bayir

Vikilugʻat uzwiktionary https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.6 case-sensitive Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikilugʻat Vikilugʻat munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk bayir 0 23165 639245 612724 2026-06-10T18:48:31Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 639245 wikitext text/x-wiki {{-kaa-}} {{kaa-adv}} = {{-uz-}} = == bayir I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''ba-yir''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Qoʻlga oʻrgatilgan hayvon (asosan ot); jaydari. {{misol|{{ajrat|Bayir}} ot.}} {{misol|rais bilan O‘ktam oyoq ustida bir piyoladan qaynoq choy ichishdi-da, qora {{ajrat|bayir}} va qizil jiyronga minishdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}} {{misol|Men uning yigipiariga bir kam toʻqson {{ajrat|bayir}} berganman.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Qoraqalpoq qissasi}} #{{koʻchma}} {{s. t.}} Sharoitga koʻnikib, qadrdon boʻlib qolgan. {{misol|Taqsirim {{ajrat|bayir}} xotinlarining ustiga.. oʻn toʻrt yashar qiz olib.. ishrat kamarini bogʻladilar.|[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} == bayir II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''ba-yir''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Qumli choʻllarda shamol oqibatida paydo boʻlgan botiq joylar. {{misol| {{ajrat|Bayir}}da kichik-kichik chuqurliklar bilan birga qator qum tepaliklari ham boʻladi.||OʻzME}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|БАЙИР}} === Tarjimalari === {{uz-adv}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = bayir 1 [[привычный]] [[к]] [[местным]] [[условиям]] {{izoh|(о лошадях)}}; '''2 '''[[ручной]], [[при]] [[рученный]]. }} 8e1aup1adnvn6gsca3xueyf4t3r7plw 639246 639245 2026-06-10T18:49:35Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 639246 wikitext text/x-wiki {{-kaa-}} {{kaa-adv}} = {{-uz-}} = == bayir I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''ba-yir''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Qoʻlga oʻrgatilgan hayvon (asosan ot); jaydari. {{misol|{{ajrat|Bayir}} ot.}} {{misol|rais bilan O‘ktam oyoq ustida bir piyoladan qaynoq choy ichishdi-da, qora {{ajrat|bayir}} va qizil jiyronga minishdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Oltin vodiydan shabadalar}} {{misol|Men uning yigipiariga bir kam toʻqson {{ajrat|bayir}} berganman.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Qoraqalpoq qissasi}} #{{koʻchma}} {{s. t.}} Sharoitga koʻnikib, qadrdon boʻlib qolgan. {{misol|Taqsirim {{ajrat|bayir}} xotinlarining ustiga.. oʻn toʻrt yashar qiz olib.. ishrat kamarini bogʻladilar.|[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} == bayir II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''ba-yir''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Qumli choʻllarda shamol oqibatida paydo boʻlgan botiq joylar. {{misol|{{ajrat|Bayir}}da kichik-kichik chuqurliklar bilan birga qator qum tepaliklari ham boʻladi.