi?
* Iqtibos mavzusi eʼtiborga molikmi? U [[sevgi]], [[adolat]] yoki [[yolgʻizlik]] kabi inson hayotining keng qamrovli jihatlari haqidami? Yoki aksincha, tipratikanlar, tushlikdagi goʻsht yoki yangi mashinaning hidi kabi tor yoki maishiy mavzular haqidami? Agar iqtibos maishiy mavzu haqida boʻlsa, muallif bu mavzuda alohida bilimga egami? Agar iqtibos boshqa shaxs haqida boʻlsa, oʻsha shaxs juda taniqli va eʼtiborga loyiqmi?
* Iqtibos keltirilgan muallif yoki asar eʼtiborga loyiqmi? Agar shunday boʻlsa, ular juda mashhurmi, oʻrtacha tanilganmi yoki deyarli hech kim tanimaydimi? Ular iqtiboslar manbasi sifatida (masalan, shoir, mutafakkir) eʼtiborga loyiqmi?
* Iqtibos ayniqsa maʼnoli, purhikmat, fasohatli yoki taʼsirlimi?
* Iqtibos mustaqil ravishda keng tarqalganmi? U vaqt sinoviga bardosh berganmi yoki bardosh berishi ehtimoli bormi?
Boshqa holatlarda iqtibos keltirilishi mumkin boʻlgan materiallar mualliflik huquqi, sahifa uzunligi va boshqa cheklovlarga boʻysunishi mumkin.
== Tasdiqlash omili ==
Har qanday odam istalgan iqtibosni taniqli shaxs nomi bilan bogʻlab qoʻyishi mumkin. Shu sababli, biror jumlaning maʼlum bir shaxsga nisbat berilishi uning haqiqatan ham oʻsha muallifga tegishli ekanini isbotlamaydi<ref>Misol uchun, „Tarix oʻzini takrorlamaydi, ammo ohangdorlik qiladi“ jumlasi koʻpincha Mark Tvenga nisbat beriladi, biroq uning asarlarida bu jumla uchramaydi.</ref>. Iqtibosning toʻgʻriligini tasdiqlash uchun u bevosita muallifning oʻz asarida uchrashi yoki ishonchli, nufuzli, mustaqil va xolis ikkilamchi manbada oʻsha muallifga tegishli deb koʻrsatilishi lozim.
Mos ikkilamchi manbalarga, masalan, oʻsha davr gazetalari yoki voqeaga bevosita guvoh boʻlganlarning yozma xotiralari kiradi<ref>Tarixiy gazeta maqolalari yoki zamondosh guvohlarning yozma dalolatlari bunga misol boʻla oladi.</ref>. Iqtiboslarning nashr etilgan toʻplamda uchrashi uning mashhurligi va uzoq vaqt davomida qoʻllanib kelganini koʻrsatadi. Biroq, bunday toʻplamlar baʼzan iqtiboslarni notoʻgʻri mualliflarga bogʻlab qoʻyishi mumkin. Shu sababli, ular iqtibosning asl muallifga tegishli ekanini mustaqil dalil sifatida qabul qilib boʻlmaydi<ref>Masalan, „Dunyoda koʻrishni istagan oʻzgarishning oʻzi boʻl“ jumlasi koʻpincha Mahatma Gandiga nisbat beriladi, ammo manbalarda bu tasdiqlanmagan.</ref>.
Eng ishonchsiz manbalar esa – internetdagi turli veb-saytlarda faqat iqtibos va muallif nomi keltirilgan toʻplamlardir.
Anonim mualliflarga nisbat berilgan iqtiboslar tasdiqlash omilidan mustasno hisoblanadi. Biroq, Vikiiqtibosda joy olishi uchun bunday iqtiboslar boshqa qoʻllanish mezonlariga – jumladan, mashhurligi va uzoq muddat davomida saqlanib qolishiga – javob berishi shart.
Tasdiqlangan iqtiboslarni qaysi boʻlimga joylashtirish ularning manbasiga bogʻliq:
* '''Iqtiboslar''' – agar iqtibos bevosita asl nutq, kitob, suhbat, film yoki boshqa asardan olingan boʻlsa;
* '''Nisbat berilgan''' – agar iqtibos asl manbada uchramasa, biroq ishonchli ikkilamchi manbada keltirilgan boʻlsa;
* '''Notoʻgʻri nisbat berilgan''' – agar iqtibos muallif yoki asar bilan keng bogʻlangan boʻlsa-yu, aslida boshqa muallif yoki asarda uchrasa;
Muallif yoki asarga keng tarzda nisbat berilgan, biroq asl asarda yoki ishonchli ikkilamchi nashrlarda uchramagan iqtiboslar maqola ichida emas, balki munozara sahifasida birinchi yozuv sifatida „Manbasiz“ boʻlimida qayd etilishi kerak.
== Asliyat omili ==
Iqtibos uni birinchi aytgan shaxsga yoki u birinchi marta uchragan asarga tegishli boʻlishi kerak.
Koʻplab asarlarda hammaga tanish, odatiy iboralar uchrashi mumkin. Ammo bunday iboralar keyingi asarlar uchun asl (original) hisoblanmaydi. Masalan, ''"Bu yerdan tezroq ketdik!"'' kabi odatiy soʻzlar umumiy mavzular haqidagi sahifalarda keltirilishi mumkin, lekin ularni shunchaki takrorlagan keyingi asar yoki muallif sahifasiga kiritish toʻgʻri emas. Oddiy oʻzgarishlar ham yangi yoki asl iqtibos sifatida qabul qilinmaydi.
=== Istisnolar ===
Bu qoidadan ikkita asosiy istisno mavjud:
# Iqtibos kattaroq dialogning bir qismi boʻlsa, butun muloqot kontekstini toʻliq koʻrsatish uchun uni kiritish mumkin.
# Iqtibos muayyan shaxs yoki asar bilan uzviy bogʻlanib ketgan boʻlsa, uning aslida boshqa manbadan chiqqanini tushuntirish maqsadida kiritish mumkin.
== Mavzu omili ==
=== Mavzuning ahamiyati ===
Iqtibos mashhur yoki muhim mavzu haqida boʻlsa, uni keltirish ehtimoli yuqoriroq boʻladi. Baʼzi mavzular, masalan, sevgi yoki hayot, barchaga tanish va tez-tez tilga olinadigan mavzulardir. Kamroq eʼtiborga molik mavzulardagi iqtiboslar ham kiritilishi mumkin, biroq ular uchun asos yanada kuchli boʻlishi kerak. Bunday hollarda iqtibosni aytgan shaxsning mashhurligi yoki iqtibosning oʻziga xos badiiy va mazmuniy qiymati muhim omil boʻlishi mumkin.
Shaxsiyatlar haqidagi iqtiboslarga kelsak, shaxsning iqtibos mavzusi sifatidagi ahamiyatini baholash yanada qiyin. Lekin bir narsa aniqki, hatto iqtibosga arzigulik hech narsa aytmagan boʻlsa ham, shaxs mavzu sifatida yetarlicha ahamiyatli boʻlishi mumkin.
=== Boshqa shaxslarni tanqid qiluvchi iqtiboslar ===
Bir kishi boshqasini tanqid qilgan ahamiyatli iqtiboslar, albatta, mavjud. Biroq, loyihani suiisteʼmol qilish ehtimoli borligi sababli, bunday iqtiboslar qattiq tekshiriladi. Tanqidiy iqtibosni kiritish uchun quyidagi shartlar koʻrib chiqilishi kerak:
* Iqtibos muallifi juda mashhur/ahamiyatli shaxsmi?
