Vikilugʻat uzwiktionary https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.14 case-sensitive Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikilugʻat Vikilugʻat munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 0 15880 640361 639915 2026-08-06T17:12:39Z Yokubjon Juraev 8265 640361 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} 2 Gʻijimlanib, bujmayib qolgan nar-sani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻala-dondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻoz-larni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di. |[[w:"Mushtum"|"Mushtum"]]}}. 3 Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qa-yoqqa qoʻyishini bshshas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtiriisharini iltimos qilar edi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-singillar}}. {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 4 Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq. Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} n {{misol|Pir-nafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanch-qini otdi.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}}. 5 Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan nar-sani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi pax-talarni {{ajrat|yoz}}moq.}} m {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shud-gor qilib qoʻyadi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bit-kur!|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Saodatning qissasi}}. {{misol|Past-roqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qiz-lar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-singillar}}. 6 Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}}. 7 Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}}. :Koʻnglini yozmoq Dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yax-shilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyap-ti. S.|[[w:Ahmad|Ahmad]]|Yulduz}}. {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻng-limizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:"Yusuf va Ahmad"|"Yusuf va Ahmad"]]}}. Oyoqning chigili-ni yozmoq Bir oz yurib, oyoq uvushganini tar-qatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Qanot yozmoq 1) qanotini yoymoq, ker-moq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, \burgut\ qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi. Oʻ.|[[w:U mar-bekov|U mar-bekov]]|Charos; 2) paydo boʻlmoq}}. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu — Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:"Oʻzbekiston qoʻriqlari"|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}}. ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq. yash Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:A. Qa\hor|A. Qa\hor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. '''2 '''''folk.'' Bayon qilmoq, aytmoq; ifoda-lamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:"Shirin bilan Shakar"|"Shirin bilan Shakar"]]}}. 3 Yozma ravishda murojaat qilmoq; mat-buot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqla-ri}}. {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}a-man.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 4 Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd et-moq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qanotsiz chit-tak}}. {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini — roʻzgʻo-rini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 5 Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yarat-moq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq. Opera {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|\Egam Rahimov] Jurnalist sifa-tida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}. :Peshonaga ''[yoki'' xudo] yozgan Taqdiri shun-day belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! — deb hasra-tini tugatdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 ''esk. ayn.'' '''[[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]'''. ''Yoʻldan yozmoq.'' :'''Aqldan yozmoq''' Telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. ''Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. 2 Gunoh qilmoq. - ''Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi ? Axir ular xudoga nima yozibdi! — dedi Abulbaraka.'' Shuxrat, Jannat qidirganlar. ''Xudoga nima yoz-dim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga ter-milib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano]. S.'' Siyoyev. Yorugʻlik. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, maye. ''yiqila yozdi, urila yozdi.'' m ''Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unu-ta yozgandir.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. ''Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Sa-mad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.'' A. Qodiriy, Me\robdan chayon. ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} f6r3o29i7q77ex82jmczqh2kz9tvxhj 640362 640361 2026-08-06T17:13:42Z Yokubjon Juraev 8265 640362 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} 2 Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di. |[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} 3 Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bshshas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtiriisharini iltimos qilar edi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} 4 Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq. Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} n {{misol|Pir-nafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanch-qini otdi.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}}. 5 Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan nar-sani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi pax-talarni {{ajrat|yoz}}moq.}} m {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shud-gor qilib qoʻyadi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bit-kur!|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Saodatning qissasi}}. {{misol|Past-roqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qiz-lar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-singillar}}. 6 Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}}. 7 Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}}. :Koʻnglini yozmoq Dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yax-shilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyap-ti. S.|[[w:Ahmad|Ahmad]]|Yulduz}}. {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻng-limizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:"Yusuf va Ahmad"|"Yusuf va Ahmad"]]}}. Oyoqning chigili-ni yozmoq Bir oz yurib, oyoq uvushganini tar-qatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Qanot yozmoq 1) qanotini yoymoq, ker-moq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, \burgut\ qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi. Oʻ.|[[w:U mar-bekov|U mar-bekov]]|Charos; 2) paydo boʻlmoq}}. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu — Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:"Oʻzbekiston qoʻriqlari"|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}}. ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq. yash Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:A. Qa\hor|A. Qa\hor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. '''2 '''''folk.'' Bayon qilmoq, aytmoq; ifoda-lamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:"Shirin bilan Shakar"|"Shirin bilan Shakar"]]}}. 3 Yozma ravishda murojaat qilmoq; mat-buot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqla-ri}}. {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}a-man.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 4 Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd et-moq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qanotsiz chit-tak}}. {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini — roʻzgʻo-rini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 5 Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yarat-moq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq. Opera {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|\Egam Rahimov] Jurnalist sifa-tida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}. :Peshonaga ''[yoki'' xudo] yozgan Taqdiri shun-day belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! — deb hasra-tini tugatdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 ''esk. ayn.'' '''[[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]'''. ''Yoʻldan yozmoq.'' :'''Aqldan yozmoq''' Telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. ''Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. 