Vikilugʻat uzwiktionary https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.12 case-sensitive Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikilugʻat Vikilugʻat munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk kemik 0 7401 640104 572566 2026-07-28T02:33:17Z Yokubjon Juraev 8265 640104 wikitext text/x-wiki {{-ga-}} [[suyak]] {{-tr-}} '''kemik''' :[[suyak]] = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ke-mik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Ilik suyagi, yapaloq suyaklar-dagi yogʻ-toʻqimalar. {{misol|Yana bunday toʻqimalar naysimon suyaklar ichidagi ilik, yapaloq su-yaklar orasidagi "mijik" va "{{ajrat|kemik}}" deb ataluvchi yogʻlardan ham iborat boʻladi.|[[w:K. Mahmudov|K. Mahmudov]]|Oʻzbek tansiq taomlari}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЕМИК}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[kemik]]</b></br> {{izoh|обл. см. <b>}}[[koʻmik]] 1.</br> </b> }} 1sgtxirdm4wcfkyu6zg7kfckzbn2w78 640105 640104 2026-07-28T02:33:30Z Yokubjon Juraev 8265 640105 wikitext text/x-wiki {{-gag-}} [[suyak]] {{-tr-}} '''kemik''' :[[suyak]] = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ke-mik''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Ilik suyagi, yapaloq suyaklar-dagi yogʻ-toʻqimalar. {{misol|Yana bunday toʻqimalar naysimon suyaklar ichidagi ilik, yapaloq su-yaklar orasidagi "mijik" va "{{ajrat|kemik}}" deb ataluvchi yogʻlardan ham iborat boʻladi.|[[w:K. Mahmudov|K. Mahmudov]]|Oʻzbek tansiq taomlari}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|КЕМИК}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[kemik]]</b></br> {{izoh|обл. см. <b>}}[[koʻmik]] 1.</br> </b> }} 7upo13prjzserzriwjnklz5qsfvj2u0 joy 0 14611 640100 640094 2026-07-27T18:15:44Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 640100 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == joy I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''joy''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|III|'''JOY''' Bu ot {{ПРС}}da [dja] va [djay] shakllarida (143), {{ТжРС}}da ҫoy shaklidan ҫo shakliga havola bilan (517, 516) keltirilgan; oʻzbek tiliga joy shaklida olingan boʻlib, 'ishgʻol kilinadigan yuza' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I, 284). Bu ot bilan oʻzbek tilida joyla- feʼli yasalgan.}} ''\[[w:Fors tili|f.]] —'' makon, manzil === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yer, yuza, fazo; oʻrin, makon. {{misol|Zolimning {{ajrat|joy}}i - jahannam.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Bozor kupi boʻlganiga qaramay, bozor {{ajrat|joy}}i butunlay boʻsh edi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}} {{misol|Miltigʻini {{ajrat|joy}}iga qoʻydi-yu.. kitob mutolaa qilib oʻtirgan Elmurod oldiga keldi.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}} {{misol|Otabek rahmat aytib, {{ajrat|joy}}idan qoʻzgʻalmadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Maʼlum bir voqea-hodisa roʻy bergan yer; ish-harakat, jarayon oʻrni. {{misol|Xizmat {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Avtobus toʻxtaydigan {{ajrat|joy}}.}} {{misol|Sidiqjon bolaligi oʻtgan.. tor koʻchalarni, qishloq, anhor boʻylarini, sigir boqqan {{ajrat|joy}}larini borib koʻrdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Maʼlum bir narsa yoki ish-harakat uchun eng qulay, mos yer, oʻrin. {{misol|Mutaxassislarni tanlash va {{ajrat|joy}}-{{ajrat|joy}}iga qoʻyish.}} {{misol|Ogʻriq {{ajrat|joy}}ini topsa, olti oy qishlaydi.|Maqol}} {{misol|Bu yer hazilning {{ajrat|joy}}i emas.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ogʻaynilar}} #Yer yuzining, fazoning belgili, biror xususiyati bilan ajralib turadigan yeri, nuqtasi. {{misol|Pastqam {{ajrat|joy}}.}} {{misol|Bahavo {{ajrat|joy}}.}} {{misol|Past-baland {{ajrat|joy}}lar.}} {{misol|Tor {{ajrat|joy}}da tomosha.|Maqol}} {{misol|Erta kuz jalasi togʻlik {{ajrat|joy}}larga juda hafsala bilan quyar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Soʻqmoq katta yoʻlga tutashgan {{ajrat|joy}}dan bepoyon dala boshlanar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Bu {{ajrat|joy}}dan boyning butun paxta dalasi koʻzga tashlanib turar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Geografik yoki maʼmuriy hudud; taraf, tomon, oʻlka; yurt. {{misol|Bizning {{ajrat|joy}}larda anor koʻp.}} {{misol|Yoʻq, u [Elmurod] bu {{ajrat|joy}}larni tushida ham, oʻngida ham koʻrgan emas.|[[w:Pard Tursun|Pard Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|Bu {{ajrat|joy}}ni xalq qadim zamonlardan beri Kultepa deb atar edi.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Gʻoliblar}} #Biror narsaning ayrim qismi, yeri, boʻlagi. {{misol|Goʻshtning yogʻli {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Kosaning darz ketgan {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Ipning tugilgan {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Biror {{ajrat|joy}}ing ogʻriydimi, Kumush?|[[w:Qodiriy|Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} 7 Badiiy asar, musiqa va shu kabilarning biror kerakli, qiziqarli yeri, oʻrni. {{misol|Abdishukur.. boyvachchaning qoʻlidan kitobni.. olib, kerakli {{ajrat|joy}}ini topdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Baʼzan sevgan qizlaridan kelgan xatning qalbga borib tekkan {{ajrat|joy}}larini bir-birlariga oʻqib berardilar.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}} 8 Gap, ish, xatti-harakat yoki belgilarning shaxsiy baho berish uchun asos, dastak boʻladigan yeri, oʻrni. {{misol|Bu ishning hech qs-yin {{ajrat|joy}}i yoʻq. Mening qoʻrqadigan {{ajrat|joy}}im yoʻq. }}n {{misol|Men sizga aytsam, qiyomatli oʻrtoqmiz-u, mendan xafa boʻlgan {{ajrat|joy}}i bor.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-singillar}}. 9 Yashash, hayot kechirish, yotish-turish uchun xizmat qiladigan yer; uy-joy, hovli-joy, boshpana. {{misol|{{ajrat|Joy}} olma, qoʻshni ol.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. nsh {{misol|Ioʻlchi biznikiga ishlagani kelgan, ishla-sin. Puli yoʻq, {{ajrat|joy}}i yoʻq.. xotinni nima qila-di.