Wikipedia vecwiki https://vec.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prinsipio MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Mèdia Speçałe Discusion Utensa Discusion Utensa Wikipedia Discusion Wikipedia File Discusion File MediaWiki Discusion MediaWiki Modeło Discusion Modeło Juto Discusion Juto Categoria Discusion Categoria Portałe Discussion portałe Projeto Discussion projeto TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 1645 1228750 1223396 2026-06-04T22:33:41Z Sinucep 7911 sesion + WL 1228750 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:Andromeda galaxy.jpg|thumb|right|200px|Ła '''[[gałasia de Andròmeda]]'''; ła xe ła conpagna pi granda de ła nostra Gałasia intel [[Grupo Locałe]].]] Na '''gałasia''' xe un sistema grando gravitasionalmente łigà, che ga [[stéła|stéłe]], [[gas interstéłare|gas]] e [[pólvare interstéłare]], plasma e (magari) na parte de [[sostansa scura]] che no se połe vèdar. Ła nostra gałasia ła se ciama ''ła Gałasia'' (co majùscoła), e serte volte anca ''[[Via Làtea]]''. Ła paroła gałasia vien dal greco, '''γαλαξίας''', che vołe dir "late". Na gałasia tìpica ga tra diexe milioni e mile mijardi de stéłe (tra 10⁷ e 10¹²), tute che łe xira datorno un sentro de gravità comun. Ghemo anca stéłe ixołade e un mèdio interstéłare che xe tanto débołe. Cuaxi tute łe gałasie ga tanti sistemi stéłari binari e graspi stéłari, e anca tante sorte de nevołoxe. Na gałasia ga na grandesa tra mijari e sentenari de mijari de ani luxe de diàmetro, e normalmente ła xe spartada da łe altre gałasie serti milioni de ani luxe. Anca se ła sostansa scura e ła enerxia scura par che łe sia pi del 90% de ła masa de cuaxi tute łe gałasie, ła natura de ste sostanse no se capise oncora tanto ben. Cualcuni ga demostrà che podaria èsar che ghe sia un buxo nero supermasivo intel sentro de tante gałasie, furse tute. El spasio intergałático, che xe el [[spasio]] tra gałasie, xe pien de un plasma débołe co na densità mèdia che xe pi basa de na particeła par metro cùbico. Seguramente ghe xe pi de 10¹¹ gałasie intel'universo che se połe védar. == Clasificasion de łe gałasie == Ghe xe tre sorte de gałasie, prinsipalmente: * '''elìtiche''' * '''spirałi''' * '''iregołari''' Ła [[secuensa de Hubble]] fa na descrision na scianta de pi granda su łe gałasie; ła varda soło el so aparir. Comuncue, ła secuensa de Hubble varda tute łe gałasie, e ła xe baxada soło na so morfołozia. Par cuesto, podaria èsar che no stia drio vardar serte carateristeghe de łe gałasie, cofà, par exenpio, ła tasa de formasion de stéłe. Ła nostra gałasia ła xe na granda gałasia spirałe xbarada co forma de disco de pi o manco 30 chiłoparsec (100 000 ani luxe) de diàmetro e grosa 3000 ani luxe. Ła ga 3·10¹¹ stéłe e na masa totałe 6·10¹¹ volte pi granda che el Sołe. Cofà łe stéłe, i braxi spirałi i ga ła forma pi o meno de na [[spirałe logaritmega]], che xe uno schema che se połe calcołar matematicamente, e par che vien de na alterasion inte ła masa de stéłe che łe sta drio xirar. Cofà łe stéłe, i braxi spirałi anca i sta drio xirar datorno el centro, ma i fa cuesto co na vełocità angołare costante. Cuesto vołe dir che łe stéłe łe sta drio entrar e sortir del braxo spirałe tuto el tenpo. Se pensa che i braxi spirałi i xe parti onde ła densità xe pi granda, o onde de densità. Cuando łe stéłe łe va intel braxo, ła vełocità se fa pi basa, e par cuesto ła densità xe pi alta in cuełe parti; sta roba xe cofà i inbotijamenti che se połe vèdar inte ła autostrada: ghe xe na "onda" de machine pi lente che łe se sposta inte ła autostrada tra altre machine pi vełoci che łe stà davanti e dedrio. Łe machine che ghinè intel imbotijamento no łe xe senpre łe stese. Nojaltri połemo vèdar i braxi spirałi de łe gałasie, parche ła densità alta fa che ła formasion de nove stéłe sia pi alta, e par cuesto łe ga stéłe pi briłanti e pi xòvani. Intel ano 2003 Michael Drinkwater, de ła Università de Queensland, ga scoerto na nova sorta de gałasie, che łe xe clasificae come Gałasie Nane Ultradense. == Struture de granda scała == Ghi nè poche gałasie che łe resta ixołade. Cuaxi tute łe xe łigade gravitasionalmente a altre gałasie. Cusita, łe struture che łe forma połe èsar: * '''[[Grupi de gałasie]]''', che i ga 50 gałasie o manco. * '''[[Graspi de gałasie]]''', struture che łe ga mijari de gałasie mese tute insieme inte un vołume de pochi megaparsec. I graspi de gałasie i ga cuaxi senpre na gałasia xigante elìtica che ghe tien tute łe altre insieme. Man man pasa el tenpo, sta gałasia gigante desfa łe altre gałasie pi pìcołe (che łe se ciama gałasie satełitari) par el efeto de łe maree, e tute e gałasie pìcołe łe va finir inte ła gałasia xigante elìtica. * '''[[Supergraspi de gałasie]]''', na grande cuantità de gałasie tute insieme (diexe mil o de pi). Łe gałasie de un supergraspo łe fa grupeti e graspi pi pìcołi (drento el supergraspo), e serte resta ixołade. Inteła scala de i supergraspi, łe gałasie łe xe mese cusita che łe fa piani e fiłi datorno grandi spasi vodi. Despò a scała de i supergraspi, el aparensa del universo xe ixotròpico e omogèneo. Ła nostra Gałasia xe drento un grupo, che se ciama [[Grupo Locałe]]. Intel Grupo Locałe łe do gałasie pi grandi łe xe ła nostra, e ła gałasia Andròmeda; intel Grupo Locałe ghi né altre 30 gałasie pi pìcołe, che łe xe tute inte un vołume de un megaparsec. El Grupo Locałe el xe drento un supergraspo che el se ciama Supergraspo de ła Vérxene. == Storia == [[Galileo Galilei]] xe el primo omo che ga vardà el ceło co un [[tełescopio]]. Cusita el ga scoerto che ła Via Làtea, ła strisa luminoxa che se połe vèdar intel ceło noturno, ła xe tante stéłete mese insieme. Un secoło pi tardi, intel [[1755]], Immanuel Kant ga pensà che furse ła gałasia xe un corpo fato de tantesime stéłe che łe xira tute insieme, e che łe sta unide par ła forsa gravitasionałe. Sto disco de stéłe el saria drio vèdarse intel ceło cofà na strisa. Kant anca ga pensà che furse serte nebułoxe che łe se vede intel ceło łe xe altre gałasie separade. Uncó ła gałasia pi lontana che se ga mai visto ła se ciama Abell 1835 IR1916, scoerta intel [[2004]]. == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} === in anglexe === * [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/photo_gallery/photogallery-astro-galaxy.html Foto de gałeasie del tełescopio Hubble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027231817/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/photo_gallery/photogallery-astro-galaxy.html |date=2006-10-27 }} (paxena de ła Nasa) * [http://aramis.obspm.fr/IAU28/index.php Comision de ła Union Astronòmica Internasional par łe gałasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061116082003/http://aramis.obspm.fr/IAU28/index.php |date=2006-11-16 }} === in talian === * [http://www.astrofili.org/universo/galassie.htm Paxena de astrofili.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422122221/http://www.astrofili.org/universo/galassie.htm |date=2006-04-22 }} * [http://www.codas.it/articoli/Profondocielo/Profondocielo.htm Artìcołi in talian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061115010035/http://www.codas.it/articoli/Profondocielo/Profondocielo.htm |date=2006-11-15 }} === in francexe === * [http://www.astrofiles.net/modules.php?name=coppermine&file=thumbnails&album=1 Pi foto de gałasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208002638/http://www.astrofiles.net/modules.php?name=coppermine&file=thumbnails&album=1 |date=2006-12-08 }} * [http://www.ulb.ac.be/sciences/astro/cd/galaxies/galaxies.htm Łe gałasie e el universo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111001011923/http://www.ulb.ac.be/sciences/astro/cd/galaxies/galaxies.htm |date=2011-10-01 }} == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Ojeti astronòmeghi]] hriadjedreiije5a014y456z4ooqz7z 1228751 1228750 2026-06-04T22:34:13Z Sinucep 7911 Xontada [[Categoria:Sensa fonti - siensa]] doparando HotCat 1228751 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:Andromeda galaxy.jpg|thumb|right|200px|Ła '''[[gałasia de Andròmeda]]'''; ła xe ła conpagna pi granda de ła nostra Gałasia intel [[Grupo Locałe]].]] Na '''gałasia''' xe un sistema grando gravitasionalmente łigà, che ga [[stéła|stéłe]], [[gas interstéłare|gas]] e [[pólvare interstéłare]], plasma e (magari) na parte de [[sostansa scura]] che no se połe vèdar. Ła nostra gałasia ła se ciama ''ła Gałasia'' (co majùscoła), e serte volte anca ''[[Via Làtea]]''. Ła paroła gałasia vien dal greco, '''γαλαξίας''', che vołe dir "late". Na gałasia tìpica ga tra diexe milioni e mile mijardi de stéłe (tra 10⁷ e 10¹²), tute che łe xira datorno un sentro de gravità comun. Ghemo anca stéłe ixołade e un mèdio interstéłare che xe tanto débołe. Cuaxi tute łe gałasie ga tanti sistemi stéłari binari e graspi stéłari, e anca tante sorte de nevołoxe. Na gałasia ga na grandesa tra mijari e sentenari de mijari de ani luxe de diàmetro, e normalmente ła xe spartada da łe altre gałasie serti milioni de ani luxe. Anca se ła sostansa scura e ła enerxia scura par che łe sia pi del 90% de ła masa de cuaxi tute łe gałasie, ła natura de ste sostanse no se capise oncora tanto ben. Cualcuni ga demostrà che podaria èsar che ghe sia un buxo nero supermasivo intel sentro de tante gałasie, furse tute. El spasio intergałático, che xe el [[spasio]] tra gałasie, xe pien de un plasma débołe co na densità mèdia che xe pi basa de na particeła par metro cùbico. Seguramente ghe xe pi de 10¹¹ gałasie intel'universo che se połe védar. == Clasificasion de łe gałasie == Ghe xe tre sorte de gałasie, prinsipalmente: * '''elìtiche''' * '''spirałi''' * '''iregołari''' Ła [[secuensa de Hubble]] fa na descrision na scianta de pi granda su łe gałasie; ła varda soło el so aparir. Comuncue, ła secuensa de Hubble varda tute łe gałasie, e ła xe baxada soło na so morfołozia. Par cuesto, podaria èsar che no stia drio vardar serte carateristeghe de łe gałasie, cofà, par exenpio, ła tasa de formasion de stéłe. Ła nostra gałasia ła xe na granda gałasia spirałe xbarada co forma de disco de pi o manco 30 chiłoparsec (100 000 ani luxe) de diàmetro e grosa 3000 ani luxe. Ła ga 3·10¹¹ stéłe e na masa totałe 6·10¹¹ volte pi granda che el Sołe. Cofà łe stéłe, i braxi spirałi i ga ła forma pi o meno de na [[spirałe logaritmega]], che xe uno schema che se połe calcołar matematicamente, e par che vien de na alterasion inte ła masa de stéłe che łe sta drio xirar. Cofà łe stéłe, i braxi spirałi anca i sta drio xirar datorno el centro, ma i fa cuesto co na vełocità angołare costante. Cuesto vołe dir che łe stéłe łe sta drio entrar e sortir del braxo spirałe tuto el tenpo. Se pensa che i braxi spirałi i xe parti onde ła densità xe pi granda, o onde de densità. Cuando łe stéłe łe va intel braxo, ła vełocità se fa pi basa, e par cuesto ła densità xe pi alta in cuełe parti; sta roba xe cofà i inbotijamenti che se połe vèdar inte ła autostrada: ghe xe na "onda" de machine pi lente che łe se sposta inte ła autostrada tra altre machine pi vełoci che łe stà davanti e dedrio. Łe machine che ghinè intel imbotijamento no łe xe senpre łe stese. Nojaltri połemo vèdar i braxi spirałi de łe gałasie, parche ła densità alta fa che ła formasion de nove stéłe sia pi alta, e par cuesto łe ga stéłe pi briłanti e pi xòvani. Intel ano 2003 Michael Drinkwater, de ła Università de Queensland, ga scoerto na nova sorta de gałasie, che łe xe clasificae come Gałasie Nane Ultradense. == Struture de granda scała == Ghi nè poche gałasie che łe resta ixołade. Cuaxi tute łe xe łigade gravitasionalmente a altre gałasie. Cusita, łe struture che łe forma połe èsar: * '''[[Grupi de gałasie]]''', che i ga 50 gałasie o manco. * '''[[Graspi de gałasie]]''', struture che łe ga mijari de gałasie mese tute insieme inte un vołume de pochi megaparsec. I graspi de gałasie i ga cuaxi senpre na gałasia xigante elìtica che ghe tien tute łe altre insieme. Man man pasa el tenpo, sta gałasia gigante desfa łe altre gałasie pi pìcołe (che łe se ciama gałasie satełitari) par el efeto de łe maree, e tute e gałasie pìcołe łe va finir inte ła gałasia xigante elìtica. * '''[[Supergraspi de gałasie]]''', na grande cuantità de gałasie tute insieme (diexe mil o de pi). Łe gałasie de un supergraspo łe fa grupeti e graspi pi pìcołi (drento el supergraspo), e serte resta ixołade. Inteła scala de i supergraspi, łe gałasie łe xe mese cusita che łe fa piani e fiłi datorno grandi spasi vodi. Despò a scała de i supergraspi, el aparensa del universo xe ixotròpico e omogèneo. Ła nostra Gałasia xe drento un grupo, che se ciama [[Grupo Locałe]]. Intel Grupo Locałe łe do gałasie pi grandi łe xe ła nostra, e ła gałasia Andròmeda; intel Grupo Locałe ghi né altre 30 gałasie pi pìcołe, che łe xe tute inte un vołume de un megaparsec. El Grupo Locałe el xe drento un supergraspo che el se ciama Supergraspo de ła Vérxene. == Storia == [[Galileo Galilei]] xe el primo omo che ga vardà el ceło co un [[tełescopio]]. Cusita el ga scoerto che ła Via Làtea, ła strisa luminoxa che se połe vèdar intel ceło noturno, ła xe tante stéłete mese insieme. Un secoło pi tardi, intel [[1755]], Immanuel Kant ga pensà che furse ła gałasia xe un corpo fato de tantesime stéłe che łe xira tute insieme, e che łe sta unide par ła forsa gravitasionałe. Sto disco de stéłe el saria drio vèdarse intel ceło cofà na strisa. Kant anca ga pensà che furse serte nebułoxe che łe se vede intel ceło łe xe altre gałasie separade. Uncó ła gałasia pi lontana che se ga mai visto ła se ciama Abell 1835 IR1916, scoerta intel [[2004]]. == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} === in anglexe === * [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/photo_gallery/photogallery-astro-galaxy.html Foto de gałeasie del tełescopio Hubble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027231817/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/photo_gallery/photogallery-astro-galaxy.html |date=2006-10-27 }} (paxena de ła Nasa) * [http://aramis.obspm.fr/IAU28/index.php Comision de ła Union Astronòmica Internasional par łe gałasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061116082003/http://aramis.obspm.fr/IAU28/index.php |date=2006-11-16 }} === in talian === * [http://www.astrofili.org/universo/galassie.htm Paxena de astrofili.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422122221/http://www.astrofili.org/universo/galassie.htm |date=2006-04-22 }} * [http://www.codas.it/articoli/Profondocielo/Profondocielo.htm Artìcołi in talian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061115010035/http://www.codas.it/articoli/Profondocielo/Profondocielo.htm |date=2006-11-15 }} === in francexe === * [http://www.astrofiles.net/modules.php?name=coppermine&file=thumbnails&album=1 Pi foto de gałasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208002638/http://www.astrofiles.net/modules.php?name=coppermine&file=thumbnails&album=1 |date=2006-12-08 }} * [http://www.ulb.ac.be/sciences/astro/cd/galaxies/galaxies.htm Łe gałasie e el universo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111001011923/http://www.ulb.ac.be/sciences/astro/cd/galaxies/galaxies.htm |date=2011-10-01 }} == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Ojeti astronòmeghi]] [[Categoria:Sensa fonti - siensa]] tetkui7e3ou9p6alo3fuhsytlqpia40 1228759 1228751 2026-06-04T22:43:43Z Sinucep 7911 /* Storia */ + WL 1228759 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:Andromeda galaxy.jpg|thumb|right|200px|Ła '''[[gałasia de Andròmeda]]'''; ła xe ła conpagna pi granda de ła nostra Gałasia intel [[Grupo Locałe]].]] Na '''gałasia''' xe un sistema grando gravitasionalmente łigà, che ga [[stéła|stéłe]], [[gas interstéłare|gas]] e [[pólvare interstéłare]], plasma e (magari) na parte de [[sostansa scura]] che no se połe vèdar. Ła nostra gałasia ła se ciama ''ła Gałasia'' (co majùscoła), e serte volte anca ''[[Via Làtea]]''. Ła paroła gałasia vien dal greco, '''γαλαξίας''', che vołe dir "late". Na gałasia tìpica ga tra diexe milioni e mile mijardi de stéłe (tra 10⁷ e 10¹²), tute che łe xira datorno un sentro de gravità comun. Ghemo anca stéłe ixołade e un mèdio interstéłare che xe tanto débołe. Cuaxi tute łe gałasie ga tanti sistemi stéłari binari e graspi stéłari, e anca tante sorte de nevołoxe. Na gałasia ga na grandesa tra mijari e sentenari de mijari de ani luxe de diàmetro, e normalmente ła xe spartada da łe altre gałasie serti milioni de ani luxe. Anca se ła sostansa scura e ła enerxia scura par che łe sia pi del 90% de ła masa de cuaxi tute łe gałasie, ła natura de ste sostanse no se capise oncora tanto ben. Cualcuni ga demostrà che podaria èsar che ghe sia un buxo nero supermasivo intel sentro de tante gałasie, furse tute. El spasio intergałático, che xe el [[spasio]] tra gałasie, xe pien de un plasma débołe co na densità mèdia che xe pi basa de na particeła par metro cùbico. Seguramente ghe xe pi de 10¹¹ gałasie intel'universo che se połe védar. == Clasificasion de łe gałasie == Ghe xe tre sorte de gałasie, prinsipalmente: * '''elìtiche''' * '''spirałi''' * '''iregołari''' Ła [[secuensa de Hubble]] fa na descrision na scianta de pi granda su łe gałasie; ła varda soło el so aparir. Comuncue, ła secuensa de Hubble varda tute łe gałasie, e ła xe baxada soło na so morfołozia. Par cuesto, podaria èsar che no stia drio vardar serte carateristeghe de łe gałasie, cofà, par exenpio, ła tasa de formasion de stéłe. Ła nostra gałasia ła xe na granda gałasia spirałe xbarada co forma de disco de pi o manco 30 chiłoparsec (100 000 ani luxe) de diàmetro e grosa 3000 ani luxe. Ła ga 3·10¹¹ stéłe e na masa totałe 6·10¹¹ volte pi granda che el Sołe. Cofà łe stéłe, i braxi spirałi i ga ła forma pi o meno de na [[spirałe logaritmega]], che xe uno schema che se połe calcołar matematicamente, e par che vien de na alterasion inte ła masa de stéłe che łe sta drio xirar. Cofà łe stéłe, i braxi spirałi anca i sta drio xirar datorno el centro, ma i fa cuesto co na vełocità angołare costante. Cuesto vołe dir che łe stéłe łe sta drio entrar e sortir del braxo spirałe tuto el tenpo. Se pensa che i braxi spirałi i xe parti onde ła densità xe pi granda, o onde de densità. Cuando łe stéłe łe va intel braxo, ła vełocità se fa pi basa, e par cuesto ła densità xe pi alta in cuełe parti; sta roba xe cofà i inbotijamenti che se połe vèdar inte ła autostrada: ghe xe na "onda" de machine pi lente che łe se sposta inte ła autostrada tra altre machine pi vełoci che łe stà davanti e dedrio. Łe machine che ghinè intel imbotijamento no łe xe senpre łe stese. Nojaltri połemo vèdar i braxi spirałi de łe gałasie, parche ła densità alta fa che ła formasion de nove stéłe sia pi alta, e par cuesto łe ga stéłe pi briłanti e pi xòvani. Intel ano 2003 Michael Drinkwater, de ła Università de Queensland, ga scoerto na nova sorta de gałasie, che łe xe clasificae come Gałasie Nane Ultradense. == Struture de granda scała == Ghi nè poche gałasie che łe resta ixołade. Cuaxi tute łe xe łigade gravitasionalmente a altre gałasie. Cusita, łe struture che łe forma połe èsar: * '''[[Grupi de gałasie]]''', che i ga 50 gałasie o manco. * '''[[Graspi de gałasie]]''', struture che łe ga mijari de gałasie mese tute insieme inte un vołume de pochi megaparsec. I graspi de gałasie i ga cuaxi senpre na gałasia xigante elìtica che ghe tien tute łe altre insieme. Man man pasa el tenpo, sta gałasia gigante desfa łe altre gałasie pi pìcołe (che łe se ciama gałasie satełitari) par el efeto de łe maree, e tute e gałasie pìcołe łe va finir inte ła gałasia xigante elìtica. * '''[[Supergraspi de gałasie]]''', na grande cuantità de gałasie tute insieme (diexe mil o de pi). Łe gałasie de un supergraspo łe fa grupeti e graspi pi pìcołi (drento el supergraspo), e serte resta ixołade. Inteła scala de i supergraspi, łe gałasie łe xe mese cusita che łe fa piani e fiłi datorno grandi spasi vodi. Despò a scała de i supergraspi, el aparensa del universo xe ixotròpico e omogèneo. Ła nostra Gałasia xe drento un grupo, che se ciama [[Grupo Locałe]]. Intel Grupo Locałe łe do gałasie pi grandi łe xe ła nostra, e ła gałasia Andròmeda; intel Grupo Locałe ghi né altre 30 gałasie pi pìcołe, che łe xe tute inte un vołume de un megaparsec. El Grupo Locałe el xe drento un supergraspo che el se ciama Supergraspo de ła Vérxene. == Storia == [[Galileo Galilei]] xe el primo omo che ga vardà el ceło co un [[Tełescòpio|tełescopio]]. Cusita el ga scoerto che ła Via Làtea, ła strisa luminoxa che se połe vèdar intel ceło noturno, ła xe tante stéłete mese insieme. Un secoło pi tardi, intel [[1755]], Immanuel Kant ga pensà che furse ła gałasia xe un corpo fato de tantesime stéłe che łe xira tute insieme, e che łe sta unide par ła forsa gravitasionałe. Sto disco de stéłe el saria drio vèdarse intel ceło cofà na strisa. Kant anca ga pensà che furse serte nebułoxe che łe se vede intel ceło łe xe altre gałasie separade. Uncó ła gałasia pi lontana che se ga mai visto ła se ciama Abell 1835 IR1916, scoerta intel [[2004]]. == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} === in anglexe === * [http://nssdc.gsfc.nasa.gov/photo_gallery/photogallery-astro-galaxy.html Foto de gałeasie del tełescopio Hubble] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061027231817/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/photo_gallery/photogallery-astro-galaxy.html |date=2006-10-27 }} (paxena de ła Nasa) * [http://aramis.obspm.fr/IAU28/index.php Comision de ła Union Astronòmica Internasional par łe gałasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061116082003/http://aramis.obspm.fr/IAU28/index.php |date=2006-11-16 }} === in talian === * [http://www.astrofili.org/universo/galassie.htm Paxena de astrofili.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060422122221/http://www.astrofili.org/universo/galassie.htm |date=2006-04-22 }} * [http://www.codas.it/articoli/Profondocielo/Profondocielo.htm Artìcołi in talian] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061115010035/http://www.codas.it/articoli/Profondocielo/Profondocielo.htm |date=2006-11-15 }} === in francexe === * [http://www.astrofiles.net/modules.php?name=coppermine&file=thumbnails&album=1 Pi foto de gałasie] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061208002638/http://www.astrofiles.net/modules.php?name=coppermine&file=thumbnails&album=1 |date=2006-12-08 }} * [http://www.ulb.ac.be/sciences/astro/cd/galaxies/galaxies.htm Łe gałasie e el universo] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111001011923/http://www.ulb.ac.be/sciences/astro/cd/galaxies/galaxies.htm |date=2011-10-01 }} == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Ojeti astronòmeghi]] [[Categoria:Sensa fonti - siensa]] g11w7zvlx1hsyi5leg3xjrmkctt4rj8 0 1833 1228752 1225659 2026-06-04T22:36:39Z Sinucep 7911 + WL 1228752 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:V838 Mon HST.jpg|thumb|300px|Nuvołe de gas intorno a na steła variabiłe]] {{Quote|MCCXLII - QUAE QUONDAM INFERNAS TURRIS DUCEBAT AD UMBRAS<br /> NUNC VENETUM AUSPICIIS PANDIT AD ASTRA VIAM - MDCCLXVII<br /><br />1242 - Sta tore che na volta portava a łe onbre infernałi, 'deso co l'auspicio dei Veneti verxe ła via ai astri - 1767 |Specoła de Padoa}} Ła '''astronomia''' (dal [[Łéngua greca|greco]]: ἀστρονομία = ἄστρον + νόμος, che vołe dir ''lexe de łe stełe'') ła xe ła [[Sienza|siensa]] che ła va studiar e descrivar i avegnimenti cełesti. Studia łe orixani e l'evołusion, łe propietà sfixeghe, chìmeghe e tenporałi dei ojeti che i conpone l'Universo e che i połe eser vardai inte ła sfera cełeste. L'astronomia ła xe una de łe siense pì vecie e che tante çiviltà vecie de tuto el mondo i ga studià el ceło e i vari avegnimenti astronomeghi: Ejisi, greçi (mediteraneo) babiłonexi, indiani, çinexi (oriente) maia e incas (amereghe). Sti veci studi astronomeghi, i vardava al studio de ła poxision dei astri ([[astrometria]]), ła periodiçità dei avegnimenti, e la [[coxmołoxia]] e de consenguensa, particolarmente st'ultimo, l'astronomia antica la jera caxi senpre cołegada fortemente co [[Rełijon|aspeti rełijoxi]]. Al dì de oncò, l'astronomia moderna, la xe cuaxi sinonimo de [[astrofixega]]. L'astronomia no ła va confondesta co l'[[Astrołogia|astrołoxia]] che ła xe na pseudo-siensa che ła pensa che i movimenti del [[sołe]] e che i pianeti inte el xodiaco, i influensa in calche manjiera ła vita de l'[[Homo sapiens|omo]]. Anca se łe do disipline łe ga on ponto de partensa in comun, łe xe totalmente difarenti, visto che l'astronomia, a difarensa de l'astroloxia, ła ga inbrasà el [[metodo sientifego]] fin dal tenpo de [[Galileo Galilei]]. L'astronomia l'è una de łe poche siense andove che el trabaco del amadore (''astrofiło'' - la persona che ghe piaxe l'astronomia ma che no l'è studià) el połe xugare on roło de pexo, dando dati so nove scoerte e dando novi dati so łe oservasion. == Storego== Inte el scumisio de ła so istoria, l'astronomia ła se ocupava onegamente de ła oservasion e de ła previxion dei movimenti dei ojeti çełesti, che i podea esar visti a ocio dexnudo da l'omo. I primi strumenti che i podaria esare ricondoti a fini astronomeghi, i riva dal [[XX secoło v.C.]], on exenpio el połe esare cheło de [[Stonehenge]], che a parte łe so doparasion çerimoniałi, i podea esare doparai par determinar łe [[stajon]] (par regołare łe operasion de l'[[agricoltura]], come ła samena de łe piante), e ła longhesa de l'[[an]]o<ref name="history">{{cita|Forbes}}.</ref> e/o par far na [[mapa]] astronomega de ła poxision de łe stełe e pianeti (siensa che oncò ła njien ciamada [[astrometria]]). Da ste prime oservasion, ga tacà formarse łe prime teorie so i movimenti dei pianeti e so ła naura del [[Sołe]], de ła [[Łuna]] e de ła [[Tera]], che in prìnsipio se pensava ła fuse al çentro de l'universo. Sta vixion ła se ciama [[sistema xioçentrego]] o sistema tolemaico, dal nome de l'astronomo [[Gresia|greco]] [[Claudio Tołomeo]].<ref>{{Cita libro|cognome=DeWitt|nome=Richard|titolo=Worldviews: An Introduction to the History and Philosophy of Science|data=2010|editore=Wiley|città=Chichester, England|isbn=1-4051-9563-0|p=113|capitolo=The Ptolemaic System}}</ref> De granda inportansa xe sta l'aplicasion de ła [[Matemàtega]] a l'astronomia, che ła ga scumisià co i [[Babiłonexi]], che i xe stai pasai de jenerasion in jenerasion e de çiviltà in çiviltà<ref>{{Cita pubblicazione|titolo=Scientific Astronomy in Antiquity|autore=Aaboe, A. |rivista=[[Philosophical Transactions of the Royal Society]]|volume=276|numero=1257|data=1974|pp=21–42|jstor=74272|doi=10.1098/rsta.1974.0007|bibcode = 1974RSPTA.276...21A }}</ref>, descoerxendo che łe [[Crisi lunare|crisi lunari]] łe rivava segondo o çiclo ripetitivo conosuo come [[saros]].<ref>{{Cita web|url=http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEsaros/SEsaros.html|titolo=Eclipses and the Saros|editore=NASA|accesso=28 de otobre 2007|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20071030225501/http://sunearth.gsfc.nasa.gov/eclipse/SEsaros/SEsaros.html|dataarchivio=30 de otobre 2007|urlmorto=sì}}</ref> Dopo i babilonexi, grandi progresi economeghi i ghe xe stai in [[Gresia]] e inte el [[Ełenixmo|mondo ełenistego]], co l'astronomia greca che vardava a sercar na spiegasion fixega e rasionałe par i fenomani çelesti<ref>{{Cita libro|cognome= Krafft|nome= Fritz|data= 2009|contributo= Astronomy|curatore-cognome= Cancik|curatore-nome= Hubert|curatore-cognome2= Schneider|curatore-nome2= Helmuth|titolo= [[Brill's New Pauly]]|cid= harv}}</ref>. Inte el [[III secoło v.C.]], [[Aristarco di Salmo]] el ghea stimà łe dimension e ła distansa de [[Sołe]] e [[Łuna]] e el xe sta el primo a propore on model [[Elioçentrismo|elioçentrego]] del [[Sistema sołare]]<ref>{{Cita pubblicazione|titolo= Aristarchus's On the Sizes and Distances of the Sun and the Moon: Greek and Arabic Texts |rivista= Archive for History of Exact Sciences |data= May 2007 |nome= J.L. |cognome= Berrgren |autore2= Nathan Sidoli |volume= 61 |numero= 3 |pp= 213–254 | doi = 10.1007/s00407-006-0118-4}}</ref> (pianeti che jira torno el sołe e no che tuti jira torno ła tera) e inte el [[II secoło v.C.]], [[Ipparco]] el ghea descoerto ła [[preçesion dei ecuinosi]], el ga calcołà ła grandesa e ła distansa de ła Luna e el ga inventà uno dei primi strumenti astronomeghi, l'[[astrołabio]]<ref>{{Cita web|url=http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Hipparchus.html|titolo=Hipparchus of Rhodes|cognome=|nome=|data=|editore=School of Mathematics and Statistics, [[University of St Andrews]], Scotland|accesso=28 ottobre 2007|urlarchivio=https://web.archive.org/web/20071023062202/http://www-groups.dcs.st-and.ac.uk/~history/Biographies/Hipparchus.html|dataarchivio=23 ottobre 2007 <!--DASHBot-->|urlmorto=no}}</ref>. Ipparco el ghea fato anca on catałogo finìo de 1020 stełe, e ła major parte de łe costełasion de l'emisfero boreałe le xe stae definie da l'astronomia greca<ref>Thurston, H., [https://books.google.com/books?id=rNpHjqxQQ9oC&pg=PA2 ''Early Astronomy.''] Springer, 1996. ISBN 0-387-94822-8 p. 2</ref>. La machina de Anticitera (c. 150-80 v.C.) el jera on calcoladore mecanego projetà par conosare ła poxision del Sole, de ła luna e dei pianeti inte na determinada data. Altri machinari de sta portada, no i se vedarà fin al [[XIV secolo]], co xe vegnui fora i primi reloji atronomeghi mecaneghi in [[Eoropa]].<ref name="insearchoflosttime">{{Cita pubblicazione|cognome1=Marchant|nome1=Jo|titolo=In search of lost time|rivista=Nature|volume=444|numero=7119|pp=534–8|data=2006|pmid=17136067|doi=10.1038/444534a|bibcode = 2006Natur.444..534M }}</ref> L'astronomia, ferma inte el Eoropa medievale, inte i paexi Ixlameghi e in altri posti, ła ga portà i primi [[Oservatorio astronomego|oservatori astronomeghi]] a partire dal [[IX secolo]].<ref name="Kennedy-1962">{{Cita pubblicazione|cognome=Kennedy |nome=Edward S. |data=1962 |titolo=Review: ''The Observatory in Islam and Its Place in the General History of the Observatory'' by Aydin Sayili |rivista=[[Isis (periodico)|Isis]] |volume=53 |numero=2 |pp=237–239 |doi=10.1086/349558 }}</ref><ref name="Micheau-992-3">{{Cita pubblicazione|cognome=Micheau|nome=Francoise|curatore-cognome=Rashed|curatore-nome=Roshdi|curatore-cognome2=Morelon|curatore-nome2=Régis|titolo=The Scientific Institutions in the Medieval Near East|rivista=Encyclopedia of the History of Arabic Science|volume=3|pp=992–3}}</ref><ref>{{Cita libro|cognome=Nas |nome=Peter J|titolo=Urban Symbolism|data=1993 |editore=Brill Academic Publishers |isbn=90-04-09855-0|p=350}}</ref> Inte el [[964]], l'astronomo persian Azophi, el xe sta el primo a descrivare ła [[Gałasia de Andromeda]], la pì granda [[gałasia]] del [[grupo locałe]], inte el so ''Libro de łe stełe fise''<ref name="NSOG">{{Cita libro|cognome= Kepple |nome= George Robert |autore2=Glen W. Sanner |titolo= The Night Sky Observer's Guide |volume= 1 |editore= Willmann-Bell, Inc. |data= 1998 |isbn= 0-943396-58-1 |p=18}}</ref>.[[Imàjine:Medieval Astronomy (f.4v).jpg|thumb|Uno dei primi manstriti astronomeghi. ([[1000]])]]La Ceza catołega romana ła ga dato on sostegno finansiario e sociałe par el studio de l'astronomia par pì de sie secołi, co ła prinipale motivasion de catar ła data de ła [[pascua]]<ref>J. L. Heilbron, ''The Sun in the Church: Cathedrals as Solar Observatories'' (1999) p.3</ref>. === Rivołusion sientifega === [[Imàjine:Galileo moon phases.jpg|thumb|Dixegni de Galileo so łe so orsevasion de ła Luna e i dimostra che ła ga na superfiçe montagnoxa.|alt=|sinistra|246x246px]] Inte el corso del [[Rinasimento]], [[Nicolò Copernico|Nicołò Copernico]] el ga fato l'inportante trabaco de on ''sistema elioçentrego'' (no l'è sta el primo a ver ipotixà on sistema co al so çentro el sołe, ma l'è sta el primo a argomentare in modo sientifego ła so teoria). El so laoro l'è sta xviłupà, difenduo e coreto da Galileo Galilei e Keplero. St'ultimo el xe sta el primo astronomo a dare leji che łe descrivese in manjiera coreta e detajada del movimento dei pianeti torno el Sole, anca se njiancora el capìa łe cauxe fixeghe de łe so scoerte<ref>{{cita|Forbes|pp. 49-58}}.</ref>, ciarìe pì vanti da [[Newton]] che el spiegò i prinçipi de ła mecanega çeleste e ła leje de gravitasion universałe, cavando par senpre ła difarensa intrà fenomani teresti e çełesti. Tra chełe altre robe, Newton el ghea inventà anca el telescopio rifletore.<ref>{{cita|Forbes|pp. 58-64}}.</ref> L'astronomo [[Regno Unìo|britanego]] John Flamsteed, el ghea catałogà pì de 3000 stełe<ref>Robert Chambers, (1864) ''[[Chambers Book of Days]]''</ref> e inte el mentre co i mejoramenti de ła ualità dei tełescopi vegnea fora na scoerta drio chel'altra. Altri catałoghi pì conpleti i xe stai fati da Lacaille e da William Herschel che el ga fato un catałogo de [[nebułoxe]] e masi, prima de scoprire inte el [[1781]], el pianeta [[Uran]]<ref>{{cita|Forbes|pp. 79-81}}.</ref>. La prima stima de ła distanse da na steła, la ghe xe sta inte el [[1838]], co Friedrich Bessel el ga mixurà ła [[parałase]] de 61 Cygni.<ref>{{cita|Forbes|pp. 147-150}}.</ref> Inte el corso del [[XVIII secoło|XVIII]] E [[XIX secoło]], el studio del problema dei tre corpi de Euler, Clairaut e D'Alembert el ga portà a vere previxion pì preçixi so i movimenti de Luna e pianeti, e sto studio ll'è sta perfesionà da Lagrange e Laplace, che i ga portà a otegnere łe mase dei pianeti e de ła luna e łe perturabasion che i exerçitava.<ref>{{cita|Forbes|pp. 74-76}}.</ref> Grandi progresi in astronomia i xe rivai col rivo de łe nove tecnoloxie ([[spetroscopia]] e [[astrofotoscopia]]). Co ste tecnoloxie se ga conosuo novi ojeti pì lontani e xe sta provà che i jera simiłi al sole, ma difarenti in masa, temperadura e dimension. Co ła spetroscopia xe sta posìbiłe studiare la naura fixega dei astri ([[astrofixega]]). L'existensa de ła nostra gałasia, ła [[Via Latea]], e che se capise che sta cua la jera on grumo ixolà de stełe rispeto al resto de l'universo, ła xe sta provada inte el [[XX secoło]], co ła scoerta de l'existensa de altre gałasie. Co ła spetroscopia, se se ga incorto che tanti ojeti i prexentava el [[redshift]] (on spostamento del spetro verso el roso rispeto a cuando se se spetava). Sta roba ła jera spegàbiłe soło co l'efeto de Doppler, chel xe sta interpretà come na difarensa tanto negativa, o sia de distansamento dal nostro pianeta. Par sto motivo, njien formułada ła teoria de l'espansion de l'Universo<ref name="Belkora2003">{{cita libro | autore = Leila Belkor |titolo= Minding the heavens: the story of our discovery of the Milky Way|editore= CRC Press | isbn = 978-0-7503-0730-7 |anno = 2003 | pagina = 1-14}}</ref>. L'astronomia teorega ła ga portà a specułasion so l'existensa de ojeti come i [[buxi neri]] e łe stele de neutroni, che i xe stai doparai par spiegar alguni fenomani vardai, come quasar, pulsar, blazar e radiogalasie. == Rame de l'astronomia == L'astronomia ła połe esare dividesta in cuatro grande rame: * '''Astronomia de poxision''': La laora par poxisionar łe stełe inte ła sfera çełeste, mixurando determinai angołi rispeto ai piani fondamentałi. L'è ła rama pì vecia de sta siensa. La descrive el movimento de stełe, pianeti, satełiti e fenomani come łe crisi e el pasajo dei pianeti davanti a ła so steła. * '''Mecanega çełeste''': La studia el movimento dei corpi çełesti (pianeti, satełiti nadurałi e artifiçałi, asteroidi e comete) da on ponto de vista fixego-matematego e ła calcoła łe orbite. Propio vardando el strano movimento de [[Uran]], xe grasie a sta rama de l'astronomia che Urbain Le Verrier e John Couch Adams i ga scoerto on novo pianeta, poco dopo ciamà [[Netuno]], * '''Astrofixega''' la xe ła parte moderna de l'astronomia, che ła varda a łe s<!--font style="vertical-align: inherit;"><font class="" style="vertical-align: inherit;">L'astronomia può essere divisa in quattro grandi rami:</font></font-->tełe come corpi fixeghi da studiarghe ła so conpoxision, strutura e rotasion. Sta disiplina ła ga posuo xviłuparse dal XIX secoło, grasie al xviłupo de ła spetrometria. :* '''Coxmołoxia''': ła xe na rama de l'astrofixega che studia l'orixane, ła strutura e l'evołusion e ła nasita de l'universo. Inte i ani ła fixega de łe partixełe ełementari e ła coxmoloxia i ga strenxuo i raporti. === Rame de l'astronomia a segonda de ła banda de spetro doparada === Dependendo da ła longhesa d'onda de ła radiasion eletromagnetega doparada par vardare on corpo çełeste, lastronomia ła xe dividesta en: * '''Astronomia òtega''' , co l'oservasion ła dopara ła luxe soltanto inte łe longhese d'onda che połe esare riłevae dal ocio (circa 400 - 800&nbsp;nm). El xe el tipo de oservasion pì vecio che ghe sia. * '''Radioastronomia''' * '''Astronomia in'''<!--font style="vertical-align: inherit;"><font class="" style="vertical-align: inherit;">Secondo la lunghezza d'onda della<span> </span></font></font--> '''frarosa''' doparando riłevadori de luxe a infrarosi. La luxe a infrarosi ła njien asorbia façilmente dal vapore acueo, cuindi i oservatori i ga da esare so on posto alto e suto o in orbita. * '''astronomia a alta enerxia''' : a sta categoria ghe fa parte l'astronomia de raji X , astronomia a raji gama e astronomia ultravioleti, par el studio dei neutrini e raji coxmeghi.La majorparte de ste oservasion łe njien fate in orbita. === Rame de l'astronomia a segonda del caxo === * Astrometria: el studio de ła poxision dei ojeti inte el [[spasio]] e i canbiamenti de poxision. . * Astrofixega: el studio de ła fixega del universo, incluxe propietà come ła lumenoxità, densità, tenperadura, conpoxision chimega dei ojeti astronomeghi * Coxmołoxia: el studio de l'orixane de l'universo e de ła so evołusion. lo studio dell'origine dell'universo e della sua evoluzione . * Formasion e evołusion gałatega: El studio de ła formasion e de l'evołusion de łe gałasie. * Astronomia galatega: studio de ła strutura e conponenti de łe gałasie. * Astronomia extragalatega: studio speçifego de łe gałasie che studia i ojeti fora de ła nostra gałasia. * Astronomia stełare: studio de łe stełe lo studio delle stelle . * Evolusion stełare: studio de l'evołusion de łe stełe, da co łe xe nate a co łe xe morte. * Formasion de stelle * Sciense planetarie: el studio dei pianeti inte el sistema sołare e dei pianeti extrasołari * Astrobioloxia (o exobioloxia) * Archeoastronomia . * Astrochimega . == Altri projèti == {{Interprojeto}}<br /> == Varda anca == * [[Orsa pì granda]] <br /> ==Note== <references/> == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} * [http://www.astrolink.ir/en/ Notissie de astronomia in 11 łéngue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927195741/http://www.astrolink.ir/en/ |date=2007-09-27 }} * [http://www.tecalibri.info/Classi/A/Astronomia_A_0001.htm Autori in TecaLibri] * [http://www.tecalibri.info/Classi/A/Astronomia_C_2000.htm Opere in TecaLibri] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Astronomia| ]] 64sn6m0gez3gtu0ersyelgpuji8r8xh 0 7132 1228753 1180309 2026-06-04T22:37:19Z Sinucep 7911 [[Projet:Scripts et gadgets/Notices/HotCatsMulti|HotCatsMulti]] : + [[Categoria:Abosi - siensa]] 1228753 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:The Sun by the Atmospheric Imaging Assembly of NASA's Solar Dynamics Observatory - 20100801.jpg|thumb|300px|El [[Sołe]], stéła pì visina a ła [[Tera]].]] Na '''stéła''' ła xe un corpo cełeste che el slùxega de łuxe propria. Łe stéłe łe se riunisse in [[gałasia|gałasie]] e łe xe spesso sircondà de [[pianeta|pianeti]]. == Sołe == Ła stéła pì visina a ła [[Tera]] ła xe el [[Sołe]]. == Varda anca == * [[Sołe]] * [[Polaris]] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Stéłe| ]] [[Categoria:Abosi - siensa]] r49izy0g4tj3rqlgk71vh6hmv6meahp 0 7427 1228754 1180312 2026-06-04T22:38:31Z Sinucep 7911 [[Projet:Scripts et gadgets/Notices/HotCatsMulti|HotCatsMulti]] : + [[Categoria:Sensa fonti - siensa]] 1228754 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:4_Terrestrial_Planets_Size_Comp_True_Color.png|thumb|upright=1.5|I cuatro pianeti de tipo terestre: da sanca, Mercurio, Venare, ła Tera e Marte]] On '''pianeta''' l'è un corpo seleste che no'l sbarluxega de luxe propria, no produsendo enerxia traerso la fuxion nucleare, diversamente da łe [[stéła|stéłe]], che da torno ste cuà, i pianeti i orbita. La masa dei pianeti xe sufisente a darghe na forma sferoidal, andove la so dominansa gravitasionale ghe permeta de mantegner libara la so fasa orbital da altri corpi de dimension pari o maxori. Sta definision la xe divegnua ofisale inte l'astronomia el [[24 de agosto]] del [[2006]], co la so promulgasion ufisale da parte de l'[[Union Astronomega Internasionałe]]. Prima no ghe jera na definision presixa, ma na indicasion, che la njien da l'antica astromia greca, andove se considerava un pianeta come un calsiasi corpo seleste, doto de masa significativa, che el se movese so orbite fise. == El sistema solare nostran == [[Imàjine:Solar planets.jpg|alt=|destra|frameless|upright]] Tuti i pianeti del sistema solare, a parte de la Tera, i ciapa el nome dai dei romani e gresi. I so sateliti naturai li tole el nome da dei e personaji de la mitoloxia clasega o opare teatrali de Shakespeare . I asteroidi i pole tore el nome da chi che li scopre. Sta roba la xe sta sielta da l'Union Astronomega Internasional. === Pianeti riconosui e i so sateliti === {{varda anca|Sistema sołare}} In tel nostro [[Sistema sołare]] ghe xe oto pianeti: # '''[[Mercùrio (pianeta)|Mercùrio]] ([[Image:Mercury symbol (fixed width).svg|16px|☿]])''' - 0 sateliti naturali # '''[[Vènere (astronomia)|Vènere]] ([[Image:Venus symbol (fixed width).svg|16px|♀]])''' - 0 sateliti naturali # '''[[Tera]] ([[Image:Earth symbol (fixed width).svg|16px|🜨]])''' - 1 satelite natural: [[Łuna]] ([[Image:Moon decrescent symbol (fixed width).svg|16px|☾]]) # '''[[Marte (astronomia)|Marte]] ([[Image:Mars symbol (fixed width).svg|16px|♂]])''' - 2 sateliti naturali: Deimos e Fobos # '''[[Xove (astronomia)|Xove]] ([[Image:Jupiter symbol (fixed width).svg|16px|♃]])''' - 95 sateliti naturali conosui # '''[[Saturno (astronomia)|Saturno]] ([[Image:Saturn symbol (fixed width).svg|16px|♄]])''' - 146 sateliti naturali conosui # '''[[Uran (astronomia)|Uran]] ([[Image:Uranus symbol (fixed width).svg|16px|⛢]])''' - 27 sateliti naturali # '''[[Netun (astronomia)|Netun]] ([[Image:Neptune symbol (fixed width).svg|16px|♆]])''' - 13 sateliti naturali ===Ex pianeti e pianeti nani=== {{varda anca|Pianeta nano}} Da co xe sta conosua l'existensa de [[Eris (astronomia)|Eris]] e de altri oxeti caxi conpagni de elo inte la fasa de Kuiper inte el [[2005]], xe sta mesa in discusion se la definision de pianeta sia justa par dirghe a [[Pluton (astronomia)|Pluton]] (♇). Inte el [[2006]] dopo un longo bota e risposta, l'è sta ridefinio come [[Pianeta nano]], in conpagnia de [[Haumea (astronimia)|Haumea]], [[Makemake (astronomia)|Makemake]] e [[Cerere (astronomia)|Cerere]] che el jera considarà el pì grando [[Asteroide]]. Xe sta conosua la prexensa de n'altro pianeta nano, el so nome xe [[Sedna (astronomia)|Sedna]], che el xira intorno al sole a na distansa mèdia de 13 miliardi de km (3 olte pì distante de pluton). El nome xe sta ufisalixà inte el autuno del [[2004]] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Pianeti| ]] [[Categoria:Sensa fonti - siensa]] az8rh6rmr0ajpnx73n0amclo4pw7k9l 0 12059 1228739 1103856 2026-06-04T20:36:14Z Sinucep 7911 sesion 1228739 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Personajo}} '''Cònan''' dito anca '''Cònan el barbaro''' el xe un personajo creà da [[Robert Ervin Howard]], un scritore merican. == El personajo == Cònan el xe nato in [[Cimmeria]] durante l'era hyboriana, diexemiła ani prima de ła nàsita de nostro Signòr, e otomiła ani dopo el sprofondamento de [[Atlantide]], spasà via da un teribiłe cataclisma marin che ła ga spacà (parte de łe cronache su Atlantide łe se pol catare proprio inte el ciclo howardiano de [[Kull de Valusia]]), alora el ga scominsià a viajar fin da puteo. Ła só prima inpresa nota ła xe na sortìa a l'interno de ła mitica ''Tor de l'Elefante'', na tore magica inte el cor del Maul (un quartier malfamà de Shadizar) al cui interno Yara el sacerdote el tien de scondoni un èsare vegnùo da łe stéłe, co ła testa de [[ełefante]], e che el tortura afinché el ghe dae chei favori graxie ai quai el ciapa ła só fama. Cònan el jera sin dai só quindexe ani d'età un conbatente rispetà, abiłe co qualsiasi arma da tajo e el gaveva partecipà anca a inportanti bataje. Fiol d'un fàvaro, cresùo inte łe rudi tere de ła Cimmeria par colpa de só nono che el jera scanpà da na faida de sangue. Dexà da stò inixio se vede come ła leteratura de l'orore de [[Lovecraft]] (in particolar el só [[Ciclo de Cthulhu]]) ła gàbie profondamente influìo sul stiłe de Howard. Col pasar dei ani, infati, Cònan el se cata a afrontare streguni malvasi, mostri małigni, orori che no i vien descriti, ma tuti co na carateristica, un punto debołe: i xe concreti, e quindi Cònan el pol colpirli e coparli co ła só spada. Dak spirito irequieto e vagabondo, el ghe xe capità diverse volte l'ocasion de fermarse in un posto e ciapar el poter su un regno ceo grasie ai favori che łe sovrane del logo łe jera disposte a darghe (varda, par esenpio, ''[[Nascerà una strega]]''), ma proprio el só inato spirito vagabondo ło faxeva sempre dexìstare e ałontanarse dal ciamar de ła civiltà. Quando che el xe rivà, parò, intorno ai quarantasinque ani d'età, el ghe xe capità incredibilmente l'ocasion de sentarse sul trono de Aquiłonia. Re Numedide, al cui servisio (come generale) el gaveva riportà tante vitorie, el gheva paura de ła cresente popołarità de Cònan, par questo ło ga riciamà e ło ga fato inprisonare co un pretesto. Scampà via, el ga ramengà par un poco finché, dopo tante peripesie, el ga meso łe man sul tesoro de Tranicos che dopo el ga doparà par finansiar ła só sałita al trono. In Aquiłonia intanto se preparava na [[rivołusion]] e alcuni veci comiłitoni de Cònan i ghe ga proposto de parteciparve e de diventar el monarca. Stavolta el ga ciapà l'ocasion e dopo aver strangołà Numedide davanti al só trono el se ga inpadronìo de ła corona. I raconti de Cònan (almanco quełi originałi de Howard) i termina co na łonga ed estenuante bataja contro un teribiłe mago risusità e quasi inbatibiłe che el vansava contro Aquiłonia dal regno confinante de Nemedia par conquistarla. Batùo da ła magia Cònan, el xe stà imprixonà dal stregon e dato par morto (anca ai stesi complici del mago). Al só posto el xe diventà re Vałerio, che el faxeva parte de ła vecia dinastia e parte del conploto. Co l'juto de [[Zenobia]], na toxa del serajo del re de Nemedia, che ło gaveva intravisto mentre el veniva portà de scondoni a palaso dopo ła sconfita, Cònan el xe scanpà e el ga dato bataja sino a batere e parar fora da ła só tera i Nemediani e a riciapar ła corona. Come riscato par ła vita del re de Nemedia el ga domandà e avùo Zenobia, che ła xe diventà regina al só fianco sul trono del pì potente regno de l'Ovest, par regnare par tanti deceni ancora. De quel periodo, rełativamente chieto, se sa ben poco (i scriti conpleti de Howard, infati, i se ferma qua), così come poco se conose anca de ła só morte. Ła xe anca incerta la notisia dei só tanti fioi, el pì vałoroso de łori, [[Conn]], non el xe mai sta bon a rivare ai livełi de só pare par gloria e corajo inte łe inprexe. == El ciclo == Come dito, el ciclo de Conan "ufisiałe" el xe da considerarse senplicemente queło scrito de só pugno da Howard (vintidó raconti). I só romanxi e raconti i xe rapresentai qua in ordine cronołogico, secondo quanto stabilìo da [[Lyon Sprague de Camp]] (no i xe mai stati tradotti in veneto): * [[La Torre dell'Elefante]] (The Tower of the Elephant, Weird Tales, marso 1933) * [[Il Palazzo dei Morti]] (The Hall of the Dead, postumo, nela racolta Conan! dela Lancer Books, 1968) * [[Il Dio nell'urna]] (The God in the Bowl, postumo, Space Science Fiction, setenbre 1952) * [[Gli intrusi a palazzo]] (Rogues in the House, Weird Tales, zenaro 1934) * [[La figlia del gigante dei ghiacci]] (The Frost Giant's Daughter, Fantasy Fan, marso 1934) * [[La Regina della Costa Nera]] (Queen of the Black Coast, Weird Taled, majo 1934) * [[La valle delle donne perdute]] (The Vale of Lost Women, postumo, Magazine of Horror, primavèra 1967) * [[Colosso nero]] (Black Colossus, Weird Tales, zugno 1933) * [[Ombre al chiaro di luna]] (Shadows in the Moonlight, Weird Tales, apriłe 1934) * [[Nascerà una strega]] (A Witch Shall Be Born, Weird Tales, disenbre 1934) * [[Ombre a Zamboula]] (Shadows in Zamboula, Weird Tales, novenbre 1935) * [[Il diavolo di ferro]] (The Devil in Iron, Weird Tales, agosto 1934) * [[Gli Accoliti del Cerchio Nero]] (The People of the Black Circle, Weird Tales, otobre-novenbre 1934) * [[L'ombra che scivola]] (The Slithering Shadow, Weird Tales, setenbre 1933) * [[Lo stagno dei negri]] (The Pool of the Black One, Weird Tales, otobre 1933) * [[Chiodi rossi]] (Red Nails, de poco postumo, Weird Tales, lujo-setenbre 1936) * [[Le gemme di Gwahlur]] (Jewels of Gwahlur, Weird Tales, marso 1935) * [[Oltre il Fiume Nero]] (Beyond the Black River, Weird Tales, majo-zugno 1935) * [[Il tesoro di Tranicos]] (The Black Stranger, postumo, Fantasy Magazine, marso 1953; The Treasure of Tranicos, inte el volume Conan the Usurper dela Lancer Books, 1967) * [[La fenice sulla lama]] (The Phoenix on the Sword, Weird Tales, disenbre 1932) * [[La cittadella scarlatta]] (The Scarlet Citadel, Weird Tales, zenàro 1933) * [[L'ora del Dragone]] (The Hour of the Dragon, Weird Tales, disenbre 1935-apriłe 1936. Noto anca come Conan the Conqueror) == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Leteratura inglexe|Cònan]] [[Categoria:Personajo]] mf209vku7k3gz95aob0gnhkusitkn09 1228740 1228739 2026-06-04T20:36:35Z Sinucep 7911 Xontada [[Categoria:Sensa fonti - arte]] doparando [[Ajuto:HotCat|HotCat]] 1228740 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Personajo}} '''Cònan''' dito anca '''Cònan el barbaro''' el xe un personajo creà da [[Robert Ervin Howard]], un scritore merican. == El personajo == Cònan el xe nato in [[Cimmeria]] durante l'era hyboriana, diexemiła ani prima de ła nàsita de nostro Signòr, e otomiła ani dopo el sprofondamento de [[Atlantide]], spasà via da un teribiłe cataclisma marin che ła ga spacà (parte de łe cronache su Atlantide łe se pol catare proprio inte el ciclo howardiano de [[Kull de Valusia]]), alora el ga scominsià a viajar fin da puteo. Ła só prima inpresa nota ła xe na sortìa a l'interno de ła mitica ''Tor de l'Elefante'', na tore magica inte el cor del Maul (un quartier malfamà de Shadizar) al cui interno Yara el sacerdote el tien de scondoni un èsare vegnùo da łe stéłe, co ła testa de [[ełefante]], e che el tortura afinché el ghe dae chei favori graxie ai quai el ciapa ła só fama. Cònan el jera sin dai só quindexe ani d'età un conbatente rispetà, abiłe co qualsiasi arma da tajo e el gaveva partecipà anca a inportanti bataje. Fiol d'un fàvaro, cresùo inte łe rudi tere de ła Cimmeria par colpa de só nono che el jera scanpà da na faida de sangue. Dexà da stò inixio se vede come ła leteratura de l'orore de [[Lovecraft]] (in particolar el só [[Ciclo de Cthulhu]]) ła gàbie profondamente influìo sul stiłe de Howard. Col pasar dei ani, infati, Cònan el se cata a afrontare streguni malvasi, mostri małigni, orori che no i vien descriti, ma tuti co na carateristica, un punto debołe: i xe concreti, e quindi Cònan el pol colpirli e coparli co ła só spada. Dak spirito irequieto e vagabondo, el ghe xe capità diverse volte l'ocasion de fermarse in un posto e ciapar el poter su un regno ceo grasie ai favori che łe sovrane del logo łe jera disposte a darghe (varda, par esenpio, ''[[Nascerà una strega]]''), ma proprio el só inato spirito vagabondo ło faxeva sempre dexìstare e ałontanarse dal ciamar de ła civiltà. Quando che el xe rivà, parò, intorno ai quarantasinque ani d'età, el ghe xe capità incredibilmente l'ocasion de sentarse sul trono de Aquiłonia. Re Numedide, al cui servisio (come generale) el gaveva riportà tante vitorie, el gheva paura de ła cresente popołarità de Cònan, par questo ło ga riciamà e ło ga fato inprisonare co un pretesto. Scampà via, el ga ramengà par un poco finché, dopo tante peripesie, el ga meso łe man sul tesoro de Tranicos che dopo el ga doparà par finansiar ła só sałita al trono. In Aquiłonia intanto se preparava na [[rivołusion]] e alcuni veci comiłitoni de Cònan i ghe ga proposto de parteciparve e de diventar el monarca. Stavolta el ga ciapà l'ocasion e dopo aver strangołà Numedide davanti al só trono el se ga inpadronìo de ła corona. I raconti de Cònan (almanco quełi originałi de Howard) i termina co na łonga ed estenuante bataja contro un teribiłe mago risusità e quasi inbatibiłe che el vansava contro Aquiłonia dal regno confinante de Nemedia par conquistarla. Batùo da ła magia Cònan, el xe stà imprixonà dal stregon e dato par morto (anca ai stesi complici del mago). Al só posto el xe diventà re Vałerio, che el faxeva parte de ła vecia dinastia e parte del conploto. Co l'juto de [[Zenobia]], na toxa del serajo del re de Nemedia, che ło gaveva intravisto mentre el veniva portà de scondoni a palaso dopo ła sconfita, Cònan el xe scanpà e el ga dato bataja sino a batere e parar fora da ła só tera i Nemediani e a riciapar ła corona. Come riscato par ła vita del re de Nemedia el ga domandà e avùo Zenobia, che ła xe diventà regina al só fianco sul trono del pì potente regno de l'Ovest, par regnare par tanti deceni ancora. De quel periodo, rełativamente chieto, se sa ben poco (i scriti conpleti de Howard, infati, i se ferma qua), così come poco se conose anca de ła só morte. Ła xe anca incerta la notisia dei só tanti fioi, el pì vałoroso de łori, [[Conn]], non el xe mai sta bon a rivare ai livełi de só pare par gloria e corajo inte łe inprexe. == El ciclo == Come dito, el ciclo de Conan "ufisiałe" el xe da considerarse senplicemente queło scrito de só pugno da Howard (vintidó raconti). I só romanxi e raconti i xe rapresentai qua in ordine cronołogico, secondo quanto stabilìo da [[Lyon Sprague de Camp]] (no i xe mai stati tradotti in veneto): * [[La Torre dell'Elefante]] (The Tower of the Elephant, Weird Tales, marso 1933) * [[Il Palazzo dei Morti]] (The Hall of the Dead, postumo, nela racolta Conan! dela Lancer Books, 1968) * [[Il Dio nell'urna]] (The God in the Bowl, postumo, Space Science Fiction, setenbre 1952) * [[Gli intrusi a palazzo]] (Rogues in the House, Weird Tales, zenaro 1934) * [[La figlia del gigante dei ghiacci]] (The Frost Giant's Daughter, Fantasy Fan, marso 1934) * [[La Regina della Costa Nera]] (Queen of the Black Coast, Weird Taled, majo 1934) * [[La valle delle donne perdute]] (The Vale of Lost Women, postumo, Magazine of Horror, primavèra 1967) * [[Colosso nero]] (Black Colossus, Weird Tales, zugno 1933) * [[Ombre al chiaro di luna]] (Shadows in the Moonlight, Weird Tales, apriłe 1934) * [[Nascerà una strega]] (A Witch Shall Be Born, Weird Tales, disenbre 1934) * [[Ombre a Zamboula]] (Shadows in Zamboula, Weird Tales, novenbre 1935) * [[Il diavolo di ferro]] (The Devil in Iron, Weird Tales, agosto 1934) * [[Gli Accoliti del Cerchio Nero]] (The People of the Black Circle, Weird Tales, otobre-novenbre 1934) * [[L'ombra che scivola]] (The Slithering Shadow, Weird Tales, setenbre 1933) * [[Lo stagno dei negri]] (The Pool of the Black One, Weird Tales, otobre 1933) * [[Chiodi rossi]] (Red Nails, de poco postumo, Weird Tales, lujo-setenbre 1936) * [[Le gemme di Gwahlur]] (Jewels of Gwahlur, Weird Tales, marso 1935) * [[Oltre il Fiume Nero]] (Beyond the Black River, Weird Tales, majo-zugno 1935) * [[Il tesoro di Tranicos]] (The Black Stranger, postumo, Fantasy Magazine, marso 1953; The Treasure of Tranicos, inte el volume Conan the Usurper dela Lancer Books, 1967) * [[La fenice sulla lama]] (The Phoenix on the Sword, Weird Tales, disenbre 1932) * [[La cittadella scarlatta]] (The Scarlet Citadel, Weird Tales, zenàro 1933) * [[L'ora del Dragone]] (The Hour of the Dragon, Weird Tales, disenbre 1935-apriłe 1936. Noto anca come Conan the Conqueror) == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Leteratura inglexe|Cònan]] [[Categoria:Personajo]] [[Categoria:Sensa fonti - arte]] oq7z1zgengpeog2o4fjdofb396r26h1 0 12095 1228737 1227968 2026-06-04T20:27:06Z Sinucep 7911 titolo italian 1228737 wikitext text/x-wiki {{quote|Tra i ani deo sprofondamento de Atlantide e le sò cità, ghe iera un'età mai sognà, dove splendidi imperi se stendeva sotto el sole come azzuri mantei soto le stele. Da un de esi rivò [[Cònan|Conan]], el simmero, caveji neri, oci azuri, spada in man, ladro, pirada, copator, con grandi malinconie e imbriagamenti colossali, xunto par calpestar i troni ingioiellai dea tera sotto i sò sandali...}} La '''Fenice sulla lama''', scrito da [[Robert Ervin Howard]], el xe un [[Łetaradura|raconto]] fantasy. == Trama == Scominsia co un [[Cònan|Conan]] de mexa età pareccià a governare el regno de Aquilonia. Conan gaveva ciapà la corona insanguinà de Aquilonia dal Re Numedide che strangolò sulo sò steso trono, tutavia, le robe non xe ndae ben, parché Conan el se gà visto costreto a impugnar la [[pena]] e posar dò la spada. El popolo de Aquilonia, che al'inisio ghe voleva ben e lo vedeva come el liberator dale malagraxie de Numedide, desso el scominsia a odiarlo par via che l'è un foresto. I gà costruìò anca una statua in memoria del vecio re inte el tempio de Mitra, e la zente la bruxa incenso par lù, come se fosse stà un [[monarca]] santo morto par colpa de un barbaro. Volendo dar la corona aquiloniana a un de sangue reale, se forma una banda conossùa come i cuatro ribeli: Volmana, el conte ceo de Karaban, Gromel, el comandante gigante dele legioni nere, Dion, el baron panson de Attalus, Rinaldo, el menestreo mexo mato. I cuatro ribeli i recruta i [[Servìsio|servisi]] de un fuorilese de nome Ascalante. Ma de scondoni Ascalante el vol fregare i altri cuatro par ciaparse lù de sol la corona. Ao steso tempo, Ascalante gà un [[s-ciavo]] de nome Thoth-Amon, un stregon potentisimo che vien dala Stygia, che lè cascà dal sò poter perché gà perso l'anèo magico che lo faxeva devegner potente. Par sconderse dai altri magi se gà trasvestìo e dala Stygia xe rivà in Koth dove i predoni de Ascalante io gà ciapà par farlo devegner schiavo. La storia se incentra sul piano dei cuatro rebeli par copare el Re Conan quando che lè indormensà sul leto. Tutavia vien fora dò fati: Conan xe avvertìo dal Saggio Epemitreus che marchia la spada de Conan con una fenice che rapresenta Mitra, un dio hyborian. Alo steso tempo Thoth-Amon recupera l'anèo e usa el sò poter par copar Ascalante quando che stò ultimo se cata nela stansa de Conan par coparlo. Prima el demonio copa Ascalante e poi Conan se trova costreto a farlo fora. ==Altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Proza]] [[Categoria:Sensa fonti - arte]] kkk50v87iziuhs1mbvoyp3z4na49ki4 1228738 1228737 2026-06-04T20:32:47Z Sinucep 7911 gramatega 1228738 wikitext text/x-wiki {{quote|Tra i ani deo sprofondamento de Atlantide e le sò cità, ghe iera un'età mai sognà, dove splendidi imperi se stendeva sotto el sole come azzuri mantei soto le stele. Da un de esi rivò [[Cònan|Conan]], el simmero, caveji neri, oci azuri, spada in man, ladro, pirada, copator, con grandi malinconie e imbriagamenti colossali, xunto par calpestar i troni ingioiellai dea tera sotto i sò sandali...}} La '''Fenice sulla lama''', scrito da [[Robert Ervin Howard]], el xe un [[Łetaradura|raconto]] fantasy. == Trama == Scominsia co un [[Cònan el bàrbaro|Conan]] de mexa età parecià a governare el regno de Aquilonia. Conan gaveva ciapà la corona insanguinà de Aquilonia dal Re Numedide che el ga strangoà sol sò steso trono, tutavia, le robe no le xe ndae ben, parché Conan el se gà visto costreto a inpugnar la [[pena]] e posar dò la spada. El popolo de Aquilonia, che al'inisio ghe voleva ben e che lo vedeva come el liberator da le malagraxie de Numedide, desso el scominsia a odiarlo par via che l'è un foresto. I gà costruìo anca na statua in memoria del vecio re inte el tenpio de Mitra, e la zente la bruxa incenso par lù, come se fosse stà un [[monarca]] santo morto par colpa de un barbaro. Volendo dar la corona aquiloniana a un de sangue reale, se forma una banda conossùa come i cuatro ribeli: Volmana, el conte ceo de Karaban, Gromel, el comandante gigante dele legioni nere, Dion, el baron panson de Attalus, Rinaldo, el menestreo mexo mato. I cuatro ribeli i recruta i [[Servìsio|servisi]] de un fuorilese de nome Ascalante. Ma de scondoni Ascalante el vol fregare i altri cuatro par ciaparse lù de sol la corona. Intel steso tempo, Ascalante gà un [[s-ciavo]] de nome Thoth-Amon, un stregon potentisimo che vien dala Stygia, che lè cascà dal sò poter perché gà perso l'anèo magico che lo faxeva devegner potente. Par sconderse dai altri magi se gà trasvestìo e dala Stygia xe rivà in Koth dove i predoni de Ascalante io gà ciapà par farlo devegner schiavo. La storia se incentra sul piano dei cuatro rebeli par copare el Re Conan quando che lè indormensà sul leto. Tutavia vien fora dò fati: Conan xe avvertìo dal Saggio Epemitreus che marchia la spada de Conan con una fenice che rapresenta Mitra, un dio hyborian. Alo steso tempo Thoth-Amon recupera l'anèo e usa el sò poter par copar Ascalante quando che stò ultimo se cata nela stansa de Conan par coparlo. Prima el demonio copa Ascalante e poi Conan se trova costreto a farlo fora. ==Altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Proza]] [[Categoria:Sensa fonti - arte]] eek9t4jf1qra9z7k60khxhyng42q6ak 0 13593 1228725 1051859 2026-06-04T19:08:34Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1228725 wikitext text/x-wiki Ła '''vałuta''' ła xe na unità de scanbio che ła gà el scopo de rendar piesè faciłe el trasferimento de beni e [[Servìsio|servisi]]. De sołito ła asume forma de moneda. == Emision == Normalmente na vałuta ła vien emesa da na nasion o un grupo de nasion (come con l'[[euro]] o el [[dołaro statunitènse|dołaro]]) par lo più tramite ła propria banca çentral in regime de monopolio. In çerti Stati ghe xe più de un istituto de emision. == Nome == El steso nome el pol èser doparà par più de na moneda (tipo el dołaro, che gh'è quel canadexe e quel [[dołaro statunitènse|statunitense]]), opure ła stesa valuta ła pol vegner doparà da tante nasioni (tipo l'euro), o oncora na nasion ła pol dichiarar a ''corso legale'' ła valuta de un altro paexe. == Multipli == Ogni valuta tipicamente ła gà i so multipli e sotomultipli, de sołito i centeximi. In [[Łéngua vèneta|vèneto]] a se dixe '''Schei''' parchè squaxi doxento ani fa i striaci i gavea introduesto dee monede intel ''[[Lonbardo-Veneto]]'' che se ciamava '''Scheidemunze'''. In [[łéngua todésca|todesco]] scheidemuenze a vol dir monedete, 4 franchi. Da ''Scheiden'': spartir, divìdar e ''Munze'': moneda. I vèneti i ga tolto el nome striaco e i pronunsiava sol che ła prima parte de sta paroła. == Stato Vèneto == I schei i xe stà introdoti daspò de ła fin del Stato vèneto, [[1797]], e donca i ga sostituìo el ''[[zechin]]'', el '''sixin''', el '''soldo''' e ła ''lira vèneta''. Se uxa dir anca '''Franchi''' al posto de ''lire italiane'', sta denominasion la se deve a n'altra moneda introdota par i striaci, ndo che ghe gera stanpà co n'abreviasion el nome de l'inperador striaco de l'epoca, tal Cecco Bepe, o sia ''FRANC.''