2 Gunoh qilmoq. - ''Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi ? Axir ular xudoga nima yozibdi! — dedi Abulbaraka.'' Shuxrat, Jannat qidirganlar. ''Xudoga nima yoz-dim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga ter-milib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano]. S.'' Siyoyev. Yorugʻlik. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, maye. ''yiqila yozdi, urila yozdi.'' m ''Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unu-ta yozgandir.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. ''Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Sa-mad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.'' A. Qodiriy, Me\robdan chayon. ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} kkkz1t95douzwycx07v2i71tdgyrjar 640363 640362 2026-08-06T17:15:16Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 640363 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} 2 Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di. |[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} 3 Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bshshas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtiriisharini iltimos qilar edi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} 4 Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq. Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} n {{misol|Pir-nafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanch-qini otdi.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}}. 5 Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan nar-sani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi pax-talarni {{ajrat|yoz}}moq.}} m {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shud-gor qilib qoʻyadi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bit-kur!|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Saodatning qissasi}}. {{misol|Past-roqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qiz-lar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-singillar}}. 6 Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}}. 7 Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}}. :Koʻnglini yozmoq Dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yax-shilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyap-ti. S.|[[w:Ahmad|Ahmad]]|Yulduz}}. {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻng-limizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:"Yusuf va Ahmad"|"Yusuf va Ahmad"]]}}. Oyoqning chigili-ni yozmoq Bir oz yurib, oyoq uvushganini tar-qatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Qanot yozmoq 1) qanotini yoymoq, ker-moq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, \burgut\ qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi. Oʻ.|[[w:U mar-bekov|U mar-bekov]]|Charos; 2) paydo boʻlmoq}}. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu — Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:"Oʻzbekiston qoʻriqlari"|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}}. ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq. yash Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:A. Qa\hor|A. Qa\hor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. '''2 '''''folk.'' Bayon qilmoq, aytmoq; ifoda-lamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:"Shirin bilan Shakar"|"Shirin bilan Shakar"]]}}. 3 Yozma ravishda murojaat qilmoq; mat-buot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqla-ri}}. {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}a-man.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 4 Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd et-moq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qanotsiz chit-tak}}. {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini — roʻzgʻo-rini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 5 Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yarat-moq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq. Opera {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|\Egam Rahimov] Jurnalist sifa-tida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}. :Peshonaga ''[yoki'' xudo] yozgan Taqdiri shun-day belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! — deb hasra-tini tugatdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #{{esk.}} {{ayn.}} [[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]. ''Yoʻldan yozmoq.'' :'''Aqldan yozmoq''' Telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. ''Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. 2 Gunoh qilmoq. - ''Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi ? Axir ular xudoga nima yozibdi! — dedi Abulbaraka.'' Shuxrat, Jannat qidirganlar. ''Xudoga nima yozdim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga ter-milib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano]. S.'' Siyoyev. Yorugʻlik. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, maye. ''yiqila yozdi, urila yozdi.'' m ''Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unu-ta yozgandir.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. ''Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Sa-mad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.'' A. Qodiriy, Me\robdan chayon. ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} 122vk9de7tvxitpqzihgoc17dfxw9jv 640364 640363 2026-08-06T17:59:53Z Yokubjon Juraev 8265 640364 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} #Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} #Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtiriisharini iltimos qilar edi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} 4 Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq. Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Pirnafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanchqini otdi.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}} 5 Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan narsani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi paxtalarni {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shudgor qilib qoʻyadi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bitkur!|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Saodatning qissasi}} {{misol|Pastroqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qiz-lar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Opa-singillar}} 6 Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}}. 7 Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}}. :Koʻnglini yozmoq Dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yax-shilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyap-ti. S.|[[w:Ahmad|Ahmad]]|Yulduz}}. {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻng-limizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:"Yusuf va Ahmad"|"Yusuf va Ahmad"]]}}. Oyoqning chigili-ni yozmoq Bir oz yurib, oyoq uvushganini tar-qatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Qanot yozmoq 1) qanotini yoymoq, ker-moq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, \burgut\ qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi. Oʻ.|[[w:U mar-bekov|U mar-bekov]]|Charos; 2) paydo boʻlmoq}}. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu — Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:"Oʻzbekiston qoʻriqlari"|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}}. ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq. yash Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:A. Qa\hor|A. Qa\hor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. '''2 '''''folk.'' Bayon qilmoq, aytmoq; ifoda-lamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:"Shirin bilan Shakar"|"Shirin bilan Shakar"]]}}. 3 Yozma ravishda murojaat qilmoq; mat-buot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqla-ri}}. {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}a-man.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 4 Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd et-moq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qanotsiz chit-tak}}. {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini — roʻzgʻo-rini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 5 Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yarat-moq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq. Opera {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|\Egam Rahimov] Jurnalist sifa-tida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}. :Peshonaga ''[yoki'' xudo] yozgan Taqdiri shun-day belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! — deb hasra-tini tugatdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #{{esk.