* Iqtibos mavzusi (tanqid qilinayotgan shaxs) juda mashhurmi?
* Iqtibos oxirgi oʻn yil ichida aytilganmi?
* Muallif yoki mavzu qilingan shaxs vafot etganmi?
* Iqtibosning oʻzi yetarlicha original va yangichami?
* Iqtibos gʻayrioddiy darajada aqlli, loʻnda, dono, fasohatli yoki taʼsirchanmi?
* Iqtibos manbasi ishonchli tarzda tasdiqlanganmi?
Ushbu omillar birgalikda oʻlchanadi. Kam tanilgan tirik shaxsning boshqa bir kam tanilgan tirik shaxs haqidagi yaqinda aytgan tanqidi loyihaga kiritilmaydi. Agar yuqoridagi mezonlarga mos kelmaydigan tanqidiy iqtibos sahifaga kiritilsa, u ushbu qoidaga asosan oʻchirib tashlanishi mumkin.
== Muallif yoki asarning ahamiyatlilik omili ==
* '''Muallif sahifasida koʻrinishi uchun:''' Shaxs haqida sahifa yaratish uchun uning ahamiyatli boʻlishi zarur, ammo bu shart iqtibos kiritish uchun yetarli emas. Vikipediyada shaxs haqida maqola borligi uning Vikiiqtibosda ham boʻlishi kerakligini anglatmaydi. Inson oʻz iqtiboslaridan tashqari boshqa sabablarga koʻra juda mashhur boʻlishi, ammo iqtibos qilishga arziydigan birorta ham gap aytmagan boʻlishi mumkin. Shaxsning iqtiboslar manbasi sifatidagi eʼtibori yuqoriroq baholanadi (masalan, mashhur shoir va mutafakkirlar soʻzlari koʻproq yigʻiladi).
Kundalik haqiqatlarni loʻnda qilib ifodalovchi gaplar („Yetti oʻlchab bir kes“, „Oxirgi kulgan yaxshi kuladi“) maqol, matal yoki aforizmlarga aylanib ketishi mumkin. Bunday hikmatlarning muallifi taniqli boʻlishi mumkin, lekin koʻpincha ular nomaʼlum manbalardan kelib chiqadi va asosan „Maqollar“ yoki umumiy mavzular sahifalariga kiritiladi.
* '''Mavzu sahifasida koʻrinishi uchun:''' Umumiy mavzu sahifasiga iqtibos kiritish uchun muallifning alohida mashhur boʻlishi talab etilmaydi. Iqtibosning oʻzi muhim boʻlishi kerak. Oʻta taʼsirchan yoki purhikmat iqtibos muallifi nomaʼlum boʻlsa ham kiritilishi mumkin. Biroq, oddiy iqtibos faqat muallifining kimligi tufayligina qiziqarli boʻlib qoladigan holatlar mavjud. Masalan, qoʻshni doʻkondor „Golf – eng zerikarli sport, uni nega televizorda berishini tushunmayman“ desa, bu oddiy gap. Ammo xuddi shu gapni butun jahonga mashhur va sport telekanallaridan tushmaydigan taniqli golfchi aytsa, bu iqtibos birdaniga eʼtiborli ahamiyat kasb etadi.
* '''Muallifga tegishli boʻlmagan sahifada koʻrinishi uchun:''' Boshqa shaxs haqidagi iqtibosni oʻsha shaxs (yaʼni taʼriflanayotgan) haqidagi sahifaga kiritish uchun, iqtibos muallifining alohida tanilganligi talab qilinadi.
== Badiiylik omili ==
=== Sifat ===
Bir iqtibosni „iqtibosbop“, boshqasini esa yoʻq deyish juda qiyin va subyektiv qaror boʻlishi mumkin. Semyuel Teylor Kolrij yozganidek:
> ''Nasr – bu eng yaxshi tartibdagi soʻzlar; Sheʼriyat esa eng yaxshi tartibdagi eng yaxshi soʻzlar.''
Agar muallif oʻta mashhur boʻlsa, uning kamroq badiiy ahamiyatga ega gaplari ham kiritilishi oqlanishi mumkin. Ammo notiqning mashhurligi past boʻlsa, biz faqatgina aqlli, chuqur maʼnoli, dono, notiqlik sanʼati bilan aytilgan va taʼsirchan iboralarni qidiramiz.
Ilmiy, falsafiy yoki boshqa maxsus asardan olingan iqtibos keltirganda, muallif ishlatgan aniq soʻzlar unchalik „chiroyli“ boʻlmasa ham, uning asosidagi maʼnoning ahamiyati loyihaga kiritish uchun yetarli boʻlishi mumkin. (Masalan, Eynshteynning nisbiylik nazariyasi yoki Nyuton qonunlariga oid mulohazalari).
=== Uzunligi ===
Iqtibos qandaydir maʼlumot yoki his-tuygʻuni yetkazish uchun yetarlicha uzun boʻlishi, ammo oʻquvchini zeriktiradigan darajada doston boʻlmasligi kerak. Odatda, eng yaxshi iqtiboslar bir yoki ikkita qisqa qatordan iborat boʻladi. Favqulodda holatlarda bir necha soʻzlar unutilmas iqtibos sifatida abadiylashishi mumkin: ''"Veni, vidi, vici"'', ''"E=mc²"'', ''"Sen hammi, Brut?"''. Oʻzbek tiliga tarjima qilinganda yoki kiritilganda madaniy ahamiyati isbotlanmagan, shunchaki 3-4 ta soʻzdan iborat oddiy gaplar koʻpincha oʻchirib tashlanadi.
Favqulodda holatlar boʻlmasa, iqtibos '''250 soʻzdan oshmasligi kerak'''. Bu erishilishi kerak boʻlgan marra emas, balki cheklovdir. Haddan tashqari uzun iqtiboslarni diqqat bilan oʻqib chiqib, keltirilgan matnning hammam qismi chindan ham zarur yoki yoʻqligini tahlil qiling.
'''Dialoglar uzunligi:''' Filmlar yoki teledasturlardan olingan butun boshli sahnalar yoki katta hajmdagi dialoglar kamdan-kam hollarda iqtibosbop boʻladi. Filmdan dialog kiritilganda, iloji boʻlsa, bir qahramonning soʻzini alohida iqtibos sifatida ajratib olish afzalroqdir. Odatda, agar buning iloji boʻlmasa, oʻzaro suhbatda iqtibosboplik yetishmaydi deb hisoblanadi.
Sujetning ochilishi va hikoyaga bogʻliq boshqa gaplar odatda Vikiiqtibosning umumiy auditoriyasi uchun ahamiyatsiz (spoylerlar). Loyiha hikoyalardagi voqealar bayonini emas, mustaqil maʼnoga ega boʻlgan soʻzlarni toʻplaydi.
== Iqtibosning ahamiyatlilik omili ==
=== Mashhurlik ===
Iqtibos koʻp odamlar uchun oʻz dolzarbligini saqlab qolgani, mashhur shaxsga nisbat berilgani yoki ahamiyatli asarda yuzaga chiqqani tufayli mashhurlikka erishib, kiritilishga loyiq boʻlishi mumkin. Umuman olganda, Vikiiqtibosda faqat obroʻli nashrlar, kitoblar va OAVlarda keng takrorlanadigan iqtiboslargina paydo boʻlishi kerak.