. Da qua el nome ''franco' o ''franchi'', plural. {{Controło de autorità}} [[Categoria:Vałuta| ]] 9qij9zw9xnth7yg5k3xpqv72eisu9bo 0 14457 1228709 1173165 2026-06-04T18:18:57Z Sinucep 7911 [[Projet:Scripts et gadgets/Notices/HotCatsMulti|HotCatsMulti]] : + [[Categoria:Abosi - zeografia]] 1228709 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = Asizi |Nome locałe = {{it}} Assisi |Panorama = Assisi-skyline.jpg |Didascałia = |Bandiera = |Voxe bandiera = |Stema = |Voxe stema = |Stato = ITA |Note stato = |Grado aministrativo = 3 |Tipo = |Divixion am grado 1 = Onbria |Divixion am grado 2 = Perugia |Cavedal = |Aministrador locałe = Antonio Lunghi<ref>vicesindego, daspò ła nomina de el sindego Ricci a conejer regional</ref> |Partìo = sentro-drita |Data elesion = 30/07/2015 |Lengue uficiałi = |Data istitusion = |Data sopresion = |Latitudine gradi = 43 |Latitudine minuti = 04 |Latitudine secondi = 12 |Latitudine NS = N |Longitudine gradi = 12 |Longitudine minuti = 37 |Longitudine secondi = 03 |Longitudine EW = E |Altitudine = 424 |Superfise = 187.19 |Note superfise = |Aque interne = |Abitanti = 28249 |Note abitanti = [http://demo.istat.it/bilmens2014gen/index.html Dato Istat - Popołasion rexidente a el 30 de novenbre 2014.] |Axornamento abitanti = 30-11-2014 |Sotodivixion = |Sotosotodivixion = |Sotosotosotodivixion = |Divixion confinanti = [[Bastia Umbra]], [[Bettona]], [[Cannara]], [[Nocera Umbra]], [[Peruxa|Perugia]], [[Spello]], [[Valfabbrica]], [[Valtopina]] |Lengue = |Codexepostałe = 06081 |Prefiso = 075 |Fuxo orario = +1 |CodexeISO = |Codexestatistego = 054001 |Codexecatasticałe = A475 |Targa = PG |Xona sismega = 2 |Gradi xorno = 2198 |Difuxività = |Nome abitanti = ''Assisiati''<ref>da el latin ''Asisinates''</ref> o ''Assisani'' |Patrono = san Rufino |Dì de festa = [[12 de agosto]] |PIL = |PIL PPA = |PIL paromo = |PIL paromo PPA = |Ragrupamento = |Parlamentari = |Ino = |Soranome = |Bomò = |Imaxene locałixasion = |Mapa = Map of comune of Assisi (province of Perugia, region Umbria, Italy).svg |Didascałia Mapa = Poxision de el comun de Sisa inte ła provincia de Perugia |Sito = http://www.comune.assisi.pg.it/ }} '''Asizi'''<ref>sevente altre grafie anca '''Asixi'''</ref>, in [[Łéngua italiana|itałian]] ''Assisi'', el xe un comun de sirca 28&nbsp;000 abitanti inte la [[provincia de Perugia|provincia de Peruza]]. El ze conosesto par esar la sità dove che ze nasui, ga visuo e ze morti [[Fransesco de Asizi|san Fransesco]] e [[santa Ciara]]. == Evolusion demografega == {{Demografia/Assisi}} == Jemełaji == * [[Imàjine:flag of Palestine.svg|20 px]] [[Betleme]] ([[Cisgiordania]]) * [[Imàjine:flag of Italy.svg|20 px]] [[Marino (RM)|Marino]], [[Itàlia]] * [[Imàjine:flag of the United States.svg|20 px]] [[San Francisco]] ([[Stati Unii de ła Mèrica|USA]]) == Notasion == {{Notasion}} == Altri projeti == {{Interprojeto}} == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} {{Provincia de Perugia}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Comuni de ła provincia de Peruxa]] [[Categoria:Abosi - zeografia]] cnm4d3jcjxj5p3h94ih7aka2qvlsocs 0 15104 1228726 1179685 2026-06-04T19:09:05Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1228726 wikitext text/x-wiki [[file:Ca' Rezzonico - La venditrice di frittole - Pietro longhi 1755.jpg|thumb|Pietro Longhi 1755]] Ła '''frìtoła''' xe un dolxe tipico veneto de [[Carneval]]. Ghe ne xe diverse ricete. Una xe questa: ghe vol 400&nbsp;g de [[farina]] bianca, 100&nbsp;g de [[Ua|ùa]] pasa, 50&nbsp;g de sucaro vanijado, 50&nbsp;g de sùcaro a velo, 50&nbsp;g de [[denti de vecia]], 25&nbsp;g de lievito de [[bira]], 2 ovi intieri, 2-3 cuciari de late, na s-cianta de sałe, [[ojo]] par frìsare. Se łasa mołare in [[Àcua|aqua]] tépida l'uva pasa par na mexora, dopo ła se scoła, ła se suga ben e ła se infarina. Se mis-cia el sucaro coi ovi e el łate, se ghe xonta ła farina, el sałe e el lievito de bira sfregołà e se fa un paston tutinsieme. Par ultimi se ghe buta drento i denti de vecia e l'uva pasa. Se lasa lievitare inte un posto tèpido e fora da łe corenti d'aria par do ore e dopo se desfrìza el paston a cuciarà inte el ojo caldo. Sułe fritołe che łe vien fora se ghe buta sora, par finire, el sucaro a veło. {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Cuxina veneta]] [[Categoria:Dulsi]] [[Categoria:Carneval]] 1v19ewo9a8m2tjoz0f0d4z9lpjbyec8 1228729 1228726 2026-06-04T19:12:24Z Sinucep 7911 sesion 1228729 wikitext text/x-wiki [[file:Ca' Rezzonico - La venditrice di frittole - Pietro longhi 1755.jpg|thumb|Pietro Longhi 1755]] Ła '''frìtoła''' xe un dolxe tipico veneto de [[Carneval]]. Ghe ne xe diverse ricete. == Riceta tipega == Ghe vol 400&nbsp;g de [[farina]] bianca, 100&nbsp;g de [[Ua|ùa]] pasa, 50&nbsp;g de sucaro vanijado, 50&nbsp;g de sùcaro a velo, 50&nbsp;g de [[denti de vecia]], 25&nbsp;g de lievito de [[bira]], 2 ovi intieri, 2-3 cuciari de late, na s-cianta de sałe, [[ojo]] par frìsare. Se łasa mołare in [[Àcua|aqua]] tépida l'uva pasa par na mexora, dopo ła se scoła, ła se suga ben e ła se infarina. Se mis-cia el sucaro coi ovi e el łate, se ghe xonta ła farina, el sałe e el lievito de bira sfregołà e se fa un paston tutinsieme. Par ultimi se ghe buta drento i denti de vecia e l'uva pasa. Se lasa lievitare inte un posto tèpido e fora da łe corenti d'aria par do ore e dopo se desfrìza el paston a cuciarà inte el ojo caldo. Sułe fritołe che łe vien fora se ghe buta sora, par finire, el sucaro a veło. == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Cuxina veneta]] [[Categoria:Dulsi]] [[Categoria:Carneval]] iqy8ub2bu6iu4bu5o3t83ojjyznwsql 1228730 1228729 2026-06-04T19:12:47Z Sinucep 7911 Xontada [[Categoria:Abosi]] doparando HotCat 1228730 wikitext text/x-wiki [[file:Ca' Rezzonico - La venditrice di frittole - Pietro longhi 1755.jpg|thumb|Pietro Longhi 1755]] Ła '''frìtoła''' xe un dolxe tipico veneto de [[Carneval]]. Ghe ne xe diverse ricete. == Riceta tipega == Ghe vol 400&nbsp;g de [[farina]] bianca, 100&nbsp;g de [[Ua|ùa]] pasa, 50&nbsp;g de sucaro vanijado, 50&nbsp;g de sùcaro a velo, 50&nbsp;g de [[denti de vecia]], 25&nbsp;g de lievito de [[bira]], 2 ovi intieri, 2-3 cuciari de late, na s-cianta de sałe, [[ojo]] par frìsare. Se łasa mołare in [[Àcua|aqua]] tépida l'uva pasa par na mexora, dopo ła se scoła, ła se suga ben e ła se infarina. Se mis-cia el sucaro coi ovi e el łate, se ghe xonta ła farina, el sałe e el lievito de bira sfregołà e se fa un paston tutinsieme. Par ultimi se ghe buta drento i denti de vecia e l'uva pasa. Se lasa lievitare inte un posto tèpido e fora da łe corenti d'aria par do ore e dopo se desfrìza el paston a cuciarà inte el ojo caldo. Sułe fritołe che łe vien fora se ghe buta sora, par finire, el sucaro a veło. == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Cuxina veneta]] [[Categoria:Dulsi]] [[Categoria:Carneval]] [[Categoria:Abosi]] s5rrmusjfj80f7zsojt5ln5g1dwt0nx 0 15907 1228677 1228642 2026-06-04T12:09:04Z Sinucep 7911 postà someje 1228677 wikitext text/x-wiki {{infobox de Personajo}}'''Giovanni Battista Belzoni''' ([[Pàdova|Padoa]], 15 novembre [[1778]] - [[Nizeria]], 3 dicembre [[1823]]) el xe sta un esploratore veneto e pioniere de l'[[archiołoxia|archeoeogia]]. El xe ritegnuo uno dei più importanti [[egitologia|egitoeogi]] del mondo. == Biografia == === Infansia e gioventù === El zera nato a [[Pàdova|Padoa]] al tenpo dea [[Republica de Venesia|Republica Veneta]], el zera ncora un bocia col ga tacà lavorare nea botega de barbiero de so papà. A sedex' ani el se ga trasferio a [[Roma]] pa farse frate e studiare idraulica<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia">{{cite web|url=http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ|title=Viaggi in Egitto e Nubia seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone (prefazione di L.Menin)|publisher=Milano, Sonzogno|date=1825 |accessdate=5-11-2010}}</ref>; col ga visto e rovine dea caitae el ga comincià a apasionarse de archeoeogia<ref name="Giovanni Battista Belzoni">{{cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/belzoni_giovanni.html|title=Giovanni Battista Belzoni|publisher=Emuseum @ MSU}} consultà el 3-11-2010</ref><ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)">{{cite web|url=http://www.treccani.it/Portale/sito/scuola/dossier/2007/archeologia/biografie/belzoni.html|title=Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)|publisher=Treccani}} consultà el 3-11-2010</ref>. I francesi gaveva intanto conquistà l' Italia e i gaveva abojo l' ordine dei frati dove che zera Belxoni. E eora eo el ga rinuncià ai voti e el ga comincià a viajare, che zera stà ła so pasion fin da toxeto<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia"/>. === Ea pasion pa i viaj === El primo viajo xe stà a [[Parixe|Parigi]], dove che nol ga vuo tanto suceso come venditore de ogeti sacri. El xe tornà a Padoa e dopo un fià el xe ripartio pa l' [[Paéxi Basi|Oeanda]], e qua, frequentando e trupe francesi de ocupasion, el ga aprofondio i so studi de idraulica. Co el xe tornà Padoa, forte dee so esperiense al' estero, el ga vuo un bon suceso,ma questo ghe ga creà dee inimicisie. Coinvolto inte el caos poitico che xe vignuo fora dopo ła ocupasion [[napoleon Bonaparte|napoeonica]] el se ga inguaià e inte el [[1803]], par evitare de finire in gaera<ref name="mnsu">{{cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/belzoni_giovanni.html|title=Giovanni Battista Belzoni|publisher=sito web dea università de Stato del Minesota|date=2009|accessdate=5-11-2010}}</ref>, el xe scampà co so fradeo in Oeanda e da eà in [[Inghiltera]]. === Ea Inghiltera === El se ga trovà cusì ben che el ghe xe restà nove ani, ciapando anca ła citadinansa britanica<ref name="ancient-egypt">{{cite web|url=http://www.ancient-egypt.co.uk/people/pages/pasha_muhammad_ali.htm|title=European interest in Egypt|publisher=www.ancient-egypt.co.uk|date=2009 |accessdate=5-11-2010}}</ref>. Ea xe diventà ła so seconda patria. A [[Łondra|Londra]] el se mantegneva faxendo l'"uomo forzuto" in un circo (l'era un mauton grando e grosso, alto do metri e forte come un toro) e el se ga sposà co Sarah Banne, na toxa inglexe de Bristol<ref name="ancient-egypt"/>, che dopo eo gavaria compagnà in quasi tute e so aventure<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. Sicome che anca ła gaveva ła pasion pa i viaj i ga organixà un spetacoeo ambueante che ga vuo un bon suceso e che i ga portà in giro pa tuto el regno. El numero principae zera queo de caricarse sue spae na piramide umana de diexe persone e portarle in giro pal palco<ref name="mnsu"/><ref name="ancient-egypt"/>. Oltre che al numero dell' ''uomo forzuto'' el mostrava un sistema de fontane che creava un originae xugo d' [[Àcua|aqua]] generà da na machina idraulica de so invension. === Da novo in viajo === Dopo tanto girovagare in Inghiltera ghe xe vegnua ła nostalgia dei grandi viaj, e co so mujere el xe partio pa portare el so spetacoeo anca in altri paexi. Ea turnè ga tocà ła [[Spagna]], el [[Portogało|Portogaeo]], ła [[Siciłia|Sicilia]] e aea fin i xe sbarcai a [[Malta]]. Qua el ga conosuo un emisario del pascià del' Egito, che a chei tempi zera na provincia del' [[Inpero Otoman]], e el xe vegnuo savere che in chel paexe i zera drio cominciare un novo programa agricoeo che comprendeva grandi lavori de irigasion<ref name="ancient-egypt"/>. El xe partio subito, convinto che i so progeti idraulici ghe gavaria verto e porte del suceso. === L' Egito === [[Imàjine:Belzoni1.jpg|thumb|right|Belxoni vestìo aea maniera araba]] Col xe rivà in [[Egito]] el ga fato amicisia co un saco de personaj importanti. Uno de questi xe stà Bernardino Drovetti, un [[piemonte]]se ex soldato napoeonico che zera diventà consoe generae de [[Fransa|Francia]] oltre che [[cołesionista d' arte|coesionista d' arte]] e egitoeogo. Questo eo ga introdoto aea corte del pascià<ref name="ancient-egypt" />. Altri tre personaj che el ga conosuo saria stai importanti pa eo: el grande esploratore [[svìsara|svisero]] Johann Ludwig Burckhardt, che ghe ga dà un mucio de consigli che ghe gavaria fato da guida nee so inprexe<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia I">{{cite web|url=http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ|title=Viaggi in Egitto e Nubia seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone|publisher=Milano, Sonzogno|date=1825 |accessdate=5-11-2010}}</ref>, el novo consoe generae [[regno Unìo|britanico]] Henry Salt, n' altro egitoeogo e coesionista che saria diventà gran rivae de Droveti nea corsa ae scoperte archeoeogiche, e un esploratore [[genoa|genovese]], Giovanni Battista Caviglia, famoso par ver disoterà ła sfinge de Giza. El carisma e ła forsa persuasiva de sto omo eo gaveva afasinà e e ghe xe stae de esempio<ref name="il grande Belzoni">{{cite web|url=http://coaloalab.splinder.com/post/17878890|title=IL GRANDE BELZONI DI MARCO ZATTERIN ,presentaxion del libro de cui aea bibliografia|publisher=coaloalab.splinder.com|date=2008 |accessdate=11-11-2010}}</ref>. Quando che el pascià eo ga ricevuo el se ga dimostrà interesà al so progeto de na machina paea irigasion, ma co xe stà el momento dea dimostrasion no ła ghe ga comodà e el ga rifiutà l' oferta. Belxoni el ghe xe restà tanto mae, ghe gaveva vusuo un ano e un mucio de schei pa organixare ła dimostrasion. === Primo viajo archeoeogico (30 zugno 1816 - 15 disenbre 1816) === E eora el ga acetà ła oferta de Henry Salt de trasportare el busto de na statua del re Ramesse II, che el pesava più de 7 toneate, dal tempio Ramesseum tacà Luxor (nea antica Tebe) fin sua sponda del fiume [[Nilo|Nieo]] che zera distante 1200 metri. Ver acetà ła oferta de Salt ga vusuo dire rompare i raporti co Droveti<ref name="ancient-egypt"/>. El xe partio el [[20 de majo|20 majo]] [[1816]] e dopo ver sorpasà un mucio de dificoltà el ga meso insieme 80 lavoradori locai e el ga comincià. El ga costruio na xlita rudimentae e iutandose co 4 leve el xe riusio nea imprexa meténdoghe soeo do stimane<ref name="Giovanni Battista Belzoni"/>. Prima ghe gaveva provà parfin e trupe de ocupasion francexi sensa riusirghe<ref name="ancient-egypt"/>. Questo zera stà soeo un lavoro da trasportadore, ma ła vicinansa co sti caoeavori e e noti pasae inte el tenpio ghe gaveva fato aumentare ła pasion a dixmixura. [[Imàjine:La_tombe_de_Sethi_1er_(KV.17)_(Vallée_des_Rois,_Thèbes_ouest)_-3.jpg|thumb|right|Un particoeare dea stupenda tonba de Seti I ciamà anca tonba Belxoni]] Burckhardt ghe gaveva contà dea so scoperta del tenpio de Abu Sinbel nea [[Nubia]] a sud, dove che parò nol zera stà bon entrare, e el ga decixo de provarghe eo. Spetando che rivase a barca che doveva portare el coeoso de Ramesse II, el xe partio verso sud e dopo ver afrontà un lungo viajo co el xe rivà el gaveva quasi finio i viveri, e eora el ga fato na perlustrasion e el xe tornà indrio. Tornando a Luxor el se ga fermà su l' [[ixoła|ixoea]] de Philae inte el Tenpio de Iside e el ga ciapà poseso de un importante obeisco par conto del consoeato britanico, sensa portarlo via. Co el xe rivà a [[Luxor]] el xe ndà scavare a [[Karnak]], dove che el ga trovà un pasto de roba, e dopo nea [[Vae dei Re]] sua riva oposta del Nieo, e qua el ga verto ła so prima tonba, quea del faraon [[Ay]], che ani dopo ła saria stà cataeogà col codice KV23, dove che el ga inciso ła scrita in inglese :"scoperta da Belxoni-1816". Finalmente ła barca co sora el busto enorme ła xe partia, e ła zera compagnà da na seconda barca co dentro tuti i reperti che gaveva trovà eo<ref name="ancient-egypt"/>. El xe rivà al [[el Cairo|Cairo]] el [[15 disenbre]] [[1816]]. L' imenso busto invese el ga continuà el so viajo fin Londra, dove oncora uncó el xe conservà al [[British Museum]] === Secondo viajo archeoeogico (20 febraio 1817 - 21 disenbre 1817) === El [[20 de febraro|20 febraio]] el xe ripartio suito par Karnak e el ga trovà da novo un mucio de roba, tra cui el sarcofago de Ramesse III,che Salt ghe venderà al re [[Luigi XVIII]] de Francia e che deso el se trova al museo [[Louvre]] de Parigi, e na beisima statua in calcare dea regina [[Ahmose Meritamon]]. A chel punto el goernatore locae, istigà da Droveti, ghe ga proibio de continuare i scavi. E eora el xe partio pa Abu Sinbel dove che dopo un fià el xe riusio verxere el tenpio. El fato xe stà ecesionae ma dentro nol ga trovà gninte de vaeore, cusì el ga perso un mucio de schei<ref name="ancient-egypt"/>. Co el xe tornà a Luxor el xe ndà scavare nea Vae dei Re, dove che el ga scoperto un mucio de tonbe, tra e quai ła favoeoxa tonba del faraon Seti I (KV17), una dee più bee de tuto l' Egito. Dentro ła zera tuta decorà co beisimi afreschi e basorilievi tanto da esere ciamà ła ''capea Sistina egisia''. Ea xe ncora conosua come ła ''Tonba Belxoni''. Più tardi el gavaria provà vendarghe el beisimo sarcofago de Seti I in aeabastro traslucido a Droveti e al [[British Museum]] ma tuti do i ga rifiutà dixendo che el zera masa caro. Aea fin eo gavaria conprà inte el 1824, dopo ła morte de Belxoni, el coesionista privato John Soane che eo ga meso nea cripta dea so abitasion-muxeo a Londra, dove che el se trova oncora deso<ref name="ancient-egypt"/>. Prima de tornare el se ga meso fare ła mapatura dea tonba, l' inventario de queo che zera dentro e dei calchi in cera dei basorilievi che i ghe saria servii pa ricreare l' ambiente in dee mostre da fare in Europa<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. Ea tonba ła xe talmente inportante che ła xe sarà al publico. Inte el corso dei ani ła xe stà tanto danegià, par esenpio i ghe ga portà via un mucio de basorilievi, e questo ga costreto el goerno egisian a permetare l' entrata soeo in caxi ecesionai, come quando che vien dei cai de Stato in vixita in Egito. [[Imàjine:05 khafre belzoni.jpg|thumb|right|Ea firma de Belxoni dentro a piramide de Chefren]] Inte el disenbre 1817 el xe tornà al Cairo dove che el ga savuo che zera morto Burckhardt. El ga decixo de metarse in proprio e farse imprestare dei schei pa xvincoearse da Salt e poderse godere da soeo i fruti dee so scoperte e gestire el lavoro in autonomia. Xe stà cusì che durante sto sogiorno el ga fato n' altra scoperta clamoroxa: el ga catà l'ingreso dea piramide de Chefren a Giza visin al Cairo, el ghe xe riusio studiando co cura ła strutura interna dea visina piramide de Cheope. Anca qua dentro nol ga trovà gninte de vaeore, se gavaria scoperto dopo na iscrision in [[Łéngua araba|arabo]] che ła piramide zera xa stà vioeà 600 ani prima da so fioeo del famoso [[Saladin|Saeadin]]<ref name="ancient-egypt"/>. Sta scoperta xe stà comunque acolta a Londra co un gran entuxiaxmo e pa ceebrarla xe stà conià in so onore na moneda de bronzo che ła gaveva el so profio stampà da na parte e ła piramide da staltra<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. === Terso viajo archeoeogico (28 aprie 1918 - 18 febraio 1819) === El xe ripartio conpagnà da Alessandro Ricci, un dotore e artista de [[Siena]] che ghe gavaria fato e ilustrasion del viajo e dei reperti par dee mostre da fare in [[Eoropa|Europa]] e par el libro dei so viaj che el gaveva in mente de scrivare. Co el xe rivà a Tebe el ga scoperto che Salt e Droveti i se gaveva spartio e xone de scavo più bee. [[Imàjine:Egypt-region-map-cities-2.gif|thumb|left|Mapa del' Egito dove a sud-est se vede Berenice]] Confinà ne na xona secondaria el xe stà fortunà trovare qualche bon reperto tra cui na beisima statua del faraon Amenofi III. Dopo ver finio insieme co Ricci el lunghisimo lavoro de descrision e dei calchi nea tomba de Seti I el xe ndà aea riserca de Berenice, un antico porto del [[mar Roso]] scoperto da poco da un mineraeoeogo francese. Dopo ver risaio a sud el Nieo el ga traversà el dexerto e co el xe rivà sul posto el se ga reso conto che el francexe gaveva scoperto i resti de na miniera, e eora ndando più a sud el xe riusio scoprire par primo ła vera Berenice. Co el xe rivà parò el gaveva finio i viveri e ghe ga tocà tornare indrio a man vode. Pa ła enesima volta el gaveva fato na gran scoperta che invese de arichirlo eo gaveva disanguà<ref name="ancient-egypt"/>. I raporti co Ricci no i zera stai boni fin dal principio, questo no ghe piaxeva el caratere vulcanico de Belxoni e co i xe rivai a Tebe i se ga separà. [[Imàjine:Kingston Lacy- Egyptian obelisk and House (geograph 1789450).jpg|thumb|right|L' obeisco de Philae nea so attuae locasion a Kingston Lacy inte el Dorset in Inghiltera]] Tornando a Tebe el ga incontrà Salt che el ghe ga oferto de ndare tore a Philae chel obeisco che el gaveva ciapà in poseso inte el primo viajo, e portarlo a Luxor. El saria sta examinà inte el [[1822]] dal egitoeogo francese Champollion che confrontando e iscrision greche e i geroglifici che ghe zera sora el ga vuo ła verifica decisiva dea so decifrasion dei gerojifici<ref name="ancient-egypt"/>. Belxoni ga acetà, e quando qualche mexe dopo el xe rivà a Tebe co l' obeisco, Droveti eo ga visto, e, sicome che in Europa el voeva portarlo eo, el se ga inbestià e el ghe ga meso anca e man doso. Droveti zera masa influente, el zera parfin el consijiere miitare del pascià. Co sta barufa Belxoni gaveva caio che ła so cariera de esploratore in Egito zera finia<ref name="ancient-egypt"/>. Ea causa penae che xe seguia xe sta lunga e ghe ga tocà restare in Egito un bel toco, invese de tornare in Europa come che el gaveva previsto. E eora el se ga meso in viajo da novo, stavolta in serca dea oaxi de Siwa, inte el nord-ovest del paexe, dove che ghe xe el tenpio del oracoeo de Amon, famoxo nea antichità pa verghe predio el futuro a [[Łisandro Magno|Alesandro Magno]]. Aea fin el ga scoperto n' altra oasi, quea de Bahariya, credendo che ła fuse quea de l' oracoeo<ref name="ancient-egypt"/>, anca qua nol ga trovà gninte de speciae e el xe tornà al Cairo. Aea fin dea so aventura egisiana, oltre ae varie altre scoperte, el gaveva verto oto tonbe nea soea Vae dei Re ( dove in totae fin ai dì nostri ghe ne xe stà scoperte 63): <div class="NavFrame" style="clear:both; text-align:center; width:65%"> <div class="NavHead">Tonbe scoperte da Belxoni nea Vae dei Re</div> <div class="NavContent"> {| border="1" align="center" cellspacing=2 cellpadding="5" style="border:1px solid black; border-collapse:collapse; text-align:center;" |-bgcolor=#e7e7e7 ! ! width="30" | n.ro assegnà da Belxoni ! width="30" | Titoeare ! width="30" | Numerasion dea Vae |- ! | 1 | Ay | KV23 |-bgcolor=#f0f0f0 ! | 2 | Amenhotep IV ?/Akhenaton ? | KV25 |-bgcolor= ! | 3 | Ramesse I | KV16 |-bgcolor=#f0f0f0 ! | 4 | (''do mumie feminii'') | KV21 |-bgcolor= ! | 5 | Mentuherkhepeshef | KV19 |-bgcolor=#f0f0f0 ! | 6 | Seti I | KV17 |-bgcolor= ! | 7 | (''sconosuo'') | KV30 |-bgcolor=#f0f0f0 ! | 7 (''sic'') | (''sconosuo'') | KV31 |} </div> <div class="NavEnd"> </div> </div> === Ritorno in Europa === [[Imàjine:Palazzo della ragione di Padova 12.jpg|thumb|left|El medajon comemorativo fisà sora l'ingreso orientae del Paeaso dea Raxon che dà sul coridoio che porta in municipio]] El proceso co Droveti, grasie al juto de Salt, el xe ndà finire in gninte, e eora el ga xbrigà e ultime formaità e el ga easà l' Egito inte el setenbre del 1819 rivando a Padoa i primi de disenbre. Qua ła acojensa xe stà granda. L' eco dee so imprexe e e do statue che el ghe ga regaeà al comune ga spinto e autorità a farghe grandi onori, tra cui el conio de un medajon comemorativo. E statue zera do sfingi che deso e xe al [[Paeaso dea Raxon]] in sità. Inte el Muxeo Archeoeogico ghe xe stà dedicae do sae egisie in dove che ghe xe dei reperti sui. A Padoa el ga conosuo l' architeto [[Giuseppe Jappelli|Giusepe Japei]], dàndoghe ła ispirasion pal progeto dea saea egisia del [[cafè Pedrocchi|cafè Pedrochi]]<ref name="ancient-egypt"/>. Dopo do soi mexi el xe partio par Londra, dove che el xe rivà a fin marso del 1820. Anca qua l' acojensa xe stà speciae, el zera diventà famoxisimo e el xe stà invità a frequentare i saeoti più importanti, el xe parfin entrà nea logia masonica del' arca reae, dove che zera afilià anca el duca del Sussex<ref name="ancient-egypt"/>. El se ga meso scrivere el libro dee memorie dei so viaj, ilustrà da beisimi aquarei sui e de Ricci. El libro xe stà publicà in [[łéngua inglexe|inglexe]] aea fin del 1820 col titoeo :"''Raconto dee Operasion e dee Recenti Scoperte nee Piramidi, Tenpli, Tonbe e Scavi in Egito e in Nubia, e de un Viajo nea Costa del Mar Roso, in serca dea antica Berenice, e n' altro nel' Oaxi de Jupiter Ammon''". El ga vuo un gran suceso, ghe ne xe stà stanpà diverse edision e el xe stà tradoto anca in italian, tedesco e francexe. Sempre a Londra el ga organixà na mostra dei so reperti e dea riprodusion dea tonba de Seti I che el ga reaixà coi calchi che el gaveva tolto. anca ła mostra xe ndà benon, tanto ch el ga deciso de replicarla a Parigi. Inte el [[1822]] el xe stà invità in [[Rusia]], dove a [[San Pieroburgo|San Pietroburgo]] el xe stà ricevuo co grandi onori dal [[Xar]] [[Alesandro I (xar)|Alesandro I]] in persona, che el ghe ga regaeà un aneo co un topasio. Ea vendita dei reperti e el suceso del so libro e dea mostra no ga compensà tuti i debiti che el gaveva acumueà co tute chee scoperte dove che nol gaveva trovà gninte<ref name="ancient-egypt"/>. El bixogno de schei e ła so nostalgia pai viaj ghe ga fato acetare ła oferta dea asociasion [[àfrica|africana]] de Londra par sercare e fonti del [[Nizer (fiume)|Nizer]]. Sto fiume centroafrican el zera quaxi sconosuo esendo stà scoperto soeo pochi ani prima dal grande esploratore [[scozia|scosexe]] [[Mungo Park]], che nee so vicinanse el gaveva trovà ła antica [[Tinbuctu]]. === El viajo in Africa ocidentae e ła morte === El xe partio inte el [[1823]] par Tinbuctu, el voeva ragiungerla pasando dal [[Maroco]]. Rivà a [[Fes]] el re ghe ga dà el permeso de traversare e so tere e na scorta, ma co el xe rivà sul dexerto el se ga reso conto de quanto ostii che fuse i locai e el xe tornà indrio decidendo de rivare a Tinbuctu dal sud. El xe ndà a [[Gibiltera]], dove che el ga ciapà na nave pa e [[Canarie]]<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia"/>, e da queste n' altra nave par el [[Regno del Benin]], che el se trovava nea odierna [[Nizeria]]. El voeva ndare dal re nea caitae Benin, che deso ła se ciama Benin City, par domandarghe i permesi e na barca par risaire el Nizer. Ma poco dopo che el xe sbarcà in Africa el xe morto de disenteria el [[3 disenbre]] [[1823]] inte el porto fluviae de Gwato, 40 kiometri prima de Benin City.<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/><ref name="The Gentleman's magazine">[http://www.google.com/books?id=06bPAAAAMAAJ&pg=PA462&dq=belzoni ''The Gentleman's magazine'', Volume 135, (in inglese) pag. 462], 1824</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=ojEhe_tsd3MC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=gwato+nizer+belzoni+1823&source=bl&ots=tUQ_reyRo3&sig=gRyq-LWw41YdGALpAy-Zo0MQ_Cg&hl=it&ei=L6DRTIDLEYfCcZvy6Z0L&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=gwato%20nizer%20belzoni%201823&f=false ''Travellers in Egypt'', (in inglese) pag. 49], I.B.Tauris, 2001</ref>. El signor Houtson che eo compagnava nea spedision eo ga fato sepeire pena fora de Gwato e el ghe ga meso na epigrafe sua tomba col nome e ła data de morte. El ghe ga anca fato scrivare:''"el signor che ga meso sta epigrafe sua tomba de sto famoxo e intrepido viajador, el spera che ogni europeo che vixita sto posto el tegna neta ła tera e el fasa riparare ła recinsion che ghe xe intorno, se xe necesario"''. Circa quarant' ani dopo un viajador che xe rivà fin là nol ga trovà altro che l' albaro<ref name="The Gentleman's magazine"/>. == Giudisi critici == [[Imàjine:Giovanni Battista Belzoni by William Brockedon.jpg|thumb|Un ritrato de Belxoni in abiti egisiani]] Ghe xe stà chi che eo ga criticà pa ła rudesa dei so sistemi de scavo, in efeti ai dì nostri ghe xe più atension a salvaguardare i reperti, ma i so detratori no i ga tegnuo conto del contesto storico inte el cuało el ga operà<ref name="ancient-egypt"/>. A chei tenpi in Egito ła archeoeogia no zera gnancora rafinà come che ła xe deso. Quei che ndava furegare nee rovine più che archeoeogi i zera aventurieri al servisio dei muxei o dei coesionisti privati, e i zera disposti a tuto pur de fare i schei, rovinando un pasto de tochi pregiai. Belxoni xe stà tanto difarente e el se ga distinto pa l' ordine e el metodo dei so scavi<ref name="il grande Belzoni"/>. El steso ceebrà Champollion el ga cavà un mucio de basorilievi daea tonba de Seti I, dove che invese Belxoni el se ga limità a fare i calchi in cera<ref name="ancient-egypt"/>. El xe stà apresà pa ła so profesionaità, col doveva vaeutare un reperto el ghe ndava pian prima de stabiire ła data de quando che el zera stà fato e e so descrision e zera sempre precixe e particoearegiae<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>, anca quee dee tombe dove che nol ga trovà gninte. Uno dei segreti de Belxoni xe stà de eserse guadagnà el rispeto dei locai, i ga tratà co umanità, el ga imparà ła so lingua e el se vestiva da arabo, el se ga parfin fato cresere na barba eonga come quea che ga eori. In sta maniera i ga convinti a lavorare duro, che noi zera bituai, là dove che tuti i so coeghi del tenpo no ghe zera mai riusii<ref name="ancient-egypt"/>. El so caratere vulcanico e indipendente eo ga portà a rompare amicisie influenti (Droveti, Salt, el consoe svedese). El voeva briare de luce propria e no ghe piaxeva esere considerà un agente dei consoi<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia I"/>. Se da na parte questo ghe ga consentio de autogestirse el lavoro e de goderse ła fama dee so scoperte, che altrimenti sea gavaria ciapà eori, da staltra eo ga ixoeà. Droveti e Salt gaveva ae spae i potenti mexi dea Francia e de l' Inpero Britanico e eo, stacandose da eori, ghe ga tocà domandare un mucio de prestiti che i eo ga rovinà. Ghe zera in baeo tanti schei coe rovine egisie, e i do consoi i eo ga talmente tanto ostacoeà che el ga dovuo ndare via. == Influensa culturae == [[Imàjine:Egypt-statue.jpg|thumb|left|El busto de Ramesse II al British Museum|145x145px]]Malgrado ła gran quantità de scoperte che el ga fato el so nome nol xe ceebrà come che el se meritaria e pochi xe stà i libri a eo dedicai. Inte el campo dea archeoeogia egisia el xe stà considerà par tanto tempo un modeo da imitare dai esploratori che xe vegnui dopo de eo e tanti esperti de egitoeogia i eo ga stimà e ritegnuo un esempio<ref name="ancient-egypt" /><ref name="il grande Belzoni" />. El regista american George Lucas el se ga ispirà a Belxoni col ga creà el famoso personajo de [[Indiana Jones]] definendoeo un archeoeogo ecesionae ma dotà de un caratere duro e rude.<ref>[http://www.filmsite.org/raid.html "Raiders of the Lost Ark"], (in inglese) Tim Dirks [[1996]]-[[2008]].</ref> El poeta inglexe Percy Bysshe Shelley el ga vuo ła ispirasion pa scrivere el so soneto "''Ozymandias''" dal grande busto de Ramesse II al British museum. Na cità del Stato american del [[Mississippi]] ła se ciama "''Belzoni''" in so onore. L' atore inglese Matthew Kelly inte el 2005 el ga interpretà Belxoni par el docudrama dea [[BBC]] ''Egypt''. Inte el [[2009]] el grupo italian de [[jazz rock]] "[[Arti e Mestieri]]" ga publicà un [[Ep]] intitoeà [[Il grande Belzoni]] composto da 4 canson. Sta opera xe na parte del [[concept album]] ''"Piramidi - Quadri di un'esplorazione"'' de prosima publicasion, che el gavarà 17 tochi tuti dedicai aea so vita. == Note == <references/> == Bibliografia == === Scriti de Belxoni === * {{en}}'Narrative of the Operations and Recent Discoveries Within the Pyramids, Temples, Tombs and Excavations in Egypt and Nubia and of a Journey to the Coast of the Red Sea, in search of the ancient Berenice; and another to the Oasis of Jupiter Ammon'', Londra, John Murray, 1820 ([http://www.google.com/books?id=okoWAAAAYAAJ edision inglexe del 1835 consultabie online]) * {{en}}''Description of the Egyptian Tomb, Discovered by G. Belzoni'', Londra, Murray, 1821 * ''Viaggi in Egitto e Nubia contenenti il racconto delle ricerche e scoperte archeologiche fatte nelle piramidi, inte i templi, nelle rovine e nelle tombe di questi paesi seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone'', Milano, Sonzogno, 1827 ([http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ edision italiana del 1827 consultabie online]) === Altri scriti a eo dedicai === * {{en}}Sarah Atkins, ''Fruits of enterprize exhibited in the travels of Belzoni in Egypt and Nubia'', Londra, Harris and son, 1821 ([http://www.google.com/books?id=Y0AGAAAAQAAJ edision inglexe del 1821 consultabie online]) * Luigi Montobbio, ''Giovanni Battista Belzoni — la vita i viaggi le scoperte,'' Edision Martello, Padoa, 1984 * Gianluigi Peretti, ''Belzoni: viaggi, imprese, scoperte e vita'', Edision GB, Padoa, 2002 * Marco Zatterin, ''Il gigante del Nilo'', Mondadori, 2000 * Marco Zatterin, ''Il gigante del Nilo.Storia e avventure del Grande Belzoni'', Il Mulino, Boeogna, pagg. 388, 2008 (edision amplià del libro presedente). == Altri progeti == {{Interprojeto}} * {{en}}[[:s:en:Catholic Encyclopedia (1913)/Giambattista Belzoni|Vose daea Catholic Encyclopedia (1913) su en.Wikisource]] == Coegamenti esterni == * {{en}}[http://www.google.com/books?id=YN1PAAAAMAAJ&pg=RA1-PA206 Vose daea ''Penny cyclopaedia''], v.3-4, 1835 * [http://www.youtube.com/watch?v=r1O1-YwKeK0 L' eP "''Il Grande Belzoni''" dei Arti e Mestieri su YouTube] * [http://www.youtube.com/watch?v=oNEq2vcLXDU Un brano de "''Egypt''" dea BBC su YouTube] El trasporto del busto de Ramesse II e ła prima visita a Abu Simbel * {{en}}[http://www.thebanmappingproject.com/ Theban Mapping Project] Atlante interativo dea [[Vae dei Re]] e dea necropoi de [[Tebe (Egitto)|Tebe]] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Archiołoxia]] [[Categoria:Esploradori venesiani|Belzoni, Giovanni Battista]] rpzdrd7lgu1w4ss3z9kh459164mie8n 1228678 1228677 2026-06-04T12:15:49Z Sinucep 7911 /* Terso viajo archeoeogico (28 aprie 1918 - 18 febraio 1819) */ cavà colona voda 1228678 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{infobox de Personajo}} [[Imàjine:Belzoni1.jpg|thumb|right|Belxoni vestìo aea maniera araba]] '''Giovanni Battista Belzoni''' ([[Pàdova|Padoa]], 15 novembre [[1778]] - [[Nizeria]], 3 dicembre [[1823]]) el xe sta un esploratore veneto e pioniere de l'[[archiołoxia|archeoeogia]]. El xe ritegnuo uno dei più importanti [[egitologia|egitoeogi]] del mondo. == Biografia == === Infansia e gioventù === El zera nato a [[Pàdova|Padoa]] al tenpo dea [[Republica de Venesia|Republica Veneta]], el zera ncora un bocia col ga tacà lavorare nea botega de barbiero de so papà. A sedex' ani el se ga trasferio a [[Roma]] pa farse frate e studiare idraulica<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia">{{cite web|url=http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ|title=Viaggi in Egitto e Nubia seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone (prefazione di L.Menin)|publisher=Milano, Sonzogno|date=1825 |accessdate=5-11-2010}}</ref>; col ga visto e rovine dea caitae el ga comincià a apasionarse de archeoeogia<ref name="Giovanni Battista Belzoni">{{cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/belzoni_giovanni.html|title=Giovanni Battista Belzoni|publisher=Emuseum @ MSU}} consultà el 3-11-2010</ref><ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)">{{cite web|url=http://www.treccani.it/Portale/sito/scuola/dossier/2007/archeologia/biografie/belzoni.html|title=Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)|publisher=Treccani}} consultà el 3-11-2010</ref>. I francesi gaveva intanto conquistà l' Italia e i gaveva abojo l' ordine dei frati dove che zera Belxoni. E eora eo el ga rinuncià ai voti e el ga comincià a viajare, che zera stà ła so pasion fin da toxeto<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia"/>. === Ea pasion pa i viaj === El primo viajo xe stà a [[Parixe|Parigi]], dove che nol ga vuo tanto suceso come venditore de ogeti sacri. El xe tornà a Padoa e dopo un fià el xe ripartio pa l' [[Paéxi Basi|Oeanda]], e qua, frequentando e trupe francesi de ocupasion, el ga aprofondio i so studi de idraulica. Co el xe tornà Padoa, forte dee so esperiense al' estero, el ga vuo un bon suceso,ma questo ghe ga creà dee inimicisie. Coinvolto inte el caos poitico che xe vignuo fora dopo ła ocupasion [[napoleon Bonaparte|napoeonica]] el se ga inguaià e inte el [[1803]], par evitare de finire in gaera<ref name="mnsu">{{cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/belzoni_giovanni.html|title=Giovanni Battista Belzoni|publisher=sito web dea università de Stato del Minesota|date=2009|accessdate=5-11-2010}}</ref>, el xe scampà co so fradeo in Oeanda e da eà in [[Inghiltera]]. === Ea Inghiltera === El se ga trovà cusì ben che el ghe xe restà nove ani, ciapando anca ła citadinansa britanica<ref name="ancient-egypt">{{cite web|url=http://www.ancient-egypt.co.uk/people/pages/pasha_muhammad_ali.htm|title=European interest in Egypt|publisher=www.ancient-egypt.co.uk|date=2009 |accessdate=5-11-2010}}</ref>. Ea xe diventà ła so seconda patria. A [[Łondra|Londra]] el se mantegneva faxendo l'"uomo forzuto" in un circo (l'era un mauton grando e grosso, alto do metri e forte come un toro) e el se ga sposà co Sarah Banne, na toxa inglexe de Bristol<ref name="ancient-egypt"/>, che dopo eo gavaria compagnà in quasi tute e so aventure<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. Sicome che anca ła gaveva ła pasion pa i viaj i ga organixà un spetacoeo ambueante che ga vuo un bon suceso e che i ga portà in giro pa tuto el regno. El numero principae zera queo de caricarse sue spae na piramide umana de diexe persone e portarle in giro pal palco<ref name="mnsu"/><ref name="ancient-egypt"/>. Oltre che al numero dell' ''uomo forzuto'' el mostrava un sistema de fontane che creava un originae xugo d' aqua generà da na machina idraulica de so invension. === Da novo in viajo === Dopo tanto girovagare in Inghiltera ghe xe vegnua ła nostalgia dei grandi viaj, e co so mujere el xe partio pa portare el so spetacoeo anca in altri paexi. Ea turnè ga tocà ła [[Spagna]], el [[Portogało|Portogaeo]], ła [[Siciłia|Sicilia]] e aea fin i xe sbarcai a [[Malta]]. Qua el ga conosuo un emisario del pascià del' Egito, che a chei tempi zera na provincia del' [[Inpero Otoman]], e el xe vegnuo savere che in chel paexe i zera drio cominciare un novo programa agricoeo che comprendeva grandi lavori de irigasion<ref name="ancient-egypt"/>. El xe partio subito, convinto che i so progeti idraulici ghe gavaria verto e porte del suceso. [[Imàjine:Egypt-statue.jpg|thumb|left|El busto de Ramesse II al British Museum]] === L' Egito === Col xe rivà in [[Egito]] el ga fato amicisia co un saco de personaj importanti. Uno de questi xe stà Bernardino Drovetti, un [[piemonte]]se ex soldato napoeonico che zera diventà consoe generae de [[Fransa|Francia]] oltre che [[cołesionista d' arte|coesionista d' arte]] e egitoeogo. Questo eo ga introdoto aea corte del pascià<ref name="ancient-egypt"/>. Altri tre personaj che el ga conosuo saria stai importanti pa eo: el grande esploratore [[svìsara|svisero]] Johann Ludwig Burckhardt, che ghe ga dà un mucio de consigli che ghe gavaria fato da guida nee so inprexe<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia I">{{cite web|url=http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ|title=Viaggi in Egitto e Nubia seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone|publisher=Milano, Sonzogno|date=1825 |accessdate=5-11-2010}}</ref>, el novo consoe generae [[regno Unìo|britanico]] Henry Salt, n' altro egitoeogo e coesionista che saria diventà gran rivae de Droveti nea corsa ae scoperte archeoeogiche, e un esploratore [[genoa|genovese]], Giovanni Battista Caviglia, famoso par ver disoterà ła sfinge de Giza. El carisma e ła forsa persuasiva de sto omo eo gaveva afasinà e e ghe xe stae de esempio<ref name="il grande Belzoni">{{cite web|url=http://coaloalab.splinder.com/post/17878890|title=IL GRANDE BELZONI DI MARCO ZATTERIN ,presentaxion del libro de cui aea bibliografia|publisher=coaloalab.splinder.com|date=2008 |accessdate=11-11-2010}}</ref>. Quando che el pascià eo ga ricevuo el se ga dimostrà interesà al so progeto de na machina paea irigasion, ma co xe stà el momento dea dimostrasion no ła ghe ga comodà e el ga rifiutà l' oferta. Belxoni el ghe xe restà tanto mae, ghe gaveva vusuo un ano e un mucio de schei pa organixare ła dimostrasion. === Primo viajo archeoeogico (30 zugno 1816 - 15 disenbre 1816) === E eora el ga acetà ła oferta de Henry Salt de trasportare el busto de na statua del re Ramesse II, che el pesava più de 7 toneate, dal tempio Ramesseum tacà Luxor (nea antica Tebe) fin sua sponda del fiume [[Nilo|Nieo]] che zera distante 1200 metri. Ver acetà ła oferta de Salt ga vusuo dire rompare i raporti co Droveti<ref name="ancient-egypt"/>. El xe partio el [[20 de majo|20 majo]] [[1816]] e dopo ver sorpasà un mucio de dificoltà el ga meso insieme 80 lavoradori locai e el ga comincià. El ga costruio na xlita rudimentae e iutandose co 4 leve el xe riusio nea imprexa meténdoghe soeo do stimane<ref name="Giovanni Battista Belzoni"/>. Prima ghe gaveva provà parfin e trupe de ocupasion francexi sensa riusirghe<ref name="ancient-egypt"/>. Questo zera stà soeo un lavoro da trasportadore, ma ła vicinansa co sti caoeavori e e noti pasae inte el tenpio ghe gaveva fato aumentare ła pasion a dixmixura. [[Imàjine:La_tombe_de_Sethi_1er_(KV.17)_(Vallée_des_Rois,_Thèbes_ouest)_-3.jpg|thumb|right|Un particoeare dea stupenda tonba de Seti I ciamà anca tonba Belxoni]] Burckhardt ghe gaveva contà dea so scoperta del tenpio de Abu Sinbel nea [[Nubia]] a sud, dove che parò nol zera stà bon entrare, e el ga decixo de provarghe eo. Spetando che rivase a barca che doveva portare el coeoso de Ramesse II, el xe partio verso sud e dopo ver afrontà un lungo viajo co el xe rivà el gaveva quasi finio i viveri, e eora el ga fato na perlustrasion e el xe tornà indrio. Tornando a Luxor el se ga fermà su l' [[ixoła|ixoea]] de Philae inte el Tenpio de Iside e el ga ciapà poseso de un importante obeisco par conto del consoeato britanico, sensa portarlo via. Co el xe rivà a [[Luxor]] el xe ndà scavare a [[Karnak]], dove che el ga trovà un pasto de roba, e dopo nea [[Vae dei Re]] sua riva oposta del Nieo, e qua el ga verto ła so prima tonba, quea del faraon [[Ay]], che ani dopo ła saria stà cataeogà col codice KV23, dove che el ga inciso ła scrita in inglese :"scoperta da Belxoni-1816". Finalmente ła barca co sora el busto enorme ła xe partia, e ła zera compagnà da na seconda barca co dentro tuti i reperti che gaveva trovà eo<ref name="ancient-egypt"/>. El xe rivà al [[el Cairo|Cairo]] el [[15 disenbre]] [[1816]]. L' imenso busto invese el ga continuà el so viajo fin Londra, dove oncora uncó el xe conservà al [[British Museum]] === Secondo viajo archeoeogico (20 febraio 1817 - 21 disenbre 1817) === El [[20 de febraro|20 febraio]] el xe ripartio suito par Karnak e el ga trovà da novo un mucio de roba, tra cui el sarcofago de Ramesse III,che Salt ghe venderà al re [[Luigi XVIII]] de Francia e che deso el se trova al museo [[Louvre]] de Parigi, e na beisima statua in calcare dea regina [[Ahmose Meritamon]]. A chel punto el goernatore locae, istigà da Droveti, ghe ga proibio de continuare i scavi. E eora el xe partio pa Abu Sinbel dove che dopo un fià el xe riusio verxere el tenpio. El fato xe stà ecesionae ma dentro nol ga trovà gninte de vaeore, cusì el ga perso un mucio de schei<ref name="ancient-egypt"/>. Co el xe tornà a Luxor el xe ndà scavare nea Vae dei Re, dove che el ga scoperto un mucio de tonbe, tra e quai ła favoeoxa tonba del faraon Seti I (KV17), una dee più bee de tuto l' Egito. Dentro ła zera tuta decorà co beisimi afreschi e basorilievi tanto da esere ciamà ła ''capea Sistina egisia''. Ea xe ncora conosua come ła ''Tonba Belxoni''. Più tardi el gavaria provà vendarghe el beisimo sarcofago de Seti I in aeabastro traslucido a Droveti e al [[British Museum]] ma tuti do i ga rifiutà dixendo che el zera masa caro. Aea fin eo gavaria conprà inte el 1824, dopo ła morte de Belxoni, el coesionista privato John Soane che eo ga meso nea cripta dea so abitasion-muxeo a Londra, dove che el se trova oncora deso<ref name="ancient-egypt"/>. Prima de tornare el se ga meso fare ła mapatura dea tonba, l' inventario de queo che zera dentro e dei calchi in cera dei basorilievi che i ghe saria servii pa ricreare l' ambiente in dee mostre da fare in Europa<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. Ea tonba ła xe talmente inportante che ła xe sarà al publico. Inte el corso dei ani ła xe stà tanto danegià, par esenpio i ghe ga portà via un mucio de basorilievi, e questo ga costreto el goerno egisian a permetare l' entrata soeo in caxi ecesionai, come quando che vien dei cai de Stato in vixita in Egito. [[Imàjine:05 khafre belzoni.jpg|thumb|right|Ea firma de Belxoni dentro a piramide de Chefren]] Inte el disenbre 1817 el xe tornà al Cairo dove che el ga savuo che zera morto Burckhardt. El ga decixo de metarse in proprio e farse imprestare dei schei pa xvincoearse da Salt e poderse godere da soeo i fruti dee so scoperte e gestire el lavoro in autonomia. Xe stà cusì che durante sto sogiorno el ga fato n' altra scoperta clamoroxa: el ga catà l'ingreso dea piramide de Chefren a Giza visin al Cairo, el ghe xe riusio studiando co cura ła strutura interna dea visina piramide de Cheope. Anca qua dentro nol ga trovà gninte de vaeore, se gavaria scoperto dopo na iscrision in arabo che ła piramide zera xa stà vioeà 600 ani prima da so fioeo del famoso [[Saladin|Saeadin]]<ref name="ancient-egypt"/>. Sta scoperta xe stà comunque acolta a Londra co un gran entuxiaxmo e pa ceebrarla xe stà conià in so onore na moneda de bronzo che ła gaveva el so profio stampà da na parte e ła piramide da staltra<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. === Terso viajo archeoeogico (28 aprie 1918 - 18 febraio 1819) === El xe ripartio conpagnà da Alessandro Ricci, un dotore e artista de [[Siena]] che ghe gavaria fato e ilustrasion del viajo e dei reperti par dee mostre da fare in Europa e par el libro dei so viaj che el gaveva in mente de scrivare. Co el xe rivà a Tebe el ga scoperto che Salt e Droveti i se gaveva spartio e xone de scavo più bee. [[Imàjine:Egypt-region-map-cities-2.gif|thumb|left|Mapa del' Egito dove a sud-est se vede Berenice]] Confinà ne na xona secondaria el xe stà fortunà trovare qualche bon reperto tra cui na beisima statua del faraon Amenofi III. Dopo ver finio insieme co Ricci el lunghisimo lavoro de descrision e dei calchi nea tomba de Seti I el xe ndà aea riserca de Berenice, un antico porto del [[mar Roso]] scoperto da poco da un mineraeoeogo francese. Dopo ver risaio a sud el Nieo el ga traversà el dexerto e co el xe rivà sul posto el se ga reso conto che el francexe gaveva scoperto i resti de na miniera, e eora ndando più a sud el xe riusio scoprire par primo ła vera Berenice. Co el xe rivà parò el gaveva finio i viveri e ghe ga tocà tornare indrio a man vode. Pa ła enesima volta el gaveva fato na gran scoperta che invese de arichirlo eo gaveva disanguà<ref name="ancient-egypt"/>. I raporti co Ricci no i zera stai boni fin dal principio, questo no ghe piaxeva el caratere vulcanico de Belxoni e co i xe rivai a Tebe i se ga separà. [[Imàjine:Kingston Lacy- Egyptian obelisk and House (geograph 1789450).jpg|thumb|right|L' obeisco de Philae nea so attuae locasion a Kingston Lacy inte el Dorset in Inghiltera]] Tornando a Tebe el ga incontrà Salt che el ghe ga oferto de ndare tore a Philae chel obeisco che el gaveva ciapà in poseso inte el primo viajo, e portarlo a Luxor. El saria sta examinà inte el [[1822]] dal egitoeogo francese Champollion che confrontando e iscrision greche e i geroglifici che ghe zera sora el ga vuo ła verifica decisiva dea so decifrasion dei gerojifici<ref name="ancient-egypt"/>. Belxoni ga acetà, e quando qualche mexe dopo el xe rivà a Tebe co l' obeisco, Droveti eo ga visto, e, sicome che in Europa el voeva portarlo eo, el se ga inbestià e el ghe ga meso anca e man doso. Droveti zera masa influente, el zera parfin el consijiere miitare del pascià. Co sta barufa Belxoni gaveva caio che ła so cariera de esploratore in Egito zera finia<ref name="ancient-egypt"/>. Ea causa penae che xe seguia xe sta lunga e ghe ga tocà restare in Egito un bel toco, invese de tornare in Europa come che el gaveva previsto. E eora el se ga meso in viajo da novo, stavolta in serca dea oaxi de Siwa, inte el nord-ovest del paexe, dove che ghe xe el tenpio del oracoeo de Amon, famoxo nea antichità pa verghe predio el futuro a [[Łisandro Magno|Alesandro Magno]]. Aea fin el ga scoperto n' altra oasi, quea de Bahariya, credendo che ła fuse quea de l' oracoeo<ref name="ancient-egypt"/>, anca qua nol ga trovà gninte de speciae e el xe tornà al Cairo. Aea fin dea so aventura egisiana, oltre ae varie altre scoperte, el gaveva verto oto tonbe nea soea Vae dei Re ( dove in totae fin ai dì nostri ghe ne xe stà scoperte 63): <div class="NavFrame" style="clear:both; text-align:center; width:65%"> <div class="NavHead"> <font size = 2>Tonbe scoperte da Belxoni nea Vae dei Re</font></div> <div class="NavContent"> {| border="1" align="center" cellspacing=2 cellpadding="5" style="border:1px solid black; border-collapse:collapse; text-align:center;" |-bgcolor=#e7e7e7 ! width="30" | n.ro assegnà da Belxoni ! width="30" | Titoeare ! width="30" | Numerasion dea Vae |- | 1 | Ay | KV23 |-bgcolor=#f0f0f0 | 2 | Amenhotep IV ?/Akhenaton ? | KV25 |-bgcolor= | 3 | Ramesse I | KV16 |-bgcolor=#f0f0f0 | 4 | (''do mumie feminii'') | KV21 |-bgcolor= | 5 | Mentuherkhepeshef | KV19 |-bgcolor=#f0f0f0 | 6 | Seti I | KV17 |-bgcolor= | 7 | (''sconosuo'') | KV30 |-bgcolor=#f0f0f0 | 7 (''sic'') | (''sconosuo'') | KV31 |} </div> <div class="NavEnd"> </div> </div> === Ritorno in Europa === [[Imàjine:Palazzo della ragione di Padova 12.jpg|thumb|left|El medajon comemorativo fisà sora l'ingreso orientae del Paeaso dea Raxon che dà sul coridoio che porta in municipio]] El proceso co Droveti, grasie al juto de Salt, el xe ndà finire in gninte, e eora el ga xbrigà e ultime formaità e el ga easà l' Egito inte el setenbre del 1819 rivando a Padoa i primi de disenbre. Qua ła acojensa xe stà granda. L' eco dee so imprexe e e do statue che el ghe ga regaeà al comune ga spinto e autorità a farghe grandi onori, tra cui el conio de un medajon comemorativo. E statue zera do sfingi che deso e xe al [[Paeaso dea Raxon]] in sità. Inte el Muxeo Archeoeogico ghe xe stà dedicae do sae egisie in dove che ghe xe dei reperti sui. A Padoa el ga conosuo l' architeto [[Giuseppe Jappelli|Giusepe Japei]], dàndoghe ła ispirasion pal progeto dea saea egisia del [[cafè Pedrocchi|cafè Pedrochi]]<ref name="ancient-egypt"/>. Dopo do soi mexi el xe partio par Londra, dove che el xe rivà a fin marso del 1820. Anca qua l' acojensa xe stà speciae, el zera diventà famoxisimo e el xe stà invità a frequentare i saeoti più importanti, el xe parfin entrà nea logia masonica del' arca reae, dove che zera afilià anca el duca del Sussex<ref name="ancient-egypt"/>. El se ga meso scrivere el libro dee memorie dei so viaj, ilustrà da beisimi aquarei sui e de Ricci. El libro xe stà publicà in [[łéngua inglexe|inglexe]] aea fin del 1820 col titoeo :"''Raconto dee Operasion e dee Recenti Scoperte nee Piramidi, Tenpli, Tonbe e Scavi in Egito e in Nubia, e de un Viajo nea Costa del Mar Roso, in serca dea antica Berenice, e n' altro nel' Oaxi de Jupiter Ammon''". El ga vuo un gran suceso, ghe ne xe stà stanpà diverse edision e el xe stà tradoto anca in italian, tedesco e francexe. Sempre a Londra el ga organixà na mostra dei so reperti e dea riprodusion dea tonba de Seti I che el ga reaixà coi calchi che el gaveva tolto. anca ła mostra xe ndà benon, tanto ch el ga deciso de replicarla a Parigi. Inte el [[1822]] el xe stà invità in [[Rusia]], dove a [[San Pieroburgo|San Pietroburgo]] el xe stà ricevuo co grandi onori dal [[Xar]] [[Alesandro I (xar)|Alesandro I]] in persona, che el ghe ga regaeà un aneo co un topasio. Ea vendita dei reperti e el suceso del so libro e dea mostra no ga compensà tuti i debiti che el gaveva acumueà co tute chee scoperte dove che nol gaveva trovà gninte<ref name="ancient-egypt"/>. El bixogno de schei e ła so nostalgia pai viaj ghe ga fato acetare ła oferta dea asociasion [[àfrica|africana]] de Londra par sercare e fonti del [[Nizer (fiume)|Nizer]]. Sto fiume centroafrican el zera quaxi sconosuo esendo stà scoperto soeo pochi ani prima dal grande esploratore [[scozia|scosexe]] [[Mungo Park]], che nee so vicinanse el gaveva trovà ła antica [[Tinbuctu]]. === El viajo in Africa ocidentae e ła morte === El xe partio inte el [[1823]] par Tinbuctu, el voeva ragiungerla pasando dal [[Maroco]]. Rivà a [[Fes]] el re ghe ga dà el permeso de traversare e so tere e na scorta, ma co el xe rivà sul dexerto el se ga reso conto de quanto ostii che fuse i locai e el xe tornà indrio decidendo de rivare a Tinbuctu dal sud. El xe ndà a [[Gibiltera]], dove che el ga ciapà na nave pa e [[Canarie]]<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia"/>, e da queste n' altra nave par el [[Regno del Benin]], che el se trovava nea odierna [[Nizeria]]. El voeva ndare dal re nea caitae Benin, che deso ła se ciama Benin City, par domandarghe i permesi e na barca par risaire el Nizer. Ma poco dopo che el xe sbarcà in Africa el xe morto de disenteria el [[3 disenbre]] [[1823]] inte el porto fluviae de Gwato, 40 kiometri prima de Benin City.<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/><ref name="The Gentleman's magazine">[http://www.google.com/books?id=06bPAAAAMAAJ&pg=PA462&dq=belzoni ''The Gentleman's magazine'', Volume 135, (in inglese) pag. 462], 1824</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=ojEhe_tsd3MC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=gwato+nizer+belzoni+1823&source=bl&ots=tUQ_reyRo3&sig=gRyq-LWw41YdGALpAy-Zo0MQ_Cg&hl=it&ei=L6DRTIDLEYfCcZvy6Z0L&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=gwato%20nizer%20belzoni%201823&f=false ''Travellers in Egypt'', (in inglese) pag. 49], I.B.Tauris, 2001</ref>. El signor Houtson che eo compagnava nea spedision eo ga fato sepeire pena fora de Gwato e el ghe ga meso na epigrafe sua tomba col nome e ła data de morte. El ghe ga anca fato scrivare:''"el signor che ga meso sta epigrafe sua tomba de sto famoxo e intrepido viajador, el spera che ogni europeo che vixita sto posto el tegna neta ła tera e el fasa riparare ła recinsion che ghe xe intorno, se xe necesario"''. Circa quarant' ani dopo un viajador che xe rivà fin là nol ga trovà altro che l' albaro<ref name="The Gentleman's magazine"/>. == Giudisi critici == [[Imàjine:Giovanni Battista Belzoni by William Brockedon.jpg|thumb|Un ritrato de Belxoni in abiti egisiani]] Ghe xe stà chi che eo ga criticà pa ła rudesa dei so sistemi de scavo, in efeti ai dì nostri ghe xe più atension a salvaguardare i reperti, ma i so detratori no i ga tegnuo conto del contesto storico inte el cuało el ga operà<ref name="ancient-egypt"/>. A chei tenpi in Egito ła archeoeogia no zera gnancora rafinà come che ła xe deso. Quei che ndava furegare nee rovine più che archeoeogi i zera aventurieri al servisio dei muxei o dei coesionisti privati, e i zera disposti a tuto pur de fare i schei, rovinando un pasto de tochi pregiai. Belxoni xe stà tanto difarente e el se ga distinto pa l' ordine e el metodo dei so scavi<ref name="il grande Belzoni"/>. El steso ceebrà Champollion el ga cavà un mucio de basorilievi daea tonba de Seti I, dove che invese Belxoni el se ga limità a fare i calchi in cera<ref name="ancient-egypt"/>. El xe stà apresà pa ła so profesionaità, col doveva vaeutare un reperto el ghe ndava pian prima de stabiire ła data de quando che el zera stà fato e e so descrision e zera sempre precixe e particoearegiae<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>, anca quee dee tombe dove che nol ga trovà gninte. Uno dei segreti de Belxoni xe stà de eserse guadagnà el rispeto dei locai, i ga tratà co umanità, el ga imparà ła so lingua e el se vestiva da arabo, el se ga parfin fato cresere na barba eonga come quea che ga eori. In sta maniera i ga convinti a lavorare duro, che noi zera bituai, là dove che tuti i so coeghi del tenpo no ghe zera mai riusii<ref name="ancient-egypt"/>. El so caratere vulcanico e indipendente eo ga portà a rompare amicisie influenti (Droveti, Salt, el consoe svedese). El voeva briare de luce propria e no ghe piaxeva esere considerà un agente dei consoi<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia I"/>. Se da na parte questo ghe ga consentio de autogestirse el lavoro e de goderse ła fama dee so scoperte, che altrimenti sea gavaria ciapà eori, da staltra eo ga ixoeà. Droveti e Salt gaveva ae spae i potenti mexi dea Francia e de l' Inpero Britanico e eo, stacandose da eori, ghe ga tocà domandare un mucio de prestiti che i eo ga rovinà. Ghe zera in baeo tanti schei coe rovine egisie, e i do consoi i eo ga talmente tanto ostacoeà che el ga dovuo ndare via. == Influensa culturae == Malgrado ła gran quantità de scoperte che el ga fato el so nome nol xe ceebrà come che el se meritaria e pochi xe stà i libri a eo dedicai. Inte el campo dea archeoeogia egisia el xe stà considerà par tanto tempo un modeo da imitare dai esploratori che xe vegnui dopo de eo e tanti esperti de egitoeogia i eo ga stimà e ritegnuo un esempio<ref name="ancient-egypt"/><ref name="il grande Belzoni"/>. El regista american George Lucas el se ga ispirà a Belxoni col ga creà el famoso personajo de [[Indiana Jones]] definendoeo un archeoeogo ecesionae ma dotà de un caratere duro e rude.<ref>[http://www.filmsite.org/raid.html "Raiders of the Lost Ark"], (in inglese) Tim Dirks [[1996]]-[[2008]].</ref> El poeta inglexe Percy Bysshe Shelley el ga vuo ła ispirasion pa scrivere el so soneto "''Ozymandias''" dal grande busto de Ramesse II al British museum. Na cità del Stato american del [[Mississippi]] ła se ciama "''Belzoni''" in so onore. L' atore inglese Matthew Kelly inte el 2005 el ga interpretà Belxoni par el docudrama dea [[BBC]] ''Egypt''. Inte el [[2009]] el grupo italian de [[jazz rock]] "[[Arti e Mestieri]]" ga publicà un [[Ep]] intitoeà [[Il grande Belzoni]] composto da 4 canson. Sta opera xe na parte del [[concept album]] ''"Piramidi - Quadri di un'esplorazione"'' de prosima publicasion, che el gavarà 17 tochi tuti dedicai aea so vita. == Note == <references/> == Bibliografia == === Scriti de Belxoni === * {{en}}'Narrative of the Operations and Recent Discoveries Within the Pyramids, Temples, Tombs and Excavations in Egypt and Nubia and of a Journey to the Coast of the Red Sea, in search of the ancient Berenice; and another to the Oasis of Jupiter Ammon'', Londra, John Murray, 1820 ([http://www.google.com/books?id=okoWAAAAYAAJ edision inglexe del 1835 consultabie online]) * {{en}}''Description of the Egyptian Tomb, Discovered by G. Belzoni'', Londra, Murray, 1821 * ''Viaggi in Egitto e Nubia contenenti il racconto delle ricerche e scoperte archeologiche fatte nelle piramidi, inte i templi, nelle rovine e nelle tombe di questi paesi seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone'', Milano, Sonzogno, 1827 ([http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ edision italiana del 1827 consultabie online]) === Altri scriti a eo dedicai === * {{en}}Sarah Atkins, ''Fruits of enterprize exhibited in the travels of Belzoni in Egypt and Nubia'', Londra, Harris and son, 1821 ([http://www.google.com/books?id=Y0AGAAAAQAAJ edision inglexe del 1821 consultabie online]) * Luigi Montobbio, ''Giovanni Battista Belzoni — la vita i viaggi le scoperte,'' Edision Martello, Padoa, 1984 * Gianluigi Peretti, ''Belzoni: viaggi, imprese, scoperte e vita'', Edision GB, Padoa, 2002 * Marco Zatterin, ''Il gigante del Nilo'', Mondadori, 2000 * Marco Zatterin, ''Il gigante del Nilo.Storia e avventure del Grande Belzoni'', Il Mulino, Boeogna, pagg. 388, 2008 (edision amplià del libro presedente). == Altri progeti == {{Interprojeto}} * {{en}}[[:s:en:Catholic Encyclopedia (1913)/Giambattista Belzoni|Vose daea Catholic Encyclopedia (1913) su en.Wikisource]] == Coegamenti esterni == * {{en}}[http://www.google.com/books?id=YN1PAAAAMAAJ&pg=RA1-PA206 Vose daea ''Penny cyclopaedia''], v.3-4, 1835 * [http://www.youtube.com/watch?v=r1O1-YwKeK0 L' eP "''Il Grande Belzoni''" dei Arti e Mestieri su YouTube] * [http://www.youtube.com/watch?v=oNEq2vcLXDU Un brano de "''Egypt''" dea BBC su YouTube] El trasporto del busto de Ramesse II e ła prima visita a Abu Simbel * {{en}}[http://www.thebanmappingproject.com/ Theban Mapping Project] Atlante interativo dea [[Vae dei Re]] e dea necropoi de [[Tebe (Egitto)|Tebe]] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Archiołoxia]] [[Categoria:Esploradori venesiani|Belzoni, Giovanni Battista]] 7x2p1gqd8of7pape23u1sxvd31q9utb 1228679 1228678 2026-06-04T12:17:53Z Sinucep 7911 /* Terso viajo archeoeogico (28 aprie 1918 - 18 febraio 1819) */ 1228679 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{infobox de Personajo}} [[Imàjine:Belzoni1.jpg|thumb|right|Belxoni vestìo aea maniera araba]] '''Giovanni Battista Belzoni''' ([[Pàdova|Padoa]], 15 novembre [[1778]] - [[Nizeria]], 3 dicembre [[1823]]) el xe sta un esploratore veneto e pioniere de l'[[archiołoxia|archeoeogia]]. El xe ritegnuo uno dei più importanti [[egitologia|egitoeogi]] del mondo. == Biografia == === Infansia e gioventù === El zera nato a [[Pàdova|Padoa]] al tenpo dea [[Republica de Venesia|Republica Veneta]], el zera ncora un bocia col ga tacà lavorare nea botega de barbiero de so papà. A sedex' ani el se ga trasferio a [[Roma]] pa farse frate e studiare idraulica<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia">{{cite web|url=http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ|title=Viaggi in Egitto e Nubia seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone (prefazione di L.Menin)|publisher=Milano, Sonzogno|date=1825 |accessdate=5-11-2010}}</ref>; col ga visto e rovine dea caitae el ga comincià a apasionarse de archeoeogia<ref name="Giovanni Battista Belzoni">{{cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/belzoni_giovanni.html|title=Giovanni Battista Belzoni|publisher=Emuseum @ MSU}} consultà el 3-11-2010</ref><ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)">{{cite web|url=http://www.treccani.it/Portale/sito/scuola/dossier/2007/archeologia/biografie/belzoni.html|title=Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)|publisher=Treccani}} consultà el 3-11-2010</ref>. I francesi gaveva intanto conquistà l' Italia e i gaveva abojo l' ordine dei frati dove che zera Belxoni. E eora eo el ga rinuncià ai voti e el ga comincià a viajare, che zera stà ła so pasion fin da toxeto<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia"/>. === Ea pasion pa i viaj === El primo viajo xe stà a [[Parixe|Parigi]], dove che nol ga vuo tanto suceso come venditore de ogeti sacri. El xe tornà a Padoa e dopo un fià el xe ripartio pa l' [[Paéxi Basi|Oeanda]], e qua, frequentando e trupe francesi de ocupasion, el ga aprofondio i so studi de idraulica. Co el xe tornà Padoa, forte dee so esperiense al' estero, el ga vuo un bon suceso,ma questo ghe ga creà dee inimicisie. Coinvolto inte el caos poitico che xe vignuo fora dopo ła ocupasion [[napoleon Bonaparte|napoeonica]] el se ga inguaià e inte el [[1803]], par evitare de finire in gaera<ref name="mnsu">{{cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/belzoni_giovanni.html|title=Giovanni Battista Belzoni|publisher=sito web dea università de Stato del Minesota|date=2009|accessdate=5-11-2010}}</ref>, el xe scampà co so fradeo in Oeanda e da eà in [[Inghiltera]]. === Ea Inghiltera === El se ga trovà cusì ben che el ghe xe restà nove ani, ciapando anca ła citadinansa britanica<ref name="ancient-egypt">{{cite web|url=http://www.ancient-egypt.co.uk/people/pages/pasha_muhammad_ali.htm|title=European interest in Egypt|publisher=www.ancient-egypt.co.uk|date=2009 |accessdate=5-11-2010}}</ref>. Ea xe diventà ła so seconda patria. A [[Łondra|Londra]] el se mantegneva faxendo l'"uomo forzuto" in un circo (l'era un mauton grando e grosso, alto do metri e forte come un toro) e el se ga sposà co Sarah Banne, na toxa inglexe de Bristol<ref name="ancient-egypt"/>, che dopo eo gavaria compagnà in quasi tute e so aventure<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. Sicome che anca ła gaveva ła pasion pa i viaj i ga organixà un spetacoeo ambueante che ga vuo un bon suceso e che i ga portà in giro pa tuto el regno. El numero principae zera queo de caricarse sue spae na piramide umana de diexe persone e portarle in giro pal palco<ref name="mnsu"/><ref name="ancient-egypt"/>. Oltre che al numero dell' ''uomo forzuto'' el mostrava un sistema de fontane che creava un originae xugo d' aqua generà da na machina idraulica de so invension. === Da novo in viajo === Dopo tanto girovagare in Inghiltera ghe xe vegnua ła nostalgia dei grandi viaj, e co so mujere el xe partio pa portare el so spetacoeo anca in altri paexi. Ea turnè ga tocà ła [[Spagna]], el [[Portogało|Portogaeo]], ła [[Siciłia|Sicilia]] e aea fin i xe sbarcai a [[Malta]]. Qua el ga conosuo un emisario del pascià del' Egito, che a chei tempi zera na provincia del' [[Inpero Otoman]], e el xe vegnuo savere che in chel paexe i zera drio cominciare un novo programa agricoeo che comprendeva grandi lavori de irigasion<ref name="ancient-egypt"/>. El xe partio subito, convinto che i so progeti idraulici ghe gavaria verto e porte del suceso. [[Imàjine:Egypt-statue.jpg|thumb|left|El busto de Ramesse II al British Museum]] === L' Egito === Col xe rivà in [[Egito]] el ga fato amicisia co un saco de personaj importanti. Uno de questi xe stà Bernardino Drovetti, un [[piemonte]]se ex soldato napoeonico che zera diventà consoe generae de [[Fransa|Francia]] oltre che [[cołesionista d' arte|coesionista d' arte]] e egitoeogo. Questo eo ga introdoto aea corte del pascià<ref name="ancient-egypt"/>. Altri tre personaj che el ga conosuo saria stai importanti pa eo: el grande esploratore [[svìsara|svisero]] Johann Ludwig Burckhardt, che ghe ga dà un mucio de consigli che ghe gavaria fato da guida nee so inprexe<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia I">{{cite web|url=http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ|title=Viaggi in Egitto e Nubia seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone|publisher=Milano, Sonzogno|date=1825 |accessdate=5-11-2010}}</ref>, el novo consoe generae [[regno Unìo|britanico]] Henry Salt, n' altro egitoeogo e coesionista che saria diventà gran rivae de Droveti nea corsa ae scoperte archeoeogiche, e un esploratore [[genoa|genovese]], Giovanni Battista Caviglia, famoso par ver disoterà ła sfinge de Giza. El carisma e ła forsa persuasiva de sto omo eo gaveva afasinà e e ghe xe stae de esempio<ref name="il grande Belzoni">{{cite web|url=http://coaloalab.splinder.com/post/17878890|title=IL GRANDE BELZONI DI MARCO ZATTERIN ,presentaxion del libro de cui aea bibliografia|publisher=coaloalab.splinder.com|date=2008 |accessdate=11-11-2010}}</ref>. Quando che el pascià eo ga ricevuo el se ga dimostrà interesà al so progeto de na machina paea irigasion, ma co xe stà el momento dea dimostrasion no ła ghe ga comodà e el ga rifiutà l' oferta. Belxoni el ghe xe restà tanto mae, ghe gaveva vusuo un ano e un mucio de schei pa organixare ła dimostrasion. === Primo viajo archeoeogico (30 zugno 1816 - 15 disenbre 1816) === E eora el ga acetà ła oferta de Henry Salt de trasportare el busto de na statua del re Ramesse II, che el pesava più de 7 toneate, dal tempio Ramesseum tacà Luxor (nea antica Tebe) fin sua sponda del fiume [[Nilo|Nieo]] che zera distante 1200 metri. Ver acetà ła oferta de Salt ga vusuo dire rompare i raporti co Droveti<ref name="ancient-egypt"/>. El xe partio el [[20 de majo|20 majo]] [[1816]] e dopo ver sorpasà un mucio de dificoltà el ga meso insieme 80 lavoradori locai e el ga comincià. El ga costruio na xlita rudimentae e iutandose co 4 leve el xe riusio nea imprexa meténdoghe soeo do stimane<ref name="Giovanni Battista Belzoni"/>. Prima ghe gaveva provà parfin e trupe de ocupasion francexi sensa riusirghe<ref name="ancient-egypt"/>. Questo zera stà soeo un lavoro da trasportadore, ma ła vicinansa co sti caoeavori e e noti pasae inte el tenpio ghe gaveva fato aumentare ła pasion a dixmixura. [[Imàjine:La_tombe_de_Sethi_1er_(KV.17)_(Vallée_des_Rois,_Thèbes_ouest)_-3.jpg|thumb|right|Un particoeare dea stupenda tonba de Seti I ciamà anca tonba Belxoni]] Burckhardt ghe gaveva contà dea so scoperta del tenpio de Abu Sinbel nea [[Nubia]] a sud, dove che parò nol zera stà bon entrare, e el ga decixo de provarghe eo. Spetando che rivase a barca che doveva portare el coeoso de Ramesse II, el xe partio verso sud e dopo ver afrontà un lungo viajo co el xe rivà el gaveva quasi finio i viveri, e eora el ga fato na perlustrasion e el xe tornà indrio. Tornando a Luxor el se ga fermà su l' [[ixoła|ixoea]] de Philae inte el Tenpio de Iside e el ga ciapà poseso de un importante obeisco par conto del consoeato britanico, sensa portarlo via. Co el xe rivà a [[Luxor]] el xe ndà scavare a [[Karnak]], dove che el ga trovà un pasto de roba, e dopo nea [[Vae dei Re]] sua riva oposta del Nieo, e qua el ga verto ła so prima tonba, quea del faraon [[Ay]], che ani dopo ła saria stà cataeogà col codice KV23, dove che el ga inciso ła scrita in inglese :"scoperta da Belxoni-1816". Finalmente ła barca co sora el busto enorme ła xe partia, e ła zera compagnà da na seconda barca co dentro tuti i reperti che gaveva trovà eo<ref name="ancient-egypt"/>. El xe rivà al [[el Cairo|Cairo]] el [[15 disenbre]] [[1816]]. L' imenso busto invese el ga continuà el so viajo fin Londra, dove oncora uncó el xe conservà al [[British Museum]] === Secondo viajo archeoeogico (20 febraio 1817 - 21 disenbre 1817) === El [[20 de febraro|20 febraio]] el xe ripartio suito par Karnak e el ga trovà da novo un mucio de roba, tra cui el sarcofago de Ramesse III,che Salt ghe venderà al re [[Luigi XVIII]] de Francia e che deso el se trova al museo [[Louvre]] de Parigi, e na beisima statua in calcare dea regina [[Ahmose Meritamon]]. A chel punto el goernatore locae, istigà da Droveti, ghe ga proibio de continuare i scavi. E eora el xe partio pa Abu Sinbel dove che dopo un fià el xe riusio verxere el tenpio. El fato xe stà ecesionae ma dentro nol ga trovà gninte de vaeore, cusì el ga perso un mucio de schei<ref name="ancient-egypt"/>. Co el xe tornà a Luxor el xe ndà scavare nea Vae dei Re, dove che el ga scoperto un mucio de tonbe, tra e quai ła favoeoxa tonba del faraon Seti I (KV17), una dee più bee de tuto l' Egito. Dentro ła zera tuta decorà co beisimi afreschi e basorilievi tanto da esere ciamà ła ''capea Sistina egisia''. Ea xe ncora conosua come ła ''Tonba Belxoni''. Più tardi el gavaria provà vendarghe el beisimo sarcofago de Seti I in aeabastro traslucido a Droveti e al [[British Museum]] ma tuti do i ga rifiutà dixendo che el zera masa caro. Aea fin eo gavaria conprà inte el 1824, dopo ła morte de Belxoni, el coesionista privato John Soane che eo ga meso nea cripta dea so abitasion-muxeo a Londra, dove che el se trova oncora deso<ref name="ancient-egypt"/>. Prima de tornare el se ga meso fare ła mapatura dea tonba, l' inventario de queo che zera dentro e dei calchi in cera dei basorilievi che i ghe saria servii pa ricreare l' ambiente in dee mostre da fare in Europa<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. Ea tonba ła xe talmente inportante che ła xe sarà al publico. Inte el corso dei ani ła xe stà tanto danegià, par esenpio i ghe ga portà via un mucio de basorilievi, e questo ga costreto el goerno egisian a permetare l' entrata soeo in caxi ecesionai, come quando che vien dei cai de Stato in vixita in Egito. [[Imàjine:05 khafre belzoni.jpg|thumb|right|Ea firma de Belxoni dentro a piramide de Chefren]] Inte el disenbre 1817 el xe tornà al Cairo dove che el ga savuo che zera morto Burckhardt. El ga decixo de metarse in proprio e farse imprestare dei schei pa xvincoearse da Salt e poderse godere da soeo i fruti dee so scoperte e gestire el lavoro in autonomia. Xe stà cusì che durante sto sogiorno el ga fato n' altra scoperta clamoroxa: el ga catà l'ingreso dea piramide de Chefren a Giza visin al Cairo, el ghe xe riusio studiando co cura ła strutura interna dea visina piramide de Cheope. Anca qua dentro nol ga trovà gninte de vaeore, se gavaria scoperto dopo na iscrision in arabo che ła piramide zera xa stà vioeà 600 ani prima da so fioeo del famoso [[Saladin|Saeadin]]<ref name="ancient-egypt"/>. Sta scoperta xe stà comunque acolta a Londra co un gran entuxiaxmo e pa ceebrarla xe stà conià in so onore na moneda de bronzo che ła gaveva el so profio stampà da na parte e ła piramide da staltra<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. === Terso viajo archeoeogico (28 aprie 1918 - 18 febraio 1819) === El xe ripartio conpagnà da Alessandro Ricci, un dotore e artista de [[Siena]] che ghe gavaria fato e ilustrasion del viajo e dei reperti par dee mostre da fare in Europa e par el libro dei so viaj che el gaveva in mente de scrivare. Co el xe rivà a Tebe el ga scoperto che Salt e Droveti i se gaveva spartio e xone de scavo più bee. [[Imàjine:Egypt-region-map-cities-2.gif|thumb|left|Mapa del' Egito dove a sud-est se vede Berenice]] Confinà ne na xona secondaria el xe stà fortunà trovare qualche bon reperto tra cui na beisima statua del faraon Amenofi III. Dopo ver finio insieme co Ricci el lunghisimo lavoro de descrision e dei calchi nea tomba de Seti I el xe ndà aea riserca de Berenice, un antico porto del [[mar Roso]] scoperto da poco da un mineraeoeogo francese. Dopo ver risaio a sud el Nieo el ga traversà el dexerto e co el xe rivà sul posto el se ga reso conto che el francexe gaveva scoperto i resti de na miniera, e eora ndando più a sud el xe riusio scoprire par primo ła vera Berenice. Co el xe rivà parò el gaveva finio i viveri e ghe ga tocà tornare indrio a man vode. Pa ła enesima volta el gaveva fato na gran scoperta che invese de arichirlo eo gaveva disanguà<ref name="ancient-egypt"/>. I raporti co Ricci no i zera stai boni fin dal principio, questo no ghe piaxeva el caratere vulcanico de Belxoni e co i xe rivai a Tebe i se ga separà. [[Imàjine:Kingston Lacy- Egyptian obelisk and House (geograph 1789450).jpg|thumb|right|L' obeisco de Philae nea so attuae locasion a Kingston Lacy inte el Dorset in Inghiltera]] Tornando a Tebe el ga incontrà Salt che el ghe ga oferto de ndare tore a Philae chel obeisco che el gaveva ciapà in poseso inte el primo viajo, e portarlo a Luxor. El saria sta examinà inte el [[1822]] dal egitoeogo francese Champollion che confrontando e iscrision greche e i geroglifici che ghe zera sora el ga vuo ła verifica decisiva dea so decifrasion dei gerojifici<ref name="ancient-egypt"/>. Belxoni ga acetà, e quando qualche mexe dopo el xe rivà a Tebe co l' obeisco, Droveti eo ga visto, e, sicome che in Europa el voeva portarlo eo, el se ga inbestià e el ghe ga meso anca e man doso. Droveti zera masa influente, el zera parfin el consijiere miitare del pascià. Co sta barufa Belxoni gaveva caio che ła so cariera de esploratore in Egito zera finia<ref name="ancient-egypt"/>. Ea causa penae che xe seguia xe sta lunga e ghe ga tocà restare in Egito un bel toco, invese de tornare in Europa come che el gaveva previsto. E eora el se ga meso in viajo da novo, stavolta in serca dea oaxi de Siwa, inte el nord-ovest del paexe, dove che ghe xe el tenpio del oracoeo de Amon, famoxo nea antichità pa verghe predio el futuro a [[Łisandro Magno|Alesandro Magno]]. Aea fin el ga scoperto n' altra oasi, quea de Bahariya, credendo che ła fuse quea de l' oracoeo<ref name="ancient-egypt"/>, anca qua nol ga trovà gninte de speciae e el xe tornà al Cairo. Aea fin dea so aventura egisiana, oltre ae varie altre scoperte, el gaveva verto oto tonbe nea soea Vae dei Re ( dove in totae fin ai dì nostri ghe ne xe stà scoperte 63): {| border="1" align="center" cellspacing=2 cellpadding="5" style="border:1px solid black; border-collapse:collapse; text-align:center;" |-bgcolor=#e7e7e7 ! width="30" | n.ro assegnà da Belxoni ! width="30" | Titoeare ! width="30" | Numerasion dea Vae |- | 1 | Ay | KV23 |-bgcolor=#f0f0f0 | 2 | Amenhotep IV ?