zirqiramoq

Vikilugʻat uzwiktionary https://uz.wiktionary.org/wiki/Bosh_sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.17 case-sensitive Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikilugʻat Vikilugʻat munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk zirqiramoq 0 17474 640465 640230 2026-08-28T02:05:16Z Yokubjon Juraev 8265 /* Etimologiyasi */ 640465 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''zir-qi-ra-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|ZIRQIRA- 'loʻqillab ogʻri—’. .. boshim ogʻrib, tanam zirqirab t u r i b d i (Said Ahmad). Bu feʼl eski oʻzbek tilida tebranishni ifodalovchi zïr tasvir soʻzining (КРС, 294) -(ï)q qoʻshimchasini olib kengaygan shaklidan —ïra qoʻshimchasi bilan yasalgan; keyinchalik ikkinchi boʻgʻindagi tor unli talaffuz qilinmay qoʻygan (КРС, 294); soʻngra a unlisi ä unlisiga almashgan, ï unlilarining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (zïr + ïq <nowiki>=</nowiki> zïrïq) + ïra <nowiki>=</nowiki> zïrïqïra- > zirqirä-.}} Altaycha ''[[сиркире]]'' degan so‘zla o‘zakdosh erur. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Toʻxtovsiz ogʻrib tur-moq, zirq-zirq qilib qaqshab ogʻrimoq, sirqiramoq. {{misol|Yigitali tanho yulduzga ti-kilganicha ancha yotdi. Oyogʻining {{ajrat|zirqira}}shch sal bosildi.|[[w:T. Malik|T. Malik]]|Ajab dunyo}}. {{misol|Oʻng qoʻlim-ni koʻtara olmayman. {{ajrat|Zirqira}}b ogʻriydi.|[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Yorugʻlik}}. {{misol|Bozorqul baʼzida chalopdan ichi quldurasa yoki kechasi suyaklari {{ajrat|zirqira}}-sa ham choʻchib ketadi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Chinor}}. :Yuragi zirqiramoq Ruhan ezilmoq, qiy-nalmoq; yuragi zirq-zirq ogʻrimoq. ''Domla Shomurodov eshik yonidagi kresloga oʻtirdi, esiga negadir yana kampiri tushib, yuragi zir-qirab ketdi.'' O. Yoqubov, Diyonat. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ЗИРҚИРАМОҚ}} == Tarjimalari == {{uz-verb}} *{{tr}}: [[zonklamak]] {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = zirqiramoq 1 [[ныть]], [[сильно]] [[болеть]]; '''butun badanim zirqirab ogʻriydi '''у меня сильно болит всё тело; '''oʻng qoʻlim zirqirab ogʻriyapti '''у меня сильно ноет правая рука; '''2''' {{izoh|перен}}. [[надоедать]], [[приедаться]]; [[осточертеть]]; '''yuragim zirqiraydi '''мне надоело, приелось; '''3: zirqirab qochmoq '''бежать, обращаться в бегство; '''dushman qoʻshinlari zirqirab qochdi '''вражеские войска обратились в бегство. }} pbd4pe2odgn3cf2jfqd6efprqkwspfb qaltiramoq 0 39003 640467 582508 2026-08-28T02:06:46Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640467 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qal-ti-ra-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Kuchli tarzda tit- ramoq; qalt-qalt qilmoq. ''Sovuqdan qalti-ramoq. Boʻynida illati borning oyogʻi qal-tiraydi.'' Maqol. m {{misol|Adolat surbet Bozorov-ni koʻrishi bilan gʻazabdan {{ajrat|qaltira}}di va titrogʻini bosish uchun paxta teraverdi. |[[w:I. Rahim|I. Rahim]]|Chin muhabbat}}. {{misol|Oxiri madori ke-tayotganini sezdi, tizzalari {{ajrat|qaltira}}di. |[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Yorugʻlik}}. {{misol|Qoʻrqqanlaridan dagʻ-dagʻ {{ajrat|qaltira}}b turishibdi.|[[w:E. Raimov|E. Raimov]]|Ajab qishloq}}. '''2 '''{{koʻchma|uz}} Shunday harakatni eslatuvchi, shunga oʻxshash holatga nisbatan qoʻllanadi (narsalar haqida). {{misol|Choʻlning u yer-bu yerida qovjirab turgan shuvoq muttasil kezib yurgan choʻl shabadasida {{ajrat|qaltira}}b turardi. |[[w:Sh. Rashidov|Sh. Rashidov]]|Boʻrondan kuchli}}. {{misol|Qogʻoz qoʻlim-da shamoldagi bargdek {{ajrat|qaltira}}r, harflar sakrab, soʻzlar tutqich bermasdi.|[[w:F. Mu-sajonov|F. Mu-sajonov]]|Himmat}}. {{misol|Bashirjonning ovozi {{ajrat|qaltira}}b, tomogʻi quruqshab ketdi.|[[w:N. Aminov|N. Aminov]]|Suvarak}}. :Tili qaltiramoq ''kam qoʻll. ayn.'' tili qal-diramoq ''q.'' qaldiramoq. ''Sattorqul.. harchand gapirishga urinsa ham boʻlmadi, tili qal-tirab qolaverdi.'' "Mushtum". === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚАЛТИРАМОҚ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |alt = [[сиркире]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qaltiramoq''' [[дрожать]], [[трепетать]], [[трястись]]; {{tarjmisoli|u sovuqdan qaltiramoqda edi }} он дрожал от холода; '''xayajondan uning qoʻllari qaltiraydi '''у него руки трясутся от волнения; {{tarjmisoli|qoʻrquvdan qaltiramoq }} трястись от страха; {{tarjmisoli|bir tiyin uchun qaltiramoq }} дрожать над (каждой) копейкой; '''boʻynida illati borning oyogʻi qaltiraydi '''{{izoh|погов}}. ({{izoh|букв}}. у того, кто виноват, дрожат ноги) на воре шапка горит. }} am1voh6edj5egstnlqbgpqf137rmja9 qoldiq 0 40638 640475 625718 2026-08-28T02:17:23Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 640475 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qol-diq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QOLDIQ 'nimaningdir ortib, saqlanib qolgan qismi'. Dushman qoldiqlari qarshilik koʻrsa— tishni davom ettira berdi (Nazir Safarov). Bu soʻz eski oʻzbek tilida 'oʻz joyida tur-' maʼnosini ang — latuvchi qal- feʼlining -dï qoʻshimchasi bilan hosil qilingan sifatdosh shaklidan —q qoʻshimchasi bilan yasalgan (ССТТН, II, 23); keyinchalik a unlisi â unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (qal- + dï <nowiki>=</nowiki> qaldï) + q <nowiki>=</nowiki> qaldïq > qâldiq.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Narsalarning ortib yoki saqlanib qolgan qismi. {{misol|Buzilgan shahar {{ajrat|qoldiq}}lari. Papiros qoldigʻi. shsh Dushman {{ajrat|qoldiq}}lari qarshilik koʻrsatishni davom ettira berdilar.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Komissar Qoraboyev}}. 2 Chiqit, chiqindi. {{misol|Neft {{ajrat|qoldiq}}lari. Qoldiqlardan tikilgan koʻylakcha. yat Chu-valchang, asosan, oʻsimlik {{ajrat|qoldiq}}lari bshtn oziqlanadi.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. 