ezgu

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="uz">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikilugʻat</sitename>
    <dbname>uzwiktionary</dbname>
    <base>https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.2</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Maxsus</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">Munozara</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Foydalanuvchi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Foydalanuvchi munozarasi</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Vikilugʻat</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Vikilugʻat munozarasi</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">Fayl munozarasi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki munozarasi</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">Andoza</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">Andoza munozarasi</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">Yordam</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">Yordam munozarasi</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">Turkum</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">Turkum munozarasi</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">Modul munozarasi</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ezgu</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16302</id>
    <revision>
      <id>638622</id>
      <parentid>565769</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T11:59:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1406" sha1="hn8eq0w9ofcgivs1azstnf3ki1lsqo5" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ez-gu'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|EZGU ’yaxshi, oliyjanob’. Navoiy oʻz umrini e z -g u ishlarga bagishladi. Bu sifat qadimgi turkiy tildagi ’yaroqli boʻl-’, ’munosib boʻl-’ maʼnosini ang-latgan eż- feʼlidan -gü qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 247; Devon, I, 149; DS, 164); keyinchalik ż un — doshi z undoshiga almashgan, ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: eż- + gü &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; eżgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgu.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Yaxshilik baxsh etuvchi; egilik keltiruvchi; xayrli. {{misol|{{ajrat|Ezgu}} niyat.}} {{misol|{{ajrat|Ezgu}} ish.}} {{misol|Ozodlik haykali qoshiga bu on {{ajrat|Ezgu}} oʻylarimni olib keldim men.|[[w:Xurshid Davron|Xurshid Davron]]}} {{misol|Navroʻz shamoli xayolni shunday olib qochadi, {{ajrat|ezgu}} yoʻllarga chorlaydi.|Gazetadan}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЭЗГУ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-ism}}

*{{az}}: [[xeyirli]]
*{{ru}}: [[хорошо]] (khorosho)
*{{tr}}: [[hayırlı]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[ezgu]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|книжн.}} [[благой]]; [[добрый]]; {{tarjmisoli|~ ish }} святое дело, доброе дело, благодеяние; {{tarjmisoli|~ tilaklar }} добрые пожелания.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>hn8eq0w9ofcgivs1azstnf3ki1lsqo5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638628</id>
      <parentid>638622</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:04:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>638628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1430" sha1="k9obymags2vqusme2l0t3tqb53kglip" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ez-gu'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|EZGU ’yaxshi, oliyjanob’. Navoiy oʻz umrini e z -g u ishlarga bagishladi. Bu sifat qadimgi turkiy tildagi ’yaroqli boʻl-’, ’munosib boʻl-’ maʼnosini ang-latgan eż- feʼlidan -gü qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 247; Devon, I, 149; DS, 164); keyinchalik ż un — doshi z undoshiga almashgan, ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: eż- + gü &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; eżgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgu.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Yaxshilik baxsh etuvchi; egilik keltiruvchi; xayrli. {{misol|{{ajrat|Ezgu}} niyat.}} {{misol|{{ajrat|Ezgu}} ish.}} {{misol|Ozodlik haykali qoshiga bu on {{ajrat|Ezgu}} oʻylarimni olib keldim men.|[[w:Xurshid Davron|Xurshid Davron]]}} {{misol|Navroʻz shamoli xayolni shunday olib qochadi, {{ajrat|ezgu}} yoʻllarga chorlaydi.|Gazetadan}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЭЗГУ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-ism}}

*{{az}}: [[xeyirli]]
*{{ru}}: [[хорошо]] (khorosho)
*{{tr}}: [[hayırlı]]
*{{sah}}: [[үтүө]]

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[ezgu]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|книжн.}} [[благой]]; [[добрый]]; {{tarjmisoli|~ ish }} святое дело, доброе дело, благодеяние; {{tarjmisoli|~ tilaklar }} добрые пожелания.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>k9obymags2vqusme2l0t3tqb53kglip</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638635</id>
      <parentid>638628</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:43:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>638635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1420" sha1="k34k61i9xcjx31lz4sfjwcf4mldhjv3" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ez-gu'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|EZGU ’yaxshi, oliyjanob’. Navoiy oʻz umrini ezgu ishlarga bagishladi. Bu sifat qadimgi turkiy tildagi ’yaroqli boʻl-’, ’munosib boʻl-’ maʼnosini anglatgan eż- feʼlidan -gü qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 247; Devon, I, 149; DS, 164); keyinchalik ż undoshi z undoshiga almashgan, ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: eż- + gü &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; eżgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgu.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Yaxshilik baxsh etuvchi; egilik keltiruvchi; xayrli. {{misol|{{ajrat|Ezgu}} niyat.}} {{misol|{{ajrat|Ezgu}} ish.}} {{misol|Ozodlik haykali qoshiga bu on {{ajrat|Ezgu}} oʻylarimni olib keldim men.|[[w:Xurshid Davron|Xurshid Davron]]}} {{misol|Navroʻz shamoli xayolni shunday olib qochadi, {{ajrat|ezgu}} yoʻllarga chorlaydi.|Gazetadan}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЭЗГУ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-ism}}

*{{az}}: [[xeyirli]]
*{{ru}}: [[хорошо]] (khorosho)
*{{tr}}: [[hayırlı]]
*{{sah}}: [[үтүө]]

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[ezgu]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|книжн.}} [[благой]]; [[добрый]]; {{tarjmisoli|~ ish }} святое дело, доброе дело, благодеяние; {{tarjmisoli|~ tilaklar }} добрые пожелания.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>k34k61i9xcjx31lz4sfjwcf4mldhjv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638637</id>
      <parentid>638635</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:46:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>638637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1461" sha1="mm1r0345j6ycjiwoehvkar7bhdv5bet" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ez-gu'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|EZGU ’yaxshi, oliyjanob’. Navoiy oʻz umrini ezgu ishlarga bagishladi. Bu sifat qadimgi turkiy tildagi ’yaroqli boʻl-’, ’munosib boʻl-’ maʼnosini anglatgan eż- feʼlidan -gü qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 247; Devon, I, 149; DS, 164); keyinchalik ż undoshi z undoshiga almashgan, ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: eż- + gü &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; eżgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgu.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Yaxshilik baxsh etuvchi; egilik keltiruvchi; xayrli. {{misol|{{ajrat|Ezgu}} niyat.}} {{misol|{{ajrat|Ezgu}} ish.}} {{misol|Ozodlik haykali qoshiga bu on {{ajrat|Ezgu}} oʻylarimni olib keldim men.|[[w:Xurshid Davron|Xurshid Davron]]}} {{misol|Navroʻz shamoli xayolni shunday olib qochadi, {{ajrat|ezgu}} yoʻllarga chorlaydi.|Gazetadan}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЭЗГУ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-ism}}

{{-trans-|ezgu|
*{{az}}: [[xeyirli]]
*{{ru}}: [[хорошо]] (khorosho)
*{{tr}}: [[hayırlı]]
*{{tyv}}: [[эки]]
*{{sah}}: [[үтүө]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[ezgu]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|книжн.}} [[благой]]; [[добрый]]; {{tarjmisoli|~ ish }} святое дело, доброе дело, благодеяние; {{tarjmisoli|~ tilaklar }} добрые пожелания.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>mm1r0345j6ycjiwoehvkar7bhdv5bet</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638638</id>
      <parentid>638637</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:46:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1472" sha1="9yb3ldfvjezjxnhi90hhagaz1c5g5k1" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ez-gu'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|EZGU ’yaxshi, oliyjanob’. Navoiy oʻz umrini ezgu ishlarga bagishladi. Bu sifat qadimgi turkiy tildagi ’yaroqli boʻl-’, ’munosib boʻl-’ maʼnosini anglatgan eż- feʼlidan -gü qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 247; Devon, I, 149; DS, 164); keyinchalik ż undoshi z undoshiga almashgan, ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: eż- + gü &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; eżgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgü &amp;gt;&amp;nbsp;ezgu.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Yaxshilik baxsh etuvchi; egilik keltiruvchi; xayrli. {{misol|{{ajrat|Ezgu}} niyat.}} {{misol|{{ajrat|Ezgu}} ish.}} {{misol|Ozodlik haykali qoshiga bu on {{ajrat|Ezgu}} oʻylarimni olib keldim men.|[[w:Xurshid Davron|Xurshid Davron]]}} {{misol|Navroʻz shamoli xayolni shunday olib qochadi, {{ajrat|ezgu}} yoʻllarga chorlaydi.|Gazetadan}}

=== Sinonimlari ===
[[yaxshi]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЭЗГУ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-ism}}

{{-trans-|ezgu|
*{{az}}: [[xeyirli]]
*{{ru}}: [[хорошо]] (khorosho)
*{{tr}}: [[hayırlı]]
*{{tyv}}: [[эки]]
*{{sah}}: [[үтүө]]
|}}

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[ezgu]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|книжн.}} [[благой]]; [[добрый]]; {{tarjmisoli|~ ish }} святое дело, доброе дело, благодеяние; {{tarjmisoli|~ tilaklar }} добрые пожелания.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>9yb3ldfvjezjxnhi90hhagaz1c5g5k1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>qorongʻi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23488</id>
    <revision>
      <id>638645</id>
      <parentid>638618</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:59:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6523" sha1="1unwqqled0m2znbhact0hf1ukuvxmn4" xml:space="preserve">[[Fayl:Clifton Down darkness.jpg|thumb|250px]]
= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ron-gʻi'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|QORONGʻI ' nursiz',' qorongʻilikka choʻmgan'. Dar-cha ochilishi bilan q o r o n g i hujraga sovuq yopi— rilib kirdi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'koʻmir tusidagi', 'eng toʻq rang' maʼnosini anglatgan qara sifatidan —ŋ qoʻshimchasi bilan yasalgan otta —qu qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan (ДС, 424 : qaraŋqu); keyin-chalik soʻz oxiridagi u unlisi i unlisiga, ŋ undoshi n undoshiga, q undoshi gʻ undoshiga, a unlilari â unlila-riga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqol-gan: (qara + ŋ &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋ) + qu &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋqu &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋqï &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋgʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qarangʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qârângʻi. Bu soʻz hozirgi oʻzbek tilida ham sifat, ham ot maʼnosini anglatadi; qadimgi turkiy tilda bu soʻz oxiridagi qoʻshimchaning —qu va —gʻu shakllari yordamida sifat otdan farqlangan: qaraŋqu -sifat, qaraŋgʻu - ot (ДС, 124).}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{sft.}} Qorongʻilik bosgan, qorongʻilikka choʻmgan, ziyodan, nurdan mahrum boʻlgan; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|{{ajrat|Qorongʻi}} kecha.}} {{misol|Qorongʻi uy.}} {{misol|Uzun, {{ajrat|qorongʻi}} yoʻlakdan chiqqach, Unsin toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Darcha ochilishi bilan {{ajrat|qorongʻi}} hujraga sovuq yopirilibkirdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Uyning ichi qoront. Hamma shirin uyquda.|[[w:Yoshlik|&quot;Yoshlik&quot;]]}}
#{{ot|uz}} Yorugʻlik, ziyo boʻlmagan payt, holat; qorongʻilik, zimiston. {{misol|Gun {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Tong {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Qorongʻi tushdi.}} {{misol|Oy hali chiqmagan, faqat uning zaif nuri {{ajrat|qorongʻi}}dan qoʻrqqandek.. yilt-yilt etib ketadi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Yormat {{ajrat|qorongʻi}}da yiqilib-surilib, ellikboshining uyiga keldi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#{{koʻchma|uz}} Aniq emas; noaniq, nomaʼlum. {{misol|Suhbat kim haqida va nima haqida borganligi {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}} {{misol|Pekin bizga komissiya nimalarga asoslanib shu fikrga kelganligi {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib qoldi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}

'''4 '''{{koʻchma|uz}} Noaniq va yoqimsiz, boʻlmagʻur. {{misol|Kechqurun Gulnor oʻz uyiga qaytarkan, yoʻl-yoʻlakay hasratda yonib, {{ajrat|qorongʻi}} xayollarga chulgʻandi..|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|-Inim, — dedi Abdukarim aka Botiralining qoʻlini qoʻyib yubormasdan, — boʻlisimizning {{ajrat|qorongʻi}} ishlari koʻp.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Mashʼal}}.

'''5 '''{{koʻchma|uz}} Roʻshnolik, yaxshilikdan xoli; ''zid.'' yorugʻ. {{misol|Dunyo shunday yasalgan ekan, bolam. Birovga yorugʻ, birovga {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Qahramonlar bir-biriga yetishishni, &quot;{{ajrat|qorongʻi}} yurtimizni ilm chirogʻi bilan yoritish&quot; yoʻlida birga ishlashni orzu qiladilar.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}.

:Boshi qorongʻi ''q.'' bosh. Dunyo ''(yoki'' jahon) koʻziga qorongʻi U qattiq xafa, unga hech narsa tatimaydi, uning koʻziga hech narsa koʻrinmaydi. {{misol|Munavvar uch kunlik kelin-ligida bir gap eshitdi-yu, bu dunyosi koʻziga {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib ketdi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Mehr}}.

:Mashaqqatli yurishlardan zerikkan xotini gʻingshiyverib, doim uning joniga tegar, koʻziga dunyoni qorongʻi qilardi. M. Osim, Iskandar va Spitamen.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ҚОРОНҒИ}}
== Tarjimalari ==

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ro-ngʻi'''

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

{{-trans-|Sifat|
* {{af}}: [[donker]]
* {{sq}}: [[terr]]
* {{de}}: [[dunkel]]
* {{ar}}: [[مظلم]] (muẓlim)
* {{az}}: [[qaranlıq]]
* {{bg}}: [[мрак]] (mrak), [[тъмен]] (tǎ̀men)
* {{ca}}: [[fosc]], [[foscor]]
* {{cs}}: [[tma]], [[temnota]]
* {{zh}}: [[黑暗]] (hēi'àn)
* {{da}}: [[mørke]]
* {{et}}: [[pimedus]]
* {{es}}: [[oscuro]]
* {{fi}}: [[pimeys]]
* {{fr}}: [[obscur]], [[sombre]]
* {{el}}: [[σκοτάδι]] (skotádi)
* {{he}}: [[חשוך]] (khashukh)
* {{hi}}: [[अंधेरा]] (andherā)
* {{nl}}: [[donker]]
* {{hu}}: [[sötét]]
* {{io}}: [[tenebro]]
* {{en}}: [[dark]]
* {{is}}: [[dökkur]]
* {{it}}: [[scuro]]
* {{ja}}: [[濃い]], [[黒い]] (kurai)
* {{la}}: [[obscūrus]]
* {{ko}}: [[암흑]] (amheuk)
* {{kk}}: [[қараңғы]] (qarañğı)
* {{lo}}: [[ມືດ]] (myyt)
* {{lv}}: [[tumšs]]
* {{lt}}: [[tamsus]], [[tamsi]]
* {{mn}}: [[харанхуй]]
* {{no}}: [[mørke]]
* {{pl}}: [[ciemny]]
* {{pt}}: [[escuro]], [[trevas]]
* {{ro}}: [[lîntuneric]]
* {{ru}}: [[темнота́]] (temnotá)
* {{tr}}: [[karanlık]]
* {{tyv}}: [[караңгы]]
* {{ug}}: [[قاراڭغۇ]]
* {{sv}}: [[mörker]]
* {{ur}}: [[اندھیرا]] (andherā)
* {{sah}}: [[хараҥа]]
* {{vi}}: [[tối]]
* {{cy}}: [[tywyll]]
|}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''qorongʻi'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[тёмный]], [[мрачный]]; // [[тьма]], [[темнота]]; [[мрак]], [[мгла]]; {{tarjmisoli|qorongʻi hujra }} тёмная келья;{{tarjmisoli| oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ }} {{izoh|погов}}. если пятнадцать дней месяца тёмные, то пятнадцать дней светлые; {{tarjmisoli|qorongʻi tushdi }} стемнело; смерклось; {{tarjmisoli|tong qorongʻisi }} предрассветная мгла; {{tarjmisoli|tong qorongʻisida }} задолго до рассвета; {{tarjmisoli|uyning ichi qorongʻi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}uy qorongʻi }} в доме темно; {{tarjmisoli|uyni qorongʻi qilmoq }} затемнить комнату;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неясный]], [[смутный]], [[туманный]]; {{tarjmisoli|bu menga qorongʻi }} это для меня туманно; '''*''' {{tarjmisoli|boshi qorongʻi xotin }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|bosh; pes pesni qorongʻida taniydi }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. прокажённый прокажённого и в темноте узнаёт) рыбак рыбака видит издалека.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>1unwqqled0m2znbhact0hf1ukuvxmn4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638646</id>
      <parentid>638645</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6563" sha1="d3ppawq1un450ki9eecn7fyd5m4lcnf" xml:space="preserve">[[Fayl:Clifton Down darkness.jpg|thumb|250px]]
= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ron-gʻi'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|QORONGʻI ' nursiz',' qorongʻilikka choʻmgan'. Dar-cha ochilishi bilan q o r o n g i hujraga sovuq yopi— rilib kirdi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'koʻmir tusidagi', 'eng toʻq rang' maʼnosini anglatgan qara sifatidan —ŋ qoʻshimchasi bilan yasalgan otta —qu qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan (ДС, 424 : qaraŋqu); keyin-chalik soʻz oxiridagi u unlisi i unlisiga, ŋ undoshi n undoshiga, q undoshi gʻ undoshiga, a unlilari â unlila-riga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqol-gan: (qara + ŋ &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋ) + qu &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋqu &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋqï &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋgʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qarangʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qârângʻi. Bu soʻz hozirgi oʻzbek tilida ham sifat, ham ot maʼnosini anglatadi; qadimgi turkiy tilda bu soʻz oxiridagi qoʻshimchaning —qu va —gʻu shakllari yordamida sifat otdan farqlangan: qaraŋqu -sifat, qaraŋgʻu - ot (ДС, 124).}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{sft.}} Qorongʻilik bosgan, qorongʻilikka choʻmgan, ziyodan, nurdan mahrum boʻlgan; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|{{ajrat|Qorongʻi}} kecha.}} {{misol|Qorongʻi uy.}} {{misol|Uzun, {{ajrat|qorongʻi}} yoʻlakdan chiqqach, Unsin toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Darcha ochilishi bilan {{ajrat|qorongʻi}} hujraga sovuq yopirilibkirdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Uyning ichi qoront. Hamma shirin uyquda.|[[w:Yoshlik|&quot;Yoshlik&quot;]]}}
#{{ot|uz}} Yorugʻlik, ziyo boʻlmagan payt, holat; qorongʻilik, zimiston. {{misol|Tun {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Tong {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Qorongʻi tushdi.}} {{misol|Oy hali chiqmagan, faqat uning zaif nuri {{ajrat|qorongʻi}}dan qoʻrqqandek.. yilt-yilt etib ketadi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Yormat {{ajrat|qorongʻi}}da yiqilib-surilib, ellikboshining uyiga keldi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#{{koʻchma|uz}} Aniq emas; noaniq, nomaʼlum. {{misol|Suhbat kim haqida va nima haqida borganligi {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}} {{misol|Lekin bizga komissiya nimalarga asoslanib shu fikrga kelganligi {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib qoldi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}
#{{koʻchma|uz}} Noaniq va yoqimsiz, boʻlmagʻur. {{misol|Kechqurun Gulnor oʻz uyiga qaytarkan, yoʻl-yoʻlakay hasratda yonib, {{ajrat|qorongʻi}} xayollarga chulgʻandi..|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|-Inim, - dedi Abdukarim aka Botiralining qoʻlini qoʻyib yubormasdan, - boʻlisimizning {{ajrat|qorongʻi}} ishlari koʻp.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}}
#{{koʻchma|uz}} Roʻshnolik, yaxshilikdan xoli; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|Dunyo shunday yasalgan ekan, bolam. Birovga yorugʻ, birovga {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Qahramonlar bir-biriga yetishishni, &quot;{{ajrat|qorongʻi}} yurtimizni ilm chirogʻi bilan yoritish&quot; yoʻlida birga ishlashni orzu qiladilar.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Boshi qorongʻi''' - {{q.}} [[bosh]].&lt;br/&gt;'''Dunyo''' (''yoki'' '''jahon''') '''koʻziga qorongʻi''' - u qattiq xafa, unga hech narsa tatimaydi, uning koʻziga hech narsa koʻrinmaydi. {{misol|Munavvar uch kunlik kelin-ligida bir gap eshitdi-yu, bu dunyosi koʻziga {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib ketdi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Mehr}} {{misol|Mashaqqatli yurishlardan zerikkan xotini gʻingshiyverib, doim uning joniga tegar, koʻziga dunyoni qorongʻi qilardi.|[[w:Mirkarim Osim|Mirkarim Osim]]|Iskandar va Spitamen}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ҚОРОНҒИ}}
== Tarjimalari ==