=== Vaqt sinovidan oʻtganlik ===
Iqtibos qanchalik eski boʻlsa, uning jamoatchilik ongida avlodlar osha saqlanib qolganligi shunchalik oydinlashadi. Iqtibosni baholashda, u oʻn, yuz, hatto ming yildan keyin yashaydigan odamlar uchun ham qiziq boʻlishiga ishonish uchun yetarli mezon boʻlishi kerak.
Shuning uchun, iqtibos qanchalik yaqin davrda aytilgan boʻlsa, uning iqtibosbop boʻlish ehtimoli shuncha past boʻladi. Qoida sifatida, '''soʻnggi oʻn yil ichida aytilgan har qanday iqtibos''' uning tabiatan iqtibosbop emasligi taxmini ostida qattiq tekshiriladi. Agar ushbu sahifada keltirilgan boshqa omillar kuchli ijobiy rol oʻynasa (masalan, muallif jahon miqyosidagi arbob boʻlsa), bu cheklovni aylanib oʻtish mumkin. Aksincha, yuz yildan oshiq vaqt oʻtgach ham tillarda doston boʻlayotgan iqtibos – oʻz-oʻzidan iqtibosbop deb hisoblanadi.
== Tarjimalar ==
Boshqa tildan oʻzbek tiliga tarjima qilingan iqtiboslarni Vikiiqtibosga kiritishda '''asl matnni (originalni) ham koʻrsatish qatʼiy qoida hisoblanadi'''.
Vikiiqtibos shunchaki chiroyli soʻzlar toʻplami emas, balki ishonchli manba boʻlgani uchun, tarjimalarda asl nusxaning uchrashi quyidagi maqsadlarga xizmat qiladi:
* '''Tasdiqlash va ishonchlilik:''' Boshqa foydalanuvchilar va oʻquvchilar tarjimaning qanchalik toʻgʻri qilinganini tekshirishlari mumkin boʻladi.
* '''Kontekstni saqlash:''' Soʻz oʻyinlari, qofiya, kinoya yoki madaniy ohanglar faqat asl tildagina toʻliq namoyon boʻladi. Tarjima buni har doim ham 100% bera olmaydi.
* '''Akademik aniqlik:''' Muallifning oʻz soʻzlarini oʻz tilida saqlab qolish uning asariga nisbatan ensiklopedik hurmatni bildiradi.
== Izohlar ==
<references />
o3v9v4vyrdx0zr8ko8y3z2ua0redkd6
Foydalanuvchi munozarasi:Gulzoda Abduhalilova
3
7535
30711
25290
2026-05-22T05:16:53Z
Bekipediya
2189
/* Ovoz berishga taklif */ yangi mavzu
30711
wikitext
text/x-wiki
{{Welcome|[[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 11:09, 2026-yil 20-fevral (UTC)}}
== Ovoz berishga taklif ==
Assalomu alaykum! Vikiiqtibos loyihasi uchun yangi tartib-qoida taklif etilmoqda. Qoidani rasman tasdiqlash uchun siz kabi faol foydalanuvchilarning fikri juda muhim. Iltimos, quyidagi havola orqali qoida loyihasi bilan tanishib chiqib, oʻz munosabatingizni bildiring:
[[Vikiiqtibos munozarasi:Iqtibos keltirish tartibi#Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash]]
Hurmat bilan, [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 05:16, 2026-yil 22-may (UTC).
52mtmhyd6sl809n3zznukney39r1xsx
Vikiiqtibos:Viki-bahor/Ishtirok etish
4
7616
30700
27136
2026-05-21T17:30:19Z
MrKrasav4ik
2870
/* Ishtirok etish */
30700
wikitext
text/x-wiki
{{Viki-bahor/tepasi}}
<div style="max-width:1100px;margin:auto">
{| style="width:100%;background:#f8f9fa;border:1px solid #eaecf0;border-radius:10px;padding:1em"
|-
| style="width:70%;vertical-align:top" |
== Ishtirok etish ==
Maqolani yaratganingizdan keyin uni quyidagi jadvalga kiritishingiz zarur (tanlov ishtirokchilari buni mustaqil ravishda bajaradilar). Tanlovda faqat jadvalga kiritilgan maqolalar koʻrib chiqiladi. Iltimos, maqolalarni baholashda xatolikka yoʻl qoʻyilmasligi uchun tugallanmagan maqolalarni jadvalga kiritmang. Yaratgan maqolangizni chop etishda <code><nowiki>#Quoteme</nowiki></code> hashtagini qoʻshishni unutmang.
{| class="wikitable sortable"
|- align="left"
! Ishtirokchi
! Maqola
! Maqola soni
! Ball
|-
|-style="background:#a5fd7d"
||<small>'''Namuna uchun:'''</small><br />[[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]]
|[[Melanie Klein]], [[Alsu]], [[Martina Navratilova]], [[Hana Maria Pravda]], [[Edith Templeton]], [[Cansu Canca]], [[Elif Shafak]], [[Ayşe Zarakol]], [[Hilal Altınbilek]], [[Konkordiya Antarova]], [[Kiki Dimoula]], [[Helen Vlachos]], [[Xanthippe]], [[Maria Spiropulu]], [[Atalanta Kërçyku]], [[Dhora Leka]], [[Maryam Firuz]], [[Bibi Xonim Astrabodiy]]
|18
|0
|-
|[[Foydalanuvchu:Husanowar|Husanowar]]
|[[Kolinda Grabar-Kitarović]], [[Snježana Kordić]], [[Katerina Sakellaropoulou]], [[Melina Mercouri]], [[ Georgia Tourassi]], [[Farah Pahlavi]], [[Ashraf Pahlavi]]
|7
|0
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Nancy Hafkin]], [[Hulda Swai]], [[Alaa Sarhan]],[[Kandia Camara]], [[Sharon Fonn]],[[Gina Marie Raimondo]], [[Itunu Hotonu]],[[Carrie Johnson]], [[Mulenga Kapwepwe]],[[Mo'Cheddah]],[[Sussan Penelope Ley]], [[Michèle A'Court]],[[Tod A]],[[Shamsia Hassani]],[[Farzana Wahidy]],[[Afgʻonistonda ayollar]],[[Shabana Basij-Rasikh]],[[Haybatulloh Oxundzoda]],[[Ashraf Gʻani]],[[Hamid Karzay]],[[Nurmuhammad Taraqqiy]],[[Hafizulloh Amin]],[[Haydar Aliyev]],[[Ayaz Mütəllibov]],[[Ilhom Aliyev]],[[Václav Klaus]],[[Petr Pavel]]
|27
|0
|-
|-
|[[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]]
|[[Roza Otunbayeva]], [[Bübüsara Beyshenalieva]], [[Maryna Lazebna]], [[Inna Sovsun]], [[Iryna Vereshchuk]], [[Natalya Poklonskaya]], [[Lea Cohen]], [[Halina Poświatowska]], [[Nasim Łuczaj]], [[Mariya Bakalova]], [[Nina Dobrev]], [[Kapka Kassabova]], [[Julia Kristeva]], [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]], [[Radosveta Vassileva]], [[Zsa Zsa Gabor]], [[Johanna Mikl-Leitner]], [[Mari Frayfray fon Ebner-Eshenbax]], [[Maria Theresia]], [[Elizabeth Báthory]], [[Emma Orczy]], [[Georg von Békésy]], [[Dennis Gabor]], [[László Krasznahorkai]], [[Albert Szent-Györgyi]], [[Eugene Wigner]], [[Franz Alexander]], [[Géza Anda]], [[Robert Capa]], [[George Gerbner]], [[Árpád Göncz]], [[Paul Halmos]], [[Harry Houdini]], [[Marcell Jankovics]], [[Theodore von Kármán]], [[Gottlieb Wilhelm Leitner]], [[György Lukács]], [[Róbert Puzsér]], [[Valentine Telegdi]], [[Sándor Bökönyi]], [[János Harmatta]], [[Imre Lakatos]], [[Franz Liszt]], [[László Moholy-Nagy]], [[Géza Révész]]
|45
|0
|-
|}
</div>
[[Turkum:Loyiha:Viki-bahor]]
elmr4qbq09kdzeh12jrqq7867npgy18
30702
30700
2026-05-21T17:34:35Z
MrKrasav4ik
2870
/* Ishtirok etish */
30702
wikitext
text/x-wiki
{{Viki-bahor/tepasi}}
<div style="max-width:1100px;margin:auto">
{| style="width:100%;background:#f8f9fa;border:1px solid #eaecf0;border-radius:10px;padding:1em"
|-
| style="width:70%;vertical-align:top" |
== Ishtirok etish ==
Maqolani yaratganingizdan keyin uni quyidagi jadvalga kiritishingiz zarur (tanlov ishtirokchilari buni mustaqil ravishda bajaradilar). Tanlovda faqat jadvalga kiritilgan maqolalar koʻrib chiqiladi. Iltimos, maqolalarni baholashda xatolikka yoʻl qoʻyilmasligi uchun tugallanmagan maqolalarni jadvalga kiritmang. Yaratgan maqolangizni chop etishda <code><nowiki>#Quoteme</nowiki></code> hashtagini qoʻshishni unutmang.
