Wikipedia vecwiki https://vec.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Prinsipio MediaWiki 1.47.0-wmf.15 first-letter Mèdia Speçałe Discusion Utensa Discusion Utensa Wikipedia Discusion Wikipedia File Discusion File MediaWiki Discusion MediaWiki Modeło Discusion Modeło Juto Discusion Juto Categoria Discusion Categoria Portałe Discussion portałe Projeto Discussion projeto TimedText TimedText talk Modulo Discussioni modulo Evento Discussioni evento 0 5311 1231008 1164706 2026-08-13T18:36:55Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231008 wikitext text/x-wiki {{genaro}} El '''1 de zenaro''' el xe el 1° dì de l'ano drio del [[całendaàio gregorian]]. Ghe manca 364 dì par ła fin de l'[[ano]] (o 365 inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]). == Avegnimenti == * [[4713 a.C.|4713 a.C]]. – [[Dì zułian]] zero secondo el całendàrio de l'astrònomo [[Joseph Justus Scaliger]] * [[153 a.C.|153 a.C]]. – I [[Cónsołe (stòria romana)|cónsołi]] romani i taca l'ano in carga. *[[104 a.C.]] - El cónsołe [[Gaio Màrio]] el sèłebra el trionfo su [[Zugurta]], el [[Re de Numìdia|re]] dei [[Numidia|Numidi]], che el morarà na stimana dopo a Roma, in gałera. * [[45 a.C.]] - Entra in vigore el [[całendàrio zułian]]. * [[42 a.C.|42 a.C]]. – El [[Senato roman]] [[Apoteoze|deìfega]] [[Gaio Zùlio Cézare|Zùlio Cézare]] * [[39]] – [[Całìgoła]] el inàugura el secondo consołà. * [[69]] – Le [[Lejon romana|lejon romane]] inte ła [[Zermània superiore]] łe refuda de zurarghe fedeltà a [[Galba]], i se rebeła e i proclama [[Vitèłio]] cofà [[Inperatore roman|inperatore]]. * [[404]] – Ùltema conpetision de [[gladiatore|gladiatori]] a [[Roma]] e martìrio de [[San Tełèmaco]]. * [[438]] – Entra in vigoria el [[Codeze teodozian]]. * [[1001]] – [[Stèfano I d'Unghèria|Stèfano I]] el vien incoronà primo [[Sovrani d'Ungaria|re d'Ungaria]] da [[Papa Silvestro II]]. * [[1259]] – [[Micełe VIII Pałeòłogo]] el vien proclamà co-inperator de l'[[Inpero de Nicea]] co ła so guàrdia [[Joani IV Lascaris]]. * [[1438]] – [[Alberto II d'Asburgo]] el devien rè d'Ungaria. * [[1502]] – [[Amerigo Vespucci]] el riva inte ła zona andove uncó ghe ze [[Rio de Janeiro]]. * [[1515]] – El [[Sovrani de Fransa|re de Fransa]] [[Luizi XII de Fransa|Luizi XII d'Orleans]] el more e el trono el ghe pasa a [[Cesco I de Fransa|Cesco I]]. * [[1527]] – I nobiłi croati i ełeze [[Ferdenando I d'Asburgo|Ferdenando I d'Austria]] cofà [[Regno de Croàsia (Asburgo)|re de ła Croàsia]] inte el parlamento de [[Cetingrad]]. * [[1567]] – Entra in vigore in Fransa l'[[Edito de Roussillon]]. * [[1583]] – Drio racuanti documenti el vien adotà in [[Belzo]] el [[całendàrio gregorian]]. * [[1600]] – La [[Regno de Scòsia|Scòsia]] ła sposta el scumìsio de l'ano dal [[25 de marso]] al 1º de zenaro. * [[1651]] – [[Carlo II d'Inghiltera|Carlo II]] el vien incoronà [[Sovrani de Scòsia|re de Scòsia]]. * [[1668]] – [[Ceuta]] ła vien cedesta dal [[Regno del Portogało|Portogało]] a ła [[Spagna]]. * [[1700]] – La [[Regno ruso|Rùsia]] ła adota ła numarasion osidentałe del całendàrio zułian. * [[1707]] – [[Joani V del Portogało|Joani V]] el devien [[Sovrani del Portogało|re del Portogało]]. * [[1738]] – El franseze [[Jean Baptiste Charles Bouvet de Lozier]] el vede ła ìzoła dopo ciamada [[Ìzoła Bouvet]]. * [[1800]] – Ła vien ufisalmente desolvesta ła [[Conpagnia ołandeze de łe Ìndie orientałi]]. * [[1801]] ** [[Bórtoło Piasi]] el descuerze el primo [[pianeta nan]], [[Cèrere (astronomia)|Cèrere]] (in che l'època considarà un [[asteròide]]). ** Co l'aplegasion de l'[[Ato de Union (1800)|Ato de Union]], ła vien conpletada l'union lejislativa del [[Regno de Gran Bretagna]] e del [[Regno d'Irlanda]], dando vita al [[Regno Unio de Gran Bretagna e Irlanda]]. * [[1804]] – Fine del domìnio franseze su [[Haiti]]. * [[1806]] – In [[Primo Inpero franseze|Fransa]] el vien abołio el [[Całendàrio revołusionàrio franseze]]. * [[1808]] – inte i [[Stati Unii d'Amèrica|Stati Unii]] ła vien bandia l'inportasion de s-ciavi. * [[1816]] – Inte el [[Regno Lonbardo-Vèneto]] i entra in vigor i còdezi