yemoq

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="uz">
  <siteinfo>
    <sitename>Vikilugʻat</sitename>
    <dbname>uzwiktionary</dbname>
    <base>https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.11</generator>
    <case>case-sensitive</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="case-sensitive">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Maxsus</namespace>
      <namespace key="0" case="case-sensitive" />
      <namespace key="1" case="case-sensitive">Munozara</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Foydalanuvchi</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Foydalanuvchi munozarasi</namespace>
      <namespace key="4" case="case-sensitive">Vikilugʻat</namespace>
      <namespace key="5" case="case-sensitive">Vikilugʻat munozarasi</namespace>
      <namespace key="6" case="case-sensitive">Fayl</namespace>
      <namespace key="7" case="case-sensitive">Fayl munozarasi</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">MediaWiki munozarasi</namespace>
      <namespace key="10" case="case-sensitive">Andoza</namespace>
      <namespace key="11" case="case-sensitive">Andoza munozarasi</namespace>
      <namespace key="12" case="case-sensitive">Yordam</namespace>
      <namespace key="13" case="case-sensitive">Yordam munozarasi</namespace>
      <namespace key="14" case="case-sensitive">Turkum</namespace>
      <namespace key="15" case="case-sensitive">Turkum munozarasi</namespace>
      <namespace key="710" case="case-sensitive">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="case-sensitive">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="case-sensitive">Modul</namespace>
      <namespace key="829" case="case-sensitive">Modul munozarasi</namespace>
      <namespace key="1728" case="case-sensitive">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="case-sensitive">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>yemoq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1544</id>
    <revision>
      <id>639968</id>
      <parentid>639596</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:09:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tarjimalari */</comment>
      <origin>639968</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11008" sha1="gtlqx2rldqdapg3c1pja3b740hj3o61" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ye-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|YE- ’isteʼmol qil-’, 'ovqatlan-’. Daraxtning moʻrtini qurt ye y d i (Maqol). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl avval yi- (ПДП, 387), keyinroq ye- (Devon, III, 74; DS, 252) shakllariga ega boʻlib, oʻzbek tilida xudhi shu shakllari saqlangan, lekin adabiy til uchun ye- shakli tanlangan, jonli soʻzlashuvda esa koʻpincha yi- shakli ishlatiladi. Bu feʼlning dastlabgi shakli yey- (&amp;lt; yiy-) boʻlib (ЭСТЯ, I, 334), keyinchalik soʻz oxiridagi y undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan (Bu undosh ayrim soʻzlar tarkibida koʻrinadi: yeyishli, yeyimli soʻzlari izohiga qarang).}}
1 Taom isteʼmol qilmoq, ovqat-lanmoq, tanovul qilmoq. {{misol|Qovun {{ajrat|ye}}sang — sahar {{ajrat|ye}}, sahar {{ajrat|ye}}masang — zahar {{ajrat|ye}}.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ■■ {{misol|Birov ichiboʻlgan deydi, birov yomonroq ovqat {{ajrat|ye}}gan ekan deydi.|[[w:&quot;Guldasta&quot;|&quot;Guldasta&quot;]]}}. ''U'' ''Bektemir''
== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
{{misol|okopda qattiq nonni kusurlatib chaynab, konserva bilan qoʻshib, maza qilib {{ajrat|ye}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Quyosh qoraymas}}.

2 Tirikchilik yoki maishat uchun ish-latmoq, sarf qilmoq. {{misol|Yotib {{ajrat|ye}}ganga togʻ ham chidamaydi.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ■■ U [{{misol|mirzo\ bir kunlik daromadinioʻn kun {{ajrat|ye}}r edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Mirzo}}. {{misol|&quot;Hosilini {{ajrat|ye}}ganda eslasalar, bas&quot;, degan orzu-oʻyi qurshamish uni.|[[w:&quot;Guldasta&quot;|&quot;Guldasta&quot;]]}}.

3 Oʻziniki qilmoq, oʻzlashtirib olmoq. {{misol|U{{ajrat|ye}}zd hokimi &quot;akangni mingboshi qilaman&quot; deb, uch ming yigirma {{ajrat|ye}}tti soʻm pulini {{ajrat|ye}}b, saylovda degrezlik Isomiddin degan jallob-ni saylagan ekan.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Yillar}}. {{misol|Akam birovning tomini teshib qamalgan emas yo birovning haqini {{ajrat|ye}}gan emas.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}.

'''4 '''{{koʻchma|uz}} Ishdan, safdan chiqarmoq; shi-kastlantirmoq, mayib qilmoq; oʻldirmoq. {{misol|&quot;Otni {{ajrat|ye}}ding&quot;, dedim ichimda.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|-Shunday, doʻstim. Endiuning oʻzini yoʻq qshshasak, seni ham, meni ham {{ajrat|ye}}y-di.. — dedi Davlatyor.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. {{misol|Kambagʻalchilik odamning yorugʻ dunyodan boʻlgan umidini kemirib, zangday {{ajrat|ye}}b tashlar ekan.|[[w:A. Qaqhor|A. Qaqhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}.

5 Baʼzi soʻz-otlar bilan qoʻllanib, shaxs-ga shu soʻz bildirgan narsaning (zarbning) tegishi maʼnosini bildiradi. Mac., {{misol|kaltak {{ajrat|ye}}moq, musht {{ajrat|ye}}moq, qamchi {{ajrat|ye}}moq, tepki {{ajrat|ye}}moq, shapaloq {{ajrat|ye}}moq, tarsaki {{ajrat|ye}}moq|[[w:va b|va b]]}}.