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. '''10''' Oʻtirish yoki yotish uchun qilingan, solingan, toʻshalgan oʻrin; oʻrindiq. {{misol|Vagonda beshta boʻsh {{ajrat|joy}} qoldi. Bugungi seanslarga {{ajrat|joy}} yoʻq.}} m {{misol|Hojimirsiroj avtobusda {{ajrat|joy}} talashib, bolali bir xotin bilan aytishib qoldi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Yillar}}. {{misol|Xolida kichik qizi Ranoni uyga yotqizib, eriga {{ajrat|joy}} solgani ayvonga chiqdi.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}}. 11 Meros sifatida qolgan, biror kim-saga tegishli yer-mulk, hovli-joy. {{misol|"Rakat" mavzeida otadan qolgan uch tanob {{ajrat|joy}} bor edi. |[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Mana shu {{ajrat|joy}}lar burun Abduvaqqos degan bir eshonga qarashli ekan.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. 12 Ish, xizmat, vazifa, oʻrin. {{misol|U yaxshi {{ajrat|joy}}da ishlaydi.}} n {{misol|Jonfigʻon.. xotiniga necha-necha tavba-tazarrular qilib, endi bi-ron {{ajrat|joy}}ga kirib ishlashga.. soʻz beribdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Jonfigʻon}}. 13 Oila, xonadon. {{misol|Bir kun tuz ichgan {{ajrat|joy}}ga qirq kun salom ber.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|yat Iqbo-lingga koʻp yaxshi {{ajrat|joy}}dan qalliq chiqdi, bolam. Hammalari biram sipo, biram salobat-li odamlar ekan.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. :Gapni ''(yoki'' soʻzni) bir joyga qoʻymoq ''q. ''ran 1. Gap ''(yoki'' soʻz, fikr) bir joydan chikdi ''q.'' ran 1. Joy qilmoq Yotish, oʻtirish uchun oʻrin hozirlamoq. {{misol|U [Asrorqul\ atrofga suv sepib, supaga {{ajrat|joy}} qildi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Asror bobo}}. Joyini topdi {{s. t.|uz}} 1) joyiga tushdi; 2) ish-latib, hazm qilib yuborildi, egalik boʻlib ketdi. Joyiga keltirmoq ''(yoki'' qoʻymoq) Oʻrinlatmoq, oʻrniga qoʻymoq, tegishlicha ado etmoq, bajo keltirmoq. {{misol|Hurmatini {{ajrat|joy}}iga keltirmoq. yat}} [ {{misol|Muxlis:\ Durust, hamma ishni {{ajrat|joy}}iga qoʻydim. Qadrli mehmonlarimizning koʻngillariga putur yetmasa, bas.|[[w:3. Said|3. Said]]|N}}. Safarov, Tarix tilga kirdi. Kutmagan ''(yoki ''kutilmagan) joyda Kutilmagan paytda, kutmagan holda. {{misol|Boiglanishda anchayin hazilga oʻxshab koʻringan bu ginaxonlik kutilmagan {{ajrat|joy}}da jiddiy bir tuye olib ketdi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Koʻngli joyiga tushmoq ''q. ''koʻngil. Koʻnglidan ''(yoki'' yuragidan, qalbidan) joy olmoq Koʻnglida qolmoq, yuragidan, qalbidan oʻrin olmoq: koʻnglida chuqur iz, asar qoldirmoq. {{misol|Men xotinim bilan ancha yildan beri turib, undan koʻp yaxshiliklar koʻrganman, bu yaxshiliklarning har qaysisi koʻnglimdan alohida-alohida {{ajrat|joy}} olgan.|[[w:A. Kahx|A. Kahx]]|or, Oltin yulduz}}. Oʻtirgani ''(yoki'' oʻzini qoʻygani) joy topolmay qolmoq Hayajondan, kutilmaganlikdan tipirchilab, nima qila-rini bilmay qolmoq, sarosimaga tushmoq. {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani bormadi. Uning kelishini eshitgandan beri nafrati qoʻzgʻab, oʻzini qoʻygani {{ajrat|joy}} topolmay qoldi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Oʻtqizgani joy topolmay qolmoq Juda katta hurmat bilan kutib olmoq. {{misol|Oftob oyimni boʻlsa Oʻzbek oyim oʻtqizgani {{ajrat|joy}} topolmas, "quda" soʻzi oʻrniga "singlim" deb xitob qilar, oshni ham uning raʼyini soʻramasdan buyurmas edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Hushini joyiga keltirmoq Kekkayib, oʻziga ishonib, haddidan oshib ketgan kishini tartibga chaqirib qoʻymoq. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == joy II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''joy''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== {{rvsh.}} {{shv.}} Bafurja, bamaylixotir; kech, keyin; aniq. {{misol|Bugun ishga {{ajrat|joy}}roq boraman.}} {{misol|Dam olish kuni ertalab {{ajrat|joy}}roq turishadi.}} {{misol|Boʻlgan ishni {{ajrat|joy}}roq gapirish kerak, toki haqiqat yuzaga chiqsin.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Toshkentliklar}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЖОЙ}} === Tarjimalari === {{uz-interj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''joy I'''<br /> '''1 '''[[место]];{{tarjmisoli| ish ~i }} рабочее место; {{tarjmisoli|taksi toʻxtaydigan ~ }} место стоянки такси; {{tarjmisoli|uning tugʻilgan ~i }} место его рождения; {{tarjmisoli|xilvat ~ }} укромное место; {{tarjmisoli|~ yoʻq }} места нет; мест нет; {{tarjmisoli|har ~, har ~da }} тут и там; местами; {{tarjmisoli|~lardan kelgan vakillar }} делегаты с мест; {{tarjmisoli|~ olmoq }} занимать место; {{tarjmisoli|borib-borib tangadek ~ni oladi }} {{izoh|загадка }}ходит много, а места занимает с монету (палка, посох); {{tarjmisoli|narsalarni ~-~iga qoʻyish kerak }} надо расставить вещи по местам;{{tarjmisoli| kadrlarni ~-~ iga qoʻyish }} расстановка кадров;<br /> '''2 '''[[место]] ({{izoh|должность}}); '''[[daromadli]] '''({{izoh|или '''}}[[yogʻli]]''') {{tarjmisoli|~ }} доходное место; {{tarjmisoli|u yaxshi ~da ishlaydi }} он работает на хорошем месте;<br /> '''3 '''[[место]] ({{izoh|в книге, пьесе, музыкальном произведении и т. п.}}); {{tarjmisoli|pyesaning eng oʻtkir ~i }} самое сильное место в пьесе;{{tarjmisoli| bu kitobda qiziq ~lar koʻp }} в этой книге много интересных мест;<br /> '''4 '''[[местность]], [[место]]; {{tarjmisoli|ochiq ~ }} открытая местность; {{tarjmisoli|pastqam ~lar }} глухая местность; {{tarjmisoli|past-baland ~lar }} пересечённая местность; {{tarjmisoli|togʻliq ~lar }} горная местность;{{tarjmisoli| bizning ~larda }} в наших краях; {{tarjmisoli|~dan ~ning farqi bor }} место месту рознь;<br /> '''5 '''[[постель]]; {{tarjmisoli|~ solmoq, ~ qilmoq }} расстилать ({{izoh|что-л., напр. одеяло, палас и т. п. для сидения или лежания}}); {{tarjmisoli|~ solib bolani yotqizmoq }} расстилать постель и укладывать ребёнка;<br /> '''6 '''[[жилище]], [[жильё]]; {{tarjmisoli|uy-~, hovli-~ }} дом, усадьба; {{tarjmisoli|uy-~ fondi }} жилищный фонд;<br /> '''7 '''[[семья]]; {{tarjmisoli|u yaxshiroq, ~dan uylanmoqchi }} он собирается жениться на девушке из хорошей семьи; {{tarjmisoli|* undan qoʻrqadigan ~im yoʻq }} мне нечего его бояться; {{tarjmisoli|koʻngildan ~ olmoq }} западать в душу; {{tarjmisoli|~ida }} в порядке, как надо, как полагается; {{tarjmisoli|hammasi ~ida }} всё в порядке; {{tarjmisoli|ishlaringiz ~ idami? }} всё ли у вас благополучно?; всё ли у вас в порядке?; {{tarjmisoli|dasturxon ~ida }} стол накрыт богато; {{tarjmisoli|bolaning fahmi ~ida }} мальчик смышлёный; {{tarjmisoli|es-hushing ~idami? }} ты в своём уме?; {{tarjmisoli|koʻngil ~ida emas }} душа не на месте; {{tarjmisoli|oʻzini qoʻygani ~ topolmay qolmoq }} не находить себе места ({{izoh|от волнения и т. п}}.); {{tarjmisoli|nozik ~ }} щекотливый вопрос.