siviłe e penałe austrìaghi. * [[1820]] – Scumìsio dei [[Moti del 1820-1821|Moti de Spagna]] a [[Càdeze]]. * [[1822]] – Entra in vigore ła [[Costitusion grega del 1822]] aprovada da ła Prima asenblea nasionałe de [[Epidauro]]. * [[1851]] – El vien emetesto el primo [[francoboło]] in [[Itàlia (rejon zeogràfega)|Itàlia]]. * [[1858]] – Le province del [[Cànada]] łe declara che tuti i conti i saria stai convertii in [[Dòłaro canadeze|dòłari canadezi]] ufisałi. * [[1861]] – [[Porfirio Díaz]] concuista [[Sità del Mesego]] durante l'[[intervento franseze in Mèsego]]. * [[1863]] – [[Abraham Lincoln]] el declara el [[Proclama de emancipasion]] ([[Abołisionismo|abołision de ła s-ciavitù]]). * [[1876]] – A [[Berlin]] ła verze ła [[Reichsbank]]. * [[1877]] – La [[Sovrani d'Inghiltera|rezina]] [[Vitòria del Regno Unio|Vitòria]] ła vien proclamada [[Inpero anglo-indian|inperatora d'Ìndia]] a [[Delhi]]. * [[1880]] – Scumìsia ła costrusion del [[Canałe de Pànama]]. * [[1890]] – Nase ła [[Cołoniałismo itałian|cołònia itałiana]] de l'[[Cołònia eritrea|Eritrea]]. * [[1893]] – El [[Inpero japoneze|Japon]] adota el Całendàrio gregorian. * [[1894]] – Ła nase ła [[Banca d'Itàlia]]. * [[1898]] – [[New York]] el se anete i teritori de łe contee sircostanti, creando ła Sità de ła [[Àrea metropołitana de New York|Granda New York]]. * [[1899]] – Fine del domìnio spagnoło su [[Capitanaria zenerałe de Cuba|Cuba]] * [[1900]] – Entra in vigore el [[Bürgerliches Gesetzbuch]] (BGB), el codeze siviłe de ła [[Inpero todesco|Zermània]] * [[1901]] ** La [[Nizèria]] ła devien un protetorà britànego ** Fondasion del [[Federasion de l'Austràlia|Commonwealth d'Austràlia]] * [[1912]] – Fondasion de ła [[Repùblega de Cina (1912-1949)|Repùblega de Cina]] * [[1934]] – [[Alcatraz]] ła devien na prezon federałe * [[1937]] – [[Anastasio Somoza García]] el devien [[Presidenti del Nicaragua|presidente del Nicaragua]] * [[1939]] – Prima edision del [[Concerto de Cao de l'ano de Viena]] * [[1942]] – Ventisie nasion łe firma ła [[Declarasion de łe Nasion Unie]] * [[1946]] ** L'[[Inperatore del Japon|inperatore]] [[Hirohito]] del Japon el nega el caràtaro sacro de ła so persona ** Indipendensa de ła [[Siria]] * [[1948]] **Nasionałizasion de łe ferovie britàneghe, ła nase ła [[British Railways]] * [[1950]] – Ła vien fondada l'Asociasion Internasionałe de Połisia ([[International Police Association|IPA]]) * [[1956]] – Fin del [[Sudan Anglo-Ezisian|condomìnio Anglo-Ezisian]] in [[Sudan]] * [[1958]] – Fondasion de ła [[Comunità econòmega eoropea]] (CEE) * [[1959]] – [[Repùblega de Cuba (1902-1959)|Cuba]]: [[Fulgencio Batista]] el vien roversà da [[Fidel Castro]] * [[1960]] – El [[Camerun]] el se indipendentiza * [[1962]] – Le [[Samoa|Samoa Ocidentałi]] łe otien l'indipendensa da ła [[Nova Zełanda]] * [[1969]] – [[Marien Ngouabi]] ła devien [[Presidenti de ła Repùblega del Congo|presidente]] de ła [[Repùblega del Congo]] * [[1971]] ** La publisità de łe [[sigareta|sigarete]] ła vien bandia da łe tełevizion statunitensi ** Entra in vigor el [[Tratà de Lusenburgo]] * [[1973]] – [[Irlanda]], [[Regno Unio]] e [[Danemarca]] łe entra inte ła CEE, che ła pasa da 6 a 9 paezi menbri * [[1979]] – Stati Unii e [[Cina|Repùblega Popołare Cineze]] łe stabiłise formałi rełasion diplomàteghe * [[1981]] – La [[Gresa]] ła entra inte ła CEE, che ła pasa da 9 a 10 paezi menbri * [[1983]] – [[ARPANET]] ła pasa ufisalmente a ła dòpara de l'[[Internet Protocol]], creando [[Internet]] * [[1984]] ** El [[Brunei]] el devien uno Stato totalmente indipendente ** La [[AT&T]] ła vien dividesta in 22 conpagnie indipendenti * [[1986]] ** La Spagna e el [[Portogało]] łe entra inte ła CEE, che ła pasa da 10 a 12 paezi menbri ** [[Aruba]] el devien indipendente da [[Curaçao]] * [[1987]] – La capitałe de [[Nunavut]] ła cànbia el so nome da [[Frobisher Bay]] a [[Iqaluit]] * [[1993]] ** La [[Cecoslovàchia]] ła se divide e łe nase [[Slovàchia]] e [[Repùblega Ceca]] ** Se introduze el [[Marcà eoropeo comun|marcà ùgnoło de ła Comunità Eoropea]] * [[1994]] ** Entra el vigore l'acordo de lìbaro