:Adabini ''(yoki'' taʼzirini) yemoq ''q.'' taʼzir. {{misol|..vaqtincha qozongan muvaffaqiyatlari bilan taltayib ketgan fashistlar adablarini {{ajrat|ye}}moqdalar.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Boʻldi, yaxshilar, shuncha taʼzirini {{ajrat|ye}}di, endi tavba qilgandir.|[[w:A. Muqiddin|A. Muqiddin]]|Riyokor}}. Barham yemok ''ayn.'' barham topmoq ''q.'' barham. {{misol|Dunyoda nohaqlik qancha kamaysa, tuhmat barham {{ajrat|ye}}sa, shuncha yaxshi.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Jannat qidirganlar}}. Boshini yemoq ''q.'' bosh. {{misol|Bu feʼling boʻlsa, yo murodingga {{ajrat|ye}}tasan, yo boshingni {{ajrat|ye}}ysan. |[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Yorugʻlik}}. Gap yemok''q.'' ran II. {{misol|Qiilning uzun kunlarida ulfatlar bu {{ajrat|ye}}rda gap {{ajrat|ye}}yishadi. |[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. Dakki ''(yoki'' dashnom) yemoq ''q.'' dashnom. {{misol|Kichkina bir qizchadan dakki {{ajrat|ye}}gan haligi ayol Ergashoyni talab berdi.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Tanlangan asarlar}}. Dam yemok ''q.'' dam. Zaxa yegan ''ayn.'' zaxalangan ''q.'' zaxalanmoq. Ilonning yogʻini yegan ''ayn.'' ilonning yogʻini yalagan ''q.'' yogʻ. {{misol|..shum ukasi, ilonning yogʻini {{ajrat|ye}}gan moʻltoni onasi borligini yashirgandir..|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Ichini ''(yoki'' ich-etini) yemoq Ruhan azoblanmoq, bezovta-lanmoq. U {{misol|shu ogʻir fikrlar bilan ichini {{ajrat|ye}}b turganda, ichkaridan paranjili xotin chi-qib, erkaklardan olisroqda toʻxtadi.|[[w:M. Is-moiliy|M. Is-moiliy]]|Fargʻona t}}.o. {{misol|Sodda qishloq bolasi diliga tugilgan gaplarni aytolmay, koʻp vaqt ich-etini {{ajrat|ye}}b, sarosimada yurdi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. Lat ''(yoki'' shikayet) yemoq ''q.'' lat. {{misol|Boʻronda lat {{ajrat|ye}}gan tomlar, taxta devorlar remont qilindi. |[[w:Sh. Rashidov|Sh. Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}}. {{misol|Havo jangida shika{{ajrat|ye}}t {{ajrat|ye}}gan nemis samolyoti.. yigirma-oʻttiz metr nariga kelib qoʻndi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Oltin yulduz}}. Oftob yemoq Oftob taʼsiri oʻtmoq, tegmoq. {{misol|Uzun shim kiygan bu yosh yigitning siniqqan rangiga koʻzi tushishi hamon, oftob {{ajrat|ye}}magan studentlardan boʻlsa kerak, deb oʻyladi. |[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. Pand yemok ''q.'' pand. Pishirib ye (pishirib yesin, pishirib yeydimi) &quot;Oʻzingga buyursin&quot;, &quot;oʻzingdan boshqaga kerakmas&quot; maʼnosini bildiradi. {{misol|Gulnor oʻlgur, seni birov pishirib {{ajrat|ye}}ydimi?|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Pushaymon yemok ''(yoki ''boʻlmok) Biror ish, xatti-harakati uchun afsuslanmoq, afsus chekmoq. {{misol|Hoy Sodiq, koʻzingni och!.. Keyin pushaymon {{ajrat|ye}}ysan!|[[w:S. Abduqahhor|S. Abduqahhor]]|Koʻzlar}}. Sovuk yemok Sovqotmoq. .. {{misol|ot pishqirigʻidan choʻchib tushdi-yu, shundagina oʻzining sovuq {{ajrat|ye}}ya boshlaganini sezdi.|[[w:N. Fozilov|N. Fozilov]]|Diydor}}. Taraddudini yemok ''(yoki ''koʻrmok) Harakatini qilmoq. {{misol|Urush taraddudin hammangiz {{ajrat|ye}}nglar.|[[w:&quot;Yusuf va Ahmad&quot;|&quot;Yusuf va Ahmad&quot;]]}}. Firib yemok ''Q-'' firib. Esini ''(yoki'' aqlini, miyasini) yemok ''K-'' mnya. {{misol|Hoy Yoʻlchi, esingni {{ajrat|ye}}dingmi? Uyat!|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Qulok-miya(si)ni yemok Gapiraverib joniga tegmoq. {{misol|Bas qil, quloq-miyamni {{ajrat|ye}}ding!shsh Ey, qoʻying, afandim, shu gap bilan oʻn yildan beri quloq-miyamni {{ajrat|ye}}ysiz.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-sin-gillar}}. Gʻamini ''(yoki'' kaygʻusini) yemoq Tash-vishini qilmoq, oʻylamoq. {{misol|Taxtda oʻtirgan Nekolay sani, mani qaygʻumizni {{ajrat|ye}}ydimi?.. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Siz, oʻgʻlim, gazet -pazetingizni koʻrib, kechqurunning gʻami-ni {{ajrat|ye}}ng.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Asror bobo}}. Gʻam yemok ''q. ''gʻam. Yeb yuborgudek ''(yoki'' koʻygudek) Oʻta gʻazab, jahl bilan. {{misol|Sanobar koʻzlarini katta ochib, Eshon oyiga {{ajrat|ye}}b yuborguday qaradi.|[[w:K. Yashin|K. Yashin]]|Hamza}}. U {{misol|Sheraliga {{ajrat|ye}}b qoʻygudek tikilib qoldi. |[[w:S. Karomatov|S. Karomatov]]|Oltin qum}}. Yegani oldida, yemagani ketida Roʻzgʻori yaxshi taʼminlangan,

&lt;/a&gt;&lt;span class=&quot;font5&quot;&gt;11_Ois.

qamma narsa taxt, kamchiligi yoʻq. {{misol|Nusra-tullaning yoʻli boshqa, uning tappa-tayyor ota mulki bor, {{ajrat|ye}}gani oldida, {{ajrat|ye}}magani ketida. |[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-singillar}}. Yemagan somsaga pul toʻlamoq Bekordan-bekor chiqimdor boʻlmoq, haq toʻlamoq; qilmagan ishiga javobgar boʻlmoq. {{misol|{{ajrat|Ye}}magan somsaga pul toʻlash, deb shuni aytadi..|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}.

=== Sinonimlari ===
[[totinmoq]], [[totmoq]], [[oshamoq]].

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЕМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|yemoq|
*{{en}}: to [[eat]]
*{{tr}}: [[yemek]]
*{{ja}}: [[食べる]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;yemoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[есть]], [[кушать]]; {{tarjmisoli|ovqat yemoq }} есть, принимать пищу; '''ovqat yeysanmi? '''хочешь есть?; '''[[yeb]] '''({{izoh|или '''}}[[esa]]''') '''[[boʻladigan]] '''[[съедобный]]; '''[[yeb]] '''({{izoh|или '''}}[[esa]]''') '''[[boʻlmaydigan]] '''[[несъедобный]]; '''yegan-ichgani ichiga tushmaydi '''({{izoh|букв}}. то, что он ест и пьет, не попадает ему в желудок) ему кусок в горло не идёт (не лезет);&lt;br /&gt;
'''2 '''[[извести]]; [[тратить]] ([[расходовать]]) [[на]] [[еду]], [[в]] [[своё]] [[удовольствие]]; {{tarjmisoli|pul yemoq }} тратить деньги; '''U [Mirzo] bir kunlik daromadini uch kun yer edi '''(А. Ќаћћор, «Мирзо») Однодневный доход он [Мирзо] тратил три дня; '''yeb qoʻymoq '''1) съесть (всё); 2) растратить (всё); {{tarjmisoli|yotib yemoq }} проживать нажитое, жить на имеющиеся средства; '''yomon oʻrtoq ham oshingni yer, ham boshingni yer '''{{izoh|посл}}. плохой товарищ съест и твой плов, и тебя самого ({{izoh|букв}}. твою голову); '''yotibeganga turum togʻ chidamas '''{{izoh|посл}}. если жить не работая, и горы запасов не хватит;''' ishlamay yegan, ogʻrimay oʻlar '''{{izoh|посл}}. кто живёт не работая, тот умрёт не болея ({{izoh|т. е}}. не своей смертью);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[присваивать]], [[прикарманивать]]; {{tarjmisoli|birovning haqini yemoq }} присвоить чужое; '''qarz olib yeb ketdi '''он взял взаймы и не вернул;&lt;br /&gt;
'''4 '''[[поедать]], [[изъесть]]; [[извести]]; [[погубить]]; '''kuya yegan kostyum '''костюм изъеденный молью; '''&quot;Otni yeding&quot; dedim ichimda '''(Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») «Погубил ты коня» подумал я про себя;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|в сочетании с некоторыми существительными: }}[[получать]], [[красть]], [[взять]], [[отнимать]]; {{tarjmisoli|pora yemoq }} брать взятки; {{tarjmisoli|oʻq yemoq }} получить пулевое ранения; '''u uch joyidan oʻq yegan '''он имеет три пулевых ранений; {{tarjmisoli|dori yemoq }} принимать опиум; {{tarjmisoli|sovuq yemoq }} мёрзнуть; '''* [[esini]] '''({{izoh|или '''}}[[miyasili]]''') {{tarjmisoli|yemoqi }} поглупеть, свихнуться; {{tarjmisoli|gʻam yemoq }} 1) заботиться ({{izoh|о ком-чем-л}}.); 2) беспокоится; горевать; '''yegani oldida, yemagani ketida '''он живёт в достатке, он ни в чём не нуждается; {{tarjmisoli|nonni yogʻ bilan yemoq }} ({{izoh|букв}}. есть хлеб с маслом) как сыр в масле кататься; '''olma boshini yeb qilibdi '''уродилось очень много яблок.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>gtlqx2rldqdapg3c1pja3b740hj3o61</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>bermoq</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13141</id>
    <revision>
      <id>639963</id>
      <parentid>639936</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T03:58:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639963</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13380" sha1="mayq5l5k7gvpvoz5xytfwnhk5fpux11" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
2 Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{musol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Kurshshsh trestiunga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.}} K. Yashin, Hamza.{{misol| Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.}} &quot;Bulbuligoʻyo&quot;.{{misol| Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