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ro-ngʻi'''

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

{{-trans-|Sifat|
* {{af}}: [[donker]]
* {{sq}}: [[terr]]
* {{de}}: [[dunkel]]
* {{ar}}: [[مظلم]] (muẓlim)
* {{az}}: [[qaranlıq]]
* {{bg}}: [[мрак]] (mrak), [[тъмен]] (tǎ̀men)
* {{ca}}: [[fosc]], [[foscor]]
* {{cs}}: [[tma]], [[temnota]]
* {{zh}}: [[黑暗]] (hēi'àn)
* {{da}}: [[mørke]]
* {{et}}: [[pimedus]]
* {{es}}: [[oscuro]]
* {{fi}}: [[pimeys]]
* {{fr}}: [[obscur]], [[sombre]]
* {{el}}: [[σκοτάδι]] (skotádi)
* {{he}}: [[חשוך]] (khashukh)
* {{hi}}: [[अंधेरा]] (andherā)
* {{nl}}: [[donker]]
* {{hu}}: [[sötét]]
* {{io}}: [[tenebro]]
* {{en}}: [[dark]]
* {{is}}: [[dökkur]]
* {{it}}: [[scuro]]
* {{ja}}: [[濃い]], [[黒い]] (kurai)
* {{la}}: [[obscūrus]]
* {{ko}}: [[암흑]] (amheuk)
* {{kk}}: [[қараңғы]] (qarañğı)
* {{lo}}: [[ມືດ]] (myyt)
* {{lv}}: [[tumšs]]
* {{lt}}: [[tamsus]], [[tamsi]]
* {{mn}}: [[харанхуй]]
* {{no}}: [[mørke]]
* {{pl}}: [[ciemny]]
* {{pt}}: [[escuro]], [[trevas]]
* {{ro}}: [[lîntuneric]]
* {{ru}}: [[темнота́]] (temnotá)
* {{tr}}: [[karanlık]]
* {{tyv}}: [[караңгы]]
* {{ug}}: [[قاراڭغۇ]]
* {{sv}}: [[mörker]]
* {{ur}}: [[اندھیرا]] (andherā)
* {{sah}}: [[хараҥа]]
* {{vi}}: [[tối]]
* {{cy}}: [[tywyll]]
|}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''qorongʻi'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[тёмный]], [[мрачный]]; // [[тьма]], [[темнота]]; [[мрак]], [[мгла]]; {{tarjmisoli|qorongʻi hujra }} тёмная келья;{{tarjmisoli| oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ }} {{izoh|погов}}. если пятнадцать дней месяца тёмные, то пятнадцать дней светлые; {{tarjmisoli|qorongʻi tushdi }} стемнело; смерклось; {{tarjmisoli|tong qorongʻisi }} предрассветная мгла; {{tarjmisoli|tong qorongʻisida }} задолго до рассвета; {{tarjmisoli|uyning ichi qorongʻi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}uy qorongʻi }} в доме темно; {{tarjmisoli|uyni qorongʻi qilmoq }} затемнить комнату;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неясный]], [[смутный]], [[туманный]]; {{tarjmisoli|bu menga qorongʻi }} это для меня туманно; '''*''' {{tarjmisoli|boshi qorongʻi xotin }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|bosh; pes pesni qorongʻida taniydi }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. прокажённый прокажённого и в темноте узнаёт) рыбак рыбака видит издалека.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>d3ppawq1un450ki9eecn7fyd5m4lcnf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638647</id>
      <parentid>638646</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:06:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6584" sha1="bl204x1129pg5gpvd8zi4rg405emvy2" xml:space="preserve">[[Fayl:Clifton Down darkness.jpg|thumb|250px]]
= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ron-gʻi'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|QORONGʻI ' nursiz',' qorongʻilikka choʻmgan'. Dar-cha ochilishi bilan q o r o n g i hujraga sovuq yopi— rilib kirdi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'koʻmir tusidagi', 'eng toʻq rang' maʼnosini anglatgan qara sifatidan —ŋ qoʻshimchasi bilan yasalgan otta —qu qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan (ДС, 424 : qaraŋqu); keyin-chalik soʻz oxiridagi u unlisi i unlisiga, ŋ undoshi n undoshiga, q undoshi gʻ undoshiga, a unlilari â unlila-riga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqol-gan: (qara + ŋ &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋ) + qu &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋqu &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋqï &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋgʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qarangʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qârângʻi. Bu soʻz hozirgi oʻzbek tilida ham sifat, ham ot maʼnosini anglatadi; qadimgi turkiy tilda bu soʻz oxiridagi qoʻshimchaning —qu va —gʻu shakllari yordamida sifat otdan farqlangan: qaraŋqu -sifat, qaraŋgʻu - ot (ДС, 124).}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{sft.}} Qorongʻilik bosgan, qorongʻilikka choʻmgan, ziyodan, nurdan mahrum boʻlgan; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|{{ajrat|Qorongʻi}} kecha.}} {{misol|Qorongʻi uy.}} {{misol|Uzun, {{ajrat|qorongʻi}} yoʻlakdan chiqqach, Unsin toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Darcha ochilishi bilan {{ajrat|qorongʻi}} hujraga sovuq yopirilibkirdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Uyning ichi qoront. Hamma shirin uyquda.|[[w:Yoshlik|&quot;Yoshlik&quot;]]}}
#{{ot|uz}} Yorugʻlik, ziyo boʻlmagan payt, holat; qorongʻilik, zimiston. {{misol|Tun {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Tong {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Qorongʻi tushdi.}} {{misol|Oy hali chiqmagan, faqat uning zaif nuri {{ajrat|qorongʻi}}dan qoʻrqqandek.. yilt-yilt etib ketadi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Yormat {{ajrat|qorongʻi}}da yiqilib-surilib, ellikboshining uyiga keldi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#{{koʻchma|uz}} Aniq emas; noaniq, nomaʼlum. {{misol|Suhbat kim haqida va nima haqida borganligi {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}} {{misol|Lekin bizga komissiya nimalarga asoslanib shu fikrga kelganligi {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib qoldi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}
#{{koʻchma|uz}} Noaniq va yoqimsiz, boʻlmagʻur. {{misol|Kechqurun Gulnor oʻz uyiga qaytarkan, yoʻl-yoʻlakay hasratda yonib, {{ajrat|qorongʻi}} xayollarga chulgʻandi..|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|-Inim, - dedi Abdukarim aka Botiralining qoʻlini qoʻyib yubormasdan, - boʻlisimizning {{ajrat|qorongʻi}} ishlari koʻp.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}}
#{{koʻchma|uz}} Roʻshnolik, yaxshilikdan xoli; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|Dunyo shunday yasalgan ekan, bolam. Birovga yorugʻ, birovga {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Qahramonlar bir-biriga yetishishni, &quot;{{ajrat|qorongʻi}} yurtimizni ilm chirogʻi bilan yoritish&quot; yoʻlida birga ishlashni orzu qiladilar.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Boshi qorongʻi''' - {{q.}} [[bosh]].&lt;br/&gt;'''Dunyo''' (''yoki'' '''jahon''') '''koʻziga qorongʻi''' - u qattiq xafa, unga hech narsa tatimaydi, uning koʻziga hech narsa koʻrinmaydi. {{misol|Munavvar uch kunlik kelin-ligida bir gap eshitdi-yu, bu dunyosi koʻziga {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib ketdi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Mehr|1964}} {{misol|Mashaqqatli yurishlardan zerikkan xotini gʻingshiyverib, doim uning joniga tegar, koʻziga dunyoni qorongʻi qilardi.|[[w:Mirkarim Osim|Mirkarim Osim]]|Iskandar va Spitamen}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ҚОРОНҒИ}}
== Tarjimalari ==

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ro-ngʻi'''

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

{{-trans-|Sifat|
* {{af}}: [[donker]]
* {{sq}}: [[terr]]
* {{de}}: [[dunkel]]
* {{ar}}: [[مظلم]] (muẓlim)
* {{az}}: [[qaranlıq]]
* {{bg}}: [[мрак]] (mrak), [[тъмен]] (tǎ̀men)
* {{ca}}: [[fosc]], [[foscor]]
* {{cs}}: [[tma]], [[temnota]]
* {{zh}}: [[黑暗]] (hēi'àn)
* {{da}}: [[mørke]]
* {{et}}: [[pimedus]]
* {{es}}: [[oscuro]]
* {{fi}}: [[pimeys]]
* {{fr}}: [[obscur]], [[sombre]]
* {{el}}: [[σκοτάδι]] (skotádi)
* {{he}}: [[חשוך]] (khashukh)
* {{hi}}: [[अंधेरा]] (andherā)
* {{nl}}: [[donker]]
* {{hu}}: [[sötét]]
* {{io}}: [[tenebro]]
* {{en}}: [[dark]]
* {{is}}: [[dökkur]]
* {{it}}: [[scuro]]
* {{ja}}: [[濃い]], [[黒い]] (kurai)
* {{la}}: [[obscūrus]]
* {{ko}}: [[암흑]] (amheuk)
* {{kk}}: [[қараңғы]] (qarañğı)
* {{lo}}: [[ມືດ]] (myyt)
* {{lv}}: [[tumšs]]
* {{lt}}: [[tamsus]], [[tamsi]]
* {{mn}}: [[харанхуй]]
* {{no}}: [[mørke]]
* {{pl}}: [[ciemny]]
* {{pt}}: [[escuro]], [[trevas]]
* {{ro}}: [[lîntuneric]]
* {{ru}}: [[темнота́]] (temnotá)
* {{tr}}: [[karanlık]]
* {{tyv}}: [[караңгы]]
* {{ug}}: [[قاراڭغۇ]]
* {{sv}}: [[mörker]]
* {{ur}}: [[اندھیرا]] (andherā)
* {{sah}}: [[хараҥа]]
* {{vi}}: [[tối]]
* {{cy}}: [[tywyll]]
|}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''qorongʻi'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[тёмный]], [[мрачный]]; // [[тьма]], [[темнота]]; [[мрак]], [[мгла]]; {{tarjmisoli|qorongʻi hujra }} тёмная келья;{{tarjmisoli| oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ }} {{izoh|погов}}. если пятнадцать дней месяца тёмные, то пятнадцать дней светлые; {{tarjmisoli|qorongʻi tushdi }} стемнело; смерклось; {{tarjmisoli|tong qorongʻisi }} предрассветная мгла; {{tarjmisoli|tong qorongʻisida }} задолго до рассвета; {{tarjmisoli|uyning ichi qorongʻi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}uy qorongʻi }} в доме темно; {{tarjmisoli|uyni qorongʻi qilmoq }} затемнить комнату;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неясный]], [[смутный]], [[туманный]]; {{tarjmisoli|bu menga qorongʻi }} это для меня туманно; '''*''' {{tarjmisoli|boshi qorongʻi xotin }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|bosh; pes pesni qorongʻida taniydi }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. прокажённый прокажённого и в темноте узнаёт) рыбак рыбака видит издалека.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>bl204x1129pg5gpvd8zi4rg405emvy2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638648</id>
      <parentid>638647</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:07:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6583" sha1="gdt01iqntst9hl7ettbyoltpmz49hc4" xml:space="preserve">[[Fayl:Clifton Down darkness.jpg|thumb|250px]]
= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ron-gʻi'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|QORONGʻI ' nursiz',' qorongʻilikka choʻmgan'. Dar-cha ochilishi bilan q o r o n g i hujraga sovuq yopi— rilib kirdi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'koʻmir tusidagi', 'eng toʻq rang' maʼnosini anglatgan qara sifatidan —ŋ qoʻshimchasi bilan yasalgan otta —qu qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan (ДС, 424 : qaraŋqu); keyin-chalik soʻz oxiridagi u unlisi i unlisiga, ŋ undoshi n undoshiga, q undoshi gʻ undoshiga, a unlilari â unlila-riga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqol-gan: (qara + ŋ &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋ) + qu &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋqu &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋqï &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋgʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qarangʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qârângʻi. Bu soʻz hozirgi oʻzbek tilida ham sifat, ham ot maʼnosini anglatadi; qadimgi turkiy tilda bu soʻz oxiridagi qoʻshimchaning —qu va —gʻu shakllari yordamida sifat otdan farqlangan: qaraŋqu -sifat, qaraŋgʻu - ot (ДС, 124).}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{sft.}} Qorongʻilik bosgan, qorongʻilikka choʻmgan, ziyodan, nurdan mahrum boʻlgan; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|{{ajrat|Qorongʻi}} kecha.}} {{misol|Qorongʻi uy.}} {{misol|Uzun, {{ajrat|qorongʻi}} yoʻlakdan chiqqach, Unsin toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Darcha ochilishi bilan {{ajrat|qorongʻi}} hujraga sovuq yopirilibkirdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Uyning ichi qoront. Hamma shirin uyquda.|[[w:Yoshlik|&quot;Yoshlik&quot;]]}}
#{{ot|uz}} Yorugʻlik, ziyo boʻlmagan payt, holat; qorongʻilik, zimiston. {{misol|Tun {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Tong {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Qorongʻi tushdi.}} {{misol|Oy hali chiqmagan, faqat uning zaif nuri {{ajrat|qorongʻi}}dan qoʻrqqandek.. yilt-yilt etib ketadi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Yormat {{ajrat|qorongʻi}}da yiqilib-surilib, ellikboshining uyiga keldi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#{{koʻchma|uz}} Aniq emas; noaniq, nomaʼlum. {{misol|Suhbat kim haqida va nima haqida borganligi {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}} {{misol|Lekin bizga komissiya nimalarga asoslanib shu fikrga kelganligi {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib qoldi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}
#{{koʻchma|uz}} Noaniq va yoqimsiz, boʻlmagʻur. {{misol|Kechqurun Gulnor oʻz uyiga qaytarkan, yoʻl-yoʻlakay hasratda yonib, {{ajrat|qorongʻi}} xayollarga chulgʻandi..|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|-Inim, - dedi Abdukarim aka Botiralining qoʻlini qoʻyib yubormasdan, - boʻlisimizning {{ajrat|qorongʻi}} ishlari koʻp.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}}
#{{koʻchma|uz}} Roʻshnolik, yaxshilikdan xoli; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|Dunyo shunday yasalgan ekan, bolam. Birovga yorugʻ, birovga {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Qahramonlar bir-biriga yetishishni, &quot;{{ajrat|qorongʻi}} yurtimizni ilm chirogʻi bilan yoritish&quot; yoʻlida birga ishlashni orzu qiladilar.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Boshi qorongʻi''' - {{q.}} [[bosh]].&lt;br/&gt;'''Dunyo''' (''yoki'' '''jahon''') '''koʻziga qorongʻi''' - u qattiq xafa, unga hech narsa tatimaydi, uning koʻziga hech narsa koʻrinmaydi. {{misol|Munavvar uch kunlik kelinligida bir gap eshitdi-yu, bu dunyosi koʻziga {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib ketdi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Mehr|1964}} {{misol|Mashaqqatli yurishlardan zerikkan xotini gʻingshiyverib, doim uning joniga tegar, koʻziga dunyoni qorongʻi qilardi.|[[w:Mirkarim Osim|Mirkarim Osim]]|Iskandar va Spitamen}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ҚОРОНҒИ}}
== Tarjimalari ==

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ro-ngʻi'''