|[[w:OʻzME|"O‘zME"]]}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|БАЙИР}} === Tarjimalari === {{uz-adv}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = bayir 1 [[привычный]] [[к]] [[местным]] [[условиям]] {{izoh|(о лошадях)}}; '''2 '''[[ручной]], [[при]] [[рученный]]. }} jv3wa0b5fkpt1e37bcmuqurjkg58ki7 oʻymoq 0 28162 639248 635050 2026-06-11T06:17:19Z Yokubjon Juraev 8265 [[Special:Contributions/~2025-28732-28|~2025-28732-28]] ([[User talk:~2025-28732-28|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/635050|635050]]-sonli tahrir qaytarildi 639248 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == oʻymoq I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''oʻy-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|OʻYMOQ 'kichik chuqur’, 'chuqurcha’. Chap oyogida oʻ y-m o q hosil boʻlibdi. Bu ot o:y- feʼlidan -maq qoʻ-shimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 434). Oʻymoq soʻzining tarkibini boshqacha talqin etish ham mumkin: o:y— feʼ— lidan -ma qoʻshimchasi bilan o:yma oti yasalgan, soʻngra unga kichraytirish maʼnosini ifodalovchi -q qoʻshimchasi qoʻshilgan. Har ikki holda oʻzbek tilida o: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan, q undoshi oldidagi a unlisi â unlisiga almashgan: o:y— + maq <nowiki>=</nowiki> o:ymaq > oymâq; (o:y— + ma <nowiki>=</nowiki> o:yma) + q <nowiki>=</nowiki> o:ymaq > oymâq.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 Biror narsa bilan kovlab, chuqur hosil qilmoq; kovlamoq. {{misol|Yerni {{ajrat|oʻy}}moq. Devorni {{ajrat|oʻy}}moq.}} ■■ {{misol|Tirnoq-la yer {{ajrat|oʻy}}ib, suvlar oqizgan Gʻariblar ahvoli qolardi tangga. |[[w:Gʻayratiy|Gʻayratiy]]}}. {{misol|Avaz uchi tirsakka oʻxigaig silliq tosh topib, boʻzni {{ajrat|oʻy}}ib, ikki qator chuqur-chalar yasadi.}} P. Qodirov, Qora koʻzlar. 2 Chuqurcha hosil qiladigan qismini ajratib olmoq. {{misol|Men ham lip etib hujraga kirib, xumchadan yogʻ {{ajrat|oʻy}}ib oldim.}} Gʻ. Gʻulom, Shum bola. {{misol|Mana shu yolgʻiz qoʻlim bilan malʼ-un Japaqning koʻzini {{ajrat|oʻy}}aman.}} A. Muxtor, Qo-raqalpoq qissasi. 3 Naqsh, gul, tasvir va sh. k. ishlash uchun biror sirtga iz, oʻyiq tushirmoq. {{misol|Supachada bir parcha ganchga Naqqosh {{ajrat|oʻy}}ar soʻnggi nasini.}} E. Rahim. {{misol|Islomxoʻja ustalar bilan sa-lomlashib, marmar toshga Ogahiy sheʼrlari-ni {{ajrat|oʻy}}ayotgan Xudoybergan muhrkan oldiga bor-di.}} J. Sharipov, Xorazm. {{misol|[Solijon] Tak-rorlaydi darslarin, Koʻzdan tugal oʻtkazar, Toshga {{ajrat|oʻy}}gan xat kabi Puxtalab dilga yozar. |[[w:Q. Muhammadiy|Q. Muhammadiy]]}}. '''4''' Yemirib, yuvib, chuqur hosil qilmoq. {{misol|Oyqiz butun kuchini yigʻib, Pogodinni suv {{ajrat|oʻy}}gan chuqurlik qirgʻogʻiga sudrab keldi..}} Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. '''5''' {{koʻchma|uz}} Qattiqchimchilamoq. {{misol|Rohila \qiz-ning\ biqinini {{ajrat|oʻy}}ib oldi.}} A. Qahhor, Ogʻriq tishlar. '''6''' {{koʻchma|uz}} Qattiq ruhiy azob bermoq. {{misol|Yurak-bagʻrimni {{ajrat|oʻy}}ding, Meni nomusga q{{ajrat|oʻy}}-ding.}} H. Olimjon. :Oʻyib olmoq Qattiq taʼsirli, taʼzirli ran qilmoq. {{misol|Alim buva mingboshini {{ajrat|oʻy}}ib oldi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|..biror narsa-ni bahona qilib, gap bilan {{ajrat|oʻy}}ib-{{ajrat|oʻy}}ib oladi. |[[w:0. Husanov|0. Husanov]]|Nay}}. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == oʻymoq II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''oʻy-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== ''' 1 '''Uncha katta boʻlmagan chu-kurlik; chuqurcha. 2 Kichkina, tor, bejirim. {{misol|Qizning qosh-lari ingichka, koʻzlari mastona, suzukdan-su-zuk, burni bejirim. Ogʻzi{{ajrat|oʻy}}moq. Lablarilola-rang.}} E. Samandar, Tangri qudugʻi. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == oʻymoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''oʻy-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== {{shv.