{| class="wikitable sortable"
|- align="left"
! Ishtirokchi
! Maqola
! Maqola soni
! Ball
|-
|-style="background:#a5fd7d"
||<small>'''Namuna uchun:'''</small><br />[[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]]
|[[Melanie Klein]], [[Alsu]], [[Martina Navratilova]], [[Hana Maria Pravda]], [[Edith Templeton]], [[Cansu Canca]], [[Elif Shafak]], [[Ayşe Zarakol]], [[Hilal Altınbilek]], [[Konkordiya Antarova]], [[Kiki Dimoula]], [[Helen Vlachos]], [[Xanthippe]], [[Maria Spiropulu]], [[Atalanta Kërçyku]], [[Dhora Leka]], [[Maryam Firuz]], [[Bibi Xonim Astrabodiy]]
|18
|0
|-
|[[Foydalanuvchu:Husanowar|Husanowar]]
|[[Kolinda Grabar-Kitarović]], [[Snježana Kordić]], [[Katerina Sakellaropoulou]], [[Melina Mercouri]], [[ Georgia Tourassi]], [[Farah Pahlavi]], [[Ashraf Pahlavi]]
|7
|0
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Nancy Hafkin]], [[Hulda Swai]], [[Alaa Sarhan]],[[Kandia Camara]], [[Sharon Fonn]],[[Gina Marie Raimondo]], [[Itunu Hotonu]],[[Carrie Johnson]], [[Mulenga Kapwepwe]],[[Mo'Cheddah]],[[Sussan Penelope Ley]], [[Michèle A'Court]],[[Tod A]],[[Shamsia Hassani]],[[Farzana Wahidy]],[[Afgʻonistonda ayollar]],[[Shabana Basij-Rasikh]],[[Haybatulloh Oxundzoda]],[[Ashraf Gʻani]],[[Hamid Karzay]],[[Nurmuhammad Taraqqiy]],[[Hafizulloh Amin]],[[Haydar Aliyev]],[[Ayaz Mütəllibov]],[[Ilhom Aliyev]],[[Václav Klaus]],[[Petr Pavel]]
|27
|0
|-
|-
|[[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]]
|[[Roza Otunbayeva]], [[Bübüsara Beyshenalieva]], [[Maryna Lazebna]], [[Inna Sovsun]], [[Iryna Vereshchuk]], [[Natalya Poklonskaya]], [[Lea Cohen]], [[Halina Poświatowska]], [[Nasim Łuczaj]], [[Mariya Bakalova]], [[Nina Dobrev]], [[Kapka Kassabova]], [[Julia Kristeva]], [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]], [[Radosveta Vassileva]], [[Zsa Zsa Gabor]], [[Johanna Mikl-Leitner]], [[Mari Frayfray fon Ebner-Eshenbax]], [[Maria Theresia]], [[Elizabeth Báthory]], [[Emma Orczy]], [[Georg von Békésy]], [[Dennis Gabor]], [[László Krasznahorkai]], [[Albert Szent-Györgyi]], [[Eugene Wigner]], [[Franz Alexander]], [[Géza Anda]], [[Robert Capa]], [[George Gerbner]], [[Árpád Göncz]], [[Paul Halmos]], [[Harry Houdini]], [[Marcell Jankovics]], [[Theodore von Kármán]], [[Gottlieb Wilhelm Leitner]], [[György Lukács]], [[Róbert Puzsér]], [[Valentine Telegdi]], [[Sándor Bökönyi]], [[János Harmatta]], [[Imre Lakatos]], [[Franz Liszt]], [[László Moholy-Nagy]], [[Géza Révész]], [[Geza Vermes]]
|46
|0
|-
|}
</div>
[[Turkum:Loyiha:Viki-bahor]]
nk7jutjq9otk44ptdscfiqiw33bbzul
30704
30702
2026-05-21T17:47:00Z
MrKrasav4ik
2870
/* Ishtirok etish */
30704
wikitext
text/x-wiki
{{Viki-bahor/tepasi}}
<div style="max-width:1100px;margin:auto">
{| style="width:100%;background:#f8f9fa;border:1px solid #eaecf0;border-radius:10px;padding:1em"
|-
| style="width:70%;vertical-align:top" |
== Ishtirok etish ==
Maqolani yaratganingizdan keyin uni quyidagi jadvalga kiritishingiz zarur (tanlov ishtirokchilari buni mustaqil ravishda bajaradilar). Tanlovda faqat jadvalga kiritilgan maqolalar koʻrib chiqiladi. Iltimos, maqolalarni baholashda xatolikka yoʻl qoʻyilmasligi uchun tugallanmagan maqolalarni jadvalga kiritmang. Yaratgan maqolangizni chop etishda <code><nowiki>#Quoteme</nowiki></code> hashtagini qoʻshishni unutmang.