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

{{-trans-|Sifat|
* {{af}}: [[donker]]
* {{sq}}: [[terr]]
* {{de}}: [[dunkel]]
* {{ar}}: [[مظلم]] (muẓlim)
* {{az}}: [[qaranlıq]]
* {{bg}}: [[мрак]] (mrak), [[тъмен]] (tǎ̀men)
* {{ca}}: [[fosc]], [[foscor]]
* {{cs}}: [[tma]], [[temnota]]
* {{zh}}: [[黑暗]] (hēi'àn)
* {{da}}: [[mørke]]
* {{et}}: [[pimedus]]
* {{es}}: [[oscuro]]
* {{fi}}: [[pimeys]]
* {{fr}}: [[obscur]], [[sombre]]
* {{el}}: [[σκοτάδι]] (skotádi)
* {{he}}: [[חשוך]] (khashukh)
* {{hi}}: [[अंधेरा]] (andherā)
* {{nl}}: [[donker]]
* {{hu}}: [[sötét]]
* {{io}}: [[tenebro]]
* {{en}}: [[dark]]
* {{is}}: [[dökkur]]
* {{it}}: [[scuro]]
* {{ja}}: [[濃い]], [[黒い]] (kurai)
* {{la}}: [[obscūrus]]
* {{ko}}: [[암흑]] (amheuk)
* {{kk}}: [[қараңғы]] (qarañğı)
* {{lo}}: [[ມືດ]] (myyt)
* {{lv}}: [[tumšs]]
* {{lt}}: [[tamsus]], [[tamsi]]
* {{mn}}: [[харанхуй]]
* {{no}}: [[mørke]]
* {{pl}}: [[ciemny]]
* {{pt}}: [[escuro]], [[trevas]]
* {{ro}}: [[lîntuneric]]
* {{ru}}: [[темнота́]] (temnotá)
* {{tr}}: [[karanlık]]
* {{tyv}}: [[караңгы]]
* {{ug}}: [[قاراڭغۇ]]
* {{sv}}: [[mörker]]
* {{ur}}: [[اندھیرا]] (andherā)
* {{sah}}: [[хараҥа]]
* {{vi}}: [[tối]]
* {{cy}}: [[tywyll]]
|}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''qorongʻi'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[тёмный]], [[мрачный]]; // [[тьма]], [[темнота]]; [[мрак]], [[мгла]]; {{tarjmisoli|qorongʻi hujra }} тёмная келья;{{tarjmisoli| oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ }} {{izoh|погов}}. если пятнадцать дней месяца тёмные, то пятнадцать дней светлые; {{tarjmisoli|qorongʻi tushdi }} стемнело; смерклось; {{tarjmisoli|tong qorongʻisi }} предрассветная мгла; {{tarjmisoli|tong qorongʻisida }} задолго до рассвета; {{tarjmisoli|uyning ichi qorongʻi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}uy qorongʻi }} в доме темно; {{tarjmisoli|uyni qorongʻi qilmoq }} затемнить комнату;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неясный]], [[смутный]], [[туманный]]; {{tarjmisoli|bu menga qorongʻi }} это для меня туманно; '''*''' {{tarjmisoli|boshi qorongʻi xotin }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|bosh; pes pesni qorongʻida taniydi }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. прокажённый прокажённого и в темноте узнаёт) рыбак рыбака видит издалека.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>gdt01iqntst9hl7ettbyoltpmz49hc4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638649</id>
      <parentid>638648</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:08:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6582" sha1="p018abt920m88xuo13co5y60aen6vkm" xml:space="preserve">[[Fayl:Clifton Down darkness.jpg|thumb|250px]]
= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ron-gʻi'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|QORONGʻI ' nursiz',' qorongʻilikka choʻmgan'. Dar-cha ochilishi bilan q o r o n g i hujraga sovuq yopi— rilib kirdi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'koʻmir tusidagi', 'eng toʻq rang' maʼnosini anglatgan qara sifatidan —ŋ qoʻshimchasi bilan yasalgan otta —qu qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan (ДС, 424 : qaraŋqu); keyin-chalik soʻz oxiridagi u unlisi i unlisiga, ŋ undoshi n undoshiga, q undoshi gʻ undoshiga, a unlilari â unlila-riga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqol-gan: (qara + ŋ &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋ) + qu &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋqu &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋqï &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋgʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qarangʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qârângʻi. Bu soʻz hozirgi oʻzbek tilida ham sifat, ham ot maʼnosini anglatadi; qadimgi turkiy tilda bu soʻz oxiridagi qoʻshimchaning —qu va —gʻu shakllari yordamida sifat otdan farqlangan: qaraŋqu -sifat, qaraŋgʻu - ot (ДС, 124).}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{sft.}} Qorongʻilik bosgan, qorongʻilikka choʻmgan, ziyodan, nurdan mahrum boʻlgan; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|{{ajrat|Qorongʻi}} kecha.}} {{misol|Qorongʻi uy.}} {{misol|Uzun, {{ajrat|qorongʻi}} yoʻlakdan chiqqach, Unsin toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Darcha ochilishi bilan {{ajrat|qorongʻi}} hujraga sovuq yopirilibkirdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Uyning ichi qoront. Hamma shirin uyquda.|[[w:Yoshlik|&quot;Yoshlik&quot;]]}}
#{{ot|uz}} Yorugʻlik, ziyo boʻlmagan payt, holat; qorongʻilik, zimiston. {{misol|Tun {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Tong {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Qorongʻi tushdi.}} {{misol|Oy hali chiqmagan, faqat uning zaif nuri {{ajrat|qorongʻi}}dan qoʻrqqandek.. yilt-yilt etib ketadi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Yormat {{ajrat|qorongʻi}}da yiqilib-surilib, ellikboshining uyiga keldi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#{{koʻchma|uz}} Aniq emas; noaniq, nomaʼlum. {{misol|Suhbat kim haqida va nima haqida borganligi {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}} {{misol|Lekin bizga komissiya nimalarga asoslanib shu fikrga kelganligi {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib qoldi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}
#{{koʻchma|uz}} Noaniq va yoqimsiz, boʻlmagʻur. {{misol|Kechqurun Gulnor oʻz uyiga qaytarkan, yoʻl-yoʻlakay hasratda yonib, {{ajrat|qorongʻi}} xayollarga chulgʻandi..|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|-Inim, - dedi Abdukarim aka Botiralining qoʻlini qoʻyib yubormasdan, - boʻlisimizning {{ajrat|qorongʻi}} ishlari koʻp.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}}
#{{koʻchma|uz}} Roʻshnolik, yaxshilikdan xoli; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|Dunyo shunday yasalgan ekan, bolam. Birovga yorugʻ, birovga {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Qahramonlar bir-biriga yetishishni, &quot;{{ajrat|qorongʻi}} yurtimizni ilm chirogʻi bilan yoritish&quot; yoʻlida birga ishlashni orzu qiladilar.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Boshi qorongʻi''' - {{q.}} [[bosh]].&lt;br/&gt;'''Dunyo''' (''yoki'' '''jahon''') '''koʻziga qorongʻi''' - u qattiq xafa, unga hech narsa tatimaydi, uning koʻziga hech narsa koʻrinmaydi. {{misol|Munavvar uch kunlik kelinligida bir gap eshitdi-yu, bu dunyosi koʻziga {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib ketdi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Mehr|1964}} {{misol|Mashaqqatli yurishlardan zerikkan xotini gʻingshiyverib, doim uning joniga tegar, koʻziga dunyoni qorongʻi qilardi.|[[w:Mirkarim Osim|Mirkarim Osim]]|Iskandar va Spitamen}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ҚОРОНҒИ}}
== Tarjimalari ==

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ro-ngʻi'''

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

{{-trans-|Sifat|
* {{af}}: [[donker]]
* {{sq}}: [[terr]]
* {{de}}: [[dunkel]]
* {{ar}}: [[مظلم]] (muẓlim)
* {{az}}: [[qaranlıq]]
* {{bg}}: [[мрак]] (mrak), [[тъмен]] (tǎ̀men)
* {{ca}}: [[fosc]], [[foscor]]
* {{cs}}: [[tma]], [[temnota]]
* {{zh}}: [[黑暗]] (hēi'àn)
* {{da}}: [[mørke]]
* {{et}}: [[pimedus]]
* {{es}}: [[oscuro]]
* {{fi}}: [[pimeys]]
* {{fr}}: [[obscur]], [[sombre]]
* {{el}}: [[σκοτάδι]] (skotádi)
* {{he}}: [[חשוך]] (khashukh)
* {{hi}}: [[अंधेरा]] (andherā)
* {{nl}}: [[donker]]
* {{hu}}: [[sötét]]
* {{io}}: [[tenebro]]
* {{en}}: [[dark]]
* {{is}}: [[dökkur]]
* {{it}}: [[scuro]]
* {{ja}}: [[濃い]], [[黒い]] (kurai)
* {{la}}: [[obscūrus]]
* {{ko}}: [[암흑]] (amheuk)
* {{kk}}: [[қараңғы]] (qarañğı)
* {{lo}}: [[ມືດ]] (myyt)
* {{lv}}: [[tumšs]]
* {{lt}}: [[tamsus]], [[tamsi]]
* {{mn}}: [[харанхуй]]
* {{no}}: [[mørke]]
* {{pl}}: [[ciemny]]
* {{pt}}: [[escuro]], [[trevas]]
* {{ro}}: [[lîntuneric]]
* {{ru}}: [[темнота́]] (temnotá)
* {{tr}}: [[karanlık]]
* {{tyv}}: [[караңгы]]
* {{ug}}: [[قاراڭغۇ]]
* {{sv}}: [[mörker]]
* {{ur}}: [[اندھیرا]] (andherā)
* {{sah}}: [[хараҥа]]
* {{vi}}: [[tối]]
* {{cy}}: [[tywyll]]
|}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''qorongʻi'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[тёмный]], [[мрачный]]; // [[тьма]], [[темнота]]; [[мрак]], [[мгла]]; {{tarjmisoli|qorongʻi hujra }} тёмная келья;{{tarjmisoli| oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ }} {{izoh|погов}}. если пятнадцать дней месяца тёмные, то пятнадцать дней светлые; {{tarjmisoli|qorongʻi tushdi }} стемнело; смерклось; {{tarjmisoli|tong qorongʻisi }} предрассветная мгла; {{tarjmisoli|tong qorongʻisida }} задолго до рассвета; {{tarjmisoli|uyning ichi qorongʻi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}uy qorongʻi }} в доме темно; {{tarjmisoli|uyni qorongʻi qilmoq }} затемнить комнату;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неясный]], [[смутный]], [[туманный]]; {{tarjmisoli|bu menga qorongʻi }} это для меня туманно; '''*''' {{tarjmisoli|boshi qorongʻi xotin }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|bosh; pes pesni qorongʻida taniydi }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. прокажённый прокажённого и в темноте узнаёт) рыбак рыбака видит издалека.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>p018abt920m88xuo13co5y60aen6vkm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638650</id>
      <parentid>638649</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:08:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6592" sha1="jsain9ettel5mq1yvbveia21mh4554s" xml:space="preserve">[[Fayl:Clifton Down darkness.jpg|thumb|250px]]
= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ron-gʻi'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|QORONGʻI ' nursiz',' qorongʻilikka choʻmgan'. Dar-cha ochilishi bilan q o r o n g i hujraga sovuq yopi— rilib kirdi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat asli 'koʻmir tusidagi', 'eng toʻq rang' maʼnosini anglatgan qara sifatidan —ŋ qoʻshimchasi bilan yasalgan otta —qu qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan (ДС, 424 : qaraŋqu); keyin-chalik soʻz oxiridagi u unlisi i unlisiga, ŋ undoshi n undoshiga, q undoshi gʻ undoshiga, a unlilari â unlila-riga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqol-gan: (qara + ŋ &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋ) + qu &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; qaraŋqu &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋqï &amp;gt;&amp;nbsp;qaraŋgʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qarangʻï &amp;gt;&amp;nbsp;qârângʻi. Bu soʻz hozirgi oʻzbek tilida ham sifat, ham ot maʼnosini anglatadi; qadimgi turkiy tilda bu soʻz oxiridagi qoʻshimchaning —qu va —gʻu shakllari yordamida sifat otdan farqlangan: qaraŋqu -sifat, qaraŋgʻu - ot (ДС, 124).}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{sft.}} Qorongʻilik bosgan, qorongʻilikka choʻmgan, ziyodan, nurdan mahrum boʻlgan; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|{{ajrat|Qorongʻi}} kecha.}} {{misol|{{ajrat|Qorongʻi}} uy.}} {{misol|Uzun, {{ajrat|qorongʻi}} yoʻlakdan chiqqach, Unsin toʻxtadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Darcha ochilishi bilan {{ajrat|qorongʻi}} hujraga sovuq yopirilibkirdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Uyning ichi qoront. Hamma shirin uyquda.|[[w:Yoshlik|&quot;Yoshlik&quot;]]}}
#{{ot|uz}} Yorugʻlik, ziyo boʻlmagan payt, holat; qorongʻilik, zimiston. {{misol|Tun {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Tong {{ajrat|qorongʻi}}si.}} {{misol|Qorongʻi tushdi.}} {{misol|Oy hali chiqmagan, faqat uning zaif nuri {{ajrat|qorongʻi}}dan qoʻrqqandek.. yilt-yilt etib ketadi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Yormat {{ajrat|qorongʻi}}da yiqilib-surilib, ellikboshining uyiga keldi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}
#{{koʻchma|uz}} Aniq emas; noaniq, nomaʼlum. {{misol|Suhbat kim haqida va nima haqida borganligi {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}} {{misol|Lekin bizga komissiya nimalarga asoslanib shu fikrga kelganligi {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib qoldi.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}}
#{{koʻchma|uz}} Noaniq va yoqimsiz, boʻlmagʻur. {{misol|Kechqurun Gulnor oʻz uyiga qaytarkan, yoʻl-yoʻlakay hasratda yonib, {{ajrat|qorongʻi}} xayollarga chulgʻandi..|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|-Inim, - dedi Abdukarim aka Botiralining qoʻlini qoʻyib yubormasdan, - boʻlisimizning {{ajrat|qorongʻi}} ishlari koʻp.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Mashʼal}}
#{{koʻchma|uz}} Roʻshnolik, yaxshilikdan xoli; {{zid.}} [[yorugʻ]]. {{misol|Dunyo shunday yasalgan ekan, bolam. Birovga yorugʻ, birovga {{ajrat|qorongʻi}}.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Qahramonlar bir-biriga yetishishni, &quot;{{ajrat|qorongʻi}} yurtimizni ilm chirogʻi bilan yoritish&quot; yoʻlida birga ishlashni orzu qiladilar.|Gazetadan}}&lt;br/&gt;'''Boshi qorongʻi''' - {{q.}} [[bosh]].&lt;br/&gt;'''Dunyo''' (''yoki'' '''jahon''') '''koʻziga qorongʻi''' - u qattiq xafa, unga hech narsa tatimaydi, uning koʻziga hech narsa koʻrinmaydi. {{misol|Munavvar uch kunlik kelinligida bir gap eshitdi-yu, bu dunyosi koʻziga {{ajrat|qorongʻi}} boʻlib ketdi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Mehr|1964}} {{misol|Mashaqqatli yurishlardan zerikkan xotini gʻingshiyverib, doim uning joniga tegar, koʻziga dunyoni qorongʻi qilardi.|[[w:Mirkarim Osim|Mirkarim Osim]]|Iskandar va Spitamen}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ҚОРОНҒИ}}
== Tarjimalari ==

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''qo-ro-ngʻi'''

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

{{-trans-|Sifat|
* {{af}}: [[donker]]
* {{sq}}: [[terr]]
* {{de}}: [[dunkel]]
* {{ar}}: [[مظلم]] (muẓlim)
* {{az}}: [[qaranlıq]]
* {{bg}}: [[мрак]] (mrak), [[тъмен]] (tǎ̀men)
* {{ca}}: [[fosc]], [[foscor]]
* {{cs}}: [[tma]], [[temnota]]
* {{zh}}: [[黑暗]] (hēi'àn)
* {{da}}: [[mørke]]
* {{et}}: [[pimedus]]
* {{es}}: [[oscuro]]
* {{fi}}: [[pimeys]]
* {{fr}}: [[obscur]], [[sombre]]
* {{el}}: [[σκοτάδι]] (skotádi)
* {{he}}: [[חשוך]] (khashukh)
* {{hi}}: [[अंधेरा]] (andherā)
* {{nl}}: [[donker]]
* {{hu}}: [[sötét]]
* {{io}}: [[tenebro]]
* {{en}}: [[dark]]
* {{is}}: [[dökkur]]
* {{it}}: [[scuro]]
* {{ja}}: [[濃い]], [[黒い]] (kurai)
* {{la}}: [[obscūrus]]
* {{ko}}: [[암흑]] (amheuk)
* {{kk}}: [[қараңғы]] (qarañğı)
* {{lo}}: [[ມືດ]] (myyt)
* {{lv}}: [[tumšs]]
* {{lt}}: [[tamsus]], [[tamsi]]
* {{mn}}: [[харанхуй]]
* {{no}}: [[mørke]]
* {{pl}}: [[ciemny]]
* {{pt}}: [[escuro]], [[trevas]]
* {{ro}}: [[lîntuneric]]
* {{ru}}: [[темнота́]] (temnotá)
* {{tr}}: [[karanlık]]
* {{tyv}}: [[караңгы]]
* {{ug}}: [[قاراڭغۇ]]
* {{sv}}: [[mörker]]
* {{ur}}: [[اندھیرا]] (andherā)
* {{sah}}: [[хараҥа]]
* {{vi}}: [[tối]]
* {{cy}}: [[tywyll]]
|}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''qorongʻi'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[тёмный]], [[мрачный]]; // [[тьма]], [[темнота]]; [[мрак]], [[мгла]]; {{tarjmisoli|qorongʻi hujra }} тёмная келья;{{tarjmisoli| oyning oʻn beshi qorongʻi boʻlsa, oʻn beshi yorugʻ }} {{izoh|погов}}. если пятнадцать дней месяца тёмные, то пятнадцать дней светлые; {{tarjmisoli|qorongʻi tushdi }} стемнело; смерклось; {{tarjmisoli|tong qorongʻisi }} предрассветная мгла; {{tarjmisoli|tong qorongʻisida }} задолго до рассвета; {{tarjmisoli|uyning ichi qorongʻi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}uy qorongʻi }} в доме темно; {{tarjmisoli|uyni qorongʻi qilmoq }} затемнить комнату;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неясный]], [[смутный]], [[туманный]]; {{tarjmisoli|bu menga qorongʻi }} это для меня туманно; '''*''' {{tarjmisoli|boshi qorongʻi xotin }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|bosh; pes pesni qorongʻida taniydi }} {{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. прокажённый прокажённого и в темноте узнаёт) рыбак рыбака видит издалека.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>jsain9ettel5mq1yvbveia21mh4554s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>tanish</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29712</id>
    <revision>
      <id>638639</id>
      <parentid>617909</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:48:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tillar */</comment>
      <origin>638639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2744" sha1="hw741ojuwpqzxvhw0xgetht635e8ucp" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ta-nish'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Tanimoq fl. har. n. {{misol|Bir-biri-ni {{ajrat|tanish}}. Xat {{ajrat|tanish}}. Oq-qorani {{ajrat|tanish}}. }}n {{misol|Yangi kiyimlar kiyib, chindan ham {{ajrat|tanish}} qiyin boʻlib qolgan Elmurodni koʻrib.. koʻzla-ri olayib ketdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. {{misol|Agar jinoyatchi qoʻlga tushsagina, Umar uni tus-mollab {{ajrat|tanish}}i mumkinligini tushundi ter-govchi.|[[w:S. Yunusov|S. Yunusov]]|Kutilmagan xazina}}.