scànbio [[Acordo nordamerican par el lìbaro scànbio|NAFTA]] intrà USA, Cànada e [[Mèsego]] ** L'[[Ezèrsito Zapatista de Libarasion Nasionałe|EZLN]] el dà a saver de ła so prezensa inte el [[Stati federai del Mesego|Stato]] del [[Chiapas]] (Mèsego), scumisiando 12 dì de conflito armà ** Mèsego: revolta contadina inte el Chiapas * [[1995]] **Nase ła ''World Trade Organization'' (WTO), l'[[Organizasion mondiałe del comerso]] ** [[Austria]], [[Finlàndia]] e [[Svèsia]] łe entra inte l'[[Union eoropea]], che ła pasa da èsar de 12 a 15 paezi menbri * [[1996]] – Curaçao ła otien l'autogoerno limità * [[1999]] – Introdusion de l'[[eoro]] solché par łe tranzasion finansiàrie * [[2000]] – La Gresa aderise ai [[Acuis de Schengen|acordi de Schengen]] * [[2001]] – La Gresa adota l'eoro cofà moneta ufisałe * [[2002]] ** L'eoro el devien ła moneda ufisałe de 12 paezi de l'Union eoropea, intrà i cuałi l'Itàlia ** El [[Tratà sui Siełi Verti|Tratà Open Skies]] de mùtua sorvejansa, inte el prinsìpio firmà inte el [[1992]], el entra ufisalmente in vigore * [[2003]] – [[Luiz Inácio Lula da Silva|Luiz Inácio da Silva]] dizesto ''Lula'' el devien [[Presidenti del Braziłe|presidente del Braziłe]] * [[2004]] **[[Pervez Musharraf]] el otien ła fidùcia dal Parlamento e da łe asenblee provinciałi del [[Pakistan]], par continuar cofà [[Presidenti del Pakistan|presidente del Pakistan]] * [[2005]] – Itàlia: dopo de 143 ani el finise el [[Servìsio miłitare|servìsio miłitare obligatòrio]] * [[2007]] **[[Romania]] e [[Bulgaria]] łe entra inte l'Union eoropea, che ła pasa da 25 a 27 paezi menbri ** L'eoro el devien ła moneda ufisałe de ła [[Slovènia]] **[[Ban Ki-moon]] el sostituise [[Kofi Anan]] cofà [[Segretàrio zenerałe de łe Nasion Unie]] * [[2008]] – L'eoro el devien ła moneda ufisałe de [[Malta]] e [[Cipro]] * [[2009]] ** L'eoro el devien ła moneda ufisałe de ła Slovàchia ** La Repùblega Ceca ła tołe ła [[Presidense de turno del Consejo de l'Union eoropea|Presidensa de turno de l'Union eoropea]] ** A [[Bangkok]] na trazedia el avien durante del vejone provocando 58 morti intrà łe fiame * [[2011]] ** L'eoro el devien ła moneda ufisałe de l'[[Estònia]] ** vietada l'inportasion, ła destribusion e ła véndita de tute łe [[Lànpada de incandesensa|lanpadine de incandesensa]] ** [[Ałesàndria d'Ezito]], ataco [[kamikaze]]: dopo de ła funsion in ceza da parte de ła [[Ceza catòłega copta|comunità copta d'Ezito]] ła vien fata s-ciopar da na [[autobonba]] che ła farà 21 morti e oto ferii. * [[2012]] – La Danemarca ła ciapa ła presidensa de turno de l'Union eoropea * [[2014]] – L'eoro el devien ła moneda ufisałe de ła [[Letònia]] * [[2015]] – L'eoro el devien ła moneda ufisałe de ła [[Lituània]] *[[2017]] **Malta ła ciapa ła presidensa de turno de l'Union eoropea ** Asalto armà inte un night club de [[Istanbul]] co 39 vìtime *[[2018]] – L'[[Aràbia Saudia]] e i [[Emirai Àrabi Unii]] i ze i primi paezi del [[Golfo Pèrsego]] a inpostar l'[[Inposta sul vałore zontà|IVA]] su racuanti prodoti == Nasesti == * [[1449]]' **[[Lorenzo de' Medici]], Sior de [[Firense]]. *[[1664]]: **[[Alvise Pisani]], sentocuatordexeximo [[doxe]] dea [[Republica de Venesia|Republica Vèneta]]. *[[1863]] **[[Pierre de Coubertin]], pedagoxista e storego [[Fransa|fransexe]]. *[[1900]] **[[Paola Borboni]], atora [[Emiłia|emijana]]. == Morti == *[[1748]]: **[[Johann Bernoulli]], matematego [[svìsara|svisero]]. * [[2003]]: **[[Giorgio Gaber]], cantante tałian. == Feste e ricorense == === Sivìi === ====Internasionai:==== *[[Cao de Ano]] ====Nasionałi:==== *[[Cuba]] *[[Sudan]] *[[Haiti]] *[[Republica de Cina|Repùblega de Sina(Taiwan)]] *[[Slovachia]] === Rełijoxe === ==== Santi catołisi ==== * [[Maria (mare de Gesù)|Santa Maria Mare de Dio]]. * San Fulgensio de Ruspe, vescovo. * San Bepi Maria Tomaxi, cardinał. *San Memo de Volpian. *San Odilone de Cluny. *San Cencio Maria Stranbi, vescovo. *Santa Zdislava Berka. ====Festa del patrono de łe sità==== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de zenaro| 01]] iy1fmp0fdegn891523xpdsc3j4d5fla 0 5425 1231010 1101450 