{| class="wikitable sortable"
|- align="left"
! Ishtirokchi
! Maqola
! Maqola soni
! Ball
|-
|-style="background:#a5fd7d"
||<small>'''Namuna uchun:'''</small><br />[[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]]
|[[Melanie Klein]], [[Alsu]], [[Martina Navratilova]], [[Hana Maria Pravda]], [[Edith Templeton]], [[Cansu Canca]], [[Elif Shafak]], [[Ayşe Zarakol]], [[Hilal Altınbilek]], [[Konkordiya Antarova]], [[Kiki Dimoula]], [[Helen Vlachos]], [[Xanthippe]], [[Maria Spiropulu]], [[Atalanta Kërçyku]], [[Dhora Leka]], [[Maryam Firuz]], [[Bibi Xonim Astrabodiy]]
|18
|0
|-
|[[Foydalanuvchu:Husanowar|Husanowar]]
|[[Kolinda Grabar-Kitarović]], [[Snježana Kordić]], [[Katerina Sakellaropoulou]], [[Melina Mercouri]], [[ Georgia Tourassi]], [[Farah Pahlavi]], [[Ashraf Pahlavi]]
|7
|0
|-
|[[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]]
|[[Nancy Hafkin]], [[Hulda Swai]], [[Alaa Sarhan]],[[Kandia Camara]], [[Sharon Fonn]],[[Gina Marie Raimondo]], [[Itunu Hotonu]],[[Carrie Johnson]], [[Mulenga Kapwepwe]],[[Mo'Cheddah]],[[Sussan Penelope Ley]], [[Michèle A'Court]],[[Tod A]],[[Shamsia Hassani]],[[Farzana Wahidy]],[[Afgʻonistonda ayollar]],[[Shabana Basij-Rasikh]],[[Haybatulloh Oxundzoda]],[[Ashraf Gʻani]],[[Hamid Karzay]],[[Nurmuhammad Taraqqiy]],[[Hafizulloh Amin]],[[Haydar Aliyev]],[[Ayaz Mütəllibov]],[[Ilhom Aliyev]],[[Václav Klaus]],[[Petr Pavel]]
|27
|0
|-
|-
|[[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]]
|[[Roza Otunbayeva]], [[Bübüsara Beyshenalieva]], [[Maryna Lazebna]], [[Inna Sovsun]], [[Iryna Vereshchuk]], [[Natalya Poklonskaya]], [[Lea Cohen]], [[Halina Poświatowska]], [[Nasim Łuczaj]], [[Mariya Bakalova]], [[Nina Dobrev]], [[Kapka Kassabova]], [[Julia Kristeva]], [[Anna-Maria Ravnopolska-Dean]], [[Radosveta Vassileva]], [[Zsa Zsa Gabor]], [[Johanna Mikl-Leitner]], [[Mari Frayfray fon Ebner-Eshenbax]], [[Maria Theresia]], [[Elizabeth Báthory]], [[Emma Orczy]], [[Georg von Békésy]], [[Dennis Gabor]], [[László Krasznahorkai]], [[Albert Szent-Györgyi]], [[Eugene Wigner]], [[Franz Alexander]], [[Géza Anda]], [[Robert Capa]], [[George Gerbner]], [[Árpád Göncz]], [[Paul Halmos]], [[Harry Houdini]], [[Marcell Jankovics]], [[Theodore von Kármán]], [[Gottlieb Wilhelm Leitner]], [[György Lukács]], [[Róbert Puzsér]], [[Valentine Telegdi]], [[Sándor Bökönyi]], [[János Harmatta]], [[Imre Lakatos]], [[Franz Liszt]], [[László Moholy-Nagy]], [[Géza Révész]], [[Geza Vermes]], [[Peter Lorre]]
|47
|0
|-
|}
</div>
[[Turkum:Loyiha:Viki-bahor]]
4fnjhmzqvj7bguihupt10sxwdof3mdj
Foydalanuvchi munozarasi:Husanowar
3
7643
30712
26710
2026-05-22T05:17:14Z
Bekipediya
2189
/* Ovoz berishga taklif */ yangi mavzu
30712
wikitext
text/x-wiki
--[[Foydalanuvchi:Husanowar|Husanowar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Husanowar|munozara]]) 16:45, 2026-yil 28-mart (UTC)
== Maqolalardagi kamchiliklar ==
Salom. Qoʻshayotgan hissangiz uchun rahmat. Sahifalaringizdagi baʼzi kamchiliklarni tuzatib chiqishingiz kerak. Masalan, [[Elena Bunina]], [[Chulpan Xamatova]] va boshqa sahifalarning Oʻzbekcha Vikipediya asosiy nomfazosidagi maqolasi yaratilmagan. Qoidaga koʻra, yaratilishi shart. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 07:15, 2026-yil 17-aprel (UTC).
== VikiAyollar marafoni (2-oʻrin) ==
{| style="background-color: #f9f7ff; border: 1px solid #d6ccff;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Fayl:CEE Women Barnstar.svg|180px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''„VikiAyollar marafoni yulduzi“'''
|-
|style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Assalomu alaykum. [[Vikiiqtibos:VikiAyollar marafoni|VikiAyollar marafoni]] davomida maqolalar yaratganingiz uchun tashakkur bildiramiz. Shuningdek, [[Vikiiqtibos:VikiAyollar marafoni|marafon]] davomida '''Faol ishtirokchilar orasida ikkinchi natija'''ni egallaganingiz bilan tabriklaymiz. Marafondagi faol ishtirokingiz uchun katta rahmat!
Shuningdek, sizni 2-may kuni Toshkent shahrida boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan '''Taqdirlash marosimi'''ga lutfan taklif etamiz. Tadbir haqida qoʻshimcha maʼlumot olish uchun [https://t.me/viki_tiki_uz telegram kanalini] kuzatib borishingiz yoki munozara sahifasi orqali men bilan bogʻlanishingiz mumkin.
Hurmat bilan, loyiha tashkilotchisi: [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Panpanchik|munozara]]) 10:01, 2026-yil 27-aprel (UTC)
|}
== Ovoz berishga taklif ==
Assalomu alaykum! Vikiiqtibos loyihasi uchun yangi tartib-qoida taklif etilmoqda. Qoidani rasman tasdiqlash uchun siz kabi faol foydalanuvchilarning fikri juda muhim. Iltimos, quyidagi havola orqali qoida loyihasi bilan tanishib chiqib, oʻz munosabatingizni bildiring:
[[Vikiiqtibos munozarasi:Iqtibos keltirish tartibi#Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash]]
Hurmat bilan, [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 05:17, 2026-yil 22-may (UTC).
mhkkmmkiupjkybsm9mhm3r4z2562jxg
Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik
3
7684
30713
26712
2026-05-22T05:18:09Z
Bekipediya
2189
/* Ovoz berishga taklif */ yangi mavzu
30713
wikitext
text/x-wiki
[[Image:Flag of Uzbekistan.svg|30px]]''''' Xush Kelibsiz''''' /[[Image:Flag of Kazakhstan.svg|30px]] ''''' Қош келдіңіз '''''/ [[Image:Flag of Russia.svg|30px]]''''' Добро пожаловать
''''' / [[Image:Flag of the United Kingdom.svg|30px]]''''' Welcome'''''
== VikiAyollar marafoni (faol ishtiroki uchun) ==
{| style="background-color: #f9f7ff; border: 1px solid #d6ccff;"
|rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[Fayl:CEE Women Barnstar.svg|180px]]
|style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''„VikiAyollar marafoni yulduzi“'''
|-
|style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | Assalomu alaykum. [[Vikiiqtibos:VikiAyollar marafoni|VikiAyollar marafoni]] davomida maqolalar yaratganingiz uchun tashakkur bildiramiz. Shuningdek, [[Vikiiqtibos:VikiAyollar marafoni|marafon]] davomida '''Faol ishtirokchi''' sifatidagi gʻalabangiz bilan tabriklaymiz. Marafondagi faol ishtirokingiz uchun katta rahmat!