'''2 '''''sft.'' Kimsaga avvaldan maʼlum, kishi-lar taniydigan, biladigan. {{misol|Tanish odam. Tanish ovoz. Tanish ish. Tanish imzo. Bu yer-lar unga bolalikdan {{ajrat|tanish}}. shya Ziyodilla {{ajrat|tanish}} dala yoʻlidan xayol surib borardi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Mashʼal}}. {{misol|Uning qoʻlida Zulfiqorga {{ajrat|tanish}} kichik xanjar yaltirab turardi. |[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}.

'''3 '''{{ot|uz}} Kimgadir maʼlum boʻlgan, u taniydigan va maʼlum darajada munosabat-alo-qasi boʻlgan shaxe. {{misol|Dani, yur, temir yoʻlda {{ajrat|tanish}}im bor edi.|[[w:S. Karomatov|S. Karomatov]]|Oltin qum}}. {{misol|Toʻriqni bir {{ajrat|tanish}}inikida qoldirdi-da, oʻzi.. shaharga joʻnadi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. ''Oʻhoʻ!.. eski taniitar toʻplanadigan kun ekan-da boʻlmasam.'' &quot;Mushtum&quot;.

:Koʻz tanish Faqat koʻrganda salom-alik qilishib yuradigan, hali unchalik aloqa-munosabati boʻlmagan tanish. {{misol|Murodjon bilan hali tuzukroq {{ajrat|tanish}}a olganimcha yoʻq. U ham mening kimligimni yaxshi bilmaydi. Faqat koʻz {{ajrat|tanish}}miz, xolos.|[[w:Gʻayratiy|Gʻayratiy]]|Uzoq-dagi yor}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ТАНИШ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

==Tarjimalari==
'''tanish'''

===Tillar===
{{-trans-|tanish|
*{{az}}: [[tanış]]
*{{tyv}}: [[таныш]]
|}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''tanish'''&lt;br /&gt;
'''1 '''{{izoh|и. д. от &lt;b&gt;}}[[tanimoq]];&lt;br /&gt;
2 &lt;/b&gt;[[знакомый]]; [[приятель]]; {{tarjmisoli|bu odam menga tanish koʻrinadi }} этот человек кажется мне знакомым; {{tarjmisoli|men bu ish bilan tanish emasman }} я не знаком с этой работой; '''Tanish, ammo bilish boʻlmagan kishilar '''(А. Ќаћћор, «Сароб») Знакомые, но не близкие люди; {{tarjmisoli|* koʻz tanish }} шапочное знакомство;{{tarjmisoli| bir koʻrgan - tanish, ikki koʻrgan - bilish }} {{izoh|погов}}. встреченный впервые - знакомый, а дважды - близкий знакомый.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>hw741ojuwpqzxvhw0xgetht635e8ucp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>sovuq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29713</id>
    <revision>
      <id>638654</id>
      <parentid>638616</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11138" sha1="lwbhq0vjad7iu9qumt7gsjgzfkcdqrh" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tush-magan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') {{ayn.}} - [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}

:Sovugʻi oshdi 1) sovuqlik ovqatni yeyave-rib lanj boʻldi. ''Sovugʻing oshsa — davlat, Issigʻing oshsa — qiyomat.'' Maqol. ''sht -Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib tu-rardim, — dedi.'' H. Nazir, Soʻnmas chaqmoq-lar; 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. ''Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.'' P. Tursun, Oʻqituvchi.

3 Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo. {{ajrat|Sovuq}} kun. shya Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:A. Sher|A. Sher]]|Qadimgi kuy}}.

'''4 '''''sft.'' Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv. sht Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila ol-maysiz.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Kichik asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼ-sir koʻrsatishi mumkin.|[[w:&quot;Saodat&quot;|&quot;Saodat&quot;]]}}.

5 Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy. }}n {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}.

6 Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat. sht Qodir uygʻondi, u haddan ta sh kari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qa-notsiz chittak}}.

'''7 '''''sft. koʻchma'' Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam. Sovuq bashara. Oʻzi so-vuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|sht Bir vaqtlar dehqonlarga, deb ha-vas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqi-zilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi. S.|[[w:Nurov|Nurov]]|Narvoy}}. {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachcha-gʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}. {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}.

:Turqi ''(yoki'' soʻxtasi) sovuq Gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydi-gan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilga-ningiz sassiq chol — soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Lolazor.

8 Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydi-gan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil. {{ajrat|Sovuq}} javob. {{ajrat|Sovuq}} muomala. }}yaya {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odam-ni qoʻrqitib yubordingiz, oka, — dedi.|[[w:N. Qi-lichev|N. Qi-lichev]]|Chigʻiriq}}. {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi — ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramon-noma}}.

9 Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar. }}yaya {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin me-ning eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tash-lagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}}. {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}.

:Sovuqurush ''siyos.'' Mamlakatlar oʻrtasida-gi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchayti-rishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>lwbhq0vjad7iu9qumt7gsjgzfkcdqrh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638655</id>
      <parentid>638654</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:19:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11137" sha1="b8h0zzdhld5mbfmgrepdyq2vuzxwjbb" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') {{ayn.}} - [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}

:Sovugʻi oshdi 1) sovuqlik ovqatni yeyave-rib lanj boʻldi. ''Sovugʻing oshsa — davlat, Issigʻing oshsa — qiyomat.'' Maqol. ''sht -Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib tu-rardim, — dedi.'' H. Nazir, Soʻnmas chaqmoq-lar; 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. ''Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.'' P. Tursun, Oʻqituvchi.

3 Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo. {{ajrat|Sovuq}} kun. shya Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:A. Sher|A. Sher]]|Qadimgi kuy}}.

'''4 '''''sft.'' Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv. sht Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila ol-maysiz.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Kichik asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼ-sir koʻrsatishi mumkin.|[[w:&quot;Saodat&quot;|&quot;Saodat&quot;]]}}.

5 Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy. }}n {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}.

6 Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat. sht Qodir uygʻondi, u haddan ta sh kari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qa-notsiz chittak}}.

'''7 '''''sft. koʻchma'' Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam. Sovuq bashara. Oʻzi so-vuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|sht Bir vaqtlar dehqonlarga, deb ha-vas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqi-zilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi. S.|[[w:Nurov|Nurov]]|Narvoy}}. {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachcha-gʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}. {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}.

:Turqi ''(yoki'' soʻxtasi) sovuq Gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydi-gan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilga-ningiz sassiq chol — soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Lolazor.

8 Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydi-gan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil. {{ajrat|Sovuq}} javob. {{ajrat|Sovuq}} muomala. }}yaya {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odam-ni qoʻrqitib yubordingiz, oka, — dedi.|[[w:N. Qi-lichev|N. Qi-lichev]]|Chigʻiriq}}. {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi — ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramon-noma}}.

9 Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar. }}yaya {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin me-ning eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tash-lagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}}. {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}.

:Sovuqurush ''siyos.'' Mamlakatlar oʻrtasida-gi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchayti-rishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>b8h0zzdhld5mbfmgrepdyq2vuzxwjbb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638656</id>
      <parentid>638655</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:20:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11137" sha1="60pdkrhobck9bibu4uuc6qjkcq85jv8" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') - {{ayn.}} [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}

:Sovugʻi oshdi 1) sovuqlik ovqatni yeyave-rib lanj boʻldi. ''Sovugʻing oshsa — davlat, Issigʻing oshsa — qiyomat.'' Maqol. ''sht -Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib tu-rardim, — dedi.'' H. Nazir, Soʻnmas chaqmoq-lar; 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. ''Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.'' P. Tursun, Oʻqituvchi.

3 Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo. {{ajrat|Sovuq}} kun. shya Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:A. Sher|A. Sher]]|Qadimgi kuy}}.

'''4 '''''sft.'' Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv. sht Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila ol-maysiz.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Kichik asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼ-sir koʻrsatishi mumkin.|[[w:&quot;Saodat&quot;|&quot;Saodat&quot;]]}}.

5 Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy. }}n {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}.

6 Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat. sht Qodir uygʻondi, u haddan ta sh kari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qa-notsiz chittak}}.

'''7 '''''sft. koʻchma'' Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam. Sovuq bashara. Oʻzi so-vuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|sht Bir vaqtlar dehqonlarga, deb ha-vas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqi-zilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi. S.|[[w:Nurov|Nurov]]|Narvoy}}. {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachcha-gʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}. {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}.

:Turqi ''(yoki'' soʻxtasi) sovuq Gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydi-gan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilga-ningiz sassiq chol — soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Lolazor.

8 Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydi-gan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil. {{ajrat|Sovuq}} javob. {{ajrat|Sovuq}} muomala. }}yaya {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odam-ni qoʻrqitib yubordingiz, oka, — dedi.|[[w:N. Qi-lichev|N. Qi-lichev]]|Chigʻiriq}}. {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi — ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramon-noma}}.

9 Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar. }}yaya {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin me-ning eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tash-lagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}}. {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}.

:Sovuqurush ''siyos.'' Mamlakatlar oʻrtasida-gi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchayti-rishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>60pdkrhobck9bibu4uuc6qjkcq85jv8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638662</id>
      <parentid>638656</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T05:36:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11184" sha1="9jkzl6otq6y29c4hy6tdti9dm06weje" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') - {{ayn.}} [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}&lt;br/&gt;'''Sovugʻi oshdi''' - 1) sovuqlik ovqatni yeyaverib lanj boʻldi. {{misol|Sovugʻing oshsa - davlat, Issigʻing oshsa - qiyomat.|Maqol}} {{misol|-Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib turardim, - dedi.|[[w:Halim Nazir|Halim Nazir]]|Soʻnmas chaqmoqlar}} 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. {{misol|Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}
#Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo. {{ajrat|Sovuq}} kun. shya Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:A. Sher|A. Sher]]|Qadimgi kuy}}
#{{sft.}} Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv.}} {{misol|Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila olmaysiz.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Kichik asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼ-sir koʻrsatishi mumkin.|[[w:&quot;Saodat&quot;|&quot;Saodat&quot;]]}}.

5 Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy. }}n {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}.

6 Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat. sht Qodir uygʻondi, u haddan ta sh kari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qa-notsiz chittak}}.

'''7 '''''sft. koʻchma'' Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam. Sovuq bashara. Oʻzi so-vuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|sht Bir vaqtlar dehqonlarga, deb ha-vas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqi-zilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi. S.|[[w:Nurov|Nurov]]|Narvoy}}. {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachcha-gʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}. {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}.

:Turqi ''(yoki'' soʻxtasi) sovuq Gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydi-gan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilga-ningiz sassiq chol — soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Lolazor.

8 Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydi-gan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil. {{ajrat|Sovuq}} javob. {{ajrat|Sovuq}} muomala. }}yaya {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odam-ni qoʻrqitib yubordingiz, oka, — dedi.|[[w:N. Qi-lichev|N. Qi-lichev]]|Chigʻiriq}}. {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi — ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramon-noma}}.

9 Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar. }}yaya {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin me-ning eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tash-lagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}}. {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}.

:Sovuqurush ''siyos.'' Mamlakatlar oʻrtasida-gi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchayti-rishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>9jkzl6otq6y29c4hy6tdti9dm06weje</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638663</id>
      <parentid>638662</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T05:37:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11184" sha1="em35fmhj39eoiisl12mi7lgnn8ulet5" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') - {{ayn.}} [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}&lt;br/&gt;'''Sovugʻi oshdi''' - 1) sovuqlik ovqatni yeyaverib lanj boʻldi. {{misol|Sovugʻing oshsa - davlat, Issigʻing oshsa - qiyomat.|Maqol}} {{misol|-Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib turardim, - dedi.|[[w:Hakim Nazir|Hakim Nazir]]|Soʻnmas chaqmoqlar}} 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. {{misol|Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}
#Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo. {{ajrat|Sovuq}} kun. shya Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:A. Sher|A. Sher]]|Qadimgi kuy}}
#{{sft.}} Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv.}} {{misol|Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila olmaysiz.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Kichik asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼ-sir koʻrsatishi mumkin.|[[w:&quot;Saodat&quot;|&quot;Saodat&quot;]]}}.

5 Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy. }}n {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}.

6 Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat. sht Qodir uygʻondi, u haddan ta sh kari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qa-notsiz chittak}}.

'''7 '''''sft. koʻchma'' Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam. Sovuq bashara. Oʻzi so-vuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|sht Bir vaqtlar dehqonlarga, deb ha-vas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqi-zilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi. S.|[[w:Nurov|Nurov]]|Narvoy}}. {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachcha-gʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}. {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}.

:Turqi ''(yoki'' soʻxtasi) sovuq Gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydi-gan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilga-ningiz sassiq chol — soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Lolazor.

8 Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydi-gan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil. {{ajrat|Sovuq}} javob. {{ajrat|Sovuq}} muomala. }}yaya {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odam-ni qoʻrqitib yubordingiz, oka, — dedi.|[[w:N. Qi-lichev|N. Qi-lichev]]|Chigʻiriq}}. {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi — ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramon-noma}}.

9 Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar. }}yaya {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin me-ning eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tash-lagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}}. {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}.

:Sovuqurush ''siyos.'' Mamlakatlar oʻrtasida-gi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchayti-rishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>em35fmhj39eoiisl12mi7lgnn8ulet5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638664</id>
      <parentid>638663</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T06:53:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11182" sha1="sikqa2rmhcs5mbep7couew6uz3uq51y" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') - {{ayn.}} [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}&lt;br/&gt;'''Sovugʻi oshdi''' - 1) sovuqlik ovqatni yeyaverib lanj boʻldi. {{misol|Sovugʻing oshsa - davlat, Issigʻing oshsa - qiyomat.|Maqol}} {{misol|-Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib turardim, - dedi.|[[w:Hakim Nazir|Hakim Nazir]]|Soʻnmas chaqmoqlar}} 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. {{misol|Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}
#Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo. {{ajrat|Sovuq}} kun. shya Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:A. Sher|A. Sher]]|Qadimgi kuy}}
#{{sft.}} Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv.}} {{misol|Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila olmaysiz.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Kichik asarlar}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.|[[w:Saodat|&quot;Saodat&quot;]]}}
#Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy.}} {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|Gazetadan}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat.}} {{misol|Qodir uygʻondi, u haddan tashqari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qanotsiz chittak}}
#{{sft.}} {{koʻchma}} Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam.}} {{misol|Sovuq bashara.}} {{misol|Oʻzi sovuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.Maqol}} {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar.|Maqol}} {{misol|Bir vaqtlar dehqonlarga deb havas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqizilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}} {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachchagʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}} {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}

:Turqi ''(yoki'' soʻxtasi) sovuq Gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydi-gan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilga-ningiz sassiq chol — soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Lolazor.

8 Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydi-gan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil. {{ajrat|Sovuq}} javob. {{ajrat|Sovuq}} muomala. }}yaya {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odam-ni qoʻrqitib yubordingiz, oka, — dedi.|[[w:N. Qi-lichev|N. Qi-lichev]]|Chigʻiriq}}. {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi — ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramon-noma}}.

9 Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar. }}yaya {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin me-ning eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tash-lagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}}. {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}.

:Sovuqurush ''siyos.'' Mamlakatlar oʻrtasida-gi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchayti-rishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>sikqa2rmhcs5mbep7couew6uz3uq51y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638665</id>
      <parentid>638664</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T06:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11212" sha1="g9xlfl27dd7dbwlf9fyvwv76kg8id8f" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') - {{ayn.}} [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot}} {{etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}&lt;br/&gt;'''Sovugʻi oshdi''' - 1) sovuqlik ovqatni yeyaverib lanj boʻldi. {{misol|Sovugʻing oshsa - davlat, Issigʻing oshsa - qiyomat.|Maqol}} {{misol|-Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib turardim, - dedi.|[[w:Hakim Nazir|Hakim Nazir]]|Soʻnmas chaqmoqlar}} 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. {{misol|Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}
#Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} kun.}} {{misol|Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:Abdulla Sher|Abdulla Sher]]|Qadimgi kuy}}
#{{sft.}} Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv.}} {{misol|Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila olmaysiz.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Kichik asarlar}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.|[[w:Saodat|&quot;Saodat&quot;]]}}
#Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy.}} {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|Gazetadan}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat.}} {{misol|Qodir uygʻondi, u haddan tashqari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qanotsiz chittak}}
#{{sft.}} {{koʻchma}} Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam.}} {{misol|Sovuq bashara.}} {{misol|Oʻzi sovuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.Maqol}} {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar.|Maqol}} {{misol|Bir vaqtlar dehqonlarga, deb havas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqizilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}} {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachchagʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}} {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}

:Turqi ''(yoki'' soʻxtasi) sovuq Gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydi-gan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilga-ningiz sassiq chol — soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Lolazor.

8 Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydi-gan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil. {{ajrat|Sovuq}} javob. {{ajrat|Sovuq}} muomala. }}yaya {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odam-ni qoʻrqitib yubordingiz, oka, — dedi.|[[w:N. Qi-lichev|N. Qi-lichev]]|Chigʻiriq}}. {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi — ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramon-noma}}.

9 Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar. }}yaya {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin me-ning eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tash-lagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}}. {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}.