3 Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi. n Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi. }}Gazetadan.{{misol| Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol. {{misol|IHypu] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, to-vushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Uning [Kumushning/ nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir man-zara {{ajrat|ber}}dilar.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

4 Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, ki-ritmoq,{{misol| Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq. Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq. m Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?}} E. Raimov, Ajab qish-loq.{{misol| Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab botaga {{ajrat|ber}}.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.

5 Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetka-zib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi? Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi. n Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.}} &quot;Qoʻshiqlar&quot;.

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq.{{misol| Maqolan-gizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>mayq5l5k7gvpvoz5xytfwnhk5fpux11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639964</id>
      <parentid>639963</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T03:59:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639964</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13380" sha1="5du27owg18plgafoasg0xuxtf7i0lzk" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Kurshshsh trestiunga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.}} K. Yashin, Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.}} &quot;Bulbuligoʻyo&quot;.{{misol| Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

3 Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi. n Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi. }}Gazetadan.{{misol| Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di. Oʻ.}} Hoshimov, Qalbingga quloq sol. {{misol|IHypu] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, to-vushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Uning [Kumushning/ nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir man-zara {{ajrat|ber}}dilar.}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar.

4 Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, ki-ritmoq,{{misol| Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq. Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq. m Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?}} E. Raimov, Ajab qish-loq.{{misol| Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab botaga {{ajrat|ber}}.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.

5 Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetka-zib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi? Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi. n Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.}} &quot;Qoʻshiqlar&quot;.

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq.{{misol| Maqolan-gizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>5du27owg18plgafoasg0xuxtf7i0lzk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639965</id>
      <parentid>639964</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639965</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13575" sha1="6sfyioqa5ntfabw3n0gh6cv2z6i8vud" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

4 Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq,{{misol| Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq. Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq. m Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?}} E. Raimov, Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab botaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}

5 Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi? Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi. n Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.}} &quot;Qoʻshiqlar&quot;.

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq.{{misol| Maqolan-gizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>6sfyioqa5ntfabw3n0gh6cv2z6i8vud</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639966</id>
      <parentid>639965</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:06:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639966</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13576" sha1="q409xqjm0h7391p0aldt1blir416z6z" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

4 Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq,{{misol| Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq. Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq. m Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?}} E. Raimov, Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab botaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}

5 Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi? Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi. n Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.}} &quot;Qoʻshiqlar&quot;.

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq.{{misol| Maqolan-gizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>q409xqjm0h7391p0aldt1blir416z6z</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639967</id>
      <parentid>639966</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:07:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639967</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13582" sha1="jxfmbn81kz9gc1sam0jzwfugmr4d5c1" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}

4 Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq,{{misol| Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq. Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq. m Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?}} E. Raimov, Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.}} Oybek, Tanlangan asarlar.{{misol| Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab botaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}

5 Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi? Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi. n Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.}} &quot;Qoʻshiqlar&quot;.

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq.{{misol| Maqolan-gizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>jxfmbn81kz9gc1sam0jzwfugmr4d5c1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639971</id>
      <parentid>639967</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639971</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13630" sha1="ttxp6nvbbwvpag5w8ofolgcslyjrd64" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar.}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab botaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}

5 Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi? Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi. n Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.}} &quot;Qoʻshiqlar&quot;.

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq.{{misol| Maqolan-gizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>ttxp6nvbbwvpag5w8ofolgcslyjrd64</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639972</id>
      <parentid>639971</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639972</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13629" sha1="3o21fsqn1ekggvgaq6lcc3fzkc2k4d3" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab botaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}

5 Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi? Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi. n Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.}} &quot;Qoʻshiqlar&quot;.

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq.{{misol| Maqolan-gizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>3o21fsqn1ekggvgaq6lcc3fzkc2k4d3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639973</id>
      <parentid>639972</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:17:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639973</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13634" sha1="9lgcdda5mdb3m2539rxrlv37pnmvfgk" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab bog‘chaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}

5 Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi? Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi. n Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.}} &quot;Qoʻshiqlar&quot;.

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq.{{misol| Maqolan-gizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>9lgcdda5mdb3m2539rxrlv37pnmvfgk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639974</id>
      <parentid>639973</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:45:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639974</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13640" sha1="tqil8bzu6g6vq1kmvwohxzebair8yzz" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab bog‘chaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}

5 Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi? Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.|&quot;Qoʻshiqlar&quot;}}

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq. {{misol|Maqolangizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>tqil8bzu6g6vq1kmvwohxzebair8yzz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639975</id>
      <parentid>639974</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:46:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639975</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13648" sha1="doavo4vz6ualuur5do31zr056qzrthn" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab bog‘chaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi?}} {{misol|Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.|&quot;Qoʻshiqlar&quot;}}

6 Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq. {{misol|Maqolangizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz. Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq. n Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.}} &quot;Sharq yulduzi&quot;. U{{misol| koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>doavo4vz6ualuur5do31zr056qzrthn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639976</id>
      <parentid>639975</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:48:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639976</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13667" sha1="r7tuo1r26ixahyiuk2rsob0n8da9tbd" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab bog‘chaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi?}} {{misol|Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.|&quot;Qoʻshiqlar&quot;}}
#Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq. {{misol|Maqolangizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz.}} {{misol|Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}

7 Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi; maye.:{{misol| ahamiyat {{ajrat|ber}}moq, bardosh {{ajrat|ber}}moq, javob {{ajrat|ber}}moq, boy {{ajrat|ber}}moq, joy {{ajrat|ber}}moq, zarba {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.|&quot;Sharq yulduzi&quot;}} {{misol|U koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.|Abdulla Qahhor, Asarlar}} {{misol|Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman. K. }}Yashin, Hamza.{{misol| Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.}} F. Musajonov, Himmat.{{misol| Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.}} &quot;Fan va turmush&quot;. {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -(i)b'' af-fiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin. }}&quot;Guldasta&quot;.{{misol| Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.