/Akhenaton ? | KV25 |-bgcolor= | 3 | Ramesse I | KV16 |-bgcolor=#f0f0f0 | 4 | (''do mumie feminii'') | KV21 |-bgcolor= | 5 | Mentuherkhepeshef | KV19 |-bgcolor=#f0f0f0 | 6 | Seti I | KV17 |-bgcolor= | 7 | (''sconosuo'') | KV30 |-bgcolor=#f0f0f0 | 7 (''sic'') | (''sconosuo'') | KV31 |} === Ritorno in Europa === [[Imàjine:Palazzo della ragione di Padova 12.jpg|thumb|left|El medajon comemorativo fisà sora l'ingreso orientae del Paeaso dea Raxon che dà sul coridoio che porta in municipio]] El proceso co Droveti, grasie al juto de Salt, el xe ndà finire in gninte, e eora el ga xbrigà e ultime formaità e el ga easà l' Egito inte el setenbre del 1819 rivando a Padoa i primi de disenbre. Qua ła acojensa xe stà granda. L' eco dee so imprexe e e do statue che el ghe ga regaeà al comune ga spinto e autorità a farghe grandi onori, tra cui el conio de un medajon comemorativo. E statue zera do sfingi che deso e xe al [[Paeaso dea Raxon]] in sità. Inte el Muxeo Archeoeogico ghe xe stà dedicae do sae egisie in dove che ghe xe dei reperti sui. A Padoa el ga conosuo l' architeto [[Giuseppe Jappelli|Giusepe Japei]], dàndoghe ła ispirasion pal progeto dea saea egisia del [[cafè Pedrocchi|cafè Pedrochi]]<ref name="ancient-egypt"/>. Dopo do soi mexi el xe partio par Londra, dove che el xe rivà a fin marso del 1820. Anca qua l' acojensa xe stà speciae, el zera diventà famoxisimo e el xe stà invità a frequentare i saeoti più importanti, el xe parfin entrà nea logia masonica del' arca reae, dove che zera afilià anca el duca del Sussex<ref name="ancient-egypt"/>. El se ga meso scrivere el libro dee memorie dei so viaj, ilustrà da beisimi aquarei sui e de Ricci. El libro xe stà publicà in [[łéngua inglexe|inglexe]] aea fin del 1820 col titoeo :"''Raconto dee Operasion e dee Recenti Scoperte nee Piramidi, Tenpli, Tonbe e Scavi in Egito e in Nubia, e de un Viajo nea Costa del Mar Roso, in serca dea antica Berenice, e n' altro nel' Oaxi de Jupiter Ammon''". El ga vuo un gran suceso, ghe ne xe stà stanpà diverse edision e el xe stà tradoto anca in italian, tedesco e francexe. Sempre a Londra el ga organixà na mostra dei so reperti e dea riprodusion dea tonba de Seti I che el ga reaixà coi calchi che el gaveva tolto. anca ła mostra xe ndà benon, tanto ch el ga deciso de replicarla a Parigi. Inte el [[1822]] el xe stà invità in [[Rusia]], dove a [[San Pieroburgo|San Pietroburgo]] el xe stà ricevuo co grandi onori dal [[Xar]] [[Alesandro I (xar)|Alesandro I]] in persona, che el ghe ga regaeà un aneo co un topasio. Ea vendita dei reperti e el suceso del so libro e dea mostra no ga compensà tuti i debiti che el gaveva acumueà co tute chee scoperte dove che nol gaveva trovà gninte<ref name="ancient-egypt"/>. El bixogno de schei e ła so nostalgia pai viaj ghe ga fato acetare ła oferta dea asociasion [[àfrica|africana]] de Londra par sercare e fonti del [[Nizer (fiume)|Nizer]]. Sto fiume centroafrican el zera quaxi sconosuo esendo stà scoperto soeo pochi ani prima dal grande esploratore [[scozia|scosexe]] [[Mungo Park]], che nee so vicinanse el gaveva trovà ła antica [[Tinbuctu]]. === El viajo in Africa ocidentae e ła morte === El xe partio inte el [[1823]] par Tinbuctu, el voeva ragiungerla pasando dal [[Maroco]]. Rivà a [[Fes]] el re ghe ga dà el permeso de traversare e so tere e na scorta, ma co el xe rivà sul dexerto el se ga reso conto de quanto ostii che fuse i locai e el xe tornà indrio decidendo de rivare a Tinbuctu dal sud. El xe ndà a [[Gibiltera]], dove che el ga ciapà na nave pa e [[Canarie]]<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia"/>, e da queste n' altra nave par el [[Regno del Benin]], che el se trovava nea odierna [[Nizeria]]. El voeva ndare dal re nea caitae Benin, che deso ła se ciama Benin City, par domandarghe i permesi e na barca par risaire el Nizer. Ma poco dopo che el xe sbarcà in Africa el xe morto de disenteria el [[3 disenbre]] [[1823]] inte el porto fluviae de Gwato, 40 kiometri prima de Benin City.<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/><ref name="The Gentleman's magazine">[http://www.google.com/books?id=06bPAAAAMAAJ&pg=PA462&dq=belzoni ''The Gentleman's magazine'', Volume 135, (in inglese) pag. 462], 1824</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=ojEhe_tsd3MC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=gwato+nizer+belzoni+1823&source=bl&ots=tUQ_reyRo3&sig=gRyq-LWw41YdGALpAy-Zo0MQ_Cg&hl=it&ei=L6DRTIDLEYfCcZvy6Z0L&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=gwato%20nizer%20belzoni%201823&f=false ''Travellers in Egypt'', (in inglese) pag. 49], I.B.Tauris, 2001</ref>. El signor Houtson che eo compagnava nea spedision eo ga fato sepeire pena fora de Gwato e el ghe ga meso na epigrafe sua tomba col nome e ła data de morte. El ghe ga anca fato scrivare:''"el signor che ga meso sta epigrafe sua tomba de sto famoxo e intrepido viajador, el spera che ogni europeo che vixita sto posto el tegna neta ła tera e el fasa riparare ła recinsion che ghe xe intorno, se xe necesario"''. Circa quarant' ani dopo un viajador che xe rivà fin là nol ga trovà altro che l' albaro<ref name="The Gentleman's magazine"/>. == Giudisi critici == [[Imàjine:Giovanni Battista Belzoni by William Brockedon.jpg|thumb|Un ritrato de Belxoni in abiti egisiani]] Ghe xe stà chi che eo ga criticà pa ła rudesa dei so sistemi de scavo, in efeti ai dì nostri ghe xe più atension a salvaguardare i reperti, ma i so detratori no i ga tegnuo conto del contesto storico inte el cuało el ga operà<ref name="ancient-egypt"/>. A chei tenpi in Egito ła archeoeogia no zera gnancora rafinà come che ła xe deso. Quei che ndava furegare nee rovine più che archeoeogi i zera aventurieri al servisio dei muxei o dei coesionisti privati, e i zera disposti a tuto pur de fare i schei, rovinando un pasto de tochi pregiai. Belxoni xe stà tanto difarente e el se ga distinto pa l' ordine e el metodo dei so scavi<ref name="il grande Belzoni"/>. El steso ceebrà Champollion el ga cavà un mucio de basorilievi daea tonba de Seti I, dove che invese Belxoni el se ga limità a fare i calchi in cera<ref name="ancient-egypt"/>. El xe stà apresà pa ła so profesionaità, col doveva vaeutare un reperto el ghe ndava pian prima de stabiire ła data de quando che el zera stà fato e e so descrision e zera sempre precixe e particoearegiae<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>, anca quee dee tombe dove che nol ga trovà gninte. Uno dei segreti de Belxoni xe stà de eserse guadagnà el rispeto dei locai, i ga tratà co umanità, el ga imparà ła so lingua e el se vestiva da arabo, el se ga parfin fato cresere na barba eonga come quea che ga eori. In sta maniera i ga convinti a lavorare duro, che noi zera bituai, là dove che tuti i so coeghi del tenpo no ghe zera mai riusii<ref name="ancient-egypt"/>. El so caratere vulcanico e indipendente eo ga portà a rompare amicisie influenti (Droveti, Salt, el consoe svedese). El voeva briare de luce propria e no ghe piaxeva esere considerà un agente dei consoi<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia I"/>. Se da na parte questo ghe ga consentio de autogestirse el lavoro e de goderse ła fama dee so scoperte, che altrimenti sea gavaria ciapà eori, da staltra eo ga ixoeà. Droveti e Salt gaveva ae spae i potenti mexi dea Francia e de l' Inpero Britanico e eo, stacandose da eori, ghe ga tocà domandare un mucio de prestiti che i eo ga rovinà. Ghe zera in baeo tanti schei coe rovine egisie, e i do consoi i eo ga talmente tanto ostacoeà che el ga dovuo ndare via. == Influensa culturae == Malgrado ła gran quantità de scoperte che el ga fato el so nome nol xe ceebrà come che el se meritaria e pochi xe stà i libri a eo dedicai. Inte el campo dea archeoeogia egisia el xe stà considerà par tanto tempo un modeo da imitare dai esploratori che xe vegnui dopo de eo e tanti esperti de egitoeogia i eo ga stimà e ritegnuo un esempio<ref name="ancient-egypt"/><ref name="il grande Belzoni"/>. El regista american George Lucas el se ga ispirà a Belxoni col ga creà el famoso personajo de [[Indiana Jones]] definendoeo un archeoeogo ecesionae ma dotà de un caratere duro e rude.<ref>[http://www.filmsite.org/raid.html "Raiders of the Lost Ark"], (in inglese) Tim Dirks [[1996]]-[[2008]].</ref> El poeta inglexe Percy Bysshe Shelley el ga vuo ła ispirasion pa scrivere el so soneto "''Ozymandias''" dal grande busto de Ramesse II al British museum. Na cità del Stato american del [[Mississippi]] ła se ciama "''Belzoni''" in so onore. L' atore inglese Matthew Kelly inte el 2005 el ga interpretà Belxoni par el docudrama dea [[BBC]] ''Egypt''. Inte el [[2009]] el grupo italian de [[jazz rock]] "[[Arti e Mestieri]]" ga publicà un [[Ep]] intitoeà [[Il grande Belzoni]] composto da 4 canson. Sta opera xe na parte del [[concept album]] ''"Piramidi - Quadri di un'esplorazione"'' de prosima publicasion, che el gavarà 17 tochi tuti dedicai aea so vita. == Note == <references/> == Bibliografia == === Scriti de Belxoni === * {{en}}'Narrative of the Operations and Recent Discoveries Within the Pyramids, Temples, Tombs and Excavations in Egypt and Nubia and of a Journey to the Coast of the Red Sea, in search of the ancient Berenice; and another to the Oasis of Jupiter Ammon'', Londra, John Murray, 1820 ([http://www.google.com/books?id=okoWAAAAYAAJ edision inglexe del 1835 consultabie online]) * {{en}}''Description of the Egyptian Tomb, Discovered by G. Belzoni'', Londra, Murray, 1821 * ''Viaggi in Egitto e Nubia contenenti il racconto delle ricerche e scoperte archeologiche fatte nelle piramidi, inte i templi, nelle rovine e nelle tombe di questi paesi seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone'', Milano, Sonzogno, 1827 ([http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ edision italiana del 1827 consultabie online]) === Altri scriti a eo dedicai === * {{en}}Sarah Atkins, ''Fruits of enterprize exhibited in the travels of Belzoni in Egypt and Nubia'', Londra, Harris and son, 1821 ([http://www.google.com/books?id=Y0AGAAAAQAAJ edision inglexe del 1821 consultabie online]) * Luigi Montobbio, ''Giovanni Battista Belzoni — la vita i viaggi le scoperte,'' Edision Martello, Padoa, 1984 * Gianluigi Peretti, ''Belzoni: viaggi, imprese, scoperte e vita'', Edision GB, Padoa, 2002 * Marco Zatterin, ''Il gigante del Nilo'', Mondadori, 2000 * Marco Zatterin, ''Il gigante del Nilo.Storia e avventure del Grande Belzoni'', Il Mulino, Boeogna, pagg. 388, 2008 (edision amplià del libro presedente). == Altri progeti == {{Interprojeto}} * {{en}}[[:s:en:Catholic Encyclopedia (1913)/Giambattista Belzoni|Vose daea Catholic Encyclopedia (1913) su en.Wikisource]] == Coegamenti esterni == * {{en}}[http://www.google.com/books?id=YN1PAAAAMAAJ&pg=RA1-PA206 Vose daea ''Penny cyclopaedia''], v.3-4, 1835 * [http://www.youtube.com/watch?v=r1O1-YwKeK0 L' eP "''Il Grande Belzoni''" dei Arti e Mestieri su YouTube] * [http://www.youtube.com/watch?v=oNEq2vcLXDU Un brano de "''Egypt''" dea BBC su YouTube] El trasporto del busto de Ramesse II e ła prima visita a Abu Simbel * {{en}}[http://www.thebanmappingproject.com/ Theban Mapping Project] Atlante interativo dea [[Vae dei Re]] e dea necropoi de [[Tebe (Egitto)|Tebe]] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Archiołoxia]] [[Categoria:Esploradori venesiani|Belzoni, Giovanni Battista]] rzo76tykizqfqnubwnb0n1vp76k95lo 1228680 1228679 2026-06-04T14:28:25Z Sinucep 7911 /* Altri progeti */ spostà lignbo foresto inte la sesion justa 1228680 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{infobox de Personajo}} [[Imàjine:Belzoni1.jpg|thumb|right|Belxoni vestìo aea maniera araba]] '''Giovanni Battista Belzoni''' ([[Pàdova|Padoa]], 15 novembre [[1778]] - [[Nizeria]], 3 dicembre [[1823]]) el xe sta un esploratore veneto e pioniere de l'[[archiołoxia|archeoeogia]]. El xe ritegnuo uno dei più importanti [[egitologia|egitoeogi]] del mondo. == Biografia == === Infansia e gioventù === El zera nato a [[Pàdova|Padoa]] al tenpo dea [[Republica de Venesia|Republica Veneta]], el zera ncora un bocia col ga tacà lavorare nea botega de barbiero de so papà. A sedex' ani el se ga trasferio a [[Roma]] pa farse frate e studiare idraulica<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia">{{cite web|url=http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ|title=Viaggi in Egitto e Nubia seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone (prefazione di L.Menin)|publisher=Milano, Sonzogno|date=1825 |accessdate=5-11-2010}}</ref>; col ga visto e rovine dea caitae el ga comincià a apasionarse de archeoeogia<ref name="Giovanni Battista Belzoni">{{cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/belzoni_giovanni.html|title=Giovanni Battista Belzoni|publisher=Emuseum @ MSU}} consultà el 3-11-2010</ref><ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)">{{cite web|url=http://www.treccani.it/Portale/sito/scuola/dossier/2007/archeologia/biografie/belzoni.html|title=Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)|publisher=Treccani}} consultà el 3-11-2010</ref>. I francesi gaveva intanto conquistà l' Italia e i gaveva abojo l' ordine dei frati dove che zera Belxoni. E eora eo el ga rinuncià ai voti e el ga comincià a viajare, che zera stà ła so pasion fin da toxeto<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia"/>. === Ea pasion pa i viaj === El primo viajo xe stà a [[Parixe|Parigi]], dove che nol ga vuo tanto suceso come venditore de ogeti sacri. El xe tornà a Padoa e dopo un fià el xe ripartio pa l' [[Paéxi Basi|Oeanda]], e qua, frequentando e trupe francesi de ocupasion, el ga aprofondio i so studi de idraulica. Co el xe tornà Padoa, forte dee so esperiense al' estero, el ga vuo un bon suceso,ma questo ghe ga creà dee inimicisie. Coinvolto inte el caos poitico che xe vignuo fora dopo ła ocupasion [[napoleon Bonaparte|napoeonica]] el se ga inguaià e inte el [[1803]], par evitare de finire in gaera<ref name="mnsu">{{cite web|url=http://www.mnsu.edu/emuseum/information/biography/abcde/belzoni_giovanni.html|title=Giovanni Battista Belzoni|publisher=sito web dea università de Stato del Minesota|date=2009|accessdate=5-11-2010}}</ref>, el xe scampà co so fradeo in Oeanda e da eà in [[Inghiltera]]. === Ea Inghiltera === El se ga trovà cusì ben che el ghe xe restà nove ani, ciapando anca ła citadinansa britanica<ref name="ancient-egypt">{{cite web|url=http://www.ancient-egypt.co.uk/people/pages/pasha_muhammad_ali.htm|title=European interest in Egypt|publisher=www.ancient-egypt.co.uk|date=2009 |accessdate=5-11-2010}}</ref>. Ea xe diventà ła so seconda patria. A [[Łondra|Londra]] el se mantegneva faxendo l'"uomo forzuto" in un circo (l'era un mauton grando e grosso, alto do metri e forte come un toro) e el se ga sposà co Sarah Banne, na toxa inglexe de Bristol<ref name="ancient-egypt"/>, che dopo eo gavaria compagnà in quasi tute e so aventure<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. Sicome che anca ła gaveva ła pasion pa i viaj i ga organixà un spetacoeo ambueante che ga vuo un bon suceso e che i ga portà in giro pa tuto el regno. El numero principae zera queo de caricarse sue spae na piramide umana de diexe persone e portarle in giro pal palco<ref name="mnsu"/><ref name="ancient-egypt"/>. Oltre che al numero dell' ''uomo forzuto'' el mostrava un sistema de fontane che creava un originae xugo d' aqua generà da na machina idraulica de so invension. === Da novo in viajo === Dopo tanto girovagare in Inghiltera ghe xe vegnua ła nostalgia dei grandi viaj, e co so mujere el xe partio pa portare el so spetacoeo anca in altri paexi. Ea turnè ga tocà ła [[Spagna]], el [[Portogało|Portogaeo]], ła [[Siciłia|Sicilia]] e aea fin i xe sbarcai a [[Malta]]. Qua el ga conosuo un emisario del pascià del' Egito, che a chei tempi zera na provincia del' [[Inpero Otoman]], e el xe vegnuo savere che in chel paexe i zera drio cominciare un novo programa agricoeo che comprendeva grandi lavori de irigasion<ref name="ancient-egypt"/>. El xe partio subito, convinto che i so progeti idraulici ghe gavaria verto e porte del suceso. [[Imàjine:Egypt-statue.jpg|thumb|left|El busto de Ramesse II al British Museum]] === L' Egito === Col xe rivà in [[Egito]] el ga fato amicisia co un saco de personaj importanti. Uno de questi xe stà Bernardino Drovetti, un [[piemonte]]se ex soldato napoeonico che zera diventà consoe generae de [[Fransa|Francia]] oltre che [[cołesionista d' arte|coesionista d' arte]] e egitoeogo. Questo eo ga introdoto aea corte del pascià<ref name="ancient-egypt"/>. Altri tre personaj che el ga conosuo saria stai importanti pa eo: el grande esploratore [[svìsara|svisero]] Johann Ludwig Burckhardt, che ghe ga dà un mucio de consigli che ghe gavaria fato da guida nee so inprexe<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia I">{{cite web|url=http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ|title=Viaggi in Egitto e Nubia seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone|publisher=Milano, Sonzogno|date=1825 |accessdate=5-11-2010}}</ref>, el novo consoe generae [[regno Unìo|britanico]] Henry Salt, n' altro egitoeogo e coesionista che saria diventà gran rivae de Droveti nea corsa ae scoperte archeoeogiche, e un esploratore [[genoa|genovese]], Giovanni Battista Caviglia, famoso par ver disoterà ła sfinge de Giza. El carisma e ła forsa persuasiva de sto omo eo gaveva afasinà e e ghe xe stae de esempio<ref name="il grande Belzoni">{{cite web|url=http://coaloalab.splinder.com/post/17878890|title=IL GRANDE BELZONI DI MARCO ZATTERIN ,presentaxion del libro de cui aea bibliografia|publisher=coaloalab.splinder.com|date=2008 |accessdate=11-11-2010}}</ref>. Quando che el pascià eo ga ricevuo el se ga dimostrà interesà al so progeto de na machina paea irigasion, ma co xe stà el momento dea dimostrasion no ła ghe ga comodà e el ga rifiutà l' oferta. Belxoni el ghe xe restà tanto mae, ghe gaveva vusuo un ano e un mucio de schei pa organixare ła dimostrasion. === Primo viajo archeoeogico (30 zugno 1816 - 15 disenbre 1816) === E eora el ga acetà ła oferta de Henry Salt de trasportare el busto de na statua del re Ramesse II, che el pesava più de 7 toneate, dal tempio Ramesseum tacà Luxor (nea antica Tebe) fin sua sponda del fiume [[Nilo|Nieo]] che zera distante 1200 metri. Ver acetà ła oferta de Salt ga vusuo dire rompare i raporti co Droveti<ref name="ancient-egypt"/>. El xe partio el [[20 de majo|20 majo]] [[1816]] e dopo ver sorpasà un mucio de dificoltà el ga meso insieme 80 lavoradori locai e el ga comincià. El ga costruio na xlita rudimentae e iutandose co 4 leve el xe riusio nea imprexa meténdoghe soeo do stimane<ref name="Giovanni Battista Belzoni"/>. Prima ghe gaveva provà parfin e trupe de ocupasion francexi sensa riusirghe<ref name="ancient-egypt"/>. Questo zera stà soeo un lavoro da trasportadore, ma ła vicinansa co sti caoeavori e e noti pasae inte el tenpio ghe gaveva fato aumentare ła pasion a dixmixura. [[Imàjine:La_tombe_de_Sethi_1er_(KV.17)_(Vallée_des_Rois,_Thèbes_ouest)_-3.jpg|thumb|right|Un particoeare dea stupenda tonba de Seti I ciamà anca tonba Belxoni]] Burckhardt ghe gaveva contà dea so scoperta del tenpio de Abu Sinbel nea [[Nubia]] a sud, dove che parò nol zera stà bon entrare, e el ga decixo de provarghe eo. Spetando che rivase a barca che doveva portare el coeoso de Ramesse II, el xe partio verso sud e dopo ver afrontà un lungo viajo co el xe rivà el gaveva quasi finio i viveri, e eora el ga fato na perlustrasion e el xe tornà indrio. Tornando a Luxor el se ga fermà su l' [[ixoła|ixoea]] de Philae inte el Tenpio de Iside e el ga ciapà poseso de un importante obeisco par conto del consoeato britanico, sensa portarlo via. Co el xe rivà a [[Luxor]] el xe ndà scavare a [[Karnak]], dove che el ga trovà un pasto de roba, e dopo nea [[Vae dei Re]] sua riva oposta del Nieo, e qua el ga verto ła so prima tonba, quea del faraon [[Ay]], che ani dopo ła saria stà cataeogà col codice KV23, dove che el ga inciso ła scrita in inglese :"scoperta da Belxoni-1816". Finalmente ła barca co sora el busto enorme ła xe partia, e ła zera compagnà da na seconda barca co dentro tuti i reperti che gaveva trovà eo<ref name="ancient-egypt"/>. El xe rivà al [[el Cairo|Cairo]] el [[15 disenbre]] [[1816]]. L' imenso busto invese el ga continuà el so viajo fin Londra, dove oncora uncó el xe conservà al [[British Museum]] === Secondo viajo archeoeogico (20 febraio 1817 - 21 disenbre 1817) === El [[20 de febraro|20 febraio]] el xe ripartio suito par Karnak e el ga trovà da novo un mucio de roba, tra cui el sarcofago de Ramesse III,che Salt ghe venderà al re [[Luigi XVIII]] de Francia e che deso el se trova al museo [[Louvre]] de Parigi, e na beisima statua in calcare dea regina [[Ahmose Meritamon]]. A chel punto el goernatore locae, istigà da Droveti, ghe ga proibio de continuare i scavi. E eora el xe partio pa Abu Sinbel dove che dopo un fià el xe riusio verxere el tenpio. El fato xe stà ecesionae ma dentro nol ga trovà gninte de vaeore, cusì el ga perso un mucio de schei<ref name="ancient-egypt"/>. Co el xe tornà a Luxor el xe ndà scavare nea Vae dei Re, dove che el ga scoperto un mucio de tonbe, tra e quai ła favoeoxa tonba del faraon Seti I (KV17), una dee più bee de tuto l' Egito. Dentro ła zera tuta decorà co beisimi afreschi e basorilievi tanto da esere ciamà ła ''capea Sistina egisia''. Ea xe ncora conosua come ła ''Tonba Belxoni''. Più tardi el gavaria provà vendarghe el beisimo sarcofago de Seti I in aeabastro traslucido a Droveti e al [[British Museum]] ma tuti do i ga rifiutà dixendo che el zera masa caro. Aea fin eo gavaria conprà inte el 1824, dopo ła morte de Belxoni, el coesionista privato John Soane che eo ga meso nea cripta dea so abitasion-muxeo a Londra, dove che el se trova oncora deso<ref name="ancient-egypt"/>. Prima de tornare el se ga meso fare ła mapatura dea tonba, l' inventario de queo che zera dentro e dei calchi in cera dei basorilievi che i ghe saria servii pa ricreare l' ambiente in dee mostre da fare in Europa<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. Ea tonba ła xe talmente inportante che ła xe sarà al publico. Inte el corso dei ani ła xe stà tanto danegià, par esenpio i ghe ga portà via un mucio de basorilievi, e questo ga costreto el goerno egisian a permetare l' entrata soeo in caxi ecesionai, come quando che vien dei cai de Stato in vixita in Egito. [[Imàjine:05 khafre belzoni.jpg|thumb|right|Ea firma de Belxoni dentro a piramide de Chefren]] Inte el disenbre 1817 el xe tornà al Cairo dove che el ga savuo che zera morto Burckhardt. El ga decixo de metarse in proprio e farse imprestare dei schei pa xvincoearse da Salt e poderse godere da soeo i fruti dee so scoperte e gestire el lavoro in autonomia. Xe stà cusì che durante sto sogiorno el ga fato n' altra scoperta clamoroxa: el ga catà l'ingreso dea piramide de Chefren a Giza visin al Cairo, el ghe xe riusio studiando co cura ła strutura interna dea visina piramide de Cheope. Anca qua dentro nol ga trovà gninte de vaeore, se gavaria scoperto dopo na iscrision in arabo che ła piramide zera xa stà vioeà 600 ani prima da so fioeo del famoso [[Saladin|Saeadin]]<ref name="ancient-egypt"/>. Sta scoperta xe stà comunque acolta a Londra co un gran entuxiaxmo e pa ceebrarla xe stà conià in so onore na moneda de bronzo che ła gaveva el so profio stampà da na parte e ła piramide da staltra<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>. === Terso viajo archeoeogico (28 aprie 1918 - 18 febraio 1819) === El xe ripartio conpagnà da Alessandro Ricci, un dotore e artista de [[Siena]] che ghe gavaria fato e ilustrasion del viajo e dei reperti par dee mostre da fare in Europa e par el libro dei so viaj che el gaveva in mente de scrivare. Co el xe rivà a Tebe el ga scoperto che Salt e Droveti i se gaveva spartio e xone de scavo più bee. [[Imàjine:Egypt-region-map-cities-2.gif|thumb|left|Mapa del' Egito dove a sud-est se vede Berenice]] Confinà ne na xona secondaria el xe stà fortunà trovare qualche bon reperto tra cui na beisima statua del faraon Amenofi III. Dopo ver finio insieme co Ricci el lunghisimo lavoro de descrision e dei calchi nea tomba de Seti I el xe ndà aea riserca de Berenice, un antico porto del [[mar Roso]] scoperto da poco da un mineraeoeogo francese. Dopo ver risaio a sud el Nieo el ga traversà el dexerto e co el xe rivà sul posto el se ga reso conto che el francexe gaveva scoperto i resti de na miniera, e eora ndando più a sud el xe riusio scoprire par primo ła vera Berenice. Co el xe rivà parò el gaveva finio i viveri e ghe ga tocà tornare indrio a man vode. Pa ła enesima volta el gaveva fato na gran scoperta che invese de arichirlo eo gaveva disanguà<ref name="ancient-egypt"/>. I raporti co Ricci no i zera stai boni fin dal principio, questo no ghe piaxeva el caratere vulcanico de Belxoni e co i xe rivai a Tebe i se ga separà. [[Imàjine:Kingston Lacy- Egyptian obelisk and House (geograph 1789450).jpg|thumb|right|L' obeisco de Philae nea so attuae locasion a Kingston Lacy inte el Dorset in Inghiltera]] Tornando a Tebe el ga incontrà Salt che el ghe ga oferto de ndare tore a Philae chel obeisco che el gaveva ciapà in poseso inte el primo viajo, e portarlo a Luxor. El saria sta examinà inte el [[1822]] dal egitoeogo francese Champollion che confrontando e iscrision greche e i geroglifici che ghe zera sora el ga vuo ła verifica decisiva dea so decifrasion dei gerojifici<ref name="ancient-egypt"/>. Belxoni ga acetà, e quando qualche mexe dopo el xe rivà a Tebe co l' obeisco, Droveti eo ga visto, e, sicome che in Europa el voeva portarlo eo, el se ga inbestià e el ghe ga meso anca e man doso. Droveti zera masa influente, el zera parfin el consijiere miitare del pascià. Co sta barufa Belxoni gaveva caio che ła so cariera de esploratore in Egito zera finia<ref name="ancient-egypt"/>. Ea causa penae che xe seguia xe sta lunga e ghe ga tocà restare in Egito un bel toco, invese de tornare in Europa come che el gaveva previsto. E eora el se ga meso in viajo da novo, stavolta in serca dea oaxi de Siwa, inte el nord-ovest del paexe, dove che ghe xe el tenpio del oracoeo de Amon, famoxo nea antichità pa verghe predio el futuro a [[Łisandro Magno|Alesandro Magno]]. Aea fin el ga scoperto n' altra oasi, quea de Bahariya, credendo che ła fuse quea de l' oracoeo<ref name="ancient-egypt"/>, anca qua nol ga trovà gninte de speciae e el xe tornà al Cairo. Aea fin dea so aventura egisiana, oltre ae varie altre scoperte, el gaveva verto oto tonbe nea soea Vae dei Re ( dove in totae fin ai dì nostri ghe ne xe stà scoperte 63): {| border="1" align="center" cellspacing=2 cellpadding="5" style="border:1px solid black; border-collapse:collapse; text-align:center;" |-bgcolor=#e7e7e7 ! width="30" | n.ro assegnà da Belxoni ! width="30" | Titoeare ! width="30" | Numerasion dea Vae |- | 1 | Ay | KV23 |-bgcolor=#f0f0f0 | 2 | Amenhotep IV ?/Akhenaton ? | KV25 |-bgcolor= | 3 | Ramesse I | KV16 |-bgcolor=#f0f0f0 | 4 | (''do mumie feminii'') | KV21 |-bgcolor= | 5 | Mentuherkhepeshef | KV19 |-bgcolor=#f0f0f0 | 6 | Seti I | KV17 |-bgcolor= | 7 | (''sconosuo'') | KV30 |-bgcolor=#f0f0f0 | 7 (''sic'') | (''sconosuo'') | KV31 |} === Ritorno in Europa === [[Imàjine:Palazzo della ragione di Padova 12.jpg|thumb|left|El medajon comemorativo fisà sora l'ingreso orientae del Paeaso dea Raxon che dà sul coridoio che porta in municipio]] El proceso co Droveti, grasie al juto de Salt, el xe ndà finire in gninte, e eora el ga xbrigà e ultime formaità e el ga easà l' Egito inte el setenbre del 1819 rivando a Padoa i primi de disenbre. Qua ła acojensa xe stà granda. L' eco dee so imprexe e e do statue che el ghe ga regaeà al comune ga spinto e autorità a farghe grandi onori, tra cui el conio de un medajon comemorativo. E statue zera do sfingi che deso e xe al [[Paeaso dea Raxon]] in sità. Inte el Muxeo Archeoeogico ghe xe stà dedicae do sae egisie in dove che ghe xe dei reperti sui. A Padoa el ga conosuo l' architeto [[Giuseppe Jappelli|Giusepe Japei]], dàndoghe ła ispirasion pal progeto dea saea egisia del [[cafè Pedrocchi|cafè Pedrochi]]<ref name="ancient-egypt"/>. Dopo do soi mexi el xe partio par Londra, dove che el xe rivà a fin marso del 1820. Anca qua l' acojensa xe stà speciae, el zera diventà famoxisimo e el xe stà invità a frequentare i saeoti più importanti, el xe parfin entrà nea logia masonica del' arca reae, dove che zera afilià anca el duca del Sussex<ref name="ancient-egypt"/>. El se ga meso scrivere el libro dee memorie dei so viaj, ilustrà da beisimi aquarei sui e de Ricci. El libro xe stà publicà in [[łéngua inglexe|inglexe]] aea fin del 1820 col titoeo :"''Raconto dee Operasion e dee Recenti Scoperte nee Piramidi, Tenpli, Tonbe e Scavi in Egito e in Nubia, e de un Viajo nea Costa del Mar Roso, in serca dea antica Berenice, e n' altro nel' Oaxi de Jupiter Ammon''". El ga vuo un gran suceso, ghe ne xe stà stanpà diverse edision e el xe stà tradoto anca in italian, tedesco e francexe. Sempre a Londra el ga organixà na mostra dei so reperti e dea riprodusion dea tonba de Seti I che el ga reaixà coi calchi che el gaveva tolto. anca ła mostra xe ndà benon, tanto ch el ga deciso de replicarla a Parigi. Inte el [[1822]] el xe stà invità in [[Rusia]], dove a [[San Pieroburgo|San Pietroburgo]] el xe stà ricevuo co grandi onori dal [[Xar]] [[Alesandro I (xar)|Alesandro I]] in persona, che el ghe ga regaeà un aneo co un topasio. Ea vendita dei reperti e el suceso del so libro e dea mostra no ga compensà tuti i debiti che el gaveva acumueà co tute chee scoperte dove che nol gaveva trovà gninte<ref name="ancient-egypt"/>. El bixogno de schei e ła so nostalgia pai viaj ghe ga fato acetare ła oferta dea asociasion [[àfrica|africana]] de Londra par sercare e fonti del [[Nizer (fiume)|Nizer]]. Sto fiume centroafrican el zera quaxi sconosuo esendo stà scoperto soeo pochi ani prima dal grande esploratore [[scozia|scosexe]] [[Mungo Park]], che nee so vicinanse el gaveva trovà ła antica [[Tinbuctu]]. === El viajo in Africa ocidentae e ła morte === El xe partio inte el [[1823]] par Tinbuctu, el voeva ragiungerla pasando dal [[Maroco]]. Rivà a [[Fes]] el re ghe ga dà el permeso de traversare e so tere e na scorta, ma co el xe rivà sul dexerto el se ga reso conto de quanto ostii che fuse i locai e el xe tornà indrio decidendo de rivare a Tinbuctu dal sud. El xe ndà a [[Gibiltera]], dove che el ga ciapà na nave pa e [[Canarie]]<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia"/>, e da queste n' altra nave par el [[Regno del Benin]], che el se trovava nea odierna [[Nizeria]]. El voeva ndare dal re nea caitae Benin, che deso ła se ciama Benin City, par domandarghe i permesi e na barca par risaire el Nizer. Ma poco dopo che el xe sbarcà in Africa el xe morto de disenteria el [[3 disenbre]] [[1823]] inte el porto fluviae de Gwato, 40 kiometri prima de Benin City.<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/><ref name="The Gentleman's magazine">[http://www.google.com/books?id=06bPAAAAMAAJ&pg=PA462&dq=belzoni ''The Gentleman's magazine'', Volume 135, (in inglese) pag. 462], 1824</ref><ref>[http://books.google.com/books?id=ojEhe_tsd3MC&pg=PA49&lpg=PA49&dq=gwato+nizer+belzoni+1823&source=bl&ots=tUQ_reyRo3&sig=gRyq-LWw41YdGALpAy-Zo0MQ_Cg&hl=it&ei=L6DRTIDLEYfCcZvy6Z0L&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBcQ6AEwAA#v=onepage&q=gwato%20nizer%20belzoni%201823&f=false ''Travellers in Egypt'', (in inglese) pag. 49], I.B.Tauris, 2001</ref>. El signor Houtson che eo compagnava nea spedision eo ga fato sepeire pena fora de Gwato e el ghe ga meso na epigrafe sua tomba col nome e ła data de morte. El ghe ga anca fato scrivare:''"el signor che ga meso sta epigrafe sua tomba de sto famoxo e intrepido viajador, el spera che ogni europeo che vixita sto posto el tegna neta ła tera e el fasa riparare ła recinsion che ghe xe intorno, se xe necesario"''. Circa quarant' ani dopo un viajador che xe rivà fin là nol ga trovà altro che l' albaro<ref name="The Gentleman's magazine"/>. == Giudisi critici == [[Imàjine:Giovanni Battista Belzoni by William Brockedon.jpg|thumb|Un ritrato de Belxoni in abiti egisiani]] Ghe xe stà chi che eo ga criticà pa ła rudesa dei so sistemi de scavo, in efeti ai dì nostri ghe xe più atension a salvaguardare i reperti, ma i so detratori no i ga tegnuo conto del contesto storico inte el cuało el ga operà<ref name="ancient-egypt"/>. A chei tenpi in Egito ła archeoeogia no zera gnancora rafinà come che ła xe deso. Quei che ndava furegare nee rovine più che archeoeogi i zera aventurieri al servisio dei muxei o dei coesionisti privati, e i zera disposti a tuto pur de fare i schei, rovinando un pasto de tochi pregiai. Belxoni xe stà tanto difarente e el se ga distinto pa l' ordine e el metodo dei so scavi<ref name="il grande Belzoni"/>. El steso ceebrà Champollion el ga cavà un mucio de basorilievi daea tonba de Seti I, dove che invese Belxoni el se ga limità a fare i calchi in cera<ref name="ancient-egypt"/>. El xe stà apresà pa ła so profesionaità, col doveva vaeutare un reperto el ghe ndava pian prima de stabiire ła data de quando che el zera stà fato e e so descrision e zera sempre precixe e particoearegiae<ref name="Giovanni Battista Belzoni (1778-1823)"/>, anca quee dee tombe dove che nol ga trovà gninte. Uno dei segreti de Belxoni xe stà de eserse guadagnà el rispeto dei locai, i ga tratà co umanità, el ga imparà ła so lingua e el se vestiva da arabo, el se ga parfin fato cresere na barba eonga come quea che ga eori. In sta maniera i ga convinti a lavorare duro, che noi zera bituai, là dove che tuti i so coeghi del tenpo no ghe zera mai riusii<ref name="ancient-egypt"/>. El so caratere vulcanico e indipendente eo ga portà a rompare amicisie influenti (Droveti, Salt, el consoe svedese). El voeva briare de luce propria e no ghe piaxeva esere considerà un agente dei consoi<ref name="Viaggi in Egitto e in Nubia I"/>. Se da na parte questo ghe ga consentio de autogestirse el lavoro e de goderse ła fama dee so scoperte, che altrimenti sea gavaria ciapà eori, da staltra eo ga ixoeà. Droveti e Salt gaveva ae spae i potenti mexi dea Francia e de l' Inpero Britanico e eo, stacandose da eori, ghe ga tocà domandare un mucio de prestiti che i eo ga rovinà. Ghe zera in baeo tanti schei coe rovine egisie, e i do consoi i eo ga talmente tanto ostacoeà che el ga dovuo ndare via. == Influensa culturae == Malgrado ła gran quantità de scoperte che el ga fato el so nome nol xe ceebrà come che el se meritaria e pochi xe stà i libri a eo dedicai. Inte el campo dea archeoeogia egisia el xe stà considerà par tanto tempo un modeo da imitare dai esploratori che xe vegnui dopo de eo e tanti esperti de egitoeogia i eo ga stimà e ritegnuo un esempio<ref name="ancient-egypt"/><ref name="il grande Belzoni"/>. El regista american George Lucas el se ga ispirà a Belxoni col ga creà el famoso personajo de [[Indiana Jones]] definendoeo un archeoeogo ecesionae ma dotà de un caratere duro e rude.<ref>[http://www.filmsite.org/raid.html "Raiders of the Lost Ark"], (in inglese) Tim Dirks [[1996]]-[[2008]].</ref> El poeta inglexe Percy Bysshe Shelley el ga vuo ła ispirasion pa scrivere el so soneto "''Ozymandias''" dal grande busto de Ramesse II al British museum. Na cità del Stato american del [[Mississippi]] ła se ciama "''Belzoni''" in so onore. L' atore inglese Matthew Kelly inte el 2005 el ga interpretà Belxoni par el docudrama dea [[BBC]] ''Egypt''. Inte el [[2009]] el grupo italian de [[jazz rock]] "[[Arti e Mestieri]]" ga publicà un [[Ep]] intitoeà [[Il grande Belzoni]] composto da 4 canson. Sta opera xe na parte del [[concept album]] ''"Piramidi - Quadri di un'esplorazione"'' de prosima publicasion, che el gavarà 17 tochi tuti dedicai aea so vita. == Note == <references/> == Bibliografia == === Scriti de Belxoni === * {{en}}'Narrative of the Operations and Recent Discoveries Within the Pyramids, Temples, Tombs and Excavations in Egypt and Nubia and of a Journey to the Coast of the Red Sea, in search of the ancient Berenice; and another to the Oasis of Jupiter Ammon'', Londra, John Murray, 1820 ([http://www.google.com/books?id=okoWAAAAYAAJ edision inglexe del 1835 consultabie online]) * {{en}}''Description of the Egyptian Tomb, Discovered by G. Belzoni'', Londra, Murray, 1821 * ''Viaggi in Egitto e Nubia contenenti il racconto delle ricerche e scoperte archeologiche fatte nelle piramidi, inte i templi, nelle rovine e nelle tombe di questi paesi seguiti da un altro viaggio lungo la costa del Mar Rosso e all'Oasi di Giove Ammone'', Milano, Sonzogno, 1827 ([http://www.google.com/books?id=pX4DAAAAQAAJ edision italiana del 1827 consultabie online]) === Altri scriti a eo dedicai === * {{en}}Sarah Atkins, ''Fruits of enterprize exhibited in the travels of Belzoni in Egypt and Nubia'', Londra, Harris and son, 1821 ([http://www.google.com/books?id=Y0AGAAAAQAAJ edision inglexe del 1821 consultabie online]) * Luigi Montobbio, ''Giovanni Battista Belzoni — la vita i viaggi le scoperte,'' Edision Martello, Padoa, 1984 * Gianluigi Peretti, ''Belzoni: viaggi, imprese, scoperte e vita'', Edision GB, Padoa, 2002 * Marco Zatterin, ''Il gigante del Nilo'', Mondadori, 2000 * Marco Zatterin, ''Il gigante del Nilo.Storia e avventure del Grande Belzoni'', Il Mulino, Boeogna, pagg. 388, 2008 (edision amplià del libro presedente). == Altri progeti == {{Interprojeto}} == Liganbi foresti == * {{en}}[http://www.google.com/books?id=YN1PAAAAMAAJ&pg=RA1-PA206 Vose daea ''Penny cyclopaedia''], v.3-4, 1835 * [http://www.youtube.com/watch?v=r1O1-YwKeK0 L' eP "''Il Grande Belzoni''" dei Arti e Mestieri su YouTube] * [http://www.youtube.com/watch?v=oNEq2vcLXDU Un brano de "''Egypt''" dea BBC su YouTube] El trasporto del busto de Ramesse II e ła prima visita a Abu Simbel * {{en}}[http://www.thebanmappingproject.com/ Theban Mapping Project] Atlante interativo dea [[Vae dei Re]] e dea necropoi de [[Tebe (Egitto)|Tebe]] * {{en}}[[s:en:Catholic Encyclopedia (1913)/Giambattista Belzoni|Vose daea Catholic Encyclopedia (1913) su en.Wikisource]] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Archiołoxia]] [[Categoria:Esploradori venesiani|Belzoni, Giovanni Battista]] byfpaw9bqip2efqjbdh91wws4uis0ij 0 16547 1228716 1175896 2026-06-04T18:59:27Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1228716 wikitext text/x-wiki La '''Storia del Sudan''' la xe sempre stà influensà da i popoli vicini. Anca co el Sudan el ga avù el control politego e ecomico de l’[[Egito]], la cultura egisiana el lo influensava. Ancò el Sudan el xe sempre tirà da corenti religiose, politeghe e finansiarie che vien da diresion diverse. == Preistoria == I primi omeni che i ga abità el Sudan i xe rivà qi in tel paleolitico. Ricatamenti archeoligici del neolitico i dimostra che la zente la vivea in vilagi fortificadi. I xera pescadori, caciatori, alevatori e i racoglieva granalie par vivar. En tel nord del Sudan – [[Nubia]] – la popolasion la xera culturalmente identica a quele de l’Alto Egito. I do popoli i ga svilupà el sistema faraonico a lo steso tempo za inte el 3300 a.C. == Kush == [[Imàjine:Sudan Meroe Pyramids 2001.JPG|thumb|right|250px|Piramidi de Meroe]] I pi veci documenti sul Sudan i vien da l’Egito. I egisiani ciamava Kush el teritorio fin a la prima catarata del [[Nilo]]. Dopo la caduta del [[Storia de l'Egito|vecio regno]], par do mila ani, i egisiani i ga controlà sta rejon a livel cultural (par esempio, ghe pi piramidi in Sudan che in Egito) e religioso. I egisiani i vendea gran a Kush e i comprava sciavi, [[oro]], avorio, incenso e carneliana – na piera usada par far le ponte de le frece. I egisiani i ga costruio de i fortini longo tuto el Nilo par controlar el fluso de le merci. En tel 1720 a.C. i ''hyksos'' i ga invaso l’Egito e taja i contati co Kush. Co l’emergere del nuovo regno (1570-1100 a.C.) el faraone Ahmose el ga invaso Kush e lo ga fato na provincia de l’Egito. El control de l’Egito el rivava fin a la zona dove ancò ghe Khartoum. Co la fin del nuovo regno anca l’influensa egisiana la xe diminuida. No ghe xe documenti dal XII al IX secolo. En tel VIII secolo a.C. el regno de Kush, co cavedal a Napata, el xe stà bon de conquistar l’Egito del sud. El re Kashta el ga conquistà Tebe, so fiol Piankhy el ga esteso el control fin al delta del Nilo. Par pi de on secolo, i faraoni neri de la XXV dinastia i ga controlà l’Egito. La dinastia de Kush in Egito la xe terminà co l’invasion asira (688 a.C.), ma la xe continuà in Sudan, do la controlava la Nubia e i teritori a sud e a est de la cavedal. === Meroe === I egisiani i ga provà a conquistar Kush in tel 590 a.C. I ga ataca la cavedal, Napata, e i xe stà boni de sachegiarla; ma i kushiti i xe stà boni de parar via i invasori. I kushiti i ga isteso spostà la cavedal a Meroe, rente de la sesta catarata del Nilo. Mentre el Egito el pasava a le dominasion straniere (Persia, Grecia, Roma), el regno de Meroe el ga continuà a sviluparse par conto suo. A Meroe se cata i resti de i sistemi de irigasion che permetea la coltivasion intensiva d ei tereni, costrusion che dimostra l’abilità de i architeti e de i artisani, piramidi e steli. En tel I secolo a.C. se scominsia a catar iscrision in lengoa meroana. I re de Meroe i pasava el poder a i fradei o ale sorele. Co la morte de tuta na generasion, el poder el pasava ai fioi, secondo el merito e la linea matriarcale, no l’età. I contati co el Mediteraneo el ga parmeso a elementi elenici de rivar fin qi, così come el contato co l’Arabia el ga parmeso a elementi culturali arabi e hindu de entrar ne la cultura kushita. Da i ricatamenti archeologici el par che la cultura metalurgica de Meroe la sa difondesto a ovest fin su la costa Atlantega del continente. En tel II secolo d.C. i nobati i xe penetrà in tel nord de Kush e i ga fondà el loro regno. A sud, el regno de Meroe el ga perso teritorio par l’espansion del regno de [[Storia de l'Etiopia|Aksum]]. El re Ezana el ga distruto Meroe in tel 350 e el ga incorporà i teritori inte el so regno. === Cristianesimo === [[Imàjine:Christian Nubia.png|right|thumb|250px|Nubia cristiana]] Dopo on periodo de asestamento, tre regni i xe emersi in tel VI secolo: Nobazia, co cavedal a Faras in tel nord; Muqurra, co cavedal a Dunqulah (150&nbsp;km a sud de la moderna sità omonima) in tel sentro; e Alwa, co cavedal a Sawba in tel sud. Tuti e tre sti regni i gavea contati co el mondo bizantino. I re de i tri regni i se sa convertio al cristianesimo monofisita (che crede in ona natura divina-umana de Gesù Cristo) verso el 540. El cristianesimo el ga verto la comunicasion co l’Egito e co el mondo Mediteraneo. La Cexa la ga spinto l’educasion e la ga verto scole tacà a le catedrali. De sto perioso, se cata documenti scriti in greco, copto, meroitico e arabo. Co i arabi i ga conquistà l’Egito in tel 640, i regni cristiani i se sa catà tajà fora dal mondo cristiano. I arabi i no xe riusidi a conquistar i regni cristiani, ma i ga penetrà la Nubia co i marcanti. === Islam === L’influensa de l’Islam sul nord Sudan la xe cresuda on poco a la olta. Tra la fin del XI secolo e el XIV secolo, i regni cristiani i se sa disolti sensa atachi militari esterni e la zente la xe pasà a l’Islam. I contati co l’Egito i xe sempre stà de comercio e vari sultanati locali i controlaa la rejon. I marcanti arabi i controlava el marcà de i [[s-ciavi]] che dal sud del Sudan i vegnea portadi in Arabia e in Egito. == Sudan Moderno == La storia moderna del Sudan la scominsia in tel 1820, co le trupe turche e egisiane del impero Otomano le ga conquistà el nord del paexe. Le trupe otoman le xe stà bone de rivar a sud de Khartoum, ma no le ga poduo pasar le paludi del [[Sudd]]. Anca el mondo cristiana el ga provà a penetrar ste rejoni. I misionari catoleghi e protestanti i xe vegnù in Sudan e i ga costruio varie mision longo el Nilo, so i monti Nuba e ne la cavedal Kartoum. Importante la xe la presensa de [[Daniele Comboni]] e de i so [[misionari comboniani|misionari]] (come [[Giovanni Losi]], quasi tuti veneti. I misionari comboniani i gavarà na grande importansa ne lo svilupo de le scole, de i ospedai e de l’evangelizazion de tuto el Sudan. Le forse eoropee le xe intervegnù in Sudan par fermar la trata de i sciavi. La società arabo-sudanese la ga perso la principal fonte de sostentamento e la zente la xera pronta a ribelarse a l’intromision straniera. El primo periodo de la storia moderna del Sudan el xe terminà co la rivolusion del Mahdi. === La Mahdia === En tel 1881, Muhammad ibn Abdalla, on eremita islamico, el se sa proclamà el Mahdi, el mesia promeso da Maometo. El Mhdi el ga ciamà tuti i musulmani del Sudan a la rivolta. La zente, stufa de la cativa aministrasion de i egisiani, la ga risposto formando subito on esercito ben de tegnar testa a le trupe governative. La cavedal la xe stà conquistà el 26 gianaro 1885, el governator del Sudan, el inglexe general magiore George Gordon, elxe stà decaità e tanti de i 50&nbsp;000 abitanti de la sità i xe stà masacrà da i ''ansar'', i guerieri del Mahdi. El Mahdi el xe morto in tel 1885 e Khalifa Abdullah el ga tolto el so posto. I inglexi i ga mandà na forsa de invasion al comando de Horatio Kitchener, che el sarà ricordà come el macelaro del Sudan par le atrocità comese qi e in Sudafrica durante le guere boere. EL Sudan el xe presto tornà soto l’influensa inglexe in condominio co i egisiani. === La colonia === Anca se oficialmente ghera on condiminio anglo-egisian in tel Sudan, i egisiani no i ga mai contà masa. Dop verghe risolto de le beghe de frontiera co i belgi (enclave de Lado) e i francexi (area de Fashoda), i inglexi i controlava tuto el Sudan che el xera aministrà come do colonie separate (nord e sud). Co le ''Close Districts Ordinances'' (Regole de i Distreti Separati) del 1920, i inglexi i ga imposto l’uso del pasaporto par pasar da na zona a l’altra e de parmesi speciali par el comercio. Anca i misionari i sa visto costreti a laorar in aree decise da la colonia, che no permetea a i cotoleghi de laorar ne le aree de i protestanti. Al nord se usaba l’inglexe e l’arabo, al sud inglexe, [[denka]], bari, nuer, lotuku, [[shilluk]], zande e lafon. I inglexi no i ga laorà mas par lo svilupo del sud, ma i ga iutà el nord. En tel 1946, i inglexi i ga cambià vision par el Sudan. Se prima i pensava de metar el sud co l’Africa Orientale, adeso i ga volù tacar el sud al nord Sudan. A la conferensa de Juba del 1947, le autorità del sud le sa visto cambiar tute le regole de governo. I sudisti i xe stà traditi da i inglexi. El governo el xera a [[Khartoum]] e funsionava in arabo, mentre che lori i savea l’inglexe. Co i inglexi i ga lasà i ufici governativi, de 800 posti solo 4 i xe andà a zente del sud.. I inglexi i ga unificà el Sudan metendolo inte le mane de i nordisti, visti da i sudisti come musulmani, arabi e nemici del sud. === Guera sivile === En tel 1956 el Sudan el xe diventà indipendente co la promesa de formar na federasion. I arabi del nord, parò, no i ga mantegnù la promesa. I soldai del sud i sa ribelà e ha scominsià la guera sivile che la xe durà 17 ani. Al nord, el governo el xe cascà in man a na serie de pułìteghi che i pensaa pi a manovre de partio che al ben del paexe. En tel 1958, el generale Ibrahim Abboud el ga organizà on [[Colpo de stato|colpo de Stato]] e ga tolto el poter sensa violensa. Ma anca el so governo no el xe stà bon de afrontar i problemi del paexe e, in tel 1964, el ga dovù rinunsiar. Fin al 1969 el Sudan ga visto na serie de governi, tuti mia boni de aprovar la Costitusion del paexe o de afrontar i problemi co el sud. El 25 magio 1969, el colonel Gaafar Nimeiry el ga fato on colpo de Stato e tolto el poter. En tel 1972, el governo el ga firmà l’acordo de Addis Abeba co le milisie del sud e la guera sivile la sa fermà, anca se le brase de la rivolta le xera oncora vive soto l’aparensa de la paxe. === Islamizasion === Nimeiry el ga soferto do colpi de Stato. Ono inte el 1971 chel xe durà sete di, e n’altron tel 1976 preparà da i ansar, i seguaci del Mahdi. En tel 1983, Nimeiry el ga aprovà la ''sharia'', el corpo de legi islamiche che faxea del Sudan on paexe solamente islamico. La guera sivile la xe scominsià na seconda olta. En tel 1985 on colpo de Stato el xe stà organizà dal general Abd ar Rahman Siwar adh Dhahab e Nimeiry el ga dovù scapar in Egito. En tel giunio 1986, Sadiq el Mahdi, neodo del Mahdi e cao de i ansar, el ga formà on governo de coalision co el programa de islamizar el Sudan. En tel 1989, el militare Omar el Bashir – conosù par la so vita poco aderente al Corano – el se sa convertio e el ga organizà on colpo de Stato che la meso al poter. Bashir el ga continuà la guera col sud e el ga scominsià anca a combatar co altri grupi etnici marginali al nord. Dopo na longa serie de tratati de paxe, el acordo el xe stà firmà a Nairobi (Kenya) el 9 genaro 2005. El tratato prevede che el sud el sia autonomo par sie ani; che dopo sie ani ghe sia on referendum par vedar se el sud el vol star co el nord o se vol far la secesion par formar on novo Stato; che la ''sharia'' la rimane valida al nord, ma che el sud el pol farghene a meno; che i schei del petrolio – che el xe tuto al sud – i sarà divixi tra nord e sud. === Efeti de la guera === Durante i ani de la guera, 4 milioni de sudanexi i xe scapà da le loro case par trasformarse in rifugiati interni o rifugiati internasionali in [[Uganda]], [[Kenya]], [[Ethiopia]] e [[Egito]]. Pi de on milion de sudanexi el xe morto par colpa de la guera. I sudisti che i xe scapà in tel nord i xe stà tratà da sitadini de secondo grado e i vive in baracopoli rente de la cavedal. I no ga diriti sivili e i no pol laorar a la pari co i altri sudanexi. Co John Garang – cao de la guerilia sudanexe – el xe morto in on incidente aereo, i sud sudanexi che i vivea a Khartoum i ga atacà la sità e meso in pericolo la tregua. El sucesor de Garang, Salva Kir, el ga tolto el so posto. Salva Kir el xe el presidene del sud e vice presidente del paexe. El sud el stà provando a vegnar fora da deceni de distrusion ma la coruzion e la mancansa de competensa de i leader no lasa ben sperar. == Darfur == [[Imàjine:Darfur map.png|250px|right|Mapa del Darfur]] El governo de Bashir el ga acetà la tregua co el sud parché el no podea vinsar la guera e mantegnar el esercito el costava masa. Bashir el ga continuà la so lota contro i grupi marginali al nord. Da el 2003, el confito in tel Darfur el xe rivà al sentro de l’atension internasionale. El Darfur le xe grando come la Francia, i abitanti i xe grupi etnici musulmani ma neri. Soto la sabia del Darfur se cata petrolio e altre risorse importanti. El governo el sostien na campagna de genocidio contro i darfuriani par poder usar la rejon come i vol lori. El governo el ghe da le armi e el sostegno logistico a i janjaweed, grupi de guerilieri de origine araba. L’[[Union Africana]] la ga mandà de i oservatori par controlar la situasion, ma el genocidio el continua. A lo steso tempo, el governo del Ciad el ga dichiarà la guera co el Sudan el 23 dicembre 2005 in risposta a atachi de guerilieri che se nascondea in Sudan. No se de dismentegar che tuti i governi del Ciad i xe rivà al poter co de le asion militari a partir dal Sudan. {{Storia stati de l'Africa}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Sudan]] [[Categoria:Istoria de l'Africa|Sudan]] 2i1g4negbf0dv33rjhoe8n4ei8c06y8 0 18554 1228697 1217006 2026-06-04T16:48:24Z JackyM59 40539 Fotografia xontà 1228697 wikitext text/x-wiki {{infobox de Personajo}} {{Bio |Nome = Josep de |Cognome = Ribera |PostCognome = (conosciuto anca come '''José de Ribera''') dito ło '''Spagnołeto''' par ła so bassa statura |ForsaOrdinamento = Spagnoletto |Seso = M |LuogoNasita = Xàtiva |JornoMeseNasita = 17 de febraro |AnoNasita = 1591 |LuogoMorte = Napułi |JornoMeseMorte = 2 de setenbre |AnoMorte = 1652 |Atività = pitor |Epoca = 1600 |Nasionałidà = spagnoło |PostNasionałidà = , uno dei massimi protagonisti de ła pitura eoropea del [[XVII secoło]] |Imasine = }} Nato a Xàtiva, visin a Valencia, intel 1591, el ga tacà ł'aprendistato co Francisco Ribalta, che inte ła sità valensiana el gaveva na “bottega”. [[Imàjine:José de Ribera 054.jpg|thumb|250px|right|El martirio de [[Fiłipo apostoło|San Fiłipo]].]] [[Imàjine:José de Ribera 015.jpg|thumb|250px|right|[[San Francesco de Sisa|San Francesco d'Asixi]] e ł'angeło.]] [[File:Saint-Jean l'évangéliste - Ecole de Jusepe de Ribera.jpg|centro|miniatura|San Giovanni Evangelista, Museo del Louvre]] == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} 5mhvzeydf9b9fnqo6oy7jq1wgofztnh 1228698 1228697 2026-06-04T17:16:41Z Sinucep 7911 /* */ + galeria 1228698 wikitext text/x-wiki {{infobox de Personajo}} {{Bio |Nome = Josep de |Cognome = Ribera |PostCognome = (conosciuto anca come '''José de Ribera''') dito ło '''Spagnołeto''' par ła so bassa statura |ForsaOrdinamento = Spagnoletto |Seso = M |LuogoNasita = Xàtiva |JornoMeseNasita = 17 de febraro |AnoNasita = 1591 |LuogoMorte = Napułi |JornoMeseMorte = 2 de setenbre |AnoMorte = 1652 |Atività = pitor |Epoca = 1600 |Nasionałidà = spagnoło |PostNasionałidà = , uno dei massimi protagonisti de ła pitura eoropea del [[XVII secoło]] |Imasine = }} Nato a Xàtiva, visin a Valencia, intel 1591, el ga tacà ł'aprendistato co Francisco Ribalta, che inte ła sità valensiana el gaveva na “bottega”. == Gałeria de someje == <gallery> Imàjine:José de Ribera 054.jpg|El martirio de [[Fiłipo apostoło|San Fiłipo Imàjine:José de Ribera 015.jpg|[[San Francesco de Sisa|San Francesco d'Asixi]] e ł'angeło File:Saint-Jean l'évangéliste - Ecole de Jusepe de Ribera.jpg|San Giovanni Evangelista, Museo del Louvre </gallery> <!-- Sesion de pie voze, NO ZONTAR GNENTE ALTRO! --> == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} 6mvk694srg1gg7s8eox5qc8fe2nauk2 1228699 1228698 2026-06-04T17:17:57Z Sinucep 7911 /* Gałeria de someje */ justà 1228699 wikitext text/x-wiki {{infobox de Personajo}} {{Bio |Nome = Josep de |Cognome = Ribera |PostCognome = (conosciuto anca come '''José de Ribera''') dito ło '''Spagnołeto''' par ła so bassa statura |ForsaOrdinamento = Spagnoletto |Seso = M |LuogoNasita = Xàtiva |JornoMeseNasita = 17 de febraro |AnoNasita = 1591 |LuogoMorte = Napułi |JornoMeseMorte = 2 de setenbre |AnoMorte = 1652 |Atività = pitor |Epoca = 1600 |Nasionałidà = spagnoło |PostNasionałidà = , uno dei massimi protagonisti de ła pitura eoropea del [[XVII secoło]] |Imasine = }} Nato a Xàtiva, visin a Valencia, intel 1591, el ga tacà ł'aprendistato co Francisco Ribalta, che inte ła sità valensiana el gaveva na “bottega”. == Gałeria de someje == <gallery> Imàjine:José de Ribera 054.jpg|El martirio de [[Fiłipo apostoło|San Fiłipo Imàjine:José de Ribera 015.jpg|[[San Francesco de Sisa|San Francesco d'Asixi]] e ł'angeło Imàjine:Saint-Jean l'évangéliste - Ecole de Jusepe de Ribera.jpg|San Giovanni Evangelista, Museo del Louvre </gallery> <!-- Sesion de pie voze, NO ZONTAR GNENTE ALTRO! --> == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} h3o4isnaggq2cbxybws0vq8cb33kjoe 1228700 1228699 2026-06-04T17:24:59Z Sinucep 7911 /* Gałeria de someje */ justà 1228700 wikitext text/x-wiki {{infobox de Personajo}} {{Bio |Nome = Josep de |Cognome = Ribera |PostCognome = (conosciuto anca come '''José de Ribera''') dito ło '''Spagnołeto''' par ła so bassa statura |ForsaOrdinamento = Spagnoletto |Seso = M |LuogoNasita = Xàtiva |JornoMeseNasita = 17 de febraro |AnoNasita = 1591 |LuogoMorte = Napułi |JornoMeseMorte = 2 de setenbre |AnoMorte = 1652 |Atività = pitor |Epoca = 1600 |Nasionałidà = spagnoło |PostNasionałidà = , uno dei massimi protagonisti de ła pitura eoropea del [[XVII secoło]] |Imasine = }} Nato a Xàtiva, visin a Valencia, intel 1591, el ga tacà ł'aprendistato co Francisco Ribalta, che inte ła sità valensiana el gaveva na “bottega”. == Gałeria de someje == <gallery> File:José de Ribera 015.jpg|[[San Francesco de Sisa|San Francesco d'Asixi]] e ł'angeło File:Saint-Jean l'évangéliste - Ecole de Jusepe de Ribera.jpg|San Giovanni Evangelista, Museo del Louvre File:José de Ribera - Martyrdom of St Philip - WGA19360.jpg|<nowiki>El martirio de [[Fiłipo apostoło|San Fiłipo]]</nowiki> </gallery> <!-- Sesion de pie voze, NO ZONTAR GNENTE ALTRO! --> == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} 43dxf3jin59sg70b9acr0kdijx4hd5x 1228701 1228700 2026-06-04T17:25:24Z Sinucep 7911 no nowiki 1228701 wikitext text/x-wiki {{infobox de Personajo}} {{Bio |Nome = Josep de |Cognome = Ribera |PostCognome = (conosciuto anca come '''José de Ribera''') dito ło '''Spagnołeto''' par ła so bassa statura |ForsaOrdinamento = Spagnoletto |Seso = M |LuogoNasita = Xàtiva |JornoMeseNasita = 17 de febraro |AnoNasita = 1591 |LuogoMorte = Napułi |JornoMeseMorte = 2 de setenbre |AnoMorte = 1652 |Atività = pitor |Epoca = 1600 |Nasionałidà = spagnoło |PostNasionałidà = , uno dei massimi protagonisti de ła pitura eoropea del [[XVII secoło]] |Imasine = }} Nato a Xàtiva, visin a Valencia, intel 1591, el ga tacà ł'aprendistato co Francisco Ribalta, che inte ła sità valensiana el gaveva na “bottega”. == Gałeria de someje == <gallery> File:José de Ribera 015.jpg|[[San Francesco de Sisa|San Francesco d'Asixi]] e ł'angeło File:Saint-Jean l'évangéliste - Ecole de Jusepe de Ribera.jpg|San Giovanni Evangelista, Museo del Louvre File:José de Ribera - Martyrdom of St Philip - WGA19360.jpg|El martirio de [[Fiłipo apostoło|San Fiłipo]] </gallery> <!-- Sesion de pie voze, NO ZONTAR GNENTE ALTRO! --> == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} 5rq4pid6epu46rf3wha7uct49so5743 1228702 1228701 2026-06-04T17:27:35Z Sinucep 7911 [[Projet:Scripts et gadgets/Notices/HotCatsMulti|HotCatsMulti]] : + [[Categoria:Sensa fonti - arte]] 1228702 wikitext text/x-wiki {{infobox de Personajo}} {{Bio |Nome = Josep de |Cognome = Ribera |PostCognome = (conosciuto anca come '''José de Ribera''') dito ło '''Spagnołeto''' par ła so bassa statura |ForsaOrdinamento = Spagnoletto |Seso = M |LuogoNasita = Xàtiva |JornoMeseNasita = 17 de febraro |AnoNasita = 1591 |LuogoMorte = Napułi |JornoMeseMorte = 2 de setenbre |AnoMorte = 1652 |Atività = pitor |Epoca = 1600 |Nasionałidà = spagnoło |PostNasionałidà = , uno dei massimi protagonisti de ła pitura eoropea del [[XVII secoło]] |Imasine = }} Nato a Xàtiva, visin a Valencia, intel 1591, el ga tacà ł'aprendistato co Francisco Ribalta, che inte ła sità valensiana el gaveva na “bottega”. == Gałeria de someje == <gallery> File:José de Ribera 015.jpg|[[San Francesco de Sisa|San Francesco d'Asixi]] e ł'angeło File:Saint-Jean l'évangéliste - Ecole de Jusepe de Ribera.jpg|San Giovanni Evangelista, Museo del Louvre File:José de Ribera - Martyrdom of St Philip - WGA19360.jpg|El martirio de [[Fiłipo apostoło|San Fiłipo]] </gallery> <!-- Sesion de pie voze, NO ZONTAR GNENTE ALTRO! --> == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Sensa fonti - arte]] l06693vr5e3me68dzzqmqhmhby9ougn 0 19934 1228746 1180269 2026-06-04T22:27:13Z Sinucep 7911 sesion 1228746 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Imàjine:Universe expansion2.png|thumb|Na raprezentasion artistega del big bang]] El '''Big Bang''' el ze el modeło [[cosmołogia|cosmołogico]] de l'[[universo]] che ze meio suportà in tute łe so parti da łe [[metodo sientifico|prove sientifiche]] e da łe oservasion. Ł'idea esensiałe ła ze che el universo el se ga espanso da na condision inisiałe infinitamente calda e densa da un serto [[tenpo]] finido inte el pasà e el ze tut'ora drio espanderse. == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Cosmołozia]] 09iwduvzjk5on2dgrm2rqhoimmbfwe4 1228747 1228746 2026-06-04T22:27:29Z Sinucep 7911 Xontada [[Categoria:Abosi - siensa]] doparando HotCat 1228747 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ [[Imàjine:Universe expansion2.png|thumb|Na raprezentasion artistega del big bang]] El '''Big Bang''' el ze el modeło [[cosmołogia|cosmołogico]] de l'[[universo]] che ze meio suportà in tute łe so parti da łe [[metodo sientifico|prove sientifiche]] e da łe oservasion. Ł'idea esensiałe ła ze che el universo el se ga espanso da na condision inisiałe infinitamente calda e densa da un serto [[tenpo]] finido inte el pasà e el ze tut'ora drio espanderse. == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Cosmołozia]] [[Categoria:Abosi - siensa]] 1vohl8gyonq3ds0fnbgp9wafc1733je 0 20866 1228748 1182727 2026-06-04T22:30:57Z Sinucep 7911 sesion 1228748 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:BlackHole.jpg|thumb|Rapresentasion artistega de on buxo nero (fonte [[NASA]])]] Un '''buxo nero''' se definise in astrofisica on corpo cełeste estremamente denso, dotà de na atrasiòn gravitasionałe talmente granda da no parmetare che gnente se ałontana da ła propria suparfise. Sta condision ła se otièn cò ła [[vełocità de fuga]] da ła so suparficie ła se majore rispéto a ła [[vełosità de ła luse]]. On corpo cełeste che ga ste proprietà el risultarìa invisìbiłe e ła so prexensa ła podarìa èsare riłevà soło indiretamente, grasie a i eféti del so canpo gravitasionałe. Fin oncò xe stà tolte sù tante oservasion astrofixiche che łe połe èsare interpretà (anca se no in modo univoco) cofà indicasiòn de ł'efetiva existensa de i buxi neri sol universo. El termine "buxo nero" el xe dovùo al fixico [[John Archibald Wheeler]] (parché prima se parłava de ''dark stars'' o ''black stars'', cioè de stełe scure o negre). == Formasion dei buxi neri == Verso ła fin del so ciclo vitałe, el nucleo de na steła ła se stùa, dato che ła ga trasformà co na [[fusiòn nucleare]] tuto el idrogeno prexente in elio. <br /> Ła [[forxa gravitaxionałe]], che prima ła jera in ecuiibrio co ła presiòn xenerà da łe reasion de fusiòn nucleare, prevałe e schìcia ła masa de ła steła verso el so sentro. Cò ła densità ła diventa cosita granda, połe inescarse ła fusiòn nucleare del ełio, dopo de che ghe xe ła produsion del litio, axoto e altri ełementi (fin al osigeno e el siłicio). Durante sta fase ła steła ła se espande e ła se contràe viołentemente pì volte, butando fora parte de ła propria masa. Łe stełe pì cee łe se ferma a on serto punto de ła caena e łe se stùa, rafredandose e contraendose pì łentamente, atraversando el stadio de [[nana bianca]] e ne'l corso de tanti miłioni de ani łe diventa tipo on pianeta grando. En sto stàdio ła forxa gravitasionałe ła xe biłancià da on fenomeno cuantistico, ciamà presiòn de degenerasiòn, ligà al [[prinxipio de esclusion de Pauli]]. Par łe nane bianche ła presiòn de degenerasiòn ła xe prexente tra i ełetroni. == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Ojeti astronòmeghi]] 4lbin2kmgcc7di83z8nmirr2qrng3zw 1228749 1228748 2026-06-04T22:31:11Z Sinucep 7911 Xontada [[Categoria:Sensa fonti - siensa]] doparando [[Ajuto:HotCat|HotCat]] 1228749 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:BlackHole.jpg|thumb|Rapresentasion artistega de on buxo nero (fonte [[NASA]])]] Un '''buxo nero''' se definise in astrofisica on corpo cełeste estremamente denso, dotà de na atrasiòn gravitasionałe talmente granda da no parmetare che gnente se ałontana da ła propria suparfise. Sta condision ła se otièn cò ła [[vełocità de fuga]] da ła so suparficie ła se majore rispéto a ła [[vełosità de ła luse]]. On corpo cełeste che ga ste proprietà el risultarìa invisìbiłe e ła so prexensa ła podarìa èsare riłevà soło indiretamente, grasie a i eféti del so canpo gravitasionałe. Fin oncò xe stà tolte sù tante oservasion astrofixiche che łe połe èsare interpretà (anca se no in modo univoco) cofà indicasiòn de ł'efetiva existensa de i buxi neri sol universo. El termine "buxo nero" el xe dovùo al fixico [[John Archibald Wheeler]] (parché prima se parłava de ''dark stars'' o ''black stars'', cioè de stełe scure o negre). == Formasion dei buxi neri == Verso ła fin del so ciclo vitałe, el nucleo de na steła ła se stùa, dato che ła ga trasformà co na [[fusiòn nucleare]] tuto el idrogeno prexente in elio. <br /> Ła [[forxa gravitaxionałe]], che prima ła jera in ecuiibrio co ła presiòn xenerà da łe reasion de fusiòn nucleare, prevałe e schìcia ła masa de ła steła verso el so sentro. Cò ła densità ła diventa cosita granda, połe inescarse ła fusiòn nucleare del ełio, dopo de che ghe xe ła produsion del litio, axoto e altri ełementi (fin al osigeno e el siłicio). Durante sta fase ła steła ła se espande e ła se contràe viołentemente pì volte, butando fora parte de ła propria masa. Łe stełe pì cee łe se ferma a on serto punto de ła caena e łe se stùa, rafredandose e contraendose pì łentamente, atraversando el stadio de [[nana bianca]] e ne'l corso de tanti miłioni de ani łe diventa tipo on pianeta grando. En sto stàdio ła forxa gravitasionałe ła xe biłancià da on fenomeno cuantistico, ciamà presiòn de degenerasiòn, ligà al [[prinxipio de esclusion de Pauli]]. Par łe nane bianche ła presiòn de degenerasiòn ła xe prexente tra i ełetroni. == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Ojeti astronòmeghi]] [[Categoria:Sensa fonti - siensa]] anjmgo2cub3o6mb3dqqfd7hvx2qoiyx 0 22440 1228712 1217027 2026-06-04T18:56:20Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1228712 wikitext text/x-wiki {{infobox de Personajo}} {{Bio |Nome = Marco |Cognome = Musuro |Seso = M |LuogoNasita = Creta |JornoMeseNasita = |AnoNasita = intorno 1470 |LuogoMorte = Roma |JornoMeseMorte = 24 otobre |AnoMorte = 1517 |Atività = poeta |Atività3= umanista |Epoca = 1500 |Nasionałidà = greco }} == Vita == Marco Musuro el xe nato a [[Càndia|Candia]] intorno al [[1470]] e el faxeva parte de una dee fameje nobiłi de sta isoła. So pare par che el fusse un tal Ἰωάννης secondo ła sotoscrission del codixe Laur. LVII 5 ma non tuti i studiosi łi xe concordi inte el dirlo, in primis M. Sicherl. Niente savemo de ła so educasion da puteo e da ziovine ma xe fato assoda’ che el se gabbia reca’ a [[Firense]] sirca inte el [[1486]]. El parla de ła so educasion in na łetera scrita tra il 1499 ed il 1502 a [[Ziovanni Gregoropulo]] inte ła qual el parla revolsendose a se steso: Σὺ δὲ, καλὲ Μάρκε, οἴκοθεν μὲν ἀπεδήμησας ἐν Ἰταλίᾳ παιδευθησόμενος” (trad. E ti, caro Marco, ti xe 'ndà a studiar in Italia dopo de eser andà via de casa), inte ła stesa el dixe che ła so famegia non ghe xe venìa drio: “ἀπέλιπες μὲν γονέας ἤδη γεγηρακότας”(trad. ti ga lasà i xenitori che i xera xà veci). A [[Firense]] el ga avùo come maestro [[Giano Lascaris]] e questo invese ło savemo parché Musuro ło ga scrito inte ła so “Ode a [[Platon]]”( v. 59 Λασκαρέων γενεῆς ἐρικυδέος ἄκρον ἄωτον). Assieme co iu xe stai ałievi a [[Firense]] Michele Trivolis e [[Aristobulo Apostolis]]. Inte el [[1492]], dopo che [[Lorenso el Magnifico]] el xera morto, Musuro el se ga spostà a [[Venesia]] dove el ga prinsipià a łavorar insieme co [[Aldo Manuzio]]. Inte el [[1495]] el xe ‘ndà da novo a [[Càndia|Candia]] par dopo tornar a [[Venesia]] prima del 14 Setembre del 1497 come savemo da na łetera de Giorgio Gregoropulo al fiol Ziovanni che ła dixe: “ Ἀγαπητέ. ὁ κύριος Μάρκος ὁ Μεσούριος ἐλθὼν αὐτοῦ, φίλει πλεῖστα ὡς τὸν ἴδιον ἑταῖρον”. Da ła corispondensa dei Gregoropuli conossemo anca na controversia che ghe xe stada tra el nostro Musuro e el so compagno [[Aristobulo Apostolis]]. Giorgio Gregoropulo scrive sta letera al fio e a Aristobulo dixéndoghe che l’igumeno del monastièr de San Demetrio a [[Càndia|Candia]] xera morto el 16 Febraro del 1497: -Ἴσθι καὶ ἕτερον, τὸ ὅτι ὁ ἡγούμενος κεκοίμηται τῇ ις’ τοῦ φεβρουαρίου, καὶ ἠγέρθησαν λύκοι ἵνα ἀρπάσωσι τὸ σὸν μοναστήριον καὶ σε ἐξώσωσιν, οἵ εἰσιν ὁ ἱερὸς Θεόδωρος ὁ καὶ ῾Ρακενδύτης σὺν τῷ ἀνεψιῷ αὐτοῦ. [...] Καὶ ὁ ἕτερος ἦν ὁ σκοτενδύτης ὁ Μεσούριος, βοηθείας καὶ συνδρομῆς τοῦ κείνου θείου Μαχροῦ Μουσουραρέονος. Ἀλλ’ οὖν κἀκεῖνος ἐξηγκωνίσθη καὶ ἐστράφη εἰς τὰ ὄπισθεν κατῃσχυμμένος μελαγχολῶν.