3 Yoʻqolib ketgan yoki oʻtgan, oʻlib bo-rayotgan voqea-hodisa va shu kabilardan qolgan nishona, asorat. ''Boʻgʻma shgonda teri ostida salgina boʻrtib turadigan orqa oyoq qol-diqlari boʻladi.'' "Zoologiya". '''4 '''{{koʻchma|uz}} Eskidan qolgan dunyoqarash, rasm-rusm, urf-odat va sh.k.; sarqit. {{misol|Feodalizm {{ajrat|qoldiq}}lari.}} n ''Yillar davomida u [Yusufjon] bugungi avlodning yashashiga toʻsqinlik qilayotgan oʻtmish qoldigʻrgarini kulgi bilan fosh etadi.'' T. Obidov, Yusufjon qiziq. '''5 '''''mat.'' Boʻluv amalida ortib qolgan son, miqdor. 5 {{misol|ga {{ajrat|qoldiq}}siz boʻlinadigan son.}} 6 Buxgalteriya hisobida muayyan davr uchun pul tushumlari va xarajatlar oʻrtasidagi ayirma. ''Korxona kassasidagi naqd pullar qoldigʻi.'' === Sinonimlari === [[sirqindi]] (suyuqlikka nisbatan). === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚОЛДИҚ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qoldiq''' '''1 '''[[остаток]], [[остатки]]; '''sham qoldigʻi '''свечной огарок; '''papiros qoldigʻi '''окурок; '''2 '''{{izoh|перен}}. [[пережиток]]; [[пережитки]]; '''3 '''{{izoh|спец}}. [[остаточный]]; {{tarjmisoli|qoldiq azot }} остаточный азот; {{tarjmisoli|qoldiq magnetizm }} остаточный магнетизм. }} 2dn8gxe0ifxfkp40jgczovdq8eizbdl 640476 640475 2026-08-28T02:18:08Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 640476 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''qol-diq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|QOLDIQ 'nimaningdir ortib, saqlanib qolgan qismi'. Dushman qoldiqlari qarshilik koʻrsa— tishni davom ettira berdi (Nazir Safarov). Bu soʻz eski oʻzbek tilida 'oʻz joyida tur-' maʼnosini ang — latuvchi qal- feʼlining -dï qoʻshimchasi bilan hosil qilingan sifatdosh shaklidan —q qoʻshimchasi bilan yasalgan (ССТТН, II, 23); keyinchalik a unlisi â unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (qal- + dï <nowiki>=</nowiki> qaldï) + q <nowiki>=</nowiki> qaldïq > qâldiq.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Narsalarning ortib yoki saqlanib qolgan qismi. {{misol|Buzilgan shahar {{ajrat|qoldiq}}lari. Papiros qoldigʻi. shsh Dushman {{ajrat|qoldiq}}lari qarshilik koʻrsatishni davom ettira berdilar.|[[w:N. Safarov|N. Safarov]]|Komissar Qoraboyev}}. 2 Chiqit, chiqindi. {{misol|Neft {{ajrat|qoldiq}}lari. Qoldiqlardan tikilgan koʻylakcha. yat Chu-valchang, asosan, oʻsimlik {{ajrat|qoldiq}}lari bshtn oziqlanadi.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. 3 Yoʻqolib ketgan yoki oʻtgan, oʻlib bo-rayotgan voqea-hodisa va shu kabilardan qolgan nishona, asorat. ''Boʻgʻma shgonda teri ostida salgina boʻrtib turadigan orqa oyoq qol-diqlari boʻladi.'' "Zoologiya". '''4 '''{{koʻchma|uz}} Eskidan qolgan dunyoqarash, rasm-rusm, urf-odat va sh.k.; sarqit. {{misol|Feodalizm {{ajrat|qoldiq}}lari.}} n ''Yillar davomida u [Yusufjon] bugungi avlodning yashashiga toʻsqinlik qilayotgan oʻtmish qoldigʻrgarini kulgi bilan fosh etadi.'' T. Obidov, Yusufjon qiziq. '''5 '''''mat.'' Boʻluv amalida ortib qolgan son, miqdor. 5 {{misol|ga {{ajrat|qoldiq}}siz boʻlinadigan son.}} 6 Buxgalteriya hisobida muayyan davr uchun pul tushumlari va xarajatlar oʻrtasidagi ayirma. ''Korxona kassasidagi naqd pullar qoldigʻi.'' === Sinonimlari === [[sarqit]], [[sirqindi]] (suyuqlikka nisbatan). === Antonimlari === {{OʻTIL|ҚОЛДИҚ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''qoldiq''' '''1 '''[[остаток]], [[остатки]]; '''sham qoldigʻi '''свечной огарок; '''papiros qoldigʻi '''окурок; '''2 '''{{izoh|перен}}. [[пережиток]]; [[пережитки]]; '''3 '''{{izoh|спец}}. [[остаточный]]; {{tarjmisoli|qoldiq azot }} остаточный азот; {{tarjmisoli|qoldiq magnetizm }} остаточный магнетизм. }} 1uhbzbw7smwqljrl1l8ucwj73wwy2pd koʻr 0 42065 640474 624973 2026-08-28T02:14:28Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 640474 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''koʻr''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''[[w:Fors tili|f.]] jj<.'' - koʻrmaydigan (odam) == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Koʻrish qobiliyati yoʻq; soʻqir. {{misol|Koʻr odam. Bir koʻzi {{ajrat|koʻr}}. Koʻr hassasini bir yoʻqotadi.|[[w:Ma-qol|Ma-qol]]}}. {{misol|Koʻr {{ajrat|koʻr}}ni qorongʻida taniydi.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|Bektemir qorongʻida, {{ajrat|koʻr}} singari tusmol bilan yurib, daraxtga boshini qattiq urib oldi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Quyosh qoraymas}}. 30—Oʻzbek tilining izoqli lugʻati{{clear}} '''2 '''{{koʻchma|uz}} Narsa, voqea, hodisa va shu kabilarning mohiyatiga tushuna olmaydigan; ongi yetilmagan, ongsiz, bilimsiz. {{misol|Siyosiy {{ajrat|koʻr}}. }}m {{misol|Koʻzim ilgari ochilgan boʻlsa edi, man oʻz yuragimni boʻrilarga yedirarmidim? Qizim, kechir, bu adashgan, {{ajrat|koʻr}} dadangni kechir!|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. === Sinonimlari === [[so‘qir]] === Antonimlari === {{OʻTIL|КЎР}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''koʻr''' '''1 '''[[слепой]]; [[безглазый]]; // [[слепой]], [[слепец]]; {{tarjmisoli|~lar maktabi }} школа слепых; {{tarjmisoli|~ hassasini bir marta yoʻqotadi }} {{izoh|посл}}. ({{izoh|букв}}. слепой теряет свой посох один раз); {{izoh|соотв}}. сапёр ошибается один раз; {{tarjmisoli|~ga hassa }} {{izoh|погов}}. (как) слепому палка ({{izoh|т. е. всякому ясно, видно, очевидно}}); {{tarjmisoli|~ qoʻyganni sogʻ topmas }} {{izoh|погов}}. положенное (поставленное) слепым не найдёт зрячий; {{tarjmisoli|~ tutganini qoʻymas, kar - eshitganini }} {{izoh|посл}}. слепой не выпустит того, что он ухватил, а глухой ухватится за то, что он услышал; {{tarjmisoli|qoʻshning ~ boʻlsa - koʻzingni qis }} {{izoh|посл}}. если сосед твой слепой - зажмуривай глаза и ты; {{izoh|соотв}}. с волками жить - по-волчьи выть; {{tarjmisoli|~ ~ni qorongʻida taniydi }} {{izoh|посл}}. слепой слепого узнаёт в темноте; {{izoh|соотв}}. рыбак рыбака видит издалека; '''2 '''{{izoh|перен}}. [[необразованный]], [[неграмотный]]; [[слепой]]; {{tarjmisoli|siyesiy ~ }} политически слепой;''' *''' {{tarjmisoli|~ baxt }} везение, слепое счастье, {{tarjmisoli|~ ichak }} {{izoh|анат.