2026-08-13T18:37:47Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231010 wikitext text/x-wiki {{apriłe}} El' '''25 de apriłe''' el ze el 115° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 116° ne i [[ano bisesto|ani bisesti]]). Ghe manca 250 dì par ła fin de l'[[an]]o. == Avegnimenti == * [[387]] – Sant'[[Agostin d'Ippona|Agostin]] e so fioło [[Adeodato (fioło de Agostin)|Adeodato]] i vien batezai da [[Sant'Anbrozo]] * [[693]] – In Spagna taca el [[XVI Concìlio de Toledo]]. * [[1327]] – Firmada ła paze intrà [[Repùblega de Piza]] e [[Regno d'Aragona]] * [[1507]] – El cartògrafo [[Martin Waldseemüller]] el dòpara par ła prima volta el nome [[Amèrica]] par dirghe al novo continente inte na carta del mondo. El nome el divien da ła version latina del nome [[Amerigo Vespuci]] (Americus Vespucius). *[[1684]] – Ła [[Repùblega de Venèsia]] ła declara guera a l'[[Inpero otoman|Inpero Otoman]]. Taca ła sesta guera turco-venesiana o [[Guera de Morea]]. El [[Capitan zenerałe da Mar (Repùblega de Venèsia)|Capitan zenerałe da Mar]] el ze [[Francesco Morosini]]. * [[1707]] – L'[[Ezèrsito de łe Do Sicìlie|ezèrsito borbon]] de [[Fiłipo V de Spagna]] el sconfize l'[[Ezèrsito del Sacro Roman Inpero|ezèrsito]] de [[Carlo VI d'Asburgo]] inte ła [[bataja de Almansa]] ([[Spagna]]) e el [[Regno de Valencia]] el vien concuistà dal [[Regno de Casteja]]. * [[1719]] – Publegà in [[Inghiltera]] el romanzo ''[[Robinson Crusoe]]'' de [[Daniel Defoe]] * [[1792]] – [[Regno de Fransa (1791-1792)|Fransa]]: [[Nicolas Pelletier|Nicolas J. Pelletier]] ła ze ła prima persona copada co ła [[ghijotina]] * [[1831]] – [[New York]]: prima de ''[[The Lion of the West]]'', comèdia dedicada a l'eroe popołare [[Davy Crocket]] * [[1846]] – Taca ła [[guera Mèsego-Stati Unii]] * [[1859]] – Taca i laori de creasion del [[Canałe de Suez]] * [[1900]] – Inte ła spedision połare organizada dal [[Luigi Amedeo de Savoja-Aosta|Duca dei Abrusi]], ła scuadra guidada da [[Umberto Cagni de Bu Meliana|Umberto Cagni]] el riva a ła latitùdene màsima a nord (86° 34'), fazendo un primato asołudo par l'època * [[1916]] **[[Austràlia]] e [[Nova Zełanda]] – Vien sełebrà par la prima volta l'[[ANZAC Day]] in memòria dei cascai de [[Gałìpułi (Turchia)|Gałìpułi]] ** [[Irlanda]] – [[Rivolta de Pàscua]]: el [[Regno Unio de Gran Bretagna e Irlanda|Regno Unio]] el declara ła [[leje marsiałe]] (ła starà in vigor finmente el [[29 de apriłe]], o sia el fin de ła rivolta) * [[1926]] **[[Reza Shah Pahlavi|Reza Kahn]] el vien incoronio [[Sovrani de ła Pèrsia|Sià]] de l'[[Persia|Iran]] col nome de Reza Khan Pahlavi ** Prima globałe de l'òpara lìrega ''[[Turandot]]'' de [[Giacomo Puccini]] al [[Teatro a ła Scała]] de [[Miłan]] * [[1932]] – Fondà ufisalmente l'[[Chosŏn inmin'gun|ezèrsito popołare de Corea]] * [[1945]] **[[Seconda guera mondiałe]]: l'ezèrsito [[nazifasismo|nazifasista]] el se rende e el dasa l'[[Regno d'Itàlia (1861-1946)|Itàlia]] dopo łe insuresion [[Rezistensa italiana|partezane]] de [[Zènoa]], Miłan e [[Turin]], metendo fin a ła ocupasion todesca in Itàlia: el avegnimento el vien recordà ogni [[ano]] da ła [[Aniversàrio de ła libarasion d'Itàlia|Festa de ła Libarasion]] ** Seconda guera mondiałe: le trupe americane e sovièteghe łe se cata arente de [[Torgau]], sol [[Elba (fiume)|fiume Elba]], dividendo ła [[Zermània nazista|Zermània]] in do ** [[Stati Unii d'Amèrica|USA]]: Sincuanta Stati i fonda a [[San Francisco]] ([[California]]) l'[[Organizasion de łe Nasion Unie]] (ONU) * [[1953]] – Inte ła revista ''[[Nature]]'' vien scrivesto l'artìcuło ''[[A Structure for Deoxyribose Nucleic Acid]]'' de [[James Dewey Watson]] ([[ornitołozia|ornitòłogo]]) e [[Francis Crick|Francis Harry Compton Crick]] ([[fìzega|fìzego]]). col cuało vien descrivesta ła struturasion a èłega del [[DNA]], pal cuało i se ciaparà inte el [[1962]] el [[prèmio Nobel par ła medezina]] * [[1959]] – Primo cazo de [[AIDS]] notifegà (ufisałe scumìsio de l'epidemia ła vegnarà fisada inte ła data del [[5 de zugno]] [[1981]]) * [[1961]] – [[Robert Noyce]] el se ciapa el breveto par un [[sircùito