}} {{ayn.}} [[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]. ''Yoʻldan yozmoq.'' :'''Aqldan yozmoq''' Telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. ''Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. 2 Gunoh qilmoq. - ''Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi ? Axir ular xudoga nima yozibdi! — dedi Abulbaraka.'' Shuxrat, Jannat qidirganlar. ''Xudoga nima yozdim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga ter-milib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano]. S.'' Siyoyev. Yorugʻlik. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, maye. ''yiqila yozdi, urila yozdi.'' m ''Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unu-ta yozgandir.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. ''Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Sa-mad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.'' A. Qodiriy, Me\robdan chayon. ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} c6if7dgbd9qiykhh6cpapnbeshr3rsw 640367 640364 2026-08-06T18:32:37Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 640367 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} #Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} #Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtirishlarini iltimos qilar edi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Pirnafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanchqini otdi.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}} #Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan narsani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi paxtalarni {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shudgor qilib qoʻyadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bitkur!|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Saodatning qissasi}} {{misol|Pastroqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qizlar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} 6 Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}}. 7 Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:J. Sharipov|J. Sharipov]]|Xorazm}}. :Koʻnglini yozmoq Dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yax-shilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyap-ti. S.|[[w:Ahmad|Ahmad]]|Yulduz}}. {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻng-limizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:"Yusuf va Ahmad"|"Yusuf va Ahmad"]]}}. Oyoqning chigili-ni yozmoq Bir oz yurib, oyoq uvushganini tar-qatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. Qanot yozmoq 1) qanotini yoymoq, ker-moq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, \burgut\ qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi. Oʻ.|[[w:U mar-bekov|U mar-bekov]]|Charos; 2) paydo boʻlmoq}}. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu — Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:"Oʻzbekiston qoʻriqlari"|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}}. ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq. yash Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:A. Qa\hor|A. Qa\hor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. '''2 '''''folk.'' Bayon qilmoq, aytmoq; ifoda-lamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:"Shirin bilan Shakar"|"Shirin bilan Shakar"]]}}. 3 Yozma ravishda murojaat qilmoq; mat-buot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqla-ri}}. {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}a-man.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 4 Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd et-moq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qanotsiz chit-tak}}. {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini — roʻzgʻo-rini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 5 Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yarat-moq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq. Opera {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|\Egam Rahimov] Jurnalist sifa-tida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}. :Peshonaga ''[yoki'' xudo] yozgan Taqdiri shun-day belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! — deb hasra-tini tugatdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #{{esk.}} {{ayn.}} [[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]. ''Yoʻldan yozmoq.'' :'''Aqldan yozmoq''' Telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. ''Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. 2 Gunoh qilmoq. - ''Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi ? Axir ular xudoga nima yozibdi! — dedi Abulbaraka.'' Shuxrat, Jannat qidirganlar. ''Xudoga nima yozdim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga ter-milib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano]. S.'' Siyoyev. Yorugʻlik. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, maye. ''yiqila yozdi, urila yozdi.'' m ''Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unu-ta yozgandir.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. ''Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Sa-mad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.'' A. Qodiriy, Me\robdan chayon. ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} 8fu6yjru4xpuzcl3d0flks5uq4nspni 640368 640367 2026-08-06T18:38:05Z Yokubjon Juraev 8265 640368 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} #Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} #Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtirishlarini iltimos qilar edi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Pirnafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanchqini otdi.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}} #Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan narsani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi paxtalarni {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shudgor qilib qoʻyadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bitkur!|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Saodatning qissasi}} {{misol|Pastroqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qizlar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}} #Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}}<br/>'''Koʻnglini yozmoq''' - dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yaxshilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyapti.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Yulduz}} {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻnglimizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}}<br/>'''Oyoqning chigilini yozmoq''' - bir oz yurib, oyoq uvushganini tarqatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}<br/>'''Qanot yozmoq''' - 1) qanotini yoymoq, kermoq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, [burgut] qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi.|[[w:O‘lmas Umarbekov|O‘lmas Umarbekov]]|Charos}} 2) paydo boʻlmoq. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu - Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Oʻzbekiston qoʻriqlari|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}} ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq. yash Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:A. Qa\hor|A. Qa\hor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. '''2 '''''folk.'' Bayon qilmoq, aytmoq; ifoda-lamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:"Shirin bilan Shakar"|"Shirin bilan Shakar"]]}}. 3 Yozma ravishda murojaat qilmoq; mat-buot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqla-ri}}. {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}a-man.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 4 Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd et-moq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qanotsiz chit-tak}}. {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini — roʻzgʻo-rini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 5 Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yarat-moq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq. Opera {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|\Egam Rahimov] Jurnalist sifa-tida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}. :Peshonaga ''[yoki'' xudo] yozgan Taqdiri shun-day belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! — deb hasra-tini tugatdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #{{esk.}} {{ayn.