}} слепая кишка; {{tarjmisoli|~ oydin }} {{izoh|разг}}. бледный лунный свет, пробивающийся сквозь облака. }} [[Turkum:Oʻzbekchada forschadan oʻzlashgan soʻzlar]] 2c2abayub9ax6d4nzoz2iwexza9nadv ogʻriq 0 45427 640461 578669 2026-08-28T02:02:18Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 640461 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ogʻ-riq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Kasallanish, shikastlanish, jarohat yoki charchash natijasida seziladigan jismoniy azob, dard. {{misol|Oyogʻining ogʻrigʻi bosildi. Yaram yana {{ajrat|ogʻriq}}qa kirdi.}} n {{misol|Bir ozdan keyin Malik muallimning biqinidagi {{ajrat|ogʻriq}} xiyol bosildi.|[[w:A. Koʻchimov|A. Koʻchimov]]|Halqa}}. ''Uoʻz azobiga, kuyuk ogʻrigʻiga chidab, bardosh qilib, oʻziga-oʻzi dalda berardi.'' N. Safarov, Vodillik qahramon. 2 Kasallik, xastalik, dard. {{misol|Bel ogʻrigʻi. Koʻz ogʻrigʻi. Oyoq ogʻrigʻi. {{ajrat|Ogʻriq}}qa chalinmoq. }}n {{misol|{{ajrat|Ogʻriq}}ning birinchi kuni Kumush hech kimga sezdirmay yurdi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtgan kunlar}}. :Yurak ogʻrigʻi 1) dil kasalligi, yurak xastaligi; ''Koʻk choy bosh, yurak ogʻrigʻiga, qon bosimiga duchor boʻlganlar uchun foydali.'' "Fan va turmush"; 2) {{s. t.|uz}} meʼda buzilishi, ich ketishi; 3) ''koʻchma s. t.'' lanj odam. ''-Qorangni koʻrsatmay qoʻyding. Nima boʻldi, shunaqa yurak ogʻrigʻimiding? — dedi qoraqosh yigit oʻspiringa.'' H. Nazir, Oʻtlar tutashganda. 2 Bemor, kasal, xasta. {{misol|Oʻlar {{ajrat|ogʻriq}}ning oʻlgani yaxshi, uydagilarning tingani yaxshi. |[[w:Maqol|Maqol]]}}. {{misol|{{ajrat|Ogʻriq}}ning tuzalgisi kelsa, emchi oʻz oyogʻi bilan kelar.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. ■■ ''Bu voqeaning uchinchi kuni Kumushbibi yillab yotuvchi ogʻ-riqlardek sargʻayib ozgan.'' A. Qodiriy, Oʻt-gan kunlar. {{misol|Har ikkala {{ajrat|ogʻriq}}ning nomi bit-ta - muhabbat.|[[w:E. Samandar|E. Samandar]]|Daryosini yoʻqotgan qirgʻoq}}. {{misol|Biron joyda ishlash u yoqda tursin, "koʻchaga chiqay" degan oʻyning oʻzi uning uchun {{ajrat|ogʻriq}} koʻz bilan oftobga qarashday yoqimsiz edi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Sarob}}. '''3 '''{{koʻchma|uz}} Ruhiy azob, dard, alam. ''Elmurod Fotima bilan tenglashib olgach, bir entik-di-da, goʻyo qalbini jizillatib turgan ogʻ-riqni bittalab olib tashlayotganday ga-pirdi.'' P. Tursun, Oʻqituvchi. ''Cholning qalbi-ni allaqanday sovuq bir qoʻl ombur orasiga olib siqar, ogʻrigʻi yuziga urib borar edi.'' M. Ismoiliy, Fargʻona t. o. '''4 '''{{kam qoʻll.|uz}} Tashvish, gʻam. ''-Ajabo, mak-kajoʻxoridan boshqa ogʻrigʻim yoʻqmi,— dedi rais oʻziga-oʻzi.'' Sh. Rashidov, Boʻrondan kuchli. ''Moʻminlar bir-birlarining ogʻrigʻiga sherik boʻlishi kerak.'' "Fan va turmush". '''5 '''{{koʻchma|uz}} Illat, kamchilik. - {{misol|Bu {{ajrat|ogʻriq}} yangi-gina tuzilgan kolxoz sharoitida yuqumli bir ofat.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Kichik asarlar}}. 13—Oʻzbek tilining izohli lugʻati{{clear}} :Bosh ogʻrigʻi ''q.'' bosh. Bosh ogʻrigʻi qilmoq s. t. Ichkilikdan keyingi karaxtlikni tar-qatish uchun yana bir oz ichmoq, zahar bosdi qilmoq. === Sinonimlari === [[sirqov]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ОҒРИҚ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''ogʻriq''' '''1 '''[[боль]]; // [[больной]]; '''[[sirqiragan]] '''({{izoh|или '''}}[[simillagan]]''') {{tarjmisoli|ogʻriq }} ноющая боль; {{tarjmisoli|qattiq ogʻriq }} сильная боль; острая боль; {{tarjmisoli|chidab boʻlmaydigan ogʻriq }} нестерпимая боль;''' oyoq ogʻrigʻi '''боль в ногах; {{tarjmisoli|ogʻriq tishlar }} больные зубы; '''2 '''{{izoh|уст}}. [[больной]]; {{tarjmisoli|ular ogʻriqning oʻlgani yaxshi, uydagilarning tingani yaxshi }} {{izoh|посл}}. умирающему больному лучше скорее умереть, а родным скорее успокоиться ({{izoh|т. е. не следует оттягивать выполнение дела, которое непременно потребует своего исполнения}}); '''3 '''{{izoh|уст}}. [[болезнь]]; '''4 '''{{izoh|перен.}} [[боль]], [[огорчение]], [[обида]]; {{tarjmisoli|ogʻriq bosh ogʻrigʻi }} ({{izoh|букв}}. головная боль) что-либо надоедливое, доставляющее эаботы; всякое затруднение; возня, хлопоты; '''bosh ogʻrigʻi qilmoq '''{{izoh|разг}}. опохмелиться. }} 0azxdyna9wk3ka55kyn58y0ikyg02sw ogʻrimoq 0 45431 640468 578665 2026-08-28T02:07:14Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 640468 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''ogʻ-ri-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|OGʻRI- 'kasal boʻl-’, ’dardga chalin-’. Koʻzing o g-r i s a, hoʻlingni tiy, iching o gʻ r i s a, nafsingni tiy (Maqol). Bu feʼl qadimgi turkiy tildagi ’ogʻriq sez-’ maʼnosini anglatgan a:gʻ- feʼlidan -(ï)r qoʻshim-chasi bilan yasalib, 'kasallanish holati’ maʼnosini ang-latgan a:gʻïr otiga -ï qoʻshimchasini qoʻshib yasalgan (ЭСТЯ, I, 86; DS, 19: agʻïrï-), oʻsha davrlardayoq a: unli — sining choʻziqlik belgisi yoʻqolgan, -ï qoʻshimchasi qoʻ-shilganidan keyin ikkinchi boʻgʻindagi tor unli talaf — fuz qilinmay qoʻygan (ДС, 22); oʻzbek tilida a unlisi â unlisiga almashgan, ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: (a:gʻ- + ïr <nowiki>=</nowiki> a:gʻïr) + ï <nowiki>=</nowiki> a:gʻïrï- > agʻïrï- > agʻrï- > âgʻri-.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Kasal boʻlmoq, biror ka-sallikka yoʻliqmoq, dardga chalinmoq. {{misol|Ish-lamay yegan, {{ajrat|ogʻri}}may oʻlar.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. m {{misol|Buyuk alloma Abu Ali ibn Sino miya, qontomir, oʻp-ka kasalliklari bilan {{ajrat|ogʻri}}gan kishilarni davolashda yongʻoq magʻzidan samarali foyda-langan.|[[w:"Fan va turmush"|"Fan va turmush"]]}}. {{misol|Birdan Zebi xola {{ajrat|ogʻri}}b qoldi-yu, oʻsha yotgancha oʻrnidan turma-di.|[[w:H. Nazir|H. Nazir]]|Soʻnmas chaqmokdar}}. 2 Kasallanib, shikastlanib, jarohat-lanib yoki charchab ogʻriq bermoq, ogʻriqqa kirmoq. {{misol|Oyogʻim {{ajrat|ogʻri}}yapti. Pichoqni avval oʻzingga ur, {{ajrat|ogʻri}}masa, birovga ur!