:{{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>r7tuo1r26ixahyiuk2rsob0n8da9tbd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639977</id>
      <parentid>639976</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T05:59:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639977</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13840" sha1="iruxt1olj8hjtlfy9e1k4j63wh2p3hz" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab bog‘chaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi?}} {{misol|Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.|&quot;Qoʻshiqlar&quot;}}
#Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq. {{misol|Maqolangizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz.}} {{misol|Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}
#Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi, {{mas.}}: {{misol|ahamiyat {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|bardosh {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|javob {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|boy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|joy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|zarba {{ajrat|ber}}moq}}. {{misol|Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.|&quot;Sharq yulduzi&quot;}} {{misol|U koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.|[[w:Farhod Musajonov|Farhod Musajonov]]|Himmat}} {{misol|Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.|&quot;Fan va turmush&quot;}} {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}

8 Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-(i)b'' affiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin.|&quot;Guldasta&quot;}} {{misol|Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>iruxt1olj8hjtlfy9e1k4j63wh2p3hz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639978</id>
      <parentid>639977</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T06:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639978</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13838" sha1="bjd141gmwhlts4kq3hptha2i0p4wsr6" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab bog‘chaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi?}} {{misol|Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.|&quot;Qoʻshiqlar&quot;}}
#Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq. {{misol|Maqolangizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz.}} {{misol|Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}
#Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi, {{mas.}}: {{misol|ahamiyat {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|bardosh {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|javob {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|boy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|joy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|zarba {{ajrat|ber}}moq}}. {{misol|Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.|&quot;Sharq yulduzi&quot;}} {{misol|U koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.|[[w:Farhod Musajonov|Farhod Musajonov]]|Himmat}} {{misol|Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.|&quot;Fan va turmush&quot;}} {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}

8 Koʻmakchi feʼl {{vzf.}} ''-(i)b'' affiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin.|&quot;Guldasta&quot;}} {{misol|Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>bjd141gmwhlts4kq3hptha2i0p4wsr6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639979</id>
      <parentid>639978</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T06:39:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639979</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13840" sha1="qj22vlxq7gjyy2x7ni66kzsudninzoj" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab bog‘chaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi?}} {{misol|Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.|&quot;Qoʻshiqlar&quot;}}
#Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq. {{misol|Maqolangizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz.}} {{misol|Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}
#Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi, {{mas.}}: {{misol|ahamiyat {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|bardosh {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|javob {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|boy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|joy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|zarba {{ajrat|ber}}moq}}. {{misol|Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.|&quot;Sharq yulduzi&quot;}} {{misol|U koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.|[[w:Farhod Musajonov|Farhod Musajonov]]|Himmat}} {{misol|Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.|&quot;Fan va turmush&quot;}} {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}

8 {{koʻm.}} {{fl.}} {{vzf.}} ''-(i)b'' affiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin.|&quot;Guldasta&quot;}} {{misol|Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.}} T. Ashurov, Oq ot.{{misol| Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.}} S. Zunnunova, Olov.{{misol| Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak. }}P. Tursun, Oʻqituvchi; 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>qj22vlxq7gjyy2x7ni66kzsudninzoj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639980</id>
      <parentid>639979</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T06:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639980</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13914" sha1="6w1fu13z11x3xe222syno9wkaitt8gs" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab bog‘chaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi?}} {{misol|Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.|&quot;Qoʻshiqlar&quot;}}
#Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq. {{misol|Maqolangizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz.}} {{misol|Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}
#Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi, {{mas.}}: {{misol|ahamiyat {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|bardosh {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|javob {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|boy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|joy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|zarba {{ajrat|ber}}moq}}. {{misol|Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.|&quot;Sharq yulduzi&quot;}} {{misol|U koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.|[[w:Farhod Musajonov|Farhod Musajonov]]|Himmat}} {{misol|Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.|&quot;Fan va turmush&quot;}} {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}

8 {{koʻm.}} {{fl.}} {{vzf.}} ''-(i)b'' affiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin.|&quot;Guldasta&quot;}} {{misol|Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.|[[w:To‘xtash Ashurov|To‘xtash Ashurov]]|Oq ot}} {{misol|Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}} {{misol|Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} 2) yetakchi feʼldan ang-lashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. U{{misol| qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.}} A. Qahhor, Asarlar.{{misol| Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar. }}Oʻ. Hoshimov, Qalbingga quloq sol.

9 Koʻmakchi feʼl vazifasida'' -a, -y ''affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼl-dagi harakatning bajarilishi uchun qar-shilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.}} A. Qodiriy, Gʻirvonlik Mallavoy.{{misol| Bahuzuroʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?}} U. Ismoilov, Saylan-ma; 2) yetakchi feʼldagi harakatning davom-liligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>6w1fu13z11x3xe222syno9wkaitt8gs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639981</id>
      <parentid>639980</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T07:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <origin>639981</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14012" sha1="9aqx7gtc9dyafctu2zqv0ooffbwn7g5" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ber-moq'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
{{OʻTEL|I|BER- 'ixtiyoriga topshir-’, 'qoʻliga tutqaz-’. Kitobingizni menga qachon berasiz? Qadimgi turkiy tilda ham yuqoridagi maʼnoni anglatgan bu koʻp maʼnoli feʼl be:r- tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, II, 115), keyinroq ye: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (Devon, III, 195; DS, 95): be:r- &amp;gt;&amp;nbsp;ber-.}}