<br /> <br /> '''joy II'''<br /> ({{izoh|произносится несколько протяжно}}) [[позже]] ({{izoh|обычного}}); [[не]] [[спеша]], [[не]] [[торопясь]]; {{tarjmisoli|bugun ishga ~roq boraman }} я сегодня пойду на работу несколько позже; {{tarjmisoli|bugun ~roq turdim }} я сегодня встал позже ({{izoh|позднее, чем обычно}}); поздненько я встал сегодня.<br /> }} {{-en-}} {{en-ism}} :[[xursandchilik]], [[shodlik]] [[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]] o9brr7ucdy10xe9drwan9ystawbv29m 640101 640100 2026-07-27T18:19:09Z Yokubjon Juraev 8265 640101 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == joy I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''joy''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|III|'''JOY''' Bu ot {{ПРС}}da [dja] va [djay] shakllarida (143), {{ТжРС}}da ҫoy shaklidan ҫo shakliga havola bilan (517, 516) keltirilgan; oʻzbek tiliga joy shaklida olingan boʻlib, 'ishgʻol kilinadigan yuza' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I, 284). Bu ot bilan oʻzbek tilida joyla- feʼli yasalgan.}} ''\[[w:Fors tili|f.]] —'' makon, manzil === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yer, yuza, fazo; oʻrin, makon. {{misol|Zolimning {{ajrat|joy}}i - jahannam.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Bozor kupi boʻlganiga qaramay, bozor {{ajrat|joy}}i butunlay boʻsh edi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}} {{misol|Miltigʻini {{ajrat|joy}}iga qoʻydi-yu.. kitob mutolaa qilib oʻtirgan Elmurod oldiga keldi.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}} {{misol|Otabek rahmat aytib, {{ajrat|joy}}idan qoʻzgʻalmadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Maʼlum bir voqea-hodisa roʻy bergan yer; ish-harakat, jarayon oʻrni. {{misol|Xizmat {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Avtobus toʻxtaydigan {{ajrat|joy}}.}} {{misol|Sidiqjon bolaligi oʻtgan.. tor koʻchalarni, qishloq, anhor boʻylarini, sigir boqqan {{ajrat|joy}}larini borib koʻrdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Maʼlum bir narsa yoki ish-harakat uchun eng qulay, mos yer, oʻrin. {{misol|Mutaxassislarni tanlash va {{ajrat|joy}}-{{ajrat|joy}}iga qoʻyish.}} {{misol|Ogʻriq {{ajrat|joy}}ini topsa, olti oy qishlaydi.|Maqol}} {{misol|Bu yer hazilning {{ajrat|joy}}i emas.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ogʻaynilar}} #Yer yuzining, fazoning belgili, biror xususiyati bilan ajralib turadigan yeri, nuqtasi. {{misol|Pastqam {{ajrat|joy}}.}} {{misol|Bahavo {{ajrat|joy}}.}} {{misol|Past-baland {{ajrat|joy}}lar.}} {{misol|Tor {{ajrat|joy}}da tomosha.|Maqol}} {{misol|Erta kuz jalasi togʻlik {{ajrat|joy}}larga juda hafsala bilan quyar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Soʻqmoq katta yoʻlga tutashgan {{ajrat|joy}}dan bepoyon dala boshlanar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Bu {{ajrat|joy}}dan boyning butun paxta dalasi koʻzga tashlanib turar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Geografik yoki maʼmuriy hudud; taraf, tomon, oʻlka; yurt. {{misol|Bizning {{ajrat|joy}}larda anor koʻp.}} {{misol|Yoʻq, u [Elmurod] bu {{ajrat|joy}}larni tushida ham, oʻngida ham koʻrgan emas.|[[w:Pard Tursun|Pard Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|Bu {{ajrat|joy}}ni xalq qadim zamonlardan beri Kultepa deb atar edi.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Gʻoliblar}} #Biror narsaning ayrim qismi, yeri, boʻlagi. {{misol|Goʻshtning yogʻli {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Kosaning darz ketgan {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Ipning tugilgan {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Biror {{ajrat|joy}}ing ogʻriydimi, Kumush?|[[w:Qodiriy|Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Badiiy asar, musiqa va shu kabilarning biror kerakli, qiziqarli yeri, oʻrni. {{misol|Abdishukur.. boyvachchaning qoʻlidan kitobni.. olib, kerakli {{ajrat|joy}}ini topdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Baʼzan sevgan qizlaridan kelgan xatning qalbga borib tekkan {{ajrat|joy}}larini bir-birlariga oʻqib berardilar.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}} #Gap, ish, xatti-harakat yoki belgilarning shaxsiy baho berish uchun asos, dastak boʻladigan yeri, oʻrni. {{misol|Bu ishning hech qiyin {{ajrat|joy}}i yoʻq.}} {{misol|Mening qoʻrqadigan {{ajrat|joy}}im yoʻq.}} {{misol|Men sizga aytsam, qiyomatli oʻrtoqmiz-u, mendan xafa boʻlgan {{ajrat|joy}}i bor.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #Yashash, hayot kechirish, yotish-turish uchun xizmat qiladigan yer; uy-joy, hovlijoy, boshpana. {{misol|{{ajrat|Joy}} olma, qoʻshni ol.|Maqol}} {{misol|Yoʻlchi biznikiga ishlagani kelgan, ishlasin. Puli yoʻq, {{ajrat|joy}}i yoʻq.. xotinni nima qiladi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} '''10''' Oʻtirish yoki yotish uchun qilingan, solingan, toʻshalgan oʻrin; oʻrindiq. {{misol|Vagonda beshta boʻsh {{ajrat|joy}} qoldi. Bugungi seanslarga {{ajrat|joy}} yoʻq.}} {{misol|Hojimirsiroj avtobusda {{ajrat|joy}} talashib, bolali bir xotin bilan aytishib qoldi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Yillar}} {{misol|Xolida kichik qizi Ranoni uyga yotqizib, eriga {{ajrat|joy}} solgani ayvonga chiqdi.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}} 11 Meros sifatida qolgan, biror kimsaga tegishli yer-mulk, hovli-joy. {{misol|"Rakat" mavzeida otadan qolgan uch tanob {{ajrat|joy}} bor edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Mana shu {{ajrat|joy}}lar burun Abduvaqqos degan bir eshonga qarashli ekan.