|[[w:Maqol|Maqol]]}}. n {{misol|Uning tani zirqirab {{ajrat|ogʻri}}r, ayniqsa, beli shunday {{ajrat|ogʻri}}rdiki, aslo chidab boʻlmasdi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Ufq}}. {{misol|Butun badanim zirqirab ogʻ-riydi, endi juda kuchaydi {{ajrat|ogʻri}}q.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. 3 Kasallanib yoki qurt yeb toʻkilmoq (hoʻl mevalar haqida). {{misol|{{ajrat|Ogʻri}}gan olma.}} :Beli ogʻrimaganning non yeyishiga qara ''q. ''bel I 1. Dili ''(yoki'' koʻngli) ogʻrimoq Xafa boʻlmoq, ranjimoq, dili ozor chekmoq. {{misol|Zum-rad eriga koʻz qirini soldi. Uning bugungi ozorini oʻylab, koʻngli {{ajrat|ogʻri}}di va jahl bilan teskari oʻgirilib, toʻshakni boshiga tortdi. |[[w:S. Siyoyev|S. Siyoyev]]|Otliqayol}}. {{misol|Gulnorni olmoqchi ekan, olsin. Uka, biz toʻsiq boʻlmaylik, cholning dili {{ajrat|ogʻri}}masin.|[[w:Oybek|Oybek]]|Tanlangan asarlar}}. Joni ogʻrimoq Azob chekmoq, qiynalmoq. === Sinonimlari === [[sirqiramoq]] === Antonimlari === {{OʻTIL|ОҒРИМОҚ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''ogʻrimoq''' '''1 '''[[болеть]], [[причинять]] [[боль]];''' tishim ogʻriyapti '''у меня болит зуб; '''koʻzing ogʻrisa qoʻlingni tiy, iching ogʻrisa nafsingni tiy '''{{izoh|посл}}. если у тебя болят глаза - не давай воли рукам, если болит живот - умерь аппетит; '''2 '''[[заболевать]], [[становиться]] [[больным]]; [[хворать]]; '''u toʻsatdan ogʻrib qoldi '''он внезапно заболел; '''ishlamay yegan ogʻrimay ular '''{{izoh|посл}}. кто ел не работая, тот умрёт не болея ({{izoh|т. е не своей смертью}}); '''3''' [[заболевать]], [[увядать]], [[вянуть]]; [[падать]] [[вследствие]] [[заболевания]] {{izoh|или }}[[слабого]] [[развития]] ({{izoh|о плодах фруктовых деревьев}}); '''ogʻrib toʻkilgan olmalar '''яблоки-паданцы; '''* [[koʻngli]]''' ({{izoh|или '''}}[[dili]]''') '''[[ogʻridi]] '''[[он]] [[обиделся]], [[он]] [[огорчился]]; [[его]] [[обидели]], [[огорчили]]. }} 5om61cdqqbaugyijy4qgvje953wvb2a sizmoq 0 49125 640462 588878 2026-08-28T02:02:49Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 640462 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''siz-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|SIZ- ' biror narsadan mildirab, tomchilab oʻt-' (suyuqlik haqida). Asad hori endi boʻzardi, zax yerdan s i z i b chihhan suv singari ichidagi gashlik yuziga chihdi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi turkiy tilda ham shunday maʼnoni anglatgan bu feʼl asli sïz- tar -zida talaffuz qilingan (Devon, III, 198); oʻzbek tilida ï unlisining qattiqlik belgisi yoʻqolgan: sïz- > siz-}} 1 Biror narsa orqali yoki uning orasidan asta-sekin yoki tomchilab oʻtmoq. {{misol|Molxona tomining boʻgʻotidan {{ajrat|siz}}ib tushayotgan yirik-yirik tomchilar ora-chora yaraqlardi. Oʻ.|[[w:Hoshimov|Hoshimov]]|Qalbingga quloqsol}}. ''Sobirning'' == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{misol|Lablarining chetidan shoʻrtang tomchilar {{ajrat|siz}}ib kirdi.|[[w:M. Mansurov|M. Mansurov]]|Yombi}}. {{misol|Orif aka tosh tagidan {{ajrat|siz}}ib chiqqan bir chaitadan yotib suv ichdi.|[[w:A. Muxtor|A. Muxtor]]|Chinor}}. '''2 '''{{koʻchma|uz}} Asta-sekinlik bilan, ohista. {{misol|Yangroq kuy yurakka {{ajrat|siz}}ib kirib, goʻyo {{ajrat|siz}}ni anvoi gullar chamanzoriga yetaklagandek boʻla-di.|[[w:Gazetadan|Gazetadan]]}}. {{misol|Nusratbekning koʻnglidan: "Gulxayri biron joyga ketsaydi", degan istak {{ajrat|siz}}iboʻtdi.|[[w:S. Nurov|S. Nurov]]|Narvoy}}. === Sinonimlari === [[sirqimoq]] === Antonimlari === {{OʻTIL|СИЗМОҚ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''sizmoq''' [[сочиться]], [[просачиваться]] ({{izoh|о жидкости, газе}}); [[вытекать]] [[маленькой]] [[струйкой]]; '''sizib oʻtmoq '''просачиваться ({{izoh|через что-л}}.); '''sizib kirmoq '''просачиваться ({{izoh|внутрь чего-л}}.). }} 6bu99j1acpo1p0x0sxzt6y98jz7xga6 silkimoq 0 49203 640463 621182 2026-08-28T02:03:56Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640463 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''sil-ki-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|SILKI— 'bir necha marta tebrat—Shukurjon flyagani ogʻzini pastga hilib silkigan e d i, ichidan ingichka hilib oʻralgan bir hogʻoz tushdi (Odil Yoqubov). Bu soʻz 'silta-' maʼnosini anglatgan silk-feʼlidan (Devon, III, 428; DS, 500) eski oʻzbek tilida ' takror' maʼnosini ifodalovchi —i qoʻshimchasi bilan hosil qilingan: silk— + i <nowiki>=</nowiki> silki— (Hozirgi oʻzbek tiliga yetib kelmagan silk— feʼli, masalan, qirgʻiz tilida mavjud: КРС, 647).}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === :Kuch bilan u yon-bu yonga siltamoq, keskin tebratmoq. {{misol|Qizning naza-rida, ona perronda hamon roʻmol {{ajrat|silki}}b tur-gandek edi.|[[w:S. Ahmad|S. Ahmad]]|Mehribon}}. {{misol|Maysalarni {{ajrat|silki}}b, shitirlab birdan Yugurib oʻtdi yel — bezovta, sergak.|[[w:X. Davron|X. Davron]]|Bolalikning ovozi}}. {{misol|Sidiqjon egarga yaxshiroq oʻrnashib, otning jilovini {{ajrat|silki}}di.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Qoʻshchinor chiroqlari}}. :Bosh silkimoq 1) bosh(ni) qimirlatmoq. {{misol|Tursunboy ota egarga qiyshiq oʻtirib, xirgo-yi kila boshladi. Ot koʻshik maqomiga bosh {{ajrat|silki}}b, asta-sekin yoʻrtib ketmokda.|[[w:S. Axmad|S. Axmad]]|Hukm; 2) boshni quyiga harakatlan-tirish bilan tasdiq ishorasini qilmoq}}. {{misol|Sekretar ham uning gapini tasdiklagandek, vazmin bosh {{ajrat|silki}}b koʻydi.|[[w:Sh. Gʻulomov|Sh. Gʻulomov]]|Qalb undaydi}}. Etak silkimoq ''ayn.'' etak qoqmoq ''K-''etak. Qanot silkimoq ''ayn.'' qanot qoqmoq ''k-''qanot 1. Qoʻl silkimoq 1) qoʻlni havoda u yon-bu yonga tebratmoq. {{misol|Hamma koʻchada. Hamma unga oq yoʻl tilab, koʻl {{ajrat|silki}}moqda.}} I. Rahim, Chin muhabbat; 2) ''ayn.'' qoʻl siltamoq ''K-'' sil-tamoq. {{misol|Ali tajang umidsizlarcha koʻlini {{ajrat|silki}}b, turib ketdi.