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
#Qoʻliga tutqizmoq; qoʻliga yoki ixtiyoriga topshirmoq. {{misol|{{ajrat|Ber}}ganning betiga qarama.|Maqol}} {{misol|Olmoqning {{ajrat|ber}}mogʻi bor.|Maqol}} {{misol|Haligi xatni u tanaffusga chiqqanda Rustamga {{ajrat|ber}}moqchi edi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Viktor ham koʻrishib, hol-ahvol soʻrashgach, qoʻliga telegrammani {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Karomatov|Sa’dulla Karomatov]]|Oltin qum}}
#Ehtiyojini, talabini qondirmoq; yoʻq narsa bilan taʼminlamoq. {{misol|Ekinga suv {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Molga xashak {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Qurilishga mablagʻ {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Bola yigʻlamasa, ona sut {{ajrat|ber}}mas|Maqol}} {{misol|Qurilish tresti unga yotoqxonadan joy {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Bandaning rizqini ollo {{ajrat|ber}}adi.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Boyning qiziga rahmi kelib, unga non {{ajrat|ber}}ibdi.|[[w:Bulbuligo‘yo|&quot;Bulbuligoʻyo&quot;]]}} {{misol|Qoʻsha qarindoshlar, yaxshi farzandlar {{ajrat|ber}}sin.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Sherigim unga bir stakan suv {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Quryoz aka shuni kutib turganday: -Men qoʻylarga tomoq {{ajrat|ber}}ay, - deb qoʻzgʻaldi.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#Baxsh etmoq, bagʻishlamoq; ruhiy holat, kayfiyat, koʻrinish paydo qilmoq. {{misol|Musiqa dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Sayohat gashti, togʻlar oʻrkachi, rango-rang tabiat koʻzlarni yashnatib, dillarga orom {{ajrat|ber}}adi.|Gazetadan}} {{misol|Mansur akalarcha mehribonlik bilan Gavharning yelkasidan tutib, dalda {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|[Nuri] Gulnor toʻgʻrisida soʻzlaganda, tovushiga sirli ohang {{ajrat|ber}}di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Uning [Kumushning] nafis qora sochlari orqa-oʻngiga toʻzgʻib, ajib bir manzara {{ajrat|ber}}dilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}
#Biror muassasaga oʻrnashtirmoq, kiritmoq. {{misol|Bolani bogʻchaga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Oʻgʻlini oʻqishga {{ajrat|ber}}moq.}} {{misol|Boshqa biror hunarga {{ajrat|ber}}sak boʻlmaydimi?|[[w:Ergash Raimov|Ergash Raimov]]|Ajab qishloq}} {{misol|Bir oʻgʻlimni Xadradagi oʻris maktabiga {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Men Marusyaga tayinlab qoʻydim, ertadan boshlab bog‘chaga {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}
#Mahsulot yetishtirib, tayyorlab yetkazib turmoq; oʻz mahsuli bilan taʼminlamoq. {{misol|Bu xalq xoʻjaligiga nima {{ajrat|ber}}adi?}} {{misol|Qishloq xoʻjaligi aholiga oziq-ovqat, sanoatga xom ashyo {{ajrat|ber}}adi.}} {{misol|Etak-etak paxtani ikki qoʻllab terganman, Gektaridan yuz-yuzlab paxta {{ajrat|ber}}ay deganman.|&quot;Qoʻshiqlar&quot;}}
#Nashrga kiritmoq, bosmoq, eʼlon qilmoq; eshittirmoq; koʻrsatmoq. {{misol|Maqolangizni kelgusi sonda {{ajrat|ber}}amiz.}} {{misol|Konsert {{ajrat|ber}}moq.}}
#Ayrim otlar bilan qoʻshma feʼl yasaydi, {{mas.}}: {{misol|ahamiyat {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|bardosh {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|javob {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|boy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|joy {{ajrat|ber}}moq}}, {{misol|zarba {{ajrat|ber}}moq}}. {{misol|Oʻn bir kishi qarshi ovoz {{ajrat|ber}}di.|&quot;Sharq yulduzi&quot;}} {{misol|U koʻprikdan oʻtib, katta yoʻlga chiqqanidan soʻng otga qamchi {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Mana, seni deb qanday balolarga bardosh {{ajrat|ber}}yapman.|[[w:Komil Yashin|Komil Yashin]]|Hamza}} {{misol|Quruq odamlar kiyimga zoʻr {{ajrat|ber}}adi, deganlari bejiz emas ekan.|[[w:Farhod Musajonov|Farhod Musajonov]]|Himmat}} {{misol|Hayo qaysi narsada boʻlsa, unga ziynat {{ajrat|ber}}adi.|&quot;Fan va turmush&quot;}} {{misol|Quloqlarida uch kalima soʻz oʻrin talashib, aks sado {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}}
#{{koʻm.}} {{fl.}} {{vzf.}} ''-(i)b'' affiksli ravishdosh shaklidagi yetakchi feʼl bilan birikadi va: 1) harakatning birov, oʻzga uchun bajarilganligini ifodalaydi. {{misol|Yangangga ayt: ilikdan osh qilib {{ajrat|ber}}sin.|&quot;Guldasta&quot;}} {{misol|Endi ishingga qara, bolam, ertaga kushak tikib {{ajrat|ber}}aman.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Men boʻlgan voqeani aytib {{ajrat|ber}}dim.|[[w:To‘xtash Ashurov|To‘xtash Ashurov]]|Oq ot}} {{misol|Tutning ustiga chiqib qoqib {{ajrat|ber}}dim.|[[w:Saida Zunnunova|Saida Zunnunova]]|Olov}} {{misol|Bu choldan har balo kutsa boʻladi. Uni hukumatga tutib {{ajrat|ber}}ish kerak.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} 2) yetakchi feʼldan anglashilgan maʼnoni kuchaytirib ifodalaydi. {{misol|U qoʻlini siltab baqirib {{ajrat|ber}}di.|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} {{misol|Qambaralidan eshitib ishonmadi va ikkalovini ham soʻkib {{ajrat|ber}}di.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Asarlar}} {{misol|Zulayho opamlar urishib {{ajrat|ber}}adilar.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}
#{{koʻm.}} {{fl.}} {{vzf.}} ''-a'', ''-y'' affiksli ravishdosh shakllaridagi yetakchi feʼllar bilan birikib kelganda, koʻpincha ''-ver'' shaklida talaffuz qilinadi va quyidagi maʼnolarni ifodalaydi: 1) yetakchi feʼldagi harakatning bajarilishi uchun qarshilik, monelik yoʻqligini, u bemalol bajarilishi mumkinligini anglatadi. {{misol|Qatiqlamasdan kosalarga suza {{ajrat|ber}}.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Gʻirvonlik Mallavoy}} {{misol|Bahuzur oʻtira {{ajrat|ber}}, charchagandirsan?|U. Ismoilov|Saylanma}} 2) yetakchi feʼldagi harakatning davomliligi, takroriyligini bildiradi. U{{misol| suv tashib, xumlarga quya {{ajrat|ber}}di.}} S. Siyoyev, Yorugʻlik.{{misol| Oʻlimdan boshqa hamma yaxshilikning barvaqt kelgani maʼqul, deb ona-bola izgʻiy {{ajrat|ber}}di.}} Mirmuhsin, Qahramonnoma.{{misol| Sening mushtingni yeya {{ajrat|ber}}ib, jonimda jon qolgan emas.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ha-deb katta shaharda yashay {{ajrat|ber}}ish ham odam-ni diqqinafas qshshb yuboradi.}} T. Ashurov, Oq ot.

10 Yetakchi feʼl sifatida qoʻshma feʼllar tarkibiga kiradi, maye.:{{misol| {{ajrat|ber}}ib tur, {{ajrat|ber}}a qol, {{ajrat|ber}}ib yubordi.}}

:Berdisini aytguncha urib oʻldirmoq Gapni oxirigacha eshitmasdan hukm (xulosa) qilmoq.{{misol| {{ajrat|Ber}}disini aytguncha urib oʻldiradigan koʻrinasan, sabr qilgin, bolam.}} S. Anorboyev, Oqsoy.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|БЕРМОҚ}}
== Tarjimalari ==

{{uz-verb}}

{{-trans-|bermoq|
*{{en}}: [[give]]
*{{pt}}: [[dá]]
*{{tr}}: [[vermek]]
*{{sah}}: [[биэр]], [[биэрээһин]]
|}}

