din

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="uz">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikilugʻat</sitename>
    <dbname>uzwiktionary</dbname>
    <base>https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.5</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Maxsus</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">Munozara</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Foydalanuvchi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Foydalanuvchi munozarasi</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Vikilugʻat</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Vikilugʻat munozarasi</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">Fayl munozarasi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki munozarasi</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">Andoza</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">Andoza munozarasi</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">Yordam</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">Yordam munozarasi</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">Turkum</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">Turkum munozarasi</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">Modul munozarasi</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>din</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4565</id>
    <revision>
      <id>639091</id>
      <parentid>604345</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="669" sha1="9bu8tu0iqd7xonue7ri9pkn2ir1hbtw" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''din'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
Arabchadan [[دِين]].

== Tarjimalari ==
*{{nog}}: [[дин]]

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''din'''&lt;br /&gt;
[[религия]], [[вера]]; [[религиозные]] [[верования]]; {{tarjmisoli|islom dini }} ислам, мусульманская религия; {{tarjmisoli|xristian dini}}  христианство, христианская религия; {{tarjmisoli|dinga qarshi propaganda }} антирелигиозная пропаганда.&lt;br /&gt;
}}
{{-gag-}}
{{gag-ism}}
{{-tr-}}
{{tr-ism}}
{{-kaa-}}
{{kaa-ism}}</text>
      <sha1>9bu8tu0iqd7xonue7ri9pkn2ir1hbtw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>mushuk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16240</id>
    <revision>
      <id>639112</id>
      <parentid>634219</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:38:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2400" sha1="bvb9s1a9cyczcnk6rhj75hqsslt2vzm" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''mu-shuk'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
:Mushuksimonlar oilasiga mansub yirtqich sutemizuvchi.

:Bunga mushuk ham oftobga chiqmaydi Bu ovora boʻlishga arzimaydi. Ichini mushuk tatalamoq ''(yoki'' tirnamoq) ''q.'' ich. Oralari-dan qora ''(yoki'' ola) mushuk oʻtdi Oralarida nizo paydo boʻldi, oralari buzildi. {{misol|Ya na ora-laringdan {{ajrat|mushuk}} oʻtdimi, qovoq-tumshuqla-ringni osiltirib oʻtiribsizlar?|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}.


=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|МУШУК}}
== Tarjimalari ==


*{{az}}: [[pişik]]
*{{en}}: [[cat]]
*{{es}}: [[gato]]
*{{nog}}: [[мысык]]
*{{tr}}: [[kedi]], [[pisi]]
*{{vi}}: [[mèo]]
*{{cv}}: [[кушак]]

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[mushuk]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
[[кот]]; [[кошка]]; {{tarjmisoli|~ bola }} котёнок; {{tarjmisoli|~kina }} котик; кошечка; {{tarjmisoli|bekorga ~ ham oftobga chiqmaydi }} {{izoh|посл}}. даром и кошка на солнце не выйдет; {{tarjmisoli|bunga ~ oftobga chiqmaydi }} за это и кошка не захочет выйти на солнце ({{izoh|т. е. вы так мало даёте, платите}}); {{izoh|соотв}}. игра не стоит свеч; {{tarjmisoli|~ka pisht demagan tovuqqa kisht dermidi }} {{izoh|посл}}. не сказавший кошке «брысь» разве сказал бы курице «кыш» ({{izoh|о скромном человеке}}); &lt;b&gt;mehmonning oldida mushugingni pisht dema &lt;/b&gt;{{izoh|посл}}. при госте не говори кошке «брысь» ({{izoh|гость может обидеться}}); {{tarjmisoli|~ arpa }} {{izoh|бот}}. ячмень мышиный; {{tarjmisoli|~ oʻt }} {{izoh|бот}}. горицвет летний; {{tarjmisoli|~ quyruq }} {{izoh|бот}}. 1) кермек тонкоколосый; 2) лисохвост луговой; {{tarjmisoli|* ichini ~ tatalayapti }} ({{izoh|или &lt;b&gt;}}[[tirnayapti]]&lt;/b&gt;) ({{izoh|букв}}. [[нутро]] [[царапает]] [[кошка]]) [[на]] [[душе]] [[скребут]] [[кошки]]; &lt;b&gt;oralaridan qora &lt;/b&gt;({{izoh|или &lt;b&gt;}}[[ola]]&lt;/b&gt;) {{tarjmisoli|~ oʻtdi }} между ними чёрная кошка пробежала.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>bvb9s1a9cyczcnk6rhj75hqsslt2vzm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>boʻsh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20589</id>
    <revision>
      <id>639135</id>
      <parentid>630264</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T19:05:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639135</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10605" sha1="fdnxhy2ectknl653smxfu39fngs62h1" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
:I 1 Ichida hech narsasi boʻlmagan; quruq.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} idish. {{ajrat|Boʻsh}} qop tik turmas.}} Maqol. n{{misol| Kelinni olib kelishga ketgan ara-valar {{ajrat|boʻsh}} qaytibdi. S.}} Ahmad, Ufq.{{misol| U {{ajrat|boʻsh}} savat, xurjun koʻtarib olgan edi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Soy boʻyida turgan {{ajrat|boʻsh}} koʻzani yom-gʻir chertib-chertib qoʻyadi.}} P. Qodirov, Yulduzli tunlar.

2 Kimsadan yoki narsadan xoli, hech kim yoki hech narsa yoʻq.{{misol| Gʻijduvonning bozor kuni boʻlganiga qaramay, bozor joyi butunlay {{ajrat|boʻsh}} edi.}} S. Ayniy, Qullar.

3 Band boʻlmagan, ishgʻol etilmagan, bekor.{{misol| Boʻsh oʻrin. Boʻsh yer. n Bashirjon ola-zarak boʻlib, joy qidirdi. Xayriyat, chekka-roqda bitta stul {{ajrat|boʻsh}} ekan.}} N. Aminov, Qahqaha.{{misol| Hashamatli binoda bironta {{ajrat|boʻsh}} joy qolmagan.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} oʻrin axtarib, oʻrtada turib qoldi.}} E. Samandarov, Daryo-sini yoʻqotgan qirgʻoq.{{misol| Daraxt soyasidagi {{ajrat|boʻsh}} oʻrindiq tomon yurishdi.}} &quot;Yoshlik&quot;.

:Boshi boʻsh'' ayn.'' boshi ochiq'' q.'' bosh.{{misol| Huru gʻilmon sifat oʻltirishingdan Boshing {{ajrat|boʻsh}}-mi, sevar yorga yetishdim.}} &quot;Bahrom va Gulandom&quot;.{{misol| Uka, aytay desam, koʻngling xush emas, Olib ketay desam, boshing {{ajrat|boʻsh}} emas.}} &quot;Oq olma, qizil olma&quot;.

4 Ish bilan band boʻlmagan, ishdan xoli; bekor, beish, ishsiz.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} kun. {{ajrat|Boʻsh}} vaqt.}}'' yat ''{{misol|Jindak tinch, {{ajrat|boʻsh}} vaqt boʻp qolsa, bas, u darhol kitobga yopishardi.}} T. Rustamov, Man-gu jasorat.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} boʻlsangiz, Mingoʻrikka qi-mizga borar edik.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Otinoyi birdan-bir hunari va {{ajrat|boʻsh}} qolgan-dagi ovunchogʻi — charxni gʻarillatishga kiri-shadi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi II ===
#Salga uzilib, yulinib yoki yirtilib ketadigan, pishiq-puxta emas, jonsiz. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} ip.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} arqon.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} latta.}} {{misol|Suxsur degan qush boʻlar, Tortsam, pati {{ajrat|boʻsh}} boʻlar.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}}
#Salga sinib, uvalanib, ezilib ketadigan, yumshoq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} kesak.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yer.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yongʻoq.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yogʻochni qurt yer.|Maqol}} {{misol|Bu yoqning toshi u yoqniki singari qattiq, yaxlit emas, juda {{ajrat|boʻsh}}, gʻoʻrasha edi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}

3 Kuchsiz, zaif; ohista.{{misol| Boʻsh ovoz. n Anvar yuzini tutib berdi. Rano uning yuziga {{ajrat|boʻsh}}gina urib qoʻydi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Gʻoyaviy {{ajrat|boʻsh}}, badiiy oqsoq asarlar oʻz bahosini olayotir.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Sen, bolam, hali koʻp yoshsan, Urush qshxmoqqa sen {{ajrat|boʻsh}}san.}} &quot;Malikai ayyor&quot;.

4 Qattiq siqilmagan, tarang tortil-magan, pishiq-puxta bogʻlanmagan; erkin. {{misol|Dutorning torlari hali {{ajrat|boʻsh}}. Mashinaning tormozlari {{ajrat|boʻsh}} ekan. v Qamishni {{ajrat|boʻsh}} ushlasang, qoʻlingni qiyadi.. [dedi Allonbiy]. }}A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| Sendan battar qilib meni bogʻlagan. {{ajrat|Boʻsh}} boʻlganda soʻrar edimholingni.}} &quot;Shirin bilan Shakar&quot;.

:Boʻsh quymoq'' (yoki'' tutmoq) Erkinlik berib, oʻz holiga qoʻyib qoʻymoq.{{misol| Seni hozir {{ajrat|boʻsh}} qoʻyaman, lekin tovush qilmaysan.}} Hamza, Paranji sirlari.{{misol| Pul asov qushga oʻxshaydi, sal {{ajrat|boʻsh}} tutdingmi, qoʻlingdan uchadi-ketadi. }}Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| U otining boshini {{ajrat|boʻsh}} qoʻyib, ikkala qoʻlini ogʻziga kar-nay qshshb baqirardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

'''5 '''{{koʻchma|uz}} Gapni, ishni eplay olmaydi-gan; qattiqqoʻllik, talabchanlik qila ol-maydigan; oʻz haq-huquqini talab qila ol-maydigan, boʻshang, landavur.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} rahbar. m -{{ajrat|Boʻsh}}siz, laqmasiz! — ogʻzini koʻpirtirdi Mastura.}} Oybek, O. v. shabadalar.{{misol| Sen {{ajrat|boʻsh}}san, lattasan, urgʻochisan! Pul sanashdan boshqasiga yaramaysan.}} X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar.

:Boʻsh qaramoq Qattiqqoʻllik, talabchanlik koʻrsatmay ish tutmoq.{{misol| Uning bir qism gʻoʻzasi suvdan qolib, qatqaloq bosgan ekan, yuziga solib: -Oʻzingiz xoʻb pishiq dehqonsiz-ku, odasharga {{ajrat|boʻsh}} qarabsiz-da.. — deb yomon izza qildi.}} H. Nazir, Mayoq sari.

6 Puxta, bilimdon, omilkor boʻlmagan; zaif.{{misol| Matematikadan juda {{ajrat|boʻsh}}man. Arab-boy oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}.}} m U{{misol| oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}, ammo gʻirromlik va shumlikka abjir. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Rohat xola ayvonda sabzi artib, kelinini koyirdi: -Boʻshsiz, bolam, {{ajrat|boʻsh}}siz!&quot;}}Guldasta&quot;.

7 Yetarli asosga ega boʻlmagan; puch, xom. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} xayollar.}}'' sht''{{misol| Endi uning xayolida hamma narsa {{ajrat|boʻsh}} va maʼnosiz edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| San {{ajrat|boʻsh}} xayol qilma, Man hech bir vaqt sandan ajralmam.}} Hamza.

:Boʻsh(ga) ketmoq Bekor ketmoq, zoye boʻlmoq.{{misol| Shuncha harakat {{ajrat|boʻsh}}(ga) ketdi.}} Boʻsh(ga) chiqmoq Asossiz, puch boʻlib chiqmoq.{{misol| Hasan-alining shubhasi {{ajrat|boʻsh}}ga chiqdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Baxtga qarshi, bu umid ham {{ajrat|boʻsh}} chiqdi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon. Tagi boʻsh 1) yetarli asosga ega emas; asossiz.{{misol| Tagi {{ajrat|boʻsh}} gap;}} 2) yetarli tayanchigʻi boʻlmagan.{{misol| Sizning tagingiz {{ajrat|boʻsh}}, tarafingizni oladigan odam boʻlmaydi.}} A. Muxtor, Tugʻilish.

:Boʻsh kelmoq Yutqizmoq, yengilmoq, yon bermoq (bahs, kurash, jang va shu kabilarda). {{misol|Kurashda qaytadi deb oʻylaysanmi, axir biz hali {{ajrat|boʻsh}} keladigan yigitlardan emasmiz. M. }}Qoriyev, Oydin kechalar.{{misol| Lekin endi Toʻrt-koʻz ham {{ajrat|boʻsh}} kelmadi.}} S. Anorboyev, Ham-suhbatlar.{{misol| Odatda oftob bilan oshno kishi uncha-muncha kasalliklarga {{ajrat|boʻsh}} kelmaydi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Joni boʻsh 1) tez nobud boʻladigan. {{misol|Joni {{ajrat|boʻsh}} maxluq. Joni {{ajrat|boʻsh}} oʻsimlik. m Buku mol, terisi qalin; joni {{ajrat|boʻsh}} qoʻy, echki-larimiz ham choʻp tishlab, tuproq yalab, qish-ni havoda oʻtkazishdi.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) {{koʻchma|uz}} hech narsaga bardosh bera olmaydigan, qiyin-chilikdan qoʻrqadigan; joni shirin.{{misol| Bu orada Viktorga oʻxshagan joni {{ajrat|boʻsh}}lar esa quyon boʻlishdi.}} Sh. Gʻulomov, Choʻl belida. Koʻngli boʻsh Koʻngilchan, muloyim, rahmdil.{{misol| Xotin kishi-ning koʻngli {{ajrat|boʻsh}} boʻladi, ichida sir yotmaydi, deb qoʻrqqan edi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Uancha isho-nuvchan, itoatgoʻy, koʻngli {{ajrat|boʻsh}} qizga oʻxshaydi. }}&quot;Yoshlik&quot;. Ogʻzi'' (yoki'' tili) boʻsh 1) ogʻziga kuchi yetmaydigan; sir saqpayolmaydigan.{{misol| Uning ogʻzi {{ajrat|boʻsh}}, sir aytib boʻlmaydi unga;}} 2) gapini eplab gapira olmaydigan, gapirishga qoʻr-qadigan.{{misol| \Abduxoliq:] Kattalarning koʻzi mening chumchuqday oʻgʻlimga, yana bir qancha ogʻzi {{ajrat|boʻsh}} kambagʻallarga tikilibdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЎШ}}

== Tarjimalari ==

'''boʻsh'''

=== Tillar ===
*{{az}}: [[boş]]
*{{kaa}}: [[boş]]
*{{tk}}: [[azat]]
*{{tr}}: [[boş]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻsh I'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[пустой]], [[порожний]]; {{tarjmisoli|boʻsh (yotgan) yer }} пустующая земля, пустошь, залежь; {{tarjmisoli|boʻsh qop tik turmas }} {{izoh|посл}}. пустой мешок стоять не будеть;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[незанятый]], [[свободный]]; {{tarjmisoli|boʻsh oʻrin }} свободное место; {{tarjmisoli|boʻsh vaqt }} свободное время; {{tarjmisoli|qoʻli boʻsh }} он свободен,  он ничем не занят; {{tarjmisoli|boʻsh yurmoq }} ходить без дела; {{tarjmisoli|boʻsh qoʻymoq }} {{izoh|прям. и перен. }}отпускать поводья; предоставить {{izoh|(кого-л.) }}самому себе;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|перен}}. [[пустой]], [[необоснованный]]; {{tarjmisoli|boʻsh soʻz }} пустые слова; необоснованные разговоры; {{tarjmisoli|boʻsh xayollar }} пустые фантазии, химеры.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''boʻsh II'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[слабый]], [[непрочный]]; // [[слабо]], [[непрочно]]; {{tarjmisoli|boʻsh arqon }} непрочная верёвка; {{tarjmisoli|boʻsh bogʻlamoq }} слабо завязывать;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[рыхлый]], [[нетвёрдый]], [[неплотный]]; {{tarjmisoli|boʻsh yer }} рыхлая земля; {{tarjmisoli|boʻsh yongʻoq }} орех, который легко раскалывается; {{tarjmisoli|yogʻochning boʻshini qurt yeydi }} {{izoh|посл. }}мягкое дерево червь точит {{izoh|(т. е. слабого все обижают)}};{{izoh|&lt;br /&gt;
'''}}3 '''[[вялый]]; // [[вяло]];&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабохарактерный]]; [[мягкотелый]]; [[нетребовательный]]; {{tarjmisoli|boʻsh rahbar }} слабый руководитель; {{tarjmisoli|ogʻzi boʻsh odam }} человек, который не умеет держать язык за зубами; {{tarjmisoli|boʻsh kelmoq }} поддаваться, уступать {{izoh|(кому-л. в чем-л.)}};{{izoh| }}проявлять слабость, пасовать {{izoh|(перед кем-чем-л.)}};{{izoh| {{tarjmisoli|}}boʻsh qaramoq }} не проявлять достаточной строгости {{izoh|(к кому-либо)}}; относиться {{izoh|(к чему-л.) }}небрежно, спустя рукава;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[слабый]] {{izoh|(в чем-л.), }}[[не]] [[обладающий]] [[прочными]] [[знаниями]]; // [[слабо]]; {{tarjmisoli|u matematikadan boʻsh }} он слаб в математике; {{tarjmisoli|boʻsh oʻynamoq }} слабо (плохо) играть {{izoh|(во что-л.).&lt;br /&gt;
}}
}}</text>
      <sha1>fdnxhy2ectknl653smxfu39fngs62h1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639136</id>
      <parentid>639135</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T19:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10629" sha1="ph1mo8bkur3gmd6kd42dm2psmi5n69m" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi I ===
#Ichida hech narsasi boʻlmagan; quruq.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} idish. {{ajrat|Boʻsh}} qop tik turmas.}} Maqol. n{{misol| Kelinni olib kelishga ketgan ara-valar {{ajrat|boʻsh}} qaytibdi. S.}} Ahmad, Ufq.{{misol| U {{ajrat|boʻsh}} savat, xurjun koʻtarib olgan edi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Soy boʻyida turgan {{ajrat|boʻsh}} koʻzani yomgʻir chertib-chertib qoʻyadi.|[[w:Pirimqul Qodirov|Pirimqul Qodirov]]|Yulduzli tunlar}}

2 Kimsadan yoki narsadan xoli, hech kim yoki hech narsa yoʻq.{{misol| Gʻijduvonning bozor kuni boʻlganiga qaramay, bozor joyi butunlay {{ajrat|boʻsh}} edi.}} S. Ayniy, Qullar.

3 Band boʻlmagan, ishgʻol etilmagan, bekor.{{misol| Boʻsh oʻrin. Boʻsh yer. n Bashirjon ola-zarak boʻlib, joy qidirdi. Xayriyat, chekka-roqda bitta stul {{ajrat|boʻsh}} ekan.}} N. Aminov, Qahqaha.{{misol| Hashamatli binoda bironta {{ajrat|boʻsh}} joy qolmagan.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} oʻrin axtarib, oʻrtada turib qoldi.}} E. Samandarov, Daryo-sini yoʻqotgan qirgʻoq.{{misol| Daraxt soyasidagi {{ajrat|boʻsh}} oʻrindiq tomon yurishdi.}} &quot;Yoshlik&quot;.

:Boshi boʻsh'' ayn.'' boshi ochiq'' q.'' bosh.{{misol| Huru gʻilmon sifat oʻltirishingdan Boshing {{ajrat|boʻsh}}-mi, sevar yorga yetishdim.}} &quot;Bahrom va Gulandom&quot;.{{misol| Uka, aytay desam, koʻngling xush emas, Olib ketay desam, boshing {{ajrat|boʻsh}} emas.}} &quot;Oq olma, qizil olma&quot;.