|[[w:Oybek|Oybek]]|Quyosh qoraymas}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|СИЛКИМОҚ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |alt = [[силки]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''silkimoq''' [[встряхивать]]; [[трясти]]; [[махать]]; [[качать]], [[покачивать]]; {{tarjmisoli|bosh silkimoq }} кивать головой (утвердительно); {{tarjmisoli|qoʻlni silkimoq }} {{izoh|прям. и перен}}. махнуть рукой; {{tarjmisoli|roʻmol silkimoq }} махать платком; {{tarjmisoli|* dunyodan etak silkimoq }} ({{izoh|букв}}. отряхнуть полы от мира) удалиться от мира. }} q59nhm3jf5kjilyr668beskuis27e4p sirqiramoq 0 49410 640469 618948 2026-08-28T02:08:12Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 640469 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''sir-qi-ra-moq''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === {{ayn.}} [[zirqiramoq]]. {{misol|Yodgor sovib qolgan choydan ichdi. Kolbasa yemoqchi boʻlgan edi, tishi {{ajrat|sirqira}}b ketdi.|[[w:Oʻtkir Hoshimov|Oʻtkir Hoshimov]]|Qalbingga quloq sol}} {{misol|Dadavoyning kirza etikdagi boldir suyaklari tizzasigacha {{ajrat|sirqira}}di, ketayotgan yerida bir nafas toʻxtab, nafasini rostlashga majbur boʻldi.. |[[w:Hamid Gʻulom|Hamid Gʻulom]]|Toshkentliklar}} === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|СИРҚИРАМОҚ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |ru = }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''sirqiramoq''' [[мозжить]]; [[ныть]];''' suyaklarim sirqiraydi '''у меня мозжат кости; '''sirqirab ogʻrimoq '''ныть, давать ощущение тупой ноющей боли; '''hoʻkizning shoxiga ursang, tuyogʻi sirqiraydi '''{{izoh|посл}}. ударишь вола по рогам, у него мозжат копыта. }} 7o39slv15bz4500jk9nsetfimrcq0xr supurgi 0 50089 640470 625759 2026-08-28T02:10:43Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640470 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''su-pur-gi''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|SUPURGI 1 supurush uchun xizmat qiladigan roʻzgʻor buyumi'. Rahmatjon otasi bogʻlagan chiroyli burgan s u p u r g i b i l a n yerni bir zumda tozaladi (Mirzakalon Ismoiliy). Qadimgi turkiy tilda ham ngunday maʼnoni anglatgan bu ot asli soʻbür— feʼlidan —goʻ qoʻshimchasi bilan yasalgan (Devon, I, 452); keyinchalik b undoshi p undoshiga, oʻzbek tilida oxirgi ochiq boʻgʻindagi ü unlisi i unlisiga almashgan, ü unlilari — ning yumshoqlik belgisi yoʻqolgan: süboʻr + goʻ <nowiki>=</nowiki> sübürgoʻ > süpürgü > süpürgi > supurgi.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Supurish-sidirish, toza-lash uchun burgan, shuvoq, makkasupurgi va shu kabilardan dastalab bogʻlab yasaladigan roʻzgʻor buyumi. {{misol|Shuvoq {{ajrat|supurgi}}. Choʻltoq {{ajrat|supurgi}}. sht U taxmondagi, shiftlardagi islarni {{ajrat|supurgi}} bilan olib, polni ikki qayta yuvdi.|[[w:Mirmuhsin|Mirmuhsin]]|Umid}}. {{misol|Yangi {{ajrat|supurgi}}ni ishlatishdan oldin sovunli qaynoq suvda hoʻllab olsangiz, koʻpga chidaydi.|[[w:"Saodat"|"Saodat"]]}}. :Xotin ''(yoki'' xotinak) supurgi Bandi qis-qa, odatda uy supuriladigan supurgi. Erkak supurgi Bandi uzun supurgi. {{misol|Chol gʻira-shirada uydan chiqardi. Qoʻlida ketmon so-pidek uzun sopli erkak {{ajrat|supurgi}}, chelak.|[[w:U. Umarbekov|U. Umarbekov]]|Dutor}}. Qorovul supurgi Uzun yogʻoch dastali katta supurgi. '''2 '''''bot.'' Choʻl, qirda oʻsadigan sershox, urugʻi zaharli bir yillik oʻsimlik. '''3 '''''ayn.'' makkasupurgi. :Supurgi puli {{tar.|uz}} Eski maktablarda bolalardan ularni oʻqitganlik uchun oli-nadigan solikdarning bir turi. Yumshoq ''(yoki'' muloyim) supurgi Muomalasi yumshoq, muloyim, ammo oʻzi qattiq yoki quv odam haqida. {{misol|[Alijon] Uchrashganda shunday muloyim {{ajrat|supurgi}} boʻlib ketadiki, uncha-muncha odam laq etib uchib, bundan yaxshi yigit boʻlmasa kerak, deb oʻylaydi.|[[w:H. Nuʼmon|H. Nuʼmon]]|Fasllar}}. Qoʻli kosov, sochi supurgi Hamma uy-roʻzgʻor ishlarini va b. ogʻir yumushlar, topshi-rikdarni xizmatkordek bajaruvchi odam haqida. {{misol|Sizni deb qoʻlim kosov, sochim {{ajrat|supurgi}} boʻlsa-yu, hali sizdan kelgan gap shumi?|[[w:A. Muhiddin|A. Muhiddin]]|Davlat qoralovchisi}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|СУПУРГИ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |alt = [[сибирги]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''supurgi''' '''1 '''[[веник]]; {{tarjmisoli|qorovul supurgi }} ({{izoh|букв}}. веник сторожа) метла; {{tarjmisoli|erkak supurgi}} метла ({{izoh|с длинной ручкой}}); {{tarjmisoli|xotin supurgi}} веник ({{izoh|для комнат}}); '''2 '''{{izoh|бот}}. [[сорго]]; '''3 '''{{izoh|бот}}. [[кохия]] [[веничная]]; '''[[kelin]] '''({{izoh|или '''}}oyim, xotinak''') {{tarjmisoli|supurgi }} диартрон. }} s4kx3nh6xketlco6a3prooybquj5mrh soʻqir 0 50320 640472 589379 2026-08-28T02:12:51Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640472 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''soʻ-qir''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == ''moʻgʻ''. == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === 1 Koʻr, ojiz. {{misol|Chin koʻngil-dan yigʻlasang, {{ajrat|soʻqir}} koʻzdan yosh chiqar.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. 2 Koʻzi koʻr, koʻzi ojiz odam. {{misol|{{ajrat|Soʻqir}} kishi. }}v {{misol|-Hoy, moʻgʻullar! — deb zaharxanda kuldi u [Temur Malik]. Ikkingiz uchun sadogʻimda ikki oʻq qoldi, ikkingizni ham {{ajrat|soʻqir}} qilib qoʻyaymi?|[[w:M. Osim|M. Osim]]|Karvon yoʻllarida}}. {{misol|Be-nafdur {{ajrat|soʻqir}}ga tutilgan chiroq.|[[w:Sh. Sho-muhamedov|Sh. Sho-muhamedov]]}}. '''3 '''{{koʻchma|uz}} Hech narsani bilmaydigan, sez-maydigan; qoloq, koʻr. {{misol|Koʻzi {{ajrat|soʻqir}}dan koʻkra-gi {{ajrat|soʻqir}} yomon.|[[w:Maqol|Maqol]]}}. v {{misol|Nima qilay, bu {{ajrat|soʻqir}} koʻzlar kech ochilgan boʻlsa?|[[w:"Yoshlik"|"Yoshlik"]]}}. {{misol|Shuncha paytdan beri koʻr ekanman, {{ajrat|soʻqir}} ekanman.