:Sovuqurush ''siyos.'' Mamlakatlar oʻrtasida-gi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchayti-rishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>g9xlfl27dd7dbwlf9fyvwv76kg8id8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638666</id>
      <parentid>638665</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T07:04:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11257" sha1="r7hhhzzb2b71faafzgkpdcl5btaurb3" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') - {{ayn.}} [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot}} {{etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}&lt;br/&gt;'''Sovugʻi oshdi''' - 1) sovuqlik ovqatni yeyaverib lanj boʻldi. {{misol|Sovugʻing oshsa - davlat, Issigʻing oshsa - qiyomat.|Maqol}} {{misol|-Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib turardim, - dedi.|[[w:Hakim Nazir|Hakim Nazir]]|Soʻnmas chaqmoqlar}} 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. {{misol|Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}
#Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} kun.}} {{misol|Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:Abdulla Sher|Abdulla Sher]]|Qadimgi kuy}}
#{{sft.}} Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv.}} {{misol|Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila olmaysiz.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Kichik asarlar}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.|[[w:Saodat|&quot;Saodat&quot;]]}}
#Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy.}} {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|Gazetadan}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat.}} {{misol|Qodir uygʻondi, u haddan tashqari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qanotsiz chittak}}
#{{sft.}} {{koʻchma}} Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam.}} {{misol|Sovuq bashara.}} {{misol|Oʻzi sovuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.Maqol}} {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar.|Maqol}} {{misol|Bir vaqtlar dehqonlarga, deb havas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqizilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}} {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachchagʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}} {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}&lt;br/&gt;'''Turqi''' (''yoki'' '''soʻxtasi''') '''sovuq''' - gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydigan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilganingiz sassiq chol - soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:Murod Muhammad Do‘st|Mirod Muhammad Doʻst]]|Lolazor}}
#Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydigan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} javob.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} muomala.}} {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odamni qoʻrqitib yubordingiz, oka, - dedi.|[[w:N. Qilichev|N. Qilichev]]|Chigʻiriq}} {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi - ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}

9 Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar. }}yaya {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin me-ning eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tash-lagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}}. {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}.

:Sovuqurush ''siyos.'' Mamlakatlar oʻrtasida-gi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchayti-rishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>r7hhhzzb2b71faafzgkpdcl5btaurb3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638667</id>
      <parentid>638666</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T07:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11255" sha1="c1cf1v1q7w1sv2l2c2fj5feuurlbuv6" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') - {{ayn.}} [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot}} {{etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}&lt;br/&gt;'''Sovugʻi oshdi''' - 1) sovuqlik ovqatni yeyaverib lanj boʻldi. {{misol|Sovugʻing oshsa - davlat, Issigʻing oshsa - qiyomat.|Maqol}} {{misol|-Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib turardim, - dedi.|[[w:Hakim Nazir|Hakim Nazir]]|Soʻnmas chaqmoqlar}} 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. {{misol|Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}
#Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} kun.}} {{misol|Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:Abdulla Sher|Abdulla Sher]]|Qadimgi kuy}}
#{{sft.}} Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv.}} {{misol|Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila olmaysiz.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Kichik asarlar}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.|[[w:Saodat|&quot;Saodat&quot;]]}}
#Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy.}} {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|Gazetadan}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat.}} {{misol|Qodir uygʻondi, u haddan tashqari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qanotsiz chittak}}
#{{sft.}} {{koʻchma}} Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam.}} {{misol|Sovuq bashara.}} {{misol|Oʻzi sovuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.Maqol}} {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar.|Maqol}} {{misol|Bir vaqtlar dehqonlarga, deb havas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqizilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}} {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachchagʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}} {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}&lt;br/&gt;'''Turqi''' (''yoki'' '''soʻxtasi''') '''sovuq''' - gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydigan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilganingiz sassiq chol - soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:Murod Muhammad Do‘st|Murod Muhammad Doʻst]]|Lolazor}}
#Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydigan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} javob.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} muomala.}} {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odamni qoʻrqitib yubordingiz, oka, - dedi.|[[w:N. Qilichev|N. Qilichev]]|Chigʻiriq}} {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi - ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}
#Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar.}} {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin mening eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tashlagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}} {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}&lt;br/&gt;'''Sovuq urush''' - {{siyos.}} Mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchaytirishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>c1cf1v1q7w1sv2l2c2fj5feuurlbuv6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638668</id>
      <parentid>638667</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T07:07:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11255" sha1="s3s4lvz9kzl5181mxh38za5wam4ci68" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''so-vuq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|SOVUQ I ' harorati past'. Barak s o v u h, de— razalar yaxlab holibdi (Ibrohim Rahim). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu sifat 'harorati pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï- feʼli-dan (Devon, III, 284; DS, 507) —q qoʻshimchasi bilan yasalgan: sogʻï- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq. Bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida ï unlisi saqlangan, shu usul bilan bu sifat sogʻuq otidan farqlangan (ДС, 507). Afsuski, bunday farqlash keyinchalik davom ettirilmagan: ot bilan si — fat sogʻuq tarzida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga, ï unlisi u unlisiga almashgan: sogʻï— + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; sogʻïq &amp;gt;&amp;nbsp;sovïq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.

SOVUQ II 'past harorat'. Kuz havosining suyak— larni zirhiratuvchi sovugʻiga haramay guzarda choyxoʻr koʻp edi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot ' harora-ti pasay-' maʼnosini anglatuvchi sogʻï— feʼlidan (Devon, III, 284; DS, 507) -h qoʻshimchasi bilan yasalgan; qadimgi turkiy tildayoq bu soʻzning ikkinchi boʻgʻinida u unlisi talaffuz qilingan: sogʻï— + Q &amp;gt;&amp;nbsp;sogʻuq (Devon, III, 284; DS, 507), shunday usul bilan bu ot sogʻïq sifa — tidan farqlangan. Afsuski, bunday farqlash keyincha — lik davom ettirilmagan: bu ot bilan sifat sogʻuq tar — zida bir xil yozilavergan (ТРС, 544). Oʻzbek tilida gʻ undoshi v undoshiga, o unlisi â unlisiga almashgan: sogʻuq &amp;gt;&amp;nbsp;sâvuq.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#{{ot|uz}} Past harorat, past temperatura. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} oyoqdan urar, Issiq - boshdan.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Toshkentdan kelgan lektor &quot;Oyda hayot bormi?&quot; degan mavzuda leksiya oʻqib: -Oyda kechasi yuz gradus {{ajrat|sovuq}}, kunduzi yuz gradus issiq boʻladi, - degandi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|Albatta, yoʻl yaxshi boʻlib, jadalroq yurishsa, {{ajrat|sovuq}} uncha bilinmas, lekin iz tushmagan yoʻldan yurish mushkul.|[[w:Odil Yoqubov|Odil Yoqubov]]|Er boshiga ish tushsa}}&lt;br/&gt;'''Sovuq yemoq''' (''yoki'' '''qotmoq''') - {{ayn.}} [[sovqotmoq]]. {{misol|Birovning ishiga saratonda qoʻl {{ajrat|sovuq}} qotadi.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Kun issiq, pidjaksiz ketay deyman-u, kechasiga qolsam {{ajrat|sovuq}} yemay, deb qoʻrqaman.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}}&lt;br/&gt;'''Sovuq olmoq''' (''yoki'' '''urmoq''') - sovuq qattiq taʼsir etib yoki muzlatib ishdan chiqarmoq, shikastlamoq. {{misol|..Endigina avj olayotgan nihollarni bir kechada {{ajrat|sovuq}} urdi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}&lt;br/&gt;'''Quruq''' (''yoki'' '''qora''') '''sovuq''' - havo ochiq yoki qor yogʻmay turgan vaqtdagi qattiq ayoz. {{misol|Toshkentda.. oʻtkir quruq {{ajrat|sovuq}}!.. Soqollarda, moʻylovlarda, kipriklarda qirov.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Bir tundayoq qora {{ajrat|sovuq}} gʻoʻzani urgan edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}}
#{{ot}} {{etn.}} Sovuqlik ovqatlarni koʻp isteʼmol qilish natijasida organizm faoliyatining susayishi. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}ni oshiradigan ovqat.}}&lt;br/&gt;'''Sovugʻi oshdi''' - 1) sovuqlik ovqatni yeyaverib lanj boʻldi. {{misol|Sovugʻing oshsa - davlat, Issigʻing oshsa - qiyomat.|Maqol}} {{misol|-Sut-qatiqlaring sovugʻimni oshirib yuboryapti. Shaharda bozor yaqin edi, asal oldirib turardim, - dedi.|[[w:Hakim Nazir|Hakim Nazir]]|Soʻnmas chaqmoqlar}} 2) {{koʻchma|uz}} bezor boʻldi, koʻngliga urdi. {{misol|Oʻzimiz ham yetimvachchalar orasida xoʻp chidam bilan oʻqidik-da, a? Qaysi birini koʻrmay, hali ham sovugʻim oshadi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}
#Temperaturasi belgili chegaradan past yoki juda ham salqin, ayoz. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} havo.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} kun.}} {{misol|Men esa darchadan toʻnib boqaman, {{ajrat|Sovuq}} kuz tunidan maʼni chaqaman.|[[w:Abdulla Sher|Abdulla Sher]]|Qadimgi kuy}}
#{{sft.}} Harorati, temperaturasi past. {{misol|Muzdek {{ajrat|sovuq}} suv.}} {{misol|Ichkilik deganni {{ajrat|sovuq}} suvdek simirgan bilan uncha kayf qila olmaysiz.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Kichik asarlar}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} shamol oqimi ham yuz terisiga salbiy taʼsir koʻrsatishi mumkin.|[[w:Saodat|&quot;Saodat&quot;]]}}
#Isitilmagan, qizitilmagan. {{misol|{{ajrat|Sovuq}}uy.}} {{misol|Teatr binosi {{ajrat|sovuq}}, tomoshabinlar palto va qalpoqlarda oʻtirishardi.|Gazetadan}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}}, rutubatli xonamga shu kech Olib qaytdim iztirobingni.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}}
#Sovigan yoki sovitilgan, yaxna. {{misol|Sovuq ovqat.}} {{misol|Qodir uygʻondi, u haddan tashqari chanqagan edi, choynakda qolgan {{ajrat|sovuq}} choyni shimirib, atrofiga qaradi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qanotsiz chittak}}
#{{sft.}} {{koʻchma}} Oʻziga jalb qilmaydigan; yoqimsiz. {{misol|Sovuq odam.}} {{misol|Sovuq bashara.}} {{misol|Oʻzi sovuqning qiligʻi ham {{ajrat|sovuq}}.Maqol}} {{misol|Quloqdan kirgan {{ajrat|sovuq}} soʻz Koʻngilga borib muz boʻlar.|Maqol}} {{misol|Bir vaqtlar dehqonlarga, deb havas bilan qurdirgan bu uy-joy, gʻisht yotqizilgan keng supa., koʻziga {{ajrat|sovuq}}, gʻarib, mungli koʻrindi.|[[w:Samar Nurov|Samar Nurov]]|Narvon}} {{misol|Qora qishda toʻy qilmay, Battar boʻlgur nokas gov, Bachchagʻarning aslida Feʼli {{ajrat|sovuq}} ediyov.|[[w:Abdulla Oripov|Abdulla Oripov]]|Yillar armoni}} {{misol|Qoʻying, Numonjon aka, qiz bolani qoʻltiqlab yurishni ham bilmaysiz-a! Biram {{ajrat|sovuq}}, besoʻnaqaysiz.|[[w:M. Boboyev|M. Boboyev]]|Goʻzallik istab}}&lt;br/&gt;'''Turqi''' (''yoki'' '''soʻxtasi''') '''sovuq''' - gap-soʻzi, tashqi koʻrinishi bilan kishiga yoqmaydigan kimsa haqida aytiladigan ibora. {{misol|E, meni endi koʻrayapsizmi, Muyassarxon, eski bilganingiz sassiq chol - soʻxtasi {{ajrat|sovuq}} Nazar Yaxshiboyman-da.|[[w:Murod Muhammad Do‘st|Murod Muhammad Doʻst]]|Lolazor}}
#Koʻngilga yoqmaydigan, xush kelmaydigan; qoʻpol, dagʻal. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} hazil.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} javob.}} {{misol|{{ajrat|Sovuq}} muomala.}} {{misol|[Yigit] Davron tomon yaqinlasharkan, {{ajrat|sovuq}}qina iljaygancha: - Odamni qoʻrqitib yubordingiz, oka, - dedi.|[[w:N. Qilichev|N. Qilichev]]|Chigʻiriq}} {{misol|Poʻlat u [Husniddin] bilan juda {{ajrat|sovuq}} salomlashdi - ensasi qotib, qoʻlininguchini berdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}
#Yoqimsiz, koʻngilsiz, noxush. {{misol|{{ajrat|Sovuq}} xabar.}} {{misol|Yodimga uning oʻsha qisqa, lekin mening eng aziz his-tuygʻularimni yanchib tashlagan {{ajrat|sovuq}} maktubi tushdi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ikki muhabbat}} {{misol|Mashriqiy bu {{ajrat|sovuq}} xabarni eshitgach, bagʻri oʻtda yonib, nima qilishini bilmay, Suriya bilan birga tushgan rasmidan Suriyani qirqib olib, yoqib yubordi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Qahramonnoma}}&lt;br/&gt;'''Sovuq urush''' - {{siyos.}} Mamlakatlar oʻrtasidagi munosabatlarda turli yoʻl va vositalar bilan keskinlik, dushmanlikni kuchaytirishga qaratilgan siyosat.

=== Sinonimlari ===
[[ushuk]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СОВУҚ}}
== Tarjimalari ==

{{OʻTIL}}

{{uz-adj}}

===Tillar===
*{{tr}}: [[soğuk]]
*{{tyv}}: [[соок]]
{{Tarjimalar
|gag = [[suuk]]
|kjh=[[соох]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sovuq'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[холодный]]; [[морозный]], [[свежий]] ({{izoh|о погоде}}); // [[холодно]]; [[свежо]]; // [[холод]], [[мороз]]; [[холода]], [[морозы]]; {{tarjmisoli|sovuq suv }} холодная вода; {{tarjmisoli|sovuq havo }} холодная погода; {{tarjmisoli|uy sovuq }} в комнате холодно; {{tarjmisoli|sovuq oqim }} {{izoh|геогр.}} холодное течение; {{tarjmisoli|sovuq kunlar }} морозные дни; {{tarjmisoli|sovuq qutbi }} полюс холода; {{tarjmisoli|sovuq tushuvi bilan }} с наступлением холодов; {{tarjmisoli|ha, bay-bay, sovugʻi tushkur-ey!}} ай да мороз!; ну и морозец!; {{tarjmisoli|goh isitmasi tutdi, goh sovugʻi chiqdi}} его бросало то в жар, то в холод; {{tarjmisoli|qora sovuq }} ({{izoh|букв.}} чёрный мороз) морозы без снега; {{tarjmisoli|qoʻlimni sovuq oldi }} я отморозил (себе) руки; {{tarjmisoli|olmani sovuq urdi }} яблоки побило морозом; {{tarjmisoli|sovuqqa chidamli }} морозоустойчивый; {{tarjmisoli|sovuq yemoq {{izoh|или sovuq(qa) qotmoq}}}} мёрзнуть, зябнуть, замерзать; {{tarjmisoli|sovuq (qa) qotirmoq }} держать на холоде, морозить, заставлять мёрзнуть;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[неприятный]], [[неприглядный]], [[непривлекательный]], [[отталкивающий]], [[антипатичный]]; [[холодный]]; [[сухой]]; [[грубый]]; // [[холодно]]; [[сухо]], [[неприветливо]]; [[грубо]]; [[отталкивающе]]; {{tarjmisoli|sovuq odam }} неприятный человек; {{tarjmisoli|koʻrinishi sovuq }} несимпатичный; неприятной наружности; {{tarjmisoli|sovuq gap }} сухие, холодные слова; {{tarjmisoli|gapi sovuq odam }} неприятный ({{izoh|в разговоре}}) человек; грубиян; {{tarjmisoli|sovuq xabar }} неприятная весть; {{tarjmisoli|sovuq muomala }} холодное отношение; неприветливое обращение; {{tarjmisoli|sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|полит. }}({{izoh|букв.}} война холодных отношений) холодная война; {{tarjmisoli|bizni sovuqqina qarshi oldi }} он холодно (неприветливо) встретил нас; {{tarjmisoli|koʻzimga sovuq koʻrindi }} он мне показался неприятным, отталкивающим; {{tarjmisoli|issiq-sovuq }} {{izoh|см.}}  [[issiq]]; {{tarjmisoli|ishga sovuq qaramoq}} халатно относиться к делу ({{izoh|к работе}}); {{tarjmisoli|sovugʻim oshib ketdi}}  1) я слишком много употреблял низкокалорийной пищи ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); 2) {{izoh|перен}}. мне претит, меня тошнит, коробит ({{izoh|от кого-чего-л.}});&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|этн}}. {{izoh|в узбекской народной медицине - слабость организма, возникшая вследствие употребления пищи преимущественно из категории [[sovuqlik]]}} ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3); {{tarjmisoli|sovugʻi oshdi}} 1) он ослаб, ему неможется; 2) {{izoh|перен.}} он переживает, его корёжит ({{izoh|напр., при воспоминании о чем-л. неприятном}}); {{tarjmisoli|sovuq mijoz odam }} человек, предрасположенный к пище из категории [[sovuqlik]] ({{izoh|см.}} [[sovuqlik]] 3).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>s3s4lvz9kzl5181mxh38za5wam4ci68</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>shayton</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30901</id>
    <revision>
      <id>638633</id>
      <parentid>635378</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:21:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tillar */</comment>
      <origin>638633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5546" sha1="tkscmkkvdx3zwacjrd1k302yl9okf3v" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''shay-ton'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
''[[w:Arab tili|a.]]'' شَيْطَان — iblis; jin, ajina

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
'''1 '''{{din.|uz}} Odamlarni din yoʻlidan oz-diruvchi, ularni gunohga, jinoyatga, razo-latga boshlovchi yovuz ruh yoki yovuz ruhlar-ningboshligʻi; iblis. {{misol|Ey ulugʻ shoh, buyoʻldan qayt, {{ajrat|shayton}} vasvasasiga uchma, keyin pu-shaymon boʻlib yurma..|[[w:&quot;Oltin beshik&quot;|&quot;Oltin beshik&quot;]]}}. {{misol|Boyni ham {{ajrat|shayton}} yoʻldan urgan.|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}. {{misol|Ibodat qilmaslik umuman gunoh emas, lekin ibodat qilmagan kishi, {{ajrat|shayton}}ning gapiga kirib qilmagani uchun, gunoh hisoblanadi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qabrdan tovush}}. {{misol|-Obbo, qizitaloq. {{ajrat|Shayton}}ning domlasi ekan-a! Zakunchilarning koʻpi shunaqa boʻladi, — dedi Tantiboyvachcha papirosini tortib.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}.