4 Ish bilan band boʻlmagan, ishdan xoli; bekor, beish, ishsiz.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} kun. {{ajrat|Boʻsh}} vaqt.}}'' yat ''{{misol|Jindak tinch, {{ajrat|boʻsh}} vaqt boʻp qolsa, bas, u darhol kitobga yopishardi.}} T. Rustamov, Man-gu jasorat.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} boʻlsangiz, Mingoʻrikka qi-mizga borar edik.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Otinoyi birdan-bir hunari va {{ajrat|boʻsh}} qolgan-dagi ovunchogʻi — charxni gʻarillatishga kiri-shadi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi II ===
#Salga uzilib, yulinib yoki yirtilib ketadigan, pishiq-puxta emas, jonsiz. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} ip.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} arqon.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} latta.}} {{misol|Suxsur degan qush boʻlar, Tortsam, pati {{ajrat|boʻsh}} boʻlar.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}}
#Salga sinib, uvalanib, ezilib ketadigan, yumshoq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} kesak.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yer.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yongʻoq.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yogʻochni qurt yer.|Maqol}} {{misol|Bu yoqning toshi u yoqniki singari qattiq, yaxlit emas, juda {{ajrat|boʻsh}}, gʻoʻrasha edi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}

3 Kuchsiz, zaif; ohista.{{misol| Boʻsh ovoz. n Anvar yuzini tutib berdi. Rano uning yuziga {{ajrat|boʻsh}}gina urib qoʻydi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Gʻoyaviy {{ajrat|boʻsh}}, badiiy oqsoq asarlar oʻz bahosini olayotir.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Sen, bolam, hali koʻp yoshsan, Urush qshxmoqqa sen {{ajrat|boʻsh}}san.}} &quot;Malikai ayyor&quot;.

4 Qattiq siqilmagan, tarang tortil-magan, pishiq-puxta bogʻlanmagan; erkin. {{misol|Dutorning torlari hali {{ajrat|boʻsh}}. Mashinaning tormozlari {{ajrat|boʻsh}} ekan. v Qamishni {{ajrat|boʻsh}} ushlasang, qoʻlingni qiyadi.. [dedi Allonbiy]. }}A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| Sendan battar qilib meni bogʻlagan. {{ajrat|Boʻsh}} boʻlganda soʻrar edimholingni.}} &quot;Shirin bilan Shakar&quot;.

:Boʻsh quymoq'' (yoki'' tutmoq) Erkinlik berib, oʻz holiga qoʻyib qoʻymoq.{{misol| Seni hozir {{ajrat|boʻsh}} qoʻyaman, lekin tovush qilmaysan.}} Hamza, Paranji sirlari.{{misol| Pul asov qushga oʻxshaydi, sal {{ajrat|boʻsh}} tutdingmi, qoʻlingdan uchadi-ketadi. }}Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| U otining boshini {{ajrat|boʻsh}} qoʻyib, ikkala qoʻlini ogʻziga kar-nay qshshb baqirardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

'''5 '''{{koʻchma|uz}} Gapni, ishni eplay olmaydi-gan; qattiqqoʻllik, talabchanlik qila ol-maydigan; oʻz haq-huquqini talab qila ol-maydigan, boʻshang, landavur.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} rahbar. m -{{ajrat|Boʻsh}}siz, laqmasiz! — ogʻzini koʻpirtirdi Mastura.}} Oybek, O. v. shabadalar.{{misol| Sen {{ajrat|boʻsh}}san, lattasan, urgʻochisan! Pul sanashdan boshqasiga yaramaysan.}} X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar.

:Boʻsh qaramoq Qattiqqoʻllik, talabchanlik koʻrsatmay ish tutmoq.{{misol| Uning bir qism gʻoʻzasi suvdan qolib, qatqaloq bosgan ekan, yuziga solib: -Oʻzingiz xoʻb pishiq dehqonsiz-ku, odasharga {{ajrat|boʻsh}} qarabsiz-da.. — deb yomon izza qildi.}} H. Nazir, Mayoq sari.

6 Puxta, bilimdon, omilkor boʻlmagan; zaif.{{misol| Matematikadan juda {{ajrat|boʻsh}}man. Arab-boy oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}.}} m U{{misol| oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}, ammo gʻirromlik va shumlikka abjir. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Rohat xola ayvonda sabzi artib, kelinini koyirdi: -Boʻshsiz, bolam, {{ajrat|boʻsh}}siz!&quot;}}Guldasta&quot;.

7 Yetarli asosga ega boʻlmagan; puch, xom. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} xayollar.}}'' sht''{{misol| Endi uning xayolida hamma narsa {{ajrat|boʻsh}} va maʼnosiz edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| San {{ajrat|boʻsh}} xayol qilma, Man hech bir vaqt sandan ajralmam.}} Hamza.

:Boʻsh(ga) ketmoq Bekor ketmoq, zoye boʻlmoq.{{misol| Shuncha harakat {{ajrat|boʻsh}}(ga) ketdi.}} Boʻsh(ga) chiqmoq Asossiz, puch boʻlib chiqmoq.{{misol| Hasan-alining shubhasi {{ajrat|boʻsh}}ga chiqdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Baxtga qarshi, bu umid ham {{ajrat|boʻsh}} chiqdi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon. Tagi boʻsh 1) yetarli asosga ega emas; asossiz.{{misol| Tagi {{ajrat|boʻsh}} gap;}} 2) yetarli tayanchigʻi boʻlmagan.{{misol| Sizning tagingiz {{ajrat|boʻsh}}, tarafingizni oladigan odam boʻlmaydi.}} A. Muxtor, Tugʻilish.

:Boʻsh kelmoq Yutqizmoq, yengilmoq, yon bermoq (bahs, kurash, jang va shu kabilarda). {{misol|Kurashda qaytadi deb oʻylaysanmi, axir biz hali {{ajrat|boʻsh}} keladigan yigitlardan emasmiz. M. }}Qoriyev, Oydin kechalar.{{misol| Lekin endi Toʻrt-koʻz ham {{ajrat|boʻsh}} kelmadi.}} S. Anorboyev, Ham-suhbatlar.{{misol| Odatda oftob bilan oshno kishi uncha-muncha kasalliklarga {{ajrat|boʻsh}} kelmaydi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Joni boʻsh 1) tez nobud boʻladigan. {{misol|Joni {{ajrat|boʻsh}} maxluq. Joni {{ajrat|boʻsh}} oʻsimlik. m Buku mol, terisi qalin; joni {{ajrat|boʻsh}} qoʻy, echki-larimiz ham choʻp tishlab, tuproq yalab, qish-ni havoda oʻtkazishdi.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) {{koʻchma|uz}} hech narsaga bardosh bera olmaydigan, qiyin-chilikdan qoʻrqadigan; joni shirin.{{misol| Bu orada Viktorga oʻxshagan joni {{ajrat|boʻsh}}lar esa quyon boʻlishdi.}} Sh. Gʻulomov, Choʻl belida. Koʻngli boʻsh Koʻngilchan, muloyim, rahmdil.{{misol| Xotin kishi-ning koʻngli {{ajrat|boʻsh}} boʻladi, ichida sir yotmaydi, deb qoʻrqqan edi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Uancha isho-nuvchan, itoatgoʻy, koʻngli {{ajrat|boʻsh}} qizga oʻxshaydi. }}&quot;Yoshlik&quot;. Ogʻzi'' (yoki'' tili) boʻsh 1) ogʻziga kuchi yetmaydigan; sir saqpayolmaydigan.{{misol| Uning ogʻzi {{ajrat|boʻsh}}, sir aytib boʻlmaydi unga;}} 2) gapini eplab gapira olmaydigan, gapirishga qoʻr-qadigan.{{misol| \Abduxoliq:] Kattalarning koʻzi mening chumchuqday oʻgʻlimga, yana bir qancha ogʻzi {{ajrat|boʻsh}} kambagʻallarga tikilibdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЎШ}}

== Tarjimalari ==

'''boʻsh'''

=== Tillar ===
*{{az}}: [[boş]]
*{{kaa}}: [[boş]]
*{{tk}}: [[azat]]
*{{tr}}: [[boş]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻsh I'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[пустой]], [[порожний]]; {{tarjmisoli|boʻsh (yotgan) yer }} пустующая земля, пустошь, залежь; {{tarjmisoli|boʻsh qop tik turmas }} {{izoh|посл}}. пустой мешок стоять не будеть;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[незанятый]], [[свободный]]; {{tarjmisoli|boʻsh oʻrin }} свободное место; {{tarjmisoli|boʻsh vaqt }} свободное время; {{tarjmisoli|qoʻli boʻsh }} он свободен,  он ничем не занят; {{tarjmisoli|boʻsh yurmoq }} ходить без дела; {{tarjmisoli|boʻsh qoʻymoq }} {{izoh|прям. и перен. }}отпускать поводья; предоставить {{izoh|(кого-л.) }}самому себе;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|перен}}. [[пустой]], [[необоснованный]]; {{tarjmisoli|boʻsh soʻz }} пустые слова; необоснованные разговоры; {{tarjmisoli|boʻsh xayollar }} пустые фантазии, химеры.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''boʻsh II'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[слабый]], [[непрочный]]; // [[слабо]], [[непрочно]]; {{tarjmisoli|boʻsh arqon }} непрочная верёвка; {{tarjmisoli|boʻsh bogʻlamoq }} слабо завязывать;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[рыхлый]], [[нетвёрдый]], [[неплотный]]; {{tarjmisoli|boʻsh yer }} рыхлая земля; {{tarjmisoli|boʻsh yongʻoq }} орех, который легко раскалывается; {{tarjmisoli|yogʻochning boʻshini qurt yeydi }} {{izoh|посл. }}мягкое дерево червь точит {{izoh|(т. е. слабого все обижают)}};{{izoh|&lt;br /&gt;
'''}}3 '''[[вялый]]; // [[вяло]];&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабохарактерный]]; [[мягкотелый]]; [[нетребовательный]]; {{tarjmisoli|boʻsh rahbar }} слабый руководитель; {{tarjmisoli|ogʻzi boʻsh odam }} человек, который не умеет держать язык за зубами; {{tarjmisoli|boʻsh kelmoq }} поддаваться, уступать {{izoh|(кому-л. в чем-л.)}};{{izoh| }}проявлять слабость, пасовать {{izoh|(перед кем-чем-л.)}};{{izoh| {{tarjmisoli|}}boʻsh qaramoq }} не проявлять достаточной строгости {{izoh|(к кому-либо)}}; относиться {{izoh|(к чему-л.) }}небрежно, спустя рукава;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[слабый]] {{izoh|(в чем-л.), }}[[не]] [[обладающий]] [[прочными]] [[знаниями]]; // [[слабо]]; {{tarjmisoli|u matematikadan boʻsh }} он слаб в математике; {{tarjmisoli|boʻsh oʻynamoq }} слабо (плохо) играть {{izoh|(во что-л.).&lt;br /&gt;
}}
}}</text>
      <sha1>ph1mo8bkur3gmd6kd42dm2psmi5n69m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639137</id>
      <parentid>639136</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T19:16:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639137</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10730" sha1="enbrtz8cj3t1qvvjmbusjcurwr9f388" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi I ===
#Ichida hech narsasi boʻlmagan; quruq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} idish.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} qop tik turmas.|Maqol}} {{misol|Kelinni olib kelishga ketgan aravalar {{ajrat|boʻsh}} qaytibdi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|U {{ajrat|boʻsh}} savat, xurjun koʻtarib olgan edi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Soy boʻyida turgan {{ajrat|boʻsh}} koʻzani yomgʻir chertib-chertib qoʻyadi.|[[w:Pirimqul Qodirov|Pirimqul Qodirov]]|Yulduzli tunlar}}
#Kimsadan yoki narsadan xoli, hech kim yoki hech narsa yoʻq. {{misol|Gʻijduvonning bozor kuni boʻlganiga qaramay, bozor joyi butunlay {{ajrat|boʻsh}} edi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}}

3 Band boʻlmagan, ishgʻol etilmagan, bekor. {{misol|Boʻsh oʻrin.}} Boʻsh yer. {{misol|Bashirjon olazarak boʻlib, joy qidirdi. Xayriyat, chekkaroqda bitta stul {{ajrat|boʻsh}} ekan.|[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Qahqaha}} {{misol|Hashamatli binoda bironta {{ajrat|boʻsh}} joy qolmagan.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} oʻrin axtarib, oʻrtada turib qoldi.}} E. Samandarov, Daryo-sini yoʻqotgan qirgʻoq.{{misol| Daraxt soyasidagi {{ajrat|boʻsh}} oʻrindiq tomon yurishdi.}} &quot;Yoshlik&quot;

:Boshi boʻsh'' {{ayn.}} ''boshi ochiq'' {{q.}} bosh. {{misol|Huru gʻilmon sifat oʻltirishingdan Boshing {{ajrat|boʻsh}}mi, sevar yorga yetishdim.}} &quot;Bahrom va Gulandom&quot; {{misol|Uka, aytay desam, koʻngling xush emas, Olib ketay desam, boshing {{ajrat|boʻsh}} emas.}} &quot;Oq olma, qizil olma&quot;

4 Ish bilan band boʻlmagan, ishdan xoli; bekor, beish, ishsiz.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} kun. {{ajrat|Boʻsh}} vaqt.}}'' yat ''{{misol|Jindak tinch, {{ajrat|boʻsh}} vaqt boʻp qolsa, bas, u darhol kitobga yopishardi.}} T. Rustamov, Man-gu jasorat.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} boʻlsangiz, Mingoʻrikka qi-mizga borar edik.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Otinoyi birdan-bir hunari va {{ajrat|boʻsh}} qolgan-dagi ovunchogʻi — charxni gʻarillatishga kiri-shadi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi II ===
#Salga uzilib, yulinib yoki yirtilib ketadigan, pishiq-puxta emas, jonsiz. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} ip.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} arqon.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} latta.}} {{misol|Suxsur degan qush boʻlar, Tortsam, pati {{ajrat|boʻsh}} boʻlar.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}}
#Salga sinib, uvalanib, ezilib ketadigan, yumshoq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} kesak.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yer.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yongʻoq.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yogʻochni qurt yer.|Maqol}} {{misol|Bu yoqning toshi u yoqniki singari qattiq, yaxlit emas, juda {{ajrat|boʻsh}}, gʻoʻrasha edi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}

3 Kuchsiz, zaif; ohista.{{misol| Boʻsh ovoz. n Anvar yuzini tutib berdi. Rano uning yuziga {{ajrat|boʻsh}}gina urib qoʻydi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Gʻoyaviy {{ajrat|boʻsh}}, badiiy oqsoq asarlar oʻz bahosini olayotir.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Sen, bolam, hali koʻp yoshsan, Urush qshxmoqqa sen {{ajrat|boʻsh}}san.}} &quot;Malikai ayyor&quot;.

4 Qattiq siqilmagan, tarang tortil-magan, pishiq-puxta bogʻlanmagan; erkin. {{misol|Dutorning torlari hali {{ajrat|boʻsh}}. Mashinaning tormozlari {{ajrat|boʻsh}} ekan. v Qamishni {{ajrat|boʻsh}} ushlasang, qoʻlingni qiyadi.. [dedi Allonbiy]. }}A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| Sendan battar qilib meni bogʻlagan. {{ajrat|Boʻsh}} boʻlganda soʻrar edimholingni.}} &quot;Shirin bilan Shakar&quot;.

:Boʻsh quymoq'' (yoki'' tutmoq) Erkinlik berib, oʻz holiga qoʻyib qoʻymoq.{{misol| Seni hozir {{ajrat|boʻsh}} qoʻyaman, lekin tovush qilmaysan.}} Hamza, Paranji sirlari.{{misol| Pul asov qushga oʻxshaydi, sal {{ajrat|boʻsh}} tutdingmi, qoʻlingdan uchadi-ketadi. }}Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| U otining boshini {{ajrat|boʻsh}} qoʻyib, ikkala qoʻlini ogʻziga kar-nay qshshb baqirardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

'''5 '''{{koʻchma|uz}} Gapni, ishni eplay olmaydi-gan; qattiqqoʻllik, talabchanlik qila ol-maydigan; oʻz haq-huquqini talab qila ol-maydigan, boʻshang, landavur.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} rahbar. m -{{ajrat|Boʻsh}}siz, laqmasiz! — ogʻzini koʻpirtirdi Mastura.}} Oybek, O. v. shabadalar.{{misol| Sen {{ajrat|boʻsh}}san, lattasan, urgʻochisan! Pul sanashdan boshqasiga yaramaysan.}} X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar.

:Boʻsh qaramoq Qattiqqoʻllik, talabchanlik koʻrsatmay ish tutmoq.{{misol| Uning bir qism gʻoʻzasi suvdan qolib, qatqaloq bosgan ekan, yuziga solib: -Oʻzingiz xoʻb pishiq dehqonsiz-ku, odasharga {{ajrat|boʻsh}} qarabsiz-da.. — deb yomon izza qildi.}} H. Nazir, Mayoq sari.

6 Puxta, bilimdon, omilkor boʻlmagan; zaif.{{misol| Matematikadan juda {{ajrat|boʻsh}}man. Arab-boy oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}.}} m U{{misol| oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}, ammo gʻirromlik va shumlikka abjir. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Rohat xola ayvonda sabzi artib, kelinini koyirdi: -Boʻshsiz, bolam, {{ajrat|boʻsh}}siz!&quot;}}Guldasta&quot;.

7 Yetarli asosga ega boʻlmagan; puch, xom. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} xayollar.}}'' sht''{{misol| Endi uning xayolida hamma narsa {{ajrat|boʻsh}} va maʼnosiz edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| San {{ajrat|boʻsh}} xayol qilma, Man hech bir vaqt sandan ajralmam.}} Hamza.

:Boʻsh(ga) ketmoq Bekor ketmoq, zoye boʻlmoq.{{misol| Shuncha harakat {{ajrat|boʻsh}}(ga) ketdi.}} Boʻsh(ga) chiqmoq Asossiz, puch boʻlib chiqmoq.{{misol| Hasan-alining shubhasi {{ajrat|boʻsh}}ga chiqdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Baxtga qarshi, bu umid ham {{ajrat|boʻsh}} chiqdi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon. Tagi boʻsh 1) yetarli asosga ega emas; asossiz.{{misol| Tagi {{ajrat|boʻsh}} gap;}} 2) yetarli tayanchigʻi boʻlmagan.{{misol| Sizning tagingiz {{ajrat|boʻsh}}, tarafingizni oladigan odam boʻlmaydi.}} A. Muxtor, Tugʻilish.