integrà]] * [[1969]] – Do tentai a Miłan i fa tanti ferii: i ze i primi tentai dei [[ani de pionbo]] * [[1974]] – [[Portogało]]: l'MFA ([[Movimento das Forças Armadas]]), fato da ufisałi e trupe dei vari corpi de łe forse armae, i òcupa miłitarmente [[Lisbona]] e altre sità portogheze, tacando el [[Colpo de stato|colpo de Stato]] incruento, conosesto cofà ''[[Rivołusion dei garòfołi]]'', che i finise el ditatoriale de [[Marcelo Caetano]] * [[1981]] – [[Japon]]: pì de sento lavoratori i ze esponesti a łe [[Radiasion ionizanti|radiasion]] co łe ze drio łe oparasion de riparasion de un guasto inte l'inpianto nucleare de [[Tsuruga]] * [[1982]] – [[Israele]] el finise el so retiro da ła [[penìzoła del Sìnai]] dopo i [[Acordi de Camp David]] * [[1983]] – El [[Pioneer 10]] el traersa l'[[òrbita]] del pianeta [[Pluton (astronomia)|Pluton]] * [[1988]] – Israełe: [[John Demjanjuk]] el vien condanà a morir par [[Crìmene contro l'umanità|crìmeni de guera]] fati inte ła seconda guera mondiałe. Conosesto cofà ''Ivan el terìbiłe'', el zera na guàrdia del [[Canpo de stermìnio de Treblinka]] in [[Połònia]] * [[1993]] – a [[Washington D.C.]] vien fata na manifestasion, de datorno un milion de persone, par ła egualiansa de deriti de la popołasion gay, lèsbega y bisesuałe. * [[2000]] – [[Korado Korlević]] el descuerze l'[[Lista de asteroidi (30001-31000)|asteròide n.30237 (nome tenporàneo "HY1")]] * [[2005]] – L'ùltema parte de ła [[Stełe de Axum]] ła torna da [[Roma]] in [[Etiòpia]] * [[2015]] – In [[Nèpal]] un taremoto de [[Scala Richter|magnitudo]] 7,8 el fa cuazi 8.700 morti. == Nasesti == *[[32]] – [[Otone]], [[Imperatori romani|imperatore romano]] *[[1194]] – [[Ezelin da Roman]], cao ghibełino e feudatario († [[1259]]) *[[1228]] – [[Corado IV del Sacro Romano Impero]] *[[1284]] – Re [[Edoardo II d'Inghiltera]] *[[1599]] – [[Oliver Cromwell]], statista *[[1841]] – [[Antonio Fais]], matemàtego itałjan († [[1925]]) *[[1849]] – [[Felix Klein]], matematico *[[1859]] – [[Giacomo Boni]], architeto († [[1925]]) *[[1874]] – [[Guglielmo Marconi]], sciensiato ed inventor itałjan [[Premio Nobel par ła fisica]] intel [[1909]] *[[1898]] – [[Stefanija Ivanivna Turkevyč-Lukijanovyč]], conpozidora, pianista e muzicòłoga ucraina († [[1977]]) *[[1900]] – [[Wolfgang Ernst Pauli]], fisico, [[Premio Nobel par ła fisica]] intel [[1945]] († [[1958]]) *[[1903]] – [[Kolmogorov|Andrey Nikolaevich Kolmogorov]], matemàtego e statistico russo *[[1914]] – [[Ross Lockridge Jr.]], scrittore *[[1915]] – [[Marcos Pérez Jiménez]], pułìtego venezuelano († [[2001]]) *[[1917]] – [[Ella Fitzgerald]], cantante [[jazz]] († [[1996]]) *[[1918]] – [[Gerard Henri de Vaucouleurs]], astronomo *[[1922]] – [[Lia Angeleri]], atora († [[1969]]) *[[1925]] – [[Sammy Drechsel]], giornalista, regista e cabarettista *[[1927]] – [[Albert Uderzo]], fumettista rancese *[[1930]] – [[Paul Mazursky]], regista e scrittore *[[1933]] – [[Jerry Leiber]], compositore *[[1939]] – [[Tarcisio Burgnich]], calciatore italiano *[[1940]] ** [[Maribel Y. Owen]], pattinatora statunitense ** [[Al Pacino]], attore *[[1946]] – [[Talia Shire]], attore *[[1947]] – [[Johann Cruyff]], calciatore olandese *[[1952]] – [[Vladislav Tretiak]], hockeista russo *[[1955]] – [[Kim Eric Drexler]], ricercatore *[[1966]] – [[Diego Dominguez]], rugbista italiano *[[1969]] – [[Renée Zellweger]], atora *[[1976]] **[[Tim Duncan]], campione di [[bałacanestro|basket]] ** [[Breyton Paulse]], rugbysta sudafricano *[[1981]] – [[Anja Pärson]], sciatora svedese *[[1981]] – [[Felipe Massa]], pilota F1 Brasiliano *[[1989]] – [[Gedhun Choekyi Nyima]], 11° Panchen Lama del Tibet rapito inte el '95 == Morti == *[[1472]] – [[Leon Battista Alberti]], architeto, pitor, matematico, poeta, łinguista, fiłosofo, musico e archeòłogo itałjan (n. [[1404]]) *[[1566]] – [[Diana di Poitiers]], mojere de re [[Enrico II de Francia]] *[[1595]] – [[Torquato Tasso]], poeta itałjan (n. [[1544]]) *[[1635]] – [[Alessandro Tassoni]], scritor e poeta itałjan *[[1744]] – [[Anders Celsius]], astronomo *[[1800]] – [[William Cowper]], poeta inglese (n. [[1731]]) *[[1840]] – [[Siméon-Denis Poisson]], matematico *[[1878]] – [[Anna Sewell]], autrice *[[1911]] – [[Emilio Salgari]], scrittor itałjan (n. [[1862]]) *[[1951]] – [[Robert Garrett]], atleta 'merican (n.