}} [[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]. ''Yoʻldan yozmoq.'' :'''Aqldan yozmoq''' Telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. ''Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi. A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. 2 Gunoh qilmoq. - ''Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi ? Axir ular xudoga nima yozibdi! — dedi Abulbaraka.'' Shuxrat, Jannat qidirganlar. ''Xudoga nima yozdim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga ter-milib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano]. S.'' Siyoyev. Yorugʻlik. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, maye. ''yiqila yozdi, urila yozdi.'' m ''Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unu-ta yozgandir.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. ''Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Sa-mad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.'' A. Qodiriy, Me\robdan chayon. ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} tmiq939uqfxfr3vj5ddkiumcgmj1t1t 640369 640368 2026-08-06T18:41:41Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 640369 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} #Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} #Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtirishlarini iltimos qilar edi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Pirnafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanchqini otdi.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}} #Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan narsani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi paxtalarni {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shudgor qilib qoʻyadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bitkur!|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Saodatning qissasi}} {{misol|Pastroqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qizlar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}} #Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}}<br/>'''Koʻnglini yozmoq''' - dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yaxshilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyapti.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Yulduz}} {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻnglimizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}}<br/>'''Oyoqning chigilini yozmoq''' - bir oz yurib, oyoq uvushganini tarqatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}<br/>'''Qanot yozmoq''' - 1) qanotini yoymoq, kermoq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, [burgut] qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi.|[[w:O‘lmas Umarbekov|O‘lmas Umarbekov]]|Charos}} 2) paydo boʻlmoq. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu - Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Oʻzbekiston qoʻriqlari|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}} ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq. yash Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:A. Qa\hor|A. Qa\hor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. '''2 '''''folk.'' Bayon qilmoq, aytmoq; ifoda-lamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:"Shirin bilan Shakar"|"Shirin bilan Shakar"]]}}. 3 Yozma ravishda murojaat qilmoq; mat-buot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqla-ri}}. {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}a-man.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 4 Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd et-moq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qanotsiz chit-tak}}. {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini — roʻzgʻo-rini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. 5 Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yarat-moq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq. Opera {{ajrat|yoz}}-moq.}} m {{misol|\Egam Rahimov] Jurnalist sifa-tida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}. :Peshonaga ''[yoki'' xudo] yozgan Taqdiri shun-day belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:M. Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}}. {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! — deb hasra-tini tugatdi.|[[w:P. Tursun|P. Tursun]]|Oʻqituvchi}}. ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #{{esk.}} {{ayn.}} [[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]. {{misol|Yoʻldan yozmoq.}}<br/>'''Aqldan yozmoq''' - telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. {{misol|Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Gunoh qilmoq. {{misol|-Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi? Axir ular xudoga nima yozibdi! - dedi Abulbaraka.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Jannat qidirganlar}} {{misol|Xudoga nima yozdim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga termilib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano].|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, maye. ''yiqila yozdi, urila yozdi.'' m ''Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unu-ta yozgandir.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. ''Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Sa-mad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.'' A. Qodiriy, Me\robdan chayon. ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} pnrqch3wwnouaaf115k4o938fbbqsyu 640370 640369 2026-08-07T02:07:09Z Yokubjon Juraev 8265 640370 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} #Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} #Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtirishlarini iltimos qilar edi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Pirnafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanchqini otdi.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}} #Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan narsani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi paxtalarni {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shudgor qilib qoʻyadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bitkur!|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Saodatning qissasi}} {{misol|Pastroqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qizlar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}} #Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}}<br/>'''Koʻnglini yozmoq''' - dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yaxshilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyapti.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Yulduz}} {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻnglimizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}}<br/>'''Oyoqning chigilini yozmoq''' - bir oz yurib, oyoq uvushganini tarqatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}<br/>'''Qanot yozmoq''' - 1) qanotini yoymoq, kermoq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, [burgut] qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi.|[[w:O‘lmas Umarbekov|O‘lmas Umarbekov]]|Charos}} 2) paydo boʻlmoq. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu - Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Oʻzbekiston qoʻriqlari|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}} ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #{{folk.}} Bayon qilmoq, aytmoq; ifodalamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:Shirin bilan Shakar|"Shirin bilan Shakar"]]}} #Yozma ravishda murojaat qilmoq; matbuot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}aman.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd etmoq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qanotsiz chittak}} {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini - roʻzgʻorini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yaratmoq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Opera {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|[Egam Rahimov] Jurnalist sifatida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}<br/>'''Peshonaga''' [''yoki'' '''xudo'''] '''yozgan''' - taqdiri shunday belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! - deb hasratini tugatdi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #{{esk.}} {{ayn.}} [[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]. {{misol|Yoʻldan yozmoq.}}<br/>'''Aqldan yozmoq''' - telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. {{misol|Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Gunoh qilmoq. {{misol|-Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi? Axir ular xudoga nima yozibdi! - dedi Abulbaraka.