:Boʻsh kelmoq Yutqizmoq, yengilmoq, yon bermoq (bahs, kurash, jang va shu kabilarda). {{misol|Kurashda qaytadi deb oʻylaysanmi, axir biz hali {{ajrat|boʻsh}} keladigan yigitlardan emasmiz. M. }}Qoriyev, Oydin kechalar.{{misol| Lekin endi Toʻrt-koʻz ham {{ajrat|boʻsh}} kelmadi.}} S. Anorboyev, Ham-suhbatlar.{{misol| Odatda oftob bilan oshno kishi uncha-muncha kasalliklarga {{ajrat|boʻsh}} kelmaydi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Joni boʻsh 1) tez nobud boʻladigan. {{misol|Joni {{ajrat|boʻsh}} maxluq. Joni {{ajrat|boʻsh}} oʻsimlik. m Buku mol, terisi qalin; joni {{ajrat|boʻsh}} qoʻy, echki-larimiz ham choʻp tishlab, tuproq yalab, qish-ni havoda oʻtkazishdi.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) {{koʻchma|uz}} hech narsaga bardosh bera olmaydigan, qiyin-chilikdan qoʻrqadigan; joni shirin.{{misol| Bu orada Viktorga oʻxshagan joni {{ajrat|boʻsh}}lar esa quyon boʻlishdi.}} Sh. Gʻulomov, Choʻl belida. Koʻngli boʻsh Koʻngilchan, muloyim, rahmdil.{{misol| Xotin kishi-ning koʻngli {{ajrat|boʻsh}} boʻladi, ichida sir yotmaydi, deb qoʻrqqan edi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Uancha isho-nuvchan, itoatgoʻy, koʻngli {{ajrat|boʻsh}} qizga oʻxshaydi. }}&quot;Yoshlik&quot;. Ogʻzi'' (yoki'' tili) boʻsh 1) ogʻziga kuchi yetmaydigan; sir saqpayolmaydigan.{{misol| Uning ogʻzi {{ajrat|boʻsh}}, sir aytib boʻlmaydi unga;}} 2) gapini eplab gapira olmaydigan, gapirishga qoʻr-qadigan.{{misol| \Abduxoliq:] Kattalarning koʻzi mening chumchuqday oʻgʻlimga, yana bir qancha ogʻzi {{ajrat|boʻsh}} kambagʻallarga tikilibdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЎШ}}

== Tarjimalari ==

'''boʻsh'''

=== Tillar ===
*{{az}}: [[boş]]
*{{kaa}}: [[boş]]
*{{tk}}: [[azat]]
*{{tr}}: [[boş]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻsh I'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[пустой]], [[порожний]]; {{tarjmisoli|boʻsh (yotgan) yer }} пустующая земля, пустошь, залежь; {{tarjmisoli|boʻsh qop tik turmas }} {{izoh|посл}}. пустой мешок стоять не будеть;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[незанятый]], [[свободный]]; {{tarjmisoli|boʻsh oʻrin }} свободное место; {{tarjmisoli|boʻsh vaqt }} свободное время; {{tarjmisoli|qoʻli boʻsh }} он свободен,  он ничем не занят; {{tarjmisoli|boʻsh yurmoq }} ходить без дела; {{tarjmisoli|boʻsh qoʻymoq }} {{izoh|прям. и перен. }}отпускать поводья; предоставить {{izoh|(кого-л.) }}самому себе;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|перен}}. [[пустой]], [[необоснованный]]; {{tarjmisoli|boʻsh soʻz }} пустые слова; необоснованные разговоры; {{tarjmisoli|boʻsh xayollar }} пустые фантазии, химеры.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''boʻsh II'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[слабый]], [[непрочный]]; // [[слабо]], [[непрочно]]; {{tarjmisoli|boʻsh arqon }} непрочная верёвка; {{tarjmisoli|boʻsh bogʻlamoq }} слабо завязывать;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[рыхлый]], [[нетвёрдый]], [[неплотный]]; {{tarjmisoli|boʻsh yer }} рыхлая земля; {{tarjmisoli|boʻsh yongʻoq }} орех, который легко раскалывается; {{tarjmisoli|yogʻochning boʻshini qurt yeydi }} {{izoh|посл. }}мягкое дерево червь точит {{izoh|(т. е. слабого все обижают)}};{{izoh|&lt;br /&gt;
'''}}3 '''[[вялый]]; // [[вяло]];&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабохарактерный]]; [[мягкотелый]]; [[нетребовательный]]; {{tarjmisoli|boʻsh rahbar }} слабый руководитель; {{tarjmisoli|ogʻzi boʻsh odam }} человек, который не умеет держать язык за зубами; {{tarjmisoli|boʻsh kelmoq }} поддаваться, уступать {{izoh|(кому-л. в чем-л.)}};{{izoh| }}проявлять слабость, пасовать {{izoh|(перед кем-чем-л.)}};{{izoh| {{tarjmisoli|}}boʻsh qaramoq }} не проявлять достаточной строгости {{izoh|(к кому-либо)}}; относиться {{izoh|(к чему-л.) }}небрежно, спустя рукава;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[слабый]] {{izoh|(в чем-л.), }}[[не]] [[обладающий]] [[прочными]] [[знаниями]]; // [[слабо]]; {{tarjmisoli|u matematikadan boʻsh }} он слаб в математике; {{tarjmisoli|boʻsh oʻynamoq }} слабо (плохо) играть {{izoh|(во что-л.).&lt;br /&gt;
}}
}}</text>
      <sha1>enbrtz8cj3t1qvvjmbusjcurwr9f388</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639140</id>
      <parentid>639137</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T06:13:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639140</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10737" sha1="0mfif9m0iq9gx8qlk96wvelk99gdodz" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi I ===
#Ichida hech narsasi boʻlmagan; quruq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} idish.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} qop tik turmas.|Maqol}} {{misol|Kelinni olib kelishga ketgan aravalar {{ajrat|boʻsh}} qaytibdi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|U {{ajrat|boʻsh}} savat, xurjun koʻtarib olgan edi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Soy boʻyida turgan {{ajrat|boʻsh}} koʻzani yomgʻir chertib-chertib qoʻyadi.|[[w:Pirimqul Qodirov|Pirimqul Qodirov]]|Yulduzli tunlar}}
#Kimsadan yoki narsadan xoli, hech kim yoki hech narsa yoʻq. {{misol|Gʻijduvonning bozor kuni boʻlganiga qaramay, bozor joyi butunlay {{ajrat|boʻsh}} edi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}}
#Band boʻlmagan, ishgʻol etilmagan, bekor. {{misol|Boʻsh oʻrin.}} {{misol|Boʻsh yer.}} {{misol|Bashirjon olazarak boʻlib, joy qidirdi. Xayriyat, chekkaroqda bitta stul {{ajrat|boʻsh}} ekan.|[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Qahqaha}} {{misol|Hashamatli binoda bironta {{ajrat|boʻsh}} joy qolmagan.|&quot;Sharq yulduzi&quot;}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} oʻrin axtarib, oʻrtada turib qoldi.}} E. Samandarov, Daryo-sini yoʻqotgan qirgʻoq.{{misol| Daraxt soyasidagi {{ajrat|boʻsh}} oʻrindiq tomon yurishdi.}} &quot;Yoshlik&quot;

:Boshi boʻsh'' {{ayn.}} ''boshi ochiq'' {{q.}} bosh. {{misol|Huru gʻilmon sifat oʻltirishingdan Boshing {{ajrat|boʻsh}}mi, sevar yorga yetishdim.}} &quot;Bahrom va Gulandom&quot; {{misol|Uka, aytay desam, koʻngling xush emas, Olib ketay desam, boshing {{ajrat|boʻsh}} emas.}} &quot;Oq olma, qizil olma&quot;

4 Ish bilan band boʻlmagan, ishdan xoli; bekor, beish, ishsiz.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} kun. {{ajrat|Boʻsh}} vaqt.}}'' yat ''{{misol|Jindak tinch, {{ajrat|boʻsh}} vaqt boʻp qolsa, bas, u darhol kitobga yopishardi.}} T. Rustamov, Man-gu jasorat.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} boʻlsangiz, Mingoʻrikka qi-mizga borar edik.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Otinoyi birdan-bir hunari va {{ajrat|boʻsh}} qolgan-dagi ovunchogʻi — charxni gʻarillatishga kiri-shadi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi II ===
#Salga uzilib, yulinib yoki yirtilib ketadigan, pishiq-puxta emas, jonsiz. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} ip.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} arqon.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} latta.}} {{misol|Suxsur degan qush boʻlar, Tortsam, pati {{ajrat|boʻsh}} boʻlar.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}}
#Salga sinib, uvalanib, ezilib ketadigan, yumshoq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} kesak.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yer.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yongʻoq.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yogʻochni qurt yer.|Maqol}} {{misol|Bu yoqning toshi u yoqniki singari qattiq, yaxlit emas, juda {{ajrat|boʻsh}}, gʻoʻrasha edi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}

3 Kuchsiz, zaif; ohista.{{misol| Boʻsh ovoz. n Anvar yuzini tutib berdi. Rano uning yuziga {{ajrat|boʻsh}}gina urib qoʻydi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Gʻoyaviy {{ajrat|boʻsh}}, badiiy oqsoq asarlar oʻz bahosini olayotir.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Sen, bolam, hali koʻp yoshsan, Urush qshxmoqqa sen {{ajrat|boʻsh}}san.}} &quot;Malikai ayyor&quot;.

4 Qattiq siqilmagan, tarang tortil-magan, pishiq-puxta bogʻlanmagan; erkin. {{misol|Dutorning torlari hali {{ajrat|boʻsh}}. Mashinaning tormozlari {{ajrat|boʻsh}} ekan. v Qamishni {{ajrat|boʻsh}} ushlasang, qoʻlingni qiyadi.. [dedi Allonbiy]. }}A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| Sendan battar qilib meni bogʻlagan. {{ajrat|Boʻsh}} boʻlganda soʻrar edimholingni.}} &quot;Shirin bilan Shakar&quot;.

:Boʻsh quymoq'' (yoki'' tutmoq) Erkinlik berib, oʻz holiga qoʻyib qoʻymoq.{{misol| Seni hozir {{ajrat|boʻsh}} qoʻyaman, lekin tovush qilmaysan.}} Hamza, Paranji sirlari.{{misol| Pul asov qushga oʻxshaydi, sal {{ajrat|boʻsh}} tutdingmi, qoʻlingdan uchadi-ketadi. }}Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| U otining boshini {{ajrat|boʻsh}} qoʻyib, ikkala qoʻlini ogʻziga kar-nay qshshb baqirardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

'''5 '''{{koʻchma|uz}} Gapni, ishni eplay olmaydi-gan; qattiqqoʻllik, talabchanlik qila ol-maydigan; oʻz haq-huquqini talab qila ol-maydigan, boʻshang, landavur.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} rahbar. m -{{ajrat|Boʻsh}}siz, laqmasiz! — ogʻzini koʻpirtirdi Mastura.}} Oybek, O. v. shabadalar.{{misol| Sen {{ajrat|boʻsh}}san, lattasan, urgʻochisan! Pul sanashdan boshqasiga yaramaysan.}} X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar.

:Boʻsh qaramoq Qattiqqoʻllik, talabchanlik koʻrsatmay ish tutmoq.{{misol| Uning bir qism gʻoʻzasi suvdan qolib, qatqaloq bosgan ekan, yuziga solib: -Oʻzingiz xoʻb pishiq dehqonsiz-ku, odasharga {{ajrat|boʻsh}} qarabsiz-da.. — deb yomon izza qildi.}} H. Nazir, Mayoq sari.

6 Puxta, bilimdon, omilkor boʻlmagan; zaif.{{misol| Matematikadan juda {{ajrat|boʻsh}}man. Arab-boy oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}.}} m U{{misol| oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}, ammo gʻirromlik va shumlikka abjir. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Rohat xola ayvonda sabzi artib, kelinini koyirdi: -Boʻshsiz, bolam, {{ajrat|boʻsh}}siz!&quot;}}Guldasta&quot;.

7 Yetarli asosga ega boʻlmagan; puch, xom. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} xayollar.}}'' sht''{{misol| Endi uning xayolida hamma narsa {{ajrat|boʻsh}} va maʼnosiz edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| San {{ajrat|boʻsh}} xayol qilma, Man hech bir vaqt sandan ajralmam.}} Hamza.

:Boʻsh(ga) ketmoq Bekor ketmoq, zoye boʻlmoq.{{misol| Shuncha harakat {{ajrat|boʻsh}}(ga) ketdi.}} Boʻsh(ga) chiqmoq Asossiz, puch boʻlib chiqmoq.{{misol| Hasan-alining shubhasi {{ajrat|boʻsh}}ga chiqdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Baxtga qarshi, bu umid ham {{ajrat|boʻsh}} chiqdi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon. Tagi boʻsh 1) yetarli asosga ega emas; asossiz.{{misol| Tagi {{ajrat|boʻsh}} gap;}} 2) yetarli tayanchigʻi boʻlmagan.{{misol| Sizning tagingiz {{ajrat|boʻsh}}, tarafingizni oladigan odam boʻlmaydi.}} A. Muxtor, Tugʻilish.

:Boʻsh kelmoq Yutqizmoq, yengilmoq, yon bermoq (bahs, kurash, jang va shu kabilarda). {{misol|Kurashda qaytadi deb oʻylaysanmi, axir biz hali {{ajrat|boʻsh}} keladigan yigitlardan emasmiz. M. }}Qoriyev, Oydin kechalar.{{misol| Lekin endi Toʻrt-koʻz ham {{ajrat|boʻsh}} kelmadi.}} S. Anorboyev, Ham-suhbatlar.{{misol| Odatda oftob bilan oshno kishi uncha-muncha kasalliklarga {{ajrat|boʻsh}} kelmaydi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Joni boʻsh 1) tez nobud boʻladigan. {{misol|Joni {{ajrat|boʻsh}} maxluq. Joni {{ajrat|boʻsh}} oʻsimlik. m Buku mol, terisi qalin; joni {{ajrat|boʻsh}} qoʻy, echki-larimiz ham choʻp tishlab, tuproq yalab, qish-ni havoda oʻtkazishdi.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) {{koʻchma|uz}} hech narsaga bardosh bera olmaydigan, qiyin-chilikdan qoʻrqadigan; joni shirin.{{misol| Bu orada Viktorga oʻxshagan joni {{ajrat|boʻsh}}lar esa quyon boʻlishdi.}} Sh. Gʻulomov, Choʻl belida. Koʻngli boʻsh Koʻngilchan, muloyim, rahmdil.{{misol| Xotin kishi-ning koʻngli {{ajrat|boʻsh}} boʻladi, ichida sir yotmaydi, deb qoʻrqqan edi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Uancha isho-nuvchan, itoatgoʻy, koʻngli {{ajrat|boʻsh}} qizga oʻxshaydi. }}&quot;Yoshlik&quot;. Ogʻzi'' (yoki'' tili) boʻsh 1) ogʻziga kuchi yetmaydigan; sir saqpayolmaydigan.{{misol| Uning ogʻzi {{ajrat|boʻsh}}, sir aytib boʻlmaydi unga;}} 2) gapini eplab gapira olmaydigan, gapirishga qoʻr-qadigan.{{misol| \Abduxoliq:] Kattalarning koʻzi mening chumchuqday oʻgʻlimga, yana bir qancha ogʻzi {{ajrat|boʻsh}} kambagʻallarga tikilibdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЎШ}}

== Tarjimalari ==

'''boʻsh'''

=== Tillar ===
*{{az}}: [[boş]]
*{{kaa}}: [[boş]]
*{{tk}}: [[azat]]
*{{tr}}: [[boş]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻsh I'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[пустой]], [[порожний]]; {{tarjmisoli|boʻsh (yotgan) yer }} пустующая земля, пустошь, залежь; {{tarjmisoli|boʻsh qop tik turmas }} {{izoh|посл}}. пустой мешок стоять не будеть;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[незанятый]], [[свободный]]; {{tarjmisoli|boʻsh oʻrin }} свободное место; {{tarjmisoli|boʻsh vaqt }} свободное время; {{tarjmisoli|qoʻli boʻsh }} он свободен,  он ничем не занят; {{tarjmisoli|boʻsh yurmoq }} ходить без дела; {{tarjmisoli|boʻsh qoʻymoq }} {{izoh|прям. и перен. }}отпускать поводья; предоставить {{izoh|(кого-л.) }}самому себе;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|перен}}. [[пустой]], [[необоснованный]]; {{tarjmisoli|boʻsh soʻz }} пустые слова; необоснованные разговоры; {{tarjmisoli|boʻsh xayollar }} пустые фантазии, химеры.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''boʻsh II'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[слабый]], [[непрочный]]; // [[слабо]], [[непрочно]]; {{tarjmisoli|boʻsh arqon }} непрочная верёвка; {{tarjmisoli|boʻsh bogʻlamoq }} слабо завязывать;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[рыхлый]], [[нетвёрдый]], [[неплотный]]; {{tarjmisoli|boʻsh yer }} рыхлая земля; {{tarjmisoli|boʻsh yongʻoq }} орех, который легко раскалывается; {{tarjmisoli|yogʻochning boʻshini qurt yeydi }} {{izoh|посл. }}мягкое дерево червь точит {{izoh|(т. е. слабого все обижают)}};{{izoh|&lt;br /&gt;
'''}}3 '''[[вялый]]; // [[вяло]];&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабохарактерный]]; [[мягкотелый]]; [[нетребовательный]]; {{tarjmisoli|boʻsh rahbar }} слабый руководитель; {{tarjmisoli|ogʻzi boʻsh odam }} человек, который не умеет держать язык за зубами; {{tarjmisoli|boʻsh kelmoq }} поддаваться, уступать {{izoh|(кому-л. в чем-л.)}};{{izoh| }}проявлять слабость, пасовать {{izoh|(перед кем-чем-л.)}};{{izoh| {{tarjmisoli|}}boʻsh qaramoq }} не проявлять достаточной строгости {{izoh|(к кому-либо)}}; относиться {{izoh|(к чему-л.) }}небрежно, спустя рукава;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[слабый]] {{izoh|(в чем-л.), }}[[не]] [[обладающий]] [[прочными]] [[знаниями]]; // [[слабо]]; {{tarjmisoli|u matematikadan boʻsh }} он слаб в математике; {{tarjmisoli|boʻsh oʻynamoq }} слабо (плохо) играть {{izoh|(во что-л.).&lt;br /&gt;
}}
}}</text>
      <sha1>0mfif9m0iq9gx8qlk96wvelk99gdodz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639142</id>
      <parentid>639140</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T07:22:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi I */</comment>
      <origin>639142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10839" sha1="apoqwzshlcjvsszqntptb7hlayymj15" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi I ===
#Ichida hech narsasi boʻlmagan; quruq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} idish.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} qop tik turmas.|Maqol}} {{misol|Kelinni olib kelishga ketgan aravalar {{ajrat|boʻsh}} qaytibdi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|U {{ajrat|boʻsh}} savat, xurjun koʻtarib olgan edi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Soy boʻyida turgan {{ajrat|boʻsh}} koʻzani yomgʻir chertib-chertib qoʻyadi.|[[w:Pirimqul Qodirov|Pirimqul Qodirov]]|Yulduzli tunlar}}
#Kimsadan yoki narsadan xoli, hech kim yoki hech narsa yoʻq. {{misol|Gʻijduvonning bozor kuni boʻlganiga qaramay, bozor joyi butunlay {{ajrat|boʻsh}} edi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}}
#Band boʻlmagan, ishgʻol etilmagan, bekor. {{misol|Boʻsh oʻrin.}} {{misol|Boʻsh yer.}} {{misol|Bashirjon olazarak boʻlib, joy qidirdi. Xayriyat, chekkaroqda bitta stul {{ajrat|boʻsh}} ekan.|[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Qahqaha}} {{misol|Hashamatli binoda bironta {{ajrat|boʻsh}} joy qolmagan.|[[w:Sharq yulduzi|&quot;Sharq yulduzi&quot;]]}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} oʻrin axtarib, oʻrtada turib qoldi.|[[w:E. Samandarov|E. Samandarov]]|Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq}} {{misol|Daraxt soyasidagi {{ajrat|boʻsh}} oʻrindiq tomon yurishdi.}} &quot;Yoshlik&quot;&lt;br/&gt;'''Boshi boʻsh''' - {{ayn.}} '''boshi ochiq''' {{q.}} [[bosh]]. {{misol|Huru gʻilmon sifat oʻltirishingdan Boshing {{ajrat|boʻsh}}mi, sevar yorga yetishdim.|[[w:Bahrom va Gulandom|&quot;Bahrom va Gulandom&quot;]]}} {{misol|Uka, aytay desam, koʻngling xush emas, Olib ketay desam, boshing {{ajrat|boʻsh}} emas.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}}

4 Ish bilan band boʻlmagan, ishdan xoli; bekor, beish, ishsiz.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} kun. {{ajrat|Boʻsh}} vaqt.}}'' yat ''{{misol|Jindak tinch, {{ajrat|boʻsh}} vaqt boʻp qolsa, bas, u darhol kitobga yopishardi.}} T. Rustamov, Man-gu jasorat.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} boʻlsangiz, Mingoʻrikka qi-mizga borar edik.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Otinoyi birdan-bir hunari va {{ajrat|boʻsh}} qolgan-dagi ovunchogʻi — charxni gʻarillatishga kiri-shadi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi.