'''2 '''{{koʻchma|uz}} Ayyor, quv odam; aldamchi. {{misol|Anavi magazinchi bor-ku. Oʻlgudek {{ajrat|shayton}}..|[[w:R. Fay-ziy|R. Fay-ziy]]|Choʻlga bahor keldi}}.

'''3 '''{{koʻchma|uz}} Shoʻx, oʻynoqi. {{misol|Qiz bola {{ajrat|shayton}} boʻladi-da, tavba, boʻy-basti choʻzilib, rost-dan ham, suqsurdek qiz boʻlibdi.|[[w:Sh. Toshma-tov|Sh. Toshma-tov]]|Erk qushi}}. {{misol|-Ha, {{ajrat|shayton}} qiz,}} — ''dedi Oʻrinboy, — shu yerda ham qoʻymaysan-a?'' Oy-din, Kelin oʻgʻil tugʻibdi. {{misol|Bizning Avazga oʻx-shagan bitta {{ajrat|shayton}}rogʻi &quot;Yigirma ol-tinchisi otilmasin!&quot; deb qiyqiradi.|[[w:S. Siyo-yev|S. Siyo-yev]]|Yorugʻlik}}.

:Noumid — shayton Inson doim umid, yaxshi niyat bilan yashashinq, umidsizlan-maslikni qayd etuvchi, shunga daʼvat etuv-chi ibora. {{misol|Diydor koʻrishamiz, noumid — {{ajrat|shayton}}!|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}}. {{misol|-Qoʻying, noumid — {{ajrat|shayton}}, — Oyshabonu eriga taskin bergan boʻldi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Mashʼal}}. Shayton arava ''s.t. esk. ayn.'' velosiped. {{misol|Yirtiq-yamoq kiyim bilan oʻsgan oʻgʻillari {{ajrat|shayton}} aravada oʻtib, atrof mahalla bolalarining koʻzlari-ni oʻynatdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Shayton yigʻisi Yolgʻondakam, yoʻliga boʻla-digan yigʻi. {{misol|Ozgina &quot;{{ajrat|shayton}} yigʻisi&quot; qil-maguningcha, ish oʻnglanmaydi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Uloqda}}. {{misol|U buni &quot;uzatiladigan qizlarning {{ajrat|shayton}} yigʻisi&quot; deb tushundi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Shaytonga hay bermoq Bi-ron xatgi-harakatdan oʻzini tiymoq, oʻzini bosmoq. {{misol|[Hayitjon.] Aybmas, xoʻp andisha qilgin, {{ajrat|shayton}}ga hay bergin, bu kunlar ham oʻtar.|[[w:Hamza|Hamza]]|Paranji sirlari}}. {{misol|Bir toʻpo-lon chiqazib, obroʻsini uch pul qilay dedim-u, yana {{ajrat|shayton}}ga hay berdim.|[[w:&quot;Mushtum&quot;|&quot;Mushtum&quot;]]}}. Shay-toni zoʻr ''(yoki'' kuchli) Shoʻxligi (&quot;shayton-ligi&quot;) tez va kuchli qoʻzgʻaladigan, shunday xususiyatli. {{misol|Yana kim bilsin, bu qizlarni! Ularning {{ajrat|shayton}}i zoʻr boʻladi, deyishadi.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}}. Shaytoni qoʻzimok &quot;Shaytoni&quot; qoʻzgʻamoq, jini tutmoq. [''Xoli-da'' | {{misol|Qoʻl choʻzsa yetguday joyda bekinib yotgan akasi bilan Munavvarni koʻrmadi. Munav-varning {{ajrat|shayton}}i qoʻzib: -Etagidan tort!, — dedi Yoʻldoshga.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Mehr}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ШАЙТОН}}
== Tarjimalari ==

{{uz-ism}}

===Tillar===
*{{ar}}: [[إبليس]]
{{Tarjimalar
|sah = [[абааһы]], [[эмэгэт]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''shayton'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[чёрт]], [[дьявол]], [[сатана]]; {{tarjmisoli|shaytonga dars beradigan odam }} человек, который и чёрта научит ({{izoh|об очень хитром человеке}});&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен. }}[[хитрый]]; [[лукавый]]; [[пронырливый]]; // [[хитрец]]; [[плут]]; {{tarjmisoli|u shaytonroq odam }} он не без хитрецы;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|разг}}. [[ватерпас]];&lt;br /&gt;
'''4 '''[[зайчик]] ({{izoh|солнечный}});&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|перен}}. [[шаловливый]], [[озорной]]; // [[сорванец]], [[проказник]]; [[шалун]]; {{tarjmisoli|shayton qiz }} озорная девочка; {{tarjmisoli|hoy shayton }} ах ты сорванец; {{tarjmisoli|* shaytoni zoʻr }} ({{izoh|или '''}}[[kuchli]]''') [[дьявол]] [[так]] [[и]] [[подзуживает]] ({{izoh|его, ее}}); [[он]] ([[она]]) [[так]] [[и]] [[готов]] ([[а]]) [[хохотать]] [[по]] [[любому]] [[поводу]]; {{tarjmisoli|shaytoni qoʻzidi }} лукавый попутал; {{tarjmisoli|shaytonga hay bermoq }} удержаться от необдуманного поступка; {{tarjmisoli|noumid shayton }} ({{izoh|букв}}. лишь дьявол без надежды) не надо отчаиваться, не надо терять надежды; {{tarjmisoli|shayton yigʻi }} {{izoh|ирон}}. притворный плач; крокодиловы слёзы; {{tarjmisoli|shayton teri }} чёртова кожа ({{izoh|текстильная ткань}}); {{tarjmisoli|shayton arava }} {{izoh|разг. уст}}. велосипед; {{tarjmisoli|shayton tarozi }} {{izoh|разг. уст}}. настольные весы.&lt;br /&gt;
}}

[[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]]</text>
      <sha1>tkscmkkvdx3zwacjrd1k302yl9okf3v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>panshaxa</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46449</id>
    <revision>
      <id>638651</id>
      <parentid>615055</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:10:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>638651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1950" sha1="d7scxj3ivhu58o49m70fxnf3y48ngma" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''pan-sha-xa'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|'''PANSHAXA''' Bu tojikcha ot 'besh' maʼnosini anglatadigan panj (panch) miqsor soni bilan ({{ТжРС}}, 297) 'daraxt tanasidan yonlariga oʻsib chiqqan outoq maʼnosini anglatadigan shoxa otidan ({{ТжРС}}, 461) tarkib topgan boʻlib, tojik tilida panqshoxa tovush tarkibiga ega ({{ТжРС}}, 297), oʻzbek tiliga j(ch) tovushini tashlab, o tovushini a tovushiga almashtirib olingan; 'paxta, xashak kabilarni olish, surish uchun ishlatiladigan besh egriroq sanchigʻi bor uzun dastadi asbob' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I,}}

''[[w:Fors tili|f.]]'' a ChLii ^ ■ _&amp;gt; — besh shoxli

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Odatda beshta efi sanchigʻi boʻlgan, paxta, xashak kabilarni olish, surish uchun ish-latiladigan uzun sopli asbob. {{misol|Oppoq so-qolli chol qoʻlidagi paxta agʻdarib turgan {{ajrat|panshaxa}}sini bosh uzra koʻtarib, bir-ikki silkidi.|[[w:S. Abduqahhor|S. Abduqahhor]]|Oltin vodiylarni kezganda}}. {{misol|Soʻng qoʻlidagi {{ajrat|panshaxa}}ni goʻngtepa chetiga sanchib, uyga tomon oshiqdi.|[[w:&quot;Sharq yulduzi&quot;|&quot;Sharq yulduzi&quot;]]}}.

:Qoʻlini panshaxa qilmoq Qoʻlni ting-lovchi tomon choʻzib, barmokdarini kerib, dagʻdagʻa qilmoq. {{misol|Qori qoʻlini {{ajrat|panshaxa}} qilib, oʻzini oqlay boshladi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}.

=== Sinonimlari ===
[[besik]], [[yova]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ПАНШАХА}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''panshaxa'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[вилы]] ({{izoh|с пятью длинными зубьями}});&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|пренебр}}. [[лапа]] ({{izoh|о кисти руки}}); {{tarjmisoli|ovqatga panshaxangni botirma! }} {{izoh|вульг}}. не суй свои лапы в пищу!&lt;br /&gt;
}}

[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]</text>
      <sha1>d7scxj3ivhu58o49m70fxnf3y48ngma</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638652</id>
      <parentid>638651</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>638652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1952" sha1="9wjdvmo1v0j86sor0whnlv7e19ztzbu" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''pan-sha-xa'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|'''PANSHAXA''' Bu tojikcha ot 'besh' maʼnosini anglatadigan panj (panch) miqsor soni bilan ({{ТжРС}}, 297) 'daraxt tanasidan yonlariga oʻsib chiqqan outoq maʼnosini anglatadigan shoxa otidan ({{ТжРС}}, 461) tarkib topgan boʻlib, tojik tilida panqshoxa tovush tarkibiga ega ({{ТжРС}}, 297), oʻzbek tiliga j(ch) tovushini tashlab, o tovushini a tovushiga almashtirib olingan; 'paxta, xashak kabilarni olish, surish uchun ishlatiladigan besh egriroq sanchigʻi bor uzun dastadi asbob' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I,}}

''[[w:Fors tili|f.]]'' a ChLii ^ ■ _&amp;gt; — besh shoxli

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Odatda beshta efi sanchigʻi boʻlgan, paxta, xashak kabilarni olish, surish uchun ish-latiladigan uzun sopli asbob. {{misol|Oppoq so-qolli chol qoʻlidagi paxta agʻdarib turgan {{ajrat|panshaxa}}sini bosh uzra koʻtarib, bir-ikki silkidi.|[[w:S. Abduqahhor|S. Abduqahhor]]|Oltin vodiylarni kezganda}}. {{misol|Soʻng qoʻlidagi {{ajrat|panshaxa}}ni goʻngtepa chetiga sanchib, uyga tomon oshiqdi.|[[w:&quot;Sharq yulduzi&quot;|&quot;Sharq yulduzi&quot;]]}}.

:Qoʻlini panshaxa qilmoq Qoʻlni ting-lovchi tomon choʻzib, barmokdarini kerib, dagʻdagʻa qilmoq. {{misol|Qori qoʻlini {{ajrat|panshaxa}} qilib, oʻzini oqlay boshladi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}.

=== Sinonimlari ===
[[beshlik]], [[yova]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ПАНШАХА}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''panshaxa'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[вилы]] ({{izoh|с пятью длинными зубьями}});&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|пренебр}}. [[лапа]] ({{izoh|о кисти руки}}); {{tarjmisoli|ovqatga panshaxangni botirma! }} {{izoh|вульг}}. не суй свои лапы в пищу!&lt;br /&gt;
}}

[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]</text>
      <sha1>9wjdvmo1v0j86sor0whnlv7e19ztzbu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638653</id>
      <parentid>638652</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:11:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>638653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1973" sha1="i75l4cr39db5ks8ye7764fa0scz4cnu" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''pan-sha-xa'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|'''PANSHAXA''' Bu tojikcha ot 'besh' maʼnosini anglatadigan panj (panch) miqsor soni bilan ({{ТжРС}}, 297) 'daraxt tanasidan yonlariga oʻsib chiqqan outoq maʼnosini anglatadigan shoxa otidan ({{ТжРС}}, 461) tarkib topgan boʻlib, tojik tilida panqshoxa tovush tarkibiga ega ({{ТжРС}}, 297), oʻzbek tiliga j(ch) tovushini tashlab, o tovushini a tovushiga almashtirib olingan; 'paxta, xashak kabilarni olish, surish uchun ishlatiladigan besh egriroq sanchigʻi bor uzun dastadi asbob' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I,}}

''[[w:Fors tili|f.]]'' a ChLii ^ ■ _&amp;gt; — besh shoxli

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Odatda beshta efi sanchigʻi boʻlgan, paxta, xashak kabilarni olish, surish uchun ish-latiladigan uzun sopli asbob. {{misol|Oppoq so-qolli chol qoʻlidagi paxta agʻdarib turgan {{ajrat|panshaxa}}sini bosh uzra koʻtarib, bir-ikki silkidi.|[[w:S. Abduqahhor|S. Abduqahhor]]|Oltin vodiylarni kezganda}}. {{misol|Soʻng qoʻlidagi {{ajrat|panshaxa}}ni goʻngtepa chetiga sanchib, uyga tomon oshiqdi.|[[w:&quot;Sharq yulduzi&quot;|&quot;Sharq yulduzi&quot;]]}}.

:Qoʻlini panshaxa qilmoq Qoʻlni ting-lovchi tomon choʻzib, barmokdarini kerib, dagʻdagʻa qilmoq. {{misol|Qori qoʻlini {{ajrat|panshaxa}} qilib, oʻzini oqlay boshladi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}.

=== Sinonimlari ===
[[beshlik]], [[yova]], [[ayri]], [[shoxa]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ПАНШАХА}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''panshaxa'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[вилы]] ({{izoh|с пятью длинными зубьями}});&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|пренебр}}. [[лапа]] ({{izoh|о кисти руки}}); {{tarjmisoli|ovqatga panshaxangni botirma! }} {{izoh|вульг}}. не суй свои лапы в пищу!&lt;br /&gt;
}}

[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]</text>
      <sha1>i75l4cr39db5ks8ye7764fa0scz4cnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>seroblik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48978</id>
    <revision>
      <id>638657</id>
      <parentid>626377</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:52:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bldaj</username>
        <id>8784</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1003" sha1="5a53v3md448ydwb04jdupkxvteh9czj" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''se-rob-lik'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

1. Serob, moʻl-koʻl boʻlishlik. {{misol|Ona shahrimizning gullab-yashnab turishining boisi suvimizning serobligidandir. |Gazetadan.}} {{misol|Bozorda meva serobligidan hech qayoqqa sigʻmaydi.|Gazetadan.}}

2. {{ayn.}} serobgarchilik. {{misol| Bir yoqda — tashnalik, soʻlgʻinlik, ikkinchi yoqda — {{ajrat|seroblik}}, gulgunlik! Bir-biridan madad ololmaydi, biri-biriga yordam qilolmaydi.|M. Ismoiliy|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Shaloladek buluting oppoq, Yogʻdiradi {{ajrat|seroblik}} va qut.|Yu. Shomansur}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СЕРОБЛИК}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''seroblik'''&lt;br /&gt;
'''1 = [[serobgarchilik]]; uzumning serobligi '''обилие винограда;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[обилие]] [[воды]], [[влаги]].&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>5a53v3md448ydwb04jdupkxvteh9czj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638658</id>
      <parentid>638657</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T14:53:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bldaj</username>
        <id>8784</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1003" sha1="quk48s1rh5jp0q4nokf23yx69eu941l" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''se-rob-lik'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

1. Serob, moʻl-koʻl boʻlishlik. {{misol|Ona shahrimizning gullab-yashnab turishining boisi suvimizning serobligidandir. |Gazetadan.}} {{misol|Bozorda meva serobligidan hech qayoqqa sigʻmaydi.|Gazetadan.}}

2. {{ayn.}} Serobgarchilik. {{misol| Bir yoqda — tashnalik, soʻlgʻinlik, ikkinchi yoqda — {{ajrat|seroblik}}, gulgunlik! Bir-biridan madad ololmaydi, biri-biriga yordam qilolmaydi.|M. Ismoiliy|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Shaloladek buluting oppoq, Yogʻdiradi {{ajrat|seroblik}} va qut.|Yu. Shomansur}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|СЕРОБЛИК}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''seroblik'''&lt;br /&gt;
'''1 = [[serobgarchilik]]; uzumning serobligi '''обилие винограда;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[обилие]] [[воды]], [[влаги]].&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>quk48s1rh5jp0q4nokf23yx69eu941l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>harom</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53536</id>
    <revision>
      <id>638660</id>
      <parentid>630209</parentid>
      <timestamp>2026-05-17T05:24:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>638660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4212" sha1="nxbxlzwkq8ivsouby8xxwyf3txr03rd" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ha-rom'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
''[[w:Arab tili|a.]]'' f - foydalanish, isteʼ-mol etish sharʼan man etilgan narsa; muqaddas; noqonuniy
[[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]]
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
'''1 '''{{din.|uz}} Shariat hukmiga muvofiq yeyish, ichishga, foydalanishga yaramaydigan, halol emas. {{misol|Eshakning kuchi kolol, goʻshti {{ajrat|harom}} deganlaridek.. sht U Ashir bilan qoʻl berib soʻrashishga hazar qilibdi. Chunki Ashir choʻchqaboqar-da! Balki choʻchqa shariatda {{ajrat|harom}} maxluq hisoblangani uchun undan hazar qilgandir.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}.

:'''Harom oʻlmoq''' Soʻyilmasdan, biror kasallik yoki boshqa sabab bilan oʻlmoq (goʻshti yeyiladigan hayvon va qushlar haqida; bunday hollarda ularning goʻshtini yeyish man etiladi, yaʼni harom hisoblanadi). {{misol|Qoʻychivon koʻp boʻlsa, qoʻy {{ajrat|harom}} oʻladi.|Maqol}}. {{misol|Otamning &quot;Chemberlen&quot; degan echkilari bor edi, {{ajrat|harom}} oʻlai deganda, boʻgʻziga pichoq tortib yuborganlar.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Hukm}}. 