{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;bermoq&lt;br /&gt;
1 &lt;/b&gt;[[давать]], [[отдавать]], [[выдавать]]; [[вручать]]; [[подавать]], [[передавать]]; [[предоставлять]]; {{tarjmisoli|oʻz qoʻliga bermoq }} вручать {{izoh|(что-л. кому-л.)}} в собственные руки; {{tarjmisoli|qoʻliga pul bermoq}} выдавать {{izoh|(кому-л.)}} деньги на руки; {{tarjmisoli|vazifa bermoq }} давать задание, поручать {{izoh|(что-л.)}};{{tarjmisoli| ijaraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}в аренду; {{tarjmisoli|kiraga bermoq }} сдавать внаём {{izoh|или }}давать на прокат; {{tarjmisoli|qarz(ga) bermoq }} давать в долг; {{tarjmisoli|maʼlumot bermoq }} 1) давать сведения; 2) давать образование; {{tarjmisoli|maosh bermoq }} выдавать зарплату; '''sut bermaydigan sigir '''недойная корова; '''berganning betiga boqma '''({{izoh|или '''}}[[qarama]]''') {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв. }}[[не]] [[смотри]] [[в]] [[лицо]] [[тому]], [[кто]] [[даёт]] [[тебе]]) [[дают]], [[так]] [[бери]]; '''bermasning oshi pishmas '''{{izoh|посл. }}кто не хочет угостить, у того плов не сварится {{izoh|(употребляется, когда долго не подают кушанье или когда тянут с чем-л., отделываясь отговорками)}}; '''yo ol xudo, yo ber xudo '''{{izoh|разг. }}({{izoh|букв. }}или возьми, боже, или дай, боже) будь что будет; либо пан, либо пропал; '''olmoqning bermogʻi bor '''{{izoh|погов. }}({{izoh|букв. }}у взятия есть отдача) долг платежом красен;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[сдавать]] {{izoh|(экзамены, зачёты)}}; {{tarjmisoli|imtihon bermoq }} сдавать экзамен(ы);&lt;br /&gt;
'''3 '''[[сдавать]], [[оставлять]]; {{tarjmisoli|shahar bermoq}} 1) сдавать город; 2) {{izoh|перен. }}сдаваться; признаваться, что не в состоянии отгадать загадку {{izoh|(в этом случае загадавший сообщает отгадку и считается победителем)}}; {{tarjmisoli|talafot bermoq }} нести потери {{izoh|(в боях)}};&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в сочетании с именами образует сложные (составные) глаголы}}; '''[[adabini]] '''({{izoh|или '''}}[[taʼzirini]]'''){{tarjmisoli| bermoq }} проучить {{izoh|(кого-л.),}} дать {{izoh|(кому-л.)}} взбучку; {{tarjmisoli|ahamiyat bermoq }} придавать значение; {{tarjmisoli|boy bermoq }} проигрывать, терять; {{tarjmisoli|boʻy bermoq }} слушаться, подчиняться; {{tarjmisoli|javob bermoq }} 1) отвечать; 2) отпускать; {{tarjmisoli|jilov bermoq }} {{izoh|прям. и перен. }}опустить поводья; {{tarjmisoli|jon bermoq }} испускать дух, отдать богу душу, умирать; '''kun bermaslik '''не давать житья, {{tarjmisoli|koʻrinish bermoq }} показаться; {{tarjmisoli|omon bermoq }} щадить, давать пощаду {{izoh|(кому-л.)}}; '''omon bermay '''беспощадно; {{tarjmisoli|pardoz bermoq }} отделывать;  полировать;  придавать лоск (блеск); {{tarjmisoli|savol bermoq }} задавать вопрос, спрашивать; {{tarjmisoli|sir bermoq }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sir boy bermoq }} выдавать тайну; {{tarjmisoli|soʻz bermoq }} давать слово, давать обет; {{tarjmisoli|tan bermoq }} отдавать дань; отдавать должное; {{tarjmisoli|bardosh bermoq }} терпеть, выдерживать; {{tarjmisoli|turish bermoq }} устоять, вынести; {{tarjmisoli|firib bermoq }} обманывать, надувать; {{tarjmisoli|foyda bermoq }} приносить пользу; {{tarjmisoli|xabar bermoq }} сообщать; {{tarjmisoli|husn bermoq }} придавать красоту, украшать; {{tarjmisoli|chap bermoq }} обходить, лавировать; {{tarjmisoli|erga bermoq }} выдавать замуж; {{tarjmisoli|qoʻldan bermoq }} упускать; {{tarjmisoli|eʼtibor bermoq }} обращать внимание, придавать значение; {{tarjmisoli|ustiga bermoq }} давать {{izoh|(что-л.)}} сверх того, что уже имеется; давать в придачу; {{tarjmisoli|xotin ustiga qiz bermoq }} {{izoh|уст. этн. }}отдавать дочь замуж за женатого человека;&lt;br /&gt;
'''5 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается действующим лицом не для себя}}; {{tarjmisoli|oʻqib bermoq }} читать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|yigʻib bermoq }} собирать {{izoh|(для кого-л.)}}; {{tarjmisoli|olib bermoq }} доставать или покупать {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|olib borib bermoq }} относить {{izoh|(кому-л.)}}; {{tarjmisoli|qoʻyib bermoq}} 1) подставлять {{izoh|(что-л. для кого-чего-л.)}}; 2)  позволять, допускать;&lt;br /&gt;
'''6 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-(i)b '''{{izoh|другого глагола означает, что действие совершается наперекор кому-л.}}:{{izoh| '''}}u soʻkib berdi '''он обругал его {{izoh|(вместо того, чтобы удовлетворить его просьбу)}}; {{tarjmisoli|turib bermoq }} мужественно выносить;&lt;br /&gt;
'''7 '''{{izoh|после деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает, что действие продолжается или совершается легко, без помех}}; '''u oʻqiy berdi '''он продолжал (себе) читать; {{tarjmisoli|soʻray bermoq }} то и дело спрашивать;&lt;br /&gt;
'''8 '''{{izoh|в форме деепр. входит в состав ряда сложных глаголов: '''}}berib turmoq '''давать на время; одалживать; '''berib ketmoq '''оставлять {{izoh|(что-л кому-л.)}}.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>9aqx7gtc9dyafctu2zqv0ooffbwn7g5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>zullisonayn</title>
    <ns>0</ns>
    <id>37142</id>
    <revision>
      <id>639960</id>
      <parentid>639959</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:03:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caalipher</username>
        <id>9583</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639960</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="750" sha1="526xagohdptjmbfd8je2714384d2xvj" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''zul-li-so-nayn'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Ikki tilni biluvchi, oʻrgangan kishi; ikki tilda yoza oladigan shoir yoki yozuvchi. {{misol|Koʻp oʻtmay, oʻz zamondoshlari orasida talantli {{ajrat|zullisonayn}} shoir, sozanda va hofiz sifatida shuhrat qozonadi.|[[w:&quot;OʻTA&quot;|&quot;OʻTA&quot;]]}}. 

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЗУЛЛИСОНАЙН}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;zullisonayn&lt;br /&gt;
&lt;/b&gt;{{izoh|уст. книжн.}} [[двуязычный]], [[владеющий]] [[двумя]] [[языками]], [[знаток]] [[двух]] [[языков]].&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>526xagohdptjmbfd8je2714384d2xvj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>639961</id>
      <parentid>639960</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:03:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caalipher</username>
        <id>9583</id>
      </contributor>
      <comment>/* Etimologiyasi */</comment>
      <origin>639961</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="798" sha1="k8qtc59gw9fhuu1lqi90vy35fupnkj6" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''zul-li-so-nayn'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
а. ذولللّسانین – ikki til sоhibi

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Ikki tilni biluvchi, oʻrgangan kishi; ikki tilda yoza oladigan shoir yoki yozuvchi. {{misol|Koʻp oʻtmay, oʻz zamondoshlari orasida talantli {{ajrat|zullisonayn}} shoir, sozanda va hofiz sifatida shuhrat qozonadi.|[[w:&quot;OʻTA&quot;|&quot;OʻTA&quot;]]}}. 

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ЗУЛЛИСОНАЙН}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = &lt;b&gt;zullisonayn&lt;br /&gt;
&lt;/b&gt;{{izoh|уст. книжн.}} [[двуязычный]], [[владеющий]] [[двумя]] [[языками]], [[знаток]] [[двух]] [[языков]].&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>k8qtc59gw9fhuu1lqi90vy35fupnkj6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ich</title>
    <ns>0</ns>
    <id>38179</id>
    <revision>
      <id>639970</id>
      <parentid>626966</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:12:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Antonimlari */</comment>
      <origin>639970</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10741" sha1="bi84s44azves0jn1xs5cuvxyqbx4vct" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''ich'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Ichki boʻshliq; ''zid.'' tash. {{misol|Chodirning {{ajrat|ich}}i. Ogʻizning {{ajrat|ich}}i. yash Oftob bilan toʻlgan keng derazali uyning {{ajrat|ich}}i oydin.|[[w:S. Ayniy|S. Ayniy]]|Qullar}}.

2 Narsalarning buyum eltadigan qismi; ''zid.'' sirt. {{misol|Ariqning {{ajrat|ich}}i. Qopning {{ajrat|ich}}i. Bosh yorilsa, boʻrk {{ajrat|ich}}ida.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|shsh Sumkasini tit-kilab, {{ajrat|ich}}idan ikki-uch xil dori oldi, ularni usta Bahromga berib, qachon, qanday {{ajrat|ich}}ishni tayinladi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}.

3 Narsaning ichki qismi, orasi. {{misol|Non-ning {{ajrat|ich}}i. Xamirning {{ajrat|ich}}i. Tarvuzning {{ajrat|ich}}i. Ichi qurtlagan olma. Qopdagi bugʻdoyning {{ajrat|ich}}i.}}

'''4''' Oshqozon, qorin, meʼda. {{misol|Koʻzing ogʻri-sa — qoʻlingni tiy, {{ajrat|ich}}ing ogʻrisa — naf-singni tiy.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. m {{misol|Jonfigʻon byulleten olgani doktorning oldiga chilimning suvini {{ajrat|ich}}ib, lohas boʻlib kirgan ekan, doktor {{ajrat|ich}}i-ni chayqabdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Jonfigʻon}}.