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} 12 Ish, xizmat, vazifa, oʻrin. {{misol|U yaxshi {{ajrat|joy}}da ishlaydi.}} n {{misol|Jonfigʻon.. xotiniga necha-necha tavba-tazarrular qilib, endi bi-ron {{ajrat|joy}}ga kirib ishlashga.. soʻz beribdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Jonfigʻon}}. 13 Oila, xonadon. {{misol|Bir kun tuz ichgan {{ajrat|joy}}ga qirq kun salom ber.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|yat Iqbo-lingga koʻp yaxshi {{ajrat|joy}}dan qalliq chiqdi, bolam. Hammalari biram sipo, biram salobat-li odamlar ekan.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. :Gapni ''(yoki'' soʻzni) bir joyga qoʻymoq ''q. ''ran 1. Gap ''(yoki'' soʻz, fikr) bir joydan chikdi ''q.'' ran 1. Joy qilmoq Yotish, oʻtirish uchun oʻrin hozirlamoq. {{misol|U [Asrorqul\ atrofga suv sepib, supaga {{ajrat|joy}} qildi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Asror bobo}}. Joyini topdi {{s. t.|uz}} 1) joyiga tushdi; 2) ish-latib, hazm qilib yuborildi, egalik boʻlib ketdi. Joyiga keltirmoq ''(yoki'' qoʻymoq) Oʻrinlatmoq, oʻrniga qoʻymoq, tegishlicha ado etmoq, bajo keltirmoq. {{misol|Hurmatini {{ajrat|joy}}iga keltirmoq. yat}} [ {{misol|Muxlis:\ Durust, hamma ishni {{ajrat|joy}}iga qoʻydim. Qadrli mehmonlarimizning koʻngillariga putur yetmasa, bas.|[[w:3. Said|3. Said]]|N}}. Safarov, Tarix tilga kirdi. Kutmagan ''(yoki ''kutilmagan) joyda Kutilmagan paytda, kutmagan holda. {{misol|Boiglanishda anchayin hazilga oʻxshab koʻringan bu ginaxonlik kutilmagan {{ajrat|joy}}da jiddiy bir tuye olib ketdi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Koʻngli joyiga tushmoq ''q. ''koʻngil. Koʻnglidan ''(yoki'' yuragidan, qalbidan) joy olmoq Koʻnglida qolmoq, yuragidan, qalbidan oʻrin olmoq: koʻnglida chuqur iz, asar qoldirmoq. {{misol|Men xotinim bilan ancha yildan beri turib, undan koʻp yaxshiliklar koʻrganman, bu yaxshiliklarning har qaysisi koʻnglimdan alohida-alohida {{ajrat|joy}} olgan.|[[w:A. Kahx|A. Kahx]]|or, Oltin yulduz}}. Oʻtirgani ''(yoki'' oʻzini qoʻygani) joy topolmay qolmoq Hayajondan, kutilmaganlikdan tipirchilab, nima qila-rini bilmay qolmoq, sarosimaga tushmoq. {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani bormadi. Uning kelishini eshitgandan beri nafrati qoʻzgʻab, oʻzini qoʻygani {{ajrat|joy}} topolmay qoldi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Oʻtqizgani joy topolmay qolmoq Juda katta hurmat bilan kutib olmoq. {{misol|Oftob oyimni boʻlsa Oʻzbek oyim oʻtqizgani {{ajrat|joy}} topolmas, "quda" soʻzi oʻrniga "singlim" deb xitob qilar, oshni ham uning raʼyini soʻramasdan buyurmas edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Hushini joyiga keltirmoq Kekkayib, oʻziga ishonib, haddidan oshib ketgan kishini tartibga chaqirib qoʻymoq. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == joy II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''joy''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== {{rvsh.}} {{shv.}} Bafurja, bamaylixotir; kech, keyin; aniq. {{misol|Bugun ishga {{ajrat|joy}}roq boraman.}} {{misol|Dam olish kuni ertalab {{ajrat|joy}}roq turishadi.}} {{misol|Boʻlgan ishni {{ajrat|joy}}roq gapirish kerak, toki haqiqat yuzaga chiqsin.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Toshkentliklar}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЖОЙ}} === Tarjimalari === {{uz-interj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''joy I'''<br /> '''1 '''[[место]];{{tarjmisoli| ish ~i }} рабочее место; {{tarjmisoli|taksi toʻxtaydigan ~ }} место стоянки такси; {{tarjmisoli|uning tugʻilgan ~i }} место его рождения; {{tarjmisoli|xilvat ~ }} укромное место; {{tarjmisoli|~ yoʻq }} места нет; мест нет; {{tarjmisoli|har ~, har ~da }} тут и там; местами; {{tarjmisoli|~lardan kelgan vakillar }} делегаты с мест; {{tarjmisoli|~ olmoq }} занимать место; {{tarjmisoli|borib-borib tangadek ~ni oladi }} {{izoh|загадка }}ходит много, а места занимает с монету (палка, посох); {{tarjmisoli|narsalarni ~-~iga qoʻyish kerak }} надо расставить вещи по местам;{{tarjmisoli| kadrlarni ~-~ iga qoʻyish }} расстановка кадров;<br /> '''2 '''[[место]] ({{izoh|должность}}); '''[[daromadli]] '''({{izoh|или '''}}[[yogʻli]]''') {{tarjmisoli|~ }} доходное место; {{tarjmisoli|u yaxshi ~da ishlaydi }} он работает на хорошем месте;<br /> '''3 '''[[место]] ({{izoh|в книге, пьесе, музыкальном произведении и т. п.}}); {{tarjmisoli|pyesaning eng oʻtkir ~i }} самое сильное место в пьесе;{{tarjmisoli| bu kitobda qiziq ~lar koʻp }} в этой книге много интересных мест;<br /> '''4 '''[[местность]], [[место]]; {{tarjmisoli|ochiq ~ }} открытая местность; {{tarjmisoli|pastqam ~lar }} глухая местность; {{tarjmisoli|past-baland ~lar }} пересечённая местность; {{tarjmisoli|togʻliq ~lar }} горная местность;{{tarjmisoli| bizning ~larda }} в наших краях; {{tarjmisoli|~dan ~ning farqi bor }} место месту рознь;<br /> '''5 '''[[постель]]; {{tarjmisoli|~ solmoq, ~ qilmoq }} расстилать ({{izoh|что-л., напр. одеяло, палас и т. п. для сидения или лежания}}); {{tarjmisoli|~ solib bolani yotqizmoq }} расстилать постель и укладывать ребёнка;<br /> '''6 '''[[жилище]], [[жильё]]; {{tarjmisoli|uy-~, hovli-~ }} дом, усадьба; {{tarjmisoli|uy-~ fondi }} жилищный фонд;<br /> '''7 '''[[семья]]; {{tarjmisoli|u yaxshiroq, ~dan uylanmoqchi }} он собирается жениться на девушке из хорошей семьи; {{tarjmisoli|* undan qoʻrqadigan ~im yoʻq }} мне нечего его бояться; {{tarjmisoli|koʻngildan ~ olmoq }} западать в душу; {{tarjmisoli|~ida }} в порядке, как надо, как полагается; {{tarjmisoli|hammasi ~ida }} всё в порядке; {{tarjmisoli|ishlaringiz ~ idami? }} всё ли у вас благополучно?; всё ли у вас в порядке?; {{tarjmisoli|dasturxon ~ida }} стол накрыт богато; {{tarjmisoli|bolaning fahmi ~ida }} мальчик смышлёный; {{tarjmisoli|es-hushing ~idami? }} ты в своём уме?; {{tarjmisoli|koʻngil ~ida emas }} душа не на месте; {{tarjmisoli|oʻzini qoʻygani ~ topolmay qolmoq }} не находить себе места ({{izoh|от волнения и т. п}}.); {{tarjmisoli|nozik ~ }} щекотливый вопрос.