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi II ===
#Salga uzilib, yulinib yoki yirtilib ketadigan, pishiq-puxta emas, jonsiz. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} ip.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} arqon.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} latta.}} {{misol|Suxsur degan qush boʻlar, Tortsam, pati {{ajrat|boʻsh}} boʻlar.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}}
#Salga sinib, uvalanib, ezilib ketadigan, yumshoq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} kesak.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yer.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yongʻoq.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yogʻochni qurt yer.|Maqol}} {{misol|Bu yoqning toshi u yoqniki singari qattiq, yaxlit emas, juda {{ajrat|boʻsh}}, gʻoʻrasha edi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}

3 Kuchsiz, zaif; ohista.{{misol| Boʻsh ovoz. n Anvar yuzini tutib berdi. Rano uning yuziga {{ajrat|boʻsh}}gina urib qoʻydi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Gʻoyaviy {{ajrat|boʻsh}}, badiiy oqsoq asarlar oʻz bahosini olayotir.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Sen, bolam, hali koʻp yoshsan, Urush qshxmoqqa sen {{ajrat|boʻsh}}san.}} &quot;Malikai ayyor&quot;.

4 Qattiq siqilmagan, tarang tortil-magan, pishiq-puxta bogʻlanmagan; erkin. {{misol|Dutorning torlari hali {{ajrat|boʻsh}}. Mashinaning tormozlari {{ajrat|boʻsh}} ekan. v Qamishni {{ajrat|boʻsh}} ushlasang, qoʻlingni qiyadi.. [dedi Allonbiy]. }}A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| Sendan battar qilib meni bogʻlagan. {{ajrat|Boʻsh}} boʻlganda soʻrar edimholingni.}} &quot;Shirin bilan Shakar&quot;.

:Boʻsh quymoq'' (yoki'' tutmoq) Erkinlik berib, oʻz holiga qoʻyib qoʻymoq.{{misol| Seni hozir {{ajrat|boʻsh}} qoʻyaman, lekin tovush qilmaysan.}} Hamza, Paranji sirlari.{{misol| Pul asov qushga oʻxshaydi, sal {{ajrat|boʻsh}} tutdingmi, qoʻlingdan uchadi-ketadi. }}Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| U otining boshini {{ajrat|boʻsh}} qoʻyib, ikkala qoʻlini ogʻziga kar-nay qshshb baqirardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

'''5 '''{{koʻchma|uz}} Gapni, ishni eplay olmaydi-gan; qattiqqoʻllik, talabchanlik qila ol-maydigan; oʻz haq-huquqini talab qila ol-maydigan, boʻshang, landavur.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} rahbar. m -{{ajrat|Boʻsh}}siz, laqmasiz! — ogʻzini koʻpirtirdi Mastura.}} Oybek, O. v. shabadalar.{{misol| Sen {{ajrat|boʻsh}}san, lattasan, urgʻochisan! Pul sanashdan boshqasiga yaramaysan.}} X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar.

:Boʻsh qaramoq Qattiqqoʻllik, talabchanlik koʻrsatmay ish tutmoq.{{misol| Uning bir qism gʻoʻzasi suvdan qolib, qatqaloq bosgan ekan, yuziga solib: -Oʻzingiz xoʻb pishiq dehqonsiz-ku, odasharga {{ajrat|boʻsh}} qarabsiz-da.. — deb yomon izza qildi.}} H. Nazir, Mayoq sari.

6 Puxta, bilimdon, omilkor boʻlmagan; zaif.{{misol| Matematikadan juda {{ajrat|boʻsh}}man. Arab-boy oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}.}} m U{{misol| oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}, ammo gʻirromlik va shumlikka abjir. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Rohat xola ayvonda sabzi artib, kelinini koyirdi: -Boʻshsiz, bolam, {{ajrat|boʻsh}}siz!&quot;}}Guldasta&quot;.

7 Yetarli asosga ega boʻlmagan; puch, xom. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} xayollar.}}'' sht''{{misol| Endi uning xayolida hamma narsa {{ajrat|boʻsh}} va maʼnosiz edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| San {{ajrat|boʻsh}} xayol qilma, Man hech bir vaqt sandan ajralmam.}} Hamza.

:Boʻsh(ga) ketmoq Bekor ketmoq, zoye boʻlmoq.{{misol| Shuncha harakat {{ajrat|boʻsh}}(ga) ketdi.}} Boʻsh(ga) chiqmoq Asossiz, puch boʻlib chiqmoq.{{misol| Hasan-alining shubhasi {{ajrat|boʻsh}}ga chiqdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Baxtga qarshi, bu umid ham {{ajrat|boʻsh}} chiqdi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon. Tagi boʻsh 1) yetarli asosga ega emas; asossiz.{{misol| Tagi {{ajrat|boʻsh}} gap;}} 2) yetarli tayanchigʻi boʻlmagan.{{misol| Sizning tagingiz {{ajrat|boʻsh}}, tarafingizni oladigan odam boʻlmaydi.}} A. Muxtor, Tugʻilish.

:Boʻsh kelmoq Yutqizmoq, yengilmoq, yon bermoq (bahs, kurash, jang va shu kabilarda). {{misol|Kurashda qaytadi deb oʻylaysanmi, axir biz hali {{ajrat|boʻsh}} keladigan yigitlardan emasmiz. M. }}Qoriyev, Oydin kechalar.{{misol| Lekin endi Toʻrt-koʻz ham {{ajrat|boʻsh}} kelmadi.}} S. Anorboyev, Ham-suhbatlar.{{misol| Odatda oftob bilan oshno kishi uncha-muncha kasalliklarga {{ajrat|boʻsh}} kelmaydi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Joni boʻsh 1) tez nobud boʻladigan. {{misol|Joni {{ajrat|boʻsh}} maxluq. Joni {{ajrat|boʻsh}} oʻsimlik. m Buku mol, terisi qalin; joni {{ajrat|boʻsh}} qoʻy, echki-larimiz ham choʻp tishlab, tuproq yalab, qish-ni havoda oʻtkazishdi.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) {{koʻchma|uz}} hech narsaga bardosh bera olmaydigan, qiyin-chilikdan qoʻrqadigan; joni shirin.{{misol| Bu orada Viktorga oʻxshagan joni {{ajrat|boʻsh}}lar esa quyon boʻlishdi.}} Sh. Gʻulomov, Choʻl belida. Koʻngli boʻsh Koʻngilchan, muloyim, rahmdil.{{misol| Xotin kishi-ning koʻngli {{ajrat|boʻsh}} boʻladi, ichida sir yotmaydi, deb qoʻrqqan edi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Uancha isho-nuvchan, itoatgoʻy, koʻngli {{ajrat|boʻsh}} qizga oʻxshaydi. }}&quot;Yoshlik&quot;. Ogʻzi'' (yoki'' tili) boʻsh 1) ogʻziga kuchi yetmaydigan; sir saqpayolmaydigan.{{misol| Uning ogʻzi {{ajrat|boʻsh}}, sir aytib boʻlmaydi unga;}} 2) gapini eplab gapira olmaydigan, gapirishga qoʻr-qadigan.{{misol| \Abduxoliq:] Kattalarning koʻzi mening chumchuqday oʻgʻlimga, yana bir qancha ogʻzi {{ajrat|boʻsh}} kambagʻallarga tikilibdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЎШ}}

== Tarjimalari ==

'''boʻsh'''

=== Tillar ===
*{{az}}: [[boş]]
*{{kaa}}: [[boş]]
*{{tk}}: [[azat]]
*{{tr}}: [[boş]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻsh I'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[пустой]], [[порожний]]; {{tarjmisoli|boʻsh (yotgan) yer }} пустующая земля, пустошь, залежь; {{tarjmisoli|boʻsh qop tik turmas }} {{izoh|посл}}. пустой мешок стоять не будеть;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[незанятый]], [[свободный]]; {{tarjmisoli|boʻsh oʻrin }} свободное место; {{tarjmisoli|boʻsh vaqt }} свободное время; {{tarjmisoli|qoʻli boʻsh }} он свободен,  он ничем не занят; {{tarjmisoli|boʻsh yurmoq }} ходить без дела; {{tarjmisoli|boʻsh qoʻymoq }} {{izoh|прям. и перен. }}отпускать поводья; предоставить {{izoh|(кого-л.) }}самому себе;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|перен}}. [[пустой]], [[необоснованный]]; {{tarjmisoli|boʻsh soʻz }} пустые слова; необоснованные разговоры; {{tarjmisoli|boʻsh xayollar }} пустые фантазии, химеры.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''boʻsh II'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[слабый]], [[непрочный]]; // [[слабо]], [[непрочно]]; {{tarjmisoli|boʻsh arqon }} непрочная верёвка; {{tarjmisoli|boʻsh bogʻlamoq }} слабо завязывать;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[рыхлый]], [[нетвёрдый]], [[неплотный]]; {{tarjmisoli|boʻsh yer }} рыхлая земля; {{tarjmisoli|boʻsh yongʻoq }} орех, который легко раскалывается; {{tarjmisoli|yogʻochning boʻshini qurt yeydi }} {{izoh|посл. }}мягкое дерево червь точит {{izoh|(т. е. слабого все обижают)}};{{izoh|&lt;br /&gt;
'''}}3 '''[[вялый]]; // [[вяло]];&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабохарактерный]]; [[мягкотелый]]; [[нетребовательный]]; {{tarjmisoli|boʻsh rahbar }} слабый руководитель; {{tarjmisoli|ogʻzi boʻsh odam }} человек, который не умеет держать язык за зубами; {{tarjmisoli|boʻsh kelmoq }} поддаваться, уступать {{izoh|(кому-л. в чем-л.)}};{{izoh| }}проявлять слабость, пасовать {{izoh|(перед кем-чем-л.)}};{{izoh| {{tarjmisoli|}}boʻsh qaramoq }} не проявлять достаточной строгости {{izoh|(к кому-либо)}}; относиться {{izoh|(к чему-л.) }}небрежно, спустя рукава;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[слабый]] {{izoh|(в чем-л.), }}[[не]] [[обладающий]] [[прочными]] [[знаниями]]; // [[слабо]]; {{tarjmisoli|u matematikadan boʻsh }} он слаб в математике; {{tarjmisoli|boʻsh oʻynamoq }} слабо (плохо) играть {{izoh|(во что-л.).&lt;br /&gt;
}}
}}</text>
      <sha1>apoqwzshlcjvsszqntptb7hlayymj15</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639143</id>
      <parentid>639142</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T07:24:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639143</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10910" sha1="0ovx05wtgvbnnz7pe67v5jrdufo56tx" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi I ===
#Ichida hech narsasi boʻlmagan; quruq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} idish.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} qop tik turmas.|Maqol}} {{misol|Kelinni olib kelishga ketgan aravalar {{ajrat|boʻsh}} qaytibdi.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}} {{misol|U {{ajrat|boʻsh}} savat, xurjun koʻtarib olgan edi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Soy boʻyida turgan {{ajrat|boʻsh}} koʻzani yomgʻir chertib-chertib qoʻyadi.|[[w:Pirimqul Qodirov|Pirimqul Qodirov]]|Yulduzli tunlar}}
#Kimsadan yoki narsadan xoli, hech kim yoki hech narsa yoʻq. {{misol|Gʻijduvonning bozor kuni boʻlganiga qaramay, bozor joyi butunlay {{ajrat|boʻsh}} edi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}}
#Band boʻlmagan, ishgʻol etilmagan, bekor. {{misol|Boʻsh oʻrin.}} {{misol|Boʻsh yer.}} {{misol|Bashirjon olazarak boʻlib, joy qidirdi. Xayriyat, chekkaroqda bitta stul {{ajrat|boʻsh}} ekan.|[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Qahqaha}} {{misol|Hashamatli binoda bironta {{ajrat|boʻsh}} joy qolmagan.|[[w:Sharq yulduzi|&quot;Sharq yulduzi&quot;]]}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} oʻrin axtarib, oʻrtada turib qoldi.|[[w:E. Samandarov|E. Samandarov]]|Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq}} {{misol|Daraxt soyasidagi {{ajrat|boʻsh}} oʻrindiq tomon yurishdi.|[[w:Yoshlik|&quot;Yoshlik&quot;]]}}&lt;br/&gt;'''Boshi boʻsh''' - {{ayn.}} '''boshi ochiq''' {{q.}} [[bosh]]. {{misol|Huru gʻilmon sifat oʻltirishingdan Boshing {{ajrat|boʻsh}}mi, sevar yorga yetishdim.|[[w:Bahrom va Gulandom|&quot;Bahrom va Gulandom&quot;]]}} {{misol|Uka, aytay desam, koʻngling xush emas, Olib ketay desam, boshing {{ajrat|boʻsh}} emas.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}}

4 Ish bilan band boʻlmagan, ishdan xoli; bekor, beish, ishsiz. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} kun.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} vaqt.}} {{misol|Jindak tinch, {{ajrat|boʻsh}} vaqt boʻp qolsa, bas, u darhol kitobga yopishardi.|[[w:T. Rustamov|T. Rustamov]]|Mangu jasorat}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} boʻlsangiz, Mingoʻrikka qimizga borar edik.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Otinoyi birdan-bir hunari va {{ajrat|boʻsh}} qolgandagi ovunchogʻi - charxni gʻarillatishga kirishadi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}}

== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''boʻsh'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi II ===
#Salga uzilib, yulinib yoki yirtilib ketadigan, pishiq-puxta emas, jonsiz. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} ip.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} arqon.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} latta.}} {{misol|Suxsur degan qush boʻlar, Tortsam, pati {{ajrat|boʻsh}} boʻlar.|[[w:Oq olma, qizil olma|&quot;Oq olma, qizil olma&quot;]]}}
#Salga sinib, uvalanib, ezilib ketadigan, yumshoq. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} kesak.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yer.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yongʻoq.}} {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} yogʻochni qurt yer.|Maqol}} {{misol|Bu yoqning toshi u yoqniki singari qattiq, yaxlit emas, juda {{ajrat|boʻsh}}, gʻoʻrasha edi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}

3 Kuchsiz, zaif; ohista.{{misol| Boʻsh ovoz. n Anvar yuzini tutib berdi. Rano uning yuziga {{ajrat|boʻsh}}gina urib qoʻydi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon.{{misol| Gʻoyaviy {{ajrat|boʻsh}}, badiiy oqsoq asarlar oʻz bahosini olayotir.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}}{{misol| Sen, bolam, hali koʻp yoshsan, Urush qshxmoqqa sen {{ajrat|boʻsh}}san.}} &quot;Malikai ayyor&quot;.

4 Qattiq siqilmagan, tarang tortil-magan, pishiq-puxta bogʻlanmagan; erkin. {{misol|Dutorning torlari hali {{ajrat|boʻsh}}. Mashinaning tormozlari {{ajrat|boʻsh}} ekan. v Qamishni {{ajrat|boʻsh}} ushlasang, qoʻlingni qiyadi.. [dedi Allonbiy]. }}A. Muxtor, Qoraqalpoq qissasi.{{misol| Sendan battar qilib meni bogʻlagan. {{ajrat|Boʻsh}} boʻlganda soʻrar edimholingni.}} &quot;Shirin bilan Shakar&quot;.

:Boʻsh quymoq'' (yoki'' tutmoq) Erkinlik berib, oʻz holiga qoʻyib qoʻymoq.{{misol| Seni hozir {{ajrat|boʻsh}} qoʻyaman, lekin tovush qilmaysan.}} Hamza, Paranji sirlari.{{misol| Pul asov qushga oʻxshaydi, sal {{ajrat|boʻsh}} tutdingmi, qoʻlingdan uchadi-ketadi. }}Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| U otining boshini {{ajrat|boʻsh}} qoʻyib, ikkala qoʻlini ogʻziga kar-nay qshshb baqirardi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

'''5 '''{{koʻchma|uz}} Gapni, ishni eplay olmaydi-gan; qattiqqoʻllik, talabchanlik qila ol-maydigan; oʻz haq-huquqini talab qila ol-maydigan, boʻshang, landavur.{{misol| {{ajrat|Boʻsh}} rahbar. m -{{ajrat|Boʻsh}}siz, laqmasiz! — ogʻzini koʻpirtirdi Mastura.}} Oybek, O. v. shabadalar.{{misol| Sen {{ajrat|boʻsh}}san, lattasan, urgʻochisan! Pul sanashdan boshqasiga yaramaysan.}} X. Toʻxtaboyev, Yillar va yoʻllar.

:Boʻsh qaramoq Qattiqqoʻllik, talabchanlik koʻrsatmay ish tutmoq.{{misol| Uning bir qism gʻoʻzasi suvdan qolib, qatqaloq bosgan ekan, yuziga solib: -Oʻzingiz xoʻb pishiq dehqonsiz-ku, odasharga {{ajrat|boʻsh}} qarabsiz-da.. — deb yomon izza qildi.}} H. Nazir, Mayoq sari.

6 Puxta, bilimdon, omilkor boʻlmagan; zaif.{{misol| Matematikadan juda {{ajrat|boʻsh}}man. Arab-boy oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}.}} m U{{misol| oʻqishda juda {{ajrat|boʻsh}}, ammo gʻirromlik va shumlikka abjir. }}P. Tursun, Oʻqituvchi.{{misol| Rohat xola ayvonda sabzi artib, kelinini koyirdi: -Boʻshsiz, bolam, {{ajrat|boʻsh}}siz!&quot;}}Guldasta&quot;.

7 Yetarli asosga ega boʻlmagan; puch, xom. {{misol|{{ajrat|Boʻsh}} xayollar.}}'' sht''{{misol| Endi uning xayolida hamma narsa {{ajrat|boʻsh}} va maʼnosiz edi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| San {{ajrat|boʻsh}} xayol qilma, Man hech bir vaqt sandan ajralmam.}} Hamza.

:Boʻsh(ga) ketmoq Bekor ketmoq, zoye boʻlmoq.{{misol| Shuncha harakat {{ajrat|boʻsh}}(ga) ketdi.}} Boʻsh(ga) chiqmoq Asossiz, puch boʻlib chiqmoq.{{misol| Hasan-alining shubhasi {{ajrat|boʻsh}}ga chiqdi.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.{{misol| Baxtga qarshi, bu umid ham {{ajrat|boʻsh}} chiqdi.}} A. Qodiriy, Mehrobdan chayon. Tagi boʻsh 1) yetarli asosga ega emas; asossiz.{{misol| Tagi {{ajrat|boʻsh}} gap;}} 2) yetarli tayanchigʻi boʻlmagan.{{misol| Sizning tagingiz {{ajrat|boʻsh}}, tarafingizni oladigan odam boʻlmaydi.}} A. Muxtor, Tugʻilish.