Shuningdek, sizni 2-may kuni Toshkent shahrida boʻlib oʻtishi rejalashtirilgan '''Taqdirlash marosimi'''ga lutfan taklif etamiz. Tadbir haqida qoʻshimcha maʼlumot olish uchun [https://t.me/viki_tiki_uz telegram kanalini] kuzatib borishingiz yoki munozara sahifasi orqali men bilan bogʻlanishingiz mumkin.
Hurmat bilan, loyiha tashkilotchisi: [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Panpanchik|munozara]]) 10:01, 2026-yil 27-aprel (UTC)
|}
== Ovoz berishga taklif ==
Assalomu alaykum! Vikiiqtibos loyihasi uchun yangi tartib-qoida taklif etilmoqda. Qoidani rasman tasdiqlash uchun siz kabi faol foydalanuvchilarning fikri juda muhim. Iltimos, quyidagi havola orqali qoida loyihasi bilan tanishib chiqib, oʻz munosabatingizni bildiring:
[[Vikiiqtibos munozarasi:Iqtibos keltirish tartibi#Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash]]
Hurmat bilan, [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 05:18, 2026-yil 22-may (UTC).
6qzpybhbhhuyabl2b791u92pbgrkg0s
Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29
3
7968
30714
26895
2026-05-22T05:18:20Z
Bekipediya
2189
/* Ovoz berishga taklif */ yangi mavzu
30714
wikitext
text/x-wiki
{{Welcome}}
== Ovoz berishga taklif ==
Assalomu alaykum! Vikiiqtibos loyihasi uchun yangi tartib-qoida taklif etilmoqda. Qoidani rasman tasdiqlash uchun siz kabi faol foydalanuvchilarning fikri juda muhim. Iltimos, quyidagi havola orqali qoida loyihasi bilan tanishib chiqib, oʻz munosabatingizni bildiring:
[[Vikiiqtibos munozarasi:Iqtibos keltirish tartibi#Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash]]
Hurmat bilan, [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 05:18, 2026-yil 22-may (UTC).
tgipp79q8z4kdgw4vy7q6puhxpqv48v
Géza Révész
0
11588
30699
2026-05-21T17:29:29Z
MrKrasav4ik
2870
#Quoteme
30699
wikitext
text/x-wiki
[[File:1953 Géza Révész.jpg|thumb|Géza Révész]]
'''[[:w:Géza Révész (psychologist)|Géza Révész]]''' (1878-yil 9-dekabr – 1955-yil 19-avgust) – venger-golland [[psixolog]]i, Amsterdam universiteti Matematika va fizika fakultetining professori; Evropa psixologiyasining kashshoflaridan biri sifatida tan olingan.
== Iqtiboslar ==
* [[:w:Haptic perception|Gaptika]] nazariyasi bayon etiladiki, muallif bu „shakl gaptikasi va koʻrlar psixologiyasi uchun asos“ yaratadi deb hisoblaydi. U „asosan optik xarakterga ega gaptika“ va bolalikdan koʻr boʻlganlar tomonidan boshdan kechiriladigan „sof yoki mustaqil gaptika“ oʻrtasidagi farqni koʻrsatadi. Geshtalit kabi maʼlum psixologik nazariyalarning zaifliklari Révészning gaptik nazariyasi nuqtai nazaridan muhokama qilinadi. Kitobning II qismida gaptik shakl estetikasi va koʻrlar sanʼati tahlil qilinadi. Koʻr haykaltaroshlarning asarlari taqdim etiladi va tahlil qilinadi.
** Géza Révész (1950). ''Psychology and art of the blind.'' Oxford, England: Longmans. Annotatsiya.
* Professional musiqachilar, musiqashunoslar va jiddiy talabalar uchun musiqa psixologiyasi bilimi nihoyatda qimmatli, ammo baʼzan topish qiyin. Musiqashunoslik, fizika, fiziologiya, psixologiya va estetikadan maʼlumotlarni bir yerga jamlagan ushbu amaliy va obroʻli tadqiqotda taniqli venger psixologi Géza Révész (1878–1955) mavzuning keng qamrovli koʻrinishini, jumladan musiqa psixologiyasi va akustika sohasidagi oʻzining keng koʻlamli, koʻpincha inqilobiy tadqiqotlariga umumiy nazar taqdim etadi.
** Géza Révész. ''Introduction to the psychology of music.'' Courier Corporation, 1954. Annotatsiya.
=== ''Tilning kelib chiqishi va tarixdan oldingi davri'', 1956 ===
Geza Revesz, ''The Origins and Prehistory of Language'', London, 1956.
* [[Hermann Ebbinghaus|Ebbinghaus]]: [[Til]] – ixtiyoriy ravishda istalgan vaqtda hosil qilish mumkin boʻlgan shartli belgilar tizimi.
: [[Benedetto Croce|Croce]]: Til – ifoda maqsadida tashkil etilgan boʻgʻinli, cheklangan tovush.
: Dittrich: Til – kamida bitta boshqa shaxs tushuna oladigan alohida insonlar va hayvonlarning ifoda qobiliyatlari yigʻindisi.
: [[:w:Hanns Eisler|Eisler]]: Til – ruhga ega mavjudotning tajribalarini ifodalash usuli.
: B. Erdmann: Til gʻoyalarni etkazish turi emas, balki tafakkur turi: aytilgan yoki shakllantirilgan tafakkur. Til – qurol, va aslida bizga, insonga xos boʻlgan tafakkur quroli yoki organi.
: [[:w:Duncan Forbes (linguist)|Forbes]]: Til – soʻzlovchi oʻz fikrlarini tinglovchiga etkazish niyatida ifodalaydigan soʻzlarning tartibli ketma-ketligi.
: [[:w:James Harris (grammarian)|J. Harris]]: Soʻzlar – ham umumiy, ham xususiy gʻoyalarning belgilari: umumiyning – birinchi darajali, mohiyatan va bevosita; xususiyning – faqat ikkinchi darajali, tasodifiy va bilvosita.
: [[Gegel]]: Til – haqiqiy maʼnodagi nazariy intellektning harakati, chunki u uning tashqi ifodasidir.
: [[:w:Otto Jespersen|Jespersen]]: Til – gʻoyalar va his-tuygʻularni etkazishga qaratilgan insoniy faoliyat.
: [[:w:de:Friedrich Jodl|Jodl]]: Ogʻzaki til – insonning cheklangan miqdordagi elementlarga asoslangan birlashtirilgan ohang va tovushlar yordamida oʻzining barcha idrok va tasavvurlar zahirasini shu tabiiy ohang materialida boshqalarga eng mayda tafsilotlarigacha aniq va tushunarli tarzda ifodalash qobiliyati.
: Kainz: Til – gʻoyalar va faktlarni ifodalash imkonini beradigan, hozir boʻlmagan narsalarni, hatto sezgi uchun butunlay ilgʻab boʻlmaydigan narsalarni ham tasvirlash imkonini beradigan belgilar tizimi.
: [[:w:Frederica de Laguna|De Laguna]]: Nutq – insoniy hamkorlik amalga oshiriladigan buyuk vositadir.