<br /> <br /> '''joy II'''<br /> ({{izoh|произносится несколько протяжно}}) [[позже]] ({{izoh|обычного}}); [[не]] [[спеша]], [[не]] [[торопясь]]; {{tarjmisoli|bugun ishga ~roq boraman }} я сегодня пойду на работу несколько позже; {{tarjmisoli|bugun ~roq turdim }} я сегодня встал позже ({{izoh|позднее, чем обычно}}); поздненько я встал сегодня.<br /> }} {{-en-}} {{en-ism}} :[[xursandchilik]], [[shodlik]] [[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]] 7khk9enxjhlhdkc1fbty7pe1ktusl7m 640106 640101 2026-07-28T02:34:48Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 640106 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == joy I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''joy''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|III|'''JOY''' Bu ot {{ПРС}}da [dja] va [djay] shakllarida (143), {{ТжРС}}da ҫoy shaklidan ҫo shakliga havola bilan (517, 516) keltirilgan; oʻzbek tiliga joy shaklida olingan boʻlib, 'ishgʻol kilinadigan yuza' maʼnosini anglatadi ({{OʻTIL}}, I, 284). Bu ot bilan oʻzbek tilida joyla- feʼli yasalgan.}} ''\[[w:Fors tili|f.]] —'' makon, manzil === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Biror kimsa yoki narsa ishgʻol qilib turgan yer, yuza, fazo; oʻrin, makon. {{misol|Zolimning {{ajrat|joy}}i - jahannam.|[[w:Maqol|Maqol]]}} {{misol|Bozor kupi boʻlganiga qaramay, bozor {{ajrat|joy}}i butunlay boʻsh edi.|[[w:Sadriddin Ayniy|Sadriddin Ayniy]]|Qullar}} {{misol|Miltigʻini {{ajrat|joy}}iga qoʻydi-yu.. kitob mutolaa qilib oʻtirgan Elmurod oldiga keldi.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}} {{misol|Otabek rahmat aytib, {{ajrat|joy}}idan qoʻzgʻalmadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Maʼlum bir voqea-hodisa roʻy bergan yer; ish-harakat, jarayon oʻrni. {{misol|Xizmat {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Avtobus toʻxtaydigan {{ajrat|joy}}.}} {{misol|Sidiqjon bolaligi oʻtgan.. tor koʻchalarni, qishloq, anhor boʻylarini, sigir boqqan {{ajrat|joy}}larini borib koʻrdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #Maʼlum bir narsa yoki ish-harakat uchun eng qulay, mos yer, oʻrin. {{misol|Mutaxassislarni tanlash va {{ajrat|joy}}-{{ajrat|joy}}iga qoʻyish.}} {{misol|Ogʻriq {{ajrat|joy}}ini topsa, olti oy qishlaydi.|Maqol}} {{misol|Bu yer hazilning {{ajrat|joy}}i emas.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Ogʻaynilar}} #Yer yuzining, fazoning belgili, biror xususiyati bilan ajralib turadigan yeri, nuqtasi. {{misol|Pastqam {{ajrat|joy}}.}} {{misol|Bahavo {{ajrat|joy}}.}} {{misol|Past-baland {{ajrat|joy}}lar.}} {{misol|Tor {{ajrat|joy}}da tomosha.|Maqol}} {{misol|Erta kuz jalasi togʻlik {{ajrat|joy}}larga juda hafsala bilan quyar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Soʻqmoq katta yoʻlga tutashgan {{ajrat|joy}}dan bepoyon dala boshlanar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Bu {{ajrat|joy}}dan boyning butun paxta dalasi koʻzga tashlanib turar edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Geografik yoki maʼmuriy hudud; taraf, tomon, oʻlka; yurt. {{misol|Bizning {{ajrat|joy}}larda anor koʻp.}} {{misol|Yoʻq, u [Elmurod] bu {{ajrat|joy}}larni tushida ham, oʻngida ham koʻrgan emas.|[[w:Pard Tursun|Pard Tursun]]|Oʻqituvchi}} {{misol|Bu {{ajrat|joy}}ni xalq qadim zamonlardan beri Kultepa deb atar edi.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Gʻoliblar}} #Biror narsaning ayrim qismi, yeri, boʻlagi. {{misol|Goʻshtning yogʻli {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Kosaning darz ketgan {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Ipning tugilgan {{ajrat|joy}}i.}} {{misol|Biror {{ajrat|joy}}ing ogʻriydimi, Kumush?|[[w:Qodiriy|Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Badiiy asar, musiqa va shu kabilarning biror kerakli, qiziqarli yeri, oʻrni. {{misol|Abdishukur.. boyvachchaning qoʻlidan kitobni.. olib, kerakli {{ajrat|joy}}ini topdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} {{misol|Baʼzan sevgan qizlaridan kelgan xatning qalbga borib tekkan {{ajrat|joy}}larini bir-birlariga oʻqib berardilar.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Shinelli yillar}} #Gap, ish, xatti-harakat yoki belgilarning shaxsiy baho berish uchun asos, dastak boʻladigan yeri, oʻrni. {{misol|Bu ishning hech qiyin {{ajrat|joy}}i yoʻq.}} {{misol|Mening qoʻrqadigan {{ajrat|joy}}im yoʻq.}} {{misol|Men sizga aytsam, qiyomatli oʻrtoqmiz-u, mendan xafa boʻlgan {{ajrat|joy}}i bor.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #Yashash, hayot kechirish, yotish-turish uchun xizmat qiladigan yer; uy-joy, hovlijoy, boshpana. {{misol|{{ajrat|Joy}} olma, qoʻshni ol.|Maqol}} {{misol|Yoʻlchi biznikiga ishlagani kelgan, ishlasin. Puli yoʻq, {{ajrat|joy}}i yoʻq.. xotinni nima qiladi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} '''10''' Oʻtirish yoki yotish uchun qilingan, solingan, toʻshalgan oʻrin; oʻrindiq. {{misol|Vagonda beshta boʻsh {{ajrat|joy}} qoldi. Bugungi seanslarga {{ajrat|joy}} yoʻq.}} {{misol|Hojimirsiroj avtobusda {{ajrat|joy}} talashib, bolali bir xotin bilan aytishib qoldi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Yillar}} {{misol|Xolida kichik qizi Ranoni uyga yotqizib, eriga {{ajrat|joy}} solgani ayvonga chiqdi.|[[w:Ibrohim Rahim|Ibrohim Rahim]]|Chin muhabbat}} 11 Meros sifatida qolgan, biror kimsaga tegishli yer-mulk, hovli-joy. {{misol|"Rakat" mavzeida otadan qolgan uch tanob {{ajrat|joy}} bor edi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Mana shu {{ajrat|joy}}lar burun Abduvaqqos degan bir eshonga qarashli ekan.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} 12 Ish, xizmat, vazifa, oʻrin. {{misol|U yaxshi {{ajrat|joy}}da ishlaydi.}} n {{misol|Jonfigʻon.. xotiniga necha-necha tavba-tazarrular qilib, endi bi-ron {{ajrat|joy}}ga kirib ishlashga.. soʻz beribdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Jonfigʻon}}. 13 Oila, xonadon. {{misol|Bir kun tuz ichgan {{ajrat|joy}}ga qirq kun salom ber.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|yat Iqbo-lingga koʻp yaxshi {{ajrat|joy}}dan qalliq chiqdi, bolam. Hammalari biram sipo, biram salobat-li odamlar ekan.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. :Gapni ''(yoki'' soʻzni) bir joyga qoʻymoq ''q. ''ran 1. Gap ''(yoki'' soʻz, fikr) bir joydan chikdi ''q.'' ran 1. Joy qilmoq Yotish, oʻtirish uchun oʻrin hozirlamoq. {{misol|U [Asrorqul\ atrofga suv sepib, supaga {{ajrat|joy}} qildi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Asror bobo}}. Joyini topdi {{s. t.