|[[w:"Sharq yulduzi"|"Sharq yulduzi"]]}}. === Sinonimlari === === Antonimlari === {{OʻTIL|СЎҚИР}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |alt=[[сокор]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''soʻqir''' {{izoh|прям. и перен}}. [[слепой]]; {{tarjmisoli|soʻqir koʻzga soʻrma }} {{izoh|см}}. {{tarjmisoli|soʻrma I; chin koʻngildan yigʻlasang, soʻqir koʻzdan yosh chiqar }} {{izoh|посл}}. если будешь плакать искренне, то из слепых глаз слёзы хлынут ({{izoh|т. е. при желании все можно сделать}}); {{tarjmisoli|koʻzi soʻqirdan yuragi soʻqir yomon }} {{izoh|посл}}. слепой сердцем хуже того, у кого глаза слепы. }} jz7eak2y36rxrbz37cadpjj2uwcugnv urush 0 54383 640458 638918 2026-08-28T02:00:33Z Yokubjon Juraev 8265 /* Sinonimlari */ 640458 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''u-rush''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|URUSH ’jang’,’qurolli kurash’. Urush nogironlariga katta imtiyozlar berildi. Bu soʻz qadimgi turkiy tilda ’zarba ber-’ maʼnosini anglatgan ur-feʼlidan harakat nomi yasovchi -(u)sh qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ЭСТЯ, I, 600; Devon, I, 52, 93; DS, 616): ur- + ush <nowiki>=</nowiki> urush. Asli bu soʻz ’jang’ maʼnosini ham, ’janjal’ maʼnosini ham bildirgan; oʻzbek tilida urush soʻziga ’jang’ maʼnosi, urish soʻziga esa 'mushtlashish’, ’janjal’ maʼnosi birkitilgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Qabilalar, davlatlar yoki ijtimoiy guruhlar oʻrtasidagi uyushgan qurolli kurash. {{misol|Fuqarolar {{ajrat|urush}}i.}} {{misol|Ikkinchi jahon {{ajrat|urush}}i.}} {{misol|{{ajrat|Urush}}ning ikkinchi yili otasi armiyaga ketdi-yu, qoʻlida hunari yoʻq ona ikki bola bshshn qoldi.|[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Uch ildiz}} {{misol|Har eshikda bir qaygʻu sanqir, Qora {{ajrat|urush}} uzoq choʻzildi.|[[w:U. Qoʻchqorov|U. Qoʻchqorov]]|Hayajonga koʻmilgan dunyo}} #Tomonlar oʻrtasida qurolli jang, toʻqnashuv. {{misol|Ahmadjon sheriklari bilan {{ajrat|urush}}dan xiyla uzoqda dam olib yotgan bir qismga kelib tushdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Kechki soat toʻrtlar, asrdan bir oz ertaroq hukumat askari bilan xalq orasida {{ajrat|urush}} boshlandi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtkan kunlar}} === Sinonimlari === [[jang]], [[muhoraba]], [[savash]], [[to‘qish]], [[so‘qish]], [[olishuv]], [[yurish]] === Antonimlari === {{OʻTIL|УРУШ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |bs=[[juriš]] |mn=[[дайн]] |tyv=[[дайын]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''urush''' '''1 '''[[война]]; // [[военный]]; {{tarjmisoli|Ulugʻ Vatan urushi }} Великая Отечественная война; {{tarjmisoli|grajdanlar urushi }} гражданская война; {{tarjmisoli|jahon urushi }} мировая война; {{tarjmisoli|urush olovini yoquvchilar }} факельщики войны, поджигатели войны; {{tarjmisoli|urush harakatlari }} военные действия; {{tarjmisoli|urush qilmoq }} воевать; сражаться; '''2 '''[[сражение]], [[бой]], [[битва]]; {{tarjmisoli|* sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sovuq urush }} {{izoh|полит.}} холодная война. }} 3qoke8dsn65qwka26unpjy2ts9zh8lb 640459 640458 2026-08-28T02:00:59Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640459 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''u-rush''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|URUSH ’jang’,’qurolli kurash’. Urush nogironlariga katta imtiyozlar berildi. Bu soʻz qadimgi turkiy tilda ’zarba ber-’ maʼnosini anglatgan ur-feʼlidan harakat nomi yasovchi -(u)sh qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ЭСТЯ, I, 600; Devon, I, 52, 93; DS, 616): ur- + ush <nowiki>=</nowiki> urush. Asli bu soʻz ’jang’ maʼnosini ham, ’janjal’ maʼnosini ham bildirgan; oʻzbek tilida urush soʻziga ’jang’ maʼnosi, urish soʻziga esa 'mushtlashish’, ’janjal’ maʼnosi birkitilgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Qabilalar, davlatlar yoki ijtimoiy guruhlar oʻrtasidagi uyushgan qurolli kurash. {{misol|Fuqarolar {{ajrat|urush}}i.}} {{misol|Ikkinchi jahon {{ajrat|urush}}i.}} {{misol|{{ajrat|Urush}}ning ikkinchi yili otasi armiyaga ketdi-yu, qoʻlida hunari yoʻq ona ikki bola bshshn qoldi.|[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Uch ildiz}} {{misol|Har eshikda bir qaygʻu sanqir, Qora {{ajrat|urush}} uzoq choʻzildi.|[[w:U. Qoʻchqorov|U. Qoʻchqorov]]|Hayajonga koʻmilgan dunyo}} #Tomonlar oʻrtasida qurolli jang, toʻqnashuv. {{misol|Ahmadjon sheriklari bilan {{ajrat|urush}}dan xiyla uzoqda dam olib yotgan bir qismga kelib tushdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Kechki soat toʻrtlar, asrdan bir oz ertaroq hukumat askari bilan xalq orasida {{ajrat|urush}} boshlandi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtkan kunlar}} === Sinonimlari === [[jang]], [[muhoraba]], [[savash]], [[to‘qish]], [[so‘qish]], [[olishuv]], [[yurish]] === Antonimlari === {{OʻTIL|УРУШ}} == Tarjimalari == {{Tarjimalar |alt=[[согуш]] |bs=[[juriš]] |mn=[[дайн]] |tyv=[[дайын]] }} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''urush''' '''1 '''[[война]]; // [[военный]]; {{tarjmisoli|Ulugʻ Vatan urushi }} Великая Отечественная война; {{tarjmisoli|grajdanlar urushi }} гражданская война; {{tarjmisoli|jahon urushi }} мировая война; {{tarjmisoli|urush olovini yoquvchilar }} факельщики войны, поджигатели войны; {{tarjmisoli|urush harakatlari }} военные действия; {{tarjmisoli|urush qilmoq }} воевать; сражаться; '''2 '''[[сражение]], [[бой]], [[битва]]; {{tarjmisoli|* sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sovuq urush }} {{izoh|полит.}} холодная война. }} ndqbuch5cw28qk6bqnkfm4o2e5hw62q 640460 640459 2026-08-28T02:01:56Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640460 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''u-rush''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|URUSH ’jang’,’qurolli kurash’. Urush nogironlariga katta imtiyozlar berildi. Bu soʻz qadimgi turkiy tilda ’zarba ber-’ maʼnosini anglatgan ur-feʼlidan harakat nomi yasovchi -(u)sh qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ЭСТЯ, I, 600; Devon, I, 52, 93; DS, 616): ur- + ush <nowiki>=</nowiki> urush. Asli bu soʻz ’jang’ maʼnosini ham, ’janjal’ maʼnosini ham bildirgan; oʻzbek tilida urush soʻziga ’jang’ maʼnosi, urish soʻziga esa 'mushtlashish’, ’janjal’ maʼnosi birkitilgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Qabilalar, davlatlar yoki ijtimoiy guruhlar oʻrtasidagi uyushgan qurolli kurash. {{misol|Fuqarolar {{ajrat|urush}}i.}} {{misol|Ikkinchi jahon {{ajrat|urush}}i.