:'''Harom qilmoq''' Harom holga keltirmoq. {{misol|Kel, quturgan itlar {{ajrat|harom}} qilmasdan turib, shu toza yuzlaringdan oxirgi martaba oʻpay!|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}. {{misol|Qizishmang! Tabarruk qilichingizni bu iflosning qoni bilan {{ajrat|harom}} qilmang!|[[w:Uygʻun va I|Uygʻun va I]]}}. Sulton, Alisher Navoiy.

'''2''' Shariat boʻyicha, anʼana yoki tartib-qoidalarga koʻra man etilgan ish, xatti-harakat; shu yoʻl bilan topilgan narsa; hayotida shunday yoʻl tutuvchi kimsa. {{misol|Toʻgʻri boʻl, {{ajrat|harom}}dan hazar et, degansiz. Yigʻlab turgan gʻaribning yoniga kir, koʻnglini ol, degansiz.|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Avaz}}. {{misol|Jinoyatchilik yoʻli bilan topgan {{ajrat|harom}} pulingiz hisobiga yegan ovqatlarimizdan hali ham oʻqchib yuribmiz.|[[w:&quot;Mushtum&quot;|&quot;Mushtum&quot;]]}}. {{misol|Shunaqa {{ajrat|harom}} odaMiiap oʻz egalariga yaxshi xizmat qiladilar..|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}.

'''3 '''{{s. t.|uz}} Jinsiy munosabatdan soʻng gʻusl qilmagan, choʻmilmagan.

'''4''' Foydalanish mumkin boʻlmagan, esiz ketgan narsalarga nisbatan qoʻllanadi. U {{misol|bu majlisga Saidgʻozi bilan birga kechalari uyqusini {{ajrat|harom}} qilib tayyorlandi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|..yo haftada bir keladigan dam olish kunini ham {{ajrat|harom}}ga chiqarib, bozor-oʻchar qilsinmi?|[[w:T. Alimov|T. Alimov]]|Ishqilib, oʻqimagan boʻlsin-da}} {{misol|Endi bu yerlar bizga {{ajrat|harom}} boʻ-libdi, Bu arab yurtida bizga nima bor? |[[w:&quot;Bahrom va Gulandom&quot;|&quot;Bahrom va Gulandom&quot;]]}}.


=== Harom Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ҲАРОМ}}
== Tarjimalari ==
*{{sah}}: [[бобуулаах]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[harom]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;1 &lt;/b&gt;{{izoh|рел}}. [[недопущенный]], [[запретный]], [[запрещённый]] [[шариат|шариатом]]; {{tarjmisoli|~ qotmoq }} ({{izoh|или oʻlmoq}}) ({{izoh|букв}}. [[околеть]] [[поганым]]) [[сдыхать]], [[дохнуть]], [[околевать]] ({{izoh|о сдохшем домашнем животном или птице}}); {{tarjmisoli|qoʻychivon koʻp boʻlsa, qoʻy ~ oʻladi }} {{izoh|посл}}. если пастухов много, то овцы дохнут; {{izoh|соотв}}. у семи нянек дитя без глазу; {{tarjmisoli|~ qotgur! }} {{izoh|бран}}. чтоб ты сдох!;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;2 &lt;/b&gt;[[поганый]], [[нечистый]], [[загрязнённый]]; {{tarjmisoli|u sening ~ tukingga ham arzimaydi }} ({{izoh|букв}}. он не стоит твоего поганого волоска) он и мизинца твоего не стоит; {{tarjmisoli|~ qilmoq }} 1) {{izoh|рел}}. поганить; 2) загрязнять, испоганить; {{tarjmisoli|* ~ qoravoy }} {{izoh|зоол}}. баклан большой; {{tarjmisoli|~ magʻiz }} {{izoh|анат}}. спинной мозг;{{tarjmisoli| ~ qon }} {{izoh|разг}}. дурная кровь.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>nxbxlzwkq8ivsouby8xxwyf3txr03rd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>uloq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54203</id>
    <revision>
      <id>638641</id>
      <parentid>637509</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:51:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi I */</comment>
      <origin>638641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6803" sha1="7x6sx6tt9ersj0te05fxgl36cxytnu2" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''u-loq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|ULOQ I ’ulangan’. Shimi u l o h yeridan yana si— tilibdi. Bu sifat ’tutapggir-’ maʼnosini anglatuvchi ula- feʼlidan -q qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 588); q undoshining taʼsirida uning oldidagi a unlisi â unlisiga almashgan: ula- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; ulaq &amp;gt;&amp;nbsp;ulâq.

ULOQ II 'ulangan qism’. Shimining u l o gʻ i soʻkilibdi. Bu ot uloq I sifatidan maʼno taraqqiyoti natijasida oʻsib chiqqan: ’belgi’ -&amp;gt; 'shunday belgiga ega narsa'. Qadimgi turkiy tilda bu soʻz ulagʻ tarzida ta— laffuz qilingan (Devon, I, 143), oʻzbek tilida gʻ undoshi q undoshiga, a unlisi â unlisiga almashgan.

ULOQ III ’echki’. U l o h bohhandan koʻra hoʻy bohhan afzal. Bu ot qadimgi turkiy tilda ulagʻ tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 588), oʻzbek tilida gʻ un-doshi q undoshiga, bu undosh oldidagi a unlisi â unli — siga almashgan: ulagʻ &amp;gt;&amp;nbsp;ulâq. Bu soʻz qadimgi turkiy tilda 'miniladigan hayvon’ni bildirgan, maʼno ta — raqqiyoti natijasida ’echki’ maʼnosini anglata bosh— lagan.

ULOQ IV ’koʻpkari’ (ot sporti oʻyini). Bu yilgi u l o h d a odam juda gavjum boʻldi. Bu ot uloq III otidan maʼno taraqqiyoti natijasida oʻsib chiqqan: ’uy hayvoni’ -&amp;gt; ’oʻrtaga shunday uy hayvonini tashlab oʻtka — ziladigan oʻyin’.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi I ===
#{{ot|uz}} Ulanadigan narsa. {{misol|{{ajrat|Uloq}} solmoq.}} {{misol|Arqonning ulogʻini olib tashlamoq.}} {{misol|..yirtigʻingizga yamoq, uzugʻingizga {{ajrat|uloq}} tegmay yurardingiz, - dedi Nafisa eriga. |[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Jannat qidirganlar}}
#{{sft.}} Turli yoʻl bilan (bogʻlash, tikish, yelimlash, kavsharlash, mixlash va shu kabi bilan) oʻzaro tutashtirib, mahkamlab biriktirib qoʻyilgan, ulangan bir necha boʻlakdan iborat, yaxlit emas. {{misol|{{ajrat|Uloq}} arqon. {{ajrat|Uloq}} dasturxon. {{ajrat|Uloq}} sim. {{ajrat|Uloq}} tunuka.}} {{misol|Boy bobomning qiz/iapu, Sochi {{ajrat|uloq}}qa oʻxshaydi.|[[w:&quot;Oq olma|&quot;Oq olma]]|qizil olma&quot;}}
#{{ot|uz}} Narsaning boʻlaklari oʻzaro ulan-ganda hosil boʻlgan tuguni yoki choki, ulangan joyi. ''Arqonning ulogʻi. Pardaning ulogʻi. Elektr simining ulogʻi. Tunukaning ulogʻi.''

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''u-loq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
:II 1 Echki bolasi. {{misol|Hozir yuzlab mayin junli qoʻzi va {{ajrat|uloq}}qa egamiz.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Koʻz oldimga koʻm-koʻk oʻtloqlar.. oʻtlab yurgan jajji {{ajrat|uloq}}lar, barra qoʻzichoq-lar keladi.|[[w:N. Fozilov|N. Fozilov]]|Qush qanoti bilan}}.

2 Har bir otliq oʻrtaga soʻyib tashlangan uloqni (odatda echki yoki kichikroqbuzoqni) bir-biridan kuch bilan tortib olib, tezroq marraga eltib tashlash uchun kurashishdan iborat milliy sport oʻyini; koʻpkari. {{misol|Ot boqqaning — {{ajrat|uloq}}qa, Qoʻy boqqaning}} — ''qoʻ-noqqa.'' Maqol. n {{misol|{{ajrat|Uloq}}da otdan yiqilib boshi yorilgan, qoʻl-oyogʻi singan chavandozlar inqillashib yotmoqda.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}}. {{misol|Himmatning zveno-sidagi yigiggiarning ikkitasi front koʻr-gan.. qolganlari {{ajrat|uloq}}larda sovrin olgan yi-gitlar edilar.|[[w:M. Muhamedov|M. Muhamedov]]|Qahramon izidan}}.

3 Shunday sport musobaqasida oʻrtaga tikilgan — soʻyib tashlangan echki yoki bu-zoq. [{{misol|Qambar:] {{ajrat|Uloq}} olish uchun chavandoz boʻ-lish kerak, ukam Obidjon!|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Ana, bir otliq boshsiz {{ajrat|uloq}}ni taqimiga bosib, toʻyxonadan chiqdi.|[[w:T. Mu-rod|T. Mu-rod]]|Yulduzlar mangu yonadi}}.

:Uloq bermoq 1) ulokda chopiladigan, oʻr-tadan olib, marraga yetkazib tashlanadigan echki, buzoq kabini bermok. {{misol|Har kun ikki yuz qozon osh dam/shnar.. ikki yuzlab {{ajrat|uloq}} beri-lar, mamlakatdan toʻyga keluvchi aʼyonga har kun minglab toʻn kiydirilar edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Mehrobdan chayon; 2) uloq oʻyinini tashkil qilmoq, oʻtkazmoq}}. {{misol|{{ajrat|Uloq}} bergan kishi sovrin ham beradi-da.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Ruxsatsiz {{ajrat|uloq}} bergan kishiga jarima so-linur.|[[w:&quot;Mushtum&quot;|&quot;Mushtum&quot;]]}}. Uloq chopmoq Uloqoʻyini-da qatnashmoq. {{misol|Dadam Mahkamning bobosi-ning {{ajrat|uloq}} chopishini gapiraversa, kishi hay-ron qoladi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Uloqda}}. Uloq qil-moq Biridan biri olib, olib qochib oʻyin qilmoq, uloq kabi oʻyin qilmoq. {{misol|Tagʻin ehtiyot boʻl, qoʻrboshilar oʻgʻirlab ketib, {{ajrat|uloq}} qshshasin.|[[w:Oydin|Oydin]]|Hikoyalar}}. Uloqni olmoq Ulokda, umuman, musobaqada gʻolib chiqmoq, gʻalaba qilmoq. {{misol|Bu safar {{ajrat|uloq}}ni mehmonlar olishdi.}} n {{misol|Andijan, Surxondaryo{{ajrat|uloq}}ni olib, Xorazm, Qashqadaryo quvlashib borib..|[[w:A. Poʻ-lat|A. Poʻ-lat]]|Tasadduq}}.

=== Sinonimlari ===
[[o‘g‘loq]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|УЛОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;uloq I&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[связанный]], [[сцепленный]]; // [[узелок]], [[соединяющий]] [[оба]] [[конец|конца]] ({{izoh|чего-л., напр. верёвки, нитки и т. п}}.); {{tarjmisoli|uloq arqon }} связанная верёвка ({{izoh|верёвка, состоящая из нескольких обрывков, связанных концами}}); {{tarjmisoli|uloq-uloq sim }} проволока, связанная из нескольких ({{izoh|или многих}}) обрывков;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[заплатанный]] ({{izoh|об одежде}}); // [[заплата]]; {{tarjmisoli|uloq yeng }} 1) заплатанный рукав; 2) наставленный рукав.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''uloq II'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[козлёнок]];&lt;br /&gt;
'''2 '''[[улак]] ({{izoh|конно-спортивное состязание, на котором участники состязания вырывают друг у друга козлиную тушу}}); {{tarjmisoli|uloq chopmoq }} участвовать в улаке; {{tarjmisoli|uloq choptirmoq}} ({{izoh|(или bermoq)}} [[организовывать]] [[улак]];&lt;br /&gt;
'''3 '''[[козлиный|козлиная]] {{izoh|или }}[[телячий|телячья]] [[туша]], [[который|которую]] [[оспаривать|оспаривают]] [[друг]] [[у]] [[друг]]а [[участник]]и [[улака]]; {{tarjmisoli|Uloq olish uchun chavandoz boʻlish kerak (Oybek, &quot;Qutlug' qon&quot;)}} Чтобы выхватить тушу, надо быть наездником.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>7x6sx6tt9ersj0te05fxgl36cxytnu2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638642</id>
      <parentid>638641</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>638642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6822" sha1="po0fcz7j9cix48bs4qawpr378atglhi" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''u-loq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|ULOQ I ’ulangan’. Shimi u l o h yeridan yana si— tilibdi. Bu sifat ’tutapggir-’ maʼnosini anglatuvchi ula- feʼlidan -q qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 588); q undoshining taʼsirida uning oldidagi a unlisi â unlisiga almashgan: ula- + q &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; ulaq &amp;gt;&amp;nbsp;ulâq.

ULOQ II 'ulangan qism’. Shimining u l o gʻ i soʻkilibdi. Bu ot uloq I sifatidan maʼno taraqqiyoti natijasida oʻsib chiqqan: ’belgi’ -&amp;gt; 'shunday belgiga ega narsa'. Qadimgi turkiy tilda bu soʻz ulagʻ tarzida ta— laffuz qilingan (Devon, I, 143), oʻzbek tilida gʻ undoshi q undoshiga, a unlisi â unlisiga almashgan.

ULOQ III ’echki’. U l o h bohhandan koʻra hoʻy bohhan afzal. Bu ot qadimgi turkiy tilda ulagʻ tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, I, 588), oʻzbek tilida gʻ un-doshi q undoshiga, bu undosh oldidagi a unlisi â unli — siga almashgan: ulagʻ &amp;gt;&amp;nbsp;ulâq. Bu soʻz qadimgi turkiy tilda 'miniladigan hayvon’ni bildirgan, maʼno ta — raqqiyoti natijasida ’echki’ maʼnosini anglata bosh— lagan.

ULOQ IV ’koʻpkari’ (ot sporti oʻyini). Bu yilgi u l o h d a odam juda gavjum boʻldi. Bu ot uloq III otidan maʼno taraqqiyoti natijasida oʻsib chiqqan: ’uy hayvoni’ -&amp;gt; ’oʻrtaga shunday uy hayvonini tashlab oʻtka — ziladigan oʻyin’.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi I ===
#{{ot|uz}} Ulanadigan narsa. {{misol|{{ajrat|Uloq}} solmoq.}} {{misol|Arqonning ulogʻini olib tashlamoq.}} {{misol|..yirtigʻingizga yamoq, uzugʻingizga {{ajrat|uloq}} tegmay yurardingiz, - dedi Nafisa eriga. |[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Jannat qidirganlar}}
#{{sft.}} Turli yoʻl bilan (bogʻlash, tikish, yelimlash, kavsharlash, mixlash va shu kabi bilan) oʻzaro tutashtirib, mahkamlab biriktirib qoʻyilgan, ulangan bir necha boʻlakdan iborat, yaxlit emas. {{misol|{{ajrat|Uloq}} arqon. {{ajrat|Uloq}} dasturxon. {{ajrat|Uloq}} sim. {{ajrat|Uloq}} tunuka.}} {{misol|Boy bobomning qiz/iapu, Sochi {{ajrat|uloq}}qa oʻxshaydi.|[[w:&quot;Oq olma|&quot;Oq olma]]|qizil olma&quot;}}
#{{ot|uz}} Narsaning boʻlaklari oʻzaro ulan-ganda hosil boʻlgan tuguni yoki choki, ulangan joyi. ''Arqonning ulogʻi. Pardaning ulogʻi. Elektr simining ulogʻi. Tunukaning ulogʻi.''

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''u-loq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
:II 1 Echki bolasi. {{misol|Hozir yuzlab mayin junli qoʻzi va {{ajrat|uloq}}qa egamiz.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. {{misol|Koʻz oldimga koʻm-koʻk oʻtloqlar.. oʻtlab yurgan jajji {{ajrat|uloq}}lar, barra qoʻzichoq-lar keladi.|[[w:N. Fozilov|N. Fozilov]]|Qush qanoti bilan}}.

2 Har bir otliq oʻrtaga soʻyib tashlangan uloqni (odatda echki yoki kichikroqbuzoqni) bir-biridan kuch bilan tortib olib, tezroq marraga eltib tashlash uchun kurashishdan iborat milliy sport oʻyini; koʻpkari. {{misol|Ot boqqaning — {{ajrat|uloq}}qa, Qoʻy boqqaning}} — ''qoʻ-noqqa.'' Maqol. n {{misol|{{ajrat|Uloq}}da otdan yiqilib boshi yorilgan, qoʻl-oyogʻi singan chavandozlar inqillashib yotmoqda.|[[w:M. Muhammadjonov|M. Muhammadjonov]]|Turmush urinishlari}}. {{misol|Himmatning zveno-sidagi yigiggiarning ikkitasi front koʻr-gan.. qolganlari {{ajrat|uloq}}larda sovrin olgan yi-gitlar edilar.|[[w:M. Muhamedov|M. Muhamedov]]|Qahramon izidan}}.

3 Shunday sport musobaqasida oʻrtaga tikilgan — soʻyib tashlangan echki yoki bu-zoq. [{{misol|Qambar:] {{ajrat|Uloq}} olish uchun chavandoz boʻ-lish kerak, ukam Obidjon!|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Ana, bir otliq boshsiz {{ajrat|uloq}}ni taqimiga bosib, toʻyxonadan chiqdi.|[[w:T. Mu-rod|T. Mu-rod]]|Yulduzlar mangu yonadi}}.