|uz}} Angishvona. {{misol|Uning nozik qirra burni, {{ajrat|oʻy}}moqdakkina ogʻzi.. birinchi qarashdayoq Munavvarni oʻziga tortdi.}} S. Anorboyev, Mexr. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЎЙМОҚ}} === Tarjimalari === {{uz-verb}} '''oʻymoq''' ===Tillar=== *{{tr}}: [[oymak]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oʻymoq I''' '''1 '''[[долбить]], [[выдалбливать]], [[делать]] [[углубление]] ([[долблением]]); {{tarjmisoli|iskana bilan yogʻoch oʻymoq }} долбить дерево долотом; '''2 '''[[выкапывать]] ([[углубление]]), [[рыть]]; [[выковыривать]], ({{izoh|делая углубление}}); {{tarjmisoli|yerni oʻymoq }} рыть землю; '''Men ham lip etib hujraga kirib xumdan yogʻ oʻyib oldim '''(Ѓ. Ѓулом, «Шум бола») И я - шмыг в чулан, и отковырнул добрый кусок масла из хума; '''3 '''[[прорубать]]; {{tarjmisoli|muzni oʻymoq }} прорубать лёд, делать прорубь во льду; '''4 '''[[вырезывать]], [[гравировать]]; {{tarjmisoli|naqsh oʻymoq }} вырезывать узор; '''5 '''[[щипать]] [[ущипнуть]]; '''6 '''[[выколоть]] ({{izoh|глаза}}); '''7 '''[[разъедать]] ({{izoh|напр. о кислотах}}). oʻymoq II [[небольшая]] [[выемка]], [[небольшое]] [[углубление]], [[выбоина]], [[щербина]]. '''oʻymoq III''' {{izoh|обл}}. [[напёрсток]]. }} 4w4h3hau561j2spl9eftnzxr743tlcz oʻrda 0 54929 639247 637836 2026-06-11T06:06:58Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 639247 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''oʻr-da''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|OʻRDA 'hukmdorning qarorgohi’. Qoʻhon yuni oʻ r -d a s i muzerga aylantirilgan. Bu ot qadimgi turkiy tilda 'tepaga harakatlan-’ maʼnosini anglatgan or— feʼlining -(u)t ortgirma qoʻshimchasini qoʻshib hosil qilingan shaklidan -u qoʻshimchasi bilan yasalgan (ЭСТЯ, I, 472); keyinchalik ikkinchi boʻgʻindagi tor unli talaf — fuz qilinmay qoʻygan; t undoshi r undoshining taʼsi — rida jarangli eshiga, soʻz oxiridagi u unlisi ä unli — siga almashgan: (or- <nowiki>=</nowiki> ut <nowiki>=</nowiki> orut—) + u <nowiki>=</nowiki> orutu > ortu > ordu > ordä.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #{{tar.|uz}} Turkiy va moʻgʻul xalqlarida hukmdor, xon qarorgohi, qalʼa. {{misol|Yusufbek hoji boshliq yeru koʻkka sigʻmagan muzaffar xalq {{ajrat|oʻrda}} tevaragini qurshab tushdi.|[[w:Andulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Mullajon yoshligida Qoʻqon xoni {{ajrat|oʻrda}}si oldidagi kazarma maydonida otda mashq qilayotgan soldatlarni koʻrib, soldat boʻlishni orzu.. qilardi.|[[w:A. Rahmat|A. Rahmat]]|Ellik bir bahodir}} {{misol|Kumush bo‘sag‘ali ko‘k {{ajrat|o‘rda}}.|[[w:O‘tamish Hoji|O‘tamish Hoji]]|Tarix-i Do‘st Sulton (Chingiznoma)}} #Qoʻshin qarorgohi, lashkargoh. {{misol|Harbiy harakatlar vaqtida {{ajrat|oʻrda}} atrofi xandaq bilan oʻralgan.|[[w:OʻzME|"OʻzME"]]}} '''Oltin Oʻrda''' - 13-asrning 40-yillaridan 16-asr boshlarigacha mavjud boʻlgan, poytaxti turli davrlarda turli shaharlarda joylashgan, asosan turkiy va moʻgʻul koʻchmanchi qabilalari ittifoqidan iborat yirik davlat. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЎРДА}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''oʻrda''' {{izoh|ист}}. '''1 '''[[орда]] ({{izoh|в тюрко-монгольских феодальных государствах средневековья - ставка, резиденция или местопребывание правителя государства}}); '''2 '''[[гарем]] [[падишаха]], [[хана]] {{izoh|или }}[[высокопоставленного]] [[лица]]; '''* Oltin Oʻrda '''{{izoh|ист}}. Золотая Орда. }} 259xdukvhra085r59lrgnx3lyrui3vt