:Boʻsh kelmoq Yutqizmoq, yengilmoq, yon bermoq (bahs, kurash, jang va shu kabilarda). {{misol|Kurashda qaytadi deb oʻylaysanmi, axir biz hali {{ajrat|boʻsh}} keladigan yigitlardan emasmiz. M. }}Qoriyev, Oydin kechalar.{{misol| Lekin endi Toʻrt-koʻz ham {{ajrat|boʻsh}} kelmadi.}} S. Anorboyev, Ham-suhbatlar.{{misol| Odatda oftob bilan oshno kishi uncha-muncha kasalliklarga {{ajrat|boʻsh}} kelmaydi.|[[w:Gazeta|Gazetadan]]}} Joni boʻsh 1) tez nobud boʻladigan. {{misol|Joni {{ajrat|boʻsh}} maxluq. Joni {{ajrat|boʻsh}} oʻsimlik. m Buku mol, terisi qalin; joni {{ajrat|boʻsh}} qoʻy, echki-larimiz ham choʻp tishlab, tuproq yalab, qish-ni havoda oʻtkazishdi.}} &quot;Mushtum&quot;; 2) {{koʻchma|uz}} hech narsaga bardosh bera olmaydigan, qiyin-chilikdan qoʻrqadigan; joni shirin.{{misol| Bu orada Viktorga oʻxshagan joni {{ajrat|boʻsh}}lar esa quyon boʻlishdi.}} Sh. Gʻulomov, Choʻl belida. Koʻngli boʻsh Koʻngilchan, muloyim, rahmdil.{{misol| Xotin kishi-ning koʻngli {{ajrat|boʻsh}} boʻladi, ichida sir yotmaydi, deb qoʻrqqan edi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Uancha isho-nuvchan, itoatgoʻy, koʻngli {{ajrat|boʻsh}} qizga oʻxshaydi. }}&quot;Yoshlik&quot;. Ogʻzi'' (yoki'' tili) boʻsh 1) ogʻziga kuchi yetmaydigan; sir saqpayolmaydigan.{{misol| Uning ogʻzi {{ajrat|boʻsh}}, sir aytib boʻlmaydi unga;}} 2) gapini eplab gapira olmaydigan, gapirishga qoʻr-qadigan.{{misol| \Abduxoliq:] Kattalarning koʻzi mening chumchuqday oʻgʻlimga, yana bir qancha ogʻzi {{ajrat|boʻsh}} kambagʻallarga tikilibdi.}} Oybek, Tanlangan asarlar.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЎШ}}

== Tarjimalari ==

'''boʻsh'''

=== Tillar ===
*{{az}}: [[boş]]
*{{kaa}}: [[boş]]
*{{tk}}: [[azat]]
*{{tr}}: [[boş]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻsh I'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[пустой]], [[порожний]]; {{tarjmisoli|boʻsh (yotgan) yer }} пустующая земля, пустошь, залежь; {{tarjmisoli|boʻsh qop tik turmas }} {{izoh|посл}}. пустой мешок стоять не будеть;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[незанятый]], [[свободный]]; {{tarjmisoli|boʻsh oʻrin }} свободное место; {{tarjmisoli|boʻsh vaqt }} свободное время; {{tarjmisoli|qoʻli boʻsh }} он свободен,  он ничем не занят; {{tarjmisoli|boʻsh yurmoq }} ходить без дела; {{tarjmisoli|boʻsh qoʻymoq }} {{izoh|прям. и перен. }}отпускать поводья; предоставить {{izoh|(кого-л.) }}самому себе;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|перен}}. [[пустой]], [[необоснованный]]; {{tarjmisoli|boʻsh soʻz }} пустые слова; необоснованные разговоры; {{tarjmisoli|boʻsh xayollar }} пустые фантазии, химеры.&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''boʻsh II'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[слабый]], [[непрочный]]; // [[слабо]], [[непрочно]]; {{tarjmisoli|boʻsh arqon }} непрочная верёвка; {{tarjmisoli|boʻsh bogʻlamoq }} слабо завязывать;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[рыхлый]], [[нетвёрдый]], [[неплотный]]; {{tarjmisoli|boʻsh yer }} рыхлая земля; {{tarjmisoli|boʻsh yongʻoq }} орех, который легко раскалывается; {{tarjmisoli|yogʻochning boʻshini qurt yeydi }} {{izoh|посл. }}мягкое дерево червь точит {{izoh|(т. е. слабого все обижают)}};{{izoh|&lt;br /&gt;
'''}}3 '''[[вялый]]; // [[вяло]];&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабохарактерный]]; [[мягкотелый]]; [[нетребовательный]]; {{tarjmisoli|boʻsh rahbar }} слабый руководитель; {{tarjmisoli|ogʻzi boʻsh odam }} человек, который не умеет держать язык за зубами; {{tarjmisoli|boʻsh kelmoq }} поддаваться, уступать {{izoh|(кому-л. в чем-л.)}};{{izoh| }}проявлять слабость, пасовать {{izoh|(перед кем-чем-л.)}};{{izoh| {{tarjmisoli|}}boʻsh qaramoq }} не проявлять достаточной строгости {{izoh|(к кому-либо)}}; относиться {{izoh|(к чему-л.) }}небрежно, спустя рукава;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[слабый]] {{izoh|(в чем-л.), }}[[не]] [[обладающий]] [[прочными]] [[знаниями]]; // [[слабо]]; {{tarjmisoli|u matematikadan boʻsh }} он слаб в математике; {{tarjmisoli|boʻsh oʻynamoq }} слабо (плохо) играть {{izoh|(во что-л.).&lt;br /&gt;
}}
}}</text>
      <sha1>0ovx05wtgvbnnz7pe67v5jrdufo56tx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>boʻri</title>
    <ns>0</ns>
    <id>22435</id>
    <revision>
      <id>639101</id>
      <parentid>635422</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:21:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* boʻri II */</comment>
      <origin>639101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5228" sha1="62g9uzwawwnia3xfbmevfnh7vz0pzbc" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol| {{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|S. Anorboyev|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|S. Ahmad|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} Yovuz, qonxoʻr, shafqatsiz odam haqida.{{misol| Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim shggari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bshshrdi.}} Oybek, Nur qidirib. {{misol|Badia xona burchagiga tisarshxdi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.}} Mirmuhsin, Meʼmor.
#Boʻri (erkaklar ismi).&lt;br/&gt;Boʻri boqish'' (yoki'' qarash) qilmoq Qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq.{{misol| Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.}} K. Yashin, Hamza. Boʻri yeydimi &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. |{{misol|Hayot.\ -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? — dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Latifjon hiringlab: -(diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, — dedi.}} &quot;Mushtum&quot;. Boʻrimisiz, tulkimisiz? &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| [Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:/ Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?}} Hamza, Boy ila xizmatchi. Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham — yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| {{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.}} Shukrullo, Saylanma. Boʻri tugʻdi'' (yoki'' bolaladi) Kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora. Boʻri qulogʻi ovda Nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora. &quot;Qoʻyni boʻriga topshirmoq&quot;-biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq.{{misol| Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. — Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da. }}I. Rahim, Ixlos.

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>62g9uzwawwnia3xfbmevfnh7vz0pzbc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639102</id>
      <parentid>639101</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:23:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5251" sha1="0vgsvdglbfaaca0x8fz48s5qaibdo7e" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol| {{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|S. Anorboyev|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|S. Ahmad|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} Yovuz, qonxoʻr, shafqatsiz odam haqida.{{misol| Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim shggari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bshshrdi.}} Oybek, Nur qidirib. {{misol|Badia xona burchagiga tisarshxdi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.}} Mirmuhsin, Meʼmor.
#Boʻri (erkaklar ismi).&lt;br/&gt;Boʻri boqish'' (yoki'' qarash) qilmoq Qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq.{{misol| Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.}} K. Yashin, Hamza. Boʻri yeydimi &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. |{{misol|Hayot.\ -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? — dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Latifjon hiringlab: -(diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, — dedi.}} &quot;Mushtum&quot;. Boʻrimisiz, tulkimisiz? &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| [Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:/ Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?}} Hamza, Boy ila xizmatchi. Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham — yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| {{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.}} Shukrullo, Saylanma. Boʻri tugʻdi'' (yoki'' bolaladi) Kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora. Boʻri qulogʻi ovda Nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora. &quot;Qoʻyni boʻriga topshirmoq&quot;-biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq.{{misol| Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. — Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da. }}I. Rahim, Ixlos.

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}

*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>0vgsvdglbfaaca0x8fz48s5qaibdo7e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639126</id>
      <parentid>639102</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:30:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639126</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5360" sha1="g0xdrb0zqrtfv8j5sp3cy17btphqfht" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol| {{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|S. Anorboyev|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} [[yovuz]], [[qonxoʻr]], shafqatsiz odam haqida. {{misol|Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim shggari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bshshrdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}
#Boʻri (erkaklar ismi).&lt;br/&gt;'''Boʻri boqish''' (''yoki'' '''qarash''') '''qilmoq''' - qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq. {{misol|Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}&lt;br/&gt;'''Boʻri yeydimi''' - &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hayot] -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? - dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Latifjon hiringlab: -(diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, — dedi.}} &quot;Mushtum&quot;. Boʻrimisiz, tulkimisiz? &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| [Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:/ Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?}} Hamza, Boy ila xizmatchi. Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham — yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| {{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.}} Shukrullo, Saylanma. Boʻri tugʻdi'' (yoki'' bolaladi) Kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora. Boʻri qulogʻi ovda Nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora. &quot;Qoʻyni boʻriga topshirmoq&quot;-biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq.{{misol| Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. — Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da. }}I. Rahim, Ixlos.

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}

*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>g0xdrb0zqrtfv8j5sp3cy17btphqfht</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639127</id>
      <parentid>639126</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:33:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5359" sha1="dn1pqa6r9hwmbsfxmip1zvd0pf56b7f" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol| {{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|S. Anorboyev|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} [[yovuz]], [[qonxoʻr]], shafqatsiz odam haqida. {{misol|Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bshshrdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}
#Boʻri (erkaklar ismi).&lt;br/&gt;'''Boʻri boqish''' (''yoki'' '''qarash''') '''qilmoq''' - qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq. {{misol|Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}&lt;br/&gt;'''Boʻri yeydimi''' - &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hayot] -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? - dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}{{misol| Latifjon hiringlab: -(diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, — dedi.}} &quot;Mushtum&quot;. Boʻrimisiz, tulkimisiz? &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| [Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:/ Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?}} Hamza, Boy ila xizmatchi. Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham — yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| {{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.}} Shukrullo, Saylanma. Boʻri tugʻdi'' (yoki'' bolaladi) Kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora. Boʻri qulogʻi ovda Nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora. &quot;Qoʻyni boʻriga topshirmoq&quot;-biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq.{{misol| Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. — Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da. }}I. Rahim, Ixlos.

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}

*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>dn1pqa6r9hwmbsfxmip1zvd0pf56b7f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639128</id>
      <parentid>639127</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:43:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639128</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5388" sha1="cutaj5s0lx4qsev2tcbnjvgya56d2g1" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol| {{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|S. Anorboyev|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} [[yovuz]], [[qonxoʻr]], shafqatsiz odam haqida. {{misol|Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bshshrdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}
#Boʻri (erkaklar ismi).&lt;br/&gt;'''Boʻri boqish''' (''yoki'' '''qarash''') '''qilmoq''' - qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq. {{misol|Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}&lt;br/&gt;'''Boʻri yeydimi''' - &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hayot] -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? - dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Latifjon hiringlab: -(diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, - dedi.|[[Mushtum|&quot;Mushtum&quot;]]}}&lt;br/&gt;'''Boʻrimisiz, tulkimisiz?''' - &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| [Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:] Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?}} Hamza, Boy ila xizmatchi. Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham — yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| {{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.}} Shukrullo, Saylanma. Boʻri tugʻdi'' (yoki'' bolaladi) Kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora. Boʻri qulogʻi ovda Nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora. &quot;Qoʻyni boʻriga topshirmoq&quot;-biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq.{{misol| Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. — Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da. }}I. Rahim, Ixlos.

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}

*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>cutaj5s0lx4qsev2tcbnjvgya56d2g1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639129</id>
      <parentid>639128</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:45:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5389" sha1="gyaam63aih8q6fy9lp1yovv2obk99oi" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol| {{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|S. Anorboyev|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} [[yovuz]], [[qonxoʻr]], shafqatsiz odam haqida. {{misol|Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bilardi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}
#Boʻri (erkaklar ismi).&lt;br/&gt;'''Boʻri boqish''' (''yoki'' '''qarash''') '''qilmoq''' - qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq. {{misol|Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}&lt;br/&gt;'''Boʻri yeydimi''' - &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hayot:] -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? - dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Latifjon hiringlab: - (diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, - dedi.|[[Mushtum|&quot;Mushtum&quot;]]}}&lt;br/&gt;'''Boʻrimisiz, tulkimisiz?''' - &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| [Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:] Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?}} Hamza, Boy ila xizmatchi. Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham — yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| {{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.}} Shukrullo, Saylanma. Boʻri tugʻdi'' (yoki'' bolaladi) Kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora. Boʻri qulogʻi ovda Nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora. &quot;Qoʻyni boʻriga topshirmoq&quot;-biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq.{{misol| Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. — Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da. }}I. Rahim, Ixlos.

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}

*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>gyaam63aih8q6fy9lp1yovv2obk99oi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639130</id>
      <parentid>639129</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:50:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5424" sha1="be7rrv9sceuzldnrykvumtqasfnxjtw" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol| {{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} [[yovuz]], [[qonxoʻr]], shafqatsiz odam haqida. {{misol|Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bilardi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}
#Boʻri (erkaklar ismi).&lt;br/&gt;'''Boʻri boqish''' (''yoki'' '''qarash''') '''qilmoq''' - qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq. {{misol|Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}&lt;br/&gt;'''Boʻri yeydimi''' - &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hayot:] -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? - dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Latifjon hiringlab: - (diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, - dedi.|[[Mushtum|&quot;Mushtum&quot;]]}}&lt;br/&gt;'''Boʻrimisiz, tulkimisiz?''' - &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| [Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:] Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?}} Hamza, Boy ila xizmatchi. Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham — yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| {{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.}} Shukrullo, Saylanma. Boʻri tugʻdi'' (yoki'' bolaladi) Kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora. Boʻri qulogʻi ovda Nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora. &quot;Qoʻyni boʻriga topshirmoq&quot;-biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq.{{misol| Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. — Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da. }}I. Rahim, Ixlos.

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}

*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>be7rrv9sceuzldnrykvumtqasfnxjtw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639131</id>
      <parentid>639130</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:53:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5480" sha1="9wzzc1erl0mdyngvhmrd37wn71b6fct" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol| {{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} [[yovuz]], [[qonxoʻr]], shafqatsiz odam haqida. {{misol|Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bilardi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}
#Boʻri (erkaklar ismi).&lt;br/&gt;'''Boʻri boqish''' (''yoki'' '''qarash''') '''qilmoq''' - qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq. {{misol|Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}&lt;br/&gt;'''Boʻri yeydimi''' - &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hayot:] -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? - dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Latifjon hiringlab: - (diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, - dedi.|[[w:Mushtum|&quot;Mushtum&quot;]]}}&lt;br/&gt;'''Boʻrimisiz, tulkimisiz?''' - &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| [Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:] Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}&lt;br/&gt;'''Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon''' - &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham — yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| {{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}&lt;br/&gt;'''Boʻri tugʻdi''' (''yoki'' '''bolaladi''') - kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora. Boʻri qulogʻi ovda Nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora. &quot;Qoʻyni boʻriga topshirmoq&quot;-biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq.{{misol| Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. — Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da. }}I. Rahim, Ixlos.

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}

*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>9wzzc1erl0mdyngvhmrd37wn71b6fct</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639132</id>
      <parentid>639131</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:54:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5476" sha1="sion6tlxryhz9cuxv0fl85ewzg1ej2l" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; qashqir. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol| {{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} [[yovuz]], [[qonxoʻr]], shafqatsiz odam haqida. {{misol|Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bilardi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}
#Boʻri (erkaklar ismi).
'''Boʻri boqish''' (''yoki'' '''qarash''') '''qilmoq''' - qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq. {{misol|Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}&lt;br/&gt;'''Boʻri yeydimi''' - &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hayot:] -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? - dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Latifjon hiringlab: - (diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, - dedi.|[[w:Mushtum|&quot;Mushtum&quot;]]}}&lt;br/&gt;'''Boʻrimisiz, tulkimisiz?''' - &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| [Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:] Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}&lt;br/&gt;'''Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon''' - &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham — yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora.{{misol| {{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}&lt;br/&gt;'''Boʻri tugʻdi''' (''yoki'' '''bolaladi''') - kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora. Boʻri qulogʻi ovda Nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora. &quot;Qoʻyni boʻriga topshirmoq&quot;-biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq.{{misol| Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. — Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da. }}I. Rahim, Ixlos.