}} {{misol|{{ajrat|Urush}}ning ikkinchi yili otasi armiyaga ketdi-yu, qoʻlida hunari yoʻq ona ikki bola bshshn qoldi.|[[w:P. Qodirov|P. Qodirov]]|Uch ildiz}} {{misol|Har eshikda bir qaygʻu sanqir, Qora {{ajrat|urush}} uzoq choʻzildi.|[[w:U. Qoʻchqorov|U. Qoʻchqorov]]|Hayajonga koʻmilgan dunyo}} #Tomonlar oʻrtasida qurolli jang, toʻqnashuv. {{misol|Ahmadjon sheriklari bilan {{ajrat|urush}}dan xiyla uzoqda dam olib yotgan bir qismga kelib tushdi.|[[w:A. Qahhor|A. Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Kechki soat toʻrtlar, asrdan bir oz ertaroq hukumat askari bilan xalq orasida {{ajrat|urush}} boshlandi.|[[w:A. Qodiriy|A. Qodiriy]]|Oʻtkan kunlar}} === Sinonimlari === [[jang]], [[muhoraba]], [[savash]], [[to‘qish]], [[so‘qish]], [[olishuv]], [[yurish]] === Antonimlari === {{OʻTIL|УРУШ}} == Tarjimalari == {{-trans-|urush| *{{alt}}: [[согуш]] *{{bs}}: [[juriš]] *{{mn}}: [[дайн]] *{{tyv}}: [[дайын]] |}} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''urush''' '''1 '''[[война]]; // [[военный]]; {{tarjmisoli|Ulugʻ Vatan urushi }} Великая Отечественная война; {{tarjmisoli|grajdanlar urushi }} гражданская война; {{tarjmisoli|jahon urushi }} мировая война; {{tarjmisoli|urush olovini yoquvchilar }} факельщики войны, поджигатели войны; {{tarjmisoli|urush harakatlari }} военные действия; {{tarjmisoli|urush qilmoq }} воевать; сражаться; '''2 '''[[сражение]], [[бой]], [[битва]]; {{tarjmisoli|* sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sovuq urush }} {{izoh|полит.}} холодная война. }} 02sre6ukm7k74yoc4nzpka537jwlb39 640479 640460 2026-08-28T02:25:34Z Yokubjon Juraev 8265 /* Maʼnosi */ 640479 wikitext text/x-wiki = {{-uz-}} = == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''u-rush''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == {{OʻTEL|I|URUSH ’jang’,’qurolli kurash’. Urush nogironlariga katta imtiyozlar berildi. Bu soʻz qadimgi turkiy tilda ’zarba ber-’ maʼnosini anglatgan ur-feʼlidan harakat nomi yasovchi -(u)sh qoʻshimchasi bilan hosil qilingan (ЭСТЯ, I, 600; Devon, I, 52, 93; DS, 616): ur- + ush <nowiki>=</nowiki> urush. Asli bu soʻz ’jang’ maʼnosini ham, ’janjal’ maʼnosini ham bildirgan; oʻzbek tilida urush soʻziga ’jang’ maʼnosi, urish soʻziga esa 'mushtlashish’, ’janjal’ maʼnosi birkitilgan.}} == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === #Qabilalar, davlatlar yoki ijtimoiy guruhlar oʻrtasidagi uyushgan qurolli kurash. {{misol|Fuqarolar {{ajrat|urush}}i.}} {{misol|Ikkinchi jahon {{ajrat|urush}}i.}} {{misol|{{ajrat|Urush}}ning ikkinchi yili otasi armiyaga ketdi-yu, qoʻlida hunari yoʻq ona ikki bola bshshn qoldi.|[[w:Pirimqul Qodirov|Pirimqul Qodirov]]|Uch ildiz}} {{misol|Har eshikda bir qaygʻu sanqir, Qora {{ajrat|urush}} uzoq choʻzildi.|[[w:U. Qoʻchqorov|U. Qoʻchqorov]]|Hayajonga koʻmilgan dunyo}} #Tomonlar oʻrtasida qurolli jang, toʻqnashuv. {{misol|Ahmadjon sheriklari bilan {{ajrat|urush}}dan xiyla uzoqda dam olib yotgan bir qismga kelib tushdi.|[[w:Abdulla Qahhor|Abdulla Qahhor]]|Oltin yulduz}} {{misol|Kechki soat toʻrtlar, asrdan bir oz ertaroq hukumat askari bilan xalq orasida {{ajrat|urush}} boshlandi.|[[w:Abdulla Qodiriy|Abdulla Qodiriy]]|Oʻtkan kunlar}} === Sinonimlari === [[jang]], [[muhoraba]], [[savash]], [[to‘qish]], [[so‘qish]], [[olishuv]], [[yurish]] === Antonimlari === {{OʻTIL|УРУШ}} == Tarjimalari == {{-trans-|urush| *{{alt}}: [[согуш]] *{{bs}}: [[juriš]] *{{mn}}: [[дайн]] *{{tyv}}: [[дайын]] |}} {{Tarjimalar |tur = keng |ru = '''urush''' '''1 '''[[война]]; // [[военный]]; {{tarjmisoli|Ulugʻ Vatan urushi }} Великая Отечественная война; {{tarjmisoli|grajdanlar urushi }} гражданская война; {{tarjmisoli|jahon urushi }} мировая война; {{tarjmisoli|urush olovini yoquvchilar }} факельщики войны, поджигатели войны; {{tarjmisoli|urush harakatlari }} военные действия; {{tarjmisoli|urush qilmoq }} воевать; сражаться; '''2 '''[[сражение]], [[бой]], [[битва]]; {{tarjmisoli|* sovuq munosabatlar urushi }} {{izoh|или {{tarjmisoli|}}sovuq urush }} {{izoh|полит.}} холодная война. }} trohld9mgq1zo4qnj9lqcs0or57yt0z силки 0 109837 640464 193469 2026-08-28T02:04:19Z Yokubjon Juraev 8265 640464 wikitext text/x-wiki {{-alt-}} [[silkimoq]]. {{-ru-}} == Morfologik va sintaktik xususiyatlari == '''сил-ки''' == Aytilishi == == Etimologiyasi == == Maʼnoviy xususiyatlari == === Maʼnosi === [[силки]] {{izoh|см.}}[[силок]]. === Sinonimlari === === Antonimlari === == Tarjimalari == tqbiamfzwnoorfoksa6oumby8qiifab Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III 3 158685 640454 638389 2026-08-27T16:32:17Z Hiyuune 11548 /* Modul:ceb-headword */ new topic ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]]) 640454 wikitext text/x-wiki == Ovoz berishda ishtirok eting == Assalomu alaykum, [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]]. [[Vikilug%E2%80%98at:Administratorlikka_so%CA%BBrovlar#Dekabr_2023|Mana bu]] sahifada administratorlikka oʻzimni nomzod sifatida koʻrsatgan edim. Ovoz berishda ishtirok etishingizni soʻrab qolaman. [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muzaffar Murodovich|munozara]]) 11:07, 13-Dekabr 2023 (UTC) == Uzavtosanoat nomidan == Assalomu alaykum, Umarxon. Men O'zavtosanoat AJ'da ishlayman. Shu kunlarda biz Boshqaruv raisimiz Rozukulov Ulug'bek Ubaydullaevich haqida o'zbekcha vikipediyaga maqola joylashtirgan edik, afsuski "Bu sahifani tezda oʻchirish taklif etiladi" degan xabarni oldik. Oldin siz bu inson haqida xabar yozgan bo'lsangiz yoki boshqa kimdir tomonidan Boshqaruv raisimiz haqida yozilgan bo'lsa undagi ma'lumotlar xatolar borligini aytmoqchi edik. Iltimos, menga +99897 447 0292 telefon raqamiga bog'lana olasizmi? Rahmat kattakon. Ishlaringizda omad va zafarlar! [[Foydalanuvchi:Uzautomotors|Uzautomotors]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Uzautomotors|munozara]]) 10:22, 2025-yil 14-mart (UTC) :Vaalaykum assalom. Birinchidan, foydalanuvchi nominigizni oʻzgartirishni tavsiya qilaman, tashkilot nomi bilan profil ochish mumkin emas. Ikkinchidan, Vikilugʻatga emas, Vikipediyadagi munozaramga yozishingiz kerak edi. Uchinchidan, bu maqola [[w:Ulugʻbek Roʻziqulov|mana bu maqolaning]] nusxasi. Uni 2 yil avval men yaratganman. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 10:36, 2025-yil 14-mart (UTC). ::Vikipediyadagi munozaraga qanaqa yozaman, havola bersangiz. Men vikipediyada yangiman va ko'p narsalarni hali tushunmayman. [[Foydalanuvchi:Uzautomotors|Uzautomotors]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Uzautomotors|munozara]]) 10:40, 2025-yil 14-mart (UTC) :::[[w:Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|Bu yerga]]. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 10:45, 2025-yil 14-mart (UTC). == Notice of expiration of your interface-admin right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Interfeys administratorlari) will expire on 2025-05-15 19:16:00. Please renew this right if you would like to continue using it. In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]] [[Foydalanuvchi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Leaderbot|munozara]]) 19:44, 2025-yil 8-may (UTC)</div> == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Administratorlar) will expire on 2025-05-15 19:16:06. Please renew this right if you would like to continue using it. In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]] [[Foydalanuvchi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Leaderbot|munozara]]) 19:45, 2025-yil 8-may (UTC)</div> == Foydalanuvchi sahisini o'chirish == Hormang! Foydalanuvchi sahifamni o'chirib bersangiz. Metadagi sahifam ko'rishini istayman. Bizda tezda o'chirish mezonlari to'liq ishlab chiqilmagan ekan. Ruwiktdagi [[:ru:Template:db-owner]] bo'yicha o'chirish mumkin. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]] [[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]] 11:28, 2025-yil 14-iyul (UTC) :Salomat boʻling. {{bajarildi}}. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 12:52, 2025-yil 14-iyul (UTC). == Bosh sahifadagi Citations tugmasi == Hormang! Yil boshida [[MediaWiki:Gadget-DocTabs.js]] sahifasini yaratgan ekansiz. Shu sabab bosh sahifada qizil rangda "Citations" tugmasi chiqib turibdi. Nima funkasiyani ko'zlaydi u? Ishlamasa, hozircha o'chirib qo'yish o'rinli bo'ladi, menimcha. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]] [[Foydalanuvchi munozarasi:Nataev|munozara]] 08:46, 2025-yil 6-avgust (UTC) :Salomat boʻling! Bu gadjet biror soʻzni nufuzli manbadagi iqtibosda kelganligini koʻrsatib beruvchi maxsus sahifa nomfazosini ifodalaydi. Oʻzbekcha Vikilugʻat uchun bu nomfazoni joriy etish masalasida muhokama ochaman yaqin orada. [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Umarxon III|munozara]]) 12:51, 2025-yil 7-avgust (UTC). == Notice of expiration of your interface-admin right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "interface-admin" (Interfeys administratorlari) will expire on 2026-05-14 07:10:19. Please renew this right if you would like to continue using it. In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]] [[Foydalanuvchi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Leaderbot|munozara]]) 19:42, 2026-yil 7-may (UTC)</div> == Notice of expiration of your sysop right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "sysop" (Administratorlar) will expire on 2026-05-14 07:10:19. Please renew this right if you would like to continue using it. In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]] [[Foydalanuvchi:Leaderbot|Leaderbot]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Leaderbot|munozara]]) 19:42, 2026-yil 7-may (UTC)</div> == Modul:ceb-headword == Hi there. Modul:ceb-headword now obsoleted/orphan and not used any pages. Therefore, this module need delete. [[User:Hiyuune|Linh Huynh]] ([[User talk:Hiyuune|talk]]) 16:32, 2026-yil 27-avgust (UTC) igun8jhdrwkadiowtxwsypjwvjclliu so‘qish 0 159055 640456 638476 2026-08-28T01:59:31Z Yokubjon Juraev 8265 640456 wikitext text/x-wiki ={{-uz-}}= [[urush]] ===Tarjimalari=== *{{alt}}: [[согуш]] *{{ug}}: [[سوقۇش]] 46qglj6z8nukqo9hk62txc815n80nq1 640477 640456 2026-08-28T02:23:53Z Yokubjon Juraev 8265 640477 wikitext text/x-wiki ={{-uz-}}= ===Etimologiyasi=== Turkiy. ===Ma’nosi=== [[urush]]. ===Tarjimalari=== *{{alt}}: [[согуш]] *{{ug}}: [[سوقۇش]] qm1wdbdzzjfu0aum3hrfn5h3brycni0 640478 640477 2026-08-28T02:24:17Z Yokubjon Juraev 8265 /* Tarjimalari */ 640478 wikitext text/x-wiki ={{-uz-}}= ===Etimologiyasi=== Turkiy. ===Ma’nosi=== [[urush]]. ===Tarjimalari=== {{-trans-|so‘qish| *{{alt}}: [[согуш]] *{{ug}}: [[سوقۇش]] |}} mvje9cwg8ma4nfychd0cgev3sxb0nmp Munozara:nayson 1 162901 640455 2026-08-27T19:16:30Z ~2026-46793-47 13683 /* NAYSON MANOSI */ yangi mavzu 640455 wikitext text/x-wiki == NAYSON MANOSI == NAYSON MANOSI [[Maxsus:Contributions/~2026-46793-47|~2026-46793-47]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-46793-47|talk]]) 19:16, 2026-yil 27-avgust (UTC) 3wc7tk4fqtlx7pmbw0gca8canz9g9vs согуш 0 162902 640457 2026-08-28T02:00:11Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-alt-}} [[so‘qish]], [[urush]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 640457 wikitext text/x-wiki {{-alt-}} [[so‘qish]], [[urush]]. i329apzb4vlfwa7teh33qq0c0ohxzay сиркире 0 162903 640466 2026-08-28T02:06:26Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-alt-}} ===Etimologiyasi=== Turkiy; ''[[sirqiramoq]]'' ila o‘zakdosh erur. ===Ma’nosi=== [[qaltiramoq]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 640466 wikitext text/x-wiki {{-alt-}} ===Etimologiyasi=== Turkiy; ''[[sirqiramoq]]'' ila o‘zakdosh erur. ===Ma’nosi=== [[qaltiramoq]]. q3bbw1i0wszjqhkj0oowauslf8799al сибирги 0 162904 640471 2026-08-28T02:11:12Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-alt-}} [[supurgi]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 640471 wikitext text/x-wiki {{-alt-}} [[supurgi]]. jrw942km47xagj439lmjfnibmawk4ih сокор 0 162905 640473 2026-08-28T02:13:15Z Yokubjon Juraev 8265 „{{-alt-}} [[so‘qir]].“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 640473 wikitext text/x-wiki {{-alt-}} [[so‘qir]]. 3tve25u6iefmtrp19nskozq2ya5g31d