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Jannat qidirganlar}} {{misol|Xudoga nima yozdim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga termilib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano].|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, maye. ''yiqila yozdi, urila yozdi.'' m ''Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unu-ta yozgandir.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. ''Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Sa-mad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.'' A. Qodiriy, Me\robdan chayon. ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} r8pk21xbq7fqr88w13py4z6uzzeerwk 640371 640370 2026-08-07T02:10:23Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 640371 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} #Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} #Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtirishlarini iltimos qilar edi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Pirnafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanchqini otdi.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}} #Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan narsani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi paxtalarni {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shudgor qilib qoʻyadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bitkur!|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Saodatning qissasi}} {{misol|Pastroqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qizlar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}} #Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}}<br/>'''Koʻnglini yozmoq''' - dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yaxshilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyapti.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Yulduz}} {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻnglimizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}}<br/>'''Oyoqning chigilini yozmoq''' - bir oz yurib, oyoq uvushganini tarqatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}<br/>'''Qanot yozmoq''' - 1) qanotini yoymoq, kermoq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, [burgut] qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi.|[[w:O‘lmas Umarbekov|O‘lmas Umarbekov]]|Charos}} 2) paydo boʻlmoq. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu - Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Oʻzbekiston qoʻriqlari|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}} ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #{{folk.}} Bayon qilmoq, aytmoq; ifodalamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:Shirin bilan Shakar|"Shirin bilan Shakar"]]}} #Yozma ravishda murojaat qilmoq; matbuot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}aman.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd etmoq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qanotsiz chittak}} {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini - roʻzgʻorini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yaratmoq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Opera {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|[Egam Rahimov] Jurnalist sifatida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}<br/>'''Peshonaga''' [''yoki'' '''xudo'''] '''yozgan''' - taqdiri shunday belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! - deb hasratini tugatdi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #{{esk.}} {{ayn.}} [[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]. {{misol|Yoʻldan yozmoq.}}<br/>'''Aqldan yozmoq''' - telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. {{misol|Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Gunoh qilmoq. {{misol|-Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi? Axir ular xudoga nima yozibdi! - dedi Abulbaraka.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Jannat qidirganlar}} {{misol|Xudoga nima yozdim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga termilib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano].|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, {{mas.}} {{misol|yiqila yozdi}}, {{misol|urila yozdi}}. {{misol|Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unuta yozgandir.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}} {{misol|Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Samad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} gp41ucfqxq9y65t61rw3o2i0pzpg6ff 640372 640371 2026-08-07T02:11:04Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640372 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = ==yozmoq I== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|YOZ- I 'oʻrogʻliq, taxlogʻliq qolatdan yoyiq holatga oʻtkaz-’. Bostirmada Ziyodaxon supra yo z i b, un elab oʻtirar edi (Abdulla Qahhor). Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl oʻsha davrda mavjud boʻlgan ya soʻzidan yasalgan deb taxmin qilinadi (ЭСТЯ, IV, 71); oʻzbek tilida yaz- I feʼli tarkibidagi a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- I &gt;&nbsp;yâz- I . YOZ- II 'tovushlarni maʼlum shakllar bilan qogʻoz-da yoki boshqa bir narsada aks etgir-’. Bu gal xatini nimagadir qalam bilan yo z i b d i. Qadimgi turkiy tilda qam shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl yaz-tärzida talaffuz qilingan (ПДП, 386; Devon, III, 66; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: yaz- II &gt;&nbsp;yâz- II. YOZ- III ’xato qil-’. Men nima yozibmanki, boshimga bu kulfatlarni solmasa?! Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl ya:z-tarzida talaffuz qilingan (ЭСТЯ, IV, 72), keyinroq a: unlisining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan (ПДП, 386; De — von, III, 67; DS, 250); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan: ya:z- &gt;&nbsp;yaz- &gt;&nbsp;yâz- III.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Oʻrogʻliq, taxlogʻliq narsani ochmoq, yoymoq. {{misol|Gilamni {{ajrat|yoz}}ib koʻrmoq.}} {{misol|Bostirmada Ziyodaxon supra {{ajrat|yoz}}ib, un elab oʻtirar edi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Hammasiga dasturxon {{ajrat|yoz}}ib, suvning oʻrniga sharbat, asal bilan qandu novvot, ziyofat ustiga ziyofat qildi.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}} #Gʻijimlanib, bujmayib qolgan narsani tekislamoq. {{misol|Soliyev xoli qolgach, gʻaladondan sargʻayib ketgan allaqanday qogʻozlarni olib, kafti bilan gʻijimini {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Mushtum|"Mushtum"]]}} #Toʻshamoq, solmoq. {{misol|Bashorat oʻzini qayoqqa qoʻyishini bilmas, opalariga koʻrpacha {{ajrat|yoz}}ib, yaxshilab oʻtirishlarini iltimos qilar edi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} {{misol|Ona-bola bir oʻrin {{ajrat|yoz}}ib yotdilar.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Ochmoq, yoymoq; rostlamoq; kermoq. {{misol|Panjasini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Qanot {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Pirnafas aka qulochini {{ajrat|yoz}}ib, kuchi boricha sanchqini otdi.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}} #Toʻplanib, oʻralib, uyulib turgan narsani yoymoq, tarqatmoq. {{misol|Xirmondagi paxtalarni {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Besh tanobga solingan tuproqni {{ajrat|yoz}}ib, ochilgan yerni ham chopib, shudgor qilib qoʻyadi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} {{misol|Sochingni {{ajrat|yoz}}ma dedim-ku! Qulogʻingga tosh bitkur!|[[w:Nazir Safarov|Nazir Safarov]]|Saodatning qissasi}} {{misol|Pastroqda zarrin popuklarini {{ajrat|yoz}}ib, xotin-qizlar artelining bayrogʻi hilpiraydi.|[[w:Asqad Muxtor|Asqad Muxtor]]|Opa-singillar}} #Chiqarmoq, ochmoq. {{misol|Kimdir suqib ketgan tol yogʻochi koʻkarib, yaproq {{ajrat|yoz}}di.|[[w:O‘tkir Hoshimov|O‘tkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Ariq lablarida nihol barg {{ajrat|yoz}}ar, Tevarak gulbahor, tevarak koʻrkam.|[[w:R. Bobojon|R. Bobojon]]}} #Tarqatmoq, yoʻqotmoq. {{misol|Xafaligini {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Bechora kanizlar dard-alamlarini oʻyin-kulgi bilan chiqarar, gʻamlarini shu bilan {{ajrat|yoz}}ardilar.|[[w:Jumaniyoz Sharipov|Jumaniyoz Sharipov]]|Xorazm}}<br/>'''Koʻnglini yozmoq''' - dardu hasratini aytib, gʻam-alamdan forigʻ boʻlib, kayfiyatini yaxshilamoq. {{misol|Gaplashib, koʻnglimni {{ajrat|yoz}}gim kelyapti.|[[w:Said Ahmad|Said Ahmad]]|Yulduz}} {{misol|Qoʻshiq aytib, koʻnglimizni {{ajrat|yoz}}amiz Erinsak, dutorning torin uzamiz.