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}

*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>sion6tlxryhz9cuxv0fl85ewzg1ej2l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639133</id>
      <parentid>639132</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:59:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5520" sha1="mcl6t67yvb3gsuo003kd4bj62u0nsf7" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; [[qashqir]]. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} [[yovuz]], [[qonxoʻr]], shafqatsiz odam haqida. {{misol|Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bilardi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}
#Boʻri (erkaklar ismi).
'''Boʻri boqish''' (''yoki'' '''qarash''') '''qilmoq''' - qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq. {{misol|Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}&lt;br/&gt;'''Boʻri yeydimi''' - &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hayot:] -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? - dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Latifjon hiringlab: - (diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, - dedi.|[[w:Mushtum|&quot;Mushtum&quot;]]}}&lt;br/&gt;'''Boʻrimisiz, tulkimisiz?''' - &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:] Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}&lt;br/&gt;'''Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon''' - &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham - yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|{{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}&lt;br/&gt;'''Boʻri tugʻdi''' (''yoki'' '''bolaladi''') - kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora.&lt;br/&gt;'''Boʻri qulogʻi ovda''' - nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora.&lt;br/&gt;'''Qoʻyni boʻriga topshirmoq''' - biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq. {{misol|Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. - Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da.|[[w:Ibrohim Rahim|Ibrohim Rahim]]|Ixlos}}

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

'''Boʻri'''

{{OʻTIL}}

*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]

{{Tarjimalar
|kjh = [[пӱӱр]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>mcl6t67yvb3gsuo003kd4bj62u0nsf7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639134</id>
      <parentid>639133</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T19:01:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5516" sha1="s61m551biomrpyo5psb7khnr3w4mj3l" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== boʻri I ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===
{{OʻTEL|I|BOʻRI ’itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hay — von’. Toʻdadan ayrilganni b oʻ r i yer (Maqol). Bu ot qadimgi turkiy tilda 'kulrang’, ’koʻkimtir’ maʼnosini anglatgan bor &lt;nowiki&gt;|&lt;/nowiki&gt; boz sifatining bör shaklidan -i qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, II, 221; ПДП, 373; Devon, III, 239; DS, 118); oʻzbek tilida ö unlisining yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: bör + i &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; böri &amp;gt;&amp;nbsp;bori. Bu hayvonga nom rangiga koʻra berilgan. Bu soʻz turkiy tilga eroniy tildan oʻzlashgan boʻlishi mumkin deyiladi (ЭСТЯ, II, 221).}}

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
#Sutemizuvchilarning itsimonlar oilasiga mansub yirtqich hayvon; [[qashqir]]. {{misol|Ayrilganni ayiq yer, boʻlinganni {{ajrat|boʻri}} yer.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Bo‘ri}}ni yo‘qlasang - qulog‘i ko‘rinadi.|Maqol}} {{misol|{{ajrat|Boʻri}}dan qoʻrqqan toʻqayga kirmas.|Maqol}} {{misol|Och {{ajrat|boʻri}} qoʻy tanlamas.|Maqol}} {{misol|Suvonjon qoʻraga hujum qilgan bir och {{ajrat|boʻri}}ni otib olibdi.|[[w:Sunnatilla Anorboyev|Sunnatilla Anorboyev]]|Oqsoy}} {{misol|Bu choʻlda biram {{ajrat|boʻri}} koʻp ekanki, kechasi bilan qoʻrqib chiqdim.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Ufq}}
#{{koʻchma|uz}} [[yovuz]], [[qonxoʻr]], shafqatsiz odam haqida. {{misol|Yuragim san eding, Gulnor, koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni {{ajrat|boʻri}}larga yedirarmidim? Tongla mahsharda qay yuz bilan sanga boqaman?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Ahmad Husayn oqarib ketdi-yu, lekin indamadi, chunki {{ajrat|boʻri}}lar orasida ekanini yaxshi bilardi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}} {{misol|Badia xona burchagiga tisarildi. Roʻparasida turgan daxshatli {{ajrat|boʻri}}dan koʻz uzmasdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}
#Boʻri (erkaklar ismi).
'''Boʻri boqish''' (''yoki'' '''qarash''') '''qilmoq''' - qoʻrqinchli, dahshatli qaramoq, yeb qoʻygudek qaramoq. {{misol|Bir qoʻlida tesha, Sanobarga {{ajrat|boʻri}} qarash qilib yaqinlashdi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}}&lt;br/&gt;'''Boʻri yeydimi''' - &quot;Nimadan qoʻrqasan&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hayot:] -Voyey, sizam bir qiziqsizki, buvi, nima, meni {{ajrat|boʻri}} yeb ketarmidi ? - dedi-yu, hovli etagiga yurib ketdi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Latifjon hiringlab: - (diplomni) {{ajrat|boʻri}} yermidi, uyning toʻriga ekib qoʻyganman, - dedi.|[[w:Mushtum|&quot;Mushtum&quot;]]}}&lt;br/&gt;'''Boʻrimisiz, tulkimisiz?''' - &quot;Quruq qaytdingizmi yoki undirib?&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|[Hasan:] Quruq kelishga uyaldim-da, taqsir! [Qodirqul:] Qani, {{ajrat|boʻri}}misiz, tulki?|[[w:Hamza|Hamza]]|Boy ila xizmatchi}}&lt;br/&gt;'''Boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon''' - &quot;Yomonligi bilan tanilgan, yomonligini qoʻysa ham, qoʻymasa ham - yomon&quot; degan maʼnoda ishlatiladigan ibora. {{misol|{{ajrat|Boʻri}}ning yesa ham, yemasa ham ogʻzi qon.|[[w:Shukrullo|Shukrullo]]|Saylanma}}&lt;br/&gt;'''Boʻri tugʻdi''' (''yoki'' '''bolaladi''') - kun chiqib turib, yomgʻir yogʻayotganda aytiladigan ibora.&lt;br/&gt;'''Boʻri qulogʻi ovda''' - nomaʼlum kishilar yoki aygʻoq-agʻyorlar gap poylab yurgani haqida oʻz kishisini ogohlantirish uchun ishlatiladigan ibora.&lt;br/&gt;'''Qoʻyni boʻriga topshirmoq''' - biror narsani yoki ishni eng koʻp zarar yetkazadigan yoki suisteʼmol qiladigan, oqibatsiz kishiga topshirib qoʻymoq. {{misol|Murodova bilmaydi. Shuning uchun keyingi arizani Davronovga yuboribdi. - Qoʻyni {{ajrat|boʻri}}ga topshiribdi-da.|[[w:Ibrohim Rahim|Ibrohim Rahim]]|Ixlos}}

== boʻri II ==
=== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ===
'''boʻ-ri'''
=== Aytilishi ===

=== Etimologiyasi ===

=== Maʼnoviy xususiyatlari ===
==== Maʼnosi ====
{{astr.|uz}} Osmonning janubiy yarim-sharida joylashgan yulduzlar turkumi.

==== Sinonimlari ====

==== Antonimlari ====

{{OʻTIL|БЎРИ}}
=== Tarjimalari ===

{{OʻTIL}}

{{-trans-|bo‘ri|
*{{ug}}: [[بۆرە]]
*{{sah}}: [[бөрө]]
*{{kjh}}: [[пӱӱр]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''boʻri'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[волк]]; {{tarjmisoli|boʻrimisiz, tulki? }} ({{izoh|букв}}. кто же вы, волк или лиса?) со щитом или на щите?; {{tarjmisoli|toʻdadan ayrilganni boʻri yer }} {{izoh|посл}}. отбившегося от стада съедает волк; {{tarjmisoli|boʻri yoʻq dema, boʻrk ostida, yov yoʻq dema, jar ostida }} {{izoh|посл}}. не говори, что волка нет - он под шапкой, не говори, что врага нет - он в овраге {{izoh|(т. е. будь бдительным)}};{{tarjmisoli| boʻrining ogʻzi yesa ham qon, yemasa ham qon }} {{izoh|посл. }}у волка морда всегда в крови, съел ли он овцу или не съел; {{tarjmisoli|qoʻyni boʻriga topshirmoq }} поручить овцу волку;{{izoh| соотв. }}пустить козла в огород; {{tarjmisoli|boʻrining qulogʻi ovda }} {{izoh|(букв}}. уши волка на охоте) у волка всегда ушки на макушке;&lt;br /&gt;
'''2 B[[oʻri]]''' ({{izoh|имя собств.}} {{izoh|мужское}}); {{tarjmisoli|* boʻri tugʻdi }} {{izoh|(букв. }}волчица ощенилась) идёт слепой (грибной) дождь.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>s61m551biomrpyo5psb7khnr3w4mj3l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>mulk</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28311</id>
    <revision>
      <id>639110</id>
      <parentid>576866</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3091" sha1="i1m8g6jki8g5fnto3inr3x8b2xsp9bi" xml:space="preserve">{{-kaa-}}
'''mulk'''
----
= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''mulk'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
''[[w:Arab tili|a.]]'' dJushaxsiy boylik, mol
[[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]]
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Ixtiyordagi, qoʻldagi bor mol-dunyo, yer-suv, imorat va b. boyliklar. {{misol|Jamoat {{ajrat|mulk}}i. Xususiy {{ajrat|mulk}}. Shaxsiy {{ajrat|mulk}}.}} v {{misol|[Komilov Qodi-rovga:] Davlat {{ajrat|mulk}}ini, xalq {{ajrat|mulk}}ini koʻz qorachigʻiday saqlashimiz kerak.|[[w:Uygʻun|Uygʻun]]|Nav-bahor}}. {{misol|Madamin otasidan qolgan moliga mol, {{ajrat|mulk}}iga {{ajrat|mulk}} qoʻshdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}.

'''2 '''{{koʻchma|uz}} Boylik. {{misol|Oybekning qalamiga mansub asarlar allaqachon qardosh xalqlarning maʼnaviy {{ajrat|mulk}}iga aylangan.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|Respublika kengashi qishloqlarni qayta qurish-da toʻplangan boy tajribalarni hammaning {{ajrat|mulk}}iga aylantirish haqida astoydi,i gʻam-xoʻrlik qilmoqda.|[[w:&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;|&quot;Oʻzbekiston qoʻriqlari&quot;]]}}. {{misol|Oʻz ahamiyatini yoʻqotmaydigan asarlar umumsanʼat {{ajrat|mulk}}i, xalqlar {{ajrat|mulk}}i boʻlib qol-di.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Olovli izlar}}.

'''3 '''''esk. kt.'' Joy, mamlakat kabi maʼnoli soʻz bilan birikib, shu soʻz anglatgan joy, mamlakat, viloyat maʼnosini bildiradi. {{misol|Podshoh hazratlari, {{ajrat|mulk}}i Xurosonning taq-diri va hayoti sizning qoʻlingizdadir.|[[w:Oybek|Oybek]]|Navoiy}}. {{misol|Yoʻq jahon {{ajrat|mulk}}ida bizdek ojizu bechora xalq.|[[w:Avaz|Avaz]]}}.

'''4 '''{{koʻchma|uz}} Baʼzi soʻzlar bilan birikib, shu soʻz anglatgan narsaga tegishlilikni bildiradi. {{misol|Bu kishining sehrli boʻyoqlaridan chiqayotgan surapiar goʻzallik {{ajrat|mulk}}i.|[[w:S. Karomatov|S. Karomatov]]|Soʻnggi barxan}}. {{misol|Husn {{ajrat|mulk}}ida kishi tanho boʻlarmi muncha ham?|[[w:Muqimiy|Muqimiy]]}}.


=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|МУЛК}}
== Tarjimalari ==

*{{nog}}: [[муьлк]]

{{OʻTIL}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[mulk]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;1 &lt;/b&gt;[[имущество]]; [[достояние]], [[добро]]; [[собственность]]; {{tarjmisoli|davlat ~i }} государственное имущество, государственная собственность; {{tarjmisoli|jamoat ~i }} общественное достояние; {{tarjmisoli|koʻchma ~ }} движимое имущество; {{tarjmisoli|koʻchmas ~ }} недвижимое имущество; {{tarjmisoli|xususiy ~ }} частная собственность; {{tarjmisoli|shaxsiy ~ }} личная собственность; {{tarjmisoli|~-amlok }} разное имущество;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;2 &lt;/b&gt;{{izoh|уст}}. [[страна]]; [[царство]], [[владение]]; {{tarjmisoli|~i Hind }} страна Индия; {{tarjmisoli|* koʻngliga ~ qilmoq }} 1) запечатлеть в душе; 2) затаить в сердце; 3) замыслить.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>i1m8g6jki8g5fnto3inr3x8b2xsp9bi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>miya</title>
    <ns>0</ns>
    <id>28849</id>
    <revision>
      <id>639108</id>
      <parentid>635230</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:31:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tillar */</comment>
      <origin>639108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4877" sha1="5jactf9ozc0gtl28eofyrl4feeixnvq" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''mi-ya'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|MIYA 'asab tizimining bosh kosasida joy — lashgan qismi', ' fikrlash aʼzosi'. Japahning m i ya -s i d a goʻyo hech handay oʻy, fikr yoʻh edi (Asqad Mux— tor). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni ang— latgan bu soʻz asosan meŋi (Devon, III, 413: meŋilädi; DS, 342), meŋä (ДС, 341) tarzida talaffuz qilingan, shu bilan birga meyi (ДС, 340), hatto miŋä shakli mavjud boʻlgan (ДС, 345). Oʻzbek tilidagi miya soʻzi qadimgi miŋä shakli tarkibidagi ŋ undoshining y undoshiga almashuvi bilan yuzaga kelgan: miŋä &amp;gt;&amp;nbsp;miyä.}}
1 Odam va baʼzi hayvonlar nerv sistemasining markaziy boʻlimi; odamda — tafakkur aʼzosi. {{misol|Bosh {{ajrat|miya}}. Orqa {{ajrat|miya}}. Miya qobigʻi. Miya kasalliklari.}} v {{misol|Aytishlari-ga qaraganda, {{ajrat|miya}}m chayqalgan emish.|[[w:&quot;Gul-dasta&quot;|&quot;Gul-dasta&quot;]]}}. ''Uning [Japaqning''
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
{{misol|{{ajrat|miya}}sida goʻyo hech qanday oʻy, fikr yoʻq edi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Qora-qalpoq qissasi}}.

2 Odam va umurtqali hayvonlar suyagi boʻshliqlarini toʻldirib turuvchi toʻqima (koʻmik).

'''3 '''{{koʻchma|uz}} Aql, ong. {{misol|{{ajrat|Miya}}si bor kishi. {{ajrat|Miya}}-si butun odam,}} v {{misol|[Zunnunxoʻja:] {{ajrat|Miya}}ng bor-mi oʻzi, Sidiqjon kolxozga kirgani bilan yer kolxozga oʻtib ketmaydi, oʻrtada boʻladi!|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}.

'''4 '''{{s. t.|uz}} Boshning qoqtepasi; bosh, kalla. {{misol|{{ajrat|Miya}}siga mushtlamoq.}} v {{misol|Toʻravoy dushman-ning birining koʻksiga nayza sanchib, ikkin-chisining {{ajrat|miya}}siga qoʻndoq bilan urdi.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Olovli izlar}}.

:Miyasi shishmoq Nima qilishini bil-may qolmoq, boshi qotmoq. {{misol|Mana shuningdek masalalar bilan Oʻzbek oyimiing {{ajrat|miya}}si shish-gan edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Utgan kunlar}}. {{misol|Xalqning {{ajrat|miya}}si shishdi, koʻzi tindi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Kichik asarlar}}. Miyasi gʻovlamoq ''ayn.'' miyasi shishmoq. {{misol|Shermat akaning gʻazabi qaynab ketdi. {{ajrat|Miya}}si gʻovlab, yuziga sovuq ter qu-yildi.|[[w:M. Xayrullayev|M. Xayrullayev]]|Tilla marjon}}. Miyasida yongʻoq ''(yoki'' danak) chaqmoq ''ayn.'' boshida yongʻoq chaqmoq. ''q.'' bosh. {{misol|..erim {{ajrat|miya}}mda danak chaqsa ham, uyda oʻtirganim bir davlat edi. |[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Maston}}. Miyasini yemoq Toʻgʻri fikrlay olmaydigan boʻlmoq. {{misol|{{ajrat|Miya}}sini yegan chol!..oʻgʻlingning kimligini bilganingda, val-diramas eding!|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Meʼmor}}. {{misol|Qarib, {{ajrat|miya}}ngizni yeb qopsiz, koʻzdan ham qopsiz!|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Miyasini qotir-moq ''ayn.'' boshini qotirmoq ''q.'' bosh. {{misol|..bu hol yana uning {{ajrat|miya}}sini qotirdi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Miyasini qoqib, qoʻliga ber-moq Haddan ortiq gap-soʻz bilan joniga tegmoq. {{misol|Toshkentdan yap-yangi mashina olib kelishi haqida maqtanaverib, {{ajrat|miya}}mizni qoqib, qoʻlimizga berdi.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Zangori kema kapitani}}. {{misol|Aytib ulgurguncha, aya {{ajrat|miya}}sini qoqib, qoʻliga berardi. Oʻ.|[[w:Umarbekov|Umarbekov]]|Yoz yomgʻiri}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|МИЯ}}
== Tarjimalari ==

===Ism===
'''miya'''

===Tillar===
*{{as}}: [[মগজ]] (mogoj)
*{{en}}: [[brain]]
*{{nog}}: [[мый]]
*{{tr}}: [[beyin]]
*{{ug}}: [[مېڭە]]
*{{sah}}: [[мэйии]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''miya'''&lt;br /&gt;
'''1 '''{{izoh|анат}}. [[мозг]]; {{tarjmisoli|bosh ~ }} головной мозг; {{tarjmisoli|orqa ~ }} спинной мозг;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[ум]], [[умственные]] [[способности]]; [[голова]]; {{tarjmisoli|~si bor }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}~si butun }} умный, толковый, смышлёный; {{tarjmisoli|~ si joyida odam }} человек с головой; {{tarjmisoli|~si ishlaydi }} он смышлёный; голова у него работает; {{tarjmisoli|~si aynibdi }} 1) он сошёл с ума; 2) у него ум за разум зашёл;{{tarjmisoli| ~si yoʻq }} безмозглый; бестолковый; {{tarjmisoli|~si suyulgan }} ({{izoh|букв}}. у него мозги размякли) он плохо соображает; {{tarjmisoli|~si shishib ketdi }} у него голова вспухла ({{izoh|от дум}}); {{tarjmisoli|~m qotdi }} ({{izoh|букв}}. мой мозг затвердел) я озадачен; я не знаю, что мне делать; {{tarjmisoli|~ngni yeb qoʻydingmi? }} {{izoh|или '''}}eshak miya yedingmi?''' ты одурел, что ли?&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>5jactf9ozc0gtl28eofyrl4feeixnvq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>sodda</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29857</id>
    <revision>
      <id>639123</id>
      <parentid>631509</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1483" sha1="hy3i6revu5asduh0z134ulr9wywbkcs" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|'''SODDA''' Bu sifat {{ПРС}}da [sade] shaklida (267), {{ТжРС}}da sodda shaklida (362) keltirilgan; oʻzbek tiliga tojikcha shakli olingan. Bu sifat koʻp maʼnoli boʻlib, 'tuzilishi, tarkibi murakab boʻlmagan', 'oddiy' kabi maʼnolarni anglatadi ({{OʻTIL}}, II, 64).}}
===Sinonimlari===
[[jo‘n]]

===Tillar===
*{{en}}: [[simple]]

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''sodda'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[простой]], [[несложный]], [[нетрудный]], [[незатейливый]], [[лёгкий]]; [[упрощённый]]; {{tarjmisoli|sodda masala }} простая (несложная) задача; {{tarjmisoli|sodda qilib tushuntirmoq }} просто (упрощённо) объяснять; {{tarjmisoli|sodda qoida }} простое правило; {{tarjmisoli|sodda gap }} {{izoh|грам}}. простое предложение; {{tarjmisoli|sodda son }} {{izoh|мат}}. простое число;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[простой]], [[простодушный]], [[наивный]]; [[непритязательный]]; [[прямодушный]]; // [[простак]]; {{tarjmisoli|sodda odam }} простой, бесхитростный человек;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[исключительно]], [[только]]; [[сплошь]]; {{tarjmisoli|menga sodda qiyin savollar tushadi }} мне всегда попадаются только трудные вопросы.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>hy3i6revu5asduh0z134ulr9wywbkcs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>joʻn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29861</id>
    <revision>
      <id>639124</id>
      <parentid>631102</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:19:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/92.63.204.27|92.63.204.27]] ([[User talk:92.63.204.27|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/631102|631102]]-sonli tahrir qaytarildi</comment>
      <origin>639124</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3902" sha1="8dei13zdmh8u8b2tjz3t26mn2lxk6pi" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''joʻn'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|JOʻN ’oddiy’, sodda’, 'engil’. Bu ish ham xamirdan qil sugurganday j oʻ n g i n a bitdi (Hamza Hakim-zoda). Yuqoridagi maʼnoni va yana bir qancha maʼnolarni anglatgan bu soʻz qadimgi turkiy tilda yön tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 233); eski oʻzbek tilida soʻz boshlanishidagi y undoshi j undoshiga almashgan (КРС, 264); hozirgi oʻzbek tilida ö unlisining yum — shoqlik belgisi yoʻqolgan: yön &amp;gt;&amp;nbsp;jon.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

1. Past navli, sifati past, sifatsiz. {{misol|{{ajrat|Joʻn}} mol.}} {{misol| Maxdum oʻylanib qoldi: -Boʻlmasa, — dedi ikkilanib,— {{ajrat|joʻn}}roq adrasdan olchi!|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Mehrobdan chayon.}}

2. {{koʻchma|uz}} Imtiyozli tabaqaga mansub boʻlmagan; oddiy, sodda. {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Joʻn}} odamlar qatorida odam oʻldirib yurdim, degin?! — dedi. -{{ajrat|Joʻn}} odamlar qatorida emas, — dedi [Otabek], — &quot;majburlar qatorida, zoʻrlanganlar qatorida!&quot; |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar.}}

3. Past saviyali, boʻsh, zaif. {{misol|{{ajrat|Joʻn}} asar.}} {{misol|Oxirgi sahifa {{ajrat|joʻn}}roq yozilgan ekan.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Sarob.}} {{misol|Kecha yuksak sanʼat namunasi boʻlib koʻringan asar bugun koʻzimizga {{ajrat|joʻn}} boʻlib koʻrinadi.|[[w:&quot;Sharq yulduzi&quot;|&quot;Sharq yulduzi&quot;.]]}} {{misol|Ayrim matbuot organlari ilgʻorlar tajribasini yuzaki, {{ajrat|joʻn}} yozmoqdalar.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}}

4. Uncha murakkab va qiyin boʻlmagan; oson, yengil. {{misol|Mahfuza Chilonzor rayonidagi 9-bolalar kasalxonasiga ishga kirdi. Vazifasi juda {{ajrat|joʻn}}: har kuni uch-toʻrt mahal tayyor ovqatlarni palatama-palata yurib tarqatadi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} {{misol|Ishning bu yogʻi {{ajrat|joʻn}} koʻchdi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Toshkentliklar.}}

5. {{rvsh.|uz}} {{vazifasida.|uz}} Bekor, shunchaki; bekorchilikka ermak qilib. {{misol|Qishloqda {{ajrat|joʻn}} yurmay, bir baloni boshimizga sotib olgan ekanmiz. |[[w:&quot;Ochildov&quot;|&quot;Ochildov&quot;.]]}} {{misol|Saidiy bunday qilolmadi, chunki oʻqish emas, kitobni {{ajrat|joʻn}} varaqlash ham uni toliqtirar edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Sarob.}}

6. 3-sh. egalik va {{j. k.|uz}}, {{ch. k.|uz}} qoʻshimchalari bilan {{koʻm.|uz}} {{vazifasida.|uz}} qoʻllanadi ({{q.|uz}} joʻniga, joʻniday).