[...]- - Trad. Sapi anche n'altra roba: el prior el xe morto el 16 de Febraro, e se ga svegià i lovi par portarte via el to monastero. Li xe Teodoro Racendita col so nevodo. E l'altro Mesuro lo scotendita, giutà e compagnà da quel divin Machro Musurareon. Ma anca queo xe stà costreto a ritirarse in dove che el xera prima, svergognà e tristo. - El dito posto sarìa spetà ora ad Aristobulo ma Giorgio el missiona altri che gheło voleva robar: uno xera Teodoro Racendite (che in grego vol dir “vestio de strasse”) e staltro che el xe ciamà “vestio de tenebra” par esser proprio Marco Musuro col so barba Musurareon. Malgrado łi interessamenti de altri el posto comunque xe ‘ndà a Aristobulo. Tra el 1497 e ‘l 1499 Musuro ga cołaborà a varie edision, in prevałensa de [[Aldo Manuzio]], ma una anca par do tipografi greghi so compatrioti: :Crastonus, Dictionarium Graecum (Aldo, Venesia, dic. 1497) :Aristophanes cum scholiis (Aldo, Venesia, 15 lug. 1498) :Epistolae diversorum philosophorum (Aldo, Venesia, 1498-1499) :Etymologicum Magnum (Zaccaria Calliergi e Nicola Vlastos, Venesia, 8 lug. 1499) M.Sicherl el xe dixe dubioso suła quałità filolozica dei so łavori ziovaniłi ma tuti i xe d’acordo a ritener l’edision de Aristofane una de łe mejo riusìe. Inte el [[1499]] xe ga recà a [[Ferara]] e po’ ‘l se ga trasferìo a [[Carpi]] dove che el ga otenùo el posto de precettor e bibliotecario del prinsipe [[Alberto III Pio]] ma inte el 1502 el xe tornà za a [[Venesia]] dove el ga prinsipià a lavorar da novo co Manuzio a do edision: :Statius, Silvarum libri (Aldo, Venesia, nov.1502) :Euripides (Aldo, Venesia, feb. 1503) Ła Republica de Venesia ło ga nomenà professor de Grego a [[Pàdova]] inte el 1505 dove parò insegnava dal 1503. Durante el so insegnamento a [[Pàdova]] łi xe rivai studenti da tuta [[Eoropa|Europa]] come [[Johannes Cuno]] e [[Erasmo da Rotterdam]]. Cuno dixe inte ła prefasion de ła so edision de Gregorio de Nissa: “a praeceptore meo in utraque lingua disertissimo, Marco Musuro Cretensi, nuper in gymnasio Patavino didici”. Dałi tacuini del medesimo savemo anca queło che Musuro insegnava nełe lesion: tra ‘l 1507 e 1508 ga łeto publicamente Aristofane, Lucian, Omero e Esiodo. De Erasmo no sémo sicuri che el sia stà n’allievo ma i do łi xe conoseva. El dotto ołandese scrive infati inte el 1531 in na so łetera a Lazar de Baïf:“Lazarum Bonamicum opinor me vidisse Patavii in edibus Marci Musuri, qui iam tum iuvenis plurimum et eruditionis et humanitatis prae se ferebat”. Inte el [[1509]] Musuro ga dovesto scampar dal Studio a Padova parché ła [[Łega de Cambrai]] ga diciarà guera a ła [[Republica de Venesia]] e el xe tornà a [[Venesia]]. Qua el ga fato n’altra edision co Manuzio, sto giro de [[Plutarco]], inte el Marso [[1509]]. In sto periodo a Musuro ła Republica gaveva anca afidà ła tradusion dei documenti de Stato scriti in grego come el dixe anca Marin Sanudo inte i so Diari: “La letera di Bajasit, signor turcho, a la Signoria nostra, ze in grecho, de primo septembrio. Qual fo fata tradur a Marco Musuro, optimo grecho[...]. Inte el 1511 el xe deventà professor de grego a [[Venesia]] sensa mołar parò l’ oficio de tradutor. Tra ‘l 1513 e 1514 i ghe ga dà l’incarico de istruìr i ziovani nobiłi de ła Scuoła de ła Cansełeria dogàl. Ne podemo eser serti parché Musuro steso anota inte el manoscrito Par.Gr. 2697 (che contièn el comento all’Odisea de [[Eustasio de Sałonico]]):ἄπαν ὁ Μουσοῦρος ἀνελέξατο μέχρι τῆς ἐσχάτης συλλαβῆς ὅτε δημοσία τὸν ὅμηρον ἐνετίησι ἡρμήνευε τοῖς εὐπατρίδαις ἀφιδ‘ μηνὸς ὀκτωβ. ιζ . Mioni el ga vardà e dediche che in sti ani Musuro faxeva sui manoscriti de so proprietà e el ga visto che ghe xera insigni personałità come [[Andrea Navagero]], [[Scipion Carteromaco]], [[Domenico Grimani]], [[Pietro Bembo]] e [[Urbano Bolzani]] oltre a svariài fioi de nobiłi fameje come i Contarini, i Cornaro, i Zeno, i Semitecolo, i Mocenigo, i Soranzo e i Cappello tra cui spicca Carlo cui Musuro dedica non soło manoscriti ma anca poesie in grego: -sie trimetri zambici inte el Vat.Palat.Gr. 261 co un ziogo de parołe suła proprietà del łibro: :Φίλων τόδ’ ἐστίν, οὐ μόνου Κάρλου κτέαρ. : Κάρλου τόδ’ οὐκ ἔστ’ άλλὰ Μουσούρου κτέαρ :Κάρλου τόδ’ ἐστὶν οὐχὶ Μουσούρου κτέαρ. :Κάρλου τόδ’ ἐστὶν ἠδὲ Μουσούρου κτέαρ. :Τύχης τόδ’ ἐστὶ κτῆμα καὶ τῶν χρωμένων :ἀλλ’ οὔτε Κάρλων οὔτε Μουσούρων κτέαρ. -diexe invese xe łi trimetri del Vat.Palt.Gr.287: :Ὦ χρυσοφεγγῆ καὶ γλυκεῖαν ἥλιε :ἀκτῖνα πέμπων, λαμπρὲ παντὸς αἰθέρος :ὀφθαλμὲ, κόσμου τ’ ὄμμα φωταυγέστατον, : ὦ παντεπόπτα Φοῖβε πανδερκέστατε, :ἐξ οὗ τεθρίπποις ἐμβεβὼς χρυσηνίοις :τέμνεις ἀειδίνητος ἀστέρων ὀδόν, :εἶδες πότ’ εἶδες γῆς ὅλης λεύσσων πέδον :πολυσπερῶν τ’ ἄνωθεν ἀνθρώπων πόλεις : ἅγαλμα τοῖον, τοῖον ἔρνος εὐθαλὲς : οἶος πέφυκε Κάρλος οὗ κτέαρ τόδε. De poesie, xe sue anca ła Ode a [[Platon]] che ła ga stampada nell’edision Aldina del [[1513]] e un [[Credo]] che invese xe stà da poco descoverto in un manoscrito de [[Atene]]. Sto ultimo forse Musuro ło ga composto tra ‘l 1514 e ‘l 1515 quando che ‘l ga fato parte de ła Confraternita dei Greghi a Venesia. In sto credo in efeti el dixe che ło [[Spirito Santo]] vien soło dal Pare e no anca dal Fio, che xe un dogma de ła [[Chiesa ortodosa]] e no de queła [[catołica]]. El ga continuà a łavorar co Manuzio in stamperia: :Pindarus (Aldo, Venesia, gen. 1513/1514) :Oratores graeci (Aldo, Venesia, apr. 1513) :Alexander Aphrodisiensis in Topica Aristotelis (Aldo, Venesia, set. 1513) :Plato (Aldo, Venesia, set. 1513) :Hesychius (Aldo, Venesia, ago. 1514) :Athenaeus (Aldo, Vensia, ago. 1514) Ło Ulrich von Wilamowitz elozarà łe edision de [[Esichio]] e de [[Ateneo dixendolo]]: “wohl als das bedeutendste emendatorische Talent welches das griechische Volk bisher hervorgebracht hat”. Dopo ła morte de Aldo Manuzio inte el febraro del 1515 lavorò par i Giunta a łe edision de: :Theocritus (Firense, gen. 1515) :Oppianus (Firense, lug. 1515) Ała fin ga riciapà a łavorar par ła tipografia aldina: :Grammatica di Aldo, postuma, nov. 1516, co prefasion de Marco Musuro dedicada a Jean Grolier. :Gregorius Nazianzenus, apr. 1516, apr. 1516, co prefasion de Marco Musuro dedicada a Jean de Pins, vescovo de Rieux. :Pausania, lug. 1516, co na łetera in grego de Marco Musuro par Gaino Lacaris. Ła prefasion de sta edision ła xe totalmente in [[Łéngua grega|greco]]. :Strabo, sołamente inisiada dal Musuro: Benedetto Tirreno ła portarà a termine inte el novembre del 1516, essendo il Cretese partio par [[Roma]]. In sto periodo el Musuro teniva oncora ła mansion de tradutor de łe łetere de Stato scrite in grego come eł dixe [[Marin Sanudo]] ma eł xera anca supervixor rełigioso de quełoche xera publicà in lingua grega, oficio che iu steso manifesta inte ła prefasion de ła edision de Gregorio de Nasianso sora indicada. El 13 zugno del 1516 papa Leon X ło ga creà piscopo (de rito [[Łéngoa latina|łatin]]) de Gerapetra e Malvasia. Tutavia Musuro no eł gavarìa mai razonto i łoghi dove che el gavarìa dovesto esersitar el mandato. El 7 otobre del [[1516]] ga presentà al [[doxe]] i so rispeti e el xe partio pa Roma. Par comunque che el Musuro gavese idea de tornar presto a [[Venesia]] a inseniar grego, stando a quanto che riferise Sanudo inte i Diari. Al 10 setembre 1517 riporta: “A la seconda letera, dil Musuro, par esser amalado, ga mandato il suo secretario a caxa a dimandar la opinion sua. Li disse voleva venir a Venecia a lezer [...] et sarà a Venecia a principio dil Studio”. Ga scrito po inte el disembre 1517 (quando Musuro el xera parò za morto): “hessendo mancato il reverendo domino Marco Masuro episcopo di Gierapetra et arziepiscopo di Malvasia, qual voleva tornar a lezer in questa terra a la letura greca”. Marco Musuro xe morto prima del tempo a [[Roma]] el sabo 24 otobre [[1517]]. Marco Minio, ambasador de ła [[Republica de Venesia|Serenisima]] ne dà ła noveła: “[...] E perché la V. Serenità par una sua mi commette che debba intendere quando il reverendissimo Mousuro ze par venire a Venetia alla sua lettura, li significo come lui grandemente desiderava ritornare a leggere, né delle cose di qui tanto si sodisfaceva, ma l’è piaciuto al Nostro Signore Iddio di chiamarlo a Se, e domenica a hore X morse. E’ stato sepolto tanto honoratamente. Sono state all’ essequie, oltre il gran numero di episcopi, l’ oratore dell’ Imperatore Portugallo et oncora io i salutai par nome del Reverendissimo Cardinal di Medici del qual lui era familiare. Ha lassato suoi commissarii il Signor Alberto da Carpi e D. Zuan Lascari.[...]” El Sanudo suła so morte el dixe el 31 de otobre [[1517]]:“Lo episcopo Mussuro morse Sabato co gran dolor di tutti. E’ stato amalato do mexi, era venuto eticho.” De Musuro [[Erasmo da Rotterdam]] el darà ła sielebre definision: “Musurus autem ante senectutem periit, [...] vir natione Graecus, nempe Cretensis, sed Latinae linguae usque ad miraculum doctus: quod vix ulli Graeco contigit praeter Theodorum Gazam, et Ioannem Lascarem, qui adhuc in vivis est. Deinde totius philosophiae non tantum studiosissimus, vir summis rebus natus, si superesse licuisset”. Łi ło ga sepelìo inte ła chiesa de Santa Maria de la Pace sempre a [[Roma]]. == Bibliografia == * A. Cataldi Palau, ''La vita di Marco Musuro'' in ''Italia medioevale e umanistica'' XLV, 2004 * Legrand, ''Bibliographie Hellenique ou description raisonée des ouvrages publiès in grec par des grec aux XV et XVI siècle, Ernest Leroux éditeur'', Paris 1885 * E. Mioni, ''La biblioteca greca di Marco Musuro'' in ''Archivio veneto'', s. V, 93, 1971,5-28 * A. Pontani, ''L’ umanesimo greco a Venezia: Marco Musuro, Girolamo Aleandro e l’ Antologia planudea'' in'' I Greci a Venezia'', 2002, pp.&nbsp;381–466. * F. Pontani, ''Musurus’ Creed'' in'' Greek, Roman and Byzantine Studies'' 43 (2002/3), pp.&nbsp;175–213. * [[Marin Sanuto]], ''I Diari di Marino Sanuto (1496-1533)'' * Κ. Ν. Sathas, Νεοελληνικὴ Φιλολογία, Βιογραφίαι τῶν ἐν τοῖς γράμμασι διαλαμψάντων Ἑλλήνων, ἐν Ἀθήναις 1868, rist. Athenai, Chiotelle 1969 * M. Sicherl, ''Musuros-Handschriften'' in ''Serta Turyniana,'' University of Illinois Press, 1974, 564-608. {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Umanisti venesiani|Musuro, Marco]] [[Categoria:Poeti venesiani|Musuro, Marco]] fr3s87iy1bq8yugkf5k0ivaf8hr0mc9 0 23706 1228722 1227183 2026-06-04T19:06:56Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1228722 wikitext text/x-wiki {{{{Infobox de Organizasion |nome = Partio Republegan |nome1 = {{en}} Republican Party |nome2 = |nome3 = |nome4 = |cołore = red |contrasto = x |sinboło = GOP_logo.svg |didascałia = Logo |leader = |secretario = |presidente = [[Ronna Romney McDaniel]] |vicesecretario = |vicepresidente = |coordinador = |portavoxe = |stato = USA |fondasion = 20 de marso [[1854]] |sede = 310 First Street SE [[Distreto de Cołumbia|Washington, DC]] 20003 |organo = |iscriti = 32.807.417 (2017) |coałision = |ideołoxia = '''Ancò''' <br>-[[Conservatorismo]]<br> -Conservatorismo soçiał<br> -[[Federałismo]]<br> - [[Łibarismo]]<br>'''Fasion rento'''<br> -Conservatorismo fiscał<br>-[[Łibartarianismo]]<br>-Neoconservadorismo<br>-Pałeoconservadorismo<br>-[[Popołismo]] de drita<br>'''Storega'''<br>· Abołisionismo<br>· [[Łibarałismo]] |cołocasion = '''Ancò'''<br>-[[Drita (pułitega)|Dreta]]/[[Sentro-drita]]<br>'''Storega'''<br>·[[Sentro-drita]](1964-1980)<br>·[[Sentro (połitega)|Sentro]] (1944-1964)<br>·[[Sentro-drita]](1912-1944)<br>·[[Sentro-sanca]](1896-1912)<br>·[[Sanca (poìdega)|Sanca]] (1854-1896) |internasionałe = |partio eoropeo = |xovaniłe= ''College Republicans''<br>''Teen Age Republicans''<br>''Young Republicans'' |grupo eoropeo = |arengo1 = [[Senato dei Stati Unii de ła Mèrica|Senato]] |careghe1 = {{Infobox de Organizasion/careghe|50|100|#EB3A1D|2019}}} |arengo2 = [[Canbra dei Rapresentanti dei Stati Unii de ła Mèrica|Canbra]] |careghe2 = {{Infobox de Organizasion/careghe|211|435|#EB3A1D|2019}} |arengo3 = [[Stadi Federai dei Stati Unii de ła Mèrica|Canbre Statałi]] |careghe3 = {{Infobox de Organizasion/careghe|2773|5411|red}} |arengo4 = [[Stadi Federai dei Stati Unii de ła Mèrica|Senati Statałi]] |careghe4 = {{Infobox de Organizasion/careghe|1080|1972|#EB3A1D|2019}} |arengo5 = [[Goernador (Stati Unii de ła Mèrica)|Goernadori]] |careghe5 = {{Infobox de Organizasion/careghe|34|50|red}} |sito web = https://www.gop.com/ gop.com }} El '''Partio Republegàn''', dei [[Stati Unii de ła Mèrica]] (''Republican Party'' in [[Łéngua inglexe|inglexe]]), conosù anca cofà '''Gràn Vècio Partio''' (''Grand Old Party'' in inglexe, scursà in '''GOP''') des el xe, co el [[Partio Democràtego (Stati Unii)|Partio Democràtego]], on dei do major partii połiteghi dei [[Stati Unii de ła Mèrica|Stati Unii]]. El partio el xe nasù inte el [[1854]] par 'ndar contro i [[s-ciaitù|s-ciaisti]] dei [[Stati Unii del Sud|Stadi del Sud]] e el jera a [[Sanca (poìdega)|sanca]] del [[Partio Democràtego (Stati Unii)|Partio Democràtego]]. <br>Ancuò parò el xe conservatrixe e de [[Drita (poìdega)|drita]], co parò rento frasion de [[sentro-drita]] e de sentro-drita cristiana, co fondamenti come el łibarismo e el conservatorismo soçiał. Des i Republicani i ga a majoransa de łe careghe inte ła [[Canbra dei Rapresentanti dei Stati Unii de ła Mèrica|Canbra dei Rapresentanti]] e al [[Senato dei Stati Unii de ła Mèrica|Senato]] e anca a livel federał, i xe in majoransa anca inte el numaro dei goernadori dei 50 stadi, co 34 goernadori. Ghe xe stài vinti [[Lista dei Presidenti dei Stati Unii de ła Mèrica|Presidenti]] republegani e el cuarantasincueximo e atuał presidente, [[Donald Trump]], el xe republegan. == Istòria == [[Imàjine:Abraham Lincoln head on shoulders photo portrait.jpg|thumb|left|[[Abramo Lincoln]] el xe stà el primo presidente republicàn dei Stati Unii (1861-1865)]] Fondà a Ripon, Wisconsin, inte el 1854 da ativisti antis-ciavisti, el Partio Republicàn el xe cresùo in poc tenpo dal Partio Whig come prinsipał oposidor al [[Partio Democràtego (Stati Unii)|Partio Democràtego]]. El xe 'ndà a ła prima olta al poder inte el [[1860]] col elesion de Abramo Lincoln a ła presidensa e presiedete a ła Guera Siviłe Americana e a ła recostrusión. El partio ga scominsià a formarse inte i tardi ani '40 del Otosento anca se ghe ga vosùo l'oposision al Kansas-Nebraska Act par unificàr el partio. El primo congreso uficiał del partio el se ga tegnùo el 6 lujo 1854 a Jackson, Michigan. Ła prima sede republicana xe stà inte el Northeast e inte el Midwest e el partio ga consołidà ła so posision come segondo partio co ła nominasion de John C. Fremont inte ła ełesion presidensiał del 1852. Ła prima ideołogia republicana ła se rifletea inte el slogan del 1852 ''free labor, free land, free men'' (Lavoro łìbaro, tera lìbara, omani łibari). "Free labor" riferio a ła credensa republicana inte na clase mèdia mobiłe che ga łasà ła forsa-łaor e metese sù inprese picenine. "Free land" riferio ai sforsi republicani pa fasiłitare sto spirito de intraprendensa co ła vendita de ła tera posedua dal goerno. El partio sperea che sta rapida cresita ła gavaria judà a controłar, e eventualmente far terminar ła s-ciavidù. Abramo Lincoln ga risevù ła nomination republicana inte el 1860 e in seguito el ga conquistà ła presidensa. El partio xe restà da ła parte del Unión durante ła Guera Siviłe Mericana e ga łaorà par ła recostrusión. Inte ła ełesion del 1864 na majoransa de republicani ła se xe unìa coi Democrateghi pro-guera pa nominàr Lincoln a ła guida del Partio de l'Unión Nasionàł. Na fasion de Republicani Radicai ga rot col partio e ga fat el Partio de ła Democrasia Radicał. Sto grupo el ga vosù John C. Frémont cofà só candidà presidensiàł prima de rivar a un acordo połidego e ritirarse da ła ełesion inte el setenbre 1864. El suceso del partio ga fat corentismo rento el partio inte i ani '70 del Otosento. Chei contrari a Ulysses S. Grant i ga candidà Horace Greeley par ła presidensa contro de el. I Stalwarts <ref>I Stalwarts zera ła corente del Partio Republican che sostenea Grant e i zera i Republicani "tradisionałisti che i se oponea a ła riforma del servisio siviłe de Rutherford B. Hayes. I zera contraposti ai "Half-Breeds" (moderai) pal controło del Partio Republican. L'ugnoło ver punto de scontro tra Stalwarts e Half-Breeds el zera ła protesion/patronato połidego. I Half-Breeds i se ga inpegnà par gavér ła riforma del servisio sivił, e par finir i ga fat el Pendleton Civil Service Reform Act. Stalwarts i sostegnea anca ła tradisionał machina połidega.</ref> El GOP sostegnea generalmente ła granda inpresa, el cosideto "hard money" (soè, ło stàndar del oro)<ref>El ''gold stàndar'' el xe on sistema monetario 'ndo un mexo comun de canbio de na rejón el xe apunti de carta che i xe normalmente convertìbiłi łibaramente in quantità fisae e prestabiłie de oro. El gold stàndar no el xe atualmente usà da nisun goerno, parché xe stà conpletamente sostituio danła ''fiat currency'', soè da ła istitusion dea moneda a corso legàł da parte del goerno de un qualsiasi stado.</ref>, tarife alte, pension generoxe pa i veterani de l'Unión, e ła anesion de łe [[Hawaii]]. I Republicani i sostenea i protestanti che domandea ła proibision de łe bevande alcołiche. No apena ła economia del Nord post-bełico ga gavù un colp co ła industria łexera e pesante, ferovie, miniere, sità da ła cresita vełose e na agricoltura prospera, i Republicani i ga ciapà credito e i ga fat połideghe par sostegnér ła cresita vełose. Ma dal 1890, i Republegani i xe stài d'acord al Sherman Antitrust Act e a l'Interstate Commerce Commision in risposta ai łamenti dei proprietari de inprese picenine e fabriche. L'alta McKinley Tariff <ref>http://en.wikipedia.org/wiki/McKinley_Tariff.</ref> del 1890 ga portà rogne al partio e i Democràteghi i ga ciapà na vałanga de voti inte łe ełesion de fin ano, e i ga batù anca el stes McKinley. Dopo i do mandati del presidente democràtego Grover Cleveland, ła ełesion de William McKinley inte el 1896 ła xe ampiamente vista come ns rinasita del dominio republican e ła xe calche olta sità come na ełesion de riałineasion. McKinley el ga portà vanti l'idea che łe tarife alte łe gavaria fato finir ła gran crixi causà dal Panico del 1893,<ref>El Panico del 1893 el xe stà na seria depresion econòmega inte i Stati Unii che ła xe scominsià inte el 1893. 'Sto panico el xe calche olta considerà na part de ła Long Depresion che ła xe tacà col Panico del 1873, e come cheo dei periodi presedenti, el xe stà causà da ła gran costrusion de reti feroviare e dai trabałanti finansiamenti pa łe stese; sta roba ga portà a na serie de fałimenti de łe banche. Un mercà che 'ndea senpre pexo e na rete feroviaria vacilante i favorì na corsa a ła domanda de oro a na połidega de uxar sia oro sia arjento cofà scheo pal vałor del dołaro merican.</ref> e che el GOP el gavaria garantio na spese de plurałismo 'ndo tuti i grupi i gavaria gavuo benefisi. El GOP xe deventà el partio del inpresa, anca se mitigà da ła sucesion de [[Theodore Roosevelt]] che ga basà el ''trust-busting'', soè ła łota contro i monopoi economisi. == Notasion == <references/> == Altri projèti == {{Interprojeto}} {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Partii puliteghi - Stati Unii de l'America]] 95hiutnnuvf2md2yx2njdomj6mj64bh 10 24514 1228694 1181809 2026-06-04T16:02:51Z Sinucep 7911 justà WL 1228694 wikitext text/x-wiki <big>'''No te se cosa fare?'''</big> Gnente paura! Mentre te jeri łà, smonà, che te te gratavi, gavemo acuratamente sełesionà par ti un par de interesanti proposte. Te te pui asicurare - a gratis! - sta straordinaria oferta speçałe. Te ghe a to dispoxision tute łe seguenti voxe da sistemare: <div style="font-size:80%"> {{MultiCol}} *'''[[:Categoria:Da wikifegare|Da wikifegare]]: {{SituasionManutension|Da wikifegare}}''' *'''[[:Categoria:Da controłare par copyright|Da controłare par copyright]]: {{SituasionManutension|Da controłare par copyright}}''' *'''[[:Categoria:Da controłare|Da controłare par inexatese]]: {{SituasionManutension|Da controłare}}''' *'''[[:Categoria:Da jutare|Da jutare]]: {{SituasionManutension|Da jutare}}''' *'''[[:Categoria:Da verifegare par ençiclopediçità|Da verifegare par ençiclopediçità]]: {{SituasionManutension|Da verifegare par ençiclopediçità}}''' {{ColBreak}} *'''[[:Categoria:Segnałasion PVN|Da verifegar par neutrałità]]: {{SituasionManutension|Segnałasion PVN}}''' *'''[[:Categoria:Voxe sensa fonti|Co poche fonti]]: {{SituasionManutension|Voxe sensa fonti}}''' *'''[[:Categoria:Da categorixare|Da categorixare]]: {{Projeto:Coordinamento/Statisteghe manutension/Categorixare}}''' <small>(serte łe xè propio '''[[Speciale:PagineSenzaCategorie|sensa categoria ...]]''')</small> *'''[[:Categoria:Pajine orfane|Da dixorfanar]]: {{SituasionManutension|Pajine orfane}}''' *... oltre a '''{{Projeto:Coordinamento/Statisteghe manutension/Abosi}} interesanti [[:Categoria:Abosi|abosi]] ...''' <!-- *'''[[:de:Benutzer:Flacus/Wikipedia Interwiki-Link-Checker/it|Ajuta]] i [[Ajuto:Interwiki|interwiki]]''' --> {{EndMultiCol}} </div> ---- '''No sta perder l'ocaxion, che'l sołe magna łe ore!''' ---- <big>'''[[:Categoria:Mantegnimento|Manutension]]'''.<br/>Par el [[Wikipedia]]n che no ga da dimandar. '''[[Projeto:Coordinamento/Statisteghe manutension|Mai]]'''.</big><noinclude> [[Categoria:Modełi de navegasion - Wikipedia|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Escluxi da ła stanpa|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Voze co ciamade de funsion de parsefegasion masa oneroze]] </noinclude> 2port4y6501w8dkh5ul7gp9p7faxe47 1228695 1228694 2026-06-04T16:03:31Z Sinucep 7911 justà WL 1228695 wikitext text/x-wiki <big>'''No te se cosa fare?'''</big> Gnente paura! Mentre te jeri łà, smonà, che te te gratavi, gavemo acuratamente sełesionà par ti un par de interesanti proposte. Te te pui asicurare - a gratis! - sta straordinaria oferta speçałe. Te ghe a to dispoxision tute łe seguenti voxe da sistemare: <div style="font-size:80%"> {{MultiCol}} *'''[[:Categoria:Da wikifegare|Da wikifegare]]: {{SituasionManutension|Da wikifegare}}''' *'''[[:Categoria:Da controłare par copyright|Da controłare par copyright]]: {{SituasionManutension|Da controłare par copyright}}''' *'''[[:Categoria:Da controłare|Da controłare par inexatese]]: {{SituasionManutension|Da controłare}}''' *'''[[:Categoria:Da jutare|Da jutare]]: {{SituasionManutension|Da jutare}}''' *'''[[:Categoria:Da verifegare par ençiclopediçità|Da verifegare par ençiclopediçità]]: {{SituasionManutension|Da verifegare par ençiclopediçità}}''' {{ColBreak}} *'''[[:Categoria:Segnałasion PVN|Da verifegar par neutrałità]]: {{SituasionManutension|Segnałasion PVN}}''' *'''[[:Categoria:Sensa fonti|Co poche fonti]]: {{SituasionManutension|Voxe sensa fonti}}''' *'''[[:Categoria:Da categorixare|Da categorixare]]: {{Projeto:Coordinamento/Statisteghe manutension/Categorixare}}''' <small>(serte łe xè propio '''[[Speciale:PagineSenzaCategorie|sensa categoria ...]]''')</small> *'''[[:Categoria:Pajine orfane|Da dixorfanar]]: {{SituasionManutension|Pajine orfane}}''' *... oltre a '''{{Projeto:Coordinamento/Statisteghe manutension/Abosi}} interesanti [[:Categoria:Abosi|abosi]] ...''' <!-- *'''[[:de:Benutzer:Flacus/Wikipedia Interwiki-Link-Checker/it|Ajuta]] i [[Ajuto:Interwiki|interwiki]]''' --> {{EndMultiCol}} </div> ---- '''No sta perder l'ocaxion, che'l sołe magna łe ore!''' ---- <big>'''[[:Categoria:Mantegnimento|Manutension]]'''.<br/>Par el [[Wikipedia]]n che no ga da dimandar. '''[[Projeto:Coordinamento/Statisteghe manutension|Mai]]'''.</big><noinclude> [[Categoria:Modełi de navegasion - Wikipedia|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Escluxi da ła stanpa|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Voze co ciamade de funsion de parsefegasion masa oneroze]] </noinclude> sv32re1f8vqc30zvbj4npemgke01m97 1228696 1228695 2026-06-04T16:04:24Z Sinucep 7911 {{SituasionManutension|Sensa fonti}} 1228696 wikitext text/x-wiki <big>'''No te se cosa fare?'''</big> Gnente paura! Mentre te jeri łà, smonà, che te te gratavi, gavemo acuratamente sełesionà par ti un par de interesanti proposte. Te te pui asicurare - a gratis! - sta straordinaria oferta speçałe. Te ghe a to dispoxision tute łe seguenti voxe da sistemare: <div style="font-size:80%"> {{MultiCol}} *'''[[:Categoria:Da wikifegare|Da wikifegare]]: {{SituasionManutension|Da wikifegare}}''' *'''[[:Categoria:Da controłare par copyright|Da controłare par copyright]]: {{SituasionManutension|Da controłare par copyright}}''' *'''[[:Categoria:Da controłare|Da controłare par inexatese]]: {{SituasionManutension|Da controłare}}''' *'''[[:Categoria:Da jutare|Da jutare]]: {{SituasionManutension|Da jutare}}''' *'''[[:Categoria:Da verifegare par ençiclopediçità|Da verifegare par ençiclopediçità]]: {{SituasionManutension|Da verifegare par ençiclopediçità}}''' {{ColBreak}} *'''[[:Categoria:Segnałasion PVN|Da verifegar par neutrałità]]: {{SituasionManutension|Segnałasion PVN}}''' *'''[[:Categoria:Sensa fonti|Co poche fonti]]: {{SituasionManutension|Sensa fonti}}''' *'''[[:Categoria:Da categorixare|Da categorixare]]: {{Projeto:Coordinamento/Statisteghe manutension/Categorixare}}''' <small>(serte łe xè propio '''[[Speciale:PagineSenzaCategorie|sensa categoria ...]]''')</small> *'''[[:Categoria:Pajine orfane|Da dixorfanar]]: {{SituasionManutension|Pajine orfane}}''' *... oltre a '''{{Projeto:Coordinamento/Statisteghe manutension/Abosi}} interesanti [[:Categoria:Abosi|abosi]] ...''' <!-- *'''[[:de:Benutzer:Flacus/Wikipedia Interwiki-Link-Checker/it|Ajuta]] i [[Ajuto:Interwiki|interwiki]]''' --> {{EndMultiCol}} </div> ---- '''No sta perder l'ocaxion, che'l sołe magna łe ore!''' ---- <big>'''[[:Categoria:Mantegnimento|Manutension]]'''.<br/>Par el [[Wikipedia]]n che no ga da dimandar. '''[[Projeto:Coordinamento/Statisteghe manutension|Mai]]'''.</big><noinclude> [[Categoria:Modełi de navegasion - Wikipedia|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Escluxi da ła stanpa|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Voze co ciamade de funsion de parsefegasion masa oneroze]] </noinclude> lvnd34hizjo3y8vjt4oqpau3n4b01bi 0 29397 1228721 1029362 2026-06-04T19:06:19Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1228721 wikitext text/x-wiki {{Variansa|venesian}} [[Imàjine:SaltInWaterSolutionLiquid.jpg|right|250 px|thumb|Sołusion sałina preparada a partir da [[aqua]] e [[cloruro de sodio]] (ła sal da cuxina).]] In chìmega na '''sołusion''' ła xe un sistema omogèneo che el no pol èser miga deconposto par mexo de mètodi de separasion fìxisi. Na sołusion ła se desferénsia da na [[despersion]] qualsevogia perché el sołudo el xe desperso inte el solvénte a liveło de sìngołe [[mołècoła|mołècołe]] o [[ion]]i, ognun de ei sircondà da mołècołe de solvénte. Se parla più precixamente de [[solvatasion]] par quanto revarda mołècołe co [[ligame iònico|ligami iònisi]] e [[ionixasion]] par [[ligame covałente|ligami covałénti]]. Có, inte na sołusion, un sołudo el xe prexente co àtomi, ióni o mołècołe de dimension particolarmente restréte (soto a 1&nbsp;nm), invixìbiłi anca col giuto del [[microscopio]], se parla de ''sołusion vèra''. Sedenò, co łe dimension de łe partexełe del sołudo łe rexulta conpréxe infrà 1 e 1000&nbsp;nm, se parla de ''sołusion falsa'', o [[cołoide|despersion cołoidal]]. Par quanto revarda łe sołusion, se ciamar '''sołudo''' (o ''faxe despersa'') ła sostansa (o łe sostanse) in quantità menor e '''solvénte''' (o ''faxe desperdénte'' o ''faxe continua'') ła sostansa in quantità maxor.<ref>Ła quantità de sostansa ła pol èser definìa in tèrmini de masa, vołume o nùmero de mołi.</ref> Co łe sostanse łe xe in desferénti [[Stato de ła materia|stati de agregasion]] (inte łe condision anbientałi sielte) se definise solvénte ła sostansa che ła mantien el só stato de agregasion. Inte el caxo de [[Conposto iònico|conposti iònisi]], el mecanismo de ła disołusion el xe sto qua: łe mołècołe połari del solvénte łe vien datorno i cristałi del sal, e łe se pol anca [[Difuxion mołecołar|difónder]] drénto del [[Retìcoło de Bravais|retìcoło cristałin]]; in sta maniera qua łe vien indebołìe łe forse de atrasion infrà i ióni de carga oposta che i costituise el cristało, i cuałi adónca i se trasferirà inte el solvénte soto fórma de ióni solvatadi. Inte el caxo de sołudi połari, el fenòmeno de ła disołusion el se verìfega par atrasion resìproca infrà łe carghe oposte dei [[dipoło ełètrego|dipołi]] de łe mołècołe de sołudo e solvénte. Miga tute łe sostanse se pol smisiar par otegnir na sołusion. N'exenpio ciaro xe el sistema [[aqua]]-[[ojo|ogio]], che se destingue in dó faxe desferénte. El motivo xe che l'aqua ła ga na mołècoła połar, co na parte cargada poxitivamente e st'altra negativamente, méntre l'ogio xe apołar e łe só mołècołe no łe ga desomogeneità de carga. Ła règoła fondamental xe queła del "sìmiłe el desfa el sìmiłe": l'aqua ła sarà un bon solvénte par conposti połari e iònisi, méntre [[benzene]] e [[ètere]] par quéłi apołari. == Sołubiłità e saturasion == Ła quantità màsima de sołuto che ła pol desfarse inte un dà solvénte se ciama [[sołubiłità]] e ła se deve a ła strutura chìmega dei dó conposti e de ła [[tenperadura]]. [[Imàjine:Solubilità diretta e inversa.svg|thumb|250px|Curve de sołubiłità par sistemi a sołubiłità dreta e inversa.]] Ła maxor parte dei conposti lìquidi e sòłidi ła ga na sołubiłità proporsional a ła tenperadura (se dixe che el sistema solvénte-sołudo el xe a ''sołubiłità dreta''); łe solubiłità dei gas łe ga invése in gènere na tendénsa contraria (in sto caxo qua se dixe che el sistema solvénte-sołudo el xe a ''sołubiłità inversa''). I vałóri de łe sołubiłità de łe sostanse inte i desferénti solvénti i xe costanti e cognosùi. Na sołusion ła xe dita [[Saturasion|sàtura]] co ła contien ła màsima quantità de sołudo che el solvénte el xe bon de desfar a quéła tenperadura; xontando a na sołusion sàtura ancóra sołudo, sto qua no'l se desfa, ma'l se separa da ła sołusion, presipitando (se'l xe un sòłido), formando na nóva [[Faxe (chìmega)|faxe]] (se'l xe un [[Lìcuido|lìquido]]) o bułegando (se'l xe un gas). Na sołusion ła xe dita ''insàtura'' co ła contien na quantità de sołudo soto quéła màsima che el solvénte el xe bon de desfar a quéła tenperadura; xontando altro sołudo, sto qua el se desfarà inte ła sołusion. In condision particołari, xe posìbile otegnir sołusion sorasàture, overosia sołusion che łe contien più sołudo de quanto che el solvénte el sia normalmente bon de desfar a quéła tenperadura; sìmiłi sołusion łe xe sistemi instàbiłi che co perturbasion mecàneghe (agitasion, sgorlada, xonta de corpi foresti) i lìbara queło che ghe xe de massa de sołudo trasformàndose in sołuzioni sàture. Ła xónta de póchi cristałi de sołudo a na sołusion sorasàtura par cauxarghe ła separasion del sołudo ła xe dita ''sémena'', e ła xe par exenpio sfrutada inte el proceso industrial de [[cristałixasion]]. == Tenperadura e całor == Ła sołubiłità de na determinada sostansa ła depende da ła tenperadura. Ghe xe infati łe ''sołusion endotèrmiche'' e łe ''sołusion exotèrmiche''. Łe sołusion endotèrmiche łe xe quéłe inte łe cuałi vien trasferida [[Enerzia|energia]] (soto fórma de całor) dal'anbiénte verso el sistema, overia se verìfega n'asorbimento de całor: se sénte el contenidor de ła sołusion (tipo un [[bècher]]) particołarmente frédo. Dónca, in sto caxo qua, ła sołubiłità ła crése proporsionalmente a ła tenperadura. Na sołusion endotèrmica ła pol èser descrita come: :''sołudo + solvénte + całore → sołusion'' Łe sołusion exotèrmiche, invése, łe xe quéłe che łe dà via energia al'anbiénte fóra. Dónca, in sto secóndo caxo qua, ła sołubiłità ła desminuise co ła crésita de ła tenperadura. Na sołusion exotèrmica ła pol èser descrita come: :''sołudo + solvénte → sołusion + całor'' == Concentrasion == Ła mexura de ła quantità de sołudo respeto a ła quantità de solvénte ła xe dita [[concentrasion]] e ła vien mexurada sia traverso unità fìxiche che traverso unità chìmeghe, e in particołare: * '''persentual in masa''' (o '''persentual in pexo'''): quantità de sołudo in [[gramo|grami]] par 100&nbsp;g de sołusion; * '''persentual in vołume''': quantità de sołudo in [[litro|mL]] par 100&nbsp;mL de sołusion; * '''persentual mista''': quantità in grami de sołudo par 100&nbsp;mL de sołusion; * '''molarità''' (endegada co ''M''): [[mołe|mołi]] de sołudo par litro di sołusion; * '''molalità''' (endegada co ''m''): mołi de sołudo par 1000&nbsp;g de solvénte; * '''normalità''' (endegada co ''N''): equivałénti de sołudo par litro de sołusion; * '''frasion mołar''' (endegada co ''X''): raporto infrà łe mołi de sołudo e'l total de łe mołi de ła sołusion. == Propietà cołigative == Łe [[propietà cołigative]] łe xe propietà che łe revarda tute łe sołusion e łe depende da quanto, e ''no'' cuało, sołudo ghe xe drénto. Łe val co sołudo no vołàtiłe. Più sołudo se xónta, maxóri łe sarà łe conseguénse de łe propietà stése. Łe xe quatro: # ''Basaménto de ła tension de vapor'': inte łe sołusion, respeto al solvénte puro, ła tension de vapor, overosia ła [[presion]] fata da łe mołècołe che łe xe drio vaporixarse, ła xe menor perché łe partexełe de sołudo łe ostàcoła i [[moti convetivi]] de quełe de solvénte. # ''Inalsamento ebulioscòpico': sta propietà, cauxada dal stéso motivo de quéło del basaménto de ła tension de vapor, ła fa in modo che na sołusion ła tenperadura a ła qual el solvénte el taca a bogir ła xe più alta respeto a queła del solvénte puro. Se véde infati che l'aqua sałada ła domanda più ténpo par bogir. Ła fòrmuła ła xe: ''ΔT_Eb=K_Eb·m'' co ''K_Eb'' che el sta par na costante spesìfega par solvénte (0,513&nbsp;°C·kg/mol par l'aqua), e ''m'' par molalità; # ''Basaménto crioscòpico': no sóło bogir, ma anca congełarse xe più difìsiłe par na sołusion respeto al solvénte puro. Par sto motivo vien doprada ła sal par desfar el [[giaso]] inte łe strade de inverno. Ła fòrmuła ła xe: ''ΔT_Cr=K_Cr·m'' co ''K_Cr'', co ''m'' che ła xe sénpre ła molalità e ''K_Cr'' n'altra costante desferénte (0,186&nbsp;°C·kg/mol par l'aqua); # ''Presion osmòtica'': ła xe ła presion che ghe vol par contrastar el fenòmeno del'[[osmoxi]], overosìa el pasagio de solvénte traverso na menbrana semipermeàbile da na sołusion co póco a na co tanto sołudo. Maxor xe ła desferénsa de sołudo, più presion bixogna aplicar. Ła fòrmuła xe ''π=MRT'', co ''R'' che ła xe ła costante dei gas e ''M'' ła molarità == Note == <references/> {{Controło de autorità}} [[Categoria:Chìmega]] hizr19bz2dejmbak4x1ort1p1p0ximk 0 31932 1228724 1221727 2026-06-04T19:08:12Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1228724 wikitext text/x-wiki El '''radicio''' xe na [[sicòria]] a foje, conosùa anca cofà sicòria itałiana e ła xe na [[pianta perene]]. Ła xe cresùa cofà [[verdura]] co foje che in xenerałe gà foje co alcune vene de cołor bianco. == Storia == I omeni gà uxà el radicio fin dai tenpi antighi. [[Plinio el Vecio]] ghe n'aveva scrito in ''[[Naturalis Historia]]'', esprimendo amirasion par le so propietà miedeghe; el gà afermà che jera utiłe cofà purificador del [[sangue|sàngue]] e un juto par i quei che sofriva de [[svejaroła]]. Infati, el radicio contien un sedativo/analgexico, cofà anca naltro tipo ciamà che xe uxà par far de łe tenture sołarii de çele. Łe coltivasion moderne de sta pianta gà tacà inte el [[quindeseximo secoło]], ne łe rejon del [[Vèneto|Veneto]] e [[Trentin]] in [[Itałia]] ma el radicio de cołor roso che ghemo anco xe stà creà inte el 1860 da un agronomo belga [[Francesco Van den Borre]], che gà utiłixà na tecnica ciamà ''inbianchimento'' che serviva par crear chełe foje de un roso fiso co vene de cołor bianco. == Speçie de radici == Le speçie de radici xe ciamà segondo łe region itałiane indove łe nase : ła speçie che xe pì prexente anca inte i [[Stati Unii de ła Mèrica|Stati Unii]] xe queła dei [[radìci de Cióza]], che xe maron, e ła xe granda cofà un ponpelmo. Un fià manco comùn xe el [[radicio de Trevixo]] che someja a na [[indìvia belga]]. Ghe xe altre speçie infra łe cuałe Tardivo, e el radicio de cołor bianco tìpego de [[Castèło (Vèneto)|Castelfranco]], entranbi someja dei fiori e i se połe catare soło che durante i mexi invernałi, come anca el Gorisia (conosùo anca cofà "sìcoria sucarìna", Triestre (biondisima) e Witloof/Bruxelles (conosùo anca cofà sałata łatuga Belga). I contadini del Radicio del Veneto gà sercà de aver la Costitusion Xeografega Proteta aplicà ai nomi de alcune speçie de radìcio, incluxo anca el Tardivo. == Uxi in cuxina == In Itałia, sto tipo de vedura xe abastansa popołàr, de sołito el vien magnà co ojo de ołìva, o misià in piati cofà par exenpio el rixoto: inte i Stati Unii el xe drìo esar conosùo ma de frecuente el xe magnà in sałate. Come łe sìcorie, se cresùo in modo coreto łe so raìxe pol eser uxàe da smisiàre col [[cafè]]. Połe esare servìo anca co ła pasta, inte el strudel (par exenpio el połastro inpegnìo "poultry stuffing" che se magna inte i Stati Uniì). == Uxo e tosicità == Segondo el folclore tradisionałe, el uxo prołongà de ła sìcoria cofà un cafè pol danexàr el tesùo retinico uman, co sbasàda de ła vista oltre un serto tenpo e altri efeti a longo termine. Ła leteratura sientifega moderna gà poca o nisuna evidensa par suportàr o sbrasàr sta richiesta. Ła raìxa de ła sìcoria gà ojo volatiłe simiłe a queło che se cata inte łe piante inte el xenare cołegà ''[[Tanacetum]]'' (''Tanacetum vulgare'') che include el Tanaceto, e xe anca co se ełimina vermi intestinałi. Tute ła parti de ła pianta contien sti ogi volatiłi, co maxoransa dei conponenti tosici concentrà ne ła raìxa de ła pianta<ref>{{en}} ''Edible and Medicinal Plants of the West'', Gregory L. Tilford, ISBN 0-87842-359-1</ref>. La sìcoria xe cognosùa anca par la tosicità ai parasiti interni. I studi indica che l'ingerimento de ła sìcoria da parte dei animałi rexulta in ridusion dei fagoti dei vermi che gà descaenà el so uxo difondesto cofà xónta par el foràjo. Ghe xe soło poche maxori conpagnìe ative so ła riserca, sviłupo, e produsion de ła speçie e sełesion de sìcoria. Ła mazor parte de staltre xe in [[Nova Zełanda|Nova Xełanda]]. == Coltivasion == El radicio xe fasiłe da far créser ma da el so mejo inte i orti in primavera. El gà da esar springà co frequensa ma non fisa, quanta [[Àcua|aqua]] ghe vołe depende dal tipo de terèn ch'el se càta. Se no'l xe springà speso, łe so foje ghe farà aver un saor pì amaro. Comunque, par le colture el saor xe canbià predominantemente dal scominsio del clima fredo (più fredo, più maùro), che dà anca inìsio al proceso de diresion e arosamento ne łe speçie tradisionałi. Ghe xe speçie più nove, el cui saor no xe oncora bon cofà queło de łe speçie tradisionałi che gà maurà co tanto xeło e jaso (par exenpio Alouette). El radicio maùra pì o manco in tre mexi. D'ogni modo, el xe fato par soportare un inverno inglexe o est-eoropeo, e'l so cao se rixenerarà se tajà co cura sora el livèl de un terèn, in modo che ła pianta sarà proteta contro el xeło garbéto. Un inbògio che ło coverxe dal ciaro ch'el sol produxe, (par exenpio un baratòło), pol eser uxà durante łe ultime faxi de cresìta in modo che vegna reałixà foje co un descòrdio de cołor pronuncià, cussì ch'el sia proteto sia dal jaso che dai venti fredi. Tradisionalmente, in Inghiltera, el primo tajo de łe teste de łe sìcorie no'l xe ztà fato, e ła seconda testa tenara, pì forte gera par la toła. Comunque, speçie de radicio mejorà, cofà par exenpio queło Roso de Verona, e xeneralmente i inverni più miti parmete al coltivator Est Eoropeo de tor su do o pì racòlti da na pianta ugnòła. Se el cao de ła pianta xe tajà patòco, pròpio sora ła raìxa, cresàra na testa nova, speçialmente xe vien dà na protesion minima del giaso. El procèso pol eser ripetùo un nùmaro de volte. == Someje == <gallery> RadicchioCastelfrancoKopf.jpg|Radicio Svariegà de Castelfranco RadicchioChioggiaBestand.jpg|Radicio Roso de Cioxa RadicchioTrevisoprecoce.jpg|Radicio Roso de Trevixo precoçe RadicchioGrumologrün.jpg|Radicio Grumoło grün </gallery> == Orìxeni == * [http://www.gourmetsleuth.com/Homepage.aspx http://www.gourmetsleuth.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615230217/http://www.gourmetsleuth.com/Homepage.aspx |date=2012-06-15 }} * [http://www.foodnetwork.com/ http://www.foodnetwork.com] * [http://www.radicchio.com http://www.radicchio.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616170311/http://radicchio.com/ |date=2012-06-16 }} * [http://italianfood.about.com/ http://italianfood.about.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120511131221/http://italianfood.about.com/ |date=2012-05-11 }} * [http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427003758/http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm |date=2006-04-27 }} * [http://www.theworldwidegourmet.com/access http://www.theworldwidegourmet.com/vegetables/salads/radicchio.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120612071339/http://www.theworldwidegourmet.com/access |date=2012-06-12 }} * [http://www.cuisinenet.com/digest/season/spring/late/veg.shtml http://www.cuisinenet.com/digest/season/spring/late/veg.shtml] == Note == <references /> Łigadure foreste * [http://www.gourmetsleuth.com/images/radicchio.gif Imaxene del Radicio so www.gourmetsleuth.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207155002/http://www.gourmetsleuth.com/images/radicchio.gif |date=2012-02-07 }} * [http://www.foodnetwork.com/recipes/green-leaf-salad-with-fennel-apple-and-pecans-recipe/index.html Riseta co ła sałata] * [http://italianfood.about.com/library/rec/blr0094.htm Storia del Radicio co risete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104171524/http://italianfood.about.com/library/rec/blr0094.htm |date=2016-01-04 }} * [http://radicchio.com/ Produtori del Radicio nei Stati Unii] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616170311/http://radicchio.com/ |date=2012-06-16 }} * [http://www.jmarchinifarms.com/ Produtori orixinałi del radicio nei Stati Unii] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Cuxina veneta]] [[Categoria:Radìci| ]] b7rj4wqeyzwrxcolmyihz5eg5bzezpt 1228731 1228724 2026-06-04T19:14:21Z Sinucep 7911 sesion 1228731 wikitext text/x-wiki El '''radicio''' xe na [[sicòria]] a foje, conosùa anca cofà sicòria itałiana e ła xe na [[pianta perene]]. Ła xe cresùa cofà [[verdura]] co foje che in xenerałe gà foje co alcune vene de cołor bianco. == Storia == I omeni gà uxà el radicio fin dai tenpi antighi. [[Plinio el Vecio]] ghe n'aveva scrito in ''[[Naturalis Historia]]'', esprimendo amirasion par le so propietà miedeghe; el gà afermà che jera utiłe cofà purificador del [[sangue|sàngue]] e un juto par i quei che sofriva de [[svejaroła]]. Infati, el radicio contien un sedativo/analgexico, cofà anca naltro tipo ciamà che xe uxà par far de łe tenture sołarii de çele. Łe coltivasion moderne de sta pianta gà tacà inte el [[quindeseximo secoło]], ne łe rejon del [[Vèneto|Veneto]] e [[Trentin]] in [[Itałia]] ma el radicio de cołor roso che ghemo anco xe stà creà inte el 1860 da un agronomo belga [[Francesco Van den Borre]], che gà utiłixà na tecnica ciamà ''inbianchimento'' che serviva par crear chełe foje de un roso fiso co vene de cołor bianco. == Speçie de radici == Le speçie de radici xe ciamà segondo łe region itałiane indove łe nase : ła speçie che xe pì prexente anca inte i [[Stati Unii de ła Mèrica|Stati Unii]] xe queła dei [[radìci de Cióza]], che xe maron, e ła xe granda cofà un ponpelmo. Un fià manco comùn xe el [[radicio de Trevixo]] che someja a na [[indìvia belga]]. Ghe xe altre speçie infra łe cuałe Tardivo, e el radicio de cołor bianco tìpego de [[Castèło (Vèneto)|Castelfranco]], entranbi someja dei fiori e i se połe catare soło che durante i mexi invernałi, come anca el Gorisia (conosùo anca cofà "sìcoria sucarìna", Triestre (biondisima) e Witloof/Bruxelles (conosùo anca cofà sałata łatuga Belga). I contadini del Radicio del Veneto gà sercà de aver la Costitusion Xeografega Proteta aplicà ai nomi de alcune speçie de radìcio, incluxo anca el Tardivo. == Cuxina == In Itałia, sto tipo de vedura xe abastansa popołàr, de sołito el vien magnà co ojo de ołìva, o misià in piati cofà par exenpio el rixoto: inte i Stati Unii el xe drìo esar conosùo ma de frecuente el xe magnà in sałate. Come łe sìcorie, se cresùo in modo coreto łe so raìxe pol eser uxàe da smisiàre col [[cafè]]. Połe esare servìo anca co ła pasta, inte el strudel (par exenpio el połastro inpegnìo "poultry stuffing" che se magna inte i Stati Uniì). == Uxo e tosicità == Segondo el folclore tradisionałe, el uxo prołongà de ła sìcoria cofà un cafè pol danexàr el tesùo retinico uman, co sbasàda de ła vista oltre un serto tenpo e altri efeti a longo termine. Ła leteratura sientifega moderna gà poca o nisuna evidensa par suportàr o sbrasàr sta richiesta. Ła raìxa de ła sìcoria gà ojo volatiłe simiłe a queło che se cata inte łe piante inte el xenare cołegà ''[[Tanacetum]]'' (''Tanacetum vulgare'') che include el Tanaceto, e xe anca co se ełimina vermi intestinałi. Tute ła parti de ła pianta contien sti ogi volatiłi, co maxoransa dei conponenti tosici concentrà ne ła raìxa de ła pianta<ref>{{en}} ''Edible and Medicinal Plants of the West'', Gregory L. Tilford, ISBN 0-87842-359-1</ref>. La sìcoria xe cognosùa anca par la tosicità ai parasiti interni. I studi indica che l'ingerimento de ła sìcoria da parte dei animałi rexulta in ridusion dei fagoti dei vermi che gà descaenà el so uxo difondesto cofà xónta par el foràjo. Ghe xe soło poche maxori conpagnìe ative so ła riserca, sviłupo, e produsion de ła speçie e sełesion de sìcoria. Ła mazor parte de staltre xe in [[Nova Zełanda|Nova Xełanda]]. == Coltivasion == El radicio xe fasiłe da far créser ma da el so mejo inte i orti in primavera. El gà da esar springà co frequensa ma non fisa, quanta [[Àcua|aqua]] ghe vołe depende dal tipo de terèn ch'el se càta. Se no'l xe springà speso, łe so foje ghe farà aver un saor pì amaro. Comunque, par le colture el saor xe canbià predominantemente dal scominsio del clima fredo (più fredo, più maùro), che dà anca inìsio al proceso de diresion e arosamento ne łe speçie tradisionałi. Ghe xe speçie più nove, el cui saor no xe oncora bon cofà queło de łe speçie tradisionałi che gà maurà co tanto xeło e jaso (par exenpio Alouette). El radicio maùra pì o manco in tre mexi. D'ogni modo, el xe fato par soportare un inverno inglexe o est-eoropeo, e'l so cao se rixenerarà se tajà co cura sora el livèl de un terèn, in modo che ła pianta sarà proteta contro el xeło garbéto. Un inbògio che ło coverxe dal ciaro ch'el sol produxe, (par exenpio un baratòło), pol eser uxà durante łe ultime faxi de cresìta in modo che vegna reałixà foje co un descòrdio de cołor pronuncià, cussì ch'el sia proteto sia dal jaso che dai venti fredi. Tradisionalmente, in Inghiltera, el primo tajo de łe teste de łe sìcorie no'l xe ztà fato, e ła seconda testa tenara, pì forte gera par la toła. Comunque, speçie de radicio mejorà, cofà par exenpio queło Roso de Verona, e xeneralmente i inverni più miti parmete al coltivator Est Eoropeo de tor su do o pì racòlti da na pianta ugnòła. Se el cao de ła pianta xe tajà patòco, pròpio sora ła raìxa, cresàra na testa nova, speçialmente xe vien dà na protesion minima del giaso. El procèso pol eser ripetùo un nùmaro de volte. == Someje == <gallery> RadicchioCastelfrancoKopf.jpg|Radicio Svariegà de Castelfranco RadicchioChioggiaBestand.jpg|Radicio Roso de Cioxa RadicchioTrevisoprecoce.jpg|Radicio Roso de Trevixo precoçe RadicchioGrumologrün.jpg|Radicio Grumoło grün </gallery> == Orìxeni == * [http://www.gourmetsleuth.com/Homepage.aspx http://www.gourmetsleuth.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615230217/http://www.gourmetsleuth.com/Homepage.aspx |date=2012-06-15 }} * [http://www.foodnetwork.com/ http://www.foodnetwork.com] * [http://www.radicchio.com http://www.radicchio.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616170311/http://radicchio.com/ |date=2012-06-16 }} * [http://italianfood.about.com/ http://italianfood.about.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120511131221/http://italianfood.about.com/ |date=2012-05-11 }} * [http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427003758/http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm |date=2006-04-27 }} * [http://www.theworldwidegourmet.com/access http://www.theworldwidegourmet.com/vegetables/salads/radicchio.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120612071339/http://www.theworldwidegourmet.com/access |date=2012-06-12 }} * [http://www.cuisinenet.com/digest/season/spring/late/veg.shtml http://www.cuisinenet.com/digest/season/spring/late/veg.shtml] == Note == <references /> == Łigadure foreste == * [http://www.gourmetsleuth.com/images/radicchio.gif Imaxene del Radicio so www.gourmetsleuth.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207155002/http://www.gourmetsleuth.com/images/radicchio.gif |date=2012-02-07 }} * [http://www.foodnetwork.com/recipes/green-leaf-salad-with-fennel-apple-and-pecans-recipe/index.html Riseta co ła sałata] * [http://italianfood.about.com/library/rec/blr0094.htm Storia del Radicio co risete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104171524/http://italianfood.about.com/library/rec/blr0094.htm |date=2016-01-04 }} * [http://radicchio.com/ Produtori del Radicio nei Stati Unii] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616170311/http://radicchio.com/ |date=2012-06-16 }} * [http://www.jmarchinifarms.com/ Produtori orixinałi del radicio nei Stati Unii] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Cuxina veneta]] [[Categoria:Radìci| ]] jprzujdvf4mg2sut4v85wmtn18c80pp 1228732 1228731 2026-06-04T19:14:47Z Sinucep 7911 Xontada [[Categoria:Sensa fonti]] doparando [[Ajuto:HotCat|HotCat]] 1228732 wikitext text/x-wiki El '''radicio''' xe na [[sicòria]] a foje, conosùa anca cofà sicòria itałiana e ła xe na [[pianta perene]]. Ła xe cresùa cofà [[verdura]] co foje che in xenerałe gà foje co alcune vene de cołor bianco. == Storia == I omeni gà uxà el radicio fin dai tenpi antighi. [[Plinio el Vecio]] ghe n'aveva scrito in ''[[Naturalis Historia]]'', esprimendo amirasion par le so propietà miedeghe; el gà afermà che jera utiłe cofà purificador del [[sangue|sàngue]] e un juto par i quei che sofriva de [[svejaroła]]. Infati, el radicio contien un sedativo/analgexico, cofà anca naltro tipo ciamà che xe uxà par far de łe tenture sołarii de çele. Łe coltivasion moderne de sta pianta gà tacà inte el [[quindeseximo secoło]], ne łe rejon del [[Vèneto|Veneto]] e [[Trentin]] in [[Itałia]] ma el radicio de cołor roso che ghemo anco xe stà creà inte el 1860 da un agronomo belga [[Francesco Van den Borre]], che gà utiłixà na tecnica ciamà ''inbianchimento'' che serviva par crear chełe foje de un roso fiso co vene de cołor bianco. == Speçie de radici == Le speçie de radici xe ciamà segondo łe region itałiane indove łe nase : ła speçie che xe pì prexente anca inte i [[Stati Unii de ła Mèrica|Stati Unii]] xe queła dei [[radìci de Cióza]], che xe maron, e ła xe granda cofà un ponpelmo. Un fià manco comùn xe el [[radicio de Trevixo]] che someja a na [[indìvia belga]]. Ghe xe altre speçie infra łe cuałe Tardivo, e el radicio de cołor bianco tìpego de [[Castèło (Vèneto)|Castelfranco]], entranbi someja dei fiori e i se połe catare soło che durante i mexi invernałi, come anca el Gorisia (conosùo anca cofà "sìcoria sucarìna", Triestre (biondisima) e Witloof/Bruxelles (conosùo anca cofà sałata łatuga Belga). I contadini del Radicio del Veneto gà sercà de aver la Costitusion Xeografega Proteta aplicà ai nomi de alcune speçie de radìcio, incluxo anca el Tardivo. == Cuxina == In Itałia, sto tipo de vedura xe abastansa popołàr, de sołito el vien magnà co ojo de ołìva, o misià in piati cofà par exenpio el rixoto: inte i Stati Unii el xe drìo esar conosùo ma de frecuente el xe magnà in sałate. Come łe sìcorie, se cresùo in modo coreto łe so raìxe pol eser uxàe da smisiàre col [[cafè]]. Połe esare servìo anca co ła pasta, inte el strudel (par exenpio el połastro inpegnìo "poultry stuffing" che se magna inte i Stati Uniì). == Uxo e tosicità == Segondo el folclore tradisionałe, el uxo prołongà de ła sìcoria cofà un cafè pol danexàr el tesùo retinico uman, co sbasàda de ła vista oltre un serto tenpo e altri efeti a longo termine. Ła leteratura sientifega moderna gà poca o nisuna evidensa par suportàr o sbrasàr sta richiesta. Ła raìxa de ła sìcoria gà ojo volatiłe simiłe a queło che se cata inte łe piante inte el xenare cołegà ''[[Tanacetum]]'' (''Tanacetum vulgare'') che include el Tanaceto, e xe anca co se ełimina vermi intestinałi. Tute ła parti de ła pianta contien sti ogi volatiłi, co maxoransa dei conponenti tosici concentrà ne ła raìxa de ła pianta<ref>{{en}} ''Edible and Medicinal Plants of the West'', Gregory L. Tilford, ISBN 0-87842-359-1</ref>. La sìcoria xe cognosùa anca par la tosicità ai parasiti interni. I studi indica che l'ingerimento de ła sìcoria da parte dei animałi rexulta in ridusion dei fagoti dei vermi che gà descaenà el so uxo difondesto cofà xónta par el foràjo. Ghe xe soło poche maxori conpagnìe ative so ła riserca, sviłupo, e produsion de ła speçie e sełesion de sìcoria. Ła mazor parte de staltre xe in [[Nova Zełanda|Nova Xełanda]]. == Coltivasion == El radicio xe fasiłe da far créser ma da el so mejo inte i orti in primavera. El gà da esar springà co frequensa ma non fisa, quanta [[Àcua|aqua]] ghe vołe depende dal tipo de terèn ch'el se càta. Se no'l xe springà speso, łe so foje ghe farà aver un saor pì amaro. Comunque, par le colture el saor xe canbià predominantemente dal scominsio del clima fredo (più fredo, più maùro), che dà anca inìsio al proceso de diresion e arosamento ne łe speçie tradisionałi. Ghe xe speçie più nove, el cui saor no xe oncora bon cofà queło de łe speçie tradisionałi che gà maurà co tanto xeło e jaso (par exenpio Alouette). El radicio maùra pì o manco in tre mexi. D'ogni modo, el xe fato par soportare un inverno inglexe o est-eoropeo, e'l so cao se rixenerarà se tajà co cura sora el livèl de un terèn, in modo che ła pianta sarà proteta contro el xeło garbéto. Un inbògio che ło coverxe dal ciaro ch'el sol produxe, (par exenpio un baratòło), pol eser uxà durante łe ultime faxi de cresìta in modo che vegna reałixà foje co un descòrdio de cołor pronuncià, cussì ch'el sia proteto sia dal jaso che dai venti fredi. Tradisionalmente, in Inghiltera, el primo tajo de łe teste de łe sìcorie no'l xe ztà fato, e ła seconda testa tenara, pì forte gera par la toła. Comunque, speçie de radicio mejorà, cofà par exenpio queło Roso de Verona, e xeneralmente i inverni più miti parmete al coltivator Est Eoropeo de tor su do o pì racòlti da na pianta ugnòła. Se el cao de ła pianta xe tajà patòco, pròpio sora ła raìxa, cresàra na testa nova, speçialmente xe vien dà na protesion minima del giaso. El procèso pol eser ripetùo un nùmaro de volte. == Someje == <gallery> RadicchioCastelfrancoKopf.jpg|Radicio Svariegà de Castelfranco RadicchioChioggiaBestand.jpg|Radicio Roso de Cioxa RadicchioTrevisoprecoce.jpg|Radicio Roso de Trevixo precoçe RadicchioGrumologrün.jpg|Radicio Grumoło grün </gallery> == Orìxeni == * [http://www.gourmetsleuth.com/Homepage.aspx http://www.gourmetsleuth.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120615230217/http://www.gourmetsleuth.com/Homepage.aspx |date=2012-06-15 }} * [http://www.foodnetwork.com/ http://www.foodnetwork.com] * [http://www.radicchio.com http://www.radicchio.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616170311/http://radicchio.com/ |date=2012-06-16 }} * [http://italianfood.about.com/ http://italianfood.about.com/] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120511131221/http://italianfood.about.com/ |date=2012-05-11 }} * [http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060427003758/http://www.innvista.com/health/foods/vegetables/chicory.htm |date=2006-04-27 }} * [http://www.theworldwidegourmet.com/access http://www.theworldwidegourmet.com/vegetables/salads/radicchio.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120612071339/http://www.theworldwidegourmet.com/access |date=2012-06-12 }} * [http://www.cuisinenet.com/digest/season/spring/late/veg.shtml http://www.cuisinenet.com/digest/season/spring/late/veg.shtml] == Note == <references /> == Łigadure foreste == * [http://www.gourmetsleuth.com/images/radicchio.gif Imaxene del Radicio so www.gourmetsleuth.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120207155002/http://www.gourmetsleuth.com/images/radicchio.gif |date=2012-02-07 }} * [http://www.foodnetwork.com/recipes/green-leaf-salad-with-fennel-apple-and-pecans-recipe/index.html Riseta co ła sałata] * [http://italianfood.about.com/library/rec/blr0094.htm Storia del Radicio co risete] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160104171524/http://italianfood.about.com/library/rec/blr0094.htm |date=2016-01-04 }} * [http://radicchio.com/ Produtori del Radicio nei Stati Unii] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120616170311/http://radicchio.com/ |date=2012-06-16 }} * [http://www.jmarchinifarms.com/ Produtori orixinałi del radicio nei Stati Unii] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Cuxina veneta]] [[Categoria:Radìci| ]] [[Categoria:Sensa fonti]] gwjvbehr28ayodf9r4bhws72jm1mi6u 4 37050 1228727 1227423 2026-06-04T19:09:29Z Sinucep 7911 /* Da xontar */ 1228727 wikitext text/x-wiki Te sta pàjina ghe n'é le propòste par l'entrata de na voxe te la [[Wikipedia:Vetrina|Vetrina]]. Prima de propor na pàjina varda i [[Wikipedia:Vetrina/Critèri|critèri]]. == Da xontar == * [[Entretiens sur la pluralité des mondes]] * [[Łéngua basca|Lengua basca]] * [[Raffaella Carrà]] * [[Stan Laurel e Oliver Hardy]] * [[Pandemia de COVID-19]] - {{Fato}} (la xera za in vetrina, ma no xera stati fati tuti i pasaji) - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 11:10, 15 mar 2026 (CET) * <bdi>[[Fołina]] - {{Fato}}</bdi> - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 17:04, 3 maj 2026 (CEST) * [[Victor Hugo]] - da sistemare le someje * [[One Piece]] - Magari xontare calche WL in pì Se poe pescare calche voxe anca da qua: [[Projeto:Convension#Ełenco de łe vóxe corete%5D%5D|Projeto:Convension#Ełenco_de_łe_vóxe_corete]] (purché la gabie bastansa fonti e no la sipie un aboso). == Da cavar == * [[Navegadore web]] - {{Fato}} (no la gaveva fonti) - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 11:06, 15 mar 2026 (CET) * [[Partio Sociałista Italian]] - {{Fato}} (no la gaveva fonti) - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 11:06, 15 mar 2026 (CET) * [[Libarałismo]] - {{Fato}} (ga da esare finia in vetrina par sbajo, esendo un aboso) - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 11:06, 15 mar 2026 (CET) * [[Belun]] ([[Projeto:Coordinamento/Nova vetrina|varda cuà]]) - {{Fato}}--[[Utente:GatoSelvadego|GatoSelvadego]] ([[Discussion utente:GatoSelvadego|msj]]) 17:08, 8 nov 2014 (CET) * [[Poła]] ([[Projeto:Coordinamento/Nova vetrina|varda cuà]]) - {{Fato}}--[[Utente:GatoSelvadego|GatoSelvadego]] ([[Discussion utente:GatoSelvadego|msj]]) 17:08, 8 nov 2014 (CET) * [[Repùblega de Venèsia|Republica de Venesia]] ([[Projeto:Coordinamento/Nova vetrina|varda cuà]]) - {{Fato}}--[[Utente:GatoSelvadego|GatoSelvadego]] ([[Discussion utente:GatoSelvadego|msj]]) 17:08, 8 nov 2014 (CET) * [[Vicensa]] ([[Projeto:Coordinamento/Nova vetrina|varda cuà]]) - {{Fato}}--[[Utente:GatoSelvadego|GatoSelvadego]] ([[Discussion utente:GatoSelvadego|msj]]) 17:08, 8 nov 2014 (CET) [[Categoria:Vetrina]] [[Categoria:Zestion voze]] rttpg3ajr9jvzxsy9xo3092n0ol1phv 1228728 1228727 2026-06-04T19:10:09Z Sinucep 7911 /* Da xontar */ fonte, no WL 1228728 wikitext text/x-wiki Te sta pàjina ghe n'é le propòste par l'entrata de na voxe te la [[Wikipedia:Vetrina|Vetrina]]. Prima de propor na pàjina varda i [[Wikipedia:Vetrina/Critèri|critèri]]. == Da xontar == * [[Entretiens sur la pluralité des mondes]] * [[Łéngua basca|Lengua basca]] * [[Raffaella Carrà]] * [[Stan Laurel e Oliver Hardy]] * [[Pandemia de COVID-19]] - {{Fato}} (la xera za in vetrina, ma no xera stati fati tuti i pasaji) - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 11:10, 15 mar 2026 (CET) * <bdi>[[Fołina]] - {{Fato}}</bdi> - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 17:04, 3 maj 2026 (CEST) * [[Victor Hugo]] - da sistemare le someje * [[One Piece]] - Magari xontare calche fonte in pì Se poe pescare calche voxe anca da qua: [[Projeto:Convension#Ełenco de łe vóxe corete%5D%5D|Projeto:Convension#Ełenco_de_łe_vóxe_corete]] (purché la gabie bastansa fonti e no la sipie un aboso). == Da cavar == * [[Navegadore web]] - {{Fato}} (no la gaveva fonti) - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 11:06, 15 mar 2026 (CET) * [[Partio Sociałista Italian]] - {{Fato}} (no la gaveva fonti) - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 11:06, 15 mar 2026 (CET) * [[Libarałismo]] - {{Fato}} (ga da esare finia in vetrina par sbajo, esendo un aboso) - [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 11:06, 15 mar 2026 (CET) * [[Belun]] ([[Projeto:Coordinamento/Nova vetrina|varda cuà]]) - {{Fato}}--[[Utente:GatoSelvadego|GatoSelvadego]] ([[Discussion utente:GatoSelvadego|msj]]) 17:08, 8 nov 2014 (CET) * [[Poła]] ([[Projeto:Coordinamento/Nova vetrina|varda cuà]]) - {{Fato}}--[[Utente:GatoSelvadego|GatoSelvadego]] ([[Discussion utente:GatoSelvadego|msj]]) 17:08, 8 nov 2014 (CET) * [[Repùblega de Venèsia|Republica de Venesia]] ([[Projeto:Coordinamento/Nova vetrina|varda cuà]]) - {{Fato}}--[[Utente:GatoSelvadego|GatoSelvadego]] ([[Discussion utente:GatoSelvadego|msj]]) 17:08, 8 nov 2014 (CET) * [[Vicensa]] ([[Projeto:Coordinamento/Nova vetrina|varda cuà]]) - {{Fato}}--[[Utente:GatoSelvadego|GatoSelvadego]] ([[Discussion utente:GatoSelvadego|msj]]) 17:08, 8 nov 2014 (CET) [[Categoria:Vetrina]] [[Categoria:Zestion voze]] 4oqqk1c91ial7wxxaldbylgu0frktkr 0 38673 1228719 1042669 2026-06-04T19:00:59Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1228719 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:Tambourin02.png|thumb|left|205px|tanbureło co bała de goma speciałità 'open']] El sport del '''tanbureło''', ciamà mejo '''bała tanbureło''', xe uno de i pi veci sport xugà ncora inte łe nostre tere. El deriva dal [[bałón col brasałe]] ga serti ponti in comun col [[balón ełàstego]], ma ga seguìo na so storia e evołusion. Dal [[1896]], se xuga el torneo in [[Itàłia|Italia]], n'altro paese ndove se pratica da lustri xe ła [[Fransa|Francia]]. Gh'è tanti altri stati co federasion o squadre, intrà sti qua: Brasiłe, [[Zermània|Germania]], Ungaria, Spagna, Catałogna. El sport in Vèneto ga na stòria de sucesi torno al [[Łago de Garda|Lago de Garda]], Verona xe ła provincia co pi scudeti. Da segnalar anca la xona trevixana del [[Monteło]] e altri posti a macia de łeopardo in tute łe Venesie. El [[Provincia autonoma de Trento|Trentin]], anca co ła Val Lagarina xe asè ativo. Una stòrica società dei primi ani ła gera ła ''Reyer'' Venesia. Tre xe łe specialità: *ła stòrica, xugada un tenpo su piasse dei paesi e visin le mura dei castełi (specialità ''a muro'') xe ła '''open'''. Canpo de uncoi xe 80x20 m in tera. Sinque xugadori contro sinque. Bałeta dura e pesante. Tołerà un rinbalso. No rete. *ła '''indoor''', tre contro tre, canpo 34x16 m, bałeta da tenis depresurixada. Ameso un rinbalso. No rete, al so posto na bara 5x5&nbsp;cm a segnar el metà canpo. *ła '''beach''', el famoxo tanbureło spiaja co regole ben precixe. Canpo 24x12 co rete >2 m a metà canpo. Bałeta da tenis o equivałente. No rinbalsi. Scopo: far punto. Dopo 4 punti se vinse un xugo. Chi fa par primo 13 xughi vinse ła partia Par far punto: far pi de un rinbalso consentio in canpo aversario. Dopo el primo la bała ła połe rinbalsar fora. O far sbajare el aversario. Svariate le xe łe conpetision a liveło itałian organixade da ła federasion prinsipałe, ła [[FIPT]] e internasionałi. In Itałia ghe xe sirca 14.000 atleti. Bona ła prexenta sue scołe, se se pensa che el xe un sport sensa na grosa federasion da drio, come ła FIGC o FIP, etc. {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Spor]] 3rm1j627go72vvbfujgqo4rxmcr2hke 0 40234 1228714 1224822 2026-06-04T18:57:44Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1228714 wikitext text/x-wiki {{Variansa||deca}} [[Imàjine:Cuertine One Piece.jpeg|miniatura|Covertine de i primi du nùmari orizenałi de l'edision itałiana de ''One Piece''.