:Uloq bermoq 1) ulokda chopiladigan, oʻr-tadan olib, marraga yetkazib tashlanadigan echki, buzoq kabini bermok. {{misol|Har kun ikki yuz qozon osh dam/shnar.. ikki yuzlab {{ajrat|uloq}} beri-lar, mamlakatdan toʻyga keluvchi aʼyonga har kun minglab toʻn kiydirilar edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Mehrobdan chayon; 2) uloq oʻyinini tashkil qilmoq, oʻtkazmoq}}. {{misol|{{ajrat|Uloq}} bergan kishi sovrin ham beradi-da.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Ruxsatsiz {{ajrat|uloq}} bergan kishiga jarima so-linur.|[[w:&quot;Mushtum&quot;|&quot;Mushtum&quot;]]}}. Uloq chopmoq Uloqoʻyini-da qatnashmoq. {{misol|Dadam Mahkamning bobosi-ning {{ajrat|uloq}} chopishini gapiraversa, kishi hay-ron qoladi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Uloqda}}. Uloq qil-moq Biridan biri olib, olib qochib oʻyin qilmoq, uloq kabi oʻyin qilmoq. {{misol|Tagʻin ehtiyot boʻl, qoʻrboshilar oʻgʻirlab ketib, {{ajrat|uloq}} qshshasin.|[[w:Oydin|Oydin]]|Hikoyalar}}. Uloqni olmoq Ulokda, umuman, musobaqada gʻolib chiqmoq, gʻalaba qilmoq. {{misol|Bu safar {{ajrat|uloq}}ni mehmonlar olishdi.}} n {{misol|Andijan, Surxondaryo{{ajrat|uloq}}ni olib, Xorazm, Qashqadaryo quvlashib borib..|[[w:A. Poʻ-lat|A. Poʻ-lat]]|Tasadduq}}.

=== Sinonimlari ===
[[o‘g‘loq]] (echkining bolasi)

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|УЛОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;uloq I&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[связанный]], [[сцепленный]]; // [[узелок]], [[соединяющий]] [[оба]] [[конец|конца]] ({{izoh|чего-л., напр. верёвки, нитки и т. п}}.); {{tarjmisoli|uloq arqon }} связанная верёвка ({{izoh|верёвка, состоящая из нескольких обрывков, связанных концами}}); {{tarjmisoli|uloq-uloq sim }} проволока, связанная из нескольких ({{izoh|или многих}}) обрывков;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[заплатанный]] ({{izoh|об одежде}}); // [[заплата]]; {{tarjmisoli|uloq yeng }} 1) заплатанный рукав; 2) наставленный рукав.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''uloq II'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[козлёнок]];&lt;br /&gt;
'''2 '''[[улак]] ({{izoh|конно-спортивное состязание, на котором участники состязания вырывают друг у друга козлиную тушу}}); {{tarjmisoli|uloq chopmoq }} участвовать в улаке; {{tarjmisoli|uloq choptirmoq}} ({{izoh|(или bermoq)}} [[организовывать]] [[улак]];&lt;br /&gt;
'''3 '''[[козлиный|козлиная]] {{izoh|или }}[[телячий|телячья]] [[туша]], [[который|которую]] [[оспаривать|оспаривают]] [[друг]] [[у]] [[друг]]а [[участник]]и [[улака]]; {{tarjmisoli|Uloq olish uchun chavandoz boʻlish kerak (Oybek, &quot;Qutlug' qon&quot;)}} Чтобы выхватить тушу, надо быть наездником.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>po0fcz7j9cix48bs4qawpr378atglhi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>fazilat</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55176</id>
    <revision>
      <id>638623</id>
      <parentid>630003</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:02:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>638623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1448" sha1="e58aovesh6xypr8befpqf2446pzyc0a" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''fa-zi-lat'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
{{arab.}} — afzallik, ijobiy xislat; ezgu ish.

#Ijobiy xislat, yaxshi xulq yoki xususiyat. {{misol|Halollik eng yaxshi {{ajrat|fazilat}}dir.}} {{misol|Mehr-oqibat va sadoqat istasang, oʻzing ham shu fazilatlarning egasi boʻl|Gazetadan}}. {{misol|Samimiylik qizlarning kelajak hayotlarida eng zarur fazilatdir.|„Saodat“.}}
#Afzallik, ustunlik. {{misol|Bu yerlarning oʻz fazilati, oʻz koʻrki bor.|[[w:Gazeta|Gazetadan]].}} {{misol|Har faslning oʻz xislati bor, Har fayelning — oʻz fazilati.|Uygʻun.}}
#Fazilat (xotin-qizlar ismi).

=== Sinonimlari ===
[[egilik]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ФАЗИЛАТ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''fazilat'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[достоинство]], [[положительное]] [[качество]]; [[превосходство]], [[совершенство]]; [[преимущество]]; {{tarjmisoli|kitobning fazilati }} достоинство книги; {{tarjmisoli|halollik uning asosiy fazilatlaridan biridir }} честность является одним из его достоинств; {{tarjmisoli|fazilat va kamchiliklar }} достоинства и недостатки;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[Фазилат]] ({{izoh|имя собств. женское}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>e58aovesh6xypr8befpqf2446pzyc0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638624</id>
      <parentid>638623</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:02:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>638624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1459" sha1="hyxz6n220ut9om5wub4l9aqz2yqnrts" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''fa-zi-lat'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
{{arab.}} — afzallik, ijobiy xislat; ezgu ish.

#Ijobiy xislat, yaxshi xulq yoki xususiyat. {{misol|Halollik eng yaxshi {{ajrat|fazilat}}dir.}} {{misol|Mehr-oqibat va sadoqat istasang, oʻzing ham shu fazilatlarning egasi boʻl|Gazetadan}}. {{misol|Samimiylik qizlarning kelajak hayotlarida eng zarur fazilatdir.|„Saodat“.}}
#Afzallik, ustunlik. {{misol|Bu yerlarning oʻz fazilati, oʻz koʻrki bor.|[[w:Gazeta|Gazetadan]].}} {{misol|Har faslning oʻz xislati bor, Har fayelning — oʻz fazilati.|Uygʻun.}}
#Fazilat (xotin-qizlar ismi).

=== Sinonimlari ===
[[egilik]], [[erdam]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ФАЗИЛАТ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''fazilat'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[достоинство]], [[положительное]] [[качество]]; [[превосходство]], [[совершенство]]; [[преимущество]]; {{tarjmisoli|kitobning fazilati }} достоинство книги; {{tarjmisoli|halollik uning asosiy fazilatlaridan biridir }} честность является одним из его достоинств; {{tarjmisoli|fazilat va kamchiliklar }} достоинства и недостатки;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[Фазилат]] ({{izoh|имя собств. женское}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>hyxz6n220ut9om5wub4l9aqz2yqnrts</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638625</id>
      <parentid>638624</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:03:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1404" sha1="b4x59zuynfnxsqwmyhnh7qvtkt7ixxp" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''fa-zi-lat'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ijobiy xislat, yaxshi xulq yoki xususiyat. {{misol|Halollik eng yaxshi {{ajrat|fazilat}}dir.}} {{misol|Mehr-oqibat va sadoqat istasang, oʻzing ham shu fazilatlarning egasi boʻl|Gazetadan}} {{misol|Samimiylik qizlarning kelajak hayotlarida eng zarur fazilatdir.|„Saodat“}}
#Afzallik, ustunlik. {{misol|Bu yerlarning oʻz fazilati, oʻz koʻrki bor.|[[w:Gazeta|Gazetadan]].}} {{misol|Har faslning oʻz xislati bor, Har fayelning - oʻz fazilati.|Uygʻun}}
#Fazilat (xotin-qizlar ismi).

=== Sinonimlari ===
[[egilik]], [[erdam]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ФАЗИЛАТ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''fazilat'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[достоинство]], [[положительное]] [[качество]]; [[превосходство]], [[совершенство]]; [[преимущество]]; {{tarjmisoli|kitobning fazilati }} достоинство книги; {{tarjmisoli|halollik uning asosiy fazilatlaridan biridir }} честность является одним из его достоинств; {{tarjmisoli|fazilat va kamchiliklar }} достоинства и недостатки;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[Фазилат]] ({{izoh|имя собств. женское}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>b4x59zuynfnxsqwmyhnh7qvtkt7ixxp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638626</id>
      <parentid>638625</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>638626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1453" sha1="regwfy9do5k7d60nl9wbttfex4dwxbe" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''fa-zi-lat'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{arab.}} — afzallik, ijobiy xislat; ezgu ish.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ijobiy xislat, yaxshi xulq yoki xususiyat. {{misol|Halollik eng yaxshi {{ajrat|fazilat}}dir.}} {{misol|Mehr-oqibat va sadoqat istasang, oʻzing ham shu fazilatlarning egasi boʻl|Gazetadan}} {{misol|Samimiylik qizlarning kelajak hayotlarida eng zarur fazilatdir.|„Saodat“}}
#Afzallik, ustunlik. {{misol|Bu yerlarning oʻz fazilati, oʻz koʻrki bor.|[[w:Gazeta|Gazetadan]].}} {{misol|Har faslning oʻz xislati bor, Har fayelning - oʻz fazilati.|Uygʻun}}
#Fazilat (xotin-qizlar ismi).

=== Sinonimlari ===
[[egilik]], [[erdam]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ФАЗИЛАТ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''fazilat'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[достоинство]], [[положительное]] [[качество]]; [[превосходство]], [[совершенство]]; [[преимущество]]; {{tarjmisoli|kitobning fazilati }} достоинство книги; {{tarjmisoli|halollik uning asosiy fazilatlaridan biridir }} честность является одним из его достоинств; {{tarjmisoli|fazilat va kamchiliklar }} достоинства и недостатки;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[Фазилат]] ({{izoh|имя собств. женское}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>regwfy9do5k7d60nl9wbttfex4dwxbe</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638627</id>
      <parentid>638626</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>638627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1451" sha1="0gxyzs5mnulp7c7sfpbxju62xn1mfhr" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''fa-zi-lat'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{arab.}} - afzallik, ijobiy xislat; ezgu ish.

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Ijobiy xislat, yaxshi xulq yoki xususiyat. {{misol|Halollik eng yaxshi {{ajrat|fazilat}}dir.}} {{misol|Mehr-oqibat va sadoqat istasang, oʻzing ham shu fazilatlarning egasi boʻl|Gazetadan}} {{misol|Samimiylik qizlarning kelajak hayotlarida eng zarur fazilatdir.|„Saodat“}}
#Afzallik, ustunlik. {{misol|Bu yerlarning oʻz fazilati, oʻz koʻrki bor.|[[w:Gazeta|Gazetadan]].}} {{misol|Har faslning oʻz xislati bor, Har fayelning - oʻz fazilati.|Uygʻun}}
#Fazilat (xotin-qizlar ismi).

=== Sinonimlari ===
[[egilik]], [[erdam]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ФАЗИЛАТ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''fazilat'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[достоинство]], [[положительное]] [[качество]]; [[превосходство]], [[совершенство]]; [[преимущество]]; {{tarjmisoli|kitobning fazilati }} достоинство книги; {{tarjmisoli|halollik uning asosiy fazilatlaridan biridir }} честность является одним из его достоинств; {{tarjmisoli|fazilat va kamchiliklar }} достоинства и недостатки;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[Фазилат]] ({{izoh|имя собств. женское}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>0gxyzs5mnulp7c7sfpbxju62xn1mfhr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>egilik</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58609</id>
    <revision>
      <id>638630</id>
      <parentid>616956</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:18:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>638630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1271" sha1="l06bkj270dajvnquxuzmiu1vm4ud0zd" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''e-gi-lik'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Yaxshilik, fazilat, xislat. ''Hay, oʻrtoq,shr!.. Kollektivlik egiligi bizga ayon.'' Gʻafur Gʻulom.
#Savobli ish; yaxshi, xayrli ish; ezgulik. {{misol|{{ajrat|Egilik}}ning kechi yoʻq.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ''Xudo koji akamizning umrini uzun qilib, bola-chaqasining egiligini koʻrsatsin..'' A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|{{ajrat|Egilik}}dan umidini uzgan Buva otlarni toʻkayga boshladi.|[[w:E. Samandar|E. Samandar]]|Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq}}

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЭГИЛИК}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[egilik]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;1 &lt;/b&gt;[[достоинства]], [[хорошие]] [[качества]] {{izoh|или }}[[стороны]] ({{izoh|чего-л}}.); &lt;b&gt;Kollektivlik egiligi bizga ayon &lt;/b&gt;(Ѓ. Ѓулом, «Кўкан») Преимущества коллективности нам известны;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;2 &lt;/b&gt;[[доброе]] [[дело]], [[благодеяние]]; {{tarjmisoli|~ning kechi yoʻq }} {{izoh|посл}}. никогда не поздно сделать доброе дело.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>l06bkj270dajvnquxuzmiu1vm4ud0zd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>togʻut</title>
    <ns>0</ns>
    <id>158661</id>
    <revision>
      <id>638631</id>
      <parentid>631537</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:19:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>638631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1341" sha1="qindc4swru7k7im8trz0cqv5vuaid54" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
'''to-gʻut'''
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
== Aytilishi ==
== Etimologiyasi ==
''[[w:Arab tili|arab.]]'' – طاغوت‎ 
soxta ilohiylashtirish;

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
{{din.|uz}} {{ayn.|uz}} Alloh tomonidan nozil qilingan qonun-qoidalarga qarshi chiqqan, shuningdek, Allohning qonunlariga zid boʻlgan baʼzi ahkom va qonunlarni oʻylab topgan (baʼzi payt ruxsat etilgan chegaralarni buzib oʻzini hudo deb bilgan), yomonlikka buyuruvchilar va yo‘ldan ozdiruvchilar, {{mas.|uz}} shaytonlar, butlar, folbinlar, sehrgarlar, boshqalarni oʻziga qul etib xizmat qildiruvchi zolimlar va sh. k. har bir maxluq togʻutdir. {{izoh|(&quot;Tog‘ut&quot; so‘zi islomdagi muhim atamalardan biri bo‘lib, uning ma’nosi arabcha &quot;tagʻa&quot; feʼlidan kelib chiqib – &quot;boʻysunmaslik&quot;, &quot;itoatsizlik&quot; va &quot;Allohga isyon&quot; degan maʼnolarni anglatadi.)}}

=== Sinonimlari ===
=== Antonimlari ===
== Tarjimalari ==

*{{sah}}: [[тооҕуут]]

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''togʻut''' 
&lt;br /&gt;
{{izoh|Тагут — преступление рамок дозволенного; Восстание против Аллаха;}} &lt;br /&gt;
[[Тагут]], [[идолопоклонства]]; [[ложное обожествления]]; [[неповиновение]]; [[неподчинение]];
&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>qindc4swru7k7im8trz0cqv5vuaid54</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>үтүө</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161773</id>
    <revision>
      <id>638629</id>
      <parentid>635071</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T12:07:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="223" sha1="qbt2zyjxp3v3e6v593mwv9rqmhorz4l" xml:space="preserve">{{-sah-}}
[[a’lo]], [[ezgu]]. {{misol|Үрдүкү Аллаах {{ajrat|Үтүө}}, ол иһин Кини {{ajrat|үтүө}}нү эрэ ылынар.}} - Alloh taolo Ezgu erur, shuning uchun U ezguliknigina qabul qiladi.</text>
      <sha1>qbt2zyjxp3v3e6v593mwv9rqmhorz4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>эки</title>
    <ns>0</ns>
    <id>161913</id>
    <revision>
      <id>638636</id>
      <parentid>635514</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:45:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="oaxuz4a229aghopfp0c2hr09cttxlai" xml:space="preserve">{{-tyv-}}
===Etimologiyasi===
Turkiy; O‘zbekchadagi ''[[egilik]]'' degan so‘zning ''egi-'' degan qismila o‘zakdosh erur.

===Ma’nosi===
[[yaxshi]].</text>
      <sha1>oaxuz4a229aghopfp0c2hr09cttxlai</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>o‘g‘loq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162353</id>
    <revision>
      <id>638643</id>
      <parentid>637508</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:53:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="177" sha1="mg1h402baj1zwakmua59g6dpuizcc0x" xml:space="preserve">={{-uz-}}=

===Etimologiyasi===
Turkiy; Yoqutchadagi [[уолах]], Xakaschadagi [[оолах]] degan so‘zlarla o‘zakdosh erur.

===Ma’nosi===
Echkining bolasi, [[uloq]].</text>
      <sha1>mg1h402baj1zwakmua59g6dpuizcc0x</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638644</id>
      <parentid>638643</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T13:54:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="211" sha1="9ut99ctuxkqzmtb2xvn9jqcfahe742g" xml:space="preserve">={{-uz-}}=

===Etimologiyasi===
Turkiy; Uyg‘urchadagi [[ئوغلاق]], Yoqutchadagi [[уолах]], Xakaschadagi [[оолах]] degan so‘zlarla o‘zakdosh erur.

===Ma’nosi===
Echkining bolasi, [[uloq]].</text>
      <sha1>9ut99ctuxkqzmtb2xvn9jqcfahe742g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>тооҕуут</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162624</id>
    <revision>
      <id>638632</id>
      <timestamp>2026-05-16T12:20:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-sah-}} [[tog‘ut]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>638632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="aekpeuso0nqm7l07d6f3ca0gtuse9el" xml:space="preserve">{{-sah-}}
[[tog‘ut]]</text>
      <sha1>aekpeuso0nqm7l07d6f3ca0gtuse9el</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>638659</id>
      <parentid>638632</parentid>
      <timestamp>2026-05-16T15:46:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>638659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="rheljji13ee4lgh330ai7lv0f7bpay0" xml:space="preserve">{{-sah-}}
[[togʻut]]</text>
      <sha1>rheljji13ee4lgh330ai7lv0f7bpay0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>эмэгэт</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162625</id>
    <revision>
      <id>638634</id>
      <timestamp>2026-05-16T12:22:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-sah-}} [[shayton]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>638634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="ihzq55j6k7n9r46b45kof2zpew3bnzw" xml:space="preserve">{{-sah-}}
[[shayton]]</text>
      <sha1>ihzq55j6k7n9r46b45kof2zpew3bnzw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>таныш</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162626</id>
    <revision>
      <id>638640</id>
      <timestamp>2026-05-16T13:48:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-tyv-}} [[tanish]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>638640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="1b88w3aqjg9maxwu4g5msatrfyetu4t" xml:space="preserve">{{-tyv-}}
[[tanish]].</text>
      <sha1>1b88w3aqjg9maxwu4g5msatrfyetu4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>бобуулаах</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162627</id>
    <revision>
      <id>638661</id>
      <timestamp>2026-05-17T05:25:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-sah-}} #[[ta’qiqlangan]] #[[harom]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>638661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40" sha1="6rmnwlntaauae4s7w5p3kf7wcqj84p7" xml:space="preserve">{{-sah-}}
#[[ta’qiqlangan]]
#[[harom]]</text>
      <sha1>6rmnwlntaauae4s7w5p3kf7wcqj84p7</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>