|[[w:Yusuf va Ahmad|"Yusuf va Ahmad"]]}}<br/>'''Oyoqning chigilini yozmoq''' - bir oz yurib, oyoq uvushganini tarqatmoq. {{misol|Ibrohimov oyogʻining chigilini {{ajrat|yoz}}gani oʻrnidan turdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}<br/>'''Qanot yozmoq''' - 1) qanotini yoymoq, kermoq. {{misol|Keyin bir toʻxtab oldi-da, [burgut] qanotlarini {{ajrat|yoz}}ib, oldinga talpindi.|[[w:O‘lmas Umarbekov|O‘lmas Umarbekov]]|Charos}} 2) paydo boʻlmoq. {{misol|..qalbimda yangi bir orzu - Sherobodga otlanish orzusi qanot {{ajrat|yoz}}di.|[[w:Oʻzbekiston qoʻriqlari|"Oʻzbekiston qoʻriqlari"]]}} ==yozmoq II== === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #Qogʻoz yoki boshqa narsaga biror belgi (harf, raqam) tushirmoq, yozuv orqali ifodalamoq; bitmoq. {{misol|Ariza {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Yozganda ham, tez-tez, kitobga koʻz tashlab, chapdan oʻngga qarab {{ajrat|yoz}}ardi.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|Boʻtaboy oyogʻi bilan yerga bir nima deb {{ajrat|yoz}}di-yu, yana yoʻlda davom etdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} #{{folk.}} Bayon qilmoq, aytmoq; ifodalamoq. {{misol|Sharhi dilim kimga {{ajrat|yoz}}sam, Shakar deb dunyoni kezsam.|[[w:Shirin bilan Shakar|"Shirin bilan Shakar"]]}} #Yozma ravishda murojaat qilmoq; matbuot orqali xabar, maʼlumot bermoq. {{misol|Ha, kimga {{ajrat|yoz}}sin boʻlmasa, Oxunboboyevga.. {{ajrat|yoz}}sa boʻlarmidi?|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}} {{misol|Sultonbekdek bir davlatmand oʻz oʻgʻlini mavlud toʻyi bilan kesdi, deb gazetaga {{ajrat|yoz}}aman.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}} #Roʻyxatga kiritmoq, roʻyxatda qayd etmoq; aʼzo qilib olmoq. {{misol|Shanbalikka hammani {{ajrat|yoz}}di, meni {{ajrat|yoz}}madi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Qanotsiz chittak}} {{misol|..bittagina kir dasturxonni tilga olish bilan bu hovlining jihoz-amlokini - roʻzgʻorini {{ajrat|yoz}}ib chiqilgan boʻlinur.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Yozma badiiy yoki musiqaviy asar yaratmoq, ijod qilmoq. {{misol|Hikoya {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|Opera {{ajrat|yoz}}moq.}} {{misol|[Egam Rahimov] Jurnalist sifatida qanchadan-qancha ocherklar, hikoyalar, publitsistik maqolalar {{ajrat|yoz}}di.|[[w:X. Yodgorov|X. Yodgorov]]|Hayot toʻlqinlari}}<br/>'''Peshonaga''' [''yoki'' '''xudo'''] '''yozgan''' - taqdiri shunday belgilangan, yaratilgan. {{misol|Xudo bandasini yaratganda, peshonasiga "chorakor boʻlasan" deb {{ajrat|yoz}}masin.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|Mirzakalon Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} {{misol|-Hay, xudo {{ajrat|yoz}}gan koʻrgilik shu ekan-da! - deb hasratini tugatdi.|[[w:Parda Tursun|Parda Tursun]]|Oʻqituvchi}} ==== Sinonimlari ==== [[bitmoq]] ==== Antonimlari ==== == yozmoq III == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== #{{esk.}} {{ayn.}} [[adashmoq#Maʼnosi|adashmoq 2]]. {{misol|Yoʻldan yozmoq.}}<br/>'''Aqldan yozmoq''' - telba boʻlmoq, esini yoʻqotmoq. {{misol|Darhaqiqat, aqldan yozib, koʻchalarda ochiq kezish va kishanga tushishning oʻzi ham Zaynab uchun kichkina jazo hisoblanmas edi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}} #Gunoh qilmoq. {{misol|-Shu qiynalib yotgan beva-bechoraning qadri bir qushcha yoʻqmi? Axir ular xudoga nima yozibdi! - dedi Abulbaraka.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Jannat qidirganlar}} {{misol|Xudoga nima yozdim? Nahot oʻtgan-ketganning qoʻliga termilib, qarib-chirib ado boʻlajakman? [dedi Matpano].|[[w:Sa’dulla Siyoyev|Sa’dulla Siyoyev]]|Yorugʻlik}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == yozmoq IV == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''yoz-moqsh''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== Koʻmakchi feʼl vazifasida ''-a'' shaklli ravishdosh bilan kelib, yetakchi feʼldan anglashilgan ish-harakatning toʻla roʻyobga chiqmaganligini, bajarilishiga sal qolganligini bildiradi, {{mas.}} {{misol|yiqila yozdi}}, {{misol|urila yozdi}}. {{misol|Ehtimol, [Olimjon] ana shu mehnat shavqiga koʻmilib, Oyqizni ham unuta yozgandir.|[[w:Sharof Rashidov|Sharof Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}} {{misol|Hikoya bitgach, [imom] zaharxanda bilan Samad buqoqqa qaradi, dami kesila yozgan buqoq bundan ruhlandi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Mehrobdan chayon}} ==== Sinonimlari ==== [[yozg‘irmoq]] ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|ЁЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} {{-trans-|yozmoq| *{{hu}}: [[ír]] *{{tr}}: [[yazmak]] *{{en}}: to [[write]] *{{kjh}}: [[пазарға]] *{{sah}}: [[суруй]] |}} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yozmoq I'''<br /> '''1 '''[[писать]]; [[записать]]; [[написать]]; {{tarjmisoli|mayda yozmoq }} писать мелко; писать мелким (бисерным) почерком; '''oʻqib boʻlmaydigan qilib yozibsan '''ты написал неразборчиво; {{tarjmisoli|qaytadan yozmoq }} написать снова, переписать; {{tarjmisoli|koʻchirib yozmoq }} списать; '''leksiyani yozib olmoq '''записать лекцию; {{tarjmisoli|xat yozmoq }} писать (написать) письмо; {{tarjmisoli|ariza yozmoq }} писать (написать) заявление; '''protokolga yozib qoʻymoq '''записать в протокол; '''gazetada yozib chiqmoq '''написать в газете ({{izoh|о ком-чём-л}}.);<br /> '''2 '''[[писать]], [[сочинять]]; {{tarjmisoli|sheʼr yozmoq }} писать стихи; {{tarjmisoli|asar yozmoq }} писать ({{izoh|какое-л}}.) произведение.<br /> <br /> '''yozmoq II'''<br /> '''1 '''[[расстилать]], [[стлать]]; {{tarjmisoli|gilam yozmoq }} расстилать, стлать ковёр; {{tarjmisoli|dasturxon yozmoq }} расстилать скатерть;<br /> '''2 '''[[сглаживать]], [[разглаживать]];{{tarjmisoli| gʻijimini yozmoq }} сглаживать складки;<br /> '''3''' [[распростирать]]; {{tarjmisoli|qanot yozmoq }} распростирать крылья; '''qulochini keng yozib kutib olmoq '''встретить с распростёртыми объятиями;<br /> '''4 '''[[распутывать]]; [[распускать]]; [[развёртывать]]; '''sochini yozib yubormoq''' распустить волосы; {{tarjmisoli|bayroqlarni yozmoq }} развёртывать флаги, знамена.<br /> <br /> <b>yozmoq III<br /> 1 </b>[[грешить]], [[впадать]] [[в]] [[грех]]; [[провиниться]]; [[сбиваться]] [[с]] [[пути]]; '''men senga nima yezdim? '''что плохого я тебе сделал?, в чём я провинился перед тобой?;<br /> '''2 '''{{izoh|с деепр. на '''}}-a/-y '''{{izoh|другого глагола означает}}: чуть-чуть, едва не..., чуть было не...; '''yiqila yozdim '''я чуть было не упал.<br /> }} kcvzdw8orbl2mkp3xfgcby0vibp7pxh 0 23311 640359 640289 2026-08-06T15:51:56Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640359 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ba-liq-chi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|BALIQCHI 'baliq ovlab ovqatlanadigan qush’, ’qarqara’. Koʻlga b a l i q ch i uchib kelibdi. Bu ot asli qadimgi turkiy tilda balïq otiga ’istash’ maʼno — sini ifodalovchi -sïn qoʻshimchasining -chïn shaklini qoʻshib hosil qilingan (Devon, I, 468); keyinchalik oʻzbek tilida baliqchi (’baliq ovlovchi kishi’) soʻzi taʼsiri bilan balïqchïn soʻzi oxiridagi n undoshi talaffuz qilinmay qoʻygan; a unlisi ä unlisiga almashgan, ï un — lisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: balïq + chïn <nowiki>=</nowiki> balïqchïn &gt;&nbsp;bäliqchin &gt;&nbsp;bäliqchi.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Baliq tutish (ovlash) bilan shugʻullanadigan shaxs. {{misol|Bobom {{ajrat|baliqchi}} dongdor, Moʻynoqda chiqargan ot.}} A. Oripov. /U/{{misol| Matematik, muzikachi, {{ajrat|baliqchi}} boʻlish bilan birga pazandalikka ham katta hissa qoʻshgan odam boʻlgan.}} K. Mahmudov, Qiziqarli pazandalik. '''2''''' zool.'' Suvdagi baliqiar bilan tirikchilik qiluvchi, choʻlduqsimonlar turkumiga mansub qushlar oilasi. {{misol|Koʻk {{ajrat|baliqchi}}. Kumush {{ajrat|baliqchi}}. Qorabosh {{ajrat|baliqchi}}. Baliqchining tashqi tuzi/tshi suv-havo muhitida yashashga moslashgan boʻlib, oyoqlari toʻrt barmoqli, oldingi uch barmogʻi orasida suzgich pardalari bor.}} "OʻzME" === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|БАЛИҚЧИ}} == Tarjimalari == {{uz-adj}} *{{sah}}: [[хопто]] (qush), [[балыксыт]] {{OʻTIL}} {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>baliqchi<br /> 1 </b>[[рыбак]], [[рыболов]];<br /> '''2 '''{{izoh|зоол. }}[[чайка]];<br /> '''3 '''{{izoh|зоол. }}[[зимородок]].<br /> }} 6ycasbs35ninw8k61z2avu7fg6xfhoi 0 25031 640373 626837 2026-08-07T03:11:46Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 640373 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''buz-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == 1 Parchalab yoki qoʻporib, agʻda-rib yoʻq qilmoq; ishdan chiqarmoq, yaroqsiz holga keltirmoq; vayron qilmoq, yemirmoq. {{misol|Devorni {{ajrat|buz}}moq. Uyni {{ajrat|buz}}moq. Oʻyinchoqni {{ajrat|buz}}moq. Uy {{ajrat|buz}}ganning uyi {{ajrat|buz}}ilar.