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЖЎН}}
== Tarjimalari ==

===Ism===
'''joʻn'''

===Tillar===
*{{tr}}: [[basit]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''joʻn'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[некачественный]], [[неважный]]; [[простой]]; {{tarjmisoli|~ mol }} некачественный товар, неважный товар;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[нетрудный]], [[лёгкий]], [[несложный]]; // [[нетрудно]], [[легко]], [[несложно]]; {{tarjmisoli|~ masala }} несложная задача; {{tarjmisoli|bu masalani yechish ~}} эту задачу решить нетрудно, эта задача легко решается;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[просто]] [[так]] [[себе]], [[от]] [[нечего]] [[делать]]; {{tarjmisoli|kitobni ~ varaqlamoq }} перелистывать книгу от нечего делать;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабо]], [[бледно]]; {{tarjmisoli|bu maqola ~ roq yozilibdi }} эта статья написана слабовато;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[верный]], [[правильный]], [[дельный]]; {{tarjmisoli|~ soʻzga qarshilik yoʻq }} дельному слову возражения нет;&lt;br /&gt;
'''6 '''[[простой]], [[рядовой]], [[обычный]]; {{tarjmisoli|~ kishilar }} простые люди; {{tarjmisoli|* ~i bilan gapirmoq }} говорить толком.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>8dei13zdmh8u8b2tjz3t26mn2lxk6pi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639125</id>
      <parentid>639124</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3912" sha1="rplvxqjvcgmp88snjbj6ihqow5ldq9n" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''joʻn'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|JOʻN ’oddiy’, sodda’, 'engil’. Bu ish ham xamirdan qil sugurganday j oʻ n g i n a bitdi (Hamza Hakim-zoda). Yuqoridagi maʼnoni va yana bir qancha maʼnolarni anglatgan bu soʻz qadimgi turkiy tilda yön tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 233); eski oʻzbek tilida soʻz boshlanishidagi y undoshi j undoshiga almashgan (КРС, 264); hozirgi oʻzbek tilida ö unlisining yum — shoqlik belgisi yoʻqolgan: yön &amp;gt;&amp;nbsp;jon.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

1. Past navli, sifati past, sifatsiz. {{misol|{{ajrat|Joʻn}} mol.}} {{misol| Maxdum oʻylanib qoldi: -Boʻlmasa, — dedi ikkilanib,— {{ajrat|joʻn}}roq adrasdan olchi!|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Mehrobdan chayon.}}

2. {{koʻchma|uz}} Imtiyozli tabaqaga mansub boʻlmagan; oddiy, sodda. {{misol|[Yusufbek hoji:] {{ajrat|Joʻn}} odamlar qatorida odam oʻldirib yurdim, degin?! — dedi. -{{ajrat|Joʻn}} odamlar qatorida emas, — dedi [Otabek], — &quot;majburlar qatorida, zoʻrlanganlar qatorida!&quot; |[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar.}}

3. Past saviyali, boʻsh, zaif. {{misol|{{ajrat|Joʻn}} asar.}} {{misol|Oxirgi sahifa {{ajrat|joʻn}}roq yozilgan ekan.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Sarob.}} {{misol|Kecha yuksak sanʼat namunasi boʻlib koʻringan asar bugun koʻzimizga {{ajrat|joʻn}} boʻlib koʻrinadi.|[[w:&quot;Sharq yulduzi&quot;|&quot;Sharq yulduzi&quot;.]]}} {{misol|Ayrim matbuot organlari ilgʻorlar tajribasini yuzaki, {{ajrat|joʻn}} yozmoqdalar.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}}

4. Uncha murakkab va qiyin boʻlmagan; oson, yengil. {{misol|Mahfuza Chilonzor rayonidagi 9-bolalar kasalxonasiga ishga kirdi. Vazifasi juda {{ajrat|joʻn}}: har kuni uch-toʻrt mahal tayyor ovqatlarni palatama-palata yurib tarqatadi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} {{misol|Ishning bu yogʻi {{ajrat|joʻn}} koʻchdi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Toshkentliklar.}}

5. {{rvsh.|uz}} {{vazifasida.|uz}} Bekor, shunchaki; bekorchilikka ermak qilib. {{misol|Qishloqda {{ajrat|joʻn}} yurmay, bir baloni boshimizga sotib olgan ekanmiz. |[[w:&quot;Ochildov&quot;|&quot;Ochildov&quot;.]]}} {{misol|Saidiy bunday qilolmadi, chunki oʻqish emas, kitobni {{ajrat|joʻn}} varaqlash ham uni toliqtirar edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Sarob.}}

6. 3-sh. egalik va {{j. k.|uz}}, {{ch. k.|uz}} qoʻshimchalari bilan {{koʻm.|uz}} {{vazifasida.|uz}} qoʻllanadi ({{q.|uz}} joʻniga, joʻniday).

=== Sinonimlari ===
[[sodda]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЖЎН}}
== Tarjimalari ==

===Ism===
'''joʻn'''

===Tillar===
*{{tr}}: [[basit]]
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''joʻn'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[некачественный]], [[неважный]]; [[простой]]; {{tarjmisoli|~ mol }} некачественный товар, неважный товар;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[нетрудный]], [[лёгкий]], [[несложный]]; // [[нетрудно]], [[легко]], [[несложно]]; {{tarjmisoli|~ masala }} несложная задача; {{tarjmisoli|bu masalani yechish ~}} эту задачу решить нетрудно, эта задача легко решается;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[просто]] [[так]] [[себе]], [[от]] [[нечего]] [[делать]]; {{tarjmisoli|kitobni ~ varaqlamoq }} перелистывать книгу от нечего делать;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[слабо]], [[бледно]]; {{tarjmisoli|bu maqola ~ roq yozilibdi }} эта статья написана слабовато;&lt;br /&gt;
'''5 '''[[верный]], [[правильный]], [[дельный]]; {{tarjmisoli|~ soʻzga qarshilik yoʻq }} дельному слову возражения нет;&lt;br /&gt;
'''6 '''[[простой]], [[рядовой]], [[обычный]]; {{tarjmisoli|~ kishilar }} простые люди; {{tarjmisoli|* ~i bilan gapirmoq }} говорить толком.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>rplvxqjvcgmp88snjbj6ihqow5ldq9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>yalpi</title>
    <ns>0</ns>
    <id>30336</id>
    <revision>
      <id>639141</id>
      <parentid>596132</parentid>
      <timestamp>2026-06-08T07:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caalipher</username>
        <id>9583</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>639141</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2351" sha1="2bidz2p0t8e0odzrvjrw3gs6k54x9jr" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''yal-pi'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|YALPI ’umumiy’. Chigit yalpi unib chiqdi. Bu soʻz asli qadimgi turkiy tilda 'eniga va yoniga keng’ maʼnosini ifodalagan yalp soʻzidan (ЭСТЯ, IV, 101) -ï qoʻxxgamchasi bilan yasalgan (Devon, III, 37); oʻzbek txxlida a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlisining qatgiqlik belgisi yoʻqolgan: yalp + ï &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; yalpï &amp;gt;&amp;nbsp;yälpi. Bu soʻz dastlab ’keng’ maʼnosini anglatgan boʻlib, 'barchasini qamrab olgan’, ’umumiy’ maʼnosi shu maʼno asosida yuzaga kelgan.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Hammaga tegishli, umumiy. ''Yal-pi safarbarlik.'' n {{misol|Baʼzan jamoa shoʻrosi ham {{ajrat|yalpi}} majlislarini uiy yerda oʻtkazar-di.|[[w:H. Shame|H. Shame]]|Dushman}}. {{misol|Aʼzosi boʻldi bu ham {{ajrat|Yalpi}} hayotning, Ishga soldi, rostladi Sin-gan qanotni.|[[w:Gʻayratiy|Gʻayratiy]]}}.

2 Hammasini qoʻshib qisoblaganda, bu-tunicha; hamma, umumiy. {{misol|Birlashma kvartal planini {{ajrat|yalpi}} mahsulot boʻyicha ancha oshirib bajardi.}} &quot;Yoshlik&quot; {{misol|..yigʻim-terim yakunlari, yaqin oʻtmishda boʻlganidek, {{ajrat|yalpi}} natija boʻyicha emas, balki olingan tolaning sifa-ti boʻyicha baholanadi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}.

'''3 '''''ayn.'' yalpisiga. {{misol|Xalqni {{ajrat|yalpi}} koʻtarish kerak.|[[w:Oybek|Oybek]]|O}}. v. shabadalar. {{misol|Sarbozlar {{ajrat|yalpi}} oʻq uzib kelmoqdalar.|[[w:&quot;Sharq yulduzi&quot;|&quot;Sharq yulduzi&quot;]]}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЯЛПИ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-adj}}
{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''yalpi'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[общий]]; [[сплошной]]; [[валовой]]; // [[сплошь]]; {{tarjmisoli|yalpi mahsulot }} валовая продукция; {{tarjmisoli|yalpi majlis }} пленарное заседание;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[массовый]], [[тотальный]]; {{tarjmisoli|yuqori hosil uchun kolxozchilar oʻrtasida yalpi harakat }} массовое движение среди колхозников за высокий урожай; {{tarjmisoli|yalpi safarbarlik }} тотальная мобилизация; {{tarjmisoli|yalpi urush }} тотальная война;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[поголовный]].&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>2bidz2p0t8e0odzrvjrw3gs6k54x9jr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>yorqin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31281</id>
    <revision>
      <id>639097</id>
      <parentid>608891</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:19:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3854" sha1="mpgtc1cucrm75lg35kv0v2yo35thorq" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''yor-qin'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|YORQIN ’ochiq nurli’, 'ravshan’. Quyosh chihib, anhor yohasidagi tollarni oltinlatgan, toza, yo r -h i n havo koʻzni hamashtiradi (Oybek). Bu sifat eski oʻzbek tilida nurlanishni ifyudalagan yarq tasvir soʻzidan —ï qoʻshimchasi bilan yasalgan feʼlga (КРС, 235) -n qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan (ЭСТЯ, IV, 135; КРС, 235); keyinchalik a unlisi â unlisiga almashgan, ï un — lisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (yarq + ï &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; yarqï-) + n &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; yarqïn &amp;gt;&amp;nbsp;yârqin.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Yorugʻ, yogʻduli, (och rangli) nurli, tiniq. {{misol|{{ajrat|Yorqin}} kun.}} m {{misol|Quyosh chiqib, anhor yoqasidagi tollarni oltinlatgan, toza, {{ajrat|yorqin}} havo koʻzni qamashtiradi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|{{ajrat|Yorqin}} koʻklam kunlarining birida Oʻtap jamoadan uyiga odatdagidan barvaqtroq qaytib, ertasi kun maktab ochilishini xabar qildi.|[[w:H. Gʻulom|H. Gʻulom]]|Mashʼal}}.

2 Aniq, ravshan, yaqqol. {{misol|Ahmad Husayn uzoq soʻzladi, dehqonlarning hayotini {{ajrat|yorqin}}, chuqur tafsilli hikoya qildi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Nur qidirib}}. {{misol|Hamid Olimjonning butun ijodida kishi-lar obrazi {{ajrat|yorqin}} talqin etilgan.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Olovli izlar}}. {{misol|Romanda shahar tasviri ham.. togʻ qishloqlarining goʻzal manzaralari ham {{ajrat|yorqin}} ifodalangan.|[[w:S. Karomatov|S. Karomatov]]|Ol-tin qum}}.

'''3 '''{{koʻchma|uz}} Baxtiyor, baxtli; nurafshon. ''Yor-qin hayot.'' m {{misol|Hayot har qachondan koʻra koʻrkam va {{ajrat|yorqin}} edi.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}}. {{misol|Bun-dan tashqari, u totuv va sogʻlom ishchi oila-sida oʻsib, koʻp {{ajrat|yorqin}} damlarni boshdan kechir-gan, shuning uchun ham qiyofasi nurga serob edi. |[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Uch ildiz}}.

4 Taʼsirchan, esda qolarli; oʻlmas, oʻchmas. ''U'' | {{misol|Yusufjon qiziq\ oʻzining {{ajrat|yorqin}} va oʻziga xos talanti bilan oʻtkir hajv yordamida baxtli hayot qurishda uzbek xalqiga toʻsqin-lik qilgan kuchlarni qahr-gʻazab bilan fosh qildi.|[[w:T. Obidov|T. Obidov]]|Yusufjon qiziq}}. {{misol|Joʻraxon-ning qahramonligi, jasorati, {{ajrat|yorqin}} xoti-rasi, ishlari qalblarda, hayotda abadiy qola-di.|[[w:Nazarmat|Nazarmat]]|Joʻrlar baland sayraydi}}.

&lt;/a&gt;&lt;span class=&quot;font2&quot; style=&quot;text-decoration:underline;&quot;&gt;■&quot;{{clear}}

5 Yorqin (erkak va xotin-qizlar ismi).

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЁРҚИН}}
== Tarjimalari ==

{{uz-ism}}
{{Tarjimalar
|nog=[[янаган]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''yorqin'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[светлый]], [[яркий]]; // [[светло]]; [[ярко]]; {{tarjmisoli|yorqin lampa }} светлая лампа; {{tarjmisoli|yorqin nurlar }} яркие лучи; {{tarjmisoli|Quyosh chiqib, anhor yoqasidagi tollarni oltinlatgan, toza yorqin havo koʻzni qamashtiradi  }} (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон»)  Взошедшее солнце озолотило ивы на берегу анхора, чистое яркое небо ослепляет глаза;&lt;br /&gt;
'''2 '''{{izoh|перен}}. [[ясный]], [[яркий]]; // [[ясно]], [[ярко]];{{tarjmisoli| yorqin ifoda }} яркое выражение; {{tarjmisoli|yorqin ifodalangan fikrlar }} ярко выраженные мысли;&lt;br /&gt;
'''3 '''{{izoh|перен}}. [[светлый]], [[яркий]], [[счастливый]]; {{tarjmisoli|yorqin umidlar }} светлые надежды; {{tarjmisoli|yorqin yoʻl }} светлый путь; {{tarjmisoli|yorqin hayot }} счастливая жизнь;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[Яркин]] ({{izoh|имя собств. мужское и женское}}).&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>mpgtc1cucrm75lg35kv0v2yo35thorq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>dagʻal</title>
    <ns>0</ns>
    <id>34570</id>
    <revision>
      <id>639138</id>
      <parentid>613917</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T19:17:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3058" sha1="gses44ebzthb9abxrx7lqlafytx10la" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''da-gʻal'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===

1. Koʻrinishi, tuzilishi beoʻxshov; qoʻpol. {{misol|{{ajrat|Dagʻal}} barmoqlar.}} {{misol|Men bekaning {{ajrat|dagʻal}} qoʻllarini oʻpdim.|[[w:&quot;Yoshlik&quot;|&quot;Yoshlik&quot;]]}}. {{misol|Nazarga xotinning barmoqlari serpay, {{ajrat|dagʻal}} tuyuldi. |[[w:E. Usmonov|E. Usmonov]]|Yolqin.}}

2. Tabiiy holda qattiq; mayin, silliq emas. {{misol|Dagʻal soch. Dagʻal jun.}} {{misol|Mulla Ikrom baland boʻyli, {{ajrat|dagʻal}} soqol.. bir kishi edi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar.}} {{misol|Har yilgidan koʻra koʻproq silos, senaj va {{ajrat|dagʻal}} xashak bostirildi.|[[w:Gazetadan|Gazetadan.]]}} {{misol|Uning peshonasi ustida hurpaygan timqora, {{ajrat|dagʻal}} sochlari lampa shishasiga qariyb tegib turardi. |[[w:Oybek|Oybek]]|O. v. shabadalar.}}

3. Qoʻpol ishlangan, joʻn. {{misol|{{ajrat|Dagʻal}} movut. {{ajrat|Dagʻal}} qogʻoz.}} {{misol|{{ajrat|Dagʻal}} saxtiyondan etik kiygan oyoqlarini kerib.. pichan uyumlarini aravaga ortardi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy.}}

4. Hazm boʻlishi qiyin, badhazm. {{misol|{{ajrat|Dagʻal}} ovqat.}} {{misol|Mol goʻshtida esa birlashma toʻqima koʻp va {{ajrat|dagʻal}} boʻlgani uchun qattiq va hazm boʻlishi qiyin.|[[w:N. Ismoilov|N. Ismoilov]]|Kasallarni parvarish qilish.}}

5. Kishiga qattiq tegadigan, qattiq botadigan; sovuq, qoʻpol. {{misol|Dagʻal gap. Dagʻal muomala. Dagʻal odam}} {{misol| Raisning.. {{ajrat|dagʻal}} gapirishi Kozimga yoqmadi. |[[w:E. Usmonov|E. Usmonov.]]|}}

:'''Yolqin''' {{misol|Muhammadi {{ajrat|dagʻal}} gapirib, uning taʼbini xira qildi.|[[w:&quot;Mushtum&quot;|&quot;Mushtum&quot;.]]}} {{misol|U {{ajrat|dagʻal}} va sovuq tovush bilan oʻqidi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona t.o.}} {{misol|Davronovning] Muomalasi {{ajrat|dagʻal}}, ogʻzi [[koski]] boʻlib, odamlarni oyoq uchida koʻrsatardi.|[[w:H. Nazir|H. Nazir]]|Koʻkterak shabadasi.}} {{misol|Kampir {{ajrat|dagʻal}} javob berdi.|[[w:X. Toʻxtaboyev|X. Toʻxtaboyev]]|Shirin qovunlar mamlakati.}}

=== Sinonimlari ===
[[g‘o‘rasha]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ДАҒАЛ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[dagʻal]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;1 &lt;/b&gt;[[грубый]], [[шероховатый]], [[шершавый]]; {{tarjmisoli|~ movut }} грубое сукно; {{tarjmisoli|~ qogʻoz }} грубая, шероховатая бумага;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;2 &lt;/b&gt;[[грубый]], [[аляповатый]], [[корявый]]; // [[грубо]], [[аляповато]], [[коряво]]; {{tarjmisoli|~ ish }} аляповатая работа;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;3 &lt;/b&gt;[[грубый]], [[дерзкий]]; // [[грубо]], [[дерзко]]; {{tarjmisoli|~ ibora }} грубое выражение; {{tarjmisoli|~ muomala }} грубое обращение; {{tarjmisoli|~ muomala qilmoq }} грубо обращаться; {{tarjmisoli|~ odam }} грубый, дерзкий человек, грубиян.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>gses44ebzthb9abxrx7lqlafytx10la</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>janoza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>36131</id>
    <revision>
      <id>639099</id>
      <parentid>571037</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:20:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="971" sha1="ahq3su72pyvdrdcs4g25p0nyzwcnb9z" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ja-no-za'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
''[a.''    koʻmish,    dafn ma-

rosimi; tobut] Dafn oldidan oʻlgan kishi haqiga bagʻishlab oʻqiladigan namoz. ''Jano-zaga Toshkentning deyarli har bir mahallasi-dan kishilar ishtirok qildi.'' A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Gʻaybarov {{ajrat|janoza}}ga arang yetib keldi.|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Galatepaga qaytish.