|215x215px]] {{quote|A ghe ze robe che no łe sarà mai fermàe: na vołontà ereditada, i sonji de łe parsone e el pasajo da na era a chełaltra. Fin cuande che ła zente ła gavarà sé de łibartà, ste robe łe durarà par senpre|Gol D. Roger - el Re de i Pirati)}} '''''One Piece''''' (ONE PIECE - ワンピース ''Wan Pīsu'') el ze un [[manga]] scrito e dizenjà da’l mistro japoneze [[Eiichirō Oda]], tut’ora in corso de pubregasion. Co’l tèrmene manga, in tuto ‘l mondo, A se intende i [[Fumeto|fumeti]] pubregài solche in [[Giapòn|Japon]], siben che sta paroła in łengua japoneze ła gapia el sinjifegà zenèrego de “fumeto”. Pubregà ła prima ‘olta inte’l ano [[1997]], rento ła revista japoneze ''[[Weekly Shōnen Jump]]'', ''One Piece'' ła ze una de łe pì łonghe tra łe serie manga fin deso pubregàe e, par el dèsemo ano consecudivo, el se conferma inte el 2017 cofà el manga pì vendùo in tuto el Japon <ref name="One Piece fa la storia: ze il manga più venduto da ben 10 anni">[https://www.opgt.it/one-piece-fa-la-storia-il-manga-pi-venduto-da-ben-10-anni.htm One Piece fa la storia: ze il manga più venduto da ben 10 anni]{{Ligo desfà}}</ref>. Par de pì sto manga chive inte’l ano 2015 el ze entrà inte’l Guiness de i Primadi par èsar ła serie a fumeti (dizenjà solche da un autor) co’l pì grando nùmaro de copie pubregàe: a’l 4 de desenbre 2014 i ga rejistrà 320.866.000 copie <ref name="One Piece entra inte el Guinness World Records">[http://onepiecegt.it/One_Piece_entra_nel_Guinness_World_Records.htm One Piece entra nel Guinness World Records] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151114082836/http://onepiecegt.it/One_Piece_entra_nel_Guinness_World_Records.htm |date=2015-11-14 }}</ref>. A partir da’l ano [[2001]] vien pubregada na edision in [[Łéngua italiana|łengua itałiana]] da ła caza de edision ''[[Star Comics]]''. A partir da’l [[1999]] ''One Piece'' el ze deventà anca un ''[[anime]]'', a dir na serie animada pa’ ła televizion, prodoto da’l studio de animasion japoneze ''[[Toei Animation]]''. L’emitente ''[[Italia 1]]'' ła ga scumisìa a mandarlo in onda su i só canałi a partir da’l ano 2001. Par de pì ła Toei Animation ła ga produzesto 11 spesiałi tełevizivi, 13 film pa’l sìnema, do cortometraji 3D, un ONA e un OAV (che łe ze edision pa’l marcà ''home video''). Asè zviłupà e fiorente ze el marcà łigà a i zogàtułi, a i videozughi e a tuti i prodoti che a coełi A ghe vien petà chel nome. == Trama == {{quote|El me tezoro...? Se ło vułì, el ze vostro... A gavì da sercarlo! Mi A go łasà tuto inte un serto posto.|Gol D. Roger - el Re de i Pirati}} Ła storia de ''One Piece'' ła scumisia co sta fraze pronunsiada da’l "Re de i Pirati" [[Gol D. Roger]] un fià vanti de èsar justisìa da ła [[#Marina (One Piece)|Marina]] inte’l patìboło de ezecusion: in cheła ocazion Roger el conferma l’ezistensa de’l tezoro ciamà purpio ''One Piece'' e, dizendo cusì, el scaena ła cusidita "Era de ła Piratarìa". Siben che ła storia de’l manga ła ciapa rento arcuanti parsonaji e situasion A se pol dir che’l protagonista asołuto de l’òpara el ze un tozatel de njanca vinti ani che’l se ciama [[Monkey D. Luffy]]. Ła narasion ła scumisia co łu che’l ciapa el mar pa’ ła prima ‘olta in serca de’l mìtego tezoro ''One Piece''. A partir da i primi capìtułi Luffy el scumisia a catar vari conpanji de aventura, tuti cuanti co na abiłità partegołare, e che i ndarà a costituir ła [[One Piece#Ciurma del Capel de Paja|Ciurma de’l Capel de Paja]] (''Mugiwara'' in orizenałe japoneze), ciamà cusì purpio in onor de’l capel de paja che Luffy el ga indoso sin da’l primo epizodio. Daspò de vinti ani de pubregasion regołare njancura no se sa mìa che cosa che’l sipia el tezoro ''One Piece'', siben che ła só ezistensa ła ze stà confarmada da Gol D. Roger e anca da n’altro strainportante pirata ciamà [[Parsonaji de One Piece#Ciurme de i Cuatro Inperadori|Barbabianca]]. Roger el ze stà ciamà “Re de i Pirati” parché, co ła só ciurma, el ze stà el primo a concuistar tuta ła [[Jeografìa de One Piece#Łinea Granda|Łinea Granda]]. A'l ponto de ła narasion che’l coresponde a’l vołume n°82 A savemo che Luffy e i primi menbri de ła ciurma i ze partii da’l [[Jeografìa de One Piece#Mar Orientałe|Mar Orientałe]], i ze entrài inte ła Łinea Granda, i ga traversà tuta la prima parte anca dita el [[Jeografìa de One Piece#Paradizo|Paradizo]] ciapando rento man man altri menbri, fin che i ze stài sconfiti inte un scontro contra de ła Marina na ‘olta che i jera rivài a’l confin con ła [[Jeografìa de One Piece#Łinea Rosa|Łinea Rosa]], pronti par pasar inte’l [[Jeografìa de One Piece#Mondo Novo|Mondo Novo]]. A sèito de ciò i ze stài sparpanjài in jiro pa’l mondo par du ani, par poderse cusì arlenar e mejorar. Daspò de [[One Piece#El salto de du ani|el salto de du ani]], e de i avenimenti de [[ła Bataja]] Granda de [[Jeografìa de One Piece#Marineford|Marineford]], i [[One Piece#Ciurma del Capel de Paja|Mugiwara]] i se ga catà tuti insenbre pa retornar a navegar inte el Mondo Novo. Chive i ga vuo ocazion de scontrarse co’l pirata [[Parsonaji de One Piece#Ciurme de i Sete Corsari|Don Quijote Do Flamingo]] (ex de i [[One Piece#I Sete Corsari|Sete Corsari]]'')'' e i ze drio pa' intrigarse co un de i [[One Piece#I Cuatro Inperadori|Cuatro Inperadori.]] L’autor [[Eiichirō Oda|Oda]] el ga declarà che, rivài a sto ponto, l'òpara ła ze sirca a’l 70% de ła narasion <ref name="One Piece ze al 70 par cento">[http://onepiecegt.it/One_Piece_%C3%A8_al_70_per_cento.htm One Piece ze al 70 par cento] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150828215833/http://onepiecegt.it/One_Piece_%C3%A8_al_70_per_cento.htm |date=2015-08-28 }}</ref>. Donca A ghe vorà ancura de i ani vanti de rivar a ła fin de ła storia. == Anbientasion == {{varda anca|Glosaro de One Piece}}El manga el ze anbientà inte un contesto jeogràfego e tenporałe de pura fantazìa siben che A se pol catar fasilmente tuti i refarimenti stòreghi, jeogràfeghi e łetarari che a coełi [[Eiichirō Oda|Oda]] el se ga ispirà. === Contesto tenporałe === El manga el ze anbientà inte na època che no ła ga corespondensa co’l mondo reałe, de fati A vien raprezentada na realtà co na tecnołozìa che ła pol senbrar al isteso tenpo sia vecia che moderna. Par ezenpio łe navi łe va tute a veła, l’ùnego [[Tren|treno]] visto el va a vapor, ła zente ła scrive a man, A no ghe ze automòbiłi o aeroplani. Parò, de raverso, A se cata el dòparo de ła corente ałètrega, de i tełèfoni e de łe tełecàmare (siben che i funsiona grasie a na spesie de grosi sciozi ciamài [[Glosaro de One Piece#Sciozòfono|sciozòfoni]] e [[Glosaro de One Piece#Sciozòfono|sciozocàmare]] ), de i fax, de i raji łàzer e de na siensa mèdega ben zviłupada. In onji cazo par ''One Piece'' A no sarìa mìa coreto parlar de na anbientasion de’l tipo ''steampunk''. === Contesto jeogràfego === {{varda anca|Jeografìa de One Piece}} El mondo de ''One Piece'' el ze asè diverso dal mondo reałe anca dal ponto de vista jeogràfego e morfołózego. A ghe ze senpre un globo terestre ma ła dispozision de i continenti e de łe acue ła ze conpletamente reinventada da l'autor Oda. Anca ła cosmołozìa del mondo ła ze tuta diversa da coeła reałe de fati, inte el Àlbaro de ła Conosensa de l'ìzoła de [[Ohara]], l'autor el ga dizenjà un mapamondo co un pianeta somejante a ła Tera e che el ga sie łune che ghe orbita intorno, e onjuna de 'ste sie łune ła ga un só satèłite orbitante. El globo terestre de ''One Piece'' el se prezenta tuto recoverto de acua co un stramaro de ìzołe e arsipèłaghi sparpanjài so tuta ła suparfisie. L'ùnega tera emersa che ła se configura cofà un [[continente]] ła ze ła cusidita [[Jeografìa de One Piece#Łinea Rosa|Łinea Rosa]] che ła traversa el globo inte el senso łonzitudinałe "tajàndoło" in du parti cofà el [[Meridian de Greenwich]]. In corespondensa de ła łinea de l'ecuatore A se cata na fasa de mar ciamada ła [[Jeografìa de One Piece#Łinea Granda|Łinea Granda]]. 'Sta chive ła ze dividesta in du parti parché ła se incroza co ła Łinea Rosa: ła prima metà ła ze ciamà el [[Jeografìa de One Piece#Paradizo|Paradizo]], tamentre ła segonda ła ze ciamà el [[Jeografìa de One Piece#Mondo Novo|Mondo Novo]]. Se considaremo ła Łinea Rosa e ła Łinea Granda cofà de i ełeminti de confin e łora vien fora che el resto de’l spasio del pianeta el ze costituìo da cuatro triàngułi sfèreghi che i coresponde a i Cuatro Mari: el [[Jeografìa de One Piece#Mar Orientałe|Mar Orientałe]] (''East Blu''), el [[Jeografìa de One Piece#Mar Osidentałe|Mar Osidentałe]] (''West Blu''), el [[Jeografìa de One Piece#Mar Meridionałe|Mar Meridionałe]] (''South Blu'') e'l [[Jeografìa de One Piece#Mar Setentrionałe|Mar Setentrionałe]] (''North Blu''). Łe ciurme de i pirati de i Cuatro Mari łe ze manco parigołoze e potenti de coełe de ła Łinea Granda. El protagonista [[Monkey D. Luffy]] el provien da l’ìzoła ''Dawn'' inte’l Mar Orientałe. Chełaltri menbri de ła [[Parsonaji de One Piece#Ciurma del Capel de Paja|Ciurma de’l Capel de Paja]] i provien da ìzołe sparpanjàe intra tuti e cuatro i Mari a ecesion del mèdego de bordo [[Ciurma del Capel de Paja#Chopper|Chopper]], che el ze nativo de l'ìzoła de [[Jeografìa de One Piece#Drum|Drum]] inte ła prima metà de ła Łinea Granda. == Parsonaji de One Piece == {{varda anca|Parsonaji de One Piece}} Se’l protagonista de l’òpara el ze [[Monkey D. Luffy]], capitan de ła Ciurma de’l Capel de Paja, via via che ła storia ła prosede A se zonta un stramaro de parsonaji che i pol èsar ingrumài in ste categorìe: === Pirati === I '''pirati''' i ezisteva dezà vanti de [[Gol D. Roger]] ma, daspò de ła só declarasion pùbrega revardo el tezoro ciamà ''One Piece'' (fazesta inte’l patìboło de ezecusion), A se pol dir che da chel momento ła ze scumisià ofisialmente "l'Era de ła Piratarìa". A se cata łe ciurme de pirati dezà inte łe acue de i Cuatro Mari, indóe che i tende a far i sparonsoni tra łe popołasion de łe varie ìzołe e co ła [[#Marina (One Piece)|Marina]] che parò A ghe tien bota. A partir da’l Paradizo de ła Łinea Granda A se cata ciurme asè pì potenti e organizàe e par 'sto motivo tante ìzołe łe ze sote el controło direto de i pirati, soratuto de coełi che i apartien a i Sete Corsari. El Mondo Novo el ze goernà solche da i Cuatro Inperadori, donca se na ciurma ła vol soravìvar in 'ste acue o ła se sotomete a un inperador opur A ghe toca sfidarlo. Scuazi tuti i pirati pì forti i ze dotài de i poteri spesiałi derivanti dal fato de ver manjà un partigołare [[Glosaro de One Piece#Fruti del Diàoło|Fruto del Diàoło]] e, al isteso tenpo, i ze anca boni de doparar łe varie forme de [[Glosaro de One Piece#Anbision|Anbision]]. ==== Ciurma del Capel de Paja ==== Ła '''Ciurma del Capel de Paja''' (麦わらの一味 ''Mugiwara no ichimi'') ła ze ła ciurma protagonista de ''One Piece''. Ła ze capitanada da [[Monkey D. Luffy]]. A'l momento (vołume n°82) 'sta ciurma ła ze conposta da 9 menbri. Onjun de łuri el ga na partigołare braura inte un spesìfego canpo. Ła ze una de łe pì forti intra coełe che łe nàvega inte ła Łinea Granda, e de fati, Luffy e Zoro i ze rento la łista de i pì parigołozi pirati de ła nova jenerasion conosùi anca col nome de łe [[One Piece#Łe Ùndeze Suparnove|Ùndeze Suparnove]]. Tuti i só menbri i ga na [[Glosaro de One Piece#Reconpense|reconpensa]] sol cao, mesa su dal [[One Piece#Goerno Mondiałe|Goerno Mondiałe]], e al momento la soma de łe tute łe reconpense de i ''Mugiwara'' ła ze rivà a ła nodévołe sifra de 1.570.000.100 [[Glosaro de One Piece#Berry|Berry]]. ==== I Sete Corsari ==== {{quote|A ghe ze un puche de robe che vurìa far, par ezenpio ła scansełasion de i Sete Corsari|Fujitora - Capitan da Mar de ła Marina}} I '''Sete Corsari''' (王下七武海 ''Ōka Shichibukai'', let. "I Sete Nòbiłi Condotieri del Mar", voltà col tèrmene ''La Flotta de i Sette'' inte l'edision itałiana del manga) i costituise na organizasion de pirati che i ga asetà de sotostar a i òrdeni de’l [[One Piece#Goerno Mondiałe|Goerno Mondiałe]] in canbio de na imunidà łegałe: stà condision chive łi fa èsar a tuti i efeti de i corsari. De conseguensa łe varie atività criminałi portàe vanti da sti pirati łe resta inpunìe parché ła [[One Piece#Marina (One Piece)|Marina]], che ła depende anca eła dal Goerno, no ła va a contrastarli siben che pì de calcun, tra i alti ofisiałi, no'l ze par njente in acordo co 'sto sistema. Ła Ciurma de’l Capel de Paja fin deso ła se ga scontrà o ła ga vuo a che far co scuazi tute le ciurme che łe ze, o łe ze stàe, rento i Sete Corsari e par 'sto motivo ła ze tenjesta soto ocio co gran atension dal Goerno Mondiałe: de fati i Sete Corsari i ze considarài asè inportanti par mantenjar l'ecuiłibrio mondiałe e, inte el cazo che calcun ndase a sconbinar 'sto sistema, podarìa èsar mesa in dubio l'autoridà stesa del Goerno. ==== I Cuatro Inperadori ==== I '''Cuatro Inperadori''' (四皇 ''Yonkō'') i ze i comandanti de łe cuatro ciurme de pirati pì forti in asołuto inte el mondo de ''One Piece'' e i dòmina incontrastài tuto el Mondo Novo. Onji inperador el ze considarà na parsona asè forte e parigołoza, e solche in puchi i se azarda a sfìdarli o a mancàrghe de respeto. L'ezistensa de i Inperadori ła ze stà revełà da [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de ła Marina|Monkey D. Garp]] inte el finałe de ła saga de [[Jeografìa de One Piece#Enies Lobby|Enies Lobby]]. A savemo donca che i Cuatro Inperadori i ze sti cuà: <br> - [[Cuatro Inperadori#Shanks|Shanks]] anca dito “El Roso” <br>- [[Cuatro Inperadori#Charlotte Linlin|Charlotte Linlin]] anca dita ''Big Mom'' (let. “ła Mamona”) <br>- [[Cuatro Inperadori#Kaido|Kaido]] “de łe Sento Bestie” <br>- [[Cuatro Inperadori#Marshall D. Teach|Marshall D. Teach]] anca dito “Barbanera” <br>Prima de ła Bataja Granda de [[Jeografìa de One Piece#Marineford|Marineford]] a’l posto de Barbanera el jera inperador [[Edward Newgate “Barbabianca”]], conosesto par èsar l’omo pì forte de’l mondo e copà in cheła bataja purpio dal pirata Barbanera. Un puchi de ani indrìo Barbabianca el gheva sintìo ła spiegasion del segreto del ''One Piece'' ciacołando de parsona co [[Gol D. Roger]], ma no’l se ga mai intaresà par catarlo. A savemo anca che Shanks, da zóvane, el jera stà novisio inte ła ciurma de’l Re de i Pirati e donca pol èsar che anca łu el conosa calcosa. A no savemo mìa se Big Mom e Kaido i sipia a conosensa de ła verità sol ''One Piece'', par serto savemo che i ze drio nar in serca de i misteriozi [[Glosaro de One Piece#Poneglyph|Road Poneglyph]] che i serve par catar ła diresion justa par l'ìzoła de [[Jeografìa de One Piece#Raftel|Raftel]], indóe che se pensa che ghe sipia el tezoro. I Cuatro Inperadori i ze paroni asołuti de’l Mondo Novo, njanca ła Marina ła ze bona de contrastarli, siben che nisun de łuri el sipia bon de prevałer sora de chełaltri. I convive su che’l toco de mar in virtù de un dełicato ecuiłibrio che el stà in piè a mezo de ałeanse co chełaltre ciurme, ma anca a mezo de crìmini e de tramaci małavidozi. ==== Łe Ùndeze Suparnove ==== Łe '''Ùndeze Suparnove''' (11人の超新星 ''Jūichinin no Chōshinsei'') łe costituise un grupo de pirati de ła nova jenerasion che, rivàe inte el arsipèłago [[Jeografìa de One Piece#Sabàody|Sabàody]] vanti del [[One Piece#El salto de du ani|salto de du ani]], łe gheva sol cao na reconpensa suparior a i 100 mełioni de [[Glosaro de One Piece#Berry|Berry]]. Daspò de du ani da ła Bataja Granda de [[Jeografìa de One Piece#Marineford|Marineford]] A se cata tuti 'sti parsonaji inte el Mondo Novo co łe reconpense che łe ze ndàe suzo anca de tanto. Łe Ùndeze Suparnove, insenbre col neoinperador [[Marshall D. Teach “Barbanera”]], łe ze aromai consideràe col tèrmene de ła "ła pezo jenerasion" (最悪の世代 ''Saiaku no seda'') parché łe ze drio crear cazin inte łi dełicati ecuiłibri che fin deso i gheva tenjesto in piè el mondo de ''One Piece''. Da cuande che łe ze inte el Mondo Novo calcune de łe Ùndeze Suparnove łe ga streto de łe partegołari ałeanse intra de łure (par ezenpio come che i ga fato i Capel de Paja co ła ciurma de i pirati Heart capitanài da [[Trafalgar D. Water Law]]) opur łe se ga sotoposto a un de i [[Parsonaji de One Piece#Ciurme de i Cuatro Inperadori|Cuatro Inperadori]]. === Marina === Ła '''Marina''' (海軍 ''Kaigun'') ła ze na organizasion miłitar sote el controło del [[One Piece#Goerno Mondiałe|Goerno Mondiałe]] e ła ga el cònpito de mantènjar ła paze e l’òrdene inte i mari, soratuto contrastando el mondo de ła piratarìa. A se pol dir che ła Marina de ''One Piece'' ła ze na sorta de “połisìa de mar” in considerasion del fato che i vari Renji, sparpanjài pa' łe ìzołe de i mari, i ga dezà a servisio i só corpi de vardia, o anca de i veri e propi ezèrsiti, che i ga jurezdision sol teritorio spesìfego de chełe nasion. El Goerno Mondiałe el dòpara ła Marina, insenbre co i Sete Corsari, par seitar i purpi obietivi e mantènjar el difìsiłe ecuiłibrio co’l strapotere de i Cuatro Inperadori. In cao de ła Marina A ghe ze un Capitan Zenerałe da Mar (''Grandammiraglio'' inte ła varsion itałiana) che el ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de ła Marina|Sakazuki]] anche dito ''Akainu'' (let. “El Can Roso”). Sote de Akainu A ghe ze tri Capitani da Mar (''Ammiragli'' inte ła varsion itałiana) che i ze reconosùi par èsar asè forti tanto da poder tènjar el confronto almanco co un de i Inperadori. El nono de’l protagonista Luffy el ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de ła Marina|Monkey D. Garp]], a dir un Capitan da Mar Vicario (''Vice Ammiraglio'' inte ła varsion itałiana) sèłebre e respetà pa’ ła só gran forsa e anca parché, ani indrìo, el ga conbatùo a ła pari njente manco che co’l [[Parsonaji de One Piece#Pirati Jolly Roger|Re de i Pirati]]. Cofà che ze pa' i pirati anca tra i ofisiałi pì forti de ła Marina A ghe ze chi che ga i poteri derivài da i [[Glosaro de One Piece#Fruti del Diàoło|Fruti del Diàoło]] e, in partigołare, i Capitani da Mar. Par de pì i ofisiałi alti che i nàvega par el [[Jeografìa de One Piece#Mondo Novo|Mondo Novo]] i ga da saver doparar anca l'[[Glosaro de One Piece#Anbision|Anbision]] se i vol tenjar bota co łe ciurme de chełe acue. === Goerno Mondiałe === El '''Goerno Mondiałe''' (世界政府 ''Sekai Seifu'') el se ciama cusì parché ła ze l’organizasion che ła goerna el mondo de ''One Piece''. El só cuartier zenarałe el ze a [[Jeografìa de One Piece#Marijoa|Marijoa]] inte ła Łinea Rosa. El ze stà fondà 800 ani vanti de ła narasion, da 20 nasion vinsenti che łe gavéa sconfito un misteriozo [[One Piece#El Renjo Antigo|Renjo Antigo]] che de coeło A se conose tanto poco. I disendenti de 'sti vinti Renji i costituise ła casta de i [[One Piece#I Draghi Sełesti|Draghi Sełesti]]. El Goerno el ze struturà cofà na confederasion de 170 renji sparpanjài in tuto el mondo. Onjun de sti renji el mantien na forte autonomìa e indipandensa ma pa’ łe coestion intarnasionałi i pol cołaborar tra de łuri tràmite el Goerno. In cao de ła jerarchìa de’l Goerno A ghe ze i [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|Sincue Astri de Saviesa]], a dir sincue misterioze parsone che, par comandar e mantènjar l’ecuiłibrio mondiałe, łe ga a despozision ła Marina, i Sete Corsari e anca el [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|Cypher Pool]], a dir na sorta de połisìa segreta che ła ga jurezdision so i cazi “pułìteghi”. De fati ła preocupasion granda de i Sincue Astri de Saviesa ła ze coeła de mantènjar el siłensio, pa’ no dir ła censura totałe, so i fati revardanti el [[One Piece#El Sècoło Vodo|Sècoło Vodo]], a dir el parìodo che in coeło A se pensa che’l sipia stà anientà el misteriozo Renjo Antigo. Par tuti sti motivi A vien fora, asè de frente, che l’operar de’l Goerno no l’è mìa tanto spiero e ansi, in tałuni cazi, A se pol dir che’l sèita de łe sielte asè discutìbiłi da’l ponto de vista ètego, pa’ no dir criminałi. Anca par 'sta razon ła Ciurma de’l Capel de Paja pì de calche ‘olta ła se ga meso contra el potere mondiałe. A onji modo el nemigo prinsipałe de’l Goerno resta ła cusidita [[One Piece#L'Armada Revołusionaria|Armada Revołusionaria]]. === I Draghi Sełesti === I '''Draghi Sełesti''' (天竜人 ''Tenryūbito'') i ze i disendenti de i vinti Renji che i gheva fondà el Goerno Mondiałe e inte el manga i ze anca conosesti col nome de "Nòbiłi Mondiałi". I ze conparsi ła prima 'olta durando ła saga anbientada inte el arsipełago [[Jeografìa de One Piece#Sabàody|Sabàody]] e el mistro Oda no'l ga mai scondesto ła só antipatìa par 'sti parsonaji chive: de fati i ze stài prezentài durando una de łe tante aste indóe che se vende èsari viventi caturài e prunti par èsar doparài cofà de i sciavi. I Nòbiłi Mondiałi i se deverte a cronpar [[s-ciavi]] e i costuma marchiar a fogo ła schina de 'sti chive col sinboło del "Sòcoło del Drago che el cavalca el Sieło" che el raprezenta el potere e'l prestizo de 'sta casta. I Draghi Sełesti no i fa nisun tipo de łaoro e no i ga nisuna abiłità e donca ła só richesa e'l só enorme potere i deriva solche da ła pozision che i ga par censo. I vive conpletamemte fora da ła realtà e i consìdara cofà inferiori tuti coełi che no i apartien a ła só casta: de fati i ze dizenjài co na spesie de boła de vero sol cao, cofà un casco, che ła ghe serve par respirar l'aria de na bònboła parché łuri no i vol umiłiarse a respirar ła istesa aria de łe cusidite parsone comuni. N'altra caratarìstega che łi distingue da tuti ze che i vive inte ła [[Jeografìa de One Piece#Marijoa|Tera Sacra de Marijoa]] che ła ze l'ùnega zona abitada de ła Łinea Rosa indóe che ghe ze anca ła sede del Goerno Mondiałe. Par tuti 'sti motivi i Nòbiłi Mondiałi, pur no vendo mìa partigołari poteri o abiłità, i ga un potere grando sora el Goerno e ła Marina: de fati se i se sinte in parìgoło i pol ciamar parfin un Capitan da Mar in parsona che el venja a deféndarli, opur i pol dispor come che i vol de ła [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|CP0]], a dir ła scuadra più forte rento ła [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|Cypher Pool]]. Savemo anca che el só potere el stà sora de coeło de chełaltri renjanti e parfin sora de coeło de i [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|Sincue Astri de Saviesa]]. El pirata [[Parsonaji de One Piece#Ciurme de i Sete Corsari|Don Quijote Do Flamingo]], che el fazéa parte de i Sete Corsari fin cuande che el ze stà sconfito da i ''Mugiwara'', el provenjéa de na fameja de Draghi Sełesti che ła gavéa perso el tìtoło nobiłiare. El protagonista Monkey D. Luffy, inte el epizodio de l'asta de [[s-ciavi]] inte el arsipèłago Sabàody, no'l se ga mìa fato scrúpoło de tirarghe un bel punjio sol muzo a San Charloss, un de i Draghi Sełesti, e 'sto tipo de asion, oltra che èsar un viłipendio mìa asetàbiłe pa' i Nòbiłi, ła ze considarà de na gravità asołuta dal Goerno Mondiałe. === L'Armada Revołusionaria === L'<nowiki/>'''Armada Revołusionaria''' ((革命軍 ''Kakumei gun'') ła ze na organizasion forałeje che ła ga l'obietivo de butar zo el Goerno Mondiałe e i Renji che a coeło i ze łigài. Ła ze tanto segreta cuanto potente e par 'sto motivo ła ze considerada asè parigołoza da łe autoridà mondiałi, al isteso łeveło de łe pì forti Ciurme de i Pirati. A se pol dir che el Goerno el consìdara i menbri de l'Armada cofà de i veri e propi teroristi. In cao de 'sta organizasion A ghe ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de l'Armada Revołusionaria|Monkey D. Dragon]], a dir só pare del protagonista [[Monkey D. Luffy]], un parsonajo misteriozo cofà l'organizasion istesa. Ła baze de l'Armada ła se catava inte l'ìzoła de ''Baltigo'' inte ła [[Jeografìa de One Piece#Łinea Granda|Łinea Granda]] siben che, inte łi ùltemi capìtułi, ze venjesto fora che ła ze stà descoverta da i pirati de [[Barbanera]] e daspò anca da ła Marina e donca ła ze stà dezbandonà par senpre da i Revołusionari. L'operar de l'Armada Revołusionaria el ze del tuto fora da łe règołe e da ła łeje cofà coeło de i Pirati ma, a difarensa de 'sti ùltemi, i Revołusionari i sèita obietivi puramente połìteghi e mìa de richesa o dominio so i mari. Donca, anca par 'sto motivo, no i se mete mai in conpetision co łe Ciurme Pirata. El comandante vicario de l'Armada el ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de l'Armada Revołusionaria|Sabo]], a dir el fradełastro de Monkey D. Luffy e de [[Portuguese D. Ace]]. N'altro de inportante el ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de l'Armada Revołusionaria|Emporio Ivankov]] anca dito ''Iva'', un parsonajo asè stranbo ma anca tanto forte e asè łigà a Dragon. ''Iva'' el ze stà de gran juto a Luffy sia durando ła saga de [[[[Jeografìa de One Piece#Impel Down|Impel Down]] e sia durando coeła de ła ła Bataja Granda de [[Jeografìa de One Piece#Marineford|Marineford]]. Par de pì el ga arlenà el cogo [[Parsonaji de One Piece#Ciurma del Capel de Paja|Sanji]] durando i [[One Piece#El salto de du ani|du ani de arlenamento]]. == Varda anca == * [[Parsonaji de One Piece]] * [[Jeografìa de One Piece]] * [[Glosaro de One Piece]] * [[Monkey D. Luffy]] * [[Eiichirō Oda]] ==Note== <references/> == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:One Piece| ]] n0maqfoyl6zcw288pekkna0iw3lynjd 1228723 1228714 2026-06-04T19:07:44Z Sinucep 7911 + WL 1228723 wikitext text/x-wiki {{Variansa||deca}} [[Imàjine:Cuertine One Piece.jpeg|miniatura|Covertine de i primi du nùmari orizenałi de l'edision itałiana de ''One Piece''.|215x215px]] {{quote|A ghe ze robe che no łe sarà mai fermàe: na vołontà ereditada, i sonji de łe parsone e el pasajo da na era a chełaltra. Fin cuande che ła zente ła gavarà sé de łibartà, ste robe łe durarà par senpre|Gol D. Roger - el Re de i Pirati)}} '''''One Piece''''' (ONE PIECE - ワンピース ''Wan Pīsu'') el ze un [[manga]] scrito e dizenjà da’l mistro japoneze [[Eiichirō Oda]], tut’ora in corso de pubregasion. Co’l tèrmene manga, in tuto ‘l mondo, A se intende i [[Fumeto|fumeti]] pubregài solche in [[Giapòn|Japon]], siben che sta paroła in [[Łéngua japoneza|łengua japoneze]] ła gapia el sinjifegà zenèrego de “[[fumeto]]”. Pubregà ła prima ‘olta inte’l ano [[1997]], rento ła revista japoneze ''[[Weekly Shōnen Jump]]'', ''One Piece'' ła ze una de łe pì łonghe tra łe serie manga fin deso pubregàe e, par el dèsemo ano consecudivo, el se conferma inte el 2017 cofà el manga pì vendùo in tuto el Japon <ref name="One Piece fa la storia: ze il manga più venduto da ben 10 anni">[https://www.opgt.it/one-piece-fa-la-storia-il-manga-pi-venduto-da-ben-10-anni.htm One Piece fa la storia: ze il manga più venduto da ben 10 anni]{{Ligo desfà}}</ref>. Par de pì sto manga chive inte’l ano 2015 el ze entrà inte’l Guiness de i Primadi par èsar ła serie a fumeti (dizenjà solche da un autor) co’l pì grando nùmaro de copie pubregàe: a’l 4 de desenbre 2014 i ga rejistrà 320.866.000 copie <ref name="One Piece entra inte el Guinness World Records">[http://onepiecegt.it/One_Piece_entra_nel_Guinness_World_Records.htm One Piece entra nel Guinness World Records] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151114082836/http://onepiecegt.it/One_Piece_entra_nel_Guinness_World_Records.htm |date=2015-11-14 }}</ref>. A partir da’l ano [[2001]] vien pubregada na edision in [[Łéngua italiana|łengua itałiana]] da ła caza de edision ''[[Star Comics]]''. A partir da’l [[1999]] ''One Piece'' el ze deventà anca un ''[[anime]]'', a dir na serie animada pa’ ła televizion, prodoto da’l studio de animasion japoneze ''[[Toei Animation]]''. L’emitente ''[[Italia 1]]'' ła ga scumisìa a mandarlo in onda su i só canałi a partir da’l ano 2001. Par de pì ła Toei Animation ła ga produzesto 11 spesiałi tełevizivi, 13 film pa’l sìnema, do cortometraji 3D, un ONA e un OAV (che łe ze edision pa’l marcà ''home video''). Asè zviłupà e fiorente ze el marcà łigà a i zogàtułi, a i videozughi e a tuti i prodoti che a coełi A ghe vien petà chel nome. == Trama == {{quote|El me tezoro...? Se ło vułì, el ze vostro... A gavì da sercarlo! Mi A go łasà tuto inte un serto posto.|Gol D. Roger - el Re de i Pirati}} Ła storia de ''One Piece'' ła scumisia co sta fraze pronunsiada da’l "Re de i Pirati" [[Gol D. Roger]] un fià vanti de èsar justisìa da ła [[#Marina (One Piece)|Marina]] inte’l patìboło de ezecusion: in cheła ocazion Roger el conferma l’ezistensa de’l tezoro ciamà purpio ''One Piece'' e, dizendo cusì, el scaena ła cusidita "Era de ła Piratarìa". Siben che ła storia de’l manga ła ciapa rento arcuanti parsonaji e situasion A se pol dir che’l protagonista asołuto de l’òpara el ze un tozatel de njanca vinti ani che’l se ciama [[Monkey D. Luffy]]. Ła narasion ła scumisia co łu che’l ciapa el mar pa’ ła prima ‘olta in serca de’l mìtego tezoro ''One Piece''. A partir da i primi capìtułi Luffy el scumisia a catar vari conpanji de aventura, tuti cuanti co na abiłità partegołare, e che i ndarà a costituir ła [[One Piece#Ciurma del Capel de Paja|Ciurma de’l Capel de Paja]] (''Mugiwara'' in orizenałe japoneze), ciamà cusì purpio in onor de’l capel de paja che Luffy el ga indoso sin da’l primo epizodio. Daspò de vinti ani de pubregasion regołare njancura no se sa mìa che cosa che’l sipia el tezoro ''One Piece'', siben che ła só ezistensa ła ze stà confarmada da Gol D. Roger e anca da n’altro strainportante pirata ciamà [[Parsonaji de One Piece#Ciurme de i Cuatro Inperadori|Barbabianca]]. Roger el ze stà ciamà “Re de i Pirati” parché, co ła só ciurma, el ze stà el primo a concuistar tuta ła [[Jeografìa de One Piece#Łinea Granda|Łinea Granda]]. A'l ponto de ła narasion che’l coresponde a’l vołume n°82 A savemo che Luffy e i primi menbri de ła ciurma i ze partii da’l [[Jeografìa de One Piece#Mar Orientałe|Mar Orientałe]], i ze entrài inte ła Łinea Granda, i ga traversà tuta la prima parte anca dita el [[Jeografìa de One Piece#Paradizo|Paradizo]] ciapando rento man man altri menbri, fin che i ze stài sconfiti inte un scontro contra de ła Marina na ‘olta che i jera rivài a’l confin con ła [[Jeografìa de One Piece#Łinea Rosa|Łinea Rosa]], pronti par pasar inte’l [[Jeografìa de One Piece#Mondo Novo|Mondo Novo]]. A sèito de ciò i ze stài sparpanjài in jiro pa’l mondo par du ani, par poderse cusì arlenar e mejorar. Daspò de [[One Piece#El salto de du ani|el salto de du ani]], e de i avenimenti de [[ła Bataja]] Granda de [[Jeografìa de One Piece#Marineford|Marineford]], i [[One Piece#Ciurma del Capel de Paja|Mugiwara]] i se ga catà tuti insenbre pa retornar a navegar inte el Mondo Novo. Chive i ga vuo ocazion de scontrarse co’l pirata [[Parsonaji de One Piece#Ciurme de i Sete Corsari|Don Quijote Do Flamingo]] (ex de i [[One Piece#I Sete Corsari|Sete Corsari]]'')'' e i ze drio pa' intrigarse co un de i [[One Piece#I Cuatro Inperadori|Cuatro Inperadori.]] L’autor [[Eiichirō Oda|Oda]] el ga declarà che, rivài a sto ponto, l'òpara ła ze sirca a’l 70% de ła narasion <ref name="One Piece ze al 70 par cento">[http://onepiecegt.it/One_Piece_%C3%A8_al_70_per_cento.htm One Piece ze al 70 par cento] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150828215833/http://onepiecegt.it/One_Piece_%C3%A8_al_70_per_cento.htm |date=2015-08-28 }}</ref>. Donca A ghe vorà ancura de i ani vanti de rivar a ła fin de ła storia. == Anbientasion == {{varda anca|Glosaro de One Piece}}El manga el ze anbientà inte un contesto jeogràfego e tenporałe de pura fantazìa siben che A se pol catar fasilmente tuti i refarimenti stòreghi, jeogràfeghi e łetarari che a coełi [[Eiichirō Oda|Oda]] el se ga ispirà. === Contesto tenporałe === El manga el ze anbientà inte na època che no ła ga corespondensa co’l mondo reałe, de fati A vien raprezentada na realtà co na tecnołozìa che ła pol senbrar al isteso tenpo sia vecia che moderna. Par ezenpio łe navi łe va tute a veła, l’ùnego [[Tren|treno]] visto el va a vapor, ła zente ła scrive a man, A no ghe ze automòbiłi o aeroplani. Parò, de raverso, A se cata el dòparo de ła corente ałètrega, de i tełèfoni e de łe tełecàmare (siben che i funsiona grasie a na spesie de grosi sciozi ciamài [[Glosaro de One Piece#Sciozòfono|sciozòfoni]] e [[Glosaro de One Piece#Sciozòfono|sciozocàmare]] ), de i fax, de i raji łàzer e de na siensa mèdega ben zviłupada. In onji cazo par ''One Piece'' A no sarìa mìa coreto parlar de na anbientasion de’l tipo ''steampunk''. === Contesto jeogràfego === {{varda anca|Jeografìa de One Piece}} El mondo de ''One Piece'' el ze asè diverso dal mondo reałe anca dal ponto de vista jeogràfego e morfołózego. A ghe ze senpre un globo terestre ma ła dispozision de i continenti e de łe acue ła ze conpletamente reinventada da l'autor Oda. Anca ła cosmołozìa del mondo ła ze tuta diversa da coeła reałe de fati, inte el Àlbaro de ła Conosensa de l'ìzoła de [[Ohara]], l'autor el ga dizenjà un mapamondo co un pianeta somejante a ła Tera e che el ga sie łune che ghe orbita intorno, e onjuna de 'ste sie łune ła ga un só satèłite orbitante. El globo terestre de ''One Piece'' el se prezenta tuto recoverto de acua co un stramaro de ìzołe e arsipèłaghi sparpanjài so tuta ła suparfisie. L'ùnega tera emersa che ła se configura cofà un [[continente]] ła ze ła cusidita [[Jeografìa de One Piece#Łinea Rosa|Łinea Rosa]] che ła traversa el globo inte el senso łonzitudinałe "tajàndoło" in du parti cofà el [[Meridian de Greenwich]]. In corespondensa de ła łinea de l'ecuatore A se cata na fasa de mar ciamada ła [[Jeografìa de One Piece#Łinea Granda|Łinea Granda]]. 'Sta chive ła ze dividesta in du parti parché ła se incroza co ła Łinea Rosa: ła prima metà ła ze ciamà el [[Jeografìa de One Piece#Paradizo|Paradizo]], tamentre ła segonda ła ze ciamà el [[Jeografìa de One Piece#Mondo Novo|Mondo Novo]]. Se considaremo ła Łinea Rosa e ła Łinea Granda cofà de i ełeminti de confin e łora vien fora che el resto de’l spasio del pianeta el ze costituìo da cuatro triàngułi sfèreghi che i coresponde a i Cuatro Mari: el [[Jeografìa de One Piece#Mar Orientałe|Mar Orientałe]] (''East Blu''), el [[Jeografìa de One Piece#Mar Osidentałe|Mar Osidentałe]] (''West Blu''), el [[Jeografìa de One Piece#Mar Meridionałe|Mar Meridionałe]] (''South Blu'') e'l [[Jeografìa de One Piece#Mar Setentrionałe|Mar Setentrionałe]] (''North Blu''). Łe ciurme de i pirati de i Cuatro Mari łe ze manco parigołoze e potenti de coełe de ła Łinea Granda. El protagonista [[Monkey D. Luffy]] el provien da l’ìzoła ''Dawn'' inte’l Mar Orientałe. Chełaltri menbri de ła [[Parsonaji de One Piece#Ciurma del Capel de Paja|Ciurma de’l Capel de Paja]] i provien da ìzołe sparpanjàe intra tuti e cuatro i Mari a ecesion del mèdego de bordo [[Ciurma del Capel de Paja#Chopper|Chopper]], che el ze nativo de l'ìzoła de [[Jeografìa de One Piece#Drum|Drum]] inte ła prima metà de ła Łinea Granda. == Parsonaji de One Piece == {{varda anca|Parsonaji de One Piece}} Se’l protagonista de l’òpara el ze [[Monkey D. Luffy]], capitan de ła Ciurma de’l Capel de Paja, via via che ła storia ła prosede A se zonta un stramaro de parsonaji che i pol èsar ingrumài in ste categorìe: === Pirati === I '''pirati''' i ezisteva dezà vanti de [[Gol D. Roger]] ma, daspò de ła só declarasion pùbrega revardo el tezoro ciamà ''One Piece'' (fazesta inte’l patìboło de ezecusion), A se pol dir che da chel momento ła ze scumisià ofisialmente "l'Era de ła Piratarìa". A se cata łe ciurme de pirati dezà inte łe acue de i Cuatro Mari, indóe che i tende a far i sparonsoni tra łe popołasion de łe varie ìzołe e co ła [[#Marina (One Piece)|Marina]] che parò A ghe tien bota. A partir da’l Paradizo de ła Łinea Granda A se cata ciurme asè pì potenti e organizàe e par 'sto motivo tante ìzołe łe ze sote el controło direto de i pirati, soratuto de coełi che i apartien a i Sete Corsari. El Mondo Novo el ze goernà solche da i Cuatro Inperadori, donca se na ciurma ła vol soravìvar in 'ste acue o ła se sotomete a un inperador opur A ghe toca sfidarlo. Scuazi tuti i pirati pì forti i ze dotài de i poteri spesiałi derivanti dal fato de ver manjà un partigołare [[Glosaro de One Piece#Fruti del Diàoło|Fruto del Diàoło]] e, al isteso tenpo, i ze anca boni de doparar łe varie forme de [[Glosaro de One Piece#Anbision|Anbision]]. ==== Ciurma del Capel de Paja ==== Ła '''Ciurma del Capel de Paja''' (麦わらの一味 ''Mugiwara no ichimi'') ła ze ła ciurma protagonista de ''One Piece''. Ła ze capitanada da [[Monkey D. Luffy]]. A'l momento (vołume n°82) 'sta ciurma ła ze conposta da 9 menbri. Onjun de łuri el ga na partigołare braura inte un spesìfego canpo. Ła ze una de łe pì forti intra coełe che łe nàvega inte ła Łinea Granda, e de fati, Luffy e Zoro i ze rento la łista de i pì parigołozi pirati de ła nova jenerasion conosùi anca col nome de łe [[One Piece#Łe Ùndeze Suparnove|Ùndeze Suparnove]]. Tuti i só menbri i ga na [[Glosaro de One Piece#Reconpense|reconpensa]] sol cao, mesa su dal [[One Piece#Goerno Mondiałe|Goerno Mondiałe]], e al momento la soma de łe tute łe reconpense de i ''Mugiwara'' ła ze rivà a ła nodévołe sifra de 1.570.000.100 [[Glosaro de One Piece#Berry|Berry]]. ==== I Sete Corsari ==== {{quote|A ghe ze un puche de robe che vurìa far, par ezenpio ła scansełasion de i Sete Corsari|Fujitora - Capitan da Mar de ła Marina}} I '''Sete Corsari''' (王下七武海 ''Ōka Shichibukai'', let. "I Sete Nòbiłi Condotieri del Mar", voltà col tèrmene ''La Flotta de i Sette'' inte l'edision itałiana del manga) i costituise na organizasion de pirati che i ga asetà de sotostar a i òrdeni de’l [[One Piece#Goerno Mondiałe|Goerno Mondiałe]] in canbio de na imunidà łegałe: stà condision chive łi fa èsar a tuti i efeti de i corsari. De conseguensa łe varie atività criminałi portàe vanti da sti pirati łe resta inpunìe parché ła [[One Piece#Marina (One Piece)|Marina]], che ła depende anca eła dal Goerno, no ła va a contrastarli siben che pì de calcun, tra i alti ofisiałi, no'l ze par njente in acordo co 'sto sistema. Ła Ciurma de’l Capel de Paja fin deso ła se ga scontrà o ła ga vuo a che far co scuazi tute le ciurme che łe ze, o łe ze stàe, rento i Sete Corsari e par 'sto motivo ła ze tenjesta soto ocio co gran atension dal Goerno Mondiałe: de fati i Sete Corsari i ze considarài asè inportanti par mantenjar l'ecuiłibrio mondiałe e, inte el cazo che calcun ndase a sconbinar 'sto sistema, podarìa èsar mesa in dubio l'autoridà stesa del Goerno. ==== I Cuatro Inperadori ==== I '''Cuatro Inperadori''' (四皇 ''Yonkō'') i ze i comandanti de łe cuatro ciurme de pirati pì forti in asołuto inte el mondo de ''One Piece'' e i dòmina incontrastài tuto el Mondo Novo. Onji inperador el ze considarà na parsona asè forte e parigołoza, e solche in puchi i se azarda a sfìdarli o a mancàrghe de respeto. L'ezistensa de i Inperadori ła ze stà revełà da [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de ła Marina|Monkey D. Garp]] inte el finałe de ła saga de [[Jeografìa de One Piece#Enies Lobby|Enies Lobby]]. A savemo donca che i Cuatro Inperadori i ze sti cuà: <br> - [[Cuatro Inperadori#Shanks|Shanks]] anca dito “El Roso” <br>- [[Cuatro Inperadori#Charlotte Linlin|Charlotte Linlin]] anca dita ''Big Mom'' (let. “ła Mamona”) <br>- [[Cuatro Inperadori#Kaido|Kaido]] “de łe Sento Bestie” <br>- [[Cuatro Inperadori#Marshall D. Teach|Marshall D. Teach]] anca dito “Barbanera” <br>Prima de ła Bataja Granda de [[Jeografìa de One Piece#Marineford|Marineford]] a’l posto de Barbanera el jera inperador [[Edward Newgate “Barbabianca”]], conosesto par èsar l’omo pì forte de’l mondo e copà in cheła bataja purpio dal pirata Barbanera. Un puchi de ani indrìo Barbabianca el gheva sintìo ła spiegasion del segreto del ''One Piece'' ciacołando de parsona co [[Gol D. Roger]], ma no’l se ga mai intaresà par catarlo. A savemo anca che Shanks, da zóvane, el jera stà novisio inte ła ciurma de’l Re de i Pirati e donca pol èsar che anca łu el conosa calcosa. A no savemo mìa se Big Mom e Kaido i sipia a conosensa de ła verità sol ''One Piece'', par serto savemo che i ze drio nar in serca de i misteriozi [[Glosaro de One Piece#Poneglyph|Road Poneglyph]] che i serve par catar ła diresion justa par l'ìzoła de [[Jeografìa de One Piece#Raftel|Raftel]], indóe che se pensa che ghe sipia el tezoro. I Cuatro Inperadori i ze paroni asołuti de’l Mondo Novo, njanca ła Marina ła ze bona de contrastarli, siben che nisun de łuri el sipia bon de prevałer sora de chełaltri. I convive su che’l toco de mar in virtù de un dełicato ecuiłibrio che el stà in piè a mezo de ałeanse co chełaltre ciurme, ma anca a mezo de crìmini e de tramaci małavidozi. ==== Łe Ùndeze Suparnove ==== Łe '''Ùndeze Suparnove''' (11人の超新星 ''Jūichinin no Chōshinsei'') łe costituise un grupo de pirati de ła nova jenerasion che, rivàe inte el arsipèłago [[Jeografìa de One Piece#Sabàody|Sabàody]] vanti del [[One Piece#El salto de du ani|salto de du ani]], łe gheva sol cao na reconpensa suparior a i 100 mełioni de [[Glosaro de One Piece#Berry|Berry]]. Daspò de du ani da ła Bataja Granda de [[Jeografìa de One Piece#Marineford|Marineford]] A se cata tuti 'sti parsonaji inte el Mondo Novo co łe reconpense che łe ze ndàe suzo anca de tanto. Łe Ùndeze Suparnove, insenbre col neoinperador [[Marshall D. Teach “Barbanera”]], łe ze aromai consideràe col tèrmene de ła "ła pezo jenerasion" (最悪の世代 ''Saiaku no seda'') parché łe ze drio crear cazin inte łi dełicati ecuiłibri che fin deso i gheva tenjesto in piè el mondo de ''One Piece''. Da cuande che łe ze inte el Mondo Novo calcune de łe Ùndeze Suparnove łe ga streto de łe partegołari ałeanse intra de łure (par ezenpio come che i ga fato i Capel de Paja co ła ciurma de i pirati Heart capitanài da [[Trafalgar D. Water Law]]) opur łe se ga sotoposto a un de i [[Parsonaji de One Piece#Ciurme de i Cuatro Inperadori|Cuatro Inperadori]]. === Marina === Ła '''Marina''' (海軍 ''Kaigun'') ła ze na organizasion miłitar sote el controło del [[One Piece#Goerno Mondiałe|Goerno Mondiałe]] e ła ga el cònpito de mantènjar ła paze e l’òrdene inte i mari, soratuto contrastando el mondo de ła piratarìa. A se pol dir che ła Marina de ''One Piece'' ła ze na sorta de “połisìa de mar” in considerasion del fato che i vari Renji, sparpanjài pa' łe ìzołe de i mari, i ga dezà a servisio i só corpi de vardia, o anca de i veri e propi ezèrsiti, che i ga jurezdision sol teritorio spesìfego de chełe nasion. El Goerno Mondiałe el dòpara ła Marina, insenbre co i Sete Corsari, par seitar i purpi obietivi e mantènjar el difìsiłe ecuiłibrio co’l strapotere de i Cuatro Inperadori. In cao de ła Marina A ghe ze un Capitan Zenerałe da Mar (''Grandammiraglio'' inte ła varsion itałiana) che el ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de ła Marina|Sakazuki]] anche dito ''Akainu'' (let. “El Can Roso”). Sote de Akainu A ghe ze tri Capitani da Mar (''Ammiragli'' inte ła varsion itałiana) che i ze reconosùi par èsar asè forti tanto da poder tènjar el confronto almanco co un de i Inperadori. El nono de’l protagonista Luffy el ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de ła Marina|Monkey D. Garp]], a dir un Capitan da Mar Vicario (''Vice Ammiraglio'' inte ła varsion itałiana) sèłebre e respetà pa’ ła só gran forsa e anca parché, ani indrìo, el ga conbatùo a ła pari njente manco che co’l [[Parsonaji de One Piece#Pirati Jolly Roger|Re de i Pirati]]. Cofà che ze pa' i pirati anca tra i ofisiałi pì forti de ła Marina A ghe ze chi che ga i poteri derivài da i [[Glosaro de One Piece#Fruti del Diàoło|Fruti del Diàoło]] e, in partigołare, i Capitani da Mar. Par de pì i ofisiałi alti che i nàvega par el [[Jeografìa de One Piece#Mondo Novo|Mondo Novo]] i ga da saver doparar anca l'[[Glosaro de One Piece#Anbision|Anbision]] se i vol tenjar bota co łe ciurme de chełe acue. === Goerno Mondiałe === El '''Goerno Mondiałe''' (世界政府 ''Sekai Seifu'') el se ciama cusì parché ła ze l’organizasion che ła goerna el mondo de ''One Piece''. El só cuartier zenarałe el ze a [[Jeografìa de One Piece#Marijoa|Marijoa]] inte ła Łinea Rosa. El ze stà fondà 800 ani vanti de ła narasion, da 20 nasion vinsenti che łe gavéa sconfito un misteriozo [[One Piece#El Renjo Antigo|Renjo Antigo]] che de coeło A se conose tanto poco. I disendenti de 'sti vinti Renji i costituise ła casta de i [[One Piece#I Draghi Sełesti|Draghi Sełesti]]. El Goerno el ze struturà cofà na confederasion de 170 renji sparpanjài in tuto el mondo. Onjun de sti renji el mantien na forte autonomìa e indipandensa ma pa’ łe coestion intarnasionałi i pol cołaborar tra de łuri tràmite el Goerno. In cao de ła jerarchìa de’l Goerno A ghe ze i [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|Sincue Astri de Saviesa]], a dir sincue misterioze parsone che, par comandar e mantènjar l’ecuiłibrio mondiałe, łe ga a despozision ła Marina, i Sete Corsari e anca el [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|Cypher Pool]], a dir na sorta de połisìa segreta che ła ga jurezdision so i cazi “pułìteghi”. De fati ła preocupasion granda de i Sincue Astri de Saviesa ła ze coeła de mantènjar el siłensio, pa’ no dir ła censura totałe, so i fati revardanti el [[One Piece#El Sècoło Vodo|Sècoło Vodo]], a dir el parìodo che in coeło A se pensa che’l sipia stà anientà el misteriozo Renjo Antigo. Par tuti sti motivi A vien fora, asè de frente, che l’operar de’l Goerno no l’è mìa tanto spiero e ansi, in tałuni cazi, A se pol dir che’l sèita de łe sielte asè discutìbiłi da’l ponto de vista ètego, pa’ no dir criminałi. Anca par 'sta razon ła Ciurma de’l Capel de Paja pì de calche ‘olta ła se ga meso contra el potere mondiałe. A onji modo el nemigo prinsipałe de’l Goerno resta ła cusidita [[One Piece#L'Armada Revołusionaria|Armada Revołusionaria]]. === I Draghi Sełesti === I '''Draghi Sełesti''' (天竜人 ''Tenryūbito'') i ze i disendenti de i vinti Renji che i gheva fondà el Goerno Mondiałe e inte el manga i ze anca conosesti col nome de "Nòbiłi Mondiałi". I ze conparsi ła prima 'olta durando ła saga anbientada inte el arsipełago [[Jeografìa de One Piece#Sabàody|Sabàody]] e el mistro Oda no'l ga mai scondesto ła só antipatìa par 'sti parsonaji chive: de fati i ze stài prezentài durando una de łe tante aste indóe che se vende èsari viventi caturài e prunti par èsar doparài cofà de i sciavi. I Nòbiłi Mondiałi i se deverte a cronpar [[s-ciavi]] e i costuma marchiar a fogo ła schina de 'sti chive col sinboło del "Sòcoło del Drago che el cavalca el Sieło" che el raprezenta el potere e'l prestizo de 'sta casta. I Draghi Sełesti no i fa nisun tipo de łaoro e no i ga nisuna abiłità e donca ła só richesa e'l só enorme potere i deriva solche da ła pozision che i ga par censo. I vive conpletamemte fora da ła realtà e i consìdara cofà inferiori tuti coełi che no i apartien a ła só casta: de fati i ze dizenjài co na spesie de boła de vero sol cao, cofà un casco, che ła ghe serve par respirar l'aria de na bònboła parché łuri no i vol umiłiarse a respirar ła istesa aria de łe cusidite parsone comuni. N'altra caratarìstega che łi distingue da tuti ze che i vive inte ła [[Jeografìa de One Piece#Marijoa|Tera Sacra de Marijoa]] che ła ze l'ùnega zona abitada de ła Łinea Rosa indóe che ghe ze anca ła sede del Goerno Mondiałe. Par tuti 'sti motivi i Nòbiłi Mondiałi, pur no vendo mìa partigołari poteri o abiłità, i ga un potere grando sora el Goerno e ła Marina: de fati se i se sinte in parìgoło i pol ciamar parfin un Capitan da Mar in parsona che el venja a deféndarli, opur i pol dispor come che i vol de ła [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|CP0]], a dir ła scuadra più forte rento ła [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|Cypher Pool]]. Savemo anca che el só potere el stà sora de coeło de chełaltri renjanti e parfin sora de coeło de i [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji del Goerno Mondiałe|Sincue Astri de Saviesa]]. El pirata [[Parsonaji de One Piece#Ciurme de i Sete Corsari|Don Quijote Do Flamingo]], che el fazéa parte de i Sete Corsari fin cuande che el ze stà sconfito da i ''Mugiwara'', el provenjéa de na fameja de Draghi Sełesti che ła gavéa perso el tìtoło nobiłiare. El protagonista Monkey D. Luffy, inte el epizodio de l'asta de [[s-ciavi]] inte el arsipèłago Sabàody, no'l se ga mìa fato scrúpoło de tirarghe un bel punjio sol muzo a San Charloss, un de i Draghi Sełesti, e 'sto tipo de asion, oltra che èsar un viłipendio mìa asetàbiłe pa' i Nòbiłi, ła ze considarà de na gravità asołuta dal Goerno Mondiałe. === L'Armada Revołusionaria === L''''Armada Revołusionaria''' ((革命軍 ''Kakumei gun'') ła ze na organizasion forałeje che ła ga l'obietivo de butar zo el Goerno Mondiałe e i Renji che a coeło i ze łigài. Ła ze tanto segreta cuanto potente e par 'sto motivo ła ze considerada asè parigołoza da łe autoridà mondiałi, al isteso łeveło de łe pì forti Ciurme de i Pirati. A se pol dir che el Goerno el consìdara i menbri de l'Armada cofà de i veri e propi teroristi. In cao de 'sta organizasion A ghe ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de l'Armada Revołusionaria|Monkey D. Dragon]], a dir só pare del protagonista [[Monkey D. Luffy]], un parsonajo misteriozo cofà l'organizasion istesa. Ła baze de l'Armada ła se catava inte l'ìzoła de ''Baltigo'' inte ła [[Jeografìa de One Piece#Łinea Granda|Łinea Granda]] siben che, inte łi ùltemi capìtułi, ze venjesto fora che ła ze stà descoverta da i pirati de [[Barbanera]] e daspò anca da ła Marina e donca ła ze stà dezbandonà par senpre da i Revołusionari. L'operar de l'Armada Revołusionaria el ze del tuto fora da łe règołe e da ła łeje cofà coeło de i Pirati ma, a difarensa de 'sti ùltemi, i Revołusionari i sèita obietivi puramente połìteghi e mìa de richesa o dominio so i mari. Donca, anca par 'sto motivo, no i se mete mai in conpetision co łe Ciurme Pirata. El comandante vicario de l'Armada el ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de l'Armada Revołusionaria|Sabo]], a dir el fradełastro de Monkey D. Luffy e de [[Portuguese D. Ace]]. N'altro de inportante el ze [[Parsonaji de One Piece#Parsonaji de l'Armada Revołusionaria|Emporio Ivankov]] anca dito ''Iva'', un parsonajo asè stranbo ma anca tanto forte e asè łigà a Dragon. ''Iva'' el ze stà de gran juto a Luffy sia durando ła saga de [[Jeografìa de One Piece#Impel Down|Impel Down]] e sia durando coeła de ła ła Bataja Granda de [[Jeografìa de One Piece#Marineford|Marineford]]. Par de pì el ga arlenà el cogo [[Parsonaji de One Piece#Ciurma del Capel de Paja|Sanji]] durando i [[One Piece#El salto de du ani|du ani de arlenamento]]. == Varda anca == * [[Parsonaji de One Piece]] * [[Jeografìa de One Piece]] * [[Glosaro de One Piece]] * [[Monkey D. Luffy]] * [[Eiichirō Oda]] ==Note== <references/> == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:One Piece| ]] mlv5rae6mifbkr59vw57kyj8dh8tuwf 0 40418 1228717 1171701 2026-06-04T18:59:51Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1228717 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:Our Lady of Good Counsel by Pasquale Sarullo.jpg|thumb|Madòna de Bon Consejo, imàzene adotà da l'''Istituto Mater Bonii Consilii''.]] Ł''''Istituto Mater Bonii Consilii''' '''(IMBC)''' ła ze na asociasion de [[catòłeghi tradisionałisti]] de [[Cèrego|cereghi]] e fedełi che i profesa ła [[Tezi de Casiciacum]], fondà intel disenbre 1985<ref name="Dal Medico2004">{{cita libro|titolo=All'estrema destra del padre: tradizionalismo cattolico e destra radicale|anno=2004|editore=Ed. La Fiaccola|autore=Emanuele Dal Medico|pagina=97}}«Tra questi si annovera L'Istituto Mater Boni Consilii, fondato inte el 1985 da sacerdoti fuoriusciti par motivi di coscienza da Ecône e che dal 1987 aderiscono alla «Tesi di Cassiciacum» nome della rivista teologica che par prima la dilagò ».</ref><ref>{{it}} {{cita web|url=http://www.sodalitium.biz/chi-siamo/|titolo=Chi siamo|sito=Sodalitium|data=|accesso=2 settembre 2016}}</ref><ref>{{it}} ''Sodalitium'' N. 55 dicembre 2002 p. 60 Vita dell'Istituto. «''Sodalitium'' (che si ispira inte el suo titolo al ''[[Sodalitium Pianum|Sodalitium pianum]]'', l'associazione anti-modernista fondata da mons. Benigni con il plauso di San Pio X) nacque inte el 1983, come rivista del Priorato di Montalenghe e poi di tutto il distretto italiano della Fraternità San Pio X, la congregazione fondata da Mons. Lefebvre. Inte el 1985, i fondatori e gli altri redattori della rivista lasciarono la Fraternità par formare l'Istituto Mater Boni Consilii.»</ref><ref>{{it}} {{cita libro|titolo=Il problema dell'autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|autore=Con testi di Mons Guérard des Lauriers|capitolo=Primo articolo (Sodalitium N°13) Introduzione al problema dell'autorità|p=28}}: «[...] la nostra separazione dalla Fraternità San Pio X avvenuta il 18 dicembre 1985»</ref>. == Istòria == [[Imàjine:Ferrara - Frazione Albarea - Chiesa San Luigi04.jpg|thumb|Ła ceza de San Bijo Gonzaga (Albarea) frasion de [[Ferara]]) de l'''Istituto Mater Bonii Consilii''.]] Dopo el [[Consejo Vategan II]] e l'ativasion del nòvo mazistero el arsivescovo franseze Mons [[Marcel Lefebvre]] el ga fondà ła [[Fraternità saserdotałe San Pio X]] (FSSPX) par conservar le tradision de ła [[Ceza catòłega]] (come ła [[Mesa tridentina]]) e in opozision a łe reforme de'l Consejo. Do profesori de'l Seminario internazionałe [[Papa Pio X|San Pio X]] a [[Écône]], intra sti chive [[Michel Guérard des Lauriers]] (autor de'l conosesto ''[[Bref examen critique du nouvel Ordo Missae|Curto esame critego del Novus Ordo Missae]]'' e dopo [[Véscovo|vescovo]] de ła łinea [[Pierre Martin Ngô Đình Thục|Thục]]), i dirigia i seminaristi a capire el problema de l'utorità inte ła Ceza catòłega de'l Vategan II<ref>{{it}} {{cita libro|titolo=Il problema dell'autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|autore=Con testi di Mons Guèrard des Lauriers|capitolo=Primo articolo (Sodalitium N° 13) Introduzione al problema dell'autorità|pagina=23}}: «Fin dal 1975 il Padre Noël Barbara ed il teologo domenicano Michel L. Guérard des Lauriers orientavano i fedeli alla comprension della autorità nella Chiesa.»</ref>. Ła Fraternità ła ga inposto ła regoła de pregar par [[Papa Giovani Pagoło II|Joani Poło II]] (inte'l canone de ła mesa) e considerało come autentego [[papa]], ma de no scoltarło cuando che'l va drio in materie come l'[[ecumenismo]] łibertà rełijoza ecc. parchè ste reforme łe guasta ła Ceza catòłega; chi che no el respeta sta pozision de ła FSSPX el venia butà fora o el nazea fora łu da ła Fraternità<ref>{{it}} {{cita libro|titolo=Il problema dell'autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|autore=Con testi di Mons Guérard des Lauriers|capitolo=Primo articolo (Sodalitium N° 13) Introduzione al problema dell'autorità|pagina=25}}: «Si giunge così alla celebre ''posizione sulla Messa e sul Papa'' dal novembre 1979 nella quale si dichiara intolleràbiłe nella Fraternità la posizione di chi nega la legittimità di Giovanni Paolo II. In seguito a questa dichiarazione un buon numero di sacerdoti e di seminaristi, anche se già diaconi, vengono espulsi dalla Fraternità e, dal 1984, si imporrà ai nuovi ordinandi di firmare prima della ordinazione una ''dichiarazione di fedeltà alle posizioni della Fraternità'' che inizia così: "Io sottoscritto, riconosco Giovanni Paolo II come Papa legittimo della Santa Chiesa cattolica. Perciò sono pronto a pregare pubblicamente par lui in quanto Sovrano Pontefice. Rifiuto di seguirlo quando si allontana dalla Tradizione cattolica, particolarmente in materia di libertà religiosa e di ecumenismo, come pure nelle riforme nocive par la Chiesa". Così, l'accusa infondata da Paolo VI a mons. Lefebvre di sottomettere i seminaristi ad un giuramento contro il papa, diventa realtà. Il passar del tempo, parò, ha dato ragione ai previdenti del 1979: Giovanni Paolo II ha intensificato l'ecumenismo del Vaticano II. Mons. Lefebvre ripropone quindi l'ipotesi sedevacantista nell'Omelia a Ecône della Pasqua 1986: "È possìbiłe che siamo nell'obbligo di credere che questo papa non ze papa". Questa dichiarazione non impedisce alla Fraternità di mantenere in vigore la "dichiarazione" di fedeltà da far firmare agli ordinandi! Solo Dio conosce il seguito di questa serie di "colpi di scena" che sembrano più guidati dalla possibilità o meno raggiungere un accordo che dalla luce della Fede.»</ref>. Ła pozision de ła Fraternità (el reconoscimento ufisałe de i papi che i sostien el Vategan II co l'oblego de dezubedir cuando che i se destaca da ła tradision)<ref>{{it}} {{cita libro|titolo=Il problema dell'autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|autore=Con testi di Mons Guérard des Lauriers|capitolo=Primo articolo (Sodalitium N° 13) Introduzione al problema dell'autorità|pagina=23}}: «Non si può disobbedire (abitualmente almeno) ad un legittimo Papa. Non si possono rifiutare Concilio e nuova messa, coperti par natura dall'infallibilità del magistero ordinario universale e dall'assistenza dello Spirito Santo promesso alla Chiesa anche nella disciplina, se non si rifiuta la legittimità dell'autorità che avalla tali riforme, provandone la decadenza.»</ref> no ła ga convinto cuatro [[Prete|preti]] itałiani (de łora) che inte'l desenbre 1985 (in devosion a ła [[Madòna de Bon Consejo]]) i ga fondà l'Istituto Mater Boni Consilii<ref name="Dal Medico2004" /><ref>{{it}} ''Sodalitium'' N. 67 dicembre 2002 p. 2,3 Editoriale.</ref> prima a [[Nichelino|Nichełin]]<ref>{{it}} {{cita libro|titolo=Il problema dell'autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|autore=Con testi di Mons Guérard des Lauriers||capitolo=Prefazione|pagina=3}}: «Inte el 2005 ricorrono i vent'anni dell'Istituto Mater Boni Consilii che fu fondato inte el dicembre 1985 a Nichelino, in provincia di Torino.»</ref> e dopo a [[Verrua Savoia]] senpre in [[provincia de Turin|provinsa de Torin]]. Inte'l setenbre 1986 do preti a nome de tuti i ze na a [[Raveau]] dal vescovo teołogo [[Michel Guérard des Lauriers]], e i so dubi su ła situasion de ła Ceza catòłega de'l Vategan II<ref>{{it}} ''Sodalitium'' N. 67 dicembre 2002 p.3 Editoriale.</ref> i ze sta ciarii condividendo ła pozision [[Teołozia|teòłozega]] conosesta come ''[[Tezi de Casiciacum]]''<ref>{{it}}{{cita web|url=http://www.sodalitium.biz/category/tesi-di-cassiciacum/|titolo=Tesi di Cassiciacum|sito=Sodalitium|data=|accesso=2 settembre 2016}}</ref> o ''sedeprivasionismo''; sta tezi ła defenise ła [[Santa Sede|Sede Apostołega]] ocupà ''materiałmente'' ma no ''formałmente''<ref name="Veronica Roldán2018">{{cita libro|titolo=Papa Francesco e il cattolicesimo sud globale: L'impatto del suo pontificato in Italia|anno=2018|editore=FrancoAngel srl|autore=Veronica Roldán|città=Milano|capitolo= 2. Le voci critiche verso il Papa, in nome della tradizione|pagina=145}}«Alla destra di monsignor Lefebvre si ze sviluppata una galassia di gruppi che si autodefiniscono "non-una cum", inte el senso che non menzionano il Pontefice regnante alla Messa, dunque non lo riconoscono "veramente" come Papa. Sono fuori con la comunione con "questa" Chiesa cattolica, par loro stessa auto-definizione, e li possono ricondurre a tre posizioni.Innanzitutto vi ze una posizione detta "sede-privazionista", rappresentata soprattutto da don Francesco Ricossa (figlio dell'economista Sergio Ricossa recentemente scomparso) e dell'Istituto Mater Boni Consilii di Verrua Savoia che pubblica la rivista ''Sodalitium''. Essi si rifanno al domenicano padre Michel Guérard des Lauries, grande teologo tomista, tanto stimato quando era nella Chiesa cattolica, passato dopo il Concilio con mons. Lefebvre, par poi abbandonare anche quest'ultimo. Guérard des Lauries elaborò la tesi par cui, dal 7 dicembre 1965, data di chiusura del Concilio ecumenico Vaticano II, la Santa Sede ze occupata materialmente ''(materialiter)'' ma non formalmente (''formaliter''): il Papa eletto, infatti, afferma dottrine condannate come eretiche dai suoi predecessori e opera par il male della Chiesa. D'altra parte, essendo solo materialmente occupata, non ze possìbiłe indire un nuovo Conclave, e non resta che attendere che il Signore risolva il problema. Inte el frattempo occorre agire come se il Pontefice non esistesse, nominando par esempio nuovi vescovi, celebrando proprie liturgie "non una cum", ecc.».</ref><ref>{{it}} {{cita libro|titolo=Il problema dell'autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|autore=Con testi di Mons Guérard des Lauriers|capitolo=Primo articolo (Sodalitium N° 13) Introduzione al problema dell'autorità|pagina=24}}: «Gli attuali occupanti non sono Papi formalmente (non hanno l'Autorità, non hanno la divina assistenza) ma possono essere oncora "papi" materialmente (canonicamente eletti, fino a prova del contrario, occupano la Sede Apostolica e potrebbero divenire formalmente Papi condannando gli errori). Quanto alla Fraternità San Pio X, la storia del suo atteggiamento inte i confronti del problema dell'autorità ze sconcertante.»</ref> almanco dal [[7 de diçenbre|7 de disenbre]] [[1965]]<ref>{{it}} {{cita libro|titolo=Il problema dell'autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|autore=Con testi di Mons Guérard des Lauriers|capitolo=Secondo articolo (Sodalitium N° 13) Intervista a Mons. Guérard des Lauriers o.p Curriculum vitae|p=29}}: «[...] questa tesi consiste nell'affermare la vacanza formale della Sede Apostolica, certamente a partire dal 7 dicembre 1965 .»</ref>. == Òpare, espansion e fin de l'Istituto Mater Boni Consilii == Ł'Istituto el ze inpegnà a dare i [[Sacramento|sacramenti]], a sełebrar łe [[Mesa tridentina|Mese tridentine]]<ref>{{it}} {{cita web|url=http://www.sodalitium.biz/sante-messe/|titolo=Sante Messe|sito=Sodalitium|data=|accesso=3 settembre 2016}}</ref> o de ''San Pio V'' doprando łe ''rubrighe de San Pio X''<ref>{{it}} ''Sodalitium'' N.62, giugno 2008, p. 62 Benedetto XVI sostituisce la preghiera del Venerdì Santo par i Giudei inte el messale del 1962 '' Mons. [[Donald Sanborn|Donald J. Sanborn]]'' «[...] Si deve ricordare che ciò che ha causato il nostro allontanamento dalla FSSPX inte el 1983, ze stata la messa di Giovanni XXIII, o sia il messale del 1962. La ragione par cui l'arcivescovo Lefebvre voleva che tutti adottassero questo messale, rimangiandosi la sua precedente scelta di permettere le rubriche precedenti il 1955, era che in quel momento egli stava trattando tanto seriamente con Ratzinger, par far sì che la FSSPX venisse riassorbita nella religione modernista. Egli mi disse personalmente che il Vaticano non avrebbe mai accettato che noi usassimo le rubriche precedenti il 1955, ed io vidi con i miei occhi i documenti riguardanti le trattative tra lui e Ratzinger, al cui centro c'era il messale del 1962, il cui uso sarebbe stato consentito alla FSSPX. [...] Inte el 1983, quando i nove sacerdoti si opposero all'abbandono delle rubriche del Messale di san Pio X , del calendario e del breviario, pochi laici capirono l'importanza di questo gesto. La mèdia dei laici non riesce a distinguere la messa tradizionale del 1962 da quella del messale precedente il 1955, o sia quello che noi usiamo. Ma, in realtà, le differenze sono importanti. Nei gesti e inte i simboli della liturgia ci sono interi volumi di insegnamento.».</ref> sensa nominar el nome de'l papa (no una cum)<ref>{{it}} ''Opportune importune'' maggio 2005 «Dal punto di vista della Fede, non cambia nulla. B.XVI, come Paolo VI, G.P.I. e G.P.II, aderisce al Vaticano II (che contraddice il Deposito della Fede) e accetta la riforma liturgica (che ha introdotto un rito di natura protestante). Questi errori rappresentano un ostacolo par ricevere dalla SS. Trinità l'autorità suprema. B.XVI potrebbe in qualsiasi momento rimuovere l'ostacolo con un atto pubblico di condanna del Concilio e del ''Novus Ordo Missae'': in quel caso diventerebbe Papa formalmente, e non solo materialmente. Senza questo atto non può essere considerato formalmente legittimo Vicario di Cristo e il suo nome non può essere citato al Canone della Messa ».</ref>, el ga el seminario ''San Piero martire''<ref>{{it}} {{cita web|url=http://www.sodalitium.biz/seminario/|titolo=Il Seminario “San Pietro Martire”|sito=Sodalitium|data=|accesso=2 settembre 2016}}</ref> a [[Verrua Savoia|Verua Savoja]] par ła formasion de rełijozi/e, el fa periodicamente i [[Exercitia spiritualia|ezersisi spirituałi]]<ref>{{it}} {{cita web|url=http://www.sodalitium.biz/esercizi-spirituali/|titolo=Esercizi spirituali|sito=Sodalitium|data=|accesso=3 settembre 2016}}</ref>, conferense, pełegrinaji<ref>{{it}} ''Opportune Importune'' zugno 2014 «[...] degli impegni di insegnamento (seminario e noviziati) e di apostolato ("centri di Messa", esercizi spirituali, campi par bambini, ecc...).»</ref>, el stanpa łibri<ref>{{it}} {{cita web|url=http://www.sodalitiumshop.it/|titolo=Benvenuti sull'e-commerce del Centro Librario Sodalitium!|sito=Sodalitiumshop|data=|accesso=2 settembre 2016}}</ref> el scrive ła revista ''Sodalitium''<ref>{{it}} {{cita web|url=http://www.sodalitium.biz/sodalitium/|titolo=Sodalitium (rivista)|sito=Sodalitium|data=|accesso=2 settembre 2016}}</ref><ref>{{it}} ''Opportune Importune'' zugno 2014 p. 1 n. 28 «“Sodalitium” esce raramente, par lo più una volta all'anno (oltre al numero natalizio dedicato al calendario).»</ref>. El ze espanso in [[Itałia]], [[Fransa]], [[Arzentina]], [[Paézi Basi]] e [[Belzo]] dove sta el vescovo [[Geert Stuyver]] che el goerna par dare ła [[crezema]] e l'ordinasion de rełijozi/e<ref name="Veronica Roldán2018" /><ref>{{it}} ''Sodalitium'' N.66 aprile 2013 pp. 49-54.</ref>. Ł'istituto el ga ciapà i auguri e ła sinpatia de'l vescovo Michel Guérard des Lauriers che el ga aprovà el fin<ref>{{it}} {{cita libro|titolo=Il problema dell'autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|autore=Con testi di Mons Guérard des Lauries|capitolo=Secondo articolo (Sodalitium N° 13) Intervista a Mons. Guérard des Lauriers o.p Intervista|pagina=55}}: «''12) Sodalitium: Cosa pensate del gruppo di Sacerdoti e seminaristi italiani che si sono costituiti nell'Istituto "Mater Boni Consili" ?''» Mons. G.: Istituto Mater Boni Consilii. Sono felice di manifestare a quest'istituto ed ai suoi membri, i miei auguri sovrannaturali e la mia fervente simpatia. Non posso che approvare la finalità dell'Istituto, visto che comporta il diffondere tra i fedeli ciò che precisamente credo essere la verità, e di cui l'essenziale ze stato rammentato qui sopra.»</ref>. == Notasion == <references/> == Bibliografia == * {{it}} Con testi di Mons Guérard des Lauriers, ''Il problema dell'Autorità e dell'episcopato'', Centro Librario Sodalitium, 2005, ISBN 88-89596-11-2. * {{it}} Sodalitium. * {{it}} Opportune importune. * {{it}} Emanuele Dal Medico, ''All'estrema destra del padre: tradizionalismo cattolico e destra radicale'', Ed. La Fiaccola, 2004. * {{it}} Veronica Roldán, ''Papa Francesco e il cattolicesimo sud globale: L'impatto del suo pontificato in Italia'', Milano, FrancoAngel srl, 2018, ISBN 8891773492. == Voze corełade == * [[Catòłeghi tradisionałisti]] * [[Madòna de Bon Consejo]] * [[Tezi de Casiciacum]] * [[Michel Guérard des Lauriers]] * [[Mesa tridentina]] == Altri projèti == {{Interprojeto}} == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} * {{it}} {{cita web|http://www.sodalitium.biz/ |Sito ufficiale dell'Istituto Mater Boni Consilii|3 de genaio 2018}} * {{it}} {{cita web|https://oratoriosantambrogiomilano.wordpress.com/|Oratorio Sant'Ambrogio – Milano|3 de genaio 2018}} * {{it}} {{cita web|http://www.sodalitiumshop.it/|Centro Librario Sodalitium|3 de genaio 2018}} * {{it}} {{cita web|http://www.centrostudifederici.org/|Centro studi Federici, amico dell'Istituto Mater Boni Consilii|3 de genaio 2018}} * {{it}} {{cita web|http://federiciblog.altervista.org/|Federici blog, amico dell'Istituto Mater Boni Consilii|3 de genaio 2018}} * {{it}} {{cita web|http://www.davidealbertario.it/ Sito|Davide Albertario, amico dell'Istituto Mater Boni Consilii|3 de genaio 2018}} * {{it}} {{cita web|http://www.cattolicesimo.com/| Cattolicesimo romano, sito amico dell'Istituto Mater Boni Consilii|3 de genaio 2018}} * {{it}} [https://www.youtube.com/user/sodalitium|Canale YouTube ufficiale (Sodalitium IMBC)]{{Ligo desfà}} video su [[YouTube]] * {{es}} {{cita web|http://integrismo.over-blog.com/|Integrismo, blog dell'Istituto Mater Boni Consilii in Argentina|3 de genaio 2018}} * {{nl}} {{cita web|http://kapelmoedervangoederaad.webs.com/uurregeling-h-missen|kapelmoedervangoederaad, amico dell'Istituto Mater Boni Consilii|3 de genaio 2018}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Sedeprivasionismo]] pp2d62qx07fiany33gx1796puj9jerp 0 40542 1228710 1228361 2026-06-04T18:52:34Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1228710 wikitext text/x-wiki [[File:Cahiers de Cassiciacum N.° 1.jpg|thumb|Ła prima publegasion de ła revista ''Cahiers de Cassiciacum ''co'l tema ''Le Siège Apostolique est-il vacant?'' (in vèneto: Ła Sede Apòstołega ła ze vacante?).]] Ła '''Tezi de Casiciacum''' o ciamà anca '''sedeprivasionismo''' ła ze na [[tezi]] [[Teołogia|teołozega]] ełaborà da'l teołogo [[Órdane de i frati predicaduri|domènegan]] franseze [[Michel Guérard des Lauriers]] che ła reguarda ła situasion de ła [[Ceza catòłega]] drio el [[Consejo Vategan II]] (1962-1965). Redà na prima volta inte na version pì restreta, formà in 18 pazene scrite a machina datà inte ła Pascua del [[6 de marso]] [[1978]]<ref>{{it}} {{Cita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=nqqzLbNiBMU|titolo=XIII convegno di Studi Albertariani. La Tesi di Cassiciacum ieri e oggi (Milano 15 Novembre 2014) - I parte, dal minuto 13:11 circa.