|uz}} 1) joyiga tushdi; 2) ish-latib, hazm qilib yuborildi, egalik boʻlib ketdi. Joyiga keltirmoq ''(yoki'' qoʻymoq) Oʻrinlatmoq, oʻrniga qoʻymoq, tegishlicha ado etmoq, bajo keltirmoq. {{misol|Hurmatini {{ajrat|joy}}iga keltirmoq. yat}} [ {{misol|Muxlis:\ Durust, hamma ishni {{ajrat|joy}}iga qoʻydim. Qadrli mehmonlarimizning koʻngillariga putur yetmasa, bas.|[[w:3. Said|3. Said]]|N}}. Safarov, Tarix tilga kirdi. Kutmagan ''(yoki ''kutilmagan) joyda Kutilmagan paytda, kutmagan holda. {{misol|Boiglanishda anchayin hazilga oʻxshab koʻringan bu ginaxonlik kutilmagan {{ajrat|joy}}da jiddiy bir tuye olib ketdi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Koʻngli joyiga tushmoq ''q. ''koʻngil. Koʻnglidan ''(yoki'' yuragidan, qalbidan) joy olmoq Koʻnglida qolmoq, yuragidan, qalbidan oʻrin olmoq: koʻnglida chuqur iz, asar qoldirmoq. {{misol|Men xotinim bilan ancha yildan beri turib, undan koʻp yaxshiliklar koʻrganman, bu yaxshiliklarning har qaysisi koʻnglimdan alohida-alohida {{ajrat|joy}} olgan.|[[w:A. Kahx|A. Kahx]]|or, Oltin yulduz}}. Oʻtirgani ''(yoki'' oʻzini qoʻygani) joy topolmay qolmoq Hayajondan, kutilmaganlikdan tipirchilab, nima qila-rini bilmay qolmoq, sarosimaga tushmoq. {{misol|Gʻulomjon hokimni kutgani bormadi. Uning kelishini eshitgandan beri nafrati qoʻzgʻab, oʻzini qoʻygani {{ajrat|joy}} topolmay qoldi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. Oʻtqizgani joy topolmay qolmoq Juda katta hurmat bilan kutib olmoq. {{misol|Oftob oyimni boʻlsa Oʻzbek oyim oʻtqizgani {{ajrat|joy}} topolmas, "quda" soʻzi oʻrniga "singlim" deb xitob qilar, oshni ham uning raʼyini soʻramasdan buyurmas edi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. Hushini joyiga keltirmoq Kekkayib, oʻziga ishonib, haddidan oshib ketgan kishini tartibga chaqirib qoʻymoq. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == joy II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''joy''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== {{rvsh.}} {{shv.}} Bafurja, bamaylixotir; kech, keyin; aniq. {{misol|Bugun ishga {{ajrat|joy}}roq boraman.}} {{misol|Dam olish kuni ertalab {{ajrat|joy}}roq turishadi.}} {{misol|Boʻlgan ishni {{ajrat|joy}}roq gapirish kerak, toki haqiqat yuzaga chiqsin.|[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Toshkentliklar}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЖОЙ}} === Tarjimalari === {{uz-interj}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''joy I'''<br /> '''1 '''[[место]];{{tarjmisoli| ish ~i }} рабочее место; {{tarjmisoli|taksi toʻxtaydigan ~ }} место стоянки такси; {{tarjmisoli|uning tugʻilgan ~i }} место его рождения; {{tarjmisoli|xilvat ~ }} укромное место; {{tarjmisoli|~ yoʻq }} места нет; мест нет; {{tarjmisoli|har ~, har ~da }} тут и там; местами; {{tarjmisoli|~lardan kelgan vakillar }} делегаты с мест; {{tarjmisoli|~ olmoq }} занимать место; {{tarjmisoli|borib-borib tangadek ~ni oladi }} {{izoh|загадка }}ходит много, а места занимает с монету (палка, посох); {{tarjmisoli|narsalarni ~-~iga qoʻyish kerak }} надо расставить вещи по местам;{{tarjmisoli| kadrlarni ~-~ iga qoʻyish }} расстановка кадров;<br /> '''2 '''[[место]] ({{izoh|должность}}); '''[[daromadli]] '''({{izoh|или '''}}[[yogʻli]]''') {{tarjmisoli|~ }} доходное место; {{tarjmisoli|u yaxshi ~da ishlaydi }} он работает на хорошем месте;<br /> '''3 '''[[место]] ({{izoh|в книге, пьесе, музыкальном произведении и т. п.}}); {{tarjmisoli|pyesaning eng oʻtkir ~i }} самое сильное место в пьесе;{{tarjmisoli| bu kitobda qiziq ~lar koʻp }} в этой книге много интересных мест;<br /> '''4 '''[[местность]], [[место]]; {{tarjmisoli|ochiq ~ }} открытая местность; {{tarjmisoli|pastqam ~lar }} глухая местность; {{tarjmisoli|past-baland ~lar }} пересечённая местность; {{tarjmisoli|togʻliq ~lar }} горная местность;{{tarjmisoli| bizning ~larda }} в наших краях; {{tarjmisoli|~dan ~ning farqi bor }} место месту рознь;<br /> '''5 '''[[постель]]; {{tarjmisoli|~ solmoq, ~ qilmoq }} расстилать ({{izoh|что-л., напр. одеяло, палас и т. п. для сидения или лежания}}); {{tarjmisoli|~ solib bolani yotqizmoq }} расстилать постель и укладывать ребёнка;<br /> '''6 '''[[жилище]], [[жильё]]; {{tarjmisoli|uy-~, hovli-~ }} дом, усадьба; {{tarjmisoli|uy-~ fondi }} жилищный фонд;<br /> '''7 '''[[семья]]; {{tarjmisoli|u yaxshiroq, ~dan uylanmoqchi }} он собирается жениться на девушке из хорошей семьи; {{tarjmisoli|* undan qoʻrqadigan ~im yoʻq }} мне нечего его бояться; {{tarjmisoli|koʻngildan ~ olmoq }} западать в душу; {{tarjmisoli|~ida }} в порядке, как надо, как полагается; {{tarjmisoli|hammasi ~ida }} всё в порядке; {{tarjmisoli|ishlaringiz ~ idami? }} всё ли у вас благополучно?; всё ли у вас в порядке?; {{tarjmisoli|dasturxon ~ida }} стол накрыт богато; {{tarjmisoli|bolaning fahmi ~ida }} мальчик смышлёный; {{tarjmisoli|es-hushing ~idami? }} ты в своём уме?; {{tarjmisoli|koʻngil ~ida emas }} душа не на месте; {{tarjmisoli|oʻzini qoʻygani ~ topolmay qolmoq }} не находить себе места ({{izoh|от волнения и т. п}}.); {{tarjmisoli|nozik ~ }} щекотливый вопрос.<br /> <br /> '''joy II'''<br /> ({{izoh|произносится несколько протяжно}}) [[позже]] ({{izoh|обычного}}); [[не]] [[спеша]], [[не]] [[торопясь]]; {{tarjmisoli|bugun ishga ~roq boraman }} я сегодня пойду на работу несколько позже; {{tarjmisoli|bugun ~roq turdim }} я сегодня встал позже ({{izoh|позднее, чем обычно}}); поздненько я встал сегодня.<br /> }} {{-en-}} {{en-ism}} :[[xursandchilik]], [[shodlik]] [[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]] fs1j7575bnkb3e18sw1pbmo1kyxrtdk mustaqil 0 16237 640095 624071 2026-07-27T18:07:05Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640095 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''mus-ta-qil''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == [ ''[[w:Arab tili|arab.]]'' - erkin, ozod; tobe boʻlmagan, alohida ] [[Turkum:Oʻzbekchada arabchadan oʻzlashgan soʻzlar]] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === '''1''' Ixtiyori oʻzida boʻlgan; tobe, qaram boʻlmagan. {{misol|Mustaqil davlat.