'''5 '''{{koʻchma|uz}} Kishining ichki, ruhiy dunyo-si; koʻngil, yurak, dil, qalb. {{misol|Ota {{ajrat|ich}}idan oʻtganini oʻzi biladi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-singillar}}. {{misol|-Toʻgʻri, Oʻktam menga yoqadi. Biroq hammadan burun odamning {{ajrat|ich}}i kerak, — dedi Komila.|[[w:Oybek|Oybek]]|O}}. v. shabadalar. {{misol|Elmurod uning harakatlariga beixtiyor razm solib oʻtirdi. Nazarida, soqoli xiyla oqarib qol-gan bu odamning vajohati zaharli, {{ajrat|ich}}ini qandaydir alam oʻrtagan koʻrindi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}.

6 Egalik va makon kelishiklari shak-lida (ichiga, ichida, ichidan) koʻm. vazifasida. {{misol|Haf-ta {{ajrat|ich}}ida. Uy {{ajrat|ich}}idan gʻalati ovoz eshitildi.}}

:Ichi achimoq ''(yoki'' kuymoq) Xafa boʻlmoq; achinib kuymoq. {{misol|Elchiyevning, qiziga {{ajrat|ich}}i achir-di.|[[w:E. Aʼzamov|E. Aʼzamov]]|Javob}}. {{misol|Yon-verida ularning munozarasini choʻchibroq kuzatib turgan deh-qonlarning yuzida Avazga xayrixohlik koʻrib, {{ajrat|ich}}i kuydi, battar gʻijindi.|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Yorugʻ-lik}}. Ichi pishmoq ''(yoki'' qizimoq) 1) zerik-moq. {{misol|Uyda oʻtiraverib, {{ajrat|ich}}im pishdi;|[[w:2) to-qati toq boʻlmoq|2) to-qati toq boʻlmoq]]}}. {{misol|Baʼzi birovlar {{ajrat|ich}}i pishib, goh yoʻlga qarashadi, goh toqqa chiqib qili-nadigan ishlarni oʻzlar{{ajrat|ich}}a choʻtlashadi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Ich-ichidan Yurak-dan, qalbdan, chin dildan. {{misol|Ich-{{ajrat|ich}}idan sevin-moq. Ich-{{ajrat|ich}}idan tahsin oʻqimoq. vt Ularni kuzatib oʻtirgan Sunbulxon aya {{ajrat|ich}}-{{ajrat|ich}}idan quvonardi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Umid}}. {{misol|Asror esa {{ajrat|ich}}-{{ajrat|ich}}idan gʻijinib, asabiylashardi.|[[w:&quot;Yoshlik&quot;|&quot;Yoshlik&quot;]]}}. Ichi qora Dili buzuq, birovning baxt-quvonchini koʻrolmaydigan; hasadgoʻy. {{misol|Yaxshi, oʻsha Homidni sen qanday odam, deb oʻylay-san? [deb soʻradi Yusufbek hoji]. -Qoʻlansa soʻzli, {{ajrat|ich}}i qoraroq bir yigit edi, — dedi Hasanali.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Ich(i) ga yutmoq Oshkor etmaslik, oʻzida saqlamoq (ran, soʻz va shu kabilarni). {{misol|Azizim, ey jafokash xalq, bardoshingga ming tahsin, Chiqarmay {{ajrat|ich}}ga yutding, koʻzdagi yoshingga ming tahsin. |[[w:Voqif|Voqif]]}}. Ichidan pishgan Sirini hech kimga bildirmaydigan, oʻz kshiga pishiq; quv. {{misol|Uning harakati va tovlanishidan {{ajrat|ich}}idan pishgan, uddaburo ekani darrov sezildi.|[[w:Shuxrat|Shuxrat]]|Shinelli yillar}}. Ichini boʻshatmoq

:Koʻnglidagini aytib, ruhan yengillanib olmoq. {{misol|Uning gapirmaganiga Juman alamda qoldi.. Achchiq haqiqatni yuziga solib, roʻy-rost soʻka qolmaydimi ? Qizigʻida Juman ham {{ajrat|ich}}ini boʻshatib olardi. A.|[[w:Muxtor|Muxtor]]|Tugʻilish}}. Ichini mushuk ''(yoki'' it) tatalamoq ''(yoki'' tir-namoq) Ruhan bezovtalanmoq; koʻngli no-tinch, gʻash, bezovta boʻlmoq. {{misol|Bu payt Saidgʻ-ozida ham Xoʻjabekovga achingudek hol qol-magandi: {{ajrat|ich}}ini mushuk tatalardi. Ammo sirini boy bermadi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}. Uy ichi Oila aʼzolari; oila, xonadon. {{misol|Uy {{ajrat|ich}}in-giz omonlik, bir gap boʻlsa, Oʻtar bobom xabar berar ekan.|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Yorugʻlik}}. {{misol|Qancha mehnat, qancha mashaqqat! Yolgʻiz oʻzi emas, butun uy {{ajrat|ich}}i bilan ishlagan, albatta.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===
[[tash]]