|autore=|data=|accesso=}}</ref>, e pubłegà inte el N° 1 de i ''Cahiers de Cassiciacum'' majo 1979<ref>{{it}} {{cita libro|autore=|titolo=Il problema dell'Autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|p=29|capitolo=Intervista a Mons. Guérard des Lauriers o.p. - Curriculum vitae}}:«Il Padre Guérard des Lauries ha pubblicato, inte el 1978, e poi inte i "Cahires de Cassiciacum", una tesi fino ad ora non confutata; questa tesi consiste nell'affermare la vacanza FORMALE della Sede Apostolica, certamente a partire dal 7 dicembre 1965.»</ref><ref>{{it}} {{cita libro|autore=Don Francesco Ricossa|titolo=Il problema dell'Autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|p=28|capitolo=Introduzione al problema dell'autorità}}: «R.P. GUÉRARD DES LAURIES o.p., Le Siège Apostolique est-il Vacant?”, Cahiers de Cassiciacum, n. 1, Association St. Herménégilde, Nizza 1979. Vedi anche B. LUCIEN, LA Situation actuelle de l'Autoritè dans l'Eglise - La Thèse de Cassicacum Documents de Catholicité 1985.»</ref>. == Etimołozia == El [[genitivo]] de ''Cassiciacum'' atribuio a ła ''Tezi'', el vien da ła revista ''Cahiers de Cassiciacum'', inte'l primo numaro (majo 1979) sta tezi ła ze stà formułà da'l P. Guérard des Lauriers. El nome latin el reciama cueło de ła łocałità, deso [[Cassago Brianza|Casago Briansa]], dove [[Sant'Agostin (Santo)|Sant'Agostin]] inte'l 387 el se retirava in meditasion e preghiera prima de ciapare el [[sacramento]] de'l batezo<ref>{{it}} {{cita libro|autore=Elena Percivaldi|titolo=Gli antipapi. Storia e segreti|anno=2014|editore=Newton Compton Editori|capitolo= Parte sesta. Uno sguardo sull'età contemporanea - Le critiche al Concilio Vaticano II: tradizionalisti, sedevacantisti, sedeprivazionisti - Note|pagina=362}}: « Il nome deriva dalla rivista «Les Cahiers de Cassiciacum» che par prima inte el 1979 la pubblicò. Cassiciacum ze il nome latino antico di Cassago Brianza, dove sembra che Agostino di Ippona (354-430) avesse soggiornato in ritiro spirituale par prepararsi a ricevere il battesimo, inte el 387 a Milano, dalle mani di Ambrogio.»</ref><ref>{{it}} ''Sodalitium'' N. 58 anno 2005 pag. 22 nota 2 «[...] Mons. Guérard chiamò la Tesi col nome di ''Cassiciacum'' (ora Cassago Brianza), in omaggio alla cittadina dove Sant'Agostino amava ritirarsi in preghiera.»</ref>. == Ła ''Tezi'' == Ła ''Tezi'' ła sostien che almanco da'l [[7 de disenbre]] [[1965]] ła [[Santa Sede|Sede Apostołega]] ła ze retegnesta''formałmente vacante'' par ł'aprovasion de ła declarasion consejare ''[[Dignitatis Humanae]]'' so ła [[libertà rełijoza]], [[documento]] che favorise na dotrina sołenemente condanà inte'l pasà de'l mazistero de ła Ceza<ref>{{it}} {{cita libro|autore=|titolo=Il problema dell'Autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|capitolo=Intervista a Mons. Guérard des Lauriers o.p - Intervista|pagina=35-36}}: «Ora, il 7 dicembre 1965, il Cardinal Montini ha prolungato, impegnando almeno [cf.(3)] il Magistero ordinario universale, una proposizione concernente la "libertà religiosa" che sostiene l'opposizione di contraddizione con la dottrina infallibilmente definita da [[Papa Pio IX|Pio IX]] nell'enciclica "[[Quanta cura]] legata al "[[Siłabo|Syllabus]]" [08 XII 1864]»</ref>. Da'l 1965 se retien de conseguensa che ła [[Catedra de San Piero]] ła sipia ocupà soło ''materiałmente'' da i ełeti de i [[Concłave|concłavi]] convocà. Łe parsone ełete da i concłavi łe ze restà in ''potensa'' soło zente umana senplegamente dizenjà al papado<ref>{{it}} Don Francesco Ricossa, ''Introduzione al problema dell'Autorità (Sodalitium n° 13)'', in ''Il problema dell'Autorità e dell'episcopato nella Chiesa'', Centro Librario Sodalitium, 2005, p. 24 : «Gli attuali occupanti non sono Papi formalmente (non hanno l'Autorità, non hanno la divina assistenza) ma possono essere oncora "papi" materialmente (canonicamente eletti, fino a prova del contrario, occupano la Sede Apostolica e potrebbero divenire formalmente Papi condannando gli errori).»</ref> e dopo intel senso streto, no papi<ref>{{it}} {{Cita web|url=http://lumenpublicum.blogspot.it/2016/02/la-tesi-di-cassiciacum-ieri-e-oggi.html#more|titolo=XIII convegno di Studi Albertariani. La Tesi di Cassiciacum ieri e oggi (Milano 15 Novembre 2014) - II parte|autore=Don Francesco Ricossa|data=|citazione=Quando si parla, si parla simpliciter, come si dice in filosofia. Cioè, alla domanda : “è papa o non ze papa?”, se dobbiamo rispondere non con una distinzione, come spesso o quasi sempre San Tommaso fa, ma col sì o no, la risposta ze no. Non ze papa. [...] dire che ze materialiter papa vuol dire che non ze papa, ze solo la persona, fino a prova del contrario, designata par esserlo. Ha la potenza, la potenzialità, e questo elemento ze necessario par esser papa : uno che non ze designato non può diventar papa, ma uno che ze designato non lo ze ancora.|accesso=}}</ref>. Sti "papi" (in maniera co on "obex" (ostacoło) ma soło canònegamente ełeti) i insengna vestii da pasturi de ła Ceza dotrine condanà dal mazistero eclesiastego, i manifesta publegamente ''de fato'' de eser sensa de che l'autorità divina che conserva el [[papa]] da ł'eror sipia inte el mazistero straordinario che in cheło órdenario e universałe<ref>{{it}} {{Cita libro|autore=Concilio Vaticano I|titolo=Costruzione dogmatica "Dei Filius"|anno=(24 aprile 1870)|editore=|città=|posizione=Denz. 3011, V ed., 40ª ed. (2005), Bologna 2009}}</ref>. Ła figura del papa ła ze de fato l'autorità sovranaturałe che, ciapà na ełesion vałida, soło [[Jezù|Cristo]], ma no el conclave, el dà sultio a el so vicario in tera, asicurar el caratere de infałibiłità de łeje e mazistero<ref>{{it}} {{Cita pubblicazione|autore=Don Francesco Ricossa|titolo=Papa, Papato e Sede vacante, in un testo di Sant'Antonino e inte el pensiero di Padre Guérard des Lauriers|rivista=Sodalitium|numero=N. 67, Anno XXXI n. 4, dicembre 2015|pp=7-8|citazione=L'eletto ze costituito Papa da Dio, e non dalla Chiesa [...] La Chiesa [...] come pure il collegio degli elettori, non ha il supremo potere ecclesiastico che spetta al Papa, e pertanto non può neppure comunicarglielo; esso risiede in Cristo, Capo della Chiesa, il quale ze l'unico che può comunicarlo a Pietro.}}</ref>. Se retien che inte'l momento de l'asetasion a el papado, i ełeti de'l concłave, (almanco da [[Papa Pagoło VI|G. B. Montini]] fin a cheło de deso [[Papa Francesco|J. M. Bergoglio]]) i gà asetà soło verbalmente e aparentemente, ciapando mentalmante in reałtà on ostacoło (obice) a ł'asetasion, che inpedise cosita ła comunicasion da parte de [[Dio]] e carisma divin normałmente spetà. Sto ostacoło el ze individuà inte ła mancansa da parte de l'ełeto de l'«intension ojetiva e abituałe de procurar e reałizar el ben e fin de ła Ceza»<ref>{{it}} {{Cita web|url=http://lumenpublicum.blogspot.it/2016/02/tesi-di-cassiciacum-e-crisi-nella.html#more|titolo=Intervista a Don Francesco Ricossa I.M.B.C. (07/08/2007) [sbobinatura da : https://www.youtube.com/watch?v=y3jlK7tTavQ]|autore=|data=|citazione=Noi pensiamo, appoggiando questa affermazione con le prove date prima, che inte el momento dell’elezione vi sia stata certamente la designazione da parte dei cardinali, e questo ze l’aspetto materiale, vi sia stata poi l’adesion puramente esteriore con un ostacolo (un “obice” [lat. 'ob(i)ex'], un impedimento) che viene dalla mancanza di questa «intenzione oggettiva ed abituale di procurare e di realizzare il bene e il fine della Chiesa», che ha impedito quindi a Cristo di dare a quest’eletto l’Autorità.|accesso=}}</ref><ref name="youtube.com">{{Cita web|url=https://www.youtube.com/watch?v=y3jlK7tTavQ|titolo=Intervista Don Ricossa, 7 agosto 2007|autore=|data=|accesso=}}</ref>. Sta situasion ła durarà fin a cuando: (1) no ghe sipia na coresion de l'ełeto (dopo na publega amonision da parte de i [[Véscovo|vescovi]] rezidensiałi o de on conciłio inperfeto) co ła conseguensa de tirare via l'ostacoło rento da eło oposto inte ł'asetasion de'l papado, e l'inevitàbiłe condana de i eruri de'l Consejo Vategan II e cuei continuà inte i ani drio co łeji invałide (prołungà sensa aver l'autorità): inte chel momento l'ełeto el diventaria łejitimo papa<ref name="youtube.com"/><ref>{{it}} {{Cita web|url=http://lumenpublicum.blogspot.it/2016/02/tesi-di-cassiciacum-e-crisi-nella.html#more|titolo=Intervista a Don Francesco Ricossa I.M.B.C. (07/08/2007) [sbobinatura da : https://www.youtube.com/watch?v=y3jlK7tTavQ]|autore=|data=|citazione=Nel momento inte el cuało la persona designata [...] levasse l’ostacolo, volesse quindi oggettivamente e realmente, abitualmente, il bene e il fine della Chiesa, condannando quindi in qualche modo gli errori che si diffondono negli ultimi quarant’anni, proclamando nuovamente in maniera integrale la dottrina e l’insegnamento della Chiesa, restituendo alla Chiesa la sua liturgia, con l’esclusion però, questo il punto, di riti inaccettabili, in quel momento egli diventerebbe, lui o un suo successore, poco importa, la vera e legittima Autorità della Chiesa Cattolica. Si risolverebbe così, almeno inte el suo vertice, la crisi che stiamo attraversando.|accesso=}}</ref>; o cuando (2) el consejo inperfeto, asetando ła insistensa inte l'erezia el reconose ła depozision de l'ełeto za òperà da Dio, provederà on novo concłave<ref>{{it}} {{Cita pubblicazione|autore=Don Francesco Ricossa|data=Anno XVIII n. 4 - Dicembre 2002|titolo=L'Elezione del Papa|rivista=Sodalitium|numero=n. 55|pp=18-30|url=http://www.sodalitium.biz/lelezione-del-papa/}}</ref>. Ła ''Tezi'' ła ze seguesta da l'[[Istituto Mater Boni Consilii]], che Michel Guérard des Lauriers el gà manifestà ła so sinpatia e fin<ref>{{it}} {{cita libro|autore=|titolo=Il problema dell'Autorità e dell'episcopato nella Chiesa|anno=2005|editore=Centro Librario Sodalitium|capitolo=Intervista a Mons. Guérard des Lauriers o.p - Intervista|pagina=55}}: «''12) Sodalitium: Cosa pensate del gruppo di Sacerdoti e seminaristi italiani che si sono costituiti nell'Istituto "Mater Boni Consili" ?''» Mons. G.: Istituto Mater Boni Consilii. Sono felice di manifestare a quest'istituto ed ai suoi membri, i miei auguri sovrannaturali e la mia fervente simpatia. Non posso che approvare la finalità dell'Istituto, visto che comporta il diffondere tra i fedeli ciò che precisamente credo essere la verità, e di cui l'essenziale ze stato rammentato qui sopra.»</ref>. == Notasion == <references/> == Bibłiografia == *{{it}} Con testi di Mons Guèrard des Lauries, ''Il problema dell'Autorità e dell'episcopato'', Centro Librario Sodalitium, 2005, ISBN 88-89596-11-2. *{{it}} Elena Percivaldi, ''Gli antipapi. Storia e segreti'', [[Roma]], Newton Compton Editori, 2014, ISBN 978-88-541-7152-7. *{{it}} [http://www.sodalitium.biz/sodalitium/ Sodalitium (rivista)] == Voze corełade == * [[Teołozia]] * [[Michel Guérard des Lauriers]] * [[Istituto Mater Boni Consilii]] == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} *{{it}} {{cita web|http://lumenpublicum.blogspot.it/2016/02/tesi-di-cassiciacum-e-crisi-nella.html#more|Tesi di Cassiciacum e crisi nella Chiesa, sbobinatura della video intervista del 2007 a Don Francesco Ricossa 6 xenaro 2018}} *{{it}} {{cita web|http://www.sodalitium.biz/intervista-a-mons-guerard-des-lauriers-o-p-sulla-tesi-di-cassiciacum/|Intervista a Mons. Guerard Des Lauriers o.p. sulla Tesi di Cassiciacum|6 de xenaro 2018}} *{{it}} {{cita web|http://www.sodalitium.biz/tesi-di-cassiciacum/|XIII convegno di Studi Albertariani - La Tesi di Cassiciacum ieri e oggi - La Chiesa ai tempi di Jorge Mario Bergoglio - Milano 15 novembre 2014|6 de xenaro 2018}} *{{it}} {{cita web|http://www.sodalitium.biz/ |Sito ufficiale dell'Istituto Mater Boni Consilii|6 de xenaro 2018}} *{{it}} {{cita web|http://matervictoriae.altervista.org/Documenti/Cassiciacum.html|Tesi di Cassiciacum Il Papato Materiale S.E.R. Mons. Donald J. Sanborn|6 de xenaro 2018}} *{{es}} {{cita web|http://ddata.over-blog.com/2/35/00/25/abbe-romero/documentos/Sodalitium13.pdf|Intervista a Mons. Guerard Des Lauriers|6 de xenaro 2018}} === Video === *{{it}} [https://www.youtube.com/watch?v=y3jlK7tTavQ|titolo=Modernismo nella Chiesa. Sede -formalmente- vacante. Don Ricossa intervista del 2007)] video su [[YouTube]]. *{{it}} [http://gloria.tv/media/wn47qMbDXIII Convegno di Studi Albertariani - La Tesi di Cassiciacum ieri e oggi - La Chiesa ai tempi di Jorge Mario Bergoglio]{{Ligo desfà}} video su [[gloria.tv]]. {{Controło de autorità}} [[Categoria:Sedeprivasionismo]] [[Categoria:Teołozia cristiana]] 0ardgwu7z8cc7qp3xze20wstmylhiib 0 42945 1228715 1171441 2026-06-04T18:58:37Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|1|0 */ 1228715 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Organizasion}} La '''Reyer Venezia Mestre''', conosùa par raxon de sponsorixasion come '''Umana Reyer''', xe ła prinsipałe sosietà de [[bałacanestro]] de Venesia e ła xoga in Serie A. Inte el so palmarès vanta ła vitoria de cuatro scudeti, conquistà inte łe staxon 1941-42, 1942-43, 2016-17 e 2018-19, e de ła FIBA Europe Cup 2017-2018. == Storia == === El scominsio === Fondà a Venesia in tel 1872 da l'insegnante de ginastica Pietro Gallo, co el nome de Società Venesiana de Ginnstica Costantino Reyer, in onor de un stimà co uno stimato cołega e amico e, sol prinsìpio, orientà a ła difuxion de ła partica ginica, el sodałìsio ga verxesto presto ad altre disipline ludiche e sportive insìn al 1925, data che xe stà costituìa ła sesion sociałe de bałacanestro...<ref>[http://www.reyer.it/storia.asp?sez=storia www.reyer.it] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101218104642/http://www.reyer.it/storia.asp?sez=storia |date=2010-12-18 }}</ref>. === I ani d'oro dei scudeti === [[Imàjine:Reyer 1942-43.jpg|thumb|left|La Reyer dei do scudeti dei primi ani quaranta]] Soto ła guida del prexidente Colombo e de l'ałenator Vidal, inte el [[Serie A par masci FIP 1941-1942|1942]] e inte el [[Serie A par masci FIP 1942-1943|1943]] ła Reyer Venesia masci ga vinto do scudeti, xogando a ła [[Scoła Grande de Santa Maria de ła Misericordia|Scoła Granda de Santa Maria de ła Mixericordia]] (costruìa in tel [[sècoło XVI|Sinquesento]] da [[Jacopo Sansovino]]). Co xe stà xogà ła partìa decixiva del canpionato 1941-1942, i venesiani gà batùo ła Mussolini Parioli [[Roma]] dove xogava [[Enzo Bartoli]] e [[Vittorio Gassman]]. Inte el [[1944]] i granata ga vinto el scudeto, ma no xe vegnùo omołogà (sarìa stà el terso). In tel 1946 ła squadra de fémene xe riusìa a rivar el tìtoło nasionałe, l'ùgnoło de ła so storia. I ani sinquanta dopo alcuni alti e basi gà fato registràr ne ła staxon 1956-57 ła prima retrocesion in B, seguìa qualche ano drìo anca da na autoretrocesion in C par grevi problemi de biłanso. Xe stà un periodo scuro, ma presto ła società co prexidente [[Giancarlo Ligabue]] ha scominsià un longo rislanso da ła prima metà dei ani sesanta. Xe i ani d'oro de l'era de coach [[Giulio Geroli]] e, a seguìr, del "paròn" [[Tonino Zorzi]]. La squadra, ałenàda da Geroli, torna in masima serie (ciamàda "Elette") so' el finìr de ła Serie A 1963-64 dei masci ; ła roxa gera conposta da: Andrea Besa, [[Giorgio Cedolini]], Santi, Antonio De Stefani, [[Vincenzo Bottan]], Viscovich, Bosello, Bottan, Ezio Lessana, P. Nason, Guido Vaccher, [[Roberto Zamarin]], Scarpa e Toffanello<ref>{{cita web|url=https://costantinoreyer.blogspot.com/p/anni-60.html|titolo=La Reyer inizia la scalata in serie A|editore=Ass. Culturale C. Reyer|accesso=15 marzo 2012}}</ref>. === I ani setanta e otanta === I ani setanta e otànta raprexenta el periodo d'oro par la squadra granata, che dal 1977 ha catà na sistemasion più adata de ła Misericordia co xe stà inagurà el Pałaséto de l'Arsenal. In quel periodo xe entrà a far parte del roster canpioni cofà [[Drasen Dalipagić]] e [[Spencer Haywood]], che in tel 1981 ga portà ła Reyer fin a ła finałe de [[Coppa Korać]], persa contro ła [[Joventut Badalona]] par 105-104 dopo un tenpo suplementar (92-92). Seràda ła parentexe d'oro targà Carrera ła staxon 1983-1984 co na promosion in A1 mancada par un gnente. Alti e basi in tei ani tra el 1985 e el 1988 che ga visto sponsorixàr ła Reyer dite cofà Giomo e [[Hitachi]]. In tel 1986 i granata conquista ła A1 co protagonista ła cùbia Dalipagić-Allen. Memorabiłe in A1 xe stà ła partìa Reyer Ve-Virtus Bologna inte ła staxon 1986-87 dove Dalipagić ga segnà 70 punti; inte ła stagion conpàgna ła Reyer riva fin ai otavi de finàl par la conquista del scudeto perdendo ła gara decixiva in caxa contra ła [[Bałacanestro Firenze]]. Xe stà conplesivamente na otima stagion che gà fato andàr i granata al 9º posto. Ne ła stagione drì ha otegnùo el 11º posto e play-off scuàxi raxonti (clasifica avulsa); primo inte i play-out co ła cùbia Dalipagić-Radovanović protagonista asołuta. Purmasa l'adio de Dalipagić in tel canpionato 1988-89 ga incixo e Radovanović no xe stà spałixà dal tałènto de Sitton sto ultimo co masa alti e basi; xe rivà in laguna masa tardi un grando [[Ron Rowan]], ła vitoria in caxa contra Torin ga inpisà łe speranse de salvésa, spontonàda da un grando publico (3600 spetadori), ma ła squadra xe retrocesa in A2 (15º posto) perdendo ła sfida decixiva contra ła [[Fortitudo Bologna]]. La stagion 1989-90 xe stà l'ultima xogà in A (A2) da ła Reyer a l'Arsenal ariva in laguna [[Jeff Lamp]] ex Lakers e se gà sognà. Durante ła Stagione Regołar ła squadra xe rivà 8° par può stuàrse in tei play out. Ugnòło grando luxor xe stà ła vitoria a Trevixo contra ła [[Benetton basket]]. === I ani nonànta === Tra i ani otanta e nonànta ła Reyer ga vivesto stazón bone e manco bone, co promosión e retrocesión tra Serie A1 e A2 e ricorenti crixe econòmeghe. So'l scomsinsio dei ani nonàtnata xe stà sbandonà el pałasport de l'Arsenàl, non più adàto a łe norme de segurésa, e ła squadra se gà spostà al Pałasport Taliercio de Mestre. Ła staxón 1990-91 ga visto l'adio de Ratko Radovanović da Venesia e di Brown che rivà ga fato cùbia co Lamp; ła squadra ga retrosedesto in B1 par po' vegnìr repescà in A2 par la dexisténsa de ła Bałcanèstro Livorno. Inte ła staxón 1991-92 ła Reyer gà conquistà ła la promosión in A1. In tel 1992-93 ła Reyer gà evità de tornàr in A2 ma no riusìndo a repéter el rexultàdo inte ła stajón drìo, finìa a l'ultemo posto de ła clasìfega co sòłi 12 punti. Ga tacà anca un periodo de dificoltà economeghe che gà tocà el punto più alto, in tel febràro 1996, co el fałiménto de ła sosietà[3], vanifegando cusì ła promosión in A1 otegnùa sol campo qualche mexe drìo, in cao de ła stazón. El fałiménto infati ga conportà na nòva iscrisión de ła sosietà al canpionato de serie C2. ===La ripartensa da ła serie C2 e el ritorno in B1=== In tel canpionato 1997-98 ła Reyer gà disputà quindi el canpionato de serie C2, dopo che ła se gà fondesta co ła sosietà Chirignago-Gazzera co na nòva dirigensa (prezidente Giovanni Battista Pettenello e aministradór dełegà Alberto Gherardi), otegnìndo suìto ła promosión in serie C1 in cao a ła stazón. In tel 1998-99, ła Reyer xe restà in serie C1 solo dopo aver zogà i play out. Int el canpionato 1999-2000, co sponsor e presidente Giorgio Panto, dopo che se gà clasifegà sesta inte ła stazóon regołàr, soto ła guida de Ferdinando Bellegotti, ła Reyer ha vinsesto i play-off otegnendo ła promosión in serie B2, categoria inte ła cuała miłitarà fin al 2006, co ła xe stà promòsa in serie B1 batendo Trento inte ła finàłe dei play off, presidente Luciano Bertoncello. In tel zugno del istèso ano ła squadra dei òmeni e cuèła de łe done (ricostituìa a so volta in tel 1998 da ła Bałacanestro Favaro) xe stàe riunifegàe soto ła propietà del presidente de ła Umana SpA [[Luigi Brugnaro]]. === Da ła LegaDue ai scudeti=== Finìa ła staxón regołàr 2007-08, al primo posto, ła Reyer gà otegnùo ła promosión in Legadue (A2) vinsendo ła finałe dei play-off contra Brindisi. Par la staxón 2008-09 ła squadra xe stà fortesà cronpando come nòvo xogadóri Nate Green, Otis George e Alex Bougaïeff, ma el 2 disenbre 2008 ła sosietà gà slontanà l'ałenator Eugenio Dalmasson par sostituirlo co Stefano Bizzozi; el 10 disenbre xe stà ingagià el playmaker Davide Bonora, ex nasionałe, e el letone Kristaps Janičenoks. In cao a ła stazón, ła Reyer xe restà in serie A2, sensa parò rivàr ai play-off e otegnìndo ła Copa Disciplina. Par la staxón drìo 2009-10 xe entrà a far parte de ła squadra el playmaker Kiwane Garris, łe a łe Boo Davis e Marco Allegretti e i stanghirlóni Christian Di Giuliomaria e Tommaso Rinaldi, co el nòvo ałenatór Sandro Dell'Agnello, a cui a xenàro 2010 se gà xontà l'ingàgio de Alvin Young; anca in sta staxón ła squadra, conquista ła salvèsa restando parò senpre inte ła clasìfega medio-basa. Par la staxón 2010-11 l'organico de ła squadra xe stò ulteriormente rinforràs co l'arivo de Keydren Clark, Tamar Slay, Sylvere Bryan e Matteo Maestrello, mentre gà łasà ła squadra Rodolfo Rombaldoni, Brent Darby, Tyrone Grant, Gregor Hafnar e Tommaso Rinaldi. A fìn xenàro 2011 xe stà cronpoà Luca Lechthaler. Ła squadra xe rivà segónda in cao a ła staxó regołàr (negular season), otegnìndo quindi el dirito a xogàr i play-off ai cuałi xe stà sconfita in finałe da [[Casale Monferrato]]. Drìo de na serie de ricorsi ai organi federałi in merito a ła non regołarità del Premio de rexultàdo pagà dal Teramo Basket oltra i paraóri disposti dal regołamento, el 22 setenbre 2011 l'Alta Corte de Giustìsia Sportiva gà inponesto co efeto irevocàbiłe l'amisión de Venesia al canpionato de Serie A 2011-12.[4] Inte ła staxón 2011-12 ła Reyer, grasi eal setimo posto in regular season, se ga cuałiegà par i play-off vegnìndo ełiminà da l'Olimpia Milano al primo turno par 3 a 0. Senpre in quel'ano el setor xovanìłe de ła Reyer ha conquistà par prima volta el Scudeto Under 15 co ła formasión xovanìl ałenada da Alberto Zanatta. In tle 2012-13 ła Reyer ga conquistà ła partecipasión a tute e sete łe finałi xovanìłi d'Esełensa su sett, sia in tel setór dei mašci che in quèło de fémene [5]. Ła squadra prinsìpałe gà finìo el canpionato a l'otavo posto, conquistando oncora l'aceso ai play-off ma vegnìndo ełiminà oncora al primo turno da ła Pallacanestro Varese. In tel 2013-2014 l'organico de ła squadra ga subìo inportanti canbiamenti: Keydren Clark e Alvin Young gà sbandonà ła squadra, mentre che xe rivà Andre Smith, Donell Taylor e Hrvoje Perić. L'ałenatór Mazzon, confermà da nòvo da ła stajón presedente, xe stà slontanà dopo łe prime sìnque xornàe e sostituìo da Zare Markovski; ła squadra gà termenà el canpionato in poxisión undèxe, mantegnendo ła permanensa in serie A ma sensa partesipàr ai play-off. ===I ani nonànta === Tra i ani otànta e ani novanta ła Reyer ła gà vivesto stajón altałenante, co promosión e retrocesión tra Serie A1 e A2 e ricorenti crixe economìghe. Al prinsìpio dei ani nonànta xe stà sbandonà el pałasport de l'Arsenale, non più adato a łe norme de segurèsa, e ła squadra se ga trasferìo al Palasport Taliercio de [[Mestre]]. Ła staxón 1990-91 ga visto ła partènsa de [[Ratko Radovanović]] da Venesia e l'arivo de [[Rickey Brown]] che ga fato cùbia co [[Jeff Lamp|Lamp]]; ła squadra ga retrocedesto in B1 par vegnìr drìoman ripescà in A2 par la rinuncia de ła [[Pallacanestro Livorno]]. Inte ła staxón 1991-92 la Reyer gà conquistà ła promosión in A1. In tel 1992-93 ła Reyer gà evità ła retrocesión in A2 ma no xe riusìa a ripèter el rexultàdo inte ła staxón drìo, finìa a l'ùltemo posto de ła clasífega co sòłi 12 punti. Gà tacà anca un periodo de dificoltà 'conómeghe che xe rivà al culmine, in tel febràro 1996, co el fałìmento de ła società<ref>{{cita web|url=https://ricerca.repubblica.it/repubblica/archivio/repubblica/1996/02/09/fallita-la-vecchia-gloriosa-reyer.html|titolo=E' FALLITA LA VECCHIA, GLORIOSA REYER|autore=Giorgio Cecchetti|sito=Ricerca.Repubblica.it|data=9 febbraio 1996|accesso=10 novembre 2019}}</ref>, vanifegando cuì ła promosión in A1 otegnùa sol canpo qualche mexe drìo, in cao de ła staxón. El fałìmento defàti gà conportà ła resicrisión de ła società al canpionato de serie C2. === Ła ripartensa da ła serie C2 e el ritorno in serie B1 === In tel canpionato 1997-98 ła Reyer gà xogà quindi el canpionato de serie C2, dopo che ła se gaveva fuxo co ła società Chirignago-Gazzera co na nova dirigensa (presidénte Giovanni Battista Pettenello e aministratór dełegà Alberto Gherardi), ottegnìndo suìto ła promosión in serie C1 in cao de ła stazón. In tel 1998-99, ła Reyer xe restàda in serie C1 solo dopo aver xogà i play out. In tel canpionato 1999-2000, co sponsor e presidénte Giorgio Panto, dopo esersi clasifegà sesta inte ła staxón regołàr, soto ła guida de Ferdinando Bellegotti, ła Reyer gà vinto i play-off otegnìndo ła promosión in serie B2, categoria inte ła cuała ła miłitarà fin al 2006, co ła xe stà promosa in serie B1 batendo Trento inte ła finałe dei play off, presidénte Luciano Bertoncello. In tel zugno del istéso ano ła squadra mascołìna e cuèła femenìna (ricostituìa a so vòlta in tel 1998 da ła (Bałacanèstro Favaro) xe stà riunifegàe soto ła propietà del presidénte de ła Umana SpA [[Luigi Brugnaro]]. === Da ła LegaDue ai scudeti === In cao de ła staxón regołàr 2007-08, finìa al primo posto, ła Reyer gà otegnùo ła promosión in Canpionato de Legadue (A2) vinsndo ła finałe dei play-off contra el Brindisi. Par la staxón 2008-09 ła squadra xe stà rinforsà co tołendo el [[Nate Green]], [[Otis George]] e [[Alex Bougaïeff]], ma el 2 disénbre 2008 ła società gà slontanà l'ałenatór [[Eugenio Dalmasson]] par sostituìrlo co [[Stefano Bizzozi]]; el 10 disénbre xe stà ingagià el playmaker [[Davide Bonora]], ex nasionałe, e el letone [[Kristaps Janičenoks]]. Finìa ła staxón, ła Reyer xe restà in serie A2, sensa parò rivàr ai play-off e gà otegnìo ła Coppa Disciplina. Par la staxón sucesiva 2009-10 xe entrà a far parte de ła squadra el playmaker [[Kiwane Garris]], łe a łe [[Boo Davis]] e [[Marco Allegretti]] e i lónghi [[Christian Di Giuliomaria]] e [[Tommaso Rinaldi]], co el novo ałenatór [[Sandro Dell'Agnello]], a cui xenàro 2010 se gà xontà l'ingàgio de [[Alvin Young]]; anca in sta staxón ła squadra a conquistà ła salvésa, restando parò sénpre inte ła clasìfega medio-basa. == Notasion == <references /> == Sito da vardàr == [https://www.reyer.it/] Sito de ła squadra de bałacanestro {{Controło de autorità}} [[Categoria:Scuadre de bałacanestro itałiane]] rxb3dc2ayaiier39orjxk6n20lacy74 0 44163 1228718 1009148 2026-06-04T19:00:18Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1228718 wikitext text/x-wiki El '''Web 2.0''' xe on modo che njien doparà par dirghe a la nova generasion del [[Web 1.0]]. Sta nova generasion del Web, la xe dada da la senpre pì granda posibilità da parte de chi che dopara [[internet]] de interajire co altri, a difarensa de prima che el Web jera praticamente fato da [[Sito web|siti web]] dinamisi, o sia che te podevi solo vardare ma no ghe jera posibilità de interasion. Ghe xe parò da dire, che xà inte el Web 1.0 ghe jera na minima posibilità de interasion, grasie a na variàbiłe cea che prevedea l'existensa dei [[blog]] e de le mail. Se pole dire che sta nova jenerasion del Web, la sia na piataforma online andove chi che la dopara, no serve che el gapia conosense informateghe o de rete speciaixae. == Notasion == * [[Web]] * [[Web 3.0]] ==Altri projeti== {{Interprojeto}} == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Web 2.0]] [[Categoria:Soçioinformatega]] [[Categoria:Evołusion del Web]] [[Categoria:Gałepin del web]] cf7e3ztb3pizqyv0k4r2c0ht90ljo53 100 44385 1228762 1221279 2026-06-05T07:16:15Z Too Classy for This World 36327 1228762 wikitext text/x-wiki <noinclude>{|style="width: 100%; margin-top: 2px; background: transparent;" | style="border: 1px solid #CCCCCC;border:5px solid #FFFFFF; background:#4F4F4F ; vertical-align: top;" | </noinclude><div style="background: 4F4F4F; padding: 0px; padding-left: 3em; padding-right: 3em; position: relative; overflow: hidden;"> <div style="position: absolute; width: 100%; overflow: hidden; margin-left: -3em; margin-right: -3em; margin-bottom: -130px;"> <div style="margin-left: 20px; margin-top: -10px; opacity: 0.35;">[[file:Wikipedia-logo-blank.svg|500px|link=|alt=]]</div> </div> <div style="height: 160px; margin: 2px; padding: 0px; position: relative;"> <div style="float: left; width: 90%; min-width: 100px; text-align: right; font-size: 300%; font: 'Tahoma', serif; line-height: 1.3em; -moz-font-feature-settings: 'ss05=3'; -moz-font-feature-settings: 'ss05'; -webkit-font-feature-settings: 'ss05'; -ms-font-feature-settings: 'ss05'; font-feature-settings: 'ss05';"> <div style="font-size: 30px; line-height: 30px; vertical-align:text-top; font-variant: small-caps; color:#FFFFFF"> Portałe <br/> [[File:Google 2026 logo.svg|right|190px|link=|alt=]]</div> </div> <div style="clear: both;"></div> </div></div> <div style="border-bottom: 1px dotted #FFFFFF; clear: both;"> <div style="float: left; width: 10%; text-align: right; margin-top: 10px;"> </div><noinclude> |} <div style="background-color:#FFFFFF; text-align:center; border:5px solid #4F4F4F; padding:10px; margin:10px 0px;"> El nome "Google" riva da googol, parola doparada par dirghe a on numaro fato da 1 seguio da 100 xeri e el termine xé sta conià inte el 1938 da Milton Sirotta. Sto nome xé sta doparà da Google par dire che so Google ghe xé tantisime robe, intrà risultai de riçerca e funsion. </div> <!-- Modèl xenerałe google--> <div style="width:100%; border:1px silver solid; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; margin-right:5px;"> <div style="background-color:#4F4F4F; text-align:center; height:30px;"> <div style="font-size:125%; color:#F7F7F7">[[File:IOS Google icon.png|25px]] ''' Servisi Online '''</div> </div> <div style="vertical-align:top; background-color:#FFFFFF; padding: 10px;"> {| cellpadding="1" align="center" width="100%" | align=center colspan="2" style="border-bottom:1px dashed #000080;"|<div style="font-size:105%;">'''Servisi pì doparai'''</div> |- | align=center colspan="2"| <div style="font-size:90%;">[[Google (motore de riserca)|Google]] · [[Gmail]] · [[Google Drive]] · [[Google+]] · [[Google Maps]] · [[Google Chrome]] · [[YouTube]] · [[Google Translate]] · [[Google Play]] · [[Google Earth]] · [[Google Assistant]] · [[Google Foto]] · [[Google Pay]] · [[Google Home (aplicasion)|Google Home App]]</div> |- | align=center colspan="2" style="border-bottom:1px dashed #000080;"| <div style="font-size:105%;">'''Altri servisi Google'''</div> |- | align=center colspan="2"| <div style="font-size:90%;">[[Blogger (piataforma)|Blogger]] · [[Google Chat]] · [[Google Calendar]] · [[Google Classroom]] · [[Google Arts & Culture]] · [[Waze]] · [[Google Keep]] · [[YouTube Music]] · [[Google Play Games]] · [[Google Play Music]] · [[Google Play Film]] · [[Google Play Libri]]</div> |} </div> <div style="height: 5px; background-color:#4F4F4F;"></div> </div> <div style="width:100%; border:1px silver solid; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; margin-right:5px;"> <div style="background-color:#4F4F4F; text-align:center; height:30px;"> <div style="font-size:125%; color:#F7F7F7">[[File:IOS Google icon.png|25px]] '''Dispoxidivi'''</div> </div> <div style="vertical-align:top; background-color:#FFFFFF; padding: 10px;"> {| cellpadding="1" align="center" width="98%" | align=center colspan="2" style="border-bottom:1px dashed #000080;"| <div style="font-size:105%;">'''Dispoxidivi Google par la TV'''</div> |- | align=center colspan="2"| <div style="font-size:90%;">[[Google Chromecast]] · [[Android TV]]</div> |- | align=center colspan="2" style="border-bottom:1px dashed #000080;"| <div style="font-size:105%;">'''Linee dispoxidivi Google'''</div> |- | align=center colspan="2"| <div style="font-size:90%;">[[Google Nexus]] <small> ([[Nexus One]] · [[Nexus S]] · [[Galaxy Nexus]] · [[Nexus 4]] · [[Nexus 5]] · [[Nexus 6]] · [[Nexus 5X]] · [[Nexus 6P]] · Nexus 7 ([[Nexus 7 (prima jenerasion)|1']] · [[Nexus 7 (segonda jenerasion)|2']]) · [[Nexus 10]] · [[Nexus 9]] · [[Nexus Q Nexus Player]])</small><br/> [[Google Pixel]] <small>([[Pixel (tełefono)|Pixel]] · [[Pixel 2]] · [[Pixel 3]] · [[Pixel 3a]] · [[Pixel 4]] · [[Chromebook Pixel]] · [[Google Pixelbook]] · [[Pixel C]] · [[Pixel Slate]] · [[Pixel Buds]])</small> </div> |- | align=center colspan="2" style="border-bottom:1px dashed #000080;"| <div style="font-size:105%;">'''PC de Google'''</div> |- | align=center colspan="2"| <div style="font-size:90%;">[[Chromebook Pixel]] · [[Google Chromebook]] · [[Pixelbook]]</div> |- | align=center colspan="2" style="border-bottom:1px dashed #000080;"| <div style="font-size:105%;">'''Dispoxidivi AR e VR'''</div> |- | align=center colspan="2"| <div style="font-size:90%;">[[Google Cardboard]] · [[Google Daydream]] · [[Google Glass]]</div> |- | align=center colspan="2" style="border-bottom:1px dashed #000080;"| <div style="font-size:105%;">'''Dispoxidivi de asistensa vocale'''</div> |- | align=center colspan="2"| <div style="font-size:90%;">[[Google Home (dispoxidivo)|Google Home]] · [[Google Nest]]</div> |} </div> <div style="height: 5px; background-color:#4F4F4F;"></div> </div> <div style="width:100%; border:1px silver solid; border-collapse:collapse; margin-bottom:10px; margin-right:5px;"> <div style="background-color:#4F4F4F; text-align:center; height:30px;"> <div style="font-size:125%; color:#F7F7F7">[[File:IOS Google icon.png|25px]] '''Sistemi operadivi'''</div> </div> <div style="vertical-align:top; background-color:#FFFFFF; padding: 10px;"> {| cellpadding="1" align="center" width="98%" | align=center colspan="2" style="border-bottom:1px dashed #000080;"| <div style="font-size:105%;">'''Sistemi operadivi'''</div> |- | align=center colspan="2"| <div style="font-size:90%;">[[Android]] <small>([[Android Automotive]] · [[Android TV]] · [[Wear OS]])</small> · [[Chrome OS]] · [[Google Fuchsia|Fuchsia]]</div> |} </div><noinclude> <div style="background-color:#4F4F4F; text-align:center; border:5px solid #FFFFFF; padding:10px; margin:10px 0px; color:#F7F7F7">[[Portałe:Informadega|<span style="color:#B0E0E6;">Portale informadega</span>]]: varda łe voxe de Wikipedia che trata de informadega in xenerale </div> [[Categoria:Portałi|{{PAGENAME}}]] [[Categoria:Google]] 3pw5n7fqheo14rng2v80f4lhjrv7udg 0 55528 1228720 1177738 2026-06-04T19:05:08Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1228720 wikitext text/x-wiki {{variansa|padoan}} {{Infobox de Infrastrutura}} [[Imàjine:Exterior of Palazzo della Ragione (Padua).jpg|thumb|left|upright=1.5|Pałaso de ła Raxon visto da [[piasa de ła Fruta]]]] El '''Pałaso de ła Razon'''<ref>sevente altre varianse e grafie anca '''Raxon'''</ref>, ciamà in sità semplicemente "el Sałon", el xe un pałaso in sentro a [[Pàdoa]] che el se trova tra [[Piasa de łe Erbe (Padoa)|Piasa de łe Erbe]] e [[piasa de ła Fruta]]. Costruio in origine inte el 1219, el gà ciapà ła so forma atuałe inte el 1309. El pian superiore xe ocupà da una de łe più grandi sałe pensii d'Italia, che gera stà al'epoca ła più granda del mondo; ła misura circa 80 metri par 27 e ła gà na altesa de quasi 40 metri, col sofito de [[Łegno|legno]] a carena de nave roversà. El fa parte del Pałaso Comunałe de Padova. El pian superiore, el sałon vero e proprio, vien uxà par mostre de arte e queło inferiore, conosuo a Padova come "soto el sałon", xe destinà a atività comerciai de generi alimentari.<ref name=padovanet>{{cita web|http://www.padovanet.it/informazione/palazzo-della-ragione |Palazzo della Ragione |20 marso 2010 }}</ref> == Storego == Zà inte'l 1166 esisteva so'l sito un edificio a un piano soło che gavea funsion publrhe costruio inte łe rovine de presedenti edifisi de epoca romana, dei quai ghe xe tutora tracia. Ła prima reaixasion moderna risałe al 1219 e ła ospitava tribunali e ufici finansiari, destinasion che ła gavaria conservà anca in età comunae, durante ła [[Cararesi|signoria Carareze]] e soto ła dominasion venesiana, fin al 1797. El pałaso el xe stà comunque senpre anca sede de comerci, e el Comun gà sempre regołà e proteto łe atività comerciałi.<ref name=padovanet/> [[Imàjine:Palazzo della Ragione Padua Saal.jpg|thumb|upright=1.5|left|Interno del sałon]] Ła forma atuałe ła xe opera de frate Giovanni dei Eremitani, che tra el 1306 e el 1309 el gà fato costruire ła grande volta in legno a dó całote, el porticato e łe loge che cuerxe łe scałe. El teto xe stà rifato a capriate in legno de larice e co ła copertura in piastre de piombo. Se rivava al piano superiore co quatro diverse scałe che łe ciapava el nome dal marcà sotostante: ła Scała dei osei e queła de ła fruta in Piasa de ła Fruta e quełe dei feri lavorai e del vin in piasa de łe Erbe. Se pensa che in epoca comunae ghe sia stà un pasajo soprelevà che cołegava ła logia picoła col pałaso de fronte, l'atuae Pałaso de łe Debite, che a chel tempo el gera na prexón. Ghe xe invese oncora el pasajo che cołega al pałaso comunałe. I afreschi originai de łe sałe superiori gera stà fati da [[Giotto]] a partire dal 1306 ma i xe stà distruti da un incendio inte el 1420. Inisialmente ła parte superiore gera divixa in 3 grandi sałe, e xe stà co ła ricostrusion dopo l'incendio del 1420 che el pałaso xe sta riverto co el gran sałon unico, co i muri che se poxava su archi e piłastri co volte a crociera, su progeto del'architetto Bartołomeo Rizzo.<ref name=padovanet/> El 17 agosto 1757 un potente turbine gà distruto el teto e gà scovercià el pałaso. Ła recostrusion se deve a Bartołomeo Ferracina, un orołogiaro e inzegnere de ła Serenisima famoso pa' 'ver fato costruire el rełojo de [[piasa San Marco]] a [[Venesia]] e ricostruire a [[Basan]] el [[Ponte Vecio (Basan)|Ponte Vecio]] progetà da [[Andrea Paładio]]. Inte el 1797, co ła conquista de Venesia da parte del'exercito francexe guidà da [[Napoleon Bonaparte]], xe sta trasferii i tribunali del Pałaso e el Sałon xe stà destinà a grandi reunion, recorense e feste popołari.<ref name=padovanet/> == Careteristeghe == [[Imàjine:Palazzo della ragione di Padova 12.jpg|thumb|left|upright=1.5|Medajon dedicà a Belzoni, meso sora ła porta del coridoio che cołega el sałon col Pałaso Comunałe]] A prima vista el sałon pare retangołare, ma in realtà i quatro lati gà misure difarenti, forse par starghe drio ai canałi che girava intorno al pałaso. El teto xe in legno co na forma de arco a sesto acuto. Łe pareti del sałon xe decorà co circa 500 afreschi co motivi astrologici, sogeti rełigiosi e figure ałegoriche. A rifare i afreschi de Giotto distruti nel'incendio del 1420 xe stà Nicolò Miretto e Stefano da Ferrara. I afreschi xe divisi in tre xone orixontai e in dodexe verticałi, ripartii in oltre trexento riquadri. Oltre ai temi astrołogici e religioxi de cui ła magior parte dei afreschi trata, de frecuente xe rafigurà el leon de ła Serenisima, che gaveva conquistà Padova qualche ano prima del 1420. Inte el pavimento del sałon ghe xe na strisa bianca e nera che raprexenta el 12° meridiano che pasa par Padova.<ref name=padovanet/> Altri afreschi xe stà xontai più tardi, insieme a monumenti come na lapide tombałe romana, da alcuni atribuia al poeta padovan [[Tito Livio]], e el medajon del Setecento dedicà al'esploratore padovan [[Giovanni Battista Belzoni]]. Ghe xe anca ła Piera del Vituperio, dita anca del faimento, un bloco de porfido nero su cui na volta vegneva fati sentare i debitori insolventi e i faii, che i restava in camixa e mudande e i doveva publicamente rinunciare ai so' averi prima de 'ndare in bando. Se i tornava sensa el consenso dei creditori, i doveva sentarse da novo su ła piera del Vituperio e ghe vegneva tirà tre seci de acqua. Dentro al sałon ghe xe un gran un cavało de legno che inte el 1837 xe stà regałà al Comune da ła nobiłe fameja Capodilista, i cui antenati ło gaveva fato costruire inte el 1466. Se gà creduo pa tanto tempo che el cavało fuse stà fato dal [[Donateło]], che sempre a Padova el ghe ne gaveva fato n'altro tanto somejante, queo del Gattamelata davanti a ła [[Bazéłega de Sant'Antonio (Pàdoa)|cexa del Santo]]. Tra łe altre robe dentro al sałon, ghe xe rełoji, meridiane, altri strumenti par misurare el tempo e un pendoło de Foucault.<ref name=padovanet/> [[Imàjine:Padova juil 09 20 (8187584357).jpg|thumb|left|upright=1.5|Marcà in piasa de łe Erbe]] Sul lato orientałe del sałon ghe xe el coridojo che porta al Pałaso Comunałe e soto ghe xe intrà i do pałasi el Vòlto de ła Corda, grande arco costruio inte el 1277 che mete in comunicasion piasa de łe Erbe e piasa de Ła Fruta. El volto gà ciapà sto nome parché qua soto vegneva colpii su ła schina co na corda i buxiari, i faii, i imbrojoni e i debitori insolventi. L'angoło soto al volto el se ciama canton de łe buxie parché là se incontrava i comercianti. Ghe xe ncora soto al volto łe vece misure padovane scolpie suła piera bianca che impediva ai venditori de imbrojare i clienti. ==Atività comerciałi== Al piano tera ghe xe ncora, come che e ghe senpre stae, e boteghe sora-de-tuto de zeneri alimentari, che łe conserva l'antigo incànto. I prodoti che vien vendui i xe de soito de alta quaità e i riva da tuta [[Itàłia|Itàlia]], oltre a diversi prodoti locai tipeghi. Łe piase de ła Fruta e de łe Erbe xe piene de bancarełe che forma dó dei marcà più orizinałi e frequentai de Pàdoa. ==Note== {{Notasion}} == Altri projeti == {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Architeture de Pàdoa]] [[Categoria:Pałasi]] 17l4capufq9ma2op4ox70woocqnb8i9 12 58001 1228707 883304 2026-06-04T18:09:28Z Sinucep 7911 + sistemi de controlo de autorità mondiali 1228707 wikitext text/x-wiki El '''controlo di autorità''' (in inglexe ''[[:en:en:authority control|authority control]]'') ła xé l'atività tècnega fata da bibliotecari e documentaristi par uniformar ła pusibiłità de ndar drento ai rècor bibliogràfeghi in tel catàłogo. Ła se fonda in tel crear rełasion simiłari al <code>#RIMANDO</code> intrà forme difarenti de ła conpagna entità e far in manjiera che, ndando drento da na calsiasi forma del nome, de rivar a tute łe òpare de chel'autore calsiasi el sipia el nome doparà da eło par publegar chel'òpara: === Femo algun exenpio: === * El rimando intrà el nome vero [[Carlo Lorenzini]] e el nome da eło deçidesto par firmar i so prinçipałi scriti [[Carlo Collodi]]. * El rimando intrà ła forma del nome [[oNU|organixasion de łe Nasion Unie]] e ła forma [[ONU]]. El rècor de autorità el detien, de sołito, i canpi che vien: # ''Tipo autore'': Persona, Ente, Congreso/Espoxision # ''Nome autore'' # ''Forme varianti'' # ''Datasion'': nasimento-morte # ''Nota informativa'': descrision de l'entità # ''Fonti'': fonti da andove łe xè stae traeste fora tute łe informasion # ''Regołe de catałogasion'' # ''Identifegadivo SBN'': còdaxe da doparar so Wikidata # ''Identifegadivo internasionałe'' == Sistemi de controlo de autorità mondiali == Gran parte de le voxe de Wikipedia che le rivarda persone le contien, mostrai inte un box in fondo de la voxe, codexi e liganbi ai rispetivi record preso i seguenti sistemi de controlo de autorità mondiali:{{#invoke:Controllo di autorità|identifiers}} [[Categoria:Juto]] 3maiy6y9hj7cctcxts9quq8v5muynk9 1228708 1228707 2026-06-04T18:12:23Z Sinucep 7911 justà 1228708 wikitext text/x-wiki El '''controlo di autorità''' (in inglexe ''[[:en:en:authority control|authority control]]'') ła xé l'atività tècnega fata da bibliotecari e documentaristi par uniformar ła pusibiłità de ndar drento ai rècor bibliogràfeghi in tel catàłogo. Ła se fonda in tel crear rełasion simiłari al <code>#RIMANDO</code> intrà forme difarenti de ła conpagna entità e far in manjiera che, ndando drento da na calsiasi forma del nome, de rivar a tute łe òpare de chel'autore calsiasi el sipia el nome doparà da eło par publegar chel'òpara: === Femo algun exenpio: === * El rimando intrà el nome vero [[Carlo Lorenzini]] e el nome da eło deçidesto par firmar i so prinçipałi scriti [[Carlo Collodi]]. * El rimando intrà ła forma del nome [[oNU|organixasion de łe Nasion Unie]] e ła forma [[ONU]]. El rècor de autorità el detien, de sołito, i canpi che vien: # ''Tipo autore'': Persona, Ente, Congreso/Espoxision # ''Nome autore'' # ''Forme varianti'' # ''Datasion'': nasimento-morte # ''Nota informativa'': descrision de l'entità # ''Fonti'': fonti da andove łe xè stae traeste fora tute łe informasion # ''Regołe de catałogasion'' # ''Identifegadivo SBN'': còdaxe da doparar so Wikidata # ''Identifegadivo internasionałe'' == Sistemi de controlo de autorità mondiali == Gran parte de le voxe de Wikipedia che le rivarda persone le contien, mostrai inte un box in fondo de la voxe, codexi e liganbi ai rispetivi record preso i seguenti sistemi de controlo de autorità mondiali: *Virtual International Authority File (VIAF) *International Standard Name Identifier (ISNI) *Servizio bibliotecario nazionale (SBN (nomi)) *Servizio bibliotecario nazionale (SBN (opere)) *Servizio bibliotecario nazionale (SBN (luoghi)) *Biblioteca apostolica vaticana (BAV) *Thesaurus BNCF *Consortium of European Research Libraries (CERL) *Europeana *Open Researcher and Contributor ID (ORCID) *Union List of Artist Names (ULAN) *Library of Congress Control Number (LCCN) *Gemeinsame Normdatei (GND) *Biblioteca nazionale di Spagna (BNE) *Biblioteca nazionale di Francia (BNF) *J9U *Biblioteca nazionale e universitaria di Zagabria (NSK) *Biblioteca della Dieta nazionale del Giappone (NDL) *CONOR.SI [[Categoria:Juto]] mldu2gih8jxcurtuba4ep0k2tje6qpa 4 122289 1228681 1220173 2026-06-04T14:32:55Z Sinucep 7911 stile 1228681 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ==Modełi lenguìstega== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ==Modełi economia e finansa== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ==Modełi ziografia e ziografia pułìtega== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par voxe de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe dei modełi conplesi. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] 0q4spkissflyrmxy61dsf42k5zigand 1228682 1228681 2026-06-04T14:45:34Z Sinucep 7911 /* Modełi vari */ + Wikipedia:Medaja de carton 1228682 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ===Modei par la comunità=== * '''[[Modeło:Medaja de carton|Medaja de carton]]''': Visualixa un riconosimento par el laoro dei [[Wikipedia:Wikipediani|contributori de Wikipedia]] che i laora co pì asiduità, so la falsariga de la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o del [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. Varda anca: [[Wikipedia:Medaja de carton]]. ===Modełi lenguistega=== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ===Modełi economia e finansa=== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ===Modełi ziografia e ziografia pułìtega=== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par voxe de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe dei modełi conplesi. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] nl3ctnue1a8manbt6ahfpykjp66bh7l 1228683 1228682 2026-06-04T14:47:50Z Sinucep 7911 /* Modełi vari */ typo 1228683 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ===Modeli par la comunità=== * '''[[Modeło:Medaja de carton|Medaja de carton]]''': Visualixa un riconosimento par el laoro dei [[Wikipedia:Wikipediani|contributori de Wikipedia]] che i laora co pì asiduità, so la falsariga de la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o del [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. Varda anca: [[Wikipedia:Medaja de carton]]. ===Modełi lenguistega=== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ===Modełi economia e finansa=== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ===Modełi ziografia e ziografia pułìtega=== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par voxe de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe dei modełi conplesi. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] iox0cilj5yi66syck6wgp8kjrszx2cf 1228684 1228683 2026-06-04T14:49:37Z Sinucep 7911 /* Modełi vari */ + Modeli par la comunità 1228684 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modeli par la comunità|Modeli par la comunità]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ===Modeli par la comunità=== * '''[[Modeło:Medaja de carton|Medaja de carton]]''': Visualixa un riconosimento par el laoro dei [[Wikipedia:Wikipediani|contributori de Wikipedia]] che i laora co pì asiduità, so la falsariga de la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o del [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. Varda anca: [[Wikipedia:Medaja de carton]]. ===Modełi lenguistega=== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ===Modełi economia e finansa=== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ===Modełi ziografia e ziografia pułìtega=== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par voxe de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe dei modełi conplesi. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] 5ue0afzu92u58rx7y4fuk5nloao7vol 1228686 1228684 2026-06-04T15:03:08Z Sinucep 7911 /* Modełi vari */ 1228686 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modeli par la comunità|Modeli par la comunità]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ===Modeli par la comunidà=== * '''[[Modeło:Medaja de carton|Medaja de carton]]''': Visualixa un riconosimento par el laoro dei [[Wikipedia:Wikipediani|contributori de Wikipedia]] che i laora co pì asiduità, so la falsariga de la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o del [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. Varda anca: [[Wikipedia:Medaja de carton]]. ===Modełi lenguistega=== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ===Modełi economia e finansa=== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ===Modełi ziografia e ziografia pułìtega=== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par voxe de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe dei modełi conplesi. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] h7wkj9gecavdult00qemzh2agsklxur 1228687 1228686 2026-06-04T15:03:37Z Sinucep 7911 /* Modełi vari */ 1228687 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modeli par la comunità|Modeli par la comunidà]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ===Modeli par la comunidà=== * '''[[Modeło:Medaja de carton|Medaja de carton]]''': Visualixa un riconosimento par el laoro dei [[Wikipedia:Wikipediani|contributori de Wikipedia]] che i laora co pì asiduità, so la falsariga de la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o del [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. Varda anca: [[Wikipedia:Medaja de carton]]. ===Modełi lenguistega=== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ===Modełi economia e finansa=== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ===Modełi ziografia e ziografia pułìtega=== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par voxe de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe dei modełi conplesi. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] f53zrcdeyqqowyh337ukozekyrjp1w1 1228688 1228687 2026-06-04T15:05:04Z Sinucep 7911 /* Modełi vari */ 1228688 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modeli par la comunidà|Modeli par la comunidà]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ===Modeli par la comunidà=== * '''[[Modeło:Medaja de carton|Medaja de carton]]''': Visualixa un riconosimento par el laoro dei [[Wikipedia:Wikipediani|contributori de Wikipedia]] che i laora co pì asiduità, so la falsariga de la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o del [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. Varda anca: [[Wikipedia:Medaja de carton]]. ===Modełi lenguistega=== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ===Modełi economia e finansa=== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ===Modełi ziografia e ziografia pułìtega=== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par voxe de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe dei modełi conplesi. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] bsc3s5463h3goknvm0niaybykht545p 1228689 1228688 2026-06-04T15:06:18Z Sinucep 7911 /* Modełi vari */ scurtà descrision 1228689 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modeli par la comunidà|Modeli par la comunidà]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ===Modeli par la comunidà=== * '''[[Modeło:Medaja de carton|Medaja de carton]]''': Visualixa un riconosimento par el laoro dei [[Wikipedia:Wikipediani|contributori]] pì asidui, so la falsariga de la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o del [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. Varda anca: [[Wikipedia:Medaja de carton]]. ===Modełi lenguistega=== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ===Modełi economia e finansa=== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ===Modełi ziografia e ziografia pułìtega=== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par voxe de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe dei modełi conplesi. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] rfi8z3bqz93i5tgo0492hrpolsvrswi 1228734 1228689 2026-06-04T20:16:18Z Sinucep 7911 /* Modełi de avixo */ + Atualizar 1228734 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modeli par la comunidà|Modeli par la comunidà]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ===Modeli par la comunidà=== * '''[[Modeło:Medaja de carton|Medaja de carton]]''': Visualixa un riconosimento par el laoro dei [[Wikipedia:Wikipediani|contributori]] pì asidui, so la falsariga de la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o del [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. Varda anca: [[Wikipedia:Medaja de carton]]. ===Modełi lenguistega=== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ===Modełi economia e finansa=== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ===Modełi ziografia e ziografia pułìtega=== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte *'''[[Modelo:Atuałizar|Atualizar]]''': Mostra un apice a la fine de na fraxe da ajornare co informasion nove. ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par pajine de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pajine de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pajine dei modełi conplesi. *'''[[Modelo:Atuałizar|Atualizar]]''': Mostra un apice a la fine de na fraxe da ajornare co informasion nove. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] nr750r51p2ft44zcj0zc8v95seb2cpb 1228735 1228734 2026-06-04T20:17:07Z Sinucep 7911 /* Modełi de avixo */ typo 1228735 wikitext text/x-wiki {{protesion}} Wikipèdia ła conseja e ła racomanda de doparar i modełi temàdeghi drento a łe so voxe, par na mejor navegasion, dixegno e funsionałità. Sta voxe ła połe jutàrghe ai contributori catar i justi modełi dividesti par macroargomento e ai aministradori par ver na ràpida panoràmega sol contegnuo. '''Come xe che se mete on modeło inte na voxe?''' Varda ła sesion: [[Wikipedia:Modełi racomandai#Juto: Come métar on modeło|Juto: Come métar on modeło]]. ==Modełi de Infobox== Schìcia sora i argomenti scrivesti cuà soto par védar tuti i modełi infobox temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#INFORMÀDEGA|INFORMÀDEGA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA|XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#COSTRUSION|COSTRUSION]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Muxica|Muxica]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Cine, TV e Informasion|Cine, TV e Informasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI|SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE|PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#LITERATURA|LITERATURA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#CUXINA|CUXINA]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#REŁIJON|REŁIJON]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#SPOR|SPOR]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Altro|Altro]] {{div col end}} ==Modełi de avixo== Schìcia sora łe sorti de avixi scrivesti cuà soto par védar tuti i avixi temàteghi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Voxe|Avixi par Voxe]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi de descançełasion|Avixi de descançełasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par Categorie|Avixi par Categorie]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par voxe de servìsio|Avixi par voxe de servìsio]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Avixi par utense|Avixi par utense]] {{div col end}} ==Modełi vari== Schìcia sora łe categorie de modełi vari scriveste cuà soto par védar tuti i modełi dispunìbiłi. {{div col|3}} *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de navegasion|Modełi de navegasion]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modełi de utiłità|Modełi de utiłità]] *[[Wikipedia:Modełi racomandai#Modeli par la comunidà|Modeli par la comunidà]] {{div col end}} == '''Modełi infobox''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaInfobox | nome = | intestasion = | contegnuo = ===INFORMÀDEGA=== * '''[[Modeło:Infobox de Aparato Informàdego|Infobox de Aparato Informàdego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i dispoxidivi: tełefunini, tablet, rełoji intełijenti, PC, TV, TVBox. * '''[[Modeło:Infobox de Software|Infobox de Software]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i software, sistemi operadivi (SO) * '''[[Modeło:Infobox de Sito web|Infobox de Sito web]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i siti Web e anca aplicasion * '''[[Modeło:Infobox de Forma de file|Infobox de Forma de file]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i formai de file * '''[[Modeło:Infobox de Fotocàmara dizitałe|Infobox de Fotocàmara dixitałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Par tute łe fotocàmare dixitałi * '''[[Modeło:Infobox de Domìnio web|Infobox de Domìnio web]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Par tuti i domini web de tuti i livełi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaXiografia | nome = | intestasion | contegnuo = ===XIOGRAFIA NADURAŁE E PUŁÌTEGA - ASTRONOMIA=== * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia pułìtega|Infobox de Zeografia pułìtega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe divixion aministrative: Stati, Cuartieri, Comuni, Sità, Rejon, Cantoni, Distreti, Frasion, Dipendense etc. atuałi e pasae. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia fìzega|Infobox de Zeografia fìzega]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła nadura, ła zeografia fìzega in senso zenerałe: Vałe, Laghi, Cołi, Caene montagnoze, Fiumi, Volcani, Montagne, ìzołe, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Zeografia extraterestre|Infobox de Zeografia extraterestre]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par ła zeografia fìzega extraterestre: crateri, vałe, monti in altri pianeti * '''[[Modeło:Infobox de Pòpoło|Infobox de Pòpoło]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par i pòpołi, etnie, menoranse de pòpołi * '''[[Modeło:Infobox de Bandiera|Infobox de Bandiera]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe bandiere * '''[[Modeło:Infobox de Ino|Infobox de Ino]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i Ini * '''[[Modeło:Infobox de Moneda|Infobox de Moneda]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe monede de łe vàrie vałute.. istòreghe e atuałi * '''[[Modeło:Infobox de Fuxo oràrio|Infobox de Fuxo oràrio]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fuxi orari * '''[[Modeło:Infobox de Ojeto astronòmego|Infobox de Ojeto astronòmego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i ojeti astronòmeghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCostrusion | nome = | contegnuo = ===COSTRUSION=== * '''[[Modeło:Infobox de Infrastrutura|Infobox de Infrastrutura]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe infrastruture: dighe, ponti, stàbiłi rełijozi, varghi, edifegai pùbleghi o privai, pałasi, muzei, teatri, biblioteche, parchi. * '''[[Modeło:Infobox de Strada|Infobox de Strada]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe strade * '''[[Modeło:Infobox de Stasion feroviària|Infobox de Stasion feroviària]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par łe stasion feroviàrie * '''[[Modeło:Infobox de Lìnea feroviària|Infobox de Lìnea feroviària]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe lìnee feroviàrie de deso e de na olta. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }}{{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCultura | nome = | contegnuo = ===CULTURA XENERAŁE=== ===Muxica=== * '''[[Modeło:Infobox de Bało|Infobox de Bało]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par tuti i xènari de bało (còpia, grupo, soło) * '''[[Modeło:Infobox de Strumento muxicałe|Infobox de Strumento muxicałe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par struminti muxicałi. * '''[[Modeło:Infobox de Àlbun|Infobox de Àlbun]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Infobox par i àlbun * .. ===Cine, TV e Informasion=== * '''[[Modeło:Infobox de Emisora|Infobox de Emisora]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe emisore tełevixive, radiofòneghe e web * '''[[Modeło:Infobox de Produsion audioviziva|Infobox de Produsion audioviziva]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe sèrie TV e streaming, film, reality, programi televizivi e streaming zenerali, etc. * '''[[Modeło:Infobox de Periòdego|Infobox de Periòdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par periòdeghi de tute łe sorte, cartàsei, web, reviste, testade xornałìsteghe. ===Altro=== * '''[[Modeło:Infobox de Instrumento|Infobox de Instrumento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de instrumento che no el preveda un modeło pì spesìfego. Arnezi da laoro, arnezi istòreghi, etc.. * '''[[Modeło:Infobox de Personajo|Infobox de Personajo]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi sorte de personajo, de calsiasi sorte (<small><mark>atualmente vàłido anca par łe bande muzicałi</mark></small>) * '''[[Modeło:UNESCO|UNESCO]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i beni protexesti da l'UNESCO * '''[[Modeło:Infobox de Łéngua|Infobox de Łéngua]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe łéngue * '''[[Modeło:Infobox de Òpara de arte|Infobox de Òpara de arte]]''' {{ParWikidata|i=s}}- Modeło par łe òpare d'arte * '''[[Modeło:Infobox de Xugo|Infobox de Xugo]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i xughi de calsiasi sorte * '''[[Modeło:Infobox de Descrision|Infobox de Descrision]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par ver łe descrision/definision de argomenti xenerałi <small>''(Exénpio:[[Agricultura]])''</small>. Se ła mancase, xontar descrision in Wikidata * '''[[Modeło:Infobox de Fonema|Infobox de Fonema]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i fonemi * '''[[Modeło:Infobox de Diacrìtego|Infobox de Diacrìtego]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i segni diacrìteghi * '''[[Modeło:Infobox de Cazada|Infobox de Cazada]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe cazae, fameje, dinastie * '''[[Modeło:Infobox de Automòbiłe|Infobox de Automòbiłe]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par łe automòbili | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSiense | nome = | contegnuo = ===SIENSE FIXEGHE E NADURAŁI=== * '''[[Modeło:Infobox de Anatomia|Infobox de Anatomia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par parti del corpo de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Prosedimento mèdego|Infobox de Prosedimento mèdego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par prosedimenti mèdeghi de calsìasi tipo * '''[[Modeło:Infobox de Małatia|Infobox de Małatia]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par łe małatie * '''[[Modeło:Infobox de Conposto chìmego|Infobox de Conposto chìmego]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i conposti chìmeghi * '''[[Modeło:Tassobox|Tassobox]]'''{{parWikidata|i=s}} - Par tute łe forme de vita * '''[[Modeło:Infobox de Voło spasiałe|Infobox de Voło spasiałe]]''' {{ParWikidata|i=s}}: Modeło par tuti i vołi spasiałi, navezełe, sonde, satèłiti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaIstoria | nome = | contegnuo = ===ISTÒRIA, PUŁÌTEGA, ECONOMIA E TESUO SOSIAŁE=== * '''[[Modeło:Infobox de Avegnimento|Infobox de Avegnimento]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Organizasion|Infobox de Organizasion]]'''{{ParWikidata|i=s}} - Modeło par calsiasi organixasion * '''[[Modeło:Infobox de Conflito|Infobox de Conflito]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par calsiasi sorte de conflito, guera, bataja. *Ełesion: ** '''[[Modeło:Infobox de Ełesion|Infobox de Ełesion]]''' {{ParWikidata}}(vècio) - **'''[[Modeło:Infobox elesion|Infobox elesion]]'''{{ParWikidata|i=s}} (novo) - Infobox par tuti i tipi de ełesion (de partio, de càreghe, de nòmene) | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaLiteratura | contegnuo = ===LITERATURA=== * '''[[Modeło:Infobox de Libro|Infobox de Libro]]''' {{ParWikidata|i=s}} - Modeło par i libri e serie literàrie * '''[[Modeło:Infobox de Documento|Infobox de Documento]]''' - Modeło par i documenti | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaCuxina | nome = | contegnuo = ===CUXINA=== * '''[[Modeło:Infobox de Vałori nutrisionałi|Infobox de Vałori nutrisionałi]]''' - Modeło par i vałori nutrisionałi de magnari, fruti, bevande * '''[[Modeło:Infobox de Gastronomia|Infobox de Gastronomia]]''' {{ParWikidata}} - Modeło par i magnari e par łe bevide * '''[[Modeło:Infobox de Ałimentaro|Infobox de Ałimentaro]]''' - Modeło par prodoti ałimentari confesionai in sèrie * '''[[Modeło:Infobox de Vin|Infobox de Vin]]'''{{ParWikidata}} - Modeło par i vini | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaSpor | nome = | contegnuo = ===SPOR=== *'''[[Modeło:Infobox de Conpetision sportiva|Infobox de Conpetision sportiva]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tute łe conpetision sportive, pì che no ghe sìpia modełi pì temàdeghi. * '''[[Modeło:Infobox de Sircùito motorìstego|Infobox de Sircùito motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i sircùiti motorìsteghi * '''[[Modeło:Infobox de Canpionato motorìstego|Infobox de Canpionato motorìstego]]'''{{ParWikidata}} - Infobox par tuti i canpionai motorìsteghi | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi vari''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaVari | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Modełi de navegasion=== ''Cuà soto no i vegnarà metesti modełi de navegasion spesìfeghi, ma xenèreghi, o sia che i połe èsar metesti in tute łe voxe.'' * '''[[Modeło:Varda anca|Varda anca]]''': Modelo da xontar inte na sesion de na voxe par mostrar che ghe xe na voxe spesìfega par l'argomento. * '''[[Modeło:Torna a|Torna a]]''': Modelo da xontar inte le voxe spesifeghe de on argomento che el fa diretamente rifarimento a on argomento prinsipale. * '''[[Modeło:Se te serchi|Se te serchi]]''': Modelo da xontar inte le voxe omòneme par jutar la navegasion intrà voxe similari o par rimandare inte na pàjina de dexanbiguasion. * '''[[Modeło:Dezanbìgua|Dexanbìgua]]''': Modelo da xontar SOLO inte le voxe de dexanbiguasion, par spesifegar che no la xe na voxe s-cetamente ensiclopèdega. * '''[[Modeło:Catpiasè|Catpiasè]]''': Modeło da xontar inte łe categorie. ===Modełi de utiłità=== * '''[[Modeło:Interprojeto|Interprojeto]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i interprojeti ligai. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei linganbi foresti. * '''[[Modeło:Linganbi foresti|Linganbi foresti]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i linganbi foresti. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora dei controłi de autorità. * '''[[Modeło:Controło de autorità|Controło de autorità]]'''{{ParWikidata}} - Modeło che el dà i controłi de łe autorità. Inserir a ła fin de '''TUTE''' łe pàjine, pena sora de łe categorie. * '''[[Modeło:Multimèdia|Multimèdia]]''' - Modeło par inserir multimèdia (àudio, vìdeo) drento de na voxe, podéndoghe métar na descrision e modełàndoghe ła grandesa. * '''[[Modeło:Àudio|Audio]]''' - Modeło par inserir l'audio de na pronunsa, drento a on testo de na voxe. ===Modeli par la comunidà=== * '''[[Modeło:Medaja de carton|Medaja de carton]]''': Visualixa un riconosimento par el laoro dei [[Wikipedia:Wikipediani|contributori]] pì asidui, so la falsariga de la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o del [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. Varda anca: [[Wikipedia:Medaja de carton]]. ===Modełi lenguistega=== * '''[[Modeło:Łéngue|Łéngue]]''' - Modeło par ver el còdaxe łéngua de fianco a na paroła foresta. (<code><nowiki>{{łéngue|vec}}</nowiki></code> el da <code>{{łéngue|vec}}</code>) * '''[[Modeło:VN|VN]]''' - Modeło par ver na tabeła co tute łe łéngue e de fianco ła paroła traduzesta. ===Modełi economia e finansa=== Modełi par i dati in tołe e modełi: * {{Crésita}} {{tl|Crésita}} * {{Crésita negativa}} {{tl|Crésita negativa}} * {{Stàbiłe}} {{tl|Stàbiłe}} * {{Decresente pozitivo}} {{tl|Decresente pozitivo}} * {{Pèrdita}} {{tl|Pèrdita}} * '''[[:Categoria:Modełi de borse vałori|Categoria modełi de borse vałori]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe borse vałori da métar inte i modełi infobox de łe dite e multinasionałi inte el canpo: <code><nowiki>|borse=</nowiki></code>. ===Modełi ziografia e ziografia pułìtega=== * '''[[:Categoria:Modełi Naz - stati|Categoria modełini stati]]''' - Categoria che ła detien tuti i modełi de łe banderine nasionałi co el nome del stato corispondente. * '''[[Modeło:Zemełajo|Xemełajo]]''' - Modeło par mostrar i comuni xemełai de on comun. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} == '''Modełi de avixo''' == {{Pajina prinsipałe/Fenestra | id = tfaAvixo | nome = | intestasion = | contegnuo = ===Avixi par Voxe=== *'''[[Modèl:Avixo de Stàndar mìnemi|Avixo de Stàndar mìnemi]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe respeta i stàndar mìnemi: (manca descrision, modełi, eçe..) *'''[[Modèl:Avixo de Corèxare|Avixo de Corèxare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe scriveste małe e da corèxar. *'''[[Modèl:Avixo de Ensiclopedisità|Avixo de Ençiclopedisità]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe dà dei dubi de ençiclopedisità. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa modeło|Avixo de Sensa modeło]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove ghe va xontà on modeło. *'''[[Modeło:Avixo de Trasferimento interprojeto|Avixo de Trasferimento interprojeto]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe va trasferie inte on altro projeto Wiki (disionàrio eçe..) *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no stàndar|Avixo de Voxe no stàndar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe inpaxenae / formatae segondo i stàndar e i costumari de ła Wiki. *'''[[Modeło:Avixo de Controłar|Avixo de Controłar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe xe da controłar par védar se ghe xe avixi mejo temàteghi da inserir o par avixar el fato che xe in corsa on controło. *'''[[Modeło:Avixo de Sensa fonti|Avixo de Sensa fonti]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ga fonti, rifarimenti e refarense vàrie par sertifegar cheło che ghe xe scrito. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe orfagna|Avixo de Voxe orfagna]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe ponta da nisuna parte, che no łe xe coneteste a altre pàjine de ła Wiki vèneta. *'''[[Modeło:Avixo de Voxe no neutrałe|Avixo de Voxe no neutrałe]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che łe considarae de parte e no inparsiałi. *'''[[Modeło:Avixo de Spigaso|Avixo de Spigaso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe curte, sensa informasion o no conpieste. *'''[[Modeło:Avixo de Separar|Avixo de Divìdare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da divìdar in 2 o pì pàjine. *'''[[Modeło:Avixo de Unifegar|Avixo de Unifegar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da unifegar inte na ùnxoła pàjina. *'''[[Modeło:Avixo de Modìfeghe drio farse|Avixo de Modìfeghe drio farse]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe andove xe in corsa on canbiamento e cuindi avixar ła xente che no ła modìfeghe ła voxe par esvitar ràdeghi de edision. *'''[[Modeło:Avixo de Problemi tradusion|Avixo de Problemi tradusion]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe stae intieramente traduxeste in léngua vèneta o łe xe stae traduxeste małamente. *'''[[Modeło:Avixo de Tradoto da|Aviso de Tradoto da]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pàjine de discusion de łe voxe traduxeste da Wikipedia in altre version lenguìsteghe. *'''[[Modeło:Xonta informasion comun|Xonta informasion comun]]''': Avixo da métar inte łe pàjine masa curte *'''[[Modeło:Atuałizar|Atualizar]]''': Mostra un apice a la fine de na fraxe da ajornare co informasion nove. ====Avixi de descançełasion==== *'''[[Modeło:Avixo de Descanseła suito|Avixo de Descançeła suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe da descançełar suito, parché no vere o parché no łe seve i stàndar mìnemi. *'''[[Modeło:Avixo de Neta tuto suito|Avixo de Neta tuto suito]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe vandałixae, che łe contien insulti, besteme o altro da descançełar, anca el istòrego de ła voxe. ===Avixi par Categorie=== *'''[[Modèl:Avixo de Categorixare|Avixo de Categorixare]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe che no łe xe oncora stae categorixae. *'''[[Modeło:Avixo de Voze da renomenar|Avixo de Voxe/Categoria da renomenar]]''': Modeło de avixo da métar inte łe voxe/categorie da renomenar in presa. *'''[[Modeło:Avixo de Categoria de servìsio|Avixo de Categoria de servìsio]]''': Modeło de avixo da métar inte łe categorie de servìsio che łe podaria èsar vode e no łe ga da èsar descançełae ===Avixi par pajine de servìsio=== *'''[[Modeło:Avixo de Sensa consenso|Avixo de Sensa consenso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pajine de servìsio che łe detien regołaminti njoncora votai o democrategamente abolie *'''[[Modeło:Avixo de Modeło conpleso|Avixo de Modeło conpleso]]''': Modeło de avixo da métar inte łe pajine dei modełi conplesi. *'''[[Modeło:Atuałizar|Atualizar]]''': Mostra un apice a la fine de na fraxe da ajornare co informasion nove. ===Avixi par utense=== *'''[[Modeło:Avixo de Bloco infinio|Avixo de Bloco infinio]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense blocae. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco|Avixo de Bloco]]''': Avixo de bloco, da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe stae blocae tenporaniamente. *'''[[Modeło:Avixo de Bloco xało|Avixo de Bloco xało]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che no łe respeta łe norme de ła Wiki e che łe podarà vegner blocae a ła pròsema. *'''[[Modeło:Avixo de Spam|Avixo de Spam]]''': Avixo da métar inte łe pàjine de łe utense che łe xe drio spamar linganbi inte łe voxe de ła Wiki. | asion= | opsion= | imajine in evidensa= | imajine prinçipałe= | asion xontive= }} ==Juto: Come métar on modeło== Tuti i modełi cuà sora riportai, i połe èsar metesti inte na voxe metendo el nome del modeło intrà <code>{{ }}</code>. ===Exénpio 1=== Scrivendo: <code><nowiki>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</nowiki></code> Se otegnarà: <code>{{Łéngue|vec}} Tote el vin, {{Łéngue|es}} Toma el vino, {{Łéngue|it}} Prendi il vino</code> ===Exénpio 2=== In ogni modeło, gavaria da èsarghe ła documentasion, o sia łe istrusion che łe ve juta a conpiłarlo. Par exénpio, se va inte ła voxe del [[Modeło:Infobox de Divixion aministrativa]], se còpia ła documentasion, ła se incoła inte ła voxe intaresada e ła se conpiła segondo łe informasion che se ga dispunìbiłi: <small><pre> {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} </pre></small> Co sta conpiłasion vien fora el modeło cusita vegnesto cuà soto: {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = NOME COMUNE |Grado aministrativo = 2 |Tipo = ex stato |Stato = ITA |Divixion am grado 1 = Veneto |Divixion am grado 2 = Padova |Data sopresion = 1 de xenaro del 1800 |Nome locałe = NOME LOCAŁE |Panorama =Barcode 128.png |Caołogo = Venetònia |Aministrador locałe = Modełator Modełato |Partio = Partio dei Modełatori |Data ełesion = 1/1/1767 |Altitudine = 1800 |Codexepostałe = 00000 }} __NOTOC__<div style="background:#003099; font-size:1px; height:8px; border:1px solid #AAA; clear:both" class="noprint"></div><div style="background:#F9F9F9; border:1px solid #8898BF; border-top:0; padding:10px;" class="noprint"><p>[[File:Curly Brackets.svg|25px|left]] '''<span style="font-size:120%"><center>Te intaresa? Vien drento del [[Projeto:Modełi]], segnała erori inte łe discusion e partèsipa</center></span>'''</div> [[Categoria:Modełi| ]] 1ojkr4um277n61geda06yg937czn6w3 10 142815 1228761 1226414 2026-06-05T02:18:53Z ListeriaBot 27070 Wikidata list updated [V2] 1228761 wikitext text/x-wiki {{Wikidata list |sparql=SELECT ?item ?date ?stct ?slct (?stct + ?slct*2 as ?rank) WHERE { ?item wdt:P31 wd:Q5. ?date_node wikibase:timePrecision "11"^^xsd:integer . ?date_node wikibase:timeValue ?date . FILTER (year(?date) > 1 && day(?date) = (4) && month(?date) = (4)) ?item p:P569/psv:P569 ?date_node . OPTIONAL {?item wdt:P570 ?dod. BIND(YEAR(?dod) AS ?yod)} OPTIONAL {?item wdt:P1087 ?e} FILTER (!bound(?e)) #saturates ranking ?item wikibase:statements ?stct . ?item wikibase:sitelinks ?slct . MINUS { ?item wdt:P19/wdt:P131*/^wdt:P527 wd:Q47588 } } ORDER BY DESC(?rank) LIMIT 4 |columns=item,P18,label |thumb=60 |autolist=fallback |links=red |row_template=Wikidata list/Nasesti |skip_table=1 |short = true |chart=true }} {{Wikidata list/Nasesti | item = [[:d:Q19526|Q19526]] | p18 = [[File:Portrait photograph of Maya Angelou, c. 1974.webp|center|60px]] | label = [[Maya Angelou]] }} {{Wikidata list/Nasesti | item = [[:d:Q241098|Q241098]] | p18 = [[File:Derain et Vlaminck en 1942.jpg|center|60px]] | label = [[Maurice de Vlaminck]] }} {{Wikidata list/Nasesti | item = [[:d:Q165219|Q165219]] | p18 = [[File:Robert Downey Jr 2014 Comic Con (cropped).jpg|center|60px]] | label = [[Robert Downey Jr.]] }} {{Wikidata list/Nasesti | item = [[:d:Q853|Q853]] | p18 = [[File:Andrei tarkovsky stamp russia 2007.jpg|center|60px]] | label = [[Andrej Arsen'evič Tarkovskij]] }} {{wikidata list end}}<noinclude>[[categoria:modeło intestasion date/nasesti]]</noinclude> qzxeogn8j9gtydoudxjkzhduf2dpxob 0 146999 1228755 1182964 2026-06-04T22:41:09Z Sinucep 7911 /* Le fase de vizibiłità dei tełescopi */ + WL 1228755 wikitext text/x-wiki {{Se te serchi|l'omònema [[costełasion]]|Tełescòpio (costełasion)}} [[File:Astro y Geo IMG 1958.jpg|thumb|upright=1.4|Tełescòpio rifletore Zeiss-Gautier]] El '''tełescòpio''' el ze un [[strumento òtego|strumento]] che el rancura-sù ła luze o altre [[radiasion ełetromagnètega|radiasion ełetromagnèteghe]] che łe provegne da un ojeto destante<ref>{{cite web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=TELESCOPE|title=The American Heritage Dictionary entry: TELESCOPE|first=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|last=Company|website=www.ahdictionary.com}}</ref>, ła consentra inte un ponto (dizesto [[Fogo (òtega)|fogo]]) e el ghene produze un'imàzene ingrandia. Siben che col tèrmano "tełescòpio" se ghe denòmene sołitamente el tełescòpio òtego, oparante inte łe frecuense de ła [[luze vizìbiłe]], i eziste tełescopi sensìbiłi anca inte łe altre frecuense del [[spetro ełetromagnètego]]. ==Etimołozia== El nome, derivà dal [[grego antigo|grego]] τηλε (''tēłe'') che signìfega «destante» e σκοπεῖν (''skopein'') o sia «vardare, védar»<ref>[http://lema.rae.es/drae/?val=telescopio «telescopio»], [http://lema.rae.es/drae/?val=tele- «tele-»], y [http://lema.rae.es/drae/?val=-scopio «-scopio»], ''Diccionario de la lengua española'' (vigésima segunda edición), Real Academia Española, 2001.</ref>, ła ze na paroła de autore coniada dal matemàtego [[Gresa|grego]] [[Joani Demisiani]] ({{Grego|Ἰωάννης Δημησιάνος}}), inte el [[14 de apriłe]] del [[1611]], in onor de ła cooptasion de [[Gałiłeo Gałiłei]] inte l'Acadèmia dei Lincei<ref>[[Dava Sobel]], ''La figlia di Galileo. Una storia di scienza, fede e amore'', [[Biblioteca Universale Rizzoli|B.U.R.Biblioteca Universale]] [[Rizzoli editore|Rizzoli]], 2012, (p. 45)</ref><ref>[[Telescope#Reference-Sobel-2000|Sobel (2000, p.43)]], [[Telescope#Reference-Drake-1978|Drake (1978, p.196)]]</ref><ref>Rosen, Edward, ''The Naming of the Telescope'' (1947)</ref>. == Istòrego == El nasimento del [[tełescòpio refratore]] el połe vegner fato derivar da [[Gałiłeo Gałiłei|Gałiłeo]] el cuało el ghene ga mostrà ła prima aplicasion<ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/telescope_feature_912.html|title=NASA – Telescope History|website=www.nasa.gov}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Lq1rd1ecFCYC&pg=PA15|title=Profiles in Colonial History|first=Aleck|last=Loker|date=20 November 2017|publisher=Aleck Loker|via=Google Books|isbn=978-1-928874-16-4}}</ref> a [[Venèsia]] inte l'istà del [[1609]], inte el [[25 de agosto]] al [[Consejo dei Pregadi]]. In realtà łe prime [[lente|lenti]] łe zera stae costruie inte el [[1607]] da [[ociałi|òteghi]] [[Paezi Basi|ołandezi]] che i łe ghea aplegà a strumenti rudimentari de terìbiłe [[resołusion angołare|podere resołutivo]]. Le propietà de łe lenti<ref>{{Cita libro|titolo=Acta Eruditorum|url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=13406600&search_terms=DTL29|data=1742|editore=|città=Leipzig|p=33}}</ref>, tutavia, łe zera conoseste da tenpo e a [[Gałiłeo Gałiłei|Gałiłeo]] se ghe ga da reconósar el mèrito del perfesionamento e del primo dòparo [[Astronomia|astronòmego]]. == Descrision == === Le fase de vizibiłità dei tełescopi === L'[[atmosfera terestre]] ła asorbise granda parte de łe radiasion ełetromagnèteghe che łe provegne dal [[Spàsiotenpo|spàsio]], co l'inportante ecesion de ła luze vedìbiłe e de łe [[onde ràdio]]. Par sta razon l'oservasion da tera ła ze limitada al dòparo dei tełescopi òteghi e dei radiotełescopi. I primi i ze piasai preferibilmente in lioghi alti o izołai (montagne, dezerti, etc.), in magnera da sbasar l'influensa de ła [[seeing|turbołensa atmosfèrega]] e de l'[[incuinamento luminozo]]. Par l'oservasion inte łe restanti bande del spetro ełetromagnètego asorbie da l'atmosfera ([[microonde]], [[infraroso]], [[ultraviołeto]], [[raji X]], [[raji gama]]), i vien doparai par el pì tełescopi orbitałi ponesti in [[bałon aerostàtego|bałoni aerostàteghi]] in alta cuota. === Sensori === Inisialmente el [[sensore]] doparà inte i tełescopi el zera l'[[òcio]] uman. De sevente ła [[lastra fotogràfega]] ła ghea tolto el so posto, e ła ze sta introduzesto el [[spetrògrafo]], permetindo de ver informasion sul spetro de na fonte. De sevente vàrie zenerasion de sensori ełetròneghi cofà i [[CCD (ełetrònega)|CCD]] de senpre pì granda sensibiłità e resołusion i ze vegnesti desviłupai. I tełescopi moderni i ga vari strumenti par vàrie situasion: càmare par imàzeni, co vària resposta spetrałe. Spetrògrafi par vàrie longhese de onda. [[Połarìmetro|Połarìmetri]], che i połe determenar ła diresion de ła [[luze połarizada]], etc. === Tełescopi òteghi === I [[tełescòpio òtego|tełescopi òteghi]] i se divide prinsipalmente in du clase in baze al tipo de ełementi òteghi doparai: * El [[tełescòpio refratore]], gràsie a na union de [[lente|lenti]] (sistema deòtrego), el sfruta el fenòmano de ła [[refrasion]] par focałizar l'imàzene. * El [[tełescòpio refletore]], gràsie a na union de [[spècio|speci]] (sistema catòtrego), el sfruta el fenòmano de ła [[reflesion (fìzega)|reflesion]] par focałizar l'imàzene. Ghe ze parò un mùcio de schemi òteghi smisiae (denomenai ''sistemi catadiòtreghi'') che, sibè che i dòpara cofà ełemento prinsipałe un [[spècio primàrio]] e che par tal motivasion i forma parte dei tełescopi refletori, i ga ełementi coretivi co lenti. Le verture par sora al metro i ze de domìnio incontrastà dei tełescopi refletori. Oltre na serta dimension ''de facto'' łe lenti łe ze cusita tanto costoze e pezanti che tecnegamente łe ze inpusìbiłi da doparar e economegamente insostegnìbiłi. === Tełescòpio sołare === El tełescòpio sołare el ze projetà par el stùdio del [[Sole]], de sòlito a [[longhesa de onda]] vedìbiłe. El vien doparà de dì e par evitare che ła granda cuantità de luze el ło sorascàldee, el vien fazesto in vodo o in èlio. Defarentemente dei tełescopi òteghi i ga na mejo [[distansa focałe]], un spècio pì picenin par evitare ła [[difrasion]] de l'imàzene e de frecuente łe ze fisae a ła baze de ła strutura, mentre un [[eliòstato]] el diresiona ła luze verso de sti cuà. === Radiotełescopi === I [[radiotełescòpio|radiotełescopi]] i ze [[antena|antene]] [[ràdio (eletrònega)|ràdio]] che, conpagno dei speci dei tełescopi che i lavora in òtego, i focałiza ła radiasion anplifegàndoła inte el fogo zeomètrego de l'antena (andove che el ze ponesto el detector) che el rancura-sù ''el segnale ràdio''. Le antene łe ze de łe volte costituie da na grèa de fili condutori, łe cuałe verture łe ze pì picenine de ła [[longhesa de onda]] oservada. I radiotełescopi i lavora su łe frecuense ràdio dei [[ojeti celesti]] col vantajo de no dependere da łe condision meteorołòzeghe e gnanca da l'alternansa dì-note. == Tełescopi gama e raji X == I tełescopi par [[raji X]] e [[raji gama]] i ga altri problemi, prinsipalmente derivanti dal fato che sti raji i połe traersare el metało e el vero. I dòpara zeneralmente dei speci co forma de aneło, mesi cuazi parałeli al faso de luze insidente, che ła vien refletesta de pochi gradi: sta caraterìstega ła definise na defarente cualità costrutiva e tècnega del tełescòpio. I speci i ze zeneralmente na sesion de [[paràboła (zeometria)|paràboła]] rodeada. === Tełescòpio Čerenkov === El tełescòpio Čerenkov el reveła ła particułare radiasion ([[Efeto Čerenkov|Radiasion Čerenkov]]) emetesta da partezełe gama che łe traersa l'atmosfera. <!-- Sesion de pie voze, NO ZONTAR GNENTE ALTRO! --> == Notasion == {{Notasion}} == Varda anca == * [[Tełescòpio spasiałe James Webb]] ==Altri projeti== {{Interprojeto}} == Linganbi foresti == {{Linganbi foresti}} {{Controło de autorità}} <!-- Scrìvar cuà, dopo de ła freceta łe categorie --> [[Categoria:Tełescopi]] qiq6sm9pbxtqnnhfe49dfb7uek5e6rz 1228756 1228755 2026-06-04T22:41:54Z Sinucep 7911 /* Le fase de vizibiłità dei tełescopi */ coreto WL 1228756 wikitext text/x-wiki {{Se te serchi|l'omònema [[costełasion]]|Tełescòpio (costełasion)}} [[File:Astro y Geo IMG 1958.jpg|thumb|upright=1.4|Tełescòpio rifletore Zeiss-Gautier]] El '''tełescòpio''' el ze un [[strumento òtego|strumento]] che el rancura-sù ła luze o altre [[radiasion ełetromagnètega|radiasion ełetromagnèteghe]] che łe provegne da un ojeto destante<ref>{{cite web|url=https://www.ahdictionary.com/word/search.html?q=TELESCOPE|title=The American Heritage Dictionary entry: TELESCOPE|first=Houghton Mifflin Harcourt Publishing|last=Company|website=www.ahdictionary.com}}</ref>, ła consentra inte un ponto (dizesto [[Fogo (òtega)|fogo]]) e el ghene produze un'imàzene ingrandia. Siben che col tèrmano "tełescòpio" se ghe denòmene sołitamente el tełescòpio òtego, oparante inte łe frecuense de ła [[luze vizìbiłe]], i eziste tełescopi sensìbiłi anca inte łe altre frecuense del [[spetro ełetromagnètego]]. ==Etimołozia== El nome, derivà dal [[grego antigo|grego]] τηλε (''tēłe'') che signìfega «destante» e σκοπεῖν (''skopein'') o sia «vardare, védar»<ref>[http://lema.rae.es/drae/?val=telescopio «telescopio»], [http://lema.rae.es/drae/?val=tele- «tele-»], y [http://lema.rae.es/drae/?val=-scopio «-scopio»], ''Diccionario de la lengua española'' (vigésima segunda edición), Real Academia Española, 2001.</ref>, ła ze na paroła de autore coniada dal matemàtego [[Gresa|grego]] [[Joani Demisiani]] ({{Grego|Ἰωάννης Δημησιάνος}}), inte el [[14 de apriłe]] del [[1611]], in onor de ła cooptasion de [[Gałiłeo Gałiłei]] inte l'Acadèmia dei Lincei<ref>[[Dava Sobel]], ''La figlia di Galileo. Una storia di scienza, fede e amore'', [[Biblioteca Universale Rizzoli|B.U.R.Biblioteca Universale]] [[Rizzoli editore|Rizzoli]], 2012, (p. 45)</ref><ref>[[Telescope#Reference-Sobel-2000|Sobel (2000, p.43)]], [[Telescope#Reference-Drake-1978|Drake (1978, p.196)]]</ref><ref>Rosen, Edward, ''The Naming of the Telescope'' (1947)</ref>. == Istòrego == El nasimento del [[tełescòpio refratore]] el połe vegner fato derivar da [[Gałiłeo Gałiłei|Gałiłeo]] el cuało el ghene ga mostrà ła prima aplicasion<ref>{{cite web|url=https://www.nasa.gov/audience/forstudents/9-12/features/telescope_feature_912.html|title=NASA – Telescope History|website=www.nasa.gov}}</ref><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=Lq1rd1ecFCYC&pg=PA15|title=Profiles in Colonial History|first=Aleck|last=Loker|date=20 November 2017|publisher=Aleck Loker|via=Google Books|isbn=978-1-928874-16-4}}</ref> a [[Venèsia]] inte l'istà del [[1609]], inte el [[25 de agosto]] al [[Consejo dei Pregadi]]. In realtà łe prime [[lente|lenti]] łe zera stae costruie inte el [[1607]] da [[ociałi|òteghi]] [[Paezi Basi|ołandezi]] che i łe ghea aplegà a strumenti rudimentari de terìbiłe [[resołusion angołare|podere resołutivo]]. Le propietà de łe lenti<ref>{{Cita libro|titolo=Acta Eruditorum|url=https://gutenberg.beic.it/webclient/DeliveryManager?pid=13406600&search_terms=DTL29|data=1742|editore=|città=Leipzig|p=33}}</ref>, tutavia, łe zera conoseste da tenpo e a [[Gałiłeo Gałiłei|Gałiłeo]] se ghe ga da reconósar el mèrito del perfesionamento e del primo dòparo [[Astronomia|astronòmego]]. == Descrision == === Le fase de vizibiłità dei tełescopi === L'[[atmosfera terestre]] ła asorbise granda parte de łe radiasion ełetromagnèteghe che łe provegne dal [[Spasio|spàsio]], co l'inportante ecesion de ła luze vedìbiłe e de łe [[onde ràdio]]. Par sta razon l'oservasion da tera ła ze limitada al dòparo dei tełescopi òteghi e dei radiotełescopi. I primi i ze piasai preferibilmente in lioghi alti o izołai (montagne, dezerti, etc.), in magnera da sbasar l'influensa de ła [[seeing|turbołensa atmosfèrega]] e de l'[[incuinamento luminozo]]. Par l'oservasion inte łe restanti bande del spetro ełetromagnètego asorbie da l'atmosfera ([[microonde]], [[infraroso]], [[ultraviołeto]], [[raji X]], [[raji gama]]), i vien doparai par el pì tełescopi orbitałi ponesti in [[bałon aerostàtego|bałoni aerostàteghi]] in alta cuota. === Sensori === Inisialmente el [[sensore]] doparà inte i tełescopi el zera l'[[òcio]] uman. De sevente ła [[lastra fotogràfega]] ła ghea tolto el so posto, e ła ze sta introduzesto el [[spetrògrafo]], permetindo de ver informasion sul spetro de na fonte. De sevente vàrie zenerasion de sensori ełetròneghi cofà i [[CCD (ełetrònega)|CCD]] de senpre pì granda sensibiłità e resołusion i ze vegnesti desviłupai. I tełescopi moderni i ga vari strumenti par vàrie situasion: càmare par imàzeni, co vària resposta spetrałe. Spetrògrafi par vàrie longhese de onda. [[Połarìmetro|Połarìmetri]], che i połe determenar ła diresion de ła [[luze połarizada]], etc. === Tełescopi òteghi === I [[tełescòpio òtego|tełescopi òteghi]] i se divide prinsipalmente in du clase in baze al tipo de ełementi òteghi doparai: * El [[tełescòpio refratore]], gràsie a na union de [[lente|lenti]] (sistema deòtrego), el sfruta el fenòmano de ła [[refrasion]] par focałizar l'imàzene. * El [[tełescòpio refletore]], gràsie a na union de [[spècio|speci]] (sistema catòtrego), el sfruta el fenòmano de ła [[reflesion (fìzega)|reflesion]] par focałizar l'imàzene. Ghe ze parò un mùcio de schemi òteghi smisiae (denomenai ''sistemi catadiòtreghi'') che, sibè che i dòpara cofà ełemento prinsipałe un [[spècio primàrio]] e che par tal motivasion i forma parte dei tełescopi refletori, i ga ełementi coretivi co lenti. Le verture par sora al metro i ze de domìnio incontrastà dei tełescopi refletori. Oltre na serta dimension ''de facto'' łe lenti łe ze cusita tanto costoze e pezanti che tecnegamente łe ze inpusìbiłi da doparar e economegamente insostegnìbiłi. === Tełescòpio sołare === El tełescòpio sołare el ze projetà par el stùdio del [[Sole]], de sòlito a [[longhesa de onda]] vedìbiłe. El vien doparà de dì e par evitare che ła granda cuantità de luze el ło sorascàldee, el vien fazesto in vodo o in èlio. Defarentemente dei tełescopi òteghi i ga na mejo [[distansa focałe]], un spècio pì picenin par evitare ła [[difrasion]] de l'imàzene e de frecuente łe ze fisae a ła baze de ła strutura, mentre un [[eliòstato]] el diresiona ła luze verso de sti cuà. === Radiotełescopi === I [[radiotełescòpio|radiotełescopi]] i ze [[antena|antene]] [[ràdio (eletrònega)|ràdio]] che, conpagno dei speci dei tełescopi che i lavora in òtego, i focałiza ła radiasion anplifegàndoła inte el fogo zeomètrego de l'antena (andove che el ze ponesto el detector) che el rancura-sù ''el segnale ràdio''. Le antene łe ze de łe volte costituie da na grèa de fili condutori, łe cuałe verture łe ze pì picenine de ła [[longhesa de onda]] oservada. I radiotełescopi i lavora su łe frecuense ràdio dei [[ojeti celesti]] col vantajo de no dependere da łe condision meteorołòzeghe e gnanca da l'alternansa dì-note. == Tełescopi gama e raji X == I tełescopi par [[raji X]] e [[raji gama]] i ga altri problemi, prinsipalmente derivanti dal fato che sti raji i połe traersare el metało e el vero. I dòpara zeneralmente dei speci co forma de aneło, mesi cuazi parałeli al faso de luze insidente, che ła vien refletesta de pochi gradi: sta caraterìstega ła definise na defarente cualità costrutiva e tècnega del tełescòpio. I speci i ze zeneralmente na sesion de [[paràboła (zeometria)|paràboła]] rodeada. === Tełescòpio Čerenkov === El tełescòpio Čerenkov el reveła ła particułare radiasion ([[Efeto Čerenkov|Radiasion Čerenkov]]) emetesta da partezełe gama che łe traersa l'atmosfera. <!-- Sesion de pie voze, NO ZONTAR GNENTE ALTRO! --> == Notasion == {{Notasion}} == Varda anca == * [[Tełescòpio spasiałe James Webb]] ==Altri projeti== {{Interprojeto}} == Linganbi foresti == {{Linganbi foresti}} {{Controło de autorità}} <!-- Scrìvar cuà, dopo de ła freceta łe categorie --> [[Categoria:Tełescopi]] l81o9dj6e1jisb62u8fr3bqste7u016 0 150768 1228711 1182360 2026-06-04T18:53:27Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1228711 wikitext text/x-wiki [[File:A Dining Room Haunted House (Explored^) - Flickr - Carol (vanhookc).jpg|thumb|Decorasion par la festa de Halloween ]] '''Halloween''' (o anca ''Hallowe'en''<ref name=mw> [https://www.merriam-webster.com/words-at-play/halloween-origin-spelling Halloween-Origin-Spelling] so Meriam Webster</ref>) la ze 'na festa che se sełebra anualmente la sera e la note del [[31 de otobre]] (vizilia de [[Ognisanti]]), difuza inisialmente inte i Paezi de lengua [[Łéngua ingleze|ingleze]], ma che la ga ciapà pie en tuto el mondo, e che la deriva da la festa pagana sèltega de [[Samhain]].<ref name=mw/><ref name=britannica-halloween> [https://www.britannica.com/topic/Halloween Halloween] so Britannica.com</ref><ref name=history1> [https://www.history.com/topics/halloween/history-of-halloween History of Halloween] so History.com</ref><ref name=cl1> [https://www.countryliving.com/entertaining/a40250/heres-why-we-really-celebrate-halloween/ Why Do We Celebrate Halloween on October 31?] so Countryliving</ref><ref name=myes>[https://www.myes.school/it/magazine/tips-e-curiosita/il-vero-significato-di-trick-or-treat-e-la-festa-di-halloween/ Il significato della festa di Halloween è cambiato molto nei secoli: vediamo come] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221031102911/https://www.myes.school/it/magazine/tips-e-curiosita/il-vero-significato-di-trick-or-treat-e-la-festa-di-halloween/ |date=2022-10-31 }} so My English School</ref><ref name=reuters> [https://www.reuters.com/article/us-halloween-idUSN2350499020071029 Halloween] so Reuters.com</ref> La ze caraterizà da decorasion e festejamenti en màscara de sojeto màcabro.<ref name=mw/><ref name=cl1/><ref name=myes/><ref>[https://www.history.com/news/halloween-costume-trends-photos Halloween Costumes That Disguised, Spooked and Thrilled Through the Ages] so History.com</ref> == Etimołozia == El termine ''Halloween'' el ze na breviasion de ''All-Hallows Eve'', che in ingleze vołe dire "vizilia de Ognisanti".<ref name=mw/><ref name=britannica-halloween/><ref name=history1/><ref name=cl1/> == Istòrego == La antiga festa de Samhain, da dove che deriva Halloween, la zera la pì inportante festa del całendario sèltego: la segnava la fine de l'istà e la se tigneva el primo de novenbre.<ref name=britannica-samhain> [https://www.britannica.com/topic/Samhain Samhain] so Britannica.com</ref> Inte i ani cuarante del XIX sècoło i festejamenti i ze stà inportà da [[Imigrasion|imigrati]] irlandezi inte i Stati Unìi de l'Amèrica.<ref name=reuters/> == Tradision == === Suca de Halloween === Una de łe prinsipałi tradision de ła ricorensa la ze cueła de intajare e decorare de łe suche, meténdoghe drento un lumin.<ref name=myes/><ref name=history-jackolantern> [https://www.history.com/news/history-of-the-jack-o-lantern-irish-origins How Jack O’Lanterns Originated in Irish Myth] so History.com</ref><ref name=ng> [https://www.nationalgeographic.com/travel/article/the-twisted-transatlantic-tale-of-american-jack-o-lanterns#:~:text=When%20Jack%20died%2C%20he%20found,jack%2Do'%2Dlantern. The twisted transatlantic tale of American jack-o’-lanterns] so [[National Geographic]]</ref> Sta tradision de la suca, ciamada en ingleze "Jack o'Lantern", la vien fazesta derivare da na lejenda del XVIII sècoło che gaveva par protagonista un tal ciamà Stingy Jack, che el gaveva inbrojà pì volte el diàvoło. <ref name=myes/><ref name=history-jackolantern/><ref name=ng/> Dopo la so morte, Stingy Jack el vien rifiutà sia da [[Dio]] che dal diàvoło el se vede costrinzesto a vagare en un posto scuro: par farse ciaro, el se crea cusita un lumin fazesto co na barbabiètoła.<ref name=myes/><ref name=ng/> === Dolseto o scherseto === N'altra tradision la ze cueła del "dolseto o scherseto" (in ingleze ''trick or treat(ing)''), che la vede dei tozeti girare par le caze domandando dolseti. Sta tradision la deriva probabilmente da le richieste dei mendicanti 'nte sto periodo de l'ano.<ref name=myes/><ref name=history-trickortreat> [https://www.history.com/news/halloween-trick-or-treating-origins How Trick-or-Treating Became a Halloween Tradition] so History.com</ref> Inte i Stati Unìi sta tradision la ze divegnesta popołari al scumisiar dei ani sincuanta del XX sècoło.<ref name=history-trickortreat/> == Note == <references/> == Altri projeti == {{interprojeto}} == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} {{controło de autorità}} [[Categoria:Feste]] g1aoxesw3fy4wv6nsxixyhdurt08hh3 0 153963 1228713 1207739 2026-06-04T18:56:57Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 1228713 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Organizasion}} '''General Motors Company''' ('''GM''')<ref name="10K" /> ła xe na società multinasionałe americana de produsion de machine co sede a Detroit, Michigan, [[Stati Unii de l'Amèrica|Stati Uniti]].<ref>{{Cite web |title=General Motors {{!}} History, Deals, & Facts |url=https://www.britannica.com/topic/General-Motors-Corporation |access-date=May 2, 2022 |website=Britannica |language=en}}</ref> Ła conpagnia ła xe conosùa soratuto pa vér e produxer quatro marche de machine: [[Chevrolet]], Buick, GMC, e [[Cadillac]], ognuna de łe quałi ła xe na divixion separada de GM. In termini de vendite totałi, el xe stà senpre el pì grando produtor de machine dei Stati Uniti, e el xe stà ła pì granda del mondo pa 77 ani prima de perdare el primo posto co [[Toyota]] nel 2008.<ref name=NYT>{{cite news|url= https://www.nytimes.com/2009/01/22/business/22auto.html|title=Toyota Ahead of G.M. in 2008 Sales|first=Nick|last=Bunkley |newspaper=The New York Times |date=January 21, 2009|url-access=limited}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/249375/us-market-share-of-selected-automobile-manufacturers/ |title=U.S. light vehicle market share by automotive manufacturers|website=Statista}}</ref> General Motors ła opera [[struture de produsion]] in oto paexi. In pì dei so quatro marchi fondamentałi, GM ła ga anca intaresi nei marchi cinexi Baojun e Wuling fin a SAIC-GM-Wuling Automobile.<ref name="10K" /> GM ła ga anca epony na divixion de difesa che ła produxe veicołi de difesa veicołi miłitari pa el governo e l’esercito dei Stati Uniti,<ref>{{cite news | url=http://www.autonews.com/article/20171009/OEM/171009800/gm-military-defense-contractor | title=General Motors establishing new military defense division | first=Michael | last=Wayland |work=Automotive News |date=October 9, 2017 | archive-date=October 9, 2020 | archive-url= https://web.archive.org/web/20201009220738/https://www.autonews.com/article/20171009/OEM/171009800/general-motors-establishing-new-military-defense-division | url-status=live}}</ref> fornidore de servisi de sicuresa, sicuresa e informasion dei veicołi OnStar,<ref>{{cite press release |title=Shanghai OnStar Announces Launch Date for Services in China | url= http://www.corvetteassembly.com/media/us/en/gm/home.detail.html/content/Pages/news/us/en/2009/Oct/1029_onstar.html | archive-date=February 24, 2017 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170224132027/http://www.corvetteassembly.com/media/us/en/gm/home.detail.html/content/Pages/news/us/en/2009/Oct/1029_onstar.html |url-status=live}}</ref> società de ricambi auto ACDelco e un servizio de prestito finansiario omonimo. Ła conpagnia ła xe scominsià come [[holding]] pa Buick, fondà el 16 setenbre 1908 da [[William C. Durant]], el pì grando vendidor de [[veicołi tirài da cavałi]] a chel tenpo. Ła prima metà del XX secoło ła ga visto ła conpagnia deventar un gigante automobiłistico co łe acuixision; Entrando neła seconda metà, ła conpagnia ła ga sercà de far inovasion e nove oferte ai consumadori, e anca cołaborasión co ła NASA pa sviłupar ​​veicołi ełètrici.<ref>{{Cite web |title=GM Heritage {{!}} General Motors |url=https://www.gm.com/public/us/en/gm/home/heritage.html |access-date=September 18, 2023 |website=www.gm.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=William Durant creates General Motors |url=https://www.history.com/this-day-in-history/william-durant-creates-general-motors |access-date=May 2, 2022 |website=History |date=November 13, 2009 |location=US}}</ref> L'entità atuale ła xe stata fondata in'el 2009 daspò ła riorganizazion de ła General Motors ai sensi del Capitolo 11.<ref>{{Cite web |last=Bigman |first=Dan |title=How General Motors Was Really Saved: The Untold True Story Of The Most Important Bankruptcy In U.S. History |url=https://www.forbes.com/sites/danbigman/2013/10/30/how-general-motors-was-really-saved-the-untold-true-story-of-the-most-important-bankruptcy-in-u-s-history/ |access-date=May 2, 2022 |website=Forbes |language=en}}</ref> Dal 2024, General Motors ła xe al 25° posto pa i rediti totałi tra tute łe conpagnie americane suła lista ''Fortune'' 500 e al 50° posto suła lista ''Fortune'' Global 500.<ref>{{Cite web |title=General Motors {{!}} 2023 Fortune Global 500 |url=https://fortune.com/company/general-motors/global500/ |access-date=September 18, 2023 |website=Fortune |language=en}}</ref><ref>{{cite web |title=Fortune 500: General Motors |url=https://fortune.com/company/general-motors/fortune500/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114122810/https://fortune.com/company/general-motors/fortune500/ |archive-date=January 14, 2023}}</ref> Nel 2023, l'azienda si è classificata al 70° posto nella ''Forbes'' Global 2000.<ref>{{Cite web|language=en|url=https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=51d599675ac0|title=The Global 2000 2023|website=Forbes|access-date=2024-02-07|archive-date=2024-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20240129031905/https://www.forbes.com/lists/global2000/?sh=4f5ab07e5ac0}}</ref> Nel 2021, la GM ha annunciato l'intenzione di porre fine alla produzione di veicoli che utilizzano motori a combustione interna entro il 2035, come parte del suo piano per raggiungere la [[neutralità carbonica]] entro il 2040.<ref name=NYTZero>{{cite news |last1=Boudette |first1=Neal E. |last2=Davenport |first2=Coral |date=January 28, 2021 |title=G.M. Will Sell Only Zero-Emission Vehicles by 2035 |newspaper=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2021/01/28/business/gm-zero-emission-vehicles.html |url-access=limited}}</ref> ==Notasion== <references/> ==Altri projeti== {{Interprojeto}} == Linganbi foresti == {{Linganbi foresti}} [[Categoria:Dite]] [[Categoria:Dite multinasionałi de automòbiłi]] crjxrq7v28316bwzh9trrkm5ofch024 2 154258 1228760 1223033 2026-06-04T23:46:56Z PK2 5700 add sandbox pages for new Wikipedia editions 1228760 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" style="font-size:85%" |+ Pages I have in my sandbox |- | &nbsp; |} ;<div class="center" style="width:auto; margin-left:auto; margin-right:auto; font-size:85%">My sandbox pages in different languages by language code</div> {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ A |- | [[:ab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Abkhaz language|Abkhaz]]<br />(code: <code>ab</code>) | [[:ace:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Acehnese language|Acehnese]]<br />(code: <code>ace</code>) | [[:ady:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Adyghe language|Adyghe]]<br />(code: <code>ady</code>) | [[:af:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Afrikaans|Afrikaans]]<br />(code: <code>af</code>) | [[:als:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Alemannic German|Alemannic German]]<br />(code: <code>als</code>) | [[:alt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Altai language|Southern Altai]]<br />(code: <code>alt</code>) | [[:am:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amharic|Amharic]]<br />(code: <code>am</code>) | [[:ami:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Amis language|Amis]]<br />(code: <code>ami</code>) | [[:an:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aragonese language|Aragonese]]<br />(code: <code>an</code>) | [[:ang:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old English|Old English]]<br />(code: <code>ang</code>) |- | [[:ann:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Obolo language|Obolo]]<br />(code: <code>ann</code>) | [[:anp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Angika|Angika]]<br />(code: <code>anp</code>) | [[:ar:User:PK2/ملعب|/sandbox]] in [[:en:Arabic|Arabic]]<br />(code: <code>ar</code>) | [[:arc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aramaic|Aramaic]] ([[:en:Syriac language|Syriac]])<br />(code: <code>arc</code>) | [[:ary:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moroccan Arabic|Moroccan Arabic]]<br />(code: <code>ary</code>) | [[:arz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Egyptian Arabic|Egyptian Arabic]]<br />(code: <code>arz</code>) | [[:as:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Assamese language|Assamese]]<br />(code: <code>as</code>) | [[:ast:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Asturleonese language|Asturleonese]] ([[:en:Asturian language|Asturian]])<br />(code: <code>ast</code>) | [[:atj:User:PK2/Kokwetcitasinahikan|/sandbox]] in [[:en:Atikamekw language|Atikamekw]]<br />(code: <code>atj</code>) | [[:av:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Avar language|Avar]]<br />(code: <code>av</code>) |- | [[:avk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kotava|Kotava]]<br />(code: <code>avk</code>) | [[:awa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Awadhi language|Awadhi]]<br />(code: <code>awa</code>) | [[:ay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aymara language|Aymara]]<br />(code: <code>ay</code>) | [[:az:User:PK2/Qaralama|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language|Azerbaijani]]<br />(code: <code>az</code>) | [[:azb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Azerbaijani language#South Azerbaijani|South Azerbaijani]]<br />(code: <code>azb</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ B |- | [[:ba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bashkir language|Bashkir]]<br />(code: <code>ba</code>) | [[:ban:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Balinese language|Balinese]]<br />(code: <code>ban</code>) | [[:bar:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bavarian language|Bavarian]]<br />(code: <code>bar</code>) | [[:bat-smg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samogitian language|Samogitian]]<br />(code: <code>bat-smg</code>) | [[:bbc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toba Batak language|Toba Batak]]<br />(code: <code>bbc</code>) | [[:bcl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Bikol|Central Bikol]]<br />(code: <code>bcl</code>) | [[:bdr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sama–Bajaw languages|West Coast Bajau]]<br />(code: <code>bdr</code>) | [[:be:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]]<br />(code: <code>be</code>) | [[:be-tarask:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Belarusian language|Belarusian]] ([[:en:Taraškievica|Taraškievica]])<br />(code: <code>be-tarask</code>) | [[:bew:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Betawi language|Betawi]]<br />(code: <code>bew</code>) |- | [[:bg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bulgarian language|Bulgarian]]<br />(code: <code>bg</code>) | [[:bh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bihari languages|Bihari]] ([[:en:Bhojpuri language|Bhojpuri]])<br />(code: <code>bh</code>) | [[:bi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bislama|Bislama]]<br />(code: <code>bi</code>) | [[:bjn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Banjarese language|Banjarese]]<br />(code: <code>bjn</code>) | [[:blk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pa'O language|Pa'O]]<br />(code: <code>blk</code>) | [[:bm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bambara language|Bambara]]<br />(code: <code>bm</code>) | [[:bn:User:PK2/খেলাঘর|/sandbox]] in [[:en:Bengali language|Bengali]]<br />(code: <code>bn</code>) | [[:bo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Tibetan|Central Tibetan]] ([[:en:Lhasa Tibetan|Lhasa Tibetan]])<br />(code: <code>bo</code>) | [[:bpy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bishnupriya Manipuri|Bishnupriya Manipuri]]<br />(code: <code>bpy</code>) | [[:br:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Breton language|Breton]]<br />(code: <code>br</code>) |- | [[:bs:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Bosnian language|Bosnian]]<br />(code: <code>bs</code>) | [[:btm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mandailing Batak language|Mandailing Batak]]<br />(code: <code>btm</code>) | [[:bug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buginese language|Buginese]]<br />(code: <code>bug</code>) | [[:bxr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Buryat language|Buryat]] (Russia Buriat)<br />(code: <code>bxr</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ C |- | [[:ca:User:PK2/proves|/sandbox]] in [[:en:Catalan language|Catalan]]<br />(code: <code>ca</code>) | [[:cbk-zam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chavacano|Chavacano]] (Zamboanga)<br />(code: <code>cbk-zam</code>) | [[:cdo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Eastern Min|Eastern Min]]<br />(code: <code>cdo</code>) | [[:ce:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chechen language|Chechen]]<br />(code: <code>ce</code>) | [[:ceb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cebuano language|Cebuano]]<br />(code: <code>ceb</code>) | [[:ch:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chamorro language|Chamorro]]<br />(code: <code>ch</code>) | [[:chr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cherokee language|Cherokee]]<br />(code: <code>chr</code>) | [[:chy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cheyenne language|Cheyenne]]<br />(code: <code>chy</code>) |- | [[:ckb:User:PK2/خۆڵەپەتانێ|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Sorani|Sorani]])<br />(code: <code>ckb</code>) | [[:co:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Corsican language|Corsican]]<br />(code: <code>co</code>) | [[:crh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Crimean Tatar language|Crimean Tatar]]<br />(code: <code>crh</code>) | [[:cs:User:PK2/Pískoviště|/sandbox]] in [[:en:Czech language|Czech]]<br />(code: <code>cs</code>) | [[:csb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashubian language|Kashubian]]<br />(code: <code>csb</code>) | [[:cu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Old Church Slavonic|Old Church Slavonic]]<br />(code: <code>cu</code>) | [[:cv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chuvash language|Chuvash]]<br />(code: <code>cv</code>) | [[:cy:User:PK2/Pwll Tywod|/sandbox]] in [[:en:Welsh language|Welsh]]<br />(code: <code>cy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ D |- | [[:da:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Danish language|Danish]]<br />(code: <code>da</code>) | [[:dag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagbani language|Dagbani]]<br />(code: <code>dag</code>) | [[:de:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:German language|German]]<br />(code: <code>de</code>) | [[:dga:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dagaare language|Dagaare]]<br />(code: <code>dga</code>) | [[:din:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dinka language|Dinka]]<br />(code: <code>din</code>) | [[:diq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zaza language|Zaza]]<br />(code: <code>diq</code>) | [[:dsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lower Sorbian language|Lower Sorbian]]<br />(code: <code>dsb</code>) | [[:dtp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dusun language|Dusun]]<br />(code: <code>dtp</code>) | [[:dty:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Doteli|Doteli]]<br />(code: <code>dty</code>) | [[:dv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maldivian language|Maldivian]]<br />(code: <code>dv</code>) | [[:dz:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dzongkha|Dzongkha]]<br />(code: <code>dz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ E |- | [[:ee:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ewe language|Ewe]]<br />(code: <code>ee</code>) | [[:el:User:PK2/πρόχειρο|/sandbox]] in [[:en:Greek language|Greek]]<br />(code: <code>el</code>) | [[:eml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Emilian–Romagnol|Emilian–Romagnol]]<br />(code: <code>eml</code>) | [[:en:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:English language|English]]<br />(code: <code>en</code>) | [[:eo:User:PK2/provejo|/sandbox]] in [[:en:Esperanto|Esperanto]]<br />(code: <code>eo</code>) | [[:es:User:PK2/Taller|/sandbox]] in [[:en:Spanish language|Spanish]]<br />(code: <code>es</code>) | [[:et:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Estonian language|Estonian]]<br />(code: <code>et</code>) | [[:eu:User:PK2/Proba orria|/sandbox]] in [[:en:Basque language|Basque]]<br />(code: <code>eu</code>) | [[:ext:User:PK2/obraol|/sandbox]] in [[:en:Extremaduran language|Extremaduran]]<br />(code: <code>ext</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ F |- | [[:fa:User:PK2/صفحه تمرین|/sandbox]] in [[:en:Persian language|Persian]]<br />(code: <code>fa</code>) | [[:fat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] ([[:en:Fante dialect|Fante]])<br />(code: <code>fat</code>) | [[:ff:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fula language|Fula]]<br />(code: <code>ff</code>) | [[:fi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Finnish language|Finnish]]<br />(code: <code>fi</code>) | [[:fiu-vro:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Võro language|Võro]]<br />(code: <code>fiu-vro</code>) | [[:fj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fijian language|Fijian]]<br />(code: <code>fj</code>) | [[:fo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Faroese language|Faroese]]<br />(code: <code>fo</code>) | [[:fon:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fon language|Fon]]<br />(code: <code>fon</code>) | [[:fr:User:PK2/Brouillon|/sandbox]] in [[:en:French language|French]]<br />(code: <code>fr</code>) | [[:frp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Franco-Provençal|Franco-Provençal]]<br />(code: <code>frp</code>) | [[:frr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:North Frisian language|North Frisian]]<br />(code: <code>frr</code>) | [[:fur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Friulian language|Friulian]]<br />(code: <code>fur</code>) | [[:fy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Frisian language|West Frisian]]<br />(code: <code>fy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ G |- | [[:ga:User:PK2/Clár Dubh|/sandbox]] in [[:en:Irish language|Irish]]<br />(code: <code>ga</code>) | [[:gag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gagauz language|Gagauz]]<br />(code: <code>gag</code>) | [[:gan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gan Chinese|Gan Chinese]]<br />(code: <code>gan</code>) | [[:gcr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:French Guianese Creole|French Guianese Creole]]<br />(code: <code>gcr</code>) | [[:gd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scottish Gaelic|Scottish Gaelic]]<br />(code: <code>gd</code>) | [[:gl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Galician language|Galician]]<br />(code: <code>gl</code>) | [[:glk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gilaki language|Gilaki]]<br />(code: <code>glk</code>) | [[:gn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Guarani language|Guarani]]<br />(code: <code>gn</code>) | [[:gom:User:PK2/proiogpan|/sandbox]] in [[:en:Konkani language|Konkani]] (Goan Konkani)<br />(code: <code>gom</code>) |- | [[:gor:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gorontalo language|Gorontalo]]<br />(code: <code>gor</code>) | [[:got:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gothic language|Gothic]]<br />(code: <code>got</code>) | [[:gpe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ghanaian Pidgin English|Ghanaian Pidgin English]]<br />(code: <code>gpe</code>) | [[:gu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gujarati language|Gujarati]]<br />(code: <code>gu</code>) | [[:guc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wayuu language|Wayuu]]<br />(code: <code>guc</code>) | [[:gur:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Farefare language|Farefare]]<br />(code: <code>gur</code>) | [[:guw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Gun language|Gun]]<br />(code: <code>guw</code>) | [[:gv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Manx language|Manx]]<br />(code: <code>gv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ H |- | [[:ha:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hausa language|Hausa]]<br />(code: <code>ha</code>) | [[:hak:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hakka Chinese|Hakka Chinese]]<br />(code: <code>hak</code>) | [[:haw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hawaiian language|Hawaiian]]<br />(code: <code>haw</code>) | [[:he:User:PK2/טיוטה|/sandbox]] in [[:en:Hebrew language|Hebrew]]<br />(code: <code>he</code>) | [[:hi:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Hindi|Hindi]]<br />(code: <code>hi</code>) | [[:hif:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Fiji Hindi|Fiji Hindi]]<br />(code: <code>hif</code>) | [[:hr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Croatian language|Croatian]]<br />(code: <code>hr</code>) | [[:hsb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Upper Sorbian language|Upper Sorbian]]<br />(code: <code>hsb</code>) | [[:ht:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Haitian Creole|Haitian Creole]]<br />(code: <code>ht</code>) | [[:hu:User:PK2/próbalap|/sandbox]] in [[:en:Hungarian language|Hungarian]]<br />(code: <code>hu</code>) | [[:hy:User:PK2/Ավազարկղ|/sandbox]] in [[:en:Armenian language|Armenian]] ([[:en:Eastern Armenian|Eastern Armenian]])<br />(code: <code>hy</code>) | [[:hyw:User:PK2/Սեւագրութիւն|/sandbox]] in [[:en:Western Armenian|Western Armenian]]<br />(code: <code>hyw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ I |- | [[:ia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingua|Interlingua]]<br />(code: <code>ia</code>) | [[:iba:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iban language|Iban]]<br />(code: <code>iba</code>) | [[:id:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Indonesian language|Indonesian]]<br />(code: <code>id</code>) | [[:ie:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Interlingue|Interlingue]]<br />(code: <code>ie</code>) | [[:ig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igbo language|Igbo]]<br />(code: <code>ig</code>) | [[:igl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Igala language|Igala]]<br />(code: <code>igl</code>) | [[:ik:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Iñupiaq language|Iñupiaq]]<br />(code: <code>ik</code>) | [[:ilo:User:PK2/pagipadasan|/sandbox]] in [[:en:Ilocano language|Ilocano]]<br />(code: <code>ilo</code>) | [[:inh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ingush language|Ingush]]<br />(code: <code>inh</code>) | [[:io:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ido|Ido]]<br />(code: <code>io</code>) | [[:is:User:PK2/sandkassi|/sandbox]] in [[:en:Icelandic language|Icelandic]]<br />(code: <code>is</code>) | [[:it:User:PK2/Sandbox|/sandbox]] in [[:en:Italian language|Italian]]<br />(code: <code>it</code>) | [[:iu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inuktitut|Inuktitut]]<br />(code: <code>iu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ J |- | [[:ja:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Japanese language|Japanese]]<br />(code: <code>ja</code>) | [[:jam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jamaican Patois|Jamaican Patois]]<br />(code: <code>jam</code>) | [[:jbo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lojban|Lojban]]<br />(code: <code>jbo</code>) | [[:jv:User:PK2/bak wedhi|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]]<br />(code: <code>jv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ K |- | [[:ka:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Georgian language|Georgian]]<br />(code: <code>ka</code>) | [[:kaa:User:PK2/qaralama|/sandbox]] in [[:en:Karakalpak language|Karakalpak]]<br />(code: <code>kaa</code>) | [[:kab:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabyle language|Kabyle]]<br />(code: <code>kab</code>) | [[:kai:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karai-karai|Karai-karai]]<br />(code: <code>kai</code>) | [[:kaj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Jju language|Jju]]<br />(code: <code>kaj</code>) | [[:kbd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabardian language|Kabardian]]<br />(code: <code>kbd</code>) | [[:kbp:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kabiye language|Kabiye]]<br />(code: <code>kbp</code>) | [[:kcg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tyap|Tyap]]<br />(code: <code>kcg</code>) | [[:kg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kongo language|Kongo]]<br />(code: <code>kg</code>) | [[:kge:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komering language|Komering]]<br />(code: <code>kge</code>) | [[:ki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kikuyu language|Kikuyu]]<br />(code: <code>ki</code>) | [[:kk:User:PK2/зертхана|/sandbox]] in [[:en:Kazakh language|Kazakh]]<br />(code: <code>kk</code>) | [[:km:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Khmer language|Khmer]]<br />(code: <code>km</code>) |- | [[:kn:User:PK2/ಪ್ರಯೋಗಪುಟ|/sandbox]] in [[:en:Kannada|Kannada]]<br />(code: <code>kn</code>) | [[:knc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Central Kanuri|Central Kanuri]]<br />(code: <code>knc</code>) | [[:ko:User:PK2/연습장|/sandbox]] in [[:en:Korean language|Korean]]<br />(code: <code>ko</code>) | [[:koi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi-Permyak language|Komi-Permyak]]<br />(code: <code>koi</code>) | [[:krc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Karachay-Balkar|Karachay-Balkar]]<br />(code: <code>krc</code>) | [[:ks:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kashmiri language|Kashmiri]]<br />(code: <code>ks</code>) | [[:ksh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ripuarian language|Ripuarian]]<br />(code: <code>ksh</code>) | [[:ku:User:PK2/ceribandin|/sandbox]] in [[:en:Kurdish language|Kurdish]] ([[:en:Kurmanji|Kurmanji]])<br />(code: <code>ku</code>) | [[:kus:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kusaal language|Kusaal]]<br />(code: <code>kus</code>) | [[:kv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Komi language|Komi]]<br />(code: <code>kv</code>) | [[:kw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cornish language|Cornish]]<br />(code: <code>kw</code>) | [[:ky:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kyrgyz language|Kyrgyz]]<br />(code: <code>ky</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ L |- | [[:la:User:PK2/Harenarium|/sandbox]] in [[:en:Latin|Latin]]<br />(code: <code>la</code>) | [[:lad:User:PK2/Kutí de prova|/sandbox]] in [[:en:Judaeo-Spanish|Judaeo-Spanish]]<br />(code: <code>lad</code>) | [[:lb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luxembourgish|Luxembourgish]]<br />(code: <code>lb</code>) | [[:lbe:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lak language|Lak]]<br />(code: <code>lbe</code>) | [[:lez:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lezgian language|Lezgian]]<br />(code: <code>lez</code>) | [[:lfn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingua Franca Nova|Lingua Franca Nova]]<br />(code: <code>lfn</code>) | [[:lg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Luganda|Luganda]]<br />(code: <code>lg</code>) | [[:li:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Limburgish|Limburgish]]<br />(code: <code>li</code>) |- | [[:lij:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ligurian language|Ligurian]]<br />(code: <code>lij</code>) | [[:lld:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ladin language|Ladin]]<br />(code: <code>lld</code>) | [[:lmo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lombard language|Lombard]]<br />(code: <code>lmo</code>) | [[:ln:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lingala|Lingala]]<br />(code: <code>ln</code>) | [[:lo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Lao language|Lao]]<br />(code: <code>lo</code>) | [[:lt:User:PK2/juodraštis|/sandbox]] in [[:en:Lithuanian language|Lithuanian]]<br />(code: <code>lt</code>) | [[:ltg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Latgalian language|Latgalian]]<br />(code: <code>ltg</code>) | [[:lv:User:PK2/Smilšu kaste|/sandbox]] in [[:en:Latvian language|Latvian]]<br />(code: <code>lv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ M |- | [[:mad:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Madurese language|Madurese]]<br />(code: <code>mad</code>) | [[:mai:User:PK2/प्रयोगपृष्ठ|/sandbox]] in [[:en:Maithili language|Maithili]]<br />(code: <code>mai</code>) | [[:map-bms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Javanese language|Javanese]] ([[:en:Banyumasan dialect|Banyumasan]])<br />(code: <code>map-bms</code>) | [[:mdf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Moksha language|Moksha]]<br />(code: <code>mdf</code>) | [[:mg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malagasy language|Malagasy]]<br />(code: <code>mg</code>) | [[:mhr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meadow Mari language|Meadow Mari]]<br />(code: <code>mhr</code>) | [[:mi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Māori language|Māori]]<br />(code: <code>mi</code>) | [[:min:User:PK2/bak kasiak|/sandbox]] in [[:en:Minangkabau language|Minangkabau]]<br />(code: <code>min</code>) | [[:mk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Macedonian language|Macedonian]]<br />(code: <code>mk</code>) | [[:ml:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Malayalam|Malayalam]]<br />(code: <code>ml</code>) | [[:mn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mongolian language|Mongolian]]<br />(code: <code>mn</code>) |- | [[:mni:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Meitei language|Meitei]]<br />(code: <code>mni</code>) | [[:mnw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mon language|Mon]]<br />(code: <code>mnw</code>) | [[:m:mos:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mooré|Mooré]]<br />(code: <code>mos</code>) | [[:mr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Marathi language|Marathi]]<br />(code: <code>mr</code>) | [[:mrj:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Hill Mari language|Hill Mari]]<br />(code: <code>mrj</code>) | [[:ms:User:PK2/Kotak pasir|/sandbox]] in [[:en:Malay language|Malay]]<br />(code: <code>ms</code>) | [[:mt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Maltese language|Maltese]]<br />(code: <code>mt</code>) | [[:mwl:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Mirandese language|Mirandese]]<br />(code: <code>mwl</code>) | [[:my:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Burmese language|Burmese]]<br />(code: <code>my</code>) | [[:myv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Erzya language|Erzya]]<br />(code: <code>myv</code>) | [[:mzn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mazanderani language|Mazanderani]]<br />(code: <code>mzn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ N |- | [[:nah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nahuatl|Nahuatl]]<br />(code: <code>nah</code>) | [[:nap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]]<br />(code: <code>nap</code>) | [[:nds:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Low German|Low German]]<br />(code: <code>nds</code>) | [[:nds-nl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Dutch Low Saxon|Dutch Low Saxon]]<br />(code: <code>nds-nl</code>) | [[:ne:User:PK2/प्रयोगस्थल|/sandbox]] in [[:en:Nepali language|Nepali]]<br />(code: <code>ne</code>) | [[:new:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Newar language|Newar]]<br />(code: <code>new</code>) | [[:nia:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nias language|Nias]]<br />(code: <code>nia</code>) | [[:nl:User:PK2/Kladblok|/sandbox]] in [[:en:Dutch language|Dutch]]<br />(code: <code>nl</code>) | [[:nn:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Nynorsk|Nynorsk]])<br />(code: <code>nn</code>) |- | [[:no:User:PK2/sandkasse|/sandbox]] in [[:en:Norwegian language|Norwegian]] ([[:en:Bokmål|Bokmål]])<br />(code: <code>no</code>) | [[:nov:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Novial|Novial]]<br />(code: <code>nov</code>) | [[:nqo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:N'Ko language|N'Ko]]<br />(code: <code>nqo</code>) | [[:nr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Ndebele language|Southern Ndebele]]<br />(code: <code>nr</code>) | [[:nrm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Norman language|Norman]]<br />(code: <code>nrm</code>) | [[:nso:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sotho|Northern Sotho]]<br />(code: <code>nso</code>) | [[:nup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nupe language|Nupe]]<br />(code: <code>nup</code>) | [[:nv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Navajo language|Navajo]]<br />(code: <code>nv</code>) | [[:ny:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Chewa language|Chewa]]<br />(code: <code>ny</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ O |- | [[:oc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Occitan language|Occitan]]<br />(code: <code>oc</code>) | [[:olo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Livvi-Karelian language|Livvi-Karelian]]<br />(code: <code>olo</code>) | [[:om:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oromo language|Oromo]]<br />(code: <code>om</code>) | [[:or:User:PK2/ପରଖଘର|/sandbox]] in [[:en:Odia language|Odia]]<br />(code: <code>or</code>) | [[:os:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Ossetian language|Ossetian]]<br />(code: <code>os</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ P |- | [[:pa:User:PK2/ਕੱਚਾ ਖ਼ਾਕਾ|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]]<br />(code: <code>pa</code>) | [[:pag:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pangasinan language|Pangasinan]]<br />(code: <code>pag</code>) | [[:pam:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kapampangan language|Kapampangan]]<br />(code: <code>pam</code>) | [[:pap:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Papiamento|Papiamento]]<br />(code: <code>pap</code>) | [[:pcd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Picard language|Picard]]<br />(code: <code>pcd</code>) | [[:pcm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nigerian Pidgin|Nigerian Pidgin]]<br />(code: <code>pcm</code>) | [[:pdc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pennsylvania Dutch language|Pennsylvania Dutch]]<br />(code: <code>pdc</code>) | [[:pfl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Palatine German dialects|Palatine German]]<br />(code: <code>pfl</code>) | [[:pi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pali|Pali]]<br />(code: <code>pi</code>) |- | [[:pl:User:PK2/brudnopis|/sandbox]] in [[:en:Polish language|Polish]]<br />(code: <code>pl</code>) | [[:pms:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Piedmontese language|Piedmontese]]<br />(code: <code>pms</code>) | [[:pnb:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Punjabi language|Punjabi]] (Western Punjabi)<br />(code: <code>pnb</code>) | [[:pnt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pontic Greek|Pontic Greek]]<br />(code: <code>pnt</code>) | [[:ppl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Nawat language|Nawat]]<br />(code: <code>ppl</code>) | [[:ps:User:PK2/ازمون‌مخ|/sandbox]] in [[:en:Pashto|Pashto]]<br />(code: <code>ps</code>) | [[:pt:User:PK2/Testes|/sandbox]] in [[:en:Portuguese language|Portuguese]]<br />(code: <code>pt</code>) | [[:pwn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Paiwan language|Paiwan]]<br />(code: <code>pwn</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Q |- | [[:qu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Quechuan languages|Quechua]] ([[:en:Southern Quechua|Southern Quechua]])<br />(code: <code>qu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ R |- | [[:rki:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rakhine language|Rakhine]]<br />(code: <code>rki</code>) | [[:rm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romansh language|Romansh]]<br />(code: <code>rm</code>) | [[:rmy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Romani language|Romani]] ([[:en:Vlax Romani language|Vlax Romani]])<br />(code: <code>rmy</code>) | [[:rn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kirundi|Kirundi]]<br />(code: <code>rn</code>) | [[:ro:User:PK2/teste|/sandbox]] in [[:en:Romanian language|Romanian]]<br />(code: <code>ro</code>) | [[:roa-rup:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Aromanian language|Aromanian]]<br />(code: <code>roa-rup</code>) | [[:roa-tara:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Neapolitan language|Neapolitan]] ([[:en:Tarantino dialect|Tarantino]])<br />(code: <code>roa-tara</code>) | [[:rsk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Pannonian Rusyn|Pannonian Rusyn]]<br />(code: <code>rsk</code>) | [[:ru:User:PK2/Черновик|/sandbox]] in [[:en:Russian language|Russian]]<br />(code: <code>ru</code>) | [[:rue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Rusyn language|Rusyn]]<br />(code: <code>rue</code>) | [[:rw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Kinyarwanda|Kinyarwanda]]<br />(code: <code>rw</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ S |- | [[:sa:User:PK2/प्रयोगपृष्ठम्|/sandbox]] in [[:en:Sanskrit|Sanskrit]]<br />(code: <code>sa</code>) | [[:sah:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yakut language|Yakut]]<br />(code: <code>sah</code>) | [[:sat:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Santali language|Santali]]<br />(code: <code>sat</code>) | [[:sc:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sardinian language|Sardinian]]<br />(code: <code>sc</code>) | [[:scn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sicilian language|Sicilian]]<br />(code: <code>scn</code>) | [[:sco:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Scots language|Scots]]<br />(code: <code>sco</code>) | [[:sd:User:PK2/مشق پٽي|/sandbox]] in [[:en:Sindhi language|Sindhi]]<br />(code: <code>sd</code>) | [[:se:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Northern Sámi|Northern Sámi]]<br />(code: <code>se</code>) | [[:sg:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sango language|Sango]]<br />(code: <code>sg</code>) | [[:sh:User:PK2/igralište|/sandbox]] in [[:en:Serbo-Croatian|Serbo-Croatian]]<br />(code: <code>sh</code>) | [[:shi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shilha language|Shilha]]<br />(code: <code>shi</code>) |- | [[:shn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shan language|Shan]]<br />(code: <code>shn</code>) | [[:si:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sinhala language|Sinhala]]<br />(code: <code>si</code>) | [[:simple:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Basic English|Basic English]]<br />(code: <code>simple</code>) | [[:sk:User:PK2/pieskovisko|/sandbox]] in [[:en:Slovak language|Slovak]]<br />(code: <code>sk</code>) | [[:skr:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saraiki language|Saraiki]]<br />(code: <code>skr</code>) | [[:sl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Slovene language|Slovene]]<br />(code: <code>sl</code>) | [[:sm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Samoan language|Samoan]]<br />(code: <code>sm</code>) | [[:smn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Inari Sámi language|Inari Sámi]]<br />(code: <code>smn</code>) | [[:sn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Shona language|Shona]]<br />(code: <code>sn</code>) | [[:so:User:PK2/Bacaadka|/sandbox]] in [[:en:Somali language|Somali]]<br />(code: <code>so</code>) | [[:sq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Albanian language|Albanian]]<br />(code: <code>sq</code>) |- | [[:sr:User:PK2/песак|/sandbox]] in [[:en:Serbian language|Serbian]]<br />(code: <code>sr</code>) | [[:srn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sranan Tongo|Sranan Tongo]]<br />(code: <code>srn</code>) | [[:ss:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Swazi language|Swazi]]<br />(code: <code>ss</code>) | [[:st:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sotho language|Sotho]]<br />(code: <code>st</code>) | [[:stq:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Saterland Frisian language|Saterland Frisian]]<br />(code: <code>stq</code>) | [[:su:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sundanese language|Sundanese]]<br />(code: <code>su</code>) | [[:sv:User:PK2/sandlåda|/sandbox]] in [[:en:Swedish language|Swedish]]<br />(code: <code>sv</code>) | [[:sw:User:PK2/ukurasa wa majaribio|/sandbox]] in [[:en:Swahili language|Swahili]]<br />(code: <code>sw</code>) | [[:syl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sylheti language|Sylheti]]<br />(code: <code>syl</code>) | [[:szl:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Silesian language|Silesian]]<br />(code: <code>szl</code>) | [[:szy:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Sakizaya language|Sakizaya]]<br />(code: <code>szy</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ T |- | [[:ta:User:PK2/மணல்தொட்டி|/sandbox]] in [[:en:Tamil language|Tamil]]<br />(code: <code>ta</code>) | [[:tay:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Atayal language|Atayal]]<br />(code: <code>tay</code>) | [[:tcy:User:PK2/ಕಲ್ಪುನ ಕಳ|/sandbox]] in [[:en:Tulu language|Tulu]]<br />(code: <code>tcy</code>) | [[:tdd:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tai Nuea language|Tai Nuea]]<br />(code: <code>tdd</code>) | [[:te:User:PK2/ప్రయోగశాల|/sandbox]] in [[:en:Telugu language|Telugu]]<br />(code: <code>te</code>) | [[:tet:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tetum language|Tetum]]<br />(code: <code>tet</code>) | [[:tg:User:PK2/Сиёҳнавис|/sandbox]] in [[:en:Tajik language|Tajik]]<br />(code: <code>tg</code>) | [[:th:User:PK2/ทดลองเขียน|/sandbox]] in [[:en:Thai language|Thai]]<br />(code: <code>th</code>) | [[:ti:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigrinya language|Tigrinya]]<br />(code: <code>ti</code>) | [[:tig:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tigre language|Tigre]]<br />(code: <code>tig</code>) | [[:tk:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Turkmen language|Turkmen]]<br />(code: <code>tk</code>) | [[:tl:User:PK2/burador|/sandbox]] in [[:en:Tagalog language|Tagalog]]<br />(code: <code>tl</code>) | [[:tly:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Talysh language|Talysh]]<br />(code: <code>tly</code>) |- | [[:tn:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tswana language|Tswana]]<br />(code: <code>tn</code>) | [[:to:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tongan language|Tongan]]<br />(code: <code>to</code>) | [[:tok:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Toki Pona|Toki Pona]]<br />(code: <code>tok</code>) | [[:tpi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tok Pisin|Tok Pisin]]<br />(code: <code>tpi</code>) | [[:tr:User:PK2/deneme tahtası|/sandbox]] in [[:en:Turkish language|Turkish]]<br />(code: <code>tr</code>) | [[:trv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Seediq language|Seediq]]<br />(code: <code>trv</code>) | [[:ts:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tsonga language|Tsonga]]<br />(code: <code>ts</code>) | [[:tt:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tatar language|Tatar]]<br />(code: <code>tt</code>) | [[:tum:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tumbuka language|Tumbuka]]<br />(code: <code>tum</code>) | [[:tw:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Akan language|Akan]] (Twi)<br />(code: <code>tw</code>) | [[:ty:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tahitian language|Tahitian]]<br />(code: <code>ty</code>) | [[:tyv:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Tuvan language|Tuvan]]<br />(code: <code>tyv</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ U |- | [[:udm:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Udmurt language|Udmurt]]<br />(code: <code>udm</code>) | [[:ug:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Uyghur language|Uyghur]]<br />(code: <code>ug</code>) | [[:uk:User:PK2/Чернетка|/sandbox]] in [[:en:Ukrainian language|Ukrainian]]<br />(code: <code>uk</code>) | [[:ur:User:PK2/تختۂ مشق|/sandbox]] in [[:en:Urdu|Urdu]]<br />(code: <code>ur</code>) | [[:uz:User:PK2/qumloq|/sandbox]] in [[:en:Uzbek language|Uzbek]]<br />(code: <code>uz</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ V |- | [[:ve:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venda language|Venda]]<br />(code: <code>ve</code>) | [[:vec:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Venetian language|Venetian]]<br />(code: <code>vec</code>) | [[:vep:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Veps language|Veps]]<br />(code: <code>vep</code>) | [[:vi:User:PK2/nháp|/sandbox]] in [[:en:Vietnamese language|Vietnamese]]<br />(code: <code>vi</code>) | [[:vls:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:West Flemish|West Flemish]]<br />(code: <code>vls</code>) | [[:vo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Volapük|Volapük]]<br />(code: <code>vo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ W |- | [[:wa:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Walloon language|Walloon]]<br />(code: <code>wa</code>) | [[:war:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Waray language|Waray]]<br />(code: <code>war</code>) | [[:wo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wolof language|Wolof]]<br />(code: <code>wo</code>) | [[:wuu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Wu Chinese|Wu Chinese]]<br />(code: <code>wuu</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ X |- | [[:xal:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Oirat language|Oirat]] ([[:en:Kalmyk Oirat|Kalmyk Oirat]])<br />(code: <code>xal</code>) | [[:xh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Xhosa language|Xhosa]]<br />(code: <code>xh</code>) | [[:xmf:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Mingrelian language|Mingrelian]]<br />(code: <code>xmf</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Y |- | [[:yi:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yiddish|Yiddish]]<br />(code: <code>yi</code>) | [[:yo:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Yoruba language|Yoruba]]<br />(code: <code>yo</code>) |} {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:85%" |+ Z |- | [[:za:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zhuang languages|Zhuang]] ([[:en:Standard Zhuang|Standard Zhuang]])<br />(code: <code>za</code>) | [[:zea:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zeelandic|Zeelandic]]<br />(code: <code>zea</code>) | [[:zgh:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Standard Moroccan Amazigh|Standard Moroccan Amazigh]]<br />(code: <code>zgh</code>) | [[:zh:User:PK2/沙盒|/sandbox]] in [[:en:Chinese language|Chinese]] ([[:en:Mandarin Chinese|Mandarin Chinese]])<br />(code: <code>zh</code>) | [[:zh-classical:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Classical Chinese|Classical Chinese]]<br />(code: <code>zh-classical</code>) | [[:zh-min-nan:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Southern Min|Southern Min]]<br />(code: <code>zh-min-nan</code>) | [[:zh-yue:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Cantonese|Cantonese]]<br />(code: <code>zh-yue</code>) | [[:zu:User:PK2/sandbox|/sandbox]] in [[:en:Zulu language|Zulu]]<br />(code: <code>zu</code>) |} lqv4jf4ytbpqgk0b4c59pskg40l4i1p 2 154336 1228733 1228590 2026-06-04T20:03:25Z Sinucep 7911 1228733 wikitext text/x-wiki {| style="border: 1px solid {{{border|gray}}}; background-color: {{{color|#fdffe7}}};" |rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | [[File:Medaja de carton.png|133x133px]] |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Medaja de carton''' | ([[Wikipedia:Medaja de carton|?]]) |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid gray;" | {{{1|}}} | |} {{Atuałizar}} msabcyhuattn00t5sv4e4g28sfoe2fl 12 154445 1228704 1225652 2026-06-04T17:38:04Z Sinucep 7911 sesion 1228704 wikitext text/x-wiki Par le '''sesion predefinìe''' bisogna, se serve crearle, rispetare 'sto schema: * '''Notasion''', dove le se còloca automategamente le nota a pie de pàjina * '''Bibliografìa''', dove inserire i testi de riferimento (da no confòndare co ''Òpare'') * '''Voxe corelae''', dove inserire i collegamenti ad altre voci su Wikipedia * '''Altri projeti''', dove inserire i linganbi (o ''link'') a altri projeti Wikimedia (osia i interwiki) atraverso el tenplei {{tl|Interprojeto}} * '''Linganbi foresti''', dove inserire linganbi a pàjine de siti diversi da Wikipedia == Ordene == Sto ordene prevede a l'inisio le sezioni stretamente riguardanti la [[Juto:Voxe|voxe]], note e bibliografia. Sucesivamente i riferimenti drio man senpre pì esterni a Wikipedia in lingua vèeneta: altre voxe del projeto, voxe de altri projeti Wikimedia, liganbi che ponta fora da i projeti de Wikimedia. == Omonimie == Naturalmente xe ben evitare de darghe uno de sti cinque nomi a sesion precedenti de altro tipo, per no confondarle co quele predefinìe. In particolare, na voxe so un scritore la ga ha speso na sesion co le òpare che ga scrito. Questa no la va intitolà ''Bibliografìa'', ma ''Opare'', e se serve declinà co altre spesificasion come par esenpio ''Opare letararie''. == Someje == Par garantir na justa formatasion, xe ben evitare l'inserimento de someje inte le sesion predefinìe. Xe posibile, in serti caxi organixare pì someje soto forma de galeria, da organizzare rento na sesion intitolà ''Someje''. == Voxe corelae == * [[Juto:Disanbìgua]] [[Categoria:Juto]] 91v4qybf20i8xvxx1wpnoawj8r69pvc 1228705 1228704 2026-06-04T17:40:27Z Sinucep 7911 spasio 1228705 wikitext text/x-wiki Par le '''sesion predefinìe''' bisogna, se serve crearle, rispetare un schema. == Ordene == * '''Notasion''', dove le se còloca automategamente le nota a pie de pàjina * '''Bibliografìa''', dove inserire i testi de riferimento (da no confòndare co ''Òpare'') * '''Voxe corelae''', dove inserire i collegamenti ad altre voci su Wikipedia * '''Altri projeti''', dove inserire i linganbi (o ''link'') a altri projeti Wikimedia (osia i interwiki) atraverso el tenplei {{tl|Interprojeto}} * '''Linganbi foresti''', dove inserire linganbi a pàjine de siti diversi da Wikipedia Sto ordene prevede a l'inisio le sezioni stretamente riguardanti la [[Juto:Voxe|voxe]], note e bibliografia. Sucesivamente i riferimenti drio man senpre pì esterni a Wikipedia in lingua vèeneta: altre voxe del projeto, voxe de altri projeti Wikimedia, liganbi che ponta fora da i projeti de Wikimedia. == Omonimie == Naturalmente xe ben evitare de darghe uno de sti cinque nomi a sesion precedenti de altro tipo, per no confondarle co quele predefinìe. In particolare, na voxe so un scritore la ga ha speso na sesion co le òpare che ga scrito. Questa no la va intitolà ''Bibliografìa'', ma ''Opare'', e se serve declinà co altre spesificasion come par esenpio ''Opare letararie''. == Someje == Par garantir na justa formatasion, xe ben evitare l'inserimento de someje inte le sesion predefinìe. Xe posibile, in serti caxi organixare pì someje soto forma de galeria, da organizzare rento na sesion intitolà ''Someje''. == Voxe corelae == * [[Juto:Disanbìgua]] [[Categoria:Juto]] d532pqv17tpdmgneppefxghl48f2hoi 14 154450 1228736 1227735 2026-06-04T20:24:50Z Sinucep 7911 + Avixo de Categoria de servìsio 1228736 wikitext text/x-wiki {{Avixo de Categoria de servìsio}} [[Categoria:Sensa fonti par argomento]] ar8k46crvn5kb45iexl5lct1syv8r4m 3 154578 1228706 1228660 2026-06-04T18:00:49Z Zio3no 41939 /* Riconosimento pa i to contributi! */ Resposta 1228706 wikitext text/x-wiki == Nova voxe so le matrisi == @[[Utensa:Zio3no|Zio3no]], go creà velosemente la voxe [[Matrise]], tradusendola da l'italian. Se te voi daghe un ocio... [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 10:36, 16 maj 2026 (CEST) == Projeto:Siense == Visto che te laori so voxe che trata de siensa e tenoloxia, se te voi, notate sol [[Projeto:Siense]]! Cosita te poi vedare cosa che ghe xe da far. [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 15:46, 16 maj 2026 (CEST) == Riconosimento pa i to contributi! == {{medaja de carton|Par le diexine de WL che te si drio xontare in sti jorni! (prima ''medaja de carton'' asegnà in te la storia de vec:wiki) -[[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]])}} :''Ghe daremo na medaja, na medaja de carton, de scatolon, de chelo bon, fiih, bon!'' [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 03:36, 3 xug 2026 (CEST) :A l'atension de @[[Utensa:Zio3no|Zio3no]]. [[Utensa:Sinucep|Sinucep]] ([[Discusion Utensa:Sinucep|msj]]) 23:46, 3 xug 2026 (CEST) :@[[Utensa:Sinucep|Sinucep]] go el gropo dala comosiòn ! [[Utensa:Zio3no|Zio3no]] ([[Discusion Utensa:Zio3no|msj]]) 20:00, 4 xug 2026 (CEST) o35h5h2do2psxdi3b3nsh6k037f6l6x 10 154608 1228703 1228616 2026-06-04T17:31:56Z Sinucep 7911 gramatega 1228703 wikitext text/x-wiki Sto modelo vixualixa un riconosimento che chiunque poe asegnar a chiunque altro, basta scrivare inte la discusion de la pajina utente del destinatario el seguente ''wikicode'': :<code><nowiki>{{Medaja de carton | ... }}</nowiki></code> Indove al posto dei puntini se mete na dedica. Se el destinatario ghe tien, el poe exibire la ''medaja de carton'' copiando el codexe so la so pajna utente. Insoma: el funzione un po' come la [[:en:Wikipedia:Barnstars|Barnstar]] o el [[:it:Wikipedia:Wikioscar|WikiOscar]]. [[Categoria:Modełi box]] ra8w69i5fgguzyxpv71dluh09zzpz70 0 154610 1228685 2026-06-04T14:54:23Z Thracia77 42186 Creà vose biografica con fonti 1228685 wikitext text/x-wiki '''Nayden Todorov''' (in bùlgaro: Найден Тодоров; Plovdiv, 8 de april 1974) el xe un dirijente bulgar. Dal 2017 el xe diretor artistico de l'[[Orchestra Filarmonica de Sofia]]. == Vita == Todorov el xe nato a Plovdiv, in Bulgaria. El ga cominsià a studiar piano a sinque ani e el ga fato el so debuto come dirijente a sédese ani, fondando la Plovdiv Youth Orchestra.<ref name=fricsay>{{cita web |url=https://conducting-competition.com/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=International Ferenc Fricsay Conducting Competition |aceso=2026}}</ref> El ga studià direçion d'orchestra a [[Vièna]] con Uroš Lajovic e Günther Theuring, e direçion d'opera con Konrad Leitner a l'Università de Musica e Arte Drammatica de Vienna. El se ga specializà anca a Jerusàlem con Mendi Rodan, dirijente de l'Orchestra Filarmonica de Israel, su invito de la Fondaçion Leonard Bernstein.<ref name=nospr>{{cita web |url=https://nospr.org.pl/en/kalendarz/artysci/najden-todorow |titolo=Najden Todorow |sito=NOSPR |aceso=2026}}</ref> Nel 1998 el xe stà selessionà fra più de 150 candidati par deventar dirijente permanente de l'Orchestra Sinfonica del Nord Israele a Haifa.<ref name=fricsay /> Nel 2000, a 26 ani, el xe stà nominà diretor musical de l'Opera e Filarmonica de Plovdiv, deventando uno dei più zóvani dirijenti in Bulgaria in tala posiçion.<ref name=nospr /> Dal 2005 al 2017 el xe stà diretor de l'Opera di Stato di Ruse. Dal 2017 el xe diretor artistico de l'Orchestra Filarmonica de Sofia.<ref name=sof>{{cita web |url=https://sofiaphilharmonic.com/en/artists/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=Sofia Philharmonic Orchestra |aceso=2026}}</ref> == Cariera internasionałe == Todorov el ga fato el so debuto con la Berlin Symphony Orchestra nel 2006.<ref name=fricsay /> Nel 2010 el ga dirijesto a la Wiener Volksoper el baleto ''Lo Schiaccianoci'' de Čajkovskij.<ref name=sof /> Con l'Orchestra Filarmonica de Sofia el ga dirijesto concerti in diversi łoghi europei, fra i quali el [[Musikverein]] de Vièna, el Bozar de Bruxeles, la Berliner Philharmonie e la Liederhalle de [[Stocarda]].<ref name=sof /><ref name=nospr /> Fra i solisti co i quałi el ga colaborà ghe xe [[Plácido Domingo]], Sonya Yoncheva, [[Raina Kabaivanska]], Joshua Bell, [[Angela Gheorghiu]] e Martha Argerich.<ref name=fricsay /><ref name=sof /> El ga dirijesto anca orchestre come l'Orchestra Sinfonica di Vienna, l'Orchestra Nazionale del Brasile, la Filarmonica di Bogotà e l'Orchestra Filarmonica di Tokyo.<ref>{{cita web |url=https://www.gov.bg/en/Cabinet/CABINET-MEMBERS/Nayden-Todorov-Minister-of-Culture |titolo=Nayden Todorov – Minister of Culture |sito=Council of Ministers of the Republic of Bulgaria |aceso=2026}}</ref> El ga dirijesto la produssion ''The Night of the Five Tenors'', presentada in sale come la Berliner Philharmonie, el Herkulessaal de Mónaco de Baviera, la Laeiszhalle de [[Amburgo]] e l'Alte Oper de Francoforte.<ref name=hollaender>{{cita web |url=https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=Hollaender-Calix |aceso=2026}}</ref> == Ministro de la Cultura == Todorov el xe stà ministro de la cultura de Bulgaria in governi tecnici in tre ocasion: nel 2023, nel 2024–2025 e nel 2026.<ref>{{cita web |url=https://www.gov.bg/en/Cabinet/CABINET-MEMBERS/Nayden-Todorov-Minister-of-Culture |titolo=Nayden Todorov – Minister of Culture |sito=Council of Ministers of the Republic of Bulgaria |aceso=2026}}</ref> == Discografia == Todorov el ga registrà più de 130 CD par etichete americane, europee e israeliane.<ref name=sof /> == Premi e reconossimenti == El ga ricevù più premi nazionali bulgari, fra i quałi la ''Crystal Lyre'', el premio Emil Čakarov e el premio ''Libro d'Oro''. Nel 2015 el xe stà nominà çitadin onorario de [[Ruse]].<ref name=fricsay /><ref name=sof /> == Note == <references /> == Ligàmi fora == * [https://sofiaphilharmonic.com/en/artists/nayden-todorov/ Nayden Todorov – Orchestra Filarmonica de Sofia] * [https://conducting-competition.com/nayden-todorov/ Nayden Todorov – International Ferenc Fricsay Conducting Competition] * [https://nospr.org.pl/en/kalendarz/artysci/najden-todorow Najden Todorow – NOSPR] 8eu3bgx11mchx41lb5va23zzbq762sn 1228690 1228685 2026-06-04T15:36:21Z Davy1509 8833 Davy1509 el ga spostà ła pajina [[Nayden Todorov]] a [[Najden Todorov]]: trasliterasion sientifega del prenome 1228685 wikitext text/x-wiki '''Nayden Todorov''' (in bùlgaro: Найден Тодоров; Plovdiv, 8 de april 1974) el xe un dirijente bulgar. Dal 2017 el xe diretor artistico de l'[[Orchestra Filarmonica de Sofia]]. == Vita == Todorov el xe nato a Plovdiv, in Bulgaria. El ga cominsià a studiar piano a sinque ani e el ga fato el so debuto come dirijente a sédese ani, fondando la Plovdiv Youth Orchestra.<ref name=fricsay>{{cita web |url=https://conducting-competition.com/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=International Ferenc Fricsay Conducting Competition |aceso=2026}}</ref> El ga studià direçion d'orchestra a [[Vièna]] con Uroš Lajovic e Günther Theuring, e direçion d'opera con Konrad Leitner a l'Università de Musica e Arte Drammatica de Vienna. El se ga specializà anca a Jerusàlem con Mendi Rodan, dirijente de l'Orchestra Filarmonica de Israel, su invito de la Fondaçion Leonard Bernstein.<ref name=nospr>{{cita web |url=https://nospr.org.pl/en/kalendarz/artysci/najden-todorow |titolo=Najden Todorow |sito=NOSPR |aceso=2026}}</ref> Nel 1998 el xe stà selessionà fra più de 150 candidati par deventar dirijente permanente de l'Orchestra Sinfonica del Nord Israele a Haifa.<ref name=fricsay /> Nel 2000, a 26 ani, el xe stà nominà diretor musical de l'Opera e Filarmonica de Plovdiv, deventando uno dei più zóvani dirijenti in Bulgaria in tala posiçion.<ref name=nospr /> Dal 2005 al 2017 el xe stà diretor de l'Opera di Stato di Ruse. Dal 2017 el xe diretor artistico de l'Orchestra Filarmonica de Sofia.<ref name=sof>{{cita web |url=https://sofiaphilharmonic.com/en/artists/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=Sofia Philharmonic Orchestra |aceso=2026}}</ref> == Cariera internasionałe == Todorov el ga fato el so debuto con la Berlin Symphony Orchestra nel 2006.<ref name=fricsay /> Nel 2010 el ga dirijesto a la Wiener Volksoper el baleto ''Lo Schiaccianoci'' de Čajkovskij.<ref name=sof /> Con l'Orchestra Filarmonica de Sofia el ga dirijesto concerti in diversi łoghi europei, fra i quali el [[Musikverein]] de Vièna, el Bozar de Bruxeles, la Berliner Philharmonie e la Liederhalle de [[Stocarda]].<ref name=sof /><ref name=nospr /> Fra i solisti co i quałi el ga colaborà ghe xe [[Plácido Domingo]], Sonya Yoncheva, [[Raina Kabaivanska]], Joshua Bell, [[Angela Gheorghiu]] e Martha Argerich.<ref name=fricsay /><ref name=sof /> El ga dirijesto anca orchestre come l'Orchestra Sinfonica di Vienna, l'Orchestra Nazionale del Brasile, la Filarmonica di Bogotà e l'Orchestra Filarmonica di Tokyo.<ref>{{cita web |url=https://www.gov.bg/en/Cabinet/CABINET-MEMBERS/Nayden-Todorov-Minister-of-Culture |titolo=Nayden Todorov – Minister of Culture |sito=Council of Ministers of the Republic of Bulgaria |aceso=2026}}</ref> El ga dirijesto la produssion ''The Night of the Five Tenors'', presentada in sale come la Berliner Philharmonie, el Herkulessaal de Mónaco de Baviera, la Laeiszhalle de [[Amburgo]] e l'Alte Oper de Francoforte.<ref name=hollaender>{{cita web |url=https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=Hollaender-Calix |aceso=2026}}</ref> == Ministro de la Cultura == Todorov el xe stà ministro de la cultura de Bulgaria in governi tecnici in tre ocasion: nel 2023, nel 2024–2025 e nel 2026.<ref>{{cita web |url=https://www.gov.bg/en/Cabinet/CABINET-MEMBERS/Nayden-Todorov-Minister-of-Culture |titolo=Nayden Todorov – Minister of Culture |sito=Council of Ministers of the Republic of Bulgaria |aceso=2026}}</ref> == Discografia == Todorov el ga registrà più de 130 CD par etichete americane, europee e israeliane.<ref name=sof /> == Premi e reconossimenti == El ga ricevù più premi nazionali bulgari, fra i quałi la ''Crystal Lyre'', el premio Emil Čakarov e el premio ''Libro d'Oro''. Nel 2015 el xe stà nominà çitadin onorario de [[Ruse]].<ref name=fricsay /><ref name=sof /> == Note == <references /> == Ligàmi fora == * [https://sofiaphilharmonic.com/en/artists/nayden-todorov/ Nayden Todorov – Orchestra Filarmonica de Sofia] * [https://conducting-competition.com/nayden-todorov/ Nayden Todorov – International Ferenc Fricsay Conducting Competition] * [https://nospr.org.pl/en/kalendarz/artysci/najden-todorow Najden Todorow – NOSPR] 8eu3bgx11mchx41lb5va23zzbq762sn 1228692 1228690 2026-06-04T15:37:29Z Davy1509 8833 + modeło sinotego 1228692 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Personajo}} '''Najden Todorov''' (in bùlgaro: Найден Тодоров; Plovdiv, 8 de april 1974) el xe un dirijente bulgar. Dal 2017 el xe diretor artistico de l'[[Orchestra Filarmonica de Sofia]]. == Vita == Todorov el xe nato a Plovdiv, in Bulgaria. El ga cominsià a studiar piano a sinque ani e el ga fato el so debuto come dirijente a sédese ani, fondando la Plovdiv Youth Orchestra.<ref name=fricsay>{{cita web |url=https://conducting-competition.com/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=International Ferenc Fricsay Conducting Competition |aceso=2026}}</ref> El ga studià direçion d'orchestra a [[Vièna]] con Uroš Lajovic e Günther Theuring, e direçion d'opera con Konrad Leitner a l'Università de Musica e Arte Drammatica de Vienna. El se ga specializà anca a Jerusàlem con Mendi Rodan, dirijente de l'Orchestra Filarmonica de Israel, su invito de la Fondaçion Leonard Bernstein.<ref name=nospr>{{cita web |url=https://nospr.org.pl/en/kalendarz/artysci/najden-todorow |titolo=Najden Todorow |sito=NOSPR |aceso=2026}}</ref> Nel 1998 el xe stà selessionà fra più de 150 candidati par deventar dirijente permanente de l'Orchestra Sinfonica del Nord Israele a Haifa.<ref name=fricsay /> Nel 2000, a 26 ani, el xe stà nominà diretor musical de l'Opera e Filarmonica de Plovdiv, deventando uno dei più zóvani dirijenti in Bulgaria in tala posiçion.<ref name=nospr /> Dal 2005 al 2017 el xe stà diretor de l'Opera di Stato di Ruse. Dal 2017 el xe diretor artistico de l'Orchestra Filarmonica de Sofia.<ref name=sof>{{cita web |url=https://sofiaphilharmonic.com/en/artists/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=Sofia Philharmonic Orchestra |aceso=2026}}</ref> == Cariera internasionałe == Todorov el ga fato el so debuto con la Berlin Symphony Orchestra nel 2006.<ref name=fricsay /> Nel 2010 el ga dirijesto a la Wiener Volksoper el baleto ''Lo Schiaccianoci'' de Čajkovskij.<ref name=sof /> Con l'Orchestra Filarmonica de Sofia el ga dirijesto concerti in diversi łoghi europei, fra i quali el [[Musikverein]] de Vièna, el Bozar de Bruxeles, la Berliner Philharmonie e la Liederhalle de [[Stocarda]].<ref name=sof /><ref name=nospr /> Fra i solisti co i quałi el ga colaborà ghe xe [[Plácido Domingo]], Sonya Yoncheva, [[Raina Kabaivanska]], Joshua Bell, [[Angela Gheorghiu]] e Martha Argerich.<ref name=fricsay /><ref name=sof /> El ga dirijesto anca orchestre come l'Orchestra Sinfonica di Vienna, l'Orchestra Nazionale del Brasile, la Filarmonica di Bogotà e l'Orchestra Filarmonica di Tokyo.<ref>{{cita web |url=https://www.gov.bg/en/Cabinet/CABINET-MEMBERS/Nayden-Todorov-Minister-of-Culture |titolo=Nayden Todorov – Minister of Culture |sito=Council of Ministers of the Republic of Bulgaria |aceso=2026}}</ref> El ga dirijesto la produssion ''The Night of the Five Tenors'', presentada in sale come la Berliner Philharmonie, el Herkulessaal de Mónaco de Baviera, la Laeiszhalle de [[Amburgo]] e l'Alte Oper de Francoforte.<ref name=hollaender>{{cita web |url=https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=Hollaender-Calix |aceso=2026}}</ref> == Ministro de la Cultura == Todorov el xe stà ministro de la cultura de Bulgaria in governi tecnici in tre ocasion: nel 2023, nel 2024–2025 e nel 2026.<ref>{{cita web |url=https://www.gov.bg/en/Cabinet/CABINET-MEMBERS/Nayden-Todorov-Minister-of-Culture |titolo=Nayden Todorov – Minister of Culture |sito=Council of Ministers of the Republic of Bulgaria |aceso=2026}}</ref> == Discografia == Todorov el ga registrà più de 130 CD par etichete americane, europee e israeliane.<ref name=sof /> == Premi e reconossimenti == El ga ricevù più premi nazionali bulgari, fra i quałi la ''Crystal Lyre'', el premio Emil Čakarov e el premio ''Libro d'Oro''. Nel 2015 el xe stà nominà çitadin onorario de [[Ruse]].<ref name=fricsay /><ref name=sof /> == Note == <references /> == Ligàmi fora == * [https://sofiaphilharmonic.com/en/artists/nayden-todorov/ Nayden Todorov – Orchestra Filarmonica de Sofia] * [https://conducting-competition.com/nayden-todorov/ Nayden Todorov – International Ferenc Fricsay Conducting Competition] * [https://nospr.org.pl/en/kalendarz/artysci/najden-todorow Najden Todorow – NOSPR] bvdufp4udit8z1b484iycam7icbbcab 1228693 1228692 2026-06-04T15:39:05Z Sinucep 7911 + WL 1228693 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Personajo}} '''Najden Todorov''' (in bùlgaro: Найден Тодоров; Plovdiv, 8 de april 1974) el xe un dirijente bulgar. Dal 2017 el xe diretor artistico de l'[[Orchestra Filarmonica de Sofia]]. == Vita == Todorov el xe nato a Plovdiv, in [[Bulgarìa|Bulgaria]]. El ga cominsià a studiar [[Pianoforte|piano]] a sinque ani e el ga fato el so debuto come dirijente a sédese ani, fondando la ''Plovdiv Youth Orchestra''.<ref name=fricsay>{{cita web |url=https://conducting-competition.com/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=International Ferenc Fricsay Conducting Competition |aceso=2026}}</ref> El ga studià direçion d'orchestra a [[Viena|Vièna]] con ''Uroš Lajovic'' e ''Günther Theuring'', e direçion d'opara co ''Konrad Leitner'' a l'Università de Musica e Arte Drammatica de Viena. El se ga specializà anca a [[Jeruzałeme|Jeruxaleme]] con Mendi Rodan, diretor de l'Orchestra Filarmonica de [[Israel|Israele]], su invito de la ''Fondaçion Leonard Bernstein''.<ref name=nospr>{{cita web |url=https://nospr.org.pl/en/kalendarz/artysci/najden-todorow |titolo=Najden Todorow |sito=NOSPR |aceso=2026}}</ref> Nel 1998 el xe stà selessionà fra più de 150 candidati par deventar dirijente permanente de l'Orchestra Sinfonica del Nord Israele a Haifa.<ref name=fricsay /> Nel 2000, a 26 ani, el xe stà nominà diretor musical de l'Opera e Filarmonica de Plovdiv, deventando uno dei più zóvani dirijenti in Bulgaria in tala posiçion.<ref name=nospr /> Dal 2005 al 2017 el xe stà diretor de l'Opera di Stato di Ruse. Dal 2017 el xe diretor artistico de l'Orchestra Filarmonica de Sofia.<ref name=sof>{{cita web |url=https://sofiaphilharmonic.com/en/artists/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=Sofia Philharmonic Orchestra |aceso=2026}}</ref> == Cariera internasionałe == Todorov el ga fato el so debuto con la Berlin Symphony Orchestra nel 2006.<ref name=fricsay /> Nel 2010 el ga dirijesto a la Wiener Volksoper el baleto ''Lo Schiaccianoci'' de Čajkovskij.<ref name=sof /> Con l'Orchestra Filarmonica de Sofia el ga dirijesto concerti in diversi łoghi europei, fra i quali el [[Musikverein]] de Vièna, el Bozar de [[Borseła|Bruxeles]], la Berliner Philharmonie e la Liederhalle de [[Stocarda]].<ref name=sof /><ref name=nospr /> Fra i solisti co i quałi el ga colaborà ghe xe [[Plácido Domingo]], ''Sonya Yoncheva'', [[Raina Kabaivanska]], ''Joshua Bell'', [[Angela Gheorghiu]] e ''Martha Argerich''.<ref name=fricsay /><ref name=sof /> El ga dirijesto anca orchestre come l'Orchestra Sinfonica de Vienna, l'Orchestra Nazionale del [[Braziłe|Braxile]], la Filarmonica di [[Bogotà]] e l'Orchestra Filarmonica di [[Prefetura de Tokyo|Tokyo]].<ref>{{cita web |url=https://www.gov.bg/en/Cabinet/CABINET-MEMBERS/Nayden-Todorov-Minister-of-Culture |titolo=Nayden Todorov – Minister of Culture |sito=Council of Ministers of the Republic of Bulgaria |aceso=2026}}</ref> El ga dirijesto la produssion ''The Night of the Five Tenors'', presentada in sale come la ''Berliner Philharmonie'', el ''Herkulessaal'' de [[Monaco de Baviera|Mónaco de Baviera]], la Laeiszhalle de [[Amburgo]] e l'Alte Oper de Francoforte.<ref name=hollaender>{{cita web |url=https://www.hollaender-calix.at/biogafie/nayden-todorov/ |titolo=Nayden Todorov |sito=Hollaender-Calix |aceso=2026}}</ref> == Ministro de la Cultura == Todorov el xe stà ministro de la cultura de Bulgaria in governi tecnici in tre ocasion: nel 2023, nel 2024–2025 e nel 2026.<ref>{{cita web |url=https://www.gov.bg/en/Cabinet/CABINET-MEMBERS/Nayden-Todorov-Minister-of-Culture |titolo=Nayden Todorov – Minister of Culture |sito=Council of Ministers of the Republic of Bulgaria |aceso=2026}}</ref> == Discografia == Todorov el ga registrà più de 130 CD par etichete americane, europee e israeliane.<ref name=sof /> == Premi e reconossimenti == El ga ricevù più premi nazionali bulgari, fra i quałi la ''Crystal Lyre'', el premio Emil Čakarov e el premio ''Libro d'Oro''. Nel 2015 el xe stà nominà çitadin onorario de [[Ruse]].<ref name=fricsay /><ref name=sof /> == Notasion == <references /> == Ligàmi fora == * [https://sofiaphilharmonic.com/en/artists/nayden-todorov/ Nayden Todorov – Orchestra Filarmonica de Sofia] * [https://conducting-competition.com/nayden-todorov/ Nayden Todorov – International Ferenc Fricsay Conducting Competition] * [https://nospr.org.pl/en/kalendarz/artysci/najden-todorow Najden Todorow – NOSPR] jzmhbgcve5ldx6tlxwmbgbpfav335wn 0 154611 1228691 2026-06-04T15:36:21Z Davy1509 8833 Davy1509 el ga spostà ła pajina [[Nayden Todorov]] a [[Najden Todorov]]: trasliterasion sientifega del prenome 1228691 wikitext text/x-wiki #VARDA [[Najden Todorov]] 599v7nyso08o7w7ynot3xj1e17km1yk 0 154612 1228741 2026-06-04T22:08:19Z Sinucep 7911 Creata dalla traduzione della pagina "[[:it:Special:Redirect/revision/150934905|Spazio (astronomia)]]" 1228741 wikitext text/x-wiki [[File:Webb's_First_Deep_Field.jpg|miniatura|El ''canpo profondo'' scatà dal [[Tełescòpio spasiałe James Webb|telescopio spasiale James Webb]] .]] [[File:Atmosphere_layers-it.svg|miniatura|I confini tra ła superfisie deła Tera e el spasio che el taca sora la linea de Kármán, a 100&nbsp;km de quota.]] '''El spasio''' (o '''spasio cosmico''' <ref>{{Treccani|cosmico|còsmico|v=1}}</ref>) el xe el vodo che ghe xe tra [[Ojeto astronòmego|i corpi cełesti]]. No l’è in realtà conpletamente vodo, ma el contien na basa densità de particełe: soratuto plasma de [[Idrògeno|idrogeno]] e elio, radiasion eletromagnetiche, canpi magnetici, raji cosmeghi e neutrini . La teoria la dise che ła contien anca [[Matèria oscura|materia scura]] e energia scura . == Spasio intergalatego e interstelare == Inte el spasio intergalatego, ła densità de la [[materia]] la pol esar sbasà a pochi [[Àtomo|atomi]] [[Idrògeno|de idrogeno]] par metro cubo. La [[tenperadura]] de base, stabilìa da la radiasion de sfondo rimasta dal [[Big Bang]], ła xe soło che {{Convertisi|3|K|°C}}Invese, łe tenperadure inte łe corona de łe stéłe łe pol rivar a oltre un miłion de kelvin. El plasma co densità estremamente basa e tenperadura alta, come quełi del mexo intergałatico caldo-caldo e el mexo tra i grupi de gałasie, el xe responsabiłe deła major parte deła materia barionica comun nel spasio; łe concentrasión locałi łe xe deventàe [[Stéła|stéłe]] e [[Gałasia|gałasie]] . El spasio intergałatico el ocupa ła major parte del vołume de l’universo. I viaji spasiałi i xe oncora limitài a ła visinansa del [[sistema sołare]]; el resto del spasio, a parte l’oservasión pasiva co [[Tełescòpio|i tełescopi]], el resta inacesibiłe pa i eseri umani. == Storia == Intel 350 a.C., el fiłosofo greco [[Aristotele]] el ga proponesto l’idea che ''ła natura ła odia el vodo'', un prinsipio che el sarà conosùo come horror vacui. Sto conceto el se ga costruìo su un argomento [[V sècoło v.C.|ontołogico]] [[V sècoło v.C.|del V secoło a.C.]] del fiłosofo greco Parmenide, che el ga negà ła posibiłe existensa de un vodo nel spasio. So ła base de sta idea, che un vodo no pol esister, xe stà tegnùo in Ocidente pa tanti secołi che el spasio no pol esar vodo. Fin nel [[XVII secoło]], el fiłosofo fransexe [[Cartezio|Descartes]] el ga sostegnùo che ła totalità del spasio ła ga da esar piena. Inte ła [[Repùblega Popołare Cineze|Cina]] antica, ghe jera diverse scuołe de pensiero suła natura del ciel, alcune de le quałi łe somejava al pensiero moderno. Nel [[II secolo|II secoło d.C.]], l’astronomo Zhang Heng el se ga convinto che el spasio el ga da esar infinito, che el se slonga ben oltre el Sol e łe stéłe. I libri sopravvisui de la scola Yeh Hsüan i dixe che i cieli i xe sensa limiti, "vodi e sensa sostansa". Inte ła stesa maniera, "el sol, ła luna e łe stéłe łe galeja intel spasio vodo, in movimento o fermi". [[Galileo Galilei|Galileo]] el savea che l’aria ła gaveva [[masa]] e ła jera donca sogeta ała gravità. Intel 1640, el ga dimostrà che na forsa particołare ła se oponéa ała formasion de un vodo. Tutavia, ghe saria tocà al so studente Evangelista Torricelli de costruir un aparato pa produre un vodo nel 1643. L’esperimento el ga causà na scalpore sientifego in Eoropa a chel tenpo. El matematico fransexe Blaise Pascal el ga raxonà: se ła cołona de mercurio ła xe sostegnùa da l’aria, alora ła cołona ła ga da esar pì curta a quota dove ła presion de l’aria ła xe pì basa. Nel 1648, so cugnà, Florin Périer, el ga ripetùo l’esperimento sul Puy-de-Dôme, na montagna inte ła Fransa sentrałe, e el ga catà che ła cołona ła jera tre polisi pì curta. Sta diminusion de presion ła xe stà dimostrà anca portando un bałon mexo pien su na montagna, vardandolo gonfiar pin pian, e dopo sgonfiarse durante la disexa. [[Categoria:Cosmołozia]] [[Categoria:Voxe no biogràfeghe co còdaxi de controło de autorità]] [[Categoria:Voxe co còdaxe BNF]] [[Categoria:Voxe co còdaxe GND]] [[Categoria:Voxe co còdaxe LCCN]] qnvmwq7h875d5vkipjikaxvfibdo2w7 1228742 1228741 2026-06-04T22:14:17Z Sinucep 7911 + references 1228742 wikitext text/x-wiki [[File:Webb's_First_Deep_Field.jpg|miniatura|El ''canpo profondo'' scatà dal [[Tełescòpio spasiałe James Webb|telescopio spasiale James Webb]] .]] [[File:Atmosphere_layers-it.svg|miniatura|I confini tra ła superfisie deła Tera e el spasio che el taca sora la linea de Kármán, a 100&nbsp;km de quota.]] '''El spasio''' (o '''spasio cosmico''' <ref>{{Treccani|cosmico|còsmico|v=1}}</ref>) el xe el vodo che ghe xe tra [[Ojeto astronòmego|i corpi cełesti]]. No l’è in realtà conpletamente vodo, ma el contien na basa densità de particełe: soratuto plasma de [[Idrògeno|idrogeno]] e elio, radiasion eletromagnetiche, canpi magnetici, raji cosmeghi e neutrini . La teoria la dise che ła contien anca [[Matèria oscura|materia scura]] e energia scura . == Spasio intergalatego e interstelare == Inte el spasio intergalatego, ła densità de la [[materia]] la pol esar sbasà a pochi [[Àtomo|atomi]] [[Idrògeno|de idrogeno]] par metro cubo. La [[tenperadura]] de base, stabilìa da la radiasion de sfondo rimasta dal [[Big Bang]], ła xe soło che {{Convertisi|3|K|°C}}Invese, łe tenperadure inte łe corona de łe stéłe łe pol rivar a oltre un miłion de kelvin. El plasma co densità estremamente basa e tenperadura alta, come quełi del mexo intergałatico caldo-caldo e el mexo tra i grupi de gałasie, el xe responsabiłe deła major parte deła materia barionica comun nel spasio; łe concentrasión locałi łe xe deventàe [[Stéła|stéłe]] e [[Gałasia|gałasie]] . El spasio intergałatico el ocupa ła major parte del vołume de l’universo. I viaji spasiałi i xe oncora limitài a ła visinansa del [[sistema sołare]]; el resto del spasio, a parte l’oservasión pasiva co [[Tełescòpio|i tełescopi]], el resta inacesibiłe pa i eseri umani. == Storia == Intel 350 a.C., el fiłosofo greco [[Aristotele]] el ga proponesto l’idea che ''ła natura ła odia el vodo'', un prinsipio che el sarà conosùo come horror vacui. Sto conceto el se ga costruìo su un argomento [[V sècoło v.C.|ontołogico]] [[V sècoło v.C.|del V secoło a.C.]] del fiłosofo greco Parmenide, che el ga negà ła posibiłe existensa de un vodo nel spasio. So ła base de sta idea, che un vodo no pol esister, xe stà tegnùo in Ocidente pa tanti secołi che el spasio no pol esar vodo. Fin nel [[XVII secoło]], el fiłosofo fransexe [[Cartezio|Descartes]] el ga sostegnùo che ła totalità del spasio ła ga da esar piena. Inte ła [[Repùblega Popołare Cineze|Cina]] antica, ghe jera diverse scuołe de pensiero suła natura del ciel, alcune de le quałi łe somejava al pensiero moderno. Nel [[II secolo|II secoło d.C.]], l’astronomo Zhang Heng el se ga convinto che el spasio el ga da esar infinito, che el se slonga ben oltre el Sol e łe stéłe. I libri sopravvisui de la scola Yeh Hsüan i dixe che i cieli i xe sensa limiti, "vodi e sensa sostansa". Inte ła stesa maniera, "el sol, ła luna e łe stéłe łe galeja intel spasio vodo, in movimento o fermi". [[Galileo Galilei|Galileo]] el savea che l’aria ła gaveva [[masa]] e ła jera donca sogeta ała gravità. Intel 1640, el ga dimostrà che na forsa particołare ła se oponéa ała formasion de un vodo. Tutavia, ghe saria tocà al so studente Evangelista Torricelli de costruir un aparato pa produre un vodo nel 1643. L’esperimento el ga causà na scalpore sientifego in Eoropa a chel tenpo. El matematico fransexe Blaise Pascal el ga raxonà: se ła cołona de mercurio ła xe sostegnùa da l’aria, alora ła cołona ła ga da esar pì curta a quota dove ła presion de l’aria ła xe pì basa. Nel 1648, so cugnà, Florin Périer, el ga ripetùo l’esperimento sul Puy-de-Dôme, na montagna inte ła Fransa sentrałe, e el ga catà che ła cołona ła jera tre polisi pì curta. Sta diminusion de presion ła xe stà dimostrà anca portando un bałon mexo pien su na montagna, vardandolo gonfiar pin pian, e dopo sgonfiarse durante la disexa. ==Notasion== <references/> [[Categoria:Cosmołozia]] [[Categoria:Voxe no biogràfeghe co còdaxi de controło de autorità]] [[Categoria:Voxe co còdaxe BNF]] [[Categoria:Voxe co còdaxe GND]] [[Categoria:Voxe co còdaxe LCCN]] ib4mxryeji3qgib74ao2b4w14nqq8s8 1228743 1228742 2026-06-04T22:19:34Z Sinucep 7911 + ref 1228743 wikitext text/x-wiki [[File:Webb's_First_Deep_Field.jpg|miniatura|El ''canpo profondo'' scatà dal [[Tełescòpio spasiałe James Webb|telescopio spasiale James Webb]] .]] [[File:Atmosphere_layers-it.svg|miniatura|I confini tra ła superfisie deła Tera e el spasio che el taca sora la linea de Kármán, a 100&nbsp;km de quota.]] '''El spasio''' (o '''spasio cosmego''') el xe el vodo che ghe xe tra [[Ojeto astronòmego|i corpi cełesti]].<ref>{{Cita|Dainton 2001|pp. 132-133|Dainton2001}}.</ref> No l’è in realtà conpletamente vodo, ma el contien na basa densità de particełe: soratuto plasma de [[Idrògeno|idrogeno]] e elio, radiasion eletromagnetiche, canpi magnetici, raji cosmeghi e neutrini . La teoria la dise che ła contien anca [[Matèria oscura|materia scura]] e energia scura . == Spasio intergalatego e interstelare == Inte el spasio intergalatego, ła densità de la [[materia]] la pol esar sbasà a pochi [[Àtomo|atomi]] [[Idrògeno|de idrogeno]] par metro cubo. La [[tenperadura]] de base, stabilìa da la radiasion de sfondo rimasta dal [[Big Bang]], ła xe soło che {{Convertisi|3|K|°C}}Invese, łe tenperadure inte łe corona de łe stéłe łe pol rivar a oltre un miłion de kelvin. El plasma co densità estremamente basa e tenperadura alta, come quełi del mexo intergałatico caldo-caldo e el mexo tra i grupi de gałasie, el xe responsabiłe deła major parte deła materia barionica comun nel spasio; łe concentrasión locałi łe xe deventàe [[Stéła|stéłe]] e [[Gałasia|gałasie]] . El spasio intergałatico el ocupa ła major parte del vołume de l’universo. I viaji spasiałi i xe oncora limitài a ła visinansa del [[sistema sołare]]; el resto del spasio, a parte l’oservasión pasiva co [[Tełescòpio|i tełescopi]], el resta inacesibiłe pa i eseri umani. == Storia == Intel 350 a.C., el fiłosofo greco [[Aristotele]] el ga proponesto l’idea che ''ła natura ła odia el vodo'', un prinsipio che el sarà conosùo come horror vacui. Sto conceto el se ga costruìo su un argomento [[V sècoło v.C.|ontołogico]] [[V sècoło v.C.|del V secoło a.C.]] del fiłosofo greco Parmenide, che el ga negà ła posibiłe existensa de un vodo nel spasio. So ła base de sta idea, che un vodo no pol esister, xe stà tegnùo in Ocidente pa tanti secołi che el spasio no pol esar vodo. Fin nel [[XVII secoło]], el fiłosofo fransexe [[Cartezio|Descartes]] el ga sostegnùo che ła totalità del spasio ła ga da esar piena. Inte ła [[Repùblega Popołare Cineze|Cina]] antica, ghe jera diverse scuołe de pensiero suła natura del ciel, alcune de le quałi łe somejava al pensiero moderno. Nel [[II secolo|II secoło d.C.]], l’astronomo Zhang Heng el se ga convinto che el spasio el ga da esar infinito, che el se slonga ben oltre el Sol e łe stéłe. I libri sopravvisui de la scola Yeh Hsüan i dixe che i cieli i xe sensa limiti, "vodi e sensa sostansa". Inte ła stesa maniera, "el sol, ła luna e łe stéłe łe galeja intel spasio vodo, in movimento o fermi". [[Galileo Galilei|Galileo]] el savea che l’aria ła gaveva [[masa]] e ła jera donca sogeta ała gravità. Intel 1640, el ga dimostrà che na forsa particołare ła se oponéa ała formasion de un vodo. Tutavia, ghe saria tocà al so studente Evangelista Torricelli de costruir un aparato pa produre un vodo nel 1643. L’esperimento el ga causà na scalpore sientifego in Eoropa a chel tenpo. El matematico fransexe Blaise Pascal el ga raxonà: se ła cołona de mercurio ła xe sostegnùa da l’aria, alora ła cołona ła ga da esar pì curta a quota dove ła presion de l’aria ła xe pì basa. Nel 1648, so cugnà, Florin Périer, el ga ripetùo l’esperimento sul Puy-de-Dôme, na montagna inte ła Fransa sentrałe, e el ga catà che ła cołona ła jera tre polisi pì curta. Sta diminusion de presion ła xe stà dimostrà anca portando un bałon mexo pien su na montagna, vardandolo gonfiar pin pian, e dopo sgonfiarse durante la disexa. == Bibliografia == * <!-- Dainton2001-->{{cita libro|cognome=Dainton|nome=Barry|titolo=Time and space|data=2001|editore=McGill-Queen's Press|lingua=en|capitolo=Conceptions of Void|url_capitolo=http://books.google.com/books?id=FZIpo06bdCsC&pg=PA132|cid=Dainton2001|isbn=0-7735-2306-5}} * <!-- Grant1981-->{{cita libro|cognome=Grant|nome=Edward|anno=1981|titolo=Much ado about nothing: theories of space and vacuum from the Middle Ages to the scientific revolution|serie=The Cambridge history of science series|editore=Cambridge University Press|url=http://books.google.com/books?id=SidBQyFmgpsC&pg=PA10|cid=Grant1981|isbn=0-521-22983-9}} ==Notasion== <references/> [[Categoria:Cosmołozia]] [[Categoria:Voxe no biogràfeghe co còdaxi de controło de autorità]] [[Categoria:Voxe co còdaxe BNF]] [[Categoria:Voxe co còdaxe GND]] [[Categoria:Voxe co còdaxe LCCN]] kbn1q093ulj7xugdilxvmtvrnlnu3mt 1228744 1228743 2026-06-04T22:24:05Z Sinucep 7911 + notasion 1228744 wikitext text/x-wiki [[File:Atmosphere_layers-it.svg|miniatura|I confini tra ła superfisie deła Tera e el spasio che el taca sora la linea de Kármán, a 100&nbsp;km de quota.]] '''El spasio''' (o '''spasio cosmego''') el xe el vodo che ghe xe tra [[Ojeto astronòmego|i corpi cełesti]].<ref>{{Cita|Dainton 2001|pp. 132-133|Dainton2001}}.</ref> No l’è in realtà conpletamente vodo, ma el contien na basa densità de particełe: soratuto plasma de [[Idrògeno|idrogeno]] e elio, radiasion eletromagnetiche, canpi magnetici, raji cosmeghi e neutrini . La teoria la dise che ła contien anca [[Matèria oscura|materia scura]] e energia scura . == Spasio intergalatego e interstelare == Inte el spasio intergalatego, ła densità de la [[materia]] la pol esar sbasà a pochi [[Àtomo|atomi]] [[Idrògeno|de idrogeno]] par metro cubo. La [[tenperadura]] de base, stabilìa da la radiasion de sfondo rimasta dal [[Big Bang]], ła xe soło che {{Convertisi|3|K|°C}}Invese, łe tenperadure inte łe corona de łe stéłe łe pol rivar a oltre un miłion de kelvin. El plasma co densità estremamente basa e tenperadura alta, come quełi del mexo intergałatico caldo-caldo e el mexo tra i grupi de gałasie, el xe responsabiłe deła major parte deła materia barionica comun nel spasio; łe concentrasión locałi łe xe deventàe [[Stéła|stéłe]] e [[Gałasia|gałasie]] . El spasio intergałatico el ocupa ła major parte del vołume de l’universo. I viaji spasiałi i xe oncora limitài a ła visinansa del [[sistema sołare]]; el resto del spasio, a parte l’oservasión pasiva co [[Tełescòpio|i tełescopi]], el resta inacesibiłe pa i eseri umani. == Storia == [[File:Webb's_First_Deep_Field.jpg|miniatura|El ''canpo profondo'' scatà dal [[Tełescòpio spasiałe James Webb|telescopio spasiale James Webb]] .|sinistra]] Intel 350 a.C., el fiłosofo greco [[Aristotele]] el ga proponesto l’idea che ''ła natura ła odia el vodo'', un prinsipio che el sarà conosùo come horror vacui. Sto conceto el se ga costruìo su un argomento [[V sècoło v.C.|ontołogico]] [[V sècoło v.C.|del V secoło a.C.]] del fiłosofo greco Parmenide, che el ga negà ła posibiłe existensa de un vodo nel spasio.<ref>{{Cita|Grant 1981|p. 10|Grant1981}}.</ref> So ła base de sta idea, che un vodo no pol esister, xe stà tegnùo in Ocidente pa tanti secołi che el spasio no pol esar vodo. Fin nel [[XVII secoło]], el fiłosofo fransexe [[Cartezio|Descartes]] el ga sostegnùo che ła totalità del spasio ła ga da esar piena.<ref>{{cita|Eckert 2006|p. 5|Eckert2006}}.</ref> Inte ła [[Repùblega Popołare Cineze|Cina]] antica, ghe jera diverse scuołe de pensiero suła natura del ciel, alcune de le quałi łe somejava al pensiero moderno. Nel [[II secolo|II secoło d.C.]], l’astronomo Zhang Heng el se ga convinto che el spasio el ga da esar infinito, che el se slonga ben oltre el Sol e łe stéłe. I libri sopravvisui de la scola Yeh Hsüan i dixe che i cieli i xe sensa limiti, "vodi e sensa sostansa". Inte ła stesa maniera, "el sol, ła luna e łe stéłe łe galeja intel spasio vodo, in movimento o fermi".<ref>{{cita|Needham & Ronan 1985|pp. 82-87|Needham1985}}.</ref> [[Galileo Galilei|Galileo]] el savea che l’aria ła gaveva [[masa]] e ła jera donca sogeta ała gravità. Intel 1640, el ga dimostrà che na forsa particołare ła se oponéa ała formasion de un vodo. Tutavia, ghe saria tocà al so studente Evangelista Torricelli de costruir un aparato pa produre un vodo nel 1643. L’esperimento el ga causà na scalpore sientifego in Eoropa a chel tenpo. El matematico fransexe Blaise Pascal el ga raxonà: se ła cołona de mercurio ła xe sostegnùa da l’aria, alora ła cołona ła ga da esar pì curta a quota dove ła presion de l’aria ła xe pì basa.<ref>{{cita|Holton & Brush 2001|pp. 267-268|Holton2001}}.</ref> Nel 1648, so cugnà, Florin Périer, el ga ripetùo l’esperimento sul Puy-de-Dôme, na montagna inte ła Fransa sentrałe, e el ga catà che ła cołona ła jera tre polisi pì curta. Sta diminusion de presion ła xe stà dimostrà anca portando un bałon mexo pien su na montagna, vardandolo gonfiar pin pian, e dopo sgonfiarse durante la disexa.<ref>{{cita|Cajori 1917|pp. 64-66|Cajori1917}}.</ref> == Bibliografia == * <!-- Dainton2001-->{{cita libro|cognome=Dainton|nome=Barry|titolo=Time and space|data=2001|editore=McGill-Queen's Press|lingua=en|capitolo=Conceptions of Void|url_capitolo=http://books.google.com/books?id=FZIpo06bdCsC&pg=PA132|cid=Dainton2001|isbn=0-7735-2306-5}} * <!-- Grant1981-->{{cita libro|cognome=Grant|nome=Edward|anno=1981|titolo=Much ado about nothing: theories of space and vacuum from the Middle Ages to the scientific revolution|serie=The Cambridge history of science series|editore=Cambridge University Press|url=http://books.google.com/books?id=SidBQyFmgpsC&pg=PA10|cid=Grant1981|isbn=0-521-22983-9}} ==Notasion== <references/> [[Categoria:Cosmołozia]] [[Categoria:Voxe no biogràfeghe co còdaxi de controło de autorità]] [[Categoria:Voxe co còdaxe BNF]] [[Categoria:Voxe co còdaxe GND]] [[Categoria:Voxe co còdaxe LCCN]] 2vtlq5ek07mzor4tgn7v4th0bu6l2ok 1228745 1228744 2026-06-04T22:25:42Z Sinucep 7911 strenxua imajine 1228745 wikitext text/x-wiki [[File:Atmosphere_layers-it.svg|miniatura|I confini tra ła superfisie de la Tera e el spasio che el taca sora la linea de Kármán, a 100&nbsp;km de quota.|1000x1000px]] '''El spasio''' (o '''spasio cosmego''') el xe el vodo che ghe xe tra [[Ojeto astronòmego|i corpi cełesti]].<ref>{{Cita|Dainton 2001|pp. 132-133|Dainton2001}}.</ref> No l’è in realtà conpletamente vodo, ma el contien na basa densità de particełe: soratuto plasma de [[Idrògeno|idrogeno]] e elio, radiasion eletromagnetiche, canpi magnetici, raji cosmeghi e neutrini . La teoria la dise che ła contien anca [[Matèria oscura|materia scura]] e energia scura . == Spasio intergalatego e interstelare == Inte el spasio intergalatego, ła densità de la [[materia]] la pol esar sbasà a pochi [[Àtomo|atomi]] [[Idrògeno|de idrogeno]] par metro cubo. La [[tenperadura]] de base, stabilìa da la radiasion de sfondo rimasta dal [[Big Bang]], ła xe soło che {{Convertisi|3|K|°C}}Invese, łe tenperadure inte łe corona de łe stéłe łe pol rivar a oltre un miłion de kelvin. El plasma co densità estremamente basa e tenperadura alta, come quełi del mexo intergałatico caldo-caldo e el mexo tra i grupi de gałasie, el xe responsabiłe deła major parte deła materia barionica comun nel spasio; łe concentrasión locałi łe xe deventàe [[Stéła|stéłe]] e [[Gałasia|gałasie]] . El spasio intergałatico el ocupa ła major parte del vołume de l’universo. I viaji spasiałi i xe oncora limitài a ła visinansa del [[sistema sołare]]; el resto del spasio, a parte l’oservasión pasiva co [[Tełescòpio|i tełescopi]], el resta inacesibiłe pa i eseri umani. == Storia == [[File:Webb's_First_Deep_Field.jpg|miniatura|El ''canpo profondo'' scatà dal [[Tełescòpio spasiałe James Webb|telescopio spasiale James Webb]] .|sinistra]] Intel 350 a.C., el fiłosofo greco [[Aristotele]] el ga proponesto l’idea che ''ła natura ła odia el vodo'', un prinsipio che el sarà conosùo come horror vacui. Sto conceto el se ga costruìo su un argomento [[V sècoło v.C.|ontołogico]] [[V sècoło v.C.|del V secoło a.C.]] del fiłosofo greco Parmenide, che el ga negà ła posibiłe existensa de un vodo nel spasio.<ref>{{Cita|Grant 1981|p. 10|Grant1981}}.</ref> So ła base de sta idea, che un vodo no pol esister, xe stà tegnùo in Ocidente pa tanti secołi che el spasio no pol esar vodo. Fin nel [[XVII secoło]], el fiłosofo fransexe [[Cartezio|Descartes]] el ga sostegnùo che ła totalità del spasio ła ga da esar piena.<ref>{{cita|Eckert 2006|p. 5|Eckert2006}}.</ref> Inte ła [[Repùblega Popołare Cineze|Cina]] antica, ghe jera diverse scuołe de pensiero suła natura del ciel, alcune de le quałi łe somejava al pensiero moderno. Nel [[II secolo|II secoło d.C.]], l’astronomo Zhang Heng el se ga convinto che el spasio el ga da esar infinito, che el se slonga ben oltre el Sol e łe stéłe. I libri sopravvisui de la scola Yeh Hsüan i dixe che i cieli i xe sensa limiti, "vodi e sensa sostansa". Inte ła stesa maniera, ''"el sol, ła luna e łe stéłe łe galeja intel spasio vodo, in movimento o fermi"''.<ref>{{cita|Needham & Ronan 1985|pp. 82-87|Needham1985}}.</ref> [[Galileo Galilei|Galileo]] el savea che l’aria ła gaveva [[masa]] e ła jera donca sogeta ała gravità. Intel 1640, el ga dimostrà che na forsa particołare ła se oponéa ała formasion de un vodo. Tutavia, ghe saria tocà al so studente Evangelista Torricelli de costruir un aparato pa produre un vodo nel 1643. L’esperimento el ga causà na scalpore sientifego in Eoropa a chel tenpo. El matematico fransexe Blaise Pascal el ga raxonà: se ła cołona de mercurio ła xe sostegnùa da l’aria, alora ła cołona ła ga da esar pì curta a quota dove ła presion de l’aria ła xe pì basa.<ref>{{cita|Holton & Brush 2001|pp. 267-268|Holton2001}}.</ref> Nel 1648, so cugnà, Florin Périer, el ga ripetùo l’esperimento sul Puy-de-Dôme, na montagna inte ła Fransa sentrałe, e el ga catà che ła cołona ła jera tre polisi pì curta. Sta diminusion de presion ła xe stà dimostrà anca portando un bałon mexo pien su na montagna, vardandolo gonfiar pin pian, e dopo sgonfiarse durante la disexa.<ref>{{cita|Cajori 1917|pp. 64-66|Cajori1917}}.</ref> == Bibliografia == * <!-- Dainton2001-->{{cita libro|cognome=Dainton|nome=Barry|titolo=Time and space|data=2001|editore=McGill-Queen's Press|lingua=en|capitolo=Conceptions of Void|url_capitolo=http://books.google.com/books?id=FZIpo06bdCsC&pg=PA132|cid=Dainton2001|isbn=0-7735-2306-5}} * <!-- Grant1981-->{{cita libro|cognome=Grant|nome=Edward|anno=1981|titolo=Much ado about nothing: theories of space and vacuum from the Middle Ages to the scientific revolution|serie=The Cambridge history of science series|editore=Cambridge University Press|url=http://books.google.com/books?id=SidBQyFmgpsC&pg=PA10|cid=Grant1981|isbn=0-521-22983-9}} ==Notasion== <references/> [[Categoria:Cosmołozia]] [[Categoria:Voxe no biogràfeghe co còdaxi de controło de autorità]] [[Categoria:Voxe co còdaxe BNF]] [[Categoria:Voxe co còdaxe GND]] [[Categoria:Voxe co còdaxe LCCN]] 7dgz68v8p9ejeyvu03kgqt5nryaeumr 1228757 1228745 2026-06-04T22:42:32Z Sinucep 7911 /* Spasio intergalatego e interstelare */ spasio cavà 1228757 wikitext text/x-wiki [[File:Atmosphere_layers-it.svg|miniatura|I confini tra ła superfisie de la Tera e el spasio che el taca sora la linea de Kármán, a 100&nbsp;km de quota.|1000x1000px]] '''El spasio''' (o '''spasio cosmego''') el xe el vodo che ghe xe tra [[Ojeto astronòmego|i corpi cełesti]].<ref>{{Cita|Dainton 2001|pp. 132-133|Dainton2001}}.</ref> No l’è in realtà conpletamente vodo, ma el contien na basa densità de particełe: soratuto plasma de [[Idrògeno|idrogeno]] e elio, radiasion eletromagnetiche, canpi magnetici, raji cosmeghi e neutrini . La teoria la dise che ła contien anca [[Matèria oscura|materia scura]] e energia scura . == Spasio intergalatego e interstelare == Inte el spasio intergalatego, ła densità de la [[materia]] la pol esar sbasà a pochi [[Àtomo|atomi]] [[Idrògeno|de idrogeno]] par metro cubo. La [[tenperadura]] de base, stabilìa da la radiasion de sfondo rimasta dal [[Big Bang]], ła xe soło che {{Convertisi|3|K|°C}}Invese, łe tenperadure inte łe corona de łe stéłe łe pol rivar a oltre un miłion de kelvin. El plasma co densità estremamente basa e tenperadura alta, come quełi del mexo intergałatico caldo-caldo e el mexo tra i grupi de gałasie, el xe responsabiłe deła major parte deła materia barionica comun nel spasio; łe concentrasión locałi łe xe deventàe [[Stéła|stéłe]] e [[Gałasia|gałasie]]. El spasio intergałatico el ocupa ła major parte del vołume de l’universo. I viaji spasiałi i xe oncora limitài a ła visinansa del [[sistema sołare]]; el resto del spasio, a parte l’oservasión pasiva co [[Tełescòpio|i tełescopi]], el resta inacesibiłe pa i eseri umani. == Storia == [[File:Webb's_First_Deep_Field.jpg|miniatura|El ''canpo profondo'' scatà dal [[Tełescòpio spasiałe James Webb|telescopio spasiale James Webb]] .|sinistra]] Intel 350 a.C., el fiłosofo greco [[Aristotele]] el ga proponesto l’idea che ''ła natura ła odia el vodo'', un prinsipio che el sarà conosùo come horror vacui. Sto conceto el se ga costruìo su un argomento [[V sècoło v.C.|ontołogico]] [[V sècoło v.C.|del V secoło a.C.]] del fiłosofo greco Parmenide, che el ga negà ła posibiłe existensa de un vodo nel spasio.<ref>{{Cita|Grant 1981|p. 10|Grant1981}}.</ref> So ła base de sta idea, che un vodo no pol esister, xe stà tegnùo in Ocidente pa tanti secołi che el spasio no pol esar vodo. Fin nel [[XVII secoło]], el fiłosofo fransexe [[Cartezio|Descartes]] el ga sostegnùo che ła totalità del spasio ła ga da esar piena.<ref>{{cita|Eckert 2006|p. 5|Eckert2006}}.</ref> Inte ła [[Repùblega Popołare Cineze|Cina]] antica, ghe jera diverse scuołe de pensiero suła natura del ciel, alcune de le quałi łe somejava al pensiero moderno. Nel [[II secolo|II secoło d.C.]], l’astronomo Zhang Heng el se ga convinto che el spasio el ga da esar infinito, che el se slonga ben oltre el Sol e łe stéłe. I libri sopravvisui de la scola Yeh Hsüan i dixe che i cieli i xe sensa limiti, "vodi e sensa sostansa". Inte ła stesa maniera, ''"el sol, ła luna e łe stéłe łe galeja intel spasio vodo, in movimento o fermi"''.<ref>{{cita|Needham & Ronan 1985|pp. 82-87|Needham1985}}.</ref> [[Galileo Galilei|Galileo]] el savea che l’aria ła gaveva [[masa]] e ła jera donca sogeta ała gravità. Intel 1640, el ga dimostrà che na forsa particołare ła se oponéa ała formasion de un vodo. Tutavia, ghe saria tocà al so studente Evangelista Torricelli de costruir un aparato pa produre un vodo nel 1643. L’esperimento el ga causà na scalpore sientifego in Eoropa a chel tenpo. El matematico fransexe Blaise Pascal el ga raxonà: se ła cołona de mercurio ła xe sostegnùa da l’aria, alora ła cołona ła ga da esar pì curta a quota dove ła presion de l’aria ła xe pì basa.<ref>{{cita|Holton & Brush 2001|pp. 267-268|Holton2001}}.</ref> Nel 1648, so cugnà, Florin Périer, el ga ripetùo l’esperimento sul Puy-de-Dôme, na montagna inte ła Fransa sentrałe, e el ga catà che ła cołona ła jera tre polisi pì curta. Sta diminusion de presion ła xe stà dimostrà anca portando un bałon mexo pien su na montagna, vardandolo gonfiar pin pian, e dopo sgonfiarse durante la disexa.<ref>{{cita|Cajori 1917|pp. 64-66|Cajori1917}}.</ref> == Bibliografia == * <!-- Dainton2001-->{{cita libro|cognome=Dainton|nome=Barry|titolo=Time and space|data=2001|editore=McGill-Queen's Press|lingua=en|capitolo=Conceptions of Void|url_capitolo=http://books.google.com/books?id=FZIpo06bdCsC&pg=PA132|cid=Dainton2001|isbn=0-7735-2306-5}} * <!-- Grant1981-->{{cita libro|cognome=Grant|nome=Edward|anno=1981|titolo=Much ado about nothing: theories of space and vacuum from the Middle Ages to the scientific revolution|serie=The Cambridge history of science series|editore=Cambridge University Press|url=http://books.google.com/books?id=SidBQyFmgpsC&pg=PA10|cid=Grant1981|isbn=0-521-22983-9}} ==Notasion== <references/> [[Categoria:Cosmołozia]] [[Categoria:Voxe no biogràfeghe co còdaxi de controło de autorità]] [[Categoria:Voxe co còdaxe BNF]] [[Categoria:Voxe co còdaxe GND]] [[Categoria:Voxe co còdaxe LCCN]] aiihbabqqlh2hifscnxxjq7bqnwlmt8 1228758 1228757 2026-06-04T22:43:01Z Sinucep 7911 /* Spasio intergalatego e interstelare */ coreto WL 1228758 wikitext text/x-wiki [[File:Atmosphere_layers-it.svg|miniatura|I confini tra ła superfisie de la Tera e el spasio che el taca sora la linea de Kármán, a 100&nbsp;km de quota.|1000x1000px]] '''El spasio''' (o '''spasio cosmego''') el xe el vodo che ghe xe tra [[Ojeto astronòmego|i corpi cełesti]].<ref>{{Cita|Dainton 2001|pp. 132-133|Dainton2001}}.</ref> No l’è in realtà conpletamente vodo, ma el contien na basa densità de particełe: soratuto plasma de [[Idrògeno|idrogeno]] e elio, radiasion eletromagnetiche, canpi magnetici, raji cosmeghi e neutrini . La teoria la dise che ła contien anca [[Matèria oscura|materia scura]] e energia scura . == Spasio intergalatego e interstelare == Inte el spasio intergalatego, ła densità de la [[materia]] la pol esar sbasà a pochi [[Àtomo|atomi]] [[Idrògeno|de idrogeno]] par metro cubo. La [[tenperadura]] de base, stabilìa da la radiasion de sfondo rimasta dal [[Big Bang]], ła xe soło che {{Convertisi|3|K|°C}}Invese, łe tenperadure inte łe corona de łe stéłe łe pol rivar a oltre un miłion de kelvin. El plasma co densità estremamente basa e tenperadura alta, come quełi del mexo intergałatico caldo-caldo e el mexo tra i grupi de gałasie, el xe responsabiłe deła major parte deła materia barionica comun nel spasio; łe concentrasión locałi łe xe deventàe [[Stéła|stéłe]] e [[Gałasia|gałasie]]. El spasio intergałatico el ocupa ła major parte del vołume de l’universo. I viaji spasiałi i xe oncora limitài a ła visinansa del [[sistema sołare]]; el resto del spasio, a parte l’oservasión pasiva co i [[Tełescòpio|tełescopi]], el resta inacesibiłe pa i eseri umani. == Storia == [[File:Webb's_First_Deep_Field.jpg|miniatura|El ''canpo profondo'' scatà dal [[Tełescòpio spasiałe James Webb|telescopio spasiale James Webb]] .|sinistra]] Intel 350 a.C., el fiłosofo greco [[Aristotele]] el ga proponesto l’idea che ''ła natura ła odia el vodo'', un prinsipio che el sarà conosùo come horror vacui. Sto conceto el se ga costruìo su un argomento [[V sècoło v.C.|ontołogico]] [[V sècoło v.C.|del V secoło a.C.]] del fiłosofo greco Parmenide, che el ga negà ła posibiłe existensa de un vodo nel spasio.<ref>{{Cita|Grant 1981|p. 10|Grant1981}}.</ref> So ła base de sta idea, che un vodo no pol esister, xe stà tegnùo in Ocidente pa tanti secołi che el spasio no pol esar vodo. Fin nel [[XVII secoło]], el fiłosofo fransexe [[Cartezio|Descartes]] el ga sostegnùo che ła totalità del spasio ła ga da esar piena.<ref>{{cita|Eckert 2006|p. 5|Eckert2006}}.</ref> Inte ła [[Repùblega Popołare Cineze|Cina]] antica, ghe jera diverse scuołe de pensiero suła natura del ciel, alcune de le quałi łe somejava al pensiero moderno. Nel [[II secolo|II secoło d.C.]], l’astronomo Zhang Heng el se ga convinto che el spasio el ga da esar infinito, che el se slonga ben oltre el Sol e łe stéłe. I libri sopravvisui de la scola Yeh Hsüan i dixe che i cieli i xe sensa limiti, "vodi e sensa sostansa". Inte ła stesa maniera, ''"el sol, ła luna e łe stéłe łe galeja intel spasio vodo, in movimento o fermi"''.<ref>{{cita|Needham & Ronan 1985|pp. 82-87|Needham1985}}.</ref> [[Galileo Galilei|Galileo]] el savea che l’aria ła gaveva [[masa]] e ła jera donca sogeta ała gravità. Intel 1640, el ga dimostrà che na forsa particołare ła se oponéa ała formasion de un vodo. Tutavia, ghe saria tocà al so studente Evangelista Torricelli de costruir un aparato pa produre un vodo nel 1643. L’esperimento el ga causà na scalpore sientifego in Eoropa a chel tenpo. El matematico fransexe Blaise Pascal el ga raxonà: se ła cołona de mercurio ła xe sostegnùa da l’aria, alora ła cołona ła ga da esar pì curta a quota dove ła presion de l’aria ła xe pì basa.<ref>{{cita|Holton & Brush 2001|pp. 267-268|Holton2001}}.</ref> Nel 1648, so cugnà, Florin Périer, el ga ripetùo l’esperimento sul Puy-de-Dôme, na montagna inte ła Fransa sentrałe, e el ga catà che ła cołona ła jera tre polisi pì curta. Sta diminusion de presion ła xe stà dimostrà anca portando un bałon mexo pien su na montagna, vardandolo gonfiar pin pian, e dopo sgonfiarse durante la disexa.<ref>{{cita|Cajori 1917|pp. 64-66|Cajori1917}}.</ref> == Bibliografia == * <!-- Dainton2001-->{{cita libro|cognome=Dainton|nome=Barry|titolo=Time and space|data=2001|editore=McGill-Queen's Press|lingua=en|capitolo=Conceptions of Void|url_capitolo=http://books.google.com/books?id=FZIpo06bdCsC&pg=PA132|cid=Dainton2001|isbn=0-7735-2306-5}} * <!-- Grant1981-->{{cita libro|cognome=Grant|nome=Edward|anno=1981|titolo=Much ado about nothing: theories of space and vacuum from the Middle Ages to the scientific revolution|serie=The Cambridge history of science series|editore=Cambridge University Press|url=http://books.google.com/books?id=SidBQyFmgpsC&pg=PA10|cid=Grant1981|isbn=0-521-22983-9}} ==Notasion== <references/> [[Categoria:Cosmołozia]] [[Categoria:Voxe no biogràfeghe co còdaxi de controło de autorità]] [[Categoria:Voxe co còdaxe BNF]] [[Categoria:Voxe co còdaxe GND]] [[Categoria:Voxe co còdaxe LCCN]] 3dnwdvsf5m7ngfrsdsykoyjz4nzhwet