}} {{misol|Normuhammad qushbegi Qoʻqondan bosh tovlab, oʻz oldiga {{ajrat|mustaqil}} hukumat eʼlon qilgan boʻldi.|[[w:A.Qodiriy| A.Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. '''2''' Oʻzganing yordamisiz yoki rahbarligisiz ish qila oladigan, oʻzicha fikr yurita oladigan, yashay oladigan. {{misol|Doʻstlarining jilmaygan yuzlari.. uning [Elmurodning] hech qachon xayoliga kelmagan bir fikrni shivirlayotgandek boʻldi: "Biz endi jiddiy va mustaqil odamlarmiz".. deyayotganday tuyuldi. |[[w:P.Tursun| P.Tursun]]|Oʻqituvchi}}. {{misol|Endi u oʻzini {{ajrat|mustaqil}} hayot yoʻliga qadam qoʻygan {{ajrat|mustaqil}} bir kishi deb hisobladi.|[[w:S.Ahmad| S.Ahmad]]|Hukm}}. '''3''' Faqat oʻziga taalluqli, oʻzgalar ishtirokisiz, taʼsirisiz boʻladigan. {{misol|Oʻzining qiziqib, {{ajrat|mustaqil}} shugʻullanishi natijasida bu tilni oʻqituvchisi bilan gaplasha oladigan darajada bilib oldi.|[[w:Mirmuhsin| Mirmuhsin]]|Umid}}. {{misol|Mening gapim shu: {{ajrat|mustaqil}} fikringiz boʻlsa, yana oʻylab koʻring.|[[w:R.Fayziy| R.Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}}. {{misol|..uchala shogirdidan ham mingdan-ming rozi ekanini aytdi, endi {{ajrat|mustaqil}} ish qilaverishlaringiz mumkin, deb fotiha ham berdi.|[[w:Mirmuhsin| Mirmuhsin]]|Meʼmor}}. :'''Mustaqil soʻz''' Lugʻaviy maʼnoga, nomlash vazifasiga ega, yaʼni predmet, belgi, harakat kabilarni nomlaydigan yoki unga ishora qiladigan va gapning mustaqil boʻlagi vazifasida kela oladigan soʻzlar. {{misol| ''gul, chiroyli, sayramoq, besh, bu, qachon'' soʻzlari mustaqil soʻzlardir.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|МУСТАҚИЛ}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} *{{tr}}: [[müstakil]] *{{sah}}: [[көҥүл]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[mustaqil]]</b></br> [[самостоятельный]], [[независимый]]; // [[самостоятельно]], [[независимо]]; {{tarjmisoli|~ ish }} самостоятельная работа; {{tarjmisoli|~ mamlakatlar }} независимые страны; {{tarjmisoli|~ ravishda }} самостоятельно, независимо; {{tarjmisoli|~ yashamoq }} жить самостоятельно.</br> }} hxmkfclx3s7mqpssbg2irijpvn4aehh suyak 0 50253 640103 636605 2026-07-28T02:32:19Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640103 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''su-yak''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|SUYAK 'tana skeletini hosil qiluvchi aʼzolar-ning har biri', <sup>1</sup> soʻngak ’. Botirali haddan tashhari tolgan, yuz suyaklari boʻrtib chihib, koʻzlari ich-ichiga kirib ketibdi (Hamid Gʻulom). Qadimgi tur — kiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu ot asli söŋük tarzida talaffuz qilingan (ПДП, 422; Devon, III, 378; DS, 511); keyinchalik ikkinchi boʻgʻindagi ü unlisi ä unlisiga, n undoshi y undoshiga, ö unlisi ü unlisiga almashgan, oxiri ü unlisining yumshoqlik belgisi yoʻ-qolgan: söŋük &gt;&nbsp;söŋäk &gt;&nbsp;söyäk &gt;&nbsp;süyäk &gt;&nbsp;suyäk.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Odam va umurtqali hayvonlar skeletining har bir qismi; soʻngak. {{misol|Oʻmrov suyagi. Tizza suyagi. {{ajrat|Suyak}} ogʻrigʻi. Fil suyagi. }}n {{misol|{{ajrat|Suyak}} butun boʻlsa, et bitib ketar.}} :Maqol. {{misol|yaya Boʻrijonning oriq, umurtqa {{ajrat|suyak}}lari boʻrtib, qovurgʻalari sanalib turgan qoʻsh hoʻkizi omochni zoʻrgʻa tortib boryapti.|[[w:S. Nurov|S. Nurov]]|Maysalarni ayoz urmaydi}}. {{misol|Bobo., umr boʻyi koʻksini bekitmagan, anordek qizgʻish koʻksidagi {{ajrat|suyak}}lar boʻrtib chiqib turardi. |[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Umid}}. ''Odam qoni tarkibida, shuningdek, suyagida oʻttizdan ziyod element uchraydi.'' "Fan va turmush". :Suyagi buzuq Suyaklari yoʻgʻon, boʻliq, boʻlali. Suyagi qotmagan Yetilmagan; yosh, goʻ-dak. ''Men magʻrurlikka berilib, suyagi qotma-gan oʻgʻlimni bu qoʻshinga.. bosh qilib yubordim va manmanlikning jazosini tortdim.'' M. Osim, Ajdodlarimiz qissasi. Suyaklari chiqqan ''(yoki'' sanalib qolgan) ''ayn.'' quruq suyak. Suyak-suyagidan oʻtmoq I) butun tanasiga, suyaklarigacha taʼsir etmoq. {{misol|Togʻdan esgan izgʻirin odamning {{ajrat|suyak}}-suyagidan oʻtib ketadi. |[[w:M. Osim|M. Osim]]|Karvon yoʻllarida; 2) ruhiyatiga juda qattiq taʼsir qilmoq}}. {{misol|Bu soʻzlar Nus-ratbekning {{ajrat|suyak}}-suyagidan oʻtib ketdi.|[[w:S. Nurov|S. Nurov]]|Narvoy}}. Eti — sizniki, suyagi — biz-niki Toʻliq sizning ixtiyoringizga topshir-dik, har qanday yoʻl, vosita bilan tarbiya-lab, odam qilasiz, degan maʼnoda qoʻllana-digan ibora. ''Bola olti yashar boʻlganda, pod-sho dasturxonni katta qilib, bolaning qoʻ-lidan yetaklab, maktabga olib boribdi: -Eti — sizniki, suyagi'' — ''bizniki, — deb domlaga beribdi.'' "Luqmoni Hakim". Eti suyagiga yopish-gan ''ayn.'' quruq suyak. ''Tishlari tushib, jagʻi-jagʻiga kirishib ketgan katta buvisi has-sasini yerga taq etkizib urdi-yu, qurishib, eti suyagiga yopishib ketgan basharasini bu-rishtirib, shangʻiy boshladi.'' M. Ismoiliy, Fargʻona t.o. Quruq ''(yoki'' qoq) suyak Juda oriq, ozgʻin, qotma. 2 Soʻyilgan molning etli ustuxoni (ov-qat sifatida). {{misol|{{ajrat|Suyak}} qaynatmoq. {{ajrat|Suyak}} toza-lamoq.}} hi {{misol|Goʻsht {{ajrat|suyak}}siz boʻlmas, Sholi — kur-maksiz.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ■■ {{misol|Axir sen it emasding-ku, belanib loyga, Bir-biringni gʻajisang to {{ajrat|suyak}} talashib.|[[w:A. Oripov|A. Oripov]]|Yillar armoni}}. 3 Etdan tozalangan ustuxon (xomashyo, material sifatida). {{misol|{{ajrat|Suyak}} yelimi. {{ajrat|Suyak}} oʻyma-korligi. {{ajrat|Suyak}} tugma. {{ajrat|Suyak}}uni. sht {{ajrat|Suyak}}ka gul chizib, asboblar (parma, arracha, egov va b.) yordamida oʻyib, naqshlar hosil qilinadi hamda jilolanadi.|[[w:"OʻzME"|"OʻzME"]]}}. '''4 '''''sft.'' Juda oriq, ozgʻin, {{misol|{{ajrat|Suyak}} odam,}} n {{misol|Chol seskanib, boshini koʻtardi, yigitni quchoqlab, {{ajrat|suyak}} qoʻllari bilan uning yelkasini siladi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. '''5 '''{{koʻchma|uz}} Avlod, nasl; urugʻ. ''Sulton suyagini xoʻrlamas.'' Maqol. ..da suyagi qotgan Biror ishda koʻp ish-lagan, voyaga yetgan, chiniqqan; tajribakor. ''Meni kichkina, nimjon demang. Dalada oʻs-ganman. Ketmonda suyagim qotgan.'' S. Ahmad, Ufq. Pichoq (borib) suyakka qadalmoq ''(yoki ''taqalmoq, yetmoq, tegmoq) Ahvol chidab boʻl-mas darajaga yetmoq, sabr kosasi toʻlib-toshmoq. ''Bas, pichoq borib suyagimga yetdi.