{{OʻTIL|ИЧ}}

== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''ich'''&lt;br /&gt;
'''1 '''[[внутренность]], [[внутренняя]] [[часть]]; [[полость]]; {{tarjmisoli|chodir ~i }} внутренняя часть палатки; {{tarjmisoli|chodir ~i jim va dim edi }} в палатке было тихо и душно; {{tarjmisoli|ogʻiz ~i }} ротовая  полостъ;&lt;br /&gt;
'''2 '''[[нутро]], [[внутренности]]; {{tarjmisoli|~i buzildi }} у него расстроился желудок; {{tarjmisoli|~i ketadi }} ({{izoh|или '''}}[[oʻtadi]]''') [[его]] [[слабит]], [[у]] [[него]] [[понос]]; {{tarjmisoli|~im ogʻriydi }} у меня болит живот; {{tarjmisoli|kaltakdan ~(lar)i ezildi }} ({{izoh|букв}}. всё его нутро раздавлено побоями) от побоев у него всё нутро болит; {{tarjmisoli|~i qotdi }} его крепило; {{tarjmisoli|~ni boʻshatmoq }} испражняться; {{tarjmisoli|~ terlama(si) }} {{izoh|мед}}. брюшной тиф;&lt;br /&gt;
'''3 '''[[нутро]], [[душа]], [[психический]] [[мир]] [[человека]]; {{tarjmisoli|~i achidi }} ему жаль; он посочувствовал ({{izoh|чьему-л. горю}}); он разжалобился; {{tarjmisoli|~i achishadi }} у него сердце щемит; {{tarjmisoli|~i qizidi }} он позавидовал, его сжигала зависть; {{tarjmisoli|~i gʻash }} его что-то беспокоит; он чем-то обеспокоен, он сидит как на иголках; {{tarjmisoli|~i kuydi }} он завидовал; {{tarjmisoli|~i pishdi }} он чувствовал нетерпение {{izoh|или }}недовольство; {{tarjmisoli|~i ezildi }} сердце у него сжалось; {{tarjmisoli|~ini hasad oʻrtamoqda edi }} его сердце сжигала зависть; {{tarjmisoli|hasratlarini aytib ~ni boʻshatmoq }} облегчить душу, рассказав о своих горестях; {{tarjmisoli|~ini it tirnab borar edi }} ({{izoh|букв}}. душу царапала собака) на душе кошки скребли; {{tarjmisoli|~ida(n) }} в душе, про себя; {{tarjmisoli|~ida oʻqimoq }} читать про себя; {{tarjmisoli|~-~imdan sevindim }} я внутренне обрадовался, я в душе обрадовался;&lt;br /&gt;
'''4 '''{{izoh|в роли служебного имени}}: {{tarjmisoli|~iga }} в(о), внутрь ({{izoh|чего-л}}.); {{tarjmisoli|uy ~iga }} в дом, во внутрь дома (комнаты); {{tarjmisoli|bir necha asarni oʻz ~iga olgan toʻplam }} сборник, включающий в себе несколько произведений; {{tarjmisoli|uch kundan beri bemorning ~iga issiq kirgani yoʻq }} больной уже три дня не ел ничего горячего; {{tarjmisoli|boshini ~iga oldi }} он втянул голову в плечи; {{tarjmisoli|koʻzlari ~iga botgan, koʻzlari ~-~iga kirib ketgan }} у него глубоко запали глаза; {{tarjmisoli|meni ~ingizga oling }} примите меня к себе, в свою среду; {{tarjmisoli|~ida }} 1) в(о), внутри ({{izoh|чего-л}}.); {{tarjmisoli|uy ~ida }} в доме; {{tarjmisoli|qoʻl sinsa - yeng ~ida, bosh yorilsa - boʻrk ~ida }} {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв}}. если рука сломается - в рукаве, если голова расколется - под шапкой) {{izoh|соотв}}. не выносить сора из избы; 2) в условиях ({{izoh|чего-л}}.), при ({{izoh|каких-л. обстоятельствах}}); {{tarjmisoli|uyqu ~ida }} во сне; {{tarjmisoli|ogʻir sharoit ~ida }} в тяжёлых условиях; 3) в, среди ({{izoh|кого-чего-л}}.), между ({{izoh|кем-чем-л}}.); {{tarjmisoli|bular(ning) ~ida }} между ними, среди них; {{tarjmisoli|xalq ~ida }} в народе, среди народа; 4) во время, в течение, за ({{izoh|какой-л. промежуток времени}}); {{tarjmisoli|hayr-maʼzur ~ida }} во время прощания; '''tez kun '''({{izoh|или '''}}[[fursat]]''') {{tarjmisoli|~ida }} в ближайшее время; {{tarjmisoli|uch kun ~ida }} за три дня; {{tarjmisoli|~idan }} из, изнутри ({{izoh|чего-л}}.); {{tarjmisoli|uy ~idan }} из дома; {{tarjmisoli|aholi ~idan }} из населения; {{tarjmisoli|xalq ~idan chiqqan }} вышедший из народа; {{tarjmisoli|* ~i qora }} нечестный, коварный; недоброжелательный; {{tarjmisoli|~i qoralik }} нечестность; коварство; недоброжелательность; {{tarjmisoli|~idan pishgan (odam) }} скрытный (человек), себе на уме; {{tarjmisoli|dami ~da }} он помалкивает ({{izoh|так как сам виноват}}); '''[[dami]] '''({{izoh|или '''}}[[nafasi]]''') {{tarjmisoli|~iga tushdi }} ({{izoh|букв}}. его дыхание ушло внутрь) он умолк, он замолк; он не был в состоянии выговорить ни слова; {{tarjmisoli|mol olasi sirtida, odam olasi ~ida }} {{izoh|погов}}. разношерстность скота на виду, а разногласия людей скрыты внутри; {{tarjmisoli|~imdagini top }} ({{izoh|букв}}. отгадай, что у меня внутри) непонятный человек; человек, к которому трудно подобрать ключ; {{tarjmisoli|~ingdan chiqqan baloga qayga borasan davoga? }} {{izoh|погов}}. куда пойдёшь искать спасения от беды, в которой сам повинен?&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>bi84s44azves0jn1xs5cuvxyqbx4vct</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>nok</title>
    <ns>0</ns>
    <id>45059</id>
    <revision>
      <id>639969</id>
      <parentid>577993</parentid>
      <timestamp>2026-07-18T04:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Yokubjon Juraev</username>
        <id>8265</id>
      </contributor>
      <comment>/* Sinonimlari */</comment>
      <origin>639969</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1373" sha1="5bye9e68vgrh5h6tjpabppi76b9pb3d" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''nok'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==
''[[w:Fors tili|f.]]'' ye$ — mevali daraxt turi, olmurut

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
1 Uzok, yashovchan, mevasi turli rang, shakl va vaznda boʻlgan, yogʻochi qattiq daraxt. {{misol|Bogʻning turli joylarida har xil mevali daraxtlar: {{ajrat|nok}}, oʻrik, behi, jiyda va hokazo anchagina.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Shokirali buva hovlisidagi katta {{ajrat|nok}} salqinida eski toʻshakka yonboshlab yotgan ekan.|[[w:X. Toʻxtaboyev|X. Toʻxtaboyev]]|Shirin qovunlar mam-lakati}}.

2 Shu daraxtning mevasi. {{misol|Xontaxtaga terilgan likopchalarda rang-barang qand-qurs, konfetlar, billur idishlarda olcha, uzum, {{ajrat|nok}}dan qaynatilgan murabbolar, tulupnoy qiyomi.|[[w:S. Anorboyev|S. Anorboyev]]|Oqsoy}}.

=== Sinonimlari ===
[[olmurut]]

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|НОК}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''nok I'''&lt;br /&gt;
{{izoh|бот}}. [[груша]] ({{izoh|дерево и плод}}); // [[грушевый]] ({{izoh|см. также '''}}[[olmurut]]''').&lt;br /&gt;
&lt;br /&gt;
'''nok II'''&lt;br /&gt;
{{izoh|обл}}. [[слабохарактерный]]; // [[размазня]] ({{izoh|о человеке}}).&lt;br /&gt;
}}

[[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]]</text>
      <sha1>5bye9e68vgrh5h6tjpabppi76b9pb3d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>xalachoʻp</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55696</id>
    <revision>
      <id>639962</id>
      <parentid>595042</parentid>
      <timestamp>2026-07-17T15:54:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Caalipher</username>
        <id>9583</id>
      </contributor>
      <comment>/* Maʼnosi */</comment>
      <origin>639962</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="696" sha1="pgp4nrjnwutxcxz80lhzge9zbvo34fv" xml:space="preserve">= {{-uz-}} =
== Morfologik va sintaktik xususiyatlari ==
'''xa-la-choʻp'''
== Aytilishi ==

== Etimologiyasi ==

== Maʼnoviy xususiyatlari ==
=== Maʼnosi ===
Eshak, tuya kabi hayvonlarni niqtab, tezroq yurgizish uchun ishlatiladigan uchli tayoqcha; xala. ''Oqsoqol shunday dedi-yu, eshakka xa^tchoʻp niqtadi. S. ''Ahmad, Ufq. {{misol|Mustafo eshagiga {{ajrat|xalachoʻp}} bos-di: -Xix, jonivor, xix!|[[w:M. M|M. M]]}}. Doʻst, Galatepa qissalari.

=== Sinonimlari ===

=== Antonimlari ===

{{OʻTIL|ХАЛАЧЎП}}
== Tarjimalari ==

{{Tarjimalar
|ru = 
}}
{{Tarjimalar
|tur = keng
|ru = '''xalachoʻp'''&lt;br /&gt;
({{izoh|прав}}. '''xala choʻp''') {{izoh|см}}. '''[[xala]] 1'''.&lt;br /&gt;
}}</text>
      <sha1>pgp4nrjnwutxcxz80lhzge9zbvo34fv</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>