}} Maqol.{{misol| Ot-ning yomoni oxur {{ajrat|buz}}ar.}} Maqol. m{{misol| ..ilonning oʻrdasini {{ajrat|buz}}ganingiz chakki boʻpti-da, oʻgʻlim. }}M. Mansurov, Yombi.''Dadavoy Xadichaga:'' == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{misol|Soat meniki. {{ajrat|Buz}}adigan ham oʻzim, tuzata-digan ham oʻzim.}} Uygʻun, Navbahor.{{misol| Jaynoq, qulfni {{ajrat|buz}}ma, yaxshilik koʻrmaysan.}} N. Safarov, Sharq tongi. 2 Oʻzgartirib, boshqa maqsadsa foyda-lanish uchun moslamoq.{{misol| Bedani {{ajrat|buz}}ib, paxta ekmoq. Paltoni {{ajrat|buz}}ib, kostyum qilmoq.}}'' shsh ''{{misol|Mana, kanal bitdi, mana bu toʻqaylarni {{ajrat|buz}}ib, yangi yer ochayotibmiz.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Uyda bir eski gilamcha bor edi, uni {{ajrat|buz}}ib, yana bir xurjun qilib olar edim.}} Mirtemir. 3 Insonning biron-bir ruhiy holatiga, osoyishtaligiga ziyon keltirmoq, zarba bermoq.{{misol| Ikromjon xotinining quvonchini {{ajrat|buz}}gi-si kelmadi.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Eski turmush quz-gʻunlari, bir yangi turmush qurgan oilaning turmushini {{ajrat|buz}}moq uchun qanday hiylalar qilgansiz.}} Hamza, Tuhmatchilar jazosi. 4 Jamoaviy qoidalarga, turmush tarziga xilof ish qilmoq, unga rioya (amal) qil-maslik.{{misol| Qonunni {{ajrat|buz}}moq. Intizomni {{ajrat|buz}}moq. n Sen, rais, umumiy yigʻilish qarorini {{ajrat|buz}}ma, oʻzboshimchalik qilma, ha, yomon oqibat-larga olib keladi.}} Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli.{{misol| Uz ahdingni {{ajrat|buz}}ib, inkor aylama.}} Habibiy, Devon. 5 Zararli taʼsir koʻrsatib, ishini, faoliyatini yomonlashtirmoq.{{misol| Yogʻli ovqat meʼdani {{ajrat|buz}}adi.}} 6 Mavjud vaziyatni, holytni oʻzgartir-moq, unga xalal bermoq.{{misol| Tinchlikni {{ajrat|buz}}moq. Suhbatni {{ajrat|buz}}moq. n Bu jimlikni oxiri Jannat {{ajrat|buz}}di.}} S. Ahmad, Ufq.{{misol| Begʻam, betashvish doʻstlar shirin uyquda edilar. Elmurod ularning uyqusini {{ajrat|buz}}maslik uchun asta karavoti yoniga bordi.}} P. Tursun, Oʻqituvchi. 7 Haqiqatdagidan, aslidagidan boshqacha qilib yubormoq.{{misol| Haqiqatni {{ajrat|buz}}ib koʻrsatmoq. Soʻzni {{ajrat|buz}}ib yozmoq. Fikrni {{ajrat|buz}}ib tal-qin qilmoq. m -Mezbon qani, Teshabay? — dedi u, rus tilini nemislarga xos bir talaf-fuz bilan {{ajrat|buz}}ib.|[[w:Mirzakalon Ismoiliy|M. Ismoiliy]]|Fargʻona tong otguncha}} 8 Uddasidan chiqa olmay, yomon yoki yaroqsiz qilib qoʻymoq.{{misol| Oshni {{ajrat|buz}}ib qoʻyibsiz. Suratni {{ajrat|buz}}ib qoʻyibsiz.}} '''9''' Inson axloqi, feʼl-atvorini yomon tomonga oʻzgartirmoq.{{misol| Kishining zari kishini {{ajrat|buz}}ar, zarni koʻrgan — zanjirni uzar.}} Maqol. {{misol|m Hali erimniyam {{ajrat|buz}}yapman deng?}} Hamza, Tuhmatchilar jazosi. 10 Oʻzaro munosabatlarni yomonlashtirmoq, chatoqlashtirmoq.{{misol| Yaxshi oʻgʻil yurt tuzar, yomon oʻgʻil yurt {{ajrat|buz}}ar.}} Maqol. n{{misol| Jahl ustida urishib qolgan boʻlsangiz, ehtimol, yarashib qolarsiz. Oilangizni {{ajrat|buz}}mang!}} Mirmuhsin, Umid.{{misol| Kimki odamlar oʻrtasini {{ajrat|buz}}ib yuruvchi boʻlsa, u ham moʻmin emasdir.}} "Fan va turmush". 11 Bokiralikdan judo qilmoq, nomusiga tegmoq.{{misol| Ahmoq yigit nodonlik qilib, qizni {{ajrat|buz}}ib qoʻyibdi.}} 12 Biror harakatni, marosimni toʻx-tatmoq.{{misol| Sen {{ajrat|buz}}ding Nodirshohning toʻyini.. }}"Yusuf va Ahmad". 13 Foydalana boshlamoq (yaxlit yoki yangi narsalardan).{{misol| Pulni {{ajrat|buz}}moq. Bochkadagi yogʻni {{ajrat|buz}}moq.}} :Goʻshtni buzmoq Butun molning goʻshtini boʻlaklarga boʻlmoq, burdalamoq. Koʻngilni buzmoq 1) koʻnglini vayron qilmoq, dilini ogʻritmoq.{{misol| Dildor ana shunday koʻngilni {{ajrat|buz}}adigan oʻylar bilan band edi.}} S. Ahmad, Ufq; 2) boshqa xayolga kelmoq, umidsizlanmoq. {{misol|Umidingni uzma, koʻnglingni {{ajrat|buz}}ma.}} Maqol. Olamni'' {yoki'' dunyoni) buzmoq Atrofni boshga koʻtarmoq, larzaga solmoq.{{misol| Ichkarida xotinlar majlisi: ..birov yor-yor oʻqib, tagʻin bit-tasining quvonchi ichiga sigʻmay xoxolab, dunyoni {{ajrat|buz}}adi..}} A. Qodiriy, Oʻtgan kunlar. {{misol|Baʼzilar borki, qilar ishining tayini yoʻq, daʼvosi olamni {{ajrat|buz}}adi.}} H. Nazir, Oʻtlar tutashganda. Taxini buzmoq Kiyilmagan kiyim, tutilmagan oʻrin-bosh va shu kabilardan foydalana boshlamoq. Xayolni buzmoq Xayolni boʻlmoq, sochmoq.{{misol| Faqat oshxonadan chiqib kelayotgan kelinning salomigina uning xayo-lini {{ajrat|buz}}di.}} Oydin, Doʻndiqdan ham yosh ekan. Husn buzmoq Husniga moye tushmay, koʻzga yomon qilib koʻrsatmoq.{{misol| Endi uning xayolini band qilgan narsa qishloqning husnini {{ajrat|buz}}ib turgan eski goʻristonni koʻchirish muammosi edi.}} A. Qahhor, Qoʻshchinor chiroqlari.{{misol| Ma-hallada, shoir Shukrullo taxta imorat qurib, koʻchamizning husnini {{ajrat|buz}}di, unda did yoʻq ekan-ku, degan gap tarqalibdi.}} Shukrullo, Saylanma. === Sinonimlari === [[o‘pirmoq]] === Antonimlari === {{OʻTIL|БУЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''buzmoq''' {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>buzmoq<br /> 1 </b>[[ломать]], [[сломать]]; [[разрушать]]; [[сносить]]; {{tarjmisoli|imoratni buzmoq}} ломать (сносить) постройку; '''oʻyinchoqni buzib qoʻyding '''ты испортил (сломал) игрушку; {{tarjmisoli|bedapoyani buzmoq}} распахивать люцерновое поле; '''paltoni buzib kostyum qilmoq '''переделывать пальто на костюм;<br /> '''2 '''[[нарушать]], [[мешать]]; {{tarjmisoli|uyquni buzmoq }} нарушать сон; {{tarjmisoli|tinchlikni buzmoq}} нарушать покой; {{tarjmisoli|shartnomani buzmoq}} нарушать договор;<br /> '''3 '''[[разваливать]]; [[проваливать]], [[расстраивать]] {{izoh|(какое-л. дело)}}; '''yaxshi oʻgʻil yurt tuzar, yomon oʻgʻil yurt buzar '''{{izoh|посл. }}хороший сын объединяет народ, а плохой - разъединяет;<br /> '''4 '''{{izoh|прям. и перен. }}[[портить]], [[расстраивать]]; '''[[munosabatni]] '''({{izoh|или '''}}[[orani]]'''){{tarjmisoli| buzmoq }} портить отношения; {{tarjmisoli|oshni buzmoq }} портить плов; {{tarjmisoli|meʼdani buzmoq }} портить, расстраивать желудок; {{tarjmisoli|toʻyni buzmoq }} расстраивать {{izoh|(чью-л.) }}свадьбу;<br /> '''5 '''[[портить]], [[развращать]]; {{tarjmisoli|axloqni buzmoq }} развращать;<br /> '''6 '''[[извращать]], [[искажать]]; '''haqiqatni buzib koʻrsatmoq '''представлять истину в извращённом виде;<br /> '''7 '''[[разнимать]], [[разрезать]], [[разделять]] {{izoh|(на части)}}; {{tarjmisoli|goʻsht buzmoq }} разделывать тушу {{izoh|(напр. барана);<br /> '''}}8 '''[[начать]] [[использовать]] {{izoh|(что-л.)}}; {{tarjmisoli|pulni buzmoq }} начать тратить {{izoh|(отложенные)}} деньги; {{tarjmisoli|taxni buzmoq }} 1) распечатать новую пачку {{izoh|(денег)}}; 2) одевать впервые {{izoh|(какую-л. неношенную одежду)}}; {{tarjmisoli|bochkadagi yogʻni buzmoq }} начать бочку масла.<br /> }} jl963waotraktrmn9r10ttyn6h2j4ln 0 25037 640374 626092 2026-08-07T03:12:29Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 640374 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''bu-zil-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Buzmoq 1-3, 6, 8-10, 12 fl. majh. n.{{misol| Koʻprik {{ajrat|buzil}}di. Oʻyinchoq buzshgdi. Bedapoya {{ajrat|buzil}}di.}} sht{{misol| Tushdan keyin Mav-ludaning stanogi {{ajrat|buzil}}ib qoldi.}} "Saodat". ''Ahmadali anhorga yaqinlashayotganida, osmonda ini buzshggan arilardek toʻzib uchayotgan qargʻsharga koʻzi tushdi.'' "Yoshlik".'' Qandolat bilan Berdiqulning asal oyi tugamayoq oilada tinchlik buzshxdi.'' "Saodat".'' Kechasi bilan ming toʻlgʻanib, myuiiapu buzshshb, tong ot-dirdi.'' S. Ahmad, Jimjitlik. :Koʻngli buzildi.'' q.'' koʻngil.'' Togʻa Azizxonga qarab turib, koʻngli buzshshb ketdi.'' S. Ahmad, Ufq. Orasi buzildi.'' q.'' ora.'' Birmuddat Mir-vali bilan oralari buzshshb ketdi.'' S. Ahmad, Jimjitlik. Taxi buzilmagan Kiyilmagan, tutilmagan, yap-yangi (kiyim, oʻrin-bosh va shu kabilar haqida).{{misol| Taxi buzshshagan shim. m Ona taxi {{ajrat|buzil}}magan koʻrpachshshrni tashlab, ay-vonga joy qshgdi.