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. {{misol|Jon doʻstim, pichoq borib {{ajrat|suyak}}ka taqaldi, bu kecha ham uxlamay chiqdim.|[[w:R. Fayziy|R. Fayziy]]|Choʻlga bahor keldi}}. Suyagi yoʻq Hech narsaga yoʻq demay-digan, qaytarmaydigan; biror narsaga hirs qoʻygan odam haqida. ''[Qozi:\ Xotirjam boʻling, boy. Qodirqul dodxohning bunaqangi ishlarga suyagi yoʻq.'' Hamza, Tanlangan asarlar. Suyagi tinch Gʻam-tashvishni bilmaydigan, hech gʻami, tashvishi boʻlmagan odam haqida. Suyagi tinchib qolmoq Gʻam-tashvish, janjal va shu kabilardan qutulmoq, oʻzidan tinchib, xotirjam boʻlib olmoq. Suyagiga ''(yoki'' suyak-suyagiga) singimoq Odat tusiga kirib, mu-stahkam oʻrnashib olmoq, oʻrganish boʻlib qolmoq. {{misol|-Ajabo, — dedi Sobirjon chiqib ketayotgan haligi yupungina cholga qarab, — mutelik ham odamnsng {{ajrat|suyak}}-suyagiga munchalik singib ketar ekan-da.|[[w:"Sharq yulduzi"|"Sharq yulduzi"]]}}. Suyak surmoq ''q.'' surmoq. {{misol|Oʻzi {{ajrat|suyak}} suradigan bir dard ekan bu.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Hukm}}. Tilning suyagi yoʻq Tilni tiymasang, har narsani gapira-veradi, koʻngilga kelganini qaytarmaydi. ''Avvali urish boʻlmasin, urish boʻlgandan keyin, til oʻlgurning suyagi yoʻq.'' A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari. === Sinonimlari === [[so‘ngak]] === Antonimlari === {{OʻTIL|СУЯК}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |gag=[[kemik]] |sah = [[уҥуох]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''suyak'''<br /> '''1 '''[[кость]]; // [[костяной]]; '''oʻmrov suyagi '''{{izoh|анат}}. ключица; {{tarjmisoli|suyak sopli pichoq }} нож с костяной ручкой; '''tilning suyagi yoʻq '''язык без костей; '''suyagi buzuq odam '''человек широкой кости;''' suyagi qotgan bola '''взрослый ({{izoh|букв}}. с отвердевшими костями) парень; {{tarjmisoli|suyakni qaqshatuvchi sovuq }} пронизывающий домозга костей мороз; '''eti sizniki, suyagi bizniki '''{{izoh|уст}}. мясо ваше, кости наши ({{izoh|формула, которую произносил отец ребёнка, отдавая его учителю старометодной школы}});<br /> '''2 '''[[худой]], [[костлявый]]; {{tarjmisoli|Chol... suyak qoʻllari bilan uning yelkasini siladi }} (Ойбек, «Ќутлуѓ ќон») Старик ... погладил его плечи своими худыми руками; '''suyagi chiqqan '''{{izoh|или}} {{tarjmisoli|suyaklari chiqqan }} худой, костлявый; '''eti borib suyagiga yopishgan '''кожа да кости, живые мощи; {{tarjmisoli|* pichoq borib, suyakka taqaldi }} ({{izoh|букв}}. нож дошёл до кости) терпение лопнуло, стало невмоготу; '''suyagi tinchib qoldi '''({{izoh|букв}}. его кости успокоились) его жизнь стала обеспеченной; ему стало легче (жить); {{tarjmisoli|quyon suyak }} {{izoh|бот}}. песчаная акация; '''suyagi yuq '''({{izoh|букв}}. без костей) большой охотник ({{izoh|до чего-л}}.), любитель; '''kino desa, suyaging yoʻq '''ты большой охотник до кино; {{tarjmisoli|qon-qoniga, suyak-suyagiga singib ketmoq }} войти в кровь и плоть; '''biror ishda suyagi qotgan odam '''человек, занимавшийся чём-либо всю жизнь, опытный в каком-либо деле.<br /> }} kf382t8t2d6pwyekmqkulos9l10bzxf toʻngmoq 0 52993 640098 609122 2026-07-27T18:13:29Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640098 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''toʻng-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == Xitoycha 冻 (凍 logogrammasining soddalashtirilgani) — ''dòng'' so’zidan olingan. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Muzlab qotib qolmoq, muzlamoq. {{misol|Daryo {{ajrat|toʻng}}di. Shoʻr {{ajrat|toʻng}}mas, ahmoq oʻngmas.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. m {{misol|Muzyorarning palubasida {{ajrat|toʻng}}adigan qanaqa suyuqlik boʻlsa, hammasi {{ajrat|toʻng}}ib, muzga aylanadi.|[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Uch ildiz}}. '''2 '''{{koʻchma|uz}} Sovuq qotmoq, sovuq yemoq, sovqotmoq. {{misol|Sovuqda qolib, juda {{ajrat|toʻng}}ib ketdim. }}m {{misol|Normat aka Karimjonga yaqinlashib: -Oyogʻingiz {{ajrat|toʻng}}gan boʻlsa kerak. Otdan tushing, bir oz tepinib, oyoqlarni epaqaga keltirib olaylik.|[[w:Yo. Shukurov|Yo. Shukurov]]|Kamolot}}. 3 Quyuqlashmoq, qotmoq. {{misol|{{ajrat|Toʻng}}ib qoladigan yogʻ.}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ТЎНГМОҚ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |sah=[[тоҥ]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''toʻngmoq'''<br /> '''1 '''[[мёрзнуть]], [[замерзать]]; '''suv toʻngyapti '''вода замерзает; '''toʻngib ketdim '''я замёрз; '''shoʻr toʻngmas, axmoq oʻngmas '''{{izoh|погов}}. солёное не замёрзнет, дурак не исправится ({{izoh|т. е}}. умным не станет);<br /> '''2 '''[[твердеть]], [[застывать]]; '''yogʻ toʻngdi '''сало застыло, затвердело.<br /> }} ax2q2vbf6nwknjdxoyckx2cxda2bt6d таба 0 159235 640097 639506 2026-07-27T18:10:13Z Yokubjon Juraev 8265 640097 wikitext text/x-wiki {{-krc-}} [[tomon]] ({{ko'm.}}) {{-sah-}} ==Etimologiyasi== ''[[tuya]]'' so‘zila o‘zakdosh biroq vaqt o‘tishila ushbu so‘z Saxachada chin ma’nosini yo‘qatgan. ==Ma’nosi== [[bug‘u]]. iybpguku00bfy7c0dv80mq6sisnvi4t 640102 640097 2026-07-28T02:31:31Z Yokubjon Juraev 8265 640102 wikitext text/x-wiki {{-krc-}} [[tomon]] ({{ko'm.}}) {{-sah-}} ==Etimologiyasi== ''[[tuya]]'' so‘zila o‘zakdosh biroq vaqt o‘tishila ushbu so‘z Saxachada asl ma’nosini yo‘qatgan. ==Ma’nosi== [[bug‘u]]. sm4eygf78xma0k5arw7igtrwcwmr2vb көҥүл 0 162822 640096 2026-07-27T18:07:28Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-sah-}} #[[erkin]]. #[[mustaqil]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 640096 wikitext text/x-wiki {{-sah-}} #[[erkin]]. #[[mustaqil]]. 4u4mz9j3all3a8hd9tba9z1y105wbta тоҥ 0 162823 640099 2026-07-27T18:13:47Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-sah-}} [[to‘ngmoq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 640099 wikitext text/x-wiki {{-sah-}} [[to‘ngmoq]]. 7ebxdd5ll66nxu9zro69alfgpefbd1k