: Marty: Til – psixik holat belgisi sifatida tovushlarning har qanday qasddan chiqarilishi.
: [[:w:Walter Bowers Pillsbury|Pillsbury]]-Meader: Til – gʻoyalar va his-tuygʻularni oʻz ichiga olgan fikrni etkazish vositasi yoki quroli.
: [[Ferdinand de Saussure|De Sossyur]]: Til – gʻoyalarni ifodalaydigan belgilar tizimi.
: Shuxardt: Tilning mohiyati muloqotda.
: [[Edward Sapir|Sapir]]: Til – gʻoyalar, his-tuygʻular va istaklarni ixtiyoriy ravishda hosil qilingan belgilar tizimi orqali etkazishning sof insoniy va instinktiv boʻlmagan usuli.
:* 126–127-betlardagi izoh; [[Adam Schaff]] (1962). ''Introduction to semantics'', 313–314-betlarda iqtibos keltirilgan.
== Géza Révész haqida iqtiboslar ==
* Asrning boshida [[:w:Georg Elias Müller|G. E. Myuller]] laboratoriyasida doʻstlik bilan bogʻlangan Evropa psixologiyasining uch kashshofi soʻnggi ikki yil ichida vafot etdi: [[:w:David Katz (psychologist)|David Kats]]…, {{w|Gustav Kafka}}… va endi Géza Révész… Révész 1919-yilda Xortining davlat toʻntarishi vaqtida oʻz vatani Vengriyani tark etishga majbur boʻldi va golland fuqarosi va Amsterdam universiteti professori boʻlib, u ham Psixologiya institutini – ehtimol Evropadagi eng yirigi, qirq xonasi va auditoriyasi bilan – tashkil etdi; vafotidan sal oldin esa u emeritus boʻlib, institutni tark etgan edi.
** Henry Piéron. „Géza Révész: 1878–1955.“ ''The American Journal of Psychology'', 69-jild, 1-son (1956-yil mart), 139–141-betlar.
* Révész ijodi turli sohalani qamrab oldi. Uning dastlabki qiziqishi [[ko'rish idrok]]iga qaratilgan, keyinchalik esa u [[musiqa]]ning psixologik jihatlariga murojaat qildi. U teginish sezgisiga oid sinovlar oʻtkazdi va taktil idrokning optik va akustik sezgilar bilan umumiy boʻlmagan elementlarini aniqladi. Bu tadqiqot uni koʻr shaxslar bilan aloqaga olib keldi va Révész, qisman hamdardlik tuygʻusi bilan, koʻrlarning shaxsiy hayotiga oid tadqiqotlar olib bordi. U, shuningdek, insonlar va hayvonlar oʻrtasidagi asosiy farqlarni tushunishga bagʻishlandi – bu borada tillarning kelib chiqishiga oid tadqiqotini yaratdi.
** American-Israeli Cooperative Enterprise. "[https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/judaica/ejud_0002_0017_0_16685.html Revesz, Geza], " at ''jewishvirtuallibrary.org,'' 2016.
[[Turkum:Venger psixologlar]]
[[Turkum:Golland psixologlar]]
[[Turkum:1878-yilda tug'ilganlar]]
[[Turkum:1955-yilda vafot etganlar]]
qrf740acnmx6g6hctdixip9wjaye8da
Geza Vermes
0
11589
30701
2026-05-21T17:33:43Z
MrKrasav4ik
2870
#Quoteme
30701
wikitext
text/x-wiki
[[File:Vermes Géza.jpg|thumb|300px|Géza Vermes (2007)]]
'''Geza Vermes''' (1924-yil 22-iyun – 2013-yil 8-may) – din tarixi, ayniqsa yahudiy va [[xristian]] tarixi boʻyicha olim va yozuvchi. U Oʻlik dengiz oʻramalariga va arameychadagi boshqa qadimiy asarlarga, shuningdek [[Iso]] hayoti va dini boʻyicha taniqli mutaxassis edi.
== Iqtiboslar ==
=== Oʻlik dengiz oʻramalari toʻliq ingliz tilida ===
* Qoʻlyozmalar notoʻgʻri nomlangan Oʻlik dengiz oʻramalarining kashf etilishi va undan keyingi yarim asrlik qizgʻin tadqiqotlar hikoyasi oʻzi-oʻzicha ham maftunkor, ham asablashtiruvchi hikoya.
** Kirish, 1-bet.
* Agar [[w:Qumran|Qumran]] tomonidan taqdim etilgan eng inqilobiy yangilikni ajratib koʻrsatish kerak boʻlsa, uning yahudiy adabiy asarlarining genezisini tushunishimizga qoʻshgan hissasi haqliqona birinchi oʻrinda turishi mumkin.
** Kirish, 23-bet.
* Oʻlik dengiz oʻramalarida tarixiy matnlarning toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻqligi bizni ajablantirmasligi kerak. Na Ahd oraligʻi davrida, na undan oldingi bibliya zamonlarida tarixni biz tushunadigan tarzda yozib qoldirish yahudiylar orasida kuchli tomonlardan biri boʻlmagan.
** 3-bob: Jamiyat tarixi, 49-bet.
=== Haqiqiy Iso: Oʻshanda va hozir ===
* Bu – Isoning oʻz oddiy Jalila auditoriyasi uchun oʻz tilida ifodalagan oddiy va taʼsirchan xabari: osmondagi Ota – Xudo haqida, barcha insonlarning Xudo farzandlari sifatidagi qadr-qimmati haqida, toʻliq ishonch orqali ibodatga aylantirilgan hayot haqida, kechiktirmasdan oʻz burchini bajarishning kuchli zaruriyati haqida, shu on va shu joyni muqaddas bilish haqida va, eng muhimi, yaqinini sevish orqali Xudoni sevish haqida.
** Geza Vermes, ''The Real Jesus: Then and Now''.
* [[Tarixiy Iso]]ni faqat birinchi asrdagi Jalila yahudiylik kontekstida kashf etish mumkin… Shu zaminda Injillardan Isoning qanday obrazi namoyon boʻladi? Qishloq muqaddas odami obrazi – dastlab boshqa bir muqaddas odam, [[w:John the Baptist|Yahyo paygʻambar]] boshlagan tavba harakatining izdoshi. Quyi Jalilaning qishloqlari va koʻl sohillarida Iso oʻz avlodining umri davomida [[w:Kingdom of God (Christianity)|Xudo shohligining]] kelishini vaʼz qilishga kirishdi hamda oddiy tinglovchilariga ulugʻ voqeaga tayyorlanish uchun bajarishlari lozim boʻlgan diniy burchlarni bayon etdi.
** Geza Vermes, ''The Real Jesus: Then and Now'', 54–55-betlar.
[[Turkum:Din olimlari]]
[[Turkum:1924-yilda tug'ilganlar]]
[[Turkum:2013-yilda vafot etganlar]]
1acj1te64i6ipa8ctt7wqzqu9izisge
Peter Lorre
0
11590
30703
2026-05-21T17:42:50Z
MrKrasav4ik
2870
#Quoteme
30703
wikitext
text/x-wiki
[[File:Peter Lorre Portrait Still.jpg|thumb|Peter Lorre]]
[[File:CreditLorreMaltFalc1941Trailer.jpg|thumb|''[[The Maltese Falcon (1941 film)|The Maltese Falcon]]'' (1941) filmining treylerida Peter Lorre.]]