=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЖАНОЗА}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|nog=[[яназы]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[janoza]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
{{izoh|рел}}. [[заупокойная]] [[молитва]]; [[молитва]] [[перед]] [[похоронами]]; {{tarjmisoli|~ oʻqimoq }} читать заупокойную молитву (над телом умершего); {{tarjmisoli|[[saloti]] ~ &lt;nowiki&gt;=&lt;/nowiki&gt; [[janoza]]}} .&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>ahq3su72pyvdrdcs4g25p0nyzwcnb9z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>losos</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42579</id>
    <revision>
      <id>639094</id>
      <parentid>574648</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:14:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="541" sha1="7n7dcaiku6u3d2jkfg4voi1u7de6tya" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''lo-sos'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
''\[[w:Rus tili|r.]] &amp;lt; qad. nem.'' lahs
[[Turkum:Oʻzbekchada ruschadan oʻzlashgan soʻzlar]]
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Goʻshti yum-shoq pushtirang yirik baliq.


=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЛОСОСЬ}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|nog=[[ыргай]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[losos]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
[[лосось]]; {{tarjmisoli|~ goʻshti }} лососина.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>7n7dcaiku6u3d2jkfg4voi1u7de6tya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>miyiq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43610</id>
    <revision>
      <id>639104</id>
      <parentid>576310</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:26:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="701" sha1="at4fqzhgbyqifh2n10qftogdnq54skm" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|MIYIQ ’ moʻylov'. Kashanda Tojiddin Qosim .. hop—hora yiltiragan miyigʻini silab .. soʻradi (Oybek). Bu ot asli qadimgi turkiy tilda bïżïq tar — zida talaf&quot;fuz qilingan (Devon, I, 359); keyinroq z un — doshi y undoshiga, soʻz boshlanishidagi b undoshi m un — doshiga almashgan (ЭСТЯ, II, 304); oʻzbek tilida ï un — lilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: bïżïq &amp;gt;&amp;nbsp;mïyïq &amp;gt;&amp;nbsp;miyiq.}}
== Tarjimalari ==
{{Tarjimalar
|nog=[[мыйык]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''miyiq'''&lt;br /&gt;
{{izoh|обл}}. [[усы]]; {{tarjmisoli|miyiqda kulmoq }} слегка улыбнуться; усмехнуться.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>at4fqzhgbyqifh2n10qftogdnq54skm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639116</id>
      <parentid>639104</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="721" sha1="se3lqahywwdqyax5nnnfnu1w8dgdmjk" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|MIYIQ ’ moʻylov'. Kashanda Tojiddin Qosim .. hop—hora yiltiragan miyigʻini silab .. soʻradi (Oybek). Bu ot asli qadimgi turkiy tilda bïżïq tar — zida talaf&quot;fuz qilingan (Devon, I, 359); keyinroq z un — doshi y undoshiga, soʻz boshlanishidagi b undoshi m un — doshiga almashgan (ЭСТЯ, II, 304); oʻzbek tilida ï un — lilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: bïżïq &amp;gt;&amp;nbsp;mïyïq &amp;gt;&amp;nbsp;miyiq.}}
== Tarjimalari ==
{{Tarjimalar
|nog=[[мыйык]]
|sah=[[бытык]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''miyiq'''&lt;br /&gt;
{{izoh|обл}}. [[усы]]; {{tarjmisoli|miyiqda kulmoq }} слегка улыбнуться; усмехнуться.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>se3lqahywwdqyax5nnnfnu1w8dgdmjk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>mirza</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43742</id>
    <revision>
      <id>639114</id>
      <parentid>576250</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:41:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="2dyj2i1vlacy5dlefgzyumv7gnoudp8" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''mir-za'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|&lt;b&gt;MIRZA&lt;/b&gt; Bu birlik asli 'savodli', 'oʻkimishli', 'yozuv-chizuv ishlarini olib boradigan xodim', 'kotib' maʼnolarini anglatadi ({{OʻTIL}}, I, 466). Bu otning 'kotib' maʼnosi asosida tarixan mirzaboshi oti tuzilgan.}}

''[[w:Arab tili|a.]] + f.'' I ''jjt-e'' &amp;lt; &quot;amirzoda&quot; s. ning qisqargan shakli
[[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]]
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
'''1''' {{tar.|uz}} Yozuv-chizuv ishlarini olib borgan lavozimli kishi; kotib. {{misol|Amlokdorning {{ajrat|mirza}}si beliga suqilgan qalamdonini ochib, qalamini qoʻliga oldi.|[[w:S. Ayniy|S. Ayniy]]|Qullar}}.

'''2 '''{{koʻchma|uz}} Savodli, oʻqimishli odam.

:Mirza yigit Savodli, oʻqimishli yosh

kishilarga hurmat bilan murojaat etish shakli.

'''3 '''{{esk.|uz}} Yuqori tabaqalarga mansub kishi; janob. {{misol|Men choʻriman, siz {{ajrat|mirza}}siz, bekvachcha! |[[w:&quot;Goʻroʻgʻli&quot;|&quot;Goʻroʻgʻli&quot;]]}}.

4 Mirza (erkaklar ismi).


=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|МИРЗА}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|nog=[[мырза]]
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[mirza]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;1 &lt;/b&gt;{{izoh|ист}}. [[писарь]], [[писец]]; [[секретарь]];&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;2 &lt;/b&gt;{{izoh|перен}}. [[грамотный]] [[человек]]; {{tarjmisoli|~ yigit }} вежливое обращение к молодому человеку;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;3 &lt;/b&gt;{{izoh|уст}}. [[господин]]; [[человек]], [[принадлежащий]] [[к]] [[привилегированному]] [[классу]]; {{tarjmisoli|it yotish, ~ turish }} {{izoh|погов}}. ложится спать как собака, просыпается, как господин ({{izoh|о житейских неурядицах, трудностях жизни}}); {{tarjmisoli|Men choʻriman, siz ~siz, bekvachcha!}}  («Гўрўѓли») Я рабыня, а вы, господин, сын бека;&lt;/br&gt;
&lt;b&gt;4 &lt;/b&gt;[[Мирза]] ({{izoh|имя собств. мужское}}).&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>2dyj2i1vlacy5dlefgzyumv7gnoudp8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>mix</title>
    <ns>0</ns>
    <id>43798</id>
    <revision>
      <id>639106</id>
      <parentid>615021</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:30:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1546" sha1="kn4sir7shhwh09xkt6i6wk6hlrh6lth" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''mix'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|III|&lt;b&gt;MIX&lt;/b&gt; Bu ot {{ПРС}}da choʻzik i tovushi bilan [mix\ shaklida (547), {{ТжРС}}da mex shaklida (227) keltirilgan; oʻzbek tiliga i tovushining choʻziqligini tashlab forscha shakli olingan; 'ikki narsani bir-biriga biriktirish uchun qoqiladigan, boshlanishi qalpoqli, oxiri uchli qurilish ashyosi' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I, 468). Bu otdan oʻzbek tilida mixla- feʼli yasalgan.}}

''[[w:Fors tili|f.]]''    —    mix; qoziq
[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Ikki nar-

sani bir-biriga mahkamlash, biriktirish uchun qoqiladigan, bir tomoni uchli, ik-kinchi tomoni qalpoqli metall yoki yogʻoch buyum. {{misol|Arava {{ajrat|mix}}i. Mix qoqmoq. Mix urmoq. Mixni sugʻurib olmoq. sht Mahkam aka dera-zaga qoqayotgan {{ajrat|mix}} Buvnisa xolaning qal-biga qadalayotganday boʻlardi.|[[w:R. Fayziy|R. Fayziy]]|Sen yetim emassan}}.

:Ishlar mix {{s. t.|uz}} Juda yaxshi, joyida, mixday. {{misol|Hamma chapak chaldi, demak, ishlarim {{ajrat|mix}} ekan-da.|[[w:&quot;Mushtum&quot;|&quot;Mushtum&quot;]]}}.


=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|МИХ}}
== Tarjimalari ==
*{{nog}}: [[мык]]
*{{crh}}: [[mıh]]
*{{tr}}: [[mıh]]

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;[[mix]]&lt;/b&gt;&lt;/br&gt;
[[гвоздь]]; &lt;b&gt;*&lt;/b&gt; {{tarjmisoli|ishlar ~day }} {{izoh|разг}}. дела идут великолепно; дела хороши.&lt;/br&gt;
}}</text>
      <sha1>kn4sir7shhwh09xkt6i6wk6hlrh6lth</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Turkum:Shevaga oid soʻzlar/uz</title>
    <ns>14</ns>
    <id>158374</id>
    <revision>
      <id>639139</id>
      <parentid>639090</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T19:21:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/~2026-33556-89|~2026-33556-89]] ([[User talk:~2026-33556-89|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/639090|639090]]-sonli tahrir qaytarildi</comment>
      <origin>639139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5" sha1="42uf68mcb3ob7rcz4r17ndnj5kxno0y" xml:space="preserve">Gechi</text>
      <sha1>42uf68mcb3ob7rcz4r17ndnj5kxno0y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>тооҕуут</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162624</id>
    <revision>
      <id>639118</id>
      <parentid>638659</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:53:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="d7dlwx4ubym5tbyqy777m8y0jrpr16t" xml:space="preserve">{{-sah-}}
{{din.}} [[togʻut]]. {{misol|Тооҕууттар элбэхтэр.}} - Tog‘utlar ko‘p erurlar.</text>
      <sha1>d7dlwx4ubym5tbyqy777m8y0jrpr16t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639119</id>
      <parentid>639118</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:53:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="1o0jthp2joewifh7g2vurvh71c32gn5" xml:space="preserve">{{-sah-}}
{{din.}} [[togʻut]]. {{misol|{{ajrat|Тооҕуут}}тар элбэхтэр.}} - Tog‘utlar ko‘p erurlar.</text>
      <sha1>1o0jthp2joewifh7g2vurvh71c32gn5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639120</id>
      <parentid>639119</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:00:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="394" sha1="978kveo0h4lhowqarpol3j0jbckgayu" xml:space="preserve">{{-sah-}}
{{din.}} [[togʻut]]. {{misol|{{ajrat|Тооҕуут}}тар элбэхтэр.}} - Tog‘utlar ko‘p erurlar. {{misol|Онон тооҕууту итэҕэйбэт, Аллаахха эрэ итэҕэйэр киһи тууллубат кытаанах тутаахтан тутуһар.}} - Shunday qilib, tog‘utga topinmay, Allohgagina topinguvchi kishi qattiq arqondan tutgan erur.</text>
      <sha1>978kveo0h4lhowqarpol3j0jbckgayu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639121</id>
      <parentid>639120</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="404" sha1="4pxtdar2s3tq2p0nz8xdvoslyk229v7" xml:space="preserve">{{-sah-}}
{{din.}} [[togʻut]]. {{misol|{{ajrat|Тооҕуут}}тар элбэхтэр.}} - Tog‘utlar ko‘p erurlar. {{misol|Онон {{ajrat|тооҕуут}}у итэҕэйбэт, Аллаахха эрэ итэҕэйэр киһи тууллубат кытаанах тутаахтан тутуһар.}} - Shunday qilib, tog‘utga topinmay, Allohgagina topinguvchi kishi qattiq arqondan tutgan erur.</text>
      <sha1>4pxtdar2s3tq2p0nz8xdvoslyk229v7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639122</id>
      <parentid>639121</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T18:02:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="496" sha1="b552ro6jxqw1oc2jaxirxpuvvkfe1bb" xml:space="preserve">{{-sah-}}
===Aytilishi===
tōğūt

===Etimologiyasi===
Arabchadan o‘zlashma erur.

===Ma’nosi===
{{din.}} [[togʻut]]. {{misol|{{ajrat|Тооҕуут}}тар элбэхтэр.}} - Tog‘utlar ko‘p erurlar. {{misol|Онон {{ajrat|тооҕуут}}у итэҕэйбэт, Аллаахха эрэ итэҕэйэр киһи тууллубат кытаанах тутаахтан тутуһар.}} - Shunday qilib, tog‘utga topinmay, Allohgagina topinguvchi kishi qattiq arqondan tutgan erur.</text>
      <sha1>b552ro6jxqw1oc2jaxirxpuvvkfe1bb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>дин</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162678</id>
    <revision>
      <id>639092</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:11:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} ===Etimologiyasi=== Arabchadan.  ===Aytilishi=== din   ===Ma’nosi=== [[din]]. {{misol|{{ajrat|Дин}} Оьзбектен калды.|No‘g‘ay Xalq Maqoli}} - Diyn O‘zbek Xondan qoldi.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="201" sha1="mvnlh4km57caocwuag3gkzryppsqjh9" xml:space="preserve">{{-nog-}}
===Etimologiyasi===
Arabchadan.

===Aytilishi===
din


===Ma’nosi===
[[din]]. {{misol|{{ajrat|Дин}} Оьзбектен калды.|No‘g‘ay Xalq Maqoli}} - Diyn O‘zbek Xondan qoldi.</text>
      <sha1>mvnlh4km57caocwuag3gkzryppsqjh9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639093</id>
      <parentid>639092</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="200" sha1="853drvet1x5bts83jhlun7pccqwvk4i" xml:space="preserve">{{-nog-}}
===Etimologiyasi===
Arabchadan.

===Aytilishi===
din

===Ma’nosi===
[[din]]. {{misol|{{ajrat|Дин}} Оьзбектен калды.|No‘g‘ay Xalq Maqoli}} - Diyn O‘zbek Xondan qoldi.</text>
      <sha1>853drvet1x5bts83jhlun7pccqwvk4i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639096</id>
      <parentid>639093</parentid>
      <timestamp>2026-06-07T17:17:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="kqcb8mimnvd5w0upxj5jfy343b11hy6" xml:space="preserve">{{-nog-}}
===Etimologiyasi===
Arabchadan.

===Aytilishi===
din

===Ma’nosi===
[[din]]. {{misol|{{ajrat|Дин}} Оьзбектен калды.|No‘g‘ay Xalq Maqoli}} - Din O‘zbek Xondan qoldi.</text>
      <sha1>kqcb8mimnvd5w0upxj5jfy343b11hy6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ыргай</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162679</id>
    <revision>
      <id>639095</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} [[losos]] (baliq).“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28" sha1="5sm4czqsmnrwtammpe5fdw3s7nartrm" xml:space="preserve">{{-nog-}}
[[losos]] (baliq).</text>
      <sha1>5sm4czqsmnrwtammpe5fdw3s7nartrm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>янаган</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162680</id>
    <revision>
      <id>639098</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:19:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} [[yorqin]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="9y3l0r9zc167yhkp6flajysfnc6nyng" xml:space="preserve">{{-nog-}}
[[yorqin]].</text>
      <sha1>9y3l0r9zc167yhkp6flajysfnc6nyng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>яназы</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162681</id>
    <revision>
      <id>639100</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:21:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} [[janoza]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="sy9szowdus24hz2f7cf9gghh8npymfs" xml:space="preserve">{{-nog-}}
[[janoza]].</text>
      <sha1>sy9szowdus24hz2f7cf9gghh8npymfs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>بۆرە</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162682</id>
    <revision>
      <id>639103</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-ug-}} ===Aytilishi=== börä  ===Ma’nosi=== [[bo‘ri]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="swre6mnx5c8efw2zqjdetoe522kg14w" xml:space="preserve">{{-ug-}}
===Aytilishi===
börä

===Ma’nosi===
[[bo‘ri]].</text>
      <sha1>swre6mnx5c8efw2zqjdetoe522kg14w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>мыйык</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162683</id>
    <revision>
      <id>639105</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} [[miyiq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20" sha1="p3kbkdauv6r8dih8b72ddgln0jh8mw2" xml:space="preserve">{{-nog-}}
[[miyiq]].</text>
      <sha1>p3kbkdauv6r8dih8b72ddgln0jh8mw2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>мык</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162684</id>
    <revision>
      <id>639107</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:30:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} [[mix]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18" sha1="46wwhtmjyhd5e7vpqoy4e1jyb95ke4d" xml:space="preserve">{{-nog-}}
[[mix]].</text>
      <sha1>46wwhtmjyhd5e7vpqoy4e1jyb95ke4d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>мый</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162685</id>
    <revision>
      <id>639109</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:32:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} [[miya]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="rv7lko69w5821khwte9g2gmq0aocevh" xml:space="preserve">{{-nog-}}
[[miya]].</text>
      <sha1>rv7lko69w5821khwte9g2gmq0aocevh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>муьлк</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162686</id>
    <revision>
      <id>639111</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:34:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} [[mulk]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="gbnazxtp72i4vz4cht2xfx9ycamjdfv" xml:space="preserve">{{-nog-}}
[[mulk]].</text>
      <sha1>gbnazxtp72i4vz4cht2xfx9ycamjdfv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>мысык</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162687</id>
    <revision>
      <id>639113</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:38:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} [[mushuk]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="21" sha1="ca1hjmyj3o1oqewc84cwpwf1govpumn" xml:space="preserve">{{-nog-}}
[[mushuk]].</text>
      <sha1>ca1hjmyj3o1oqewc84cwpwf1govpumn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>мырза</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162688</id>
    <revision>
      <id>639115</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:42:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-nog-}} O‘tmishda No‘g‘aylarning orasidagi hukmron tabaqaga mansub unvon, [[mirza]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92" sha1="2z591yeej3vef2cndperrcnzi39psbg" xml:space="preserve">{{-nog-}}
O‘tmishda No‘g‘aylarning orasidagi hukmron tabaqaga mansub unvon, [[mirza]].</text>
      <sha1>2z591yeej3vef2cndperrcnzi39psbg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>бытык</title>
    <ns>0</ns>
    <id>162689</id>
    <revision>
      <id>639117</id>
      <timestamp>2026-06-07T17:48:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>„{{-sah-}} ===Aytilishi=== bıtık  ===Etimologiyasi=== Turkiy, ''[[miyiq]]'' degan so‘zla o‘zakdosh erur.  ===Ma’nosi=== [[miyiq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi</comment>
      <origin>639117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="9gfrncoq04vygnim7fx4fszhxo69yrv" xml:space="preserve">{{-sah-}}
===Aytilishi===
bıtık

===Etimologiyasi===
Turkiy, ''[[miyiq]]'' degan so‘zla o‘zakdosh erur.

===Ma’nosi===
[[miyiq]].</text>
      <sha1>9gfrncoq04vygnim7fx4fszhxo69yrv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>