}} O. Yoqubov, Havas. === Sinonimlari === [[o‘pranmoq]] === Antonimlari === {{OʻTIL|БУЗИЛМОҚ}} == Tarjimalari == {{OʻTIL}} {{uz-verb}} '''buzilmoq''' {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>buzilmoq<br /> </b>{{izoh|страд. и возвр. от <b>}}[[buzmoq]]<br /> 1 </b>[[разламываться]], [[разрушаться]]; [[ломаться]], [[быть]] [[разламываемым]], [[разрушаемым]]; [[быть]] [[сломанным]]; '''soatim buzilib qoldi '''у меня испортились часы; '''uy buzilib ketdi '''дом развалился;<br /> '''2 '''[[нарушаться]], [[быть]] [[нарушаемым]]; '''buzilgan bedapoyalar '''распаханные люцерновые поля; '''mehnat intizomining buzilishiga yoʻl qoʻymaslik '''не допускать нарушения трудовой дисциплины;<br /> '''3 '''[[расстраиваться]] {{izoh|(о каком-л. деле)}};<br /> '''4 '''[[портиться]], [[расстраиваться]]; [[быть]] [[испорченным]], [[расстроенным]]; '''goʻsht buzilibdi '''мясо испортилось; '''ichim buzildi '''у меня расстроился желудок; '''oramiz buzildi '''у нас испортились отношения, мы рассорились; '''osh buzilibdi '''1) плов испорчен; 2) плов не удался;<br /> '''5 '''[[развращаться]]; '''axloqi buzildi '''поведение у него испортилось; '''maishiy jihtdan buzilish '''моральное разложение;<br /> '''6 '''[[быть]] [[извращённым]], [[искажённым]];<br /> '''7 '''[[разделяться]], [[разниматься]] {{izoh|(на части)}}; [[быть]] [[разделённым]] {{izoh|(о туше)}};<br /> '''8 '''[[быть]] [[начатым]], [[початым]]; '''bir banka buzilmagan konserva''' неначатая банка консервов;''' taxi buzilmagan pul '''нераспечатанная пачка денег.<br /> }} gms93jofwpofepx34nnenyiu08ntueu 0 25848 640365 607873 2026-08-06T18:04:33Z Yokubjon Juraev 8265 640365 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''jahl''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == a. — [[nodonlik]]; [[aqlsizlik]]; [[jaholat]] == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Nojoʻya [[xatti-harakat]]dan, gapdan yoki voqea-hodisadan [[ranjimoq|ranjish]], [[achchiqlanmoq|achchiqlanish]], [[gʻazablanmoq|gʻazablanish]] tuygʻusi; [[gʻazab]]. {{misol|{{ajrat|Jahl}} — dushman, aql — doʻst.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|Muharrir {{ajrat|jahl}} bilan kalendarini shart-shart varaqladi-da, bit-ta betini yulib oldi.|[[w:Oʻ. Usmonov|Oʻ. Usmonov]]|Sirli sohil}}. {{misol|Ahmadning {{ajrat|jahl}}i tez, can narsaga tutaqib ketadi.|[[w:F. Musajonov|F. Musajonov]]|Himmat}}. '''2 '''''ayn'' '''[[jaholat]]''' 1. {{misol|Maktab anjuman borgʻil, unda fikr ochib gohi, Ilmu fan tigʻi bilan {{ajrat|jahl}} bagʻrini qon qil.|[[w:Hamza|Hamza]]}}. :'''Jahl ustida''' Achchigʻi, gʻazabi kelib turgan paytda. {{misol|{{ajrat|Jahl}} ustida ogʻzimdan biror yomon soʻz chiqib ketadi. U vaqtda koʻnglingiz ogʻriydi, qoʻying, ertalarga soʻzlasharmiz.|[[w:Hamza|Hamza]]|Tuhmatchilar jazosi}}. {{misol|U [Yodgor] Charosning onasi {{ajrat|jahl}} ustida shu ishni qilgan boʻlsa kerak, deb oʻylagandi.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}}. '''Jahli burni uchida''' Jahli tez, achchigʻi tez. {{misol|Baʼzi aktiv akamlar {{ajrat|Jahl}}i burun uchida.|[[w:"Qoʻshiqlar"|"Qoʻshiqlar"]]}}. {{misol|{{ajrat|Jahl}}i burnining uchiga kelib, bosh agronom M.M.Xristenkoni chaqirtirdi.|[[w:"Mushtum"|"Mushtum"]]}}. '''Jahli chiqmoq''' [[gʻazablanmoq|Gʻazablanmoq]], [[achchiqlanmoq]]. {{misol|Hozir {{ajrat|jahl}}i chiqib oʻtirgan bu ayol koʻziga juda qadrdon koʻrinib ketdi.|[[w:Oʻ. Hoshimov|Oʻ. Hoshimov]]|Qalbingga quloqsol}}. {{misol|Mingboshining {{ajrat|jahl}}i chiqdi.|[[w:Choʻlpon|Choʻlpon]]|Kecha va kunduz}}. {{misol|Adolat necha kungacha bu xil hazillarga koʻnikolmadi, gʻashi keldi va hatto {{ajrat|jahl}}i chiqib, baʼzi soldatlarga oʻshqirib berdi ham.|[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}}. '''Jahlidan tushmoq''' Gʻazabi pasaymoq, [[achchiq|achchigʻi]] yumshamoq. {{misol|Juvon uning (Sidiqjonning) oʻtirishini koʻrib, bir oz {{ajrat|jahl}}idan tushdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. === Sinonimlari === [[o‘pka]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ЖАҲЛ}} == Tarjimalari == '''jahl''' {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = <b>[[jahl]]</b></br> [[злоба]], [[злость]]; {{tarjmisoli|~ bilan }} со злостью, сердито; в сердцах; {{tarjmisoli|~ ustida }} в гневе; {{tarjmisoli|uning ~i chiqdi }} ({{izoh|или <b>}}[[qistadi]]</b>) [[он]] [[рассердился]], [[он]] [[разозлился]]; {{tarjmisoli|u ~imni chiqardi }} он рассердил меня; {{tarjmisoli|~dan tushmoq }} перестать сердиться; {{tarjmisoli|~ chiqqanda aql ketadi }} {{izoh|посл}}. когда приходит гнев, уходит разум; {{tarjmisoli|~ - dushman, aql - doʻst }} {{izoh|посл}}. гнев - враг, разум - друг.</br> }} k3czvrjtd0pzx5s79iiyr0f3kowdlov 0 35575 640366 596817 2026-08-06T18:07:49Z Yokubjon Juraev 8265 /* Antonimlari */ 640366 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''yogʻ-li''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Yogʻi koʻp, seryogʻ. {{misol|{{ajrat|Yogʻli}} shoʻrva. {{ajrat|Yogʻli}} patir.}} m {{misol|Kechki norin uchun katta qozonda {{ajrat|yogʻli}} qazi pishadi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. {{misol|Mehri bir xaltada oyisi yopib bergan {{ajrat|yogʻli}} patirdan olib chiqdi.|[[w:H. Nazir|H. Nazir]]|Yonar daryo}}. '''2 '''{{koʻchma|uz}} Yaxshi daromad beradigan. {{misol|Uning oʻrniga chol javob qildi: -Opponbek {{ajrat|yogʻli}} ish topib olganlar.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Saylanma}}. {{misol|U [Kosimoye] {{ajrat|yogʻli}} mansabga erishish yoʻlida hech qan-day yaramasliklardan qaytmas edi.|[[w:O. Yoqubov|O. Yoqubov]]|Ota izidan}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === [[yashiq]] {{OʻTIL|ЁҒЛИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''yogʻli'''<br /> [[жирный]], [[сальный]] ({{izoh|о пище}}); {{tarjmisoli|yogʻli non }} сдобная лепёшка; {{tarjmisoli|yogʻli joy }} тёплое местечко, доходное место.<br /> }} jtrgkabaxw9bh20jgc6xnyndgv4l2i1 0 49425 640358 588743 2026-08-06T15:49:08Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 640358 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == sirmoq I == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''sir-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === {{OʻTEL|I|SIR— 'mato bilan tarang qilib yopishtirib qopla-'. .. shohi koʻylak ustidan sirib tugmalangan beqasam nimchasi .. (Oybek). Qadimgi turkiy tilda 'zich qilib, pishiqlab tik-' maʼnosini anglatgan bu feʼl asli sïrï tarzida talaffuz qilingan (Devon, III, 278); oʻzbek tilida ikkinchi boʻgʻindagi tor unli talaffuz qilinmay qoʻygan, birinchi boʻgʻindagi ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: sïrï- &gt;&nbsp;sïr- &gt;&nbsp;sir-.}} === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== 1 Ustini mato bilan tarang qilib qoplamoq. {{misol|Divanni kizil duxoba bilan {{ajrat|sir}}moq.}} 2 Gavdaga yopishib tarang turmoq (kiyim haqida). {{misol|[Aʼzam] Bir kelsa, Tamannoning oʻzi yolgʻiz. Xuddi bir mahal koʻrganiday, badanga {{ajrat|sir}}ib tikilgan shim va koftada.|[[w:Shuhrat|Shuhrat]]|Jannat qidirganlar}}. 3 Mahkam qilib bogʻlamoq. {{misol|Usta., chorsi-sini beliga {{ajrat|sir}}ib bogʻlab, minbarga chikdi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Hodivoy}}. 4 Arqonni kalta qilib bogʻlamoq, qan-tarib qoʻymoq. {{misol|Otni ustunga {{ajrat|sir}}ib bogʻlamoq.}} ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== == sirmoq II == === Morfologik va sintaktik xususiyatlari === '''sir-moq''' === Aytilishi === === Etimologiyasi === === Maʼnoviy xususiyatlari === ==== Maʼnosi ==== : Birmuncha vaqt ovqat ber-may och qoʻymoq, och qoldirmoq yoki oʻzini ovqatdan tiyib, och oʻtirmoq. {{misol|-Ovkat-pov-qating bormi, opkelsang-chi, oʻldirding-ku {{ajrat|sir}}ib, — dedi Ikromjon Jannat xolaga. |[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Juvozga qoʻshilgan otdek choʻ-zilib, kulogʻingizdan kun koʻrinib kolibdi-ku! Ovkatdan oʻzingizni {{ajrat|sir}}mang, pul topshshdi, sogʻlikdan ajrabkolmang yana. S.|[[w:Nurov|Nurov]]|Narvon}}. ==== Sinonimlari ==== ==== Antonimlari ==== {{OʻTIL|СИРМОҚ}} === Tarjimalari === {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''sirmoq'''<br /> '''1 '''[[обтягивать]]; [[надевать]] [[в]] [[виде]] [[чехла]]; {{tarjmisoli|mebelni sirmoq }} обтягивать мебель ({{izoh|материей}});<br /> '''2 '''[[привязывать]] [[крепко]]; [[привязывать]] [[накоротке]]; '''otni sirib bogʻlab qoʻymoq '''крепко привязать лошадь ({{izoh|чтобы она не могла двинуться, достать корма}});<br /> '''3 '''{{izoh|перен}}. [[морить]] [[голодом]], [[содержать]] [[впроголодь]]; '''bugun sen meni rosa sirding '''сегодня ты меня проморил весь день голодом; {{tarjmisoli|oʻzini sirmoq }} морить себя голодом, не есть; воздерживаться от еды; {{tarjmisoli|bir hafta oʻzini goʻshtdan sirmoq }} неделю воздерживаться от употребления мяса, неделю не есть мяса.<br /> }} i9cqsxg23zbu0zl59yudirvpuic9c7a 0 162885 640360 2026-08-06T15:52:34Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-sah-}} [[baliqchi]] (ovlovchi).“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 640360 wikitext text/x-wiki {{-sah-}} [[baliqchi]] (ovlovchi). mrumgpqxsucsy10sry3h9zuxi6b0089