'''[[w:Peter Lorre|Peter Lorre]]''' (tugʻilgan ismi '''László Löwenstein'''; 1904-yil 26-iyun – 1964-yil 23-mart) – Avstro-Vengriya-Amerika aktyori.
== Iqtiboslar ==
* Men aktyorlik qilyapmanmi? Yoʻq, men shunchaki yuz chigallatyapman! Haqiqatan ham, barchasi shundan iborat – men koʻp yuz ifodalari qilaman va buning uchun menga pul toʻlashadi. Rejissyor aytadi: „Sen aqldan ozgansen, Piter. Aqldan ozgandek qil.“ Keyin birpasdan soʻng kimdir „tushlikka bir soat!“ deb qichqiradi. Men boshqalar bilan birga oshxonaga boraman va keyinroq maydonga qaytaman. „Tushlikdan oldin qilganingni qil, Piter“, deydi rejissyor. „Aqldan ozgandek qil.“ Shunday qilib, men yana aqldan ozgandek qilaman va koʻp oʻtmay kimdir: „Yigʻishtiringlar. Bugun hammasi shu“ deydi. Uyga ketaman, kechki ovqat yeyman, yotaman, turaman, yana ishga kelaman va rejissyor aytadi: „Yana aqldan ozgandek qil, Piter. Kechagi kabi qil.“ Menga bu juda oson. Men shunchaki aqldan ozgandek qarash qilaman va keksa daryo kabi jinoyatli ishlar qilib kinofilmlarda oqib boraveryapman.
** ''Arizona Republic'' (Feniks, Arizona, 1957-yil 5-may), 43-bet.
* [Oʻzining dahshat rollari haqida gapirib] Bilasizmi, men jinoyatdan qutulib keta olaman. Tomoshabinlar meni yaxshi koʻrishadi.
* Dangasa odam uchun men juda qattiq ishlayman – aktyorliksiz yashay olmayman. Haqiqatan ham, oʻsha his-tuygʻusiz yashay oladigan har qanday kishi toʻliq ahmoqdir.
** [http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-peter-lorre-19640324-story.html „Kino yovuzi Peter Lorre Gollivuddagi kvartirasida oʻlik holda topildi“], ''Los Angeles Times'' (1964-yil 24-mart) da iqtibos keltirilgan.
== Peter Lorre haqida iqtiboslar ==
* Piter men bilgan eng ijodkor aktyor edi. U buyuk olim, mohir dramatik aktyor va ustoz komediant edi. […] Piter tanqidchilarga emas, odamlarga zavq beradigan filmlar suratga olishni yaxshi koʻrardi. Dunyoga biror xabar yetkazish borasida hech qanday daʼvolari yoʻq edi.
** [[Vincent Price]], [http://www.latimes.com/local/obituaries/la-me-peter-lorre-19640324-story.html „Kino yovuzi Peter Lorre Gollivuddagi kvartirasida oʻlik holda topildi“], ''Los Angeles Times'' (1964-yil 24-mart) da iqtibos keltirilgan.
[[Turkum:Venger-amerikalik aktorlar]]
[[Turkum:1904-yilda tug'ilganlar]]
[[Turkum:1964-yilda vafot etganlar]]
8z6quflahkjym4srew6nuv1ahvxqe5u
Vikiiqtibos munozarasi:Iqtibos keltirish tartibi
5
11591
30708
2026-05-22T05:10:27Z
Bekipediya
2189
/* Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash */ yangi mavzu
30708
wikitext
text/x-wiki
== Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash ==
Assalomu alaykum! Loyihamiz tobora kengayib borayotgan bir vaqtda, sahifalarga qanday iqtiboslarni kiritish mumkin, qaysilarini yoʻq, shuningdek, boshqa tillardan qilingan tarjimalarni qanday formatlash kerakligi haqida aniq bir standartga ehtiyoj sezilmoqda. Shu maqsadda ingliz Vikiiqtibosi tajribasiga tayangan holda, oʻzbek tiliga moslashtirilgan yangi '''[[Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi]] (VQ:IKT)''' qoidasi loyihasini ishlab chiqdim.
Ushbu qoidada iqtiboslarning loyihaga kiritilish mezonlari (tasdiqlanishi, mavzu va muallif ahamiyati, badiiyligi va vaqt sinovidan oʻtganligi) batafsil yoritildi. Ushbu qoidaning qabul qilinishi Vikiiqtibosdagi sahifalar sifatini oshirishga va bahsli vaziyatlarda aniq yoʻriqnoma boʻlib xizmat qilishiga ishonaman. Barchangizni ushbu qoida loyihasi bilan tanishib chiqib, oʻz fikr-mulohazalaringizni bildirishga va uni loyihamizning rasmiy koʻrsatmasi sifatida tasdiqlash uchun ovoz berishga chaqirib qolaman. Hurmat bilan, [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 05:10, 2026-yil 22-may (UTC).
43iwd43z3cz6s6xm8pl8sx8s0uovwj3
30709
30708
2026-05-22T05:10:40Z
Bekipediya
2189
/* Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash */
30709
wikitext
text/x-wiki
== Yangi qoida: „Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi“ni tasdiqlash ==
Assalomu alaykum! Loyihamiz tobora kengayib borayotgan bir vaqtda, sahifalarga qanday iqtiboslarni kiritish mumkin, qaysilarini yoʻq, shuningdek, boshqa tillardan qilingan tarjimalarni qanday formatlash kerakligi haqida aniq bir standartga ehtiyoj sezilmoqda. Shu maqsadda ingliz Vikiiqtibosi tajribasiga tayangan holda, oʻzbek tiliga moslashtirilgan yangi '''[[Vikiiqtibos:Iqtibos keltirish tartibi]] (VQ:IKT)''' qoidasi loyihasini ishlab chiqdim.
Ushbu qoidada iqtiboslarning loyihaga kiritilish mezonlari (tasdiqlanishi, mavzu va muallif ahamiyati, badiiyligi va vaqt sinovidan oʻtganligi) batafsil yoritildi. Ushbu qoidaning qabul qilinishi Vikiiqtibosdagi sahifalar sifatini oshirishga va bahsli vaziyatlarda aniq yoʻriqnoma boʻlib xizmat qilishiga ishonaman. Barchangizni ushbu qoida loyihasi bilan tanishib chiqib, oʻz fikr-mulohazalaringizni bildirishga va uni loyihamizning rasmiy koʻrsatmasi sifatida tasdiqlash uchun ovoz berishga chaqirib qolaman. Hurmat bilan, [[User:Bekipediya|<span style="font-family:Georgia"><span style="color:#049DFF">BEKIPEDIYA</span></span>]] [[User talk:Bekipediya|<span style="color:#049DFF"><sup>''<small>#yozishma</small>''</sup></span>]] 05:10, 2026-yil 22-may (UTC).
=== Fikrlar ===
=== Rozilar ===
=== Qarshilar ===
=== Betaraflar ===
=== Xulosa ===
negcnn0vabbtskcs2gkcq0m75p72y4d
Foydalanuvchi munozarasi:Akobir abdimuminov
3
11592
30710
2026-05-22T05:12:35Z
Bekipediya
2189
„{{Welcome}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi
30710
wikitext
text/x-wiki
{{Welcome}}
ro6pnt2k1ojr69txbw95qtj7xii5ey0