[[1877]]) *[[1968]] – [[John Tewksbury]], atleta 'merican *[[1980]] – [[Mario Bava]], rejista e scenejiator itałjan (n. [[1914]]) *[[1990]] – [[Dexter Gordon]], musico [[jazz]] *[[1995]] – [[Ginger Rogers]], atora e ballerina *[[1999]] – [[Lord Killanin]], presidente del [[CIO]] ([[Comitato Olimpico Internazionałe]]) *[[2000]] – [[David Merrick]], produtor *[[2001]] – [[Michele Alboreto]], piłota (n. [[1956]]) *[[2002]] – [[Lisa Lopes]], cantante *[[2003]] – [[Samson Kitur]], atleta kenian *[[2006]] – [[Franco Denoth]], informadego itałjan (n. [[1935]]) == Feste e recorense == === Siviłi === Internasionałi: * Dì mondiałe par la lota contra la [[małària]] Nasionałi: * [[Australia]] – ''[[ANZAC Day]]'' * [[Corea del Nord]] – Fondasion de l'[[Chosŏn inmin'gun|Armada nasionałe]] * [[Ezito]] – Festa de ła libarasion del [[Penisola del Sinai|Sinai]] * [[Fær Øer]] – Festa nasionałe de ła bandiera * [[Zermània]] – Dì de łe àlbare * [[Itàlia]] – [[aniversàrio de ła libarasion d'Itàlia]] * [[Nova Zełanda]] – ''ANZAC Day'' * [[Portogało]] – [[Rivołusion dei garòfołi|Festa de ła libartà]] (''Dia da liberdade'') * [[ESwatini|Swaziland]] – Festa nasionałe de ła bandiera === Rełijoze === [[Cristianèzemo]]: * Santo [[Aniano de Alessandria]], véscovo * San [[Clarenzio de Vienne]], véscovo * Santo [[Erminio de Lobbes]], véscovo e abate * San [[Febadio de Agen]], véscovo * Santa [[Franca da Vitalta]], badesa * San [[Giovanni Battista Piamarta]], sacerdote e fondatore * Santa [[Hunna]], védova in [[Alsazia]] * San [[Marco (evangelista)|Marco evangelista]] * Santo [[Olivo màrtire]] * Santi [[Pasicrate e Valenzio]], màrtiri * San [[Pedro de San José de Bethencourt]], fondatore de l'[[Órdene dei fradełi de Betleme]] * Beato [[Bonifacio de Valperga]], véscovo * Beato [[Juzepe Trinità Rangel Montan e do conpagni]], màrtiri * Beato [[Mario Borzaga]], sacerdote e màrtire * Beato [[Paolo Thoj Xyooj]], catechista e màrtire * Beati [[Roberto Anderton]] e [[Gulielmo Marsden]], màrtiri [[Rełijon romana]] antiga e [[Via romana ai dei|moderna]]: * [[Robigus]] * [[Serapide]] [[Taoismo]]: * ([[2011]]) [[Festa de Mazu]], dea del mare (ciamada Festa de A-Ma a [[Macao]]) ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de apriłe| 25]] mp4l2pl1bbj4a3l9mrnry4o2ryfovlm 0 5427 1231004 1078197 2026-08-13T18:32:45Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231004 wikitext text/x-wiki {{apriłe}} El '''27 de apriłe''' el ze el 117° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 118° inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]. Par rivar al cao de l'[[ano]] ghe vołe oncora 248 dì. == Avegnimenti == * [[33]] – Pusìbiłe data se ła morte de [[Jezù]], drio ai [[Vanxeło|Vanzełi]]. * [[1124]] – [[Davide I de Scòsia]] el vien incoronà [[Sovrani de Scòsia|rè]]. * [[1296]] – [[Bataja de Dunbar (1296)|Bataja de Dunbar]]: [[Edoardo I d'Inghiltera]] el sconfize i scosezi. * [[1521]] – [[Ferdinando Mazełan]] el vien copà da nativi fiłipini. * [[1565]] – [[Ìndie orientałi spagnołe|Fiłipine]]: ła sità de [[Cebu]] ła divien el primo insediamento spagnoło. * [[1667]] – [[John Milton]], ormai orbo e poareto, el vende par 10 [[Sterłina britànega|sterline]] i deriti del so [[poema èpego]] ''[[Paradise Lost]]''. * [[1805]] – [[Prima guera barbarega]]: i [[Stati Unii d'Amèrica|Stati Unii]] e le popołasion [[bèrberi|bèrbere]] i intaca ła sità de ła [[Tripułitània]] [[Derna (Lìbia)|Derna]] * [[1840]] – [[Londra]]: Taca ła costrusion del [[Pałaso de Westminster]]. * [[1861]] ** USA: el [[Presidente dei Stati Unii d'Amèrica|presidente]] [[Abraham Lincoln]] el sospende el derito de l'''[[Habeas corpus]]''. ** [[Stati Confederai d'Amèrica]]: la [[Virginia Osidentałe]] ła taca ła secesion da ła [[Virginia]]. * [[1862]] – [[Guera de secesion americana]]: le navi nordiste łe entra in [[New Orleans]], so ła [[foze]] del [[Mississipi (fiume)|Mississipi]]. * [[1865]] – La [[Piroscafo|nave a vapor]] [[Sultana (bateło a vapore)|''Sultana'']], co 2.300 pasejeri, ła s-ciopa e ha se nega inte el Fiume Mississipi: 1.700 morti, in granda parte rèdusi unionisti de ła [[Prizon de Andersonville]]. * [[1901]] – [[Regno d'Itałia (1861-1946)|Itàlia]], taca el [[Giro automobilistico d'Italia]]. * [[1908]] – Londra: inaugurasion de ła [[Zughi de ła IV Ołinpìade|IV Ołinpìade]]. * [[1909]] – El [[Sultani otomani|sultan de Turchia]] [[Abdul Hamid II|Abdul-Hamid II]] el vien ezeautorà; al so posto va su so frateło [[Mehmet V]] (che el morarà calche meze dopo de eło). In liansa col [[Kaiser]], el vegnarà nomenà ''[[Generalfeldmarschall]]'' del [[Regno de Prùsia]] el [[28 de zenaro]] del [[1916]] e de l'[[Inpero todesco|Inpero de Zermània]] el [[1º de febraro]] del 1916. * [[1941]] ** [[Seconda guera mondiałe]]: le trupe todesche łe entra a [[Atene]]. ** Seconda guera mondiałe: inte na [[Lubiana]] ormai italiana el vien fondà el [[Fronte de Libarasion del Popoło Slovegno]] so ła baze de un acordo intrà comunisti, cristian-sociałi, [[Libarałismo|libarałi]] de sanca e intełetuałi progresisti. * [[1945]] ** El ''[[Völkischer Beobachter]]'', el cuotidian ufisałe del [[Partio Nasionalsociałista Todesco dei Lavoratori]] (''Partio nasista''), el finise łe publegasion. ** Seconda guera mondiałe: so l'[[Altopian dei Sete Comuni|Altopian de Aziago]] le trupe todesche łe fa na straje par raprezàlia, conosesta cofà [[Straje de Treschè Conca]] * [[1950]] – [[Gérard Blitz (inprenditore)|Gérard Blitz]] fonda l'associasion ''[[Club Méditeranée]]''. * [[1960]] – El [[Togo]] el ciapa l'indipendensa da ła [[Fransa]]. * [[1961]] – La [[Siera Leon]] el ciapa l'indipendensa dal [[Regno Unio]]. * [[1967]] – A [[Montréal]] ([[Canada]]) se verze l'[[Expo 1967|Expo '67]]. * [[1973]] – [[Omicidio de Vitorio Olivares]], normałe dipendente inte i ufisi de ła conpagnia aèrea ''[[El Al]]'' de Via Bissolati, in [[Roma]], copà da un terorista ligà a ''[[Setembre Nero (organizasion)|Setembre Nero]]''. * [[1981]] ** [[Pałermo]], finise el primo congreso del [[Partio Sociałista Italian]] andove el segretàrio el ze sta ełezesto democrategamente, invese de èsare decidesto da ła segreteria: [[Bettino Craxi]] el vien reconfermà col 74% de łe votasion. ** La [[Xerox Pało Alto Research Center|Xerox PARC]] presenta el [[mouse]], la [[periferica]] del [[conputer]] che aprirà le porte par le [[Interfacia grafica|Graphical User Interface]] (GUI). * [[1990]] – [[Palestina]]: par protestare contra łe invazion dei nasionalisti ebrei inte i posti sacri, łe vien sarae a ła zente par 24 ore ła [[Bazéłega del Santo Sepolcro]] a [[Zeruzałeme]], le ceze de [[Nazareth]] e [[Betleme]] e łe [[Cùpoła de ła Ròcia|Moschee de ła Ròcia]] e de [[Moschea al-Acsa|al-Acsa]]. * [[1992]] – Nase ła [[Repùblega Federałe de Jugoslàvia]], formada da [[Sèrbia]] e [[Montenegro]] dopo la secesion de [[Slovènia]] e [[Croàsia]]. * [[1999]] – [[Masacro de Meja]]: 375 siviłi copai da łe trupe serbe. * [[2006]] – [[New York]], taca ła costrusion de ła [[One World Trade Center|Freedom Tower]], edifegà prinsipale del [[World Trade Center (2001-prezente)|novo World Trade Center]] de ła sità. * [[2014]] – [[Sità del Vategan]], [[Papa Francesco]], co na sołene sełebrasion in [[Piasa San Pietro]], el declara santi [[Papa Zoani Paolo II|Zoani Pàolo II]] e [[Papa Zoani XXIII|Zoani XXIII]], co ła prezensa del [[Papa emèrito]] [[Papa Benedeto XVI|Benedeto XVI]] * [[2018]] – El [[Presidente de ła Comision par i Afari de Stato|presidente nordcorean]] [[Kim Jong-un]] el cata el [[Presidenti de ła Corea del Sud|presidente sudcorean]] [[Moon Jae-in]], divegnendo èsar el primo [[Cao de Stato|cao de stato]] nordcorean a métar i pie in [[Corea del Sud]] dopo pì de 65 ani == Nasesti == * [[Guido Cantelli]], diretor d'orchestra († 1956) ==Morti== == Feste e recorense == === Siviłi === * [[Cile]] – Día del carabinero (dì del [[Carabineros de Chile|Carabiniero]], comemorasion de ła fondasion de sto corpo de połisia inte el [[1927]]) * [[Finlàndia]] – Dì nasionałe del veteran * [[Paezi Basi]] – [[Koningsdag]], dì del re * [[Siera Leon]] – Festa de l'indipendensa ([[1961]]) * [[Slovpnia]] – Dì de l'insurresion contro l'ocupante * [[Sudafrica]] – [[Festa de ła libartà]] * [[Togo]] – Festa de l'indipendensa ([[1970]]) === Rełijoze === [[Cristianèzemo]]: * Santa [[Santa Damaride|Damaride]], vèrzene e màrtire * San [[Giovanni de Catari]], abate * San [[libarałe d'Altino]] * San [[Lorenzo Nguyen Van Huong]], sacerdote e màrtire * San [[Magaldo de Man]], véscovo * San [[Pietro Armengol]], mercedario * San [[Pollione de Cibali]], màrtire * San [[Simeone I de Gerusalemme]], véscovo e màrtire * San [[Teodoro de Tabenna]], abate * Santa [[Zita de Lucca]], vèrzene * Beato [[Adelelmo de Le Mans]], mònago * Beata [[Osanna de Cattaro]], domenegana * Beato [[Giacomo Illirico]] (da [[Bitetto]]), fransescan * Beata [[María Antonia Bandrés y Elósegui]], rełijoza * Beato [[Nicolas Roland]], fondatore * Beato [[Umberto de Miribel]], véscovo [[Wicca]]: * [[2006]] – [[Esbat|Luna]] de łe zeme [[Vudù]]: * Celebrasion de [[Dan Wedo]], spìrito del [[Sovrani de Fransa|re de Fransa]] [[Luigi IX de Fransa|Luigi IX]] ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de apriłe| 27]] fsm82bez3vhqtmruxesk54kdwnyo83k 0 5433 1231020 1071548 2026-08-13T18:47:43Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231020 wikitext text/x-wiki {{majo}} El '''3 de majo''' el ze el 123° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 124° inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]. Par rivar al cao de l'[[ano]] ghe vołe oncora 242 dì. == Avegnimenti == * [[1512]] – [[Roma]], taca el [[Concìlio Lateranense V]] * [[1791]] – La [[Camara dei deputai (Połònia)|Dieta polaca]] ła proclama ła [[Costitusion połaca de majo|Costitusion del 3 de majo]] (prima costitusion moderna inte l'[[Eoropa]] e seconda inte el mondo) * [[1808]] **[[Spagna]]: revolta a [[Madrid]] contra a l'ocupasion de [[Napoleon Bonaparte]], i masacri del pòpoło da parte dei fransezi i ispirarà i cuadri de [[Francisco Goya]], intrà sti cuà ła teła ''[[El 3 de majo 1808]]'' ** [[Guera de Finlàndia]]: la [[Svèsia-Norveza|Svèsia]] ła perde ła fortesa de [[Suomenlinna|Sveaborg]], che ła vien concuistada da ła [[Inpero ruso|Rùsia]] * [[1810]] – [[George Gordon Byron|Lord Byron]] el noa inte el [[Dardanełi|Ełesponto]] * [[1815]] – [[Guera austro-napoletana]]: l'[[Ezérsito inperiale austrìago (1806-1867)|ezèrsito austrìago]] el dèzema łe trupe del [[Regno de Nàpułi]] comandae da [[Gioacchino Murat]] inte ła [[bataja de Tolentino]]. * [[1860]] – [[Carlo XV de Svezia|Carlo XV]] de Svèsia-Norveza el vien incoronà [[Sovrani de Svèsia|rè de Svèsia]] * [[1867]] – La [[Compagnia de ła Baja de Hudson]] ła renunsa a tute le preteze so l'[[ìzoła de Vancouver]] * [[1912]] – I primi morti del [[RMS Titanic|RMS ''Titanic'']] łe vien sepełeste a [[Halifax (Cànada)|Halifax]], in [[Nova Scòsia]] * [[1916]] – I lìder de ła [[Rivolta de Pàscua]] i vien zustisiai a [[Dublin]] * [[1923]] – [[Jacopo Gasparini]] ([[1879]] – 1941) el vien ełezesto [[Goernatori de łe cołònie italiane|governator]] d'[[Cołònia eritrea|Eritrea]]. El restarà in carga finmente el [[1928]] * [[1933]] – [[Nellie Tayloe Ross]] ła devien ła prima fémana che ła derize ła [[United States Mint|Zeca dei Stati Unii]] * [[1937]] – ''[[Gone with the Wind (romanzo)|Gone with the Wind]]'' (''Via col vento''), un romanzo de [[Margaret Mitchell]], el vinse el [[Prèmio Pulitzer]] * [[1939]] – [[Iosif Stalin|Stalin]] el nòmena cofà [[Ministri dei esteri de ła Rùsia|ministro dei èsteri]] [[Vjačeslav Michajlovič Molotov]] * [[1941]] – Dopo l'intervento de łe trupe todesche ła [[Regno de Gresa|Gresa]] ła se rende a l'[[Regno d'Itàlia (1861-1946)|Itàlia]] * [[1945]] – [[Seconda guera mondiałe]]: negamento de łe prezon gałizanti: ''[[Cap Arcona]]'', [[Thielbek (nave)|''Thielbek'']] e ''Deutschland'' da parte de ła [[Royal Air Force|RAF]] inte ła baja de [[Lubeca]] (''Lübeck'') * [[1946]] – El [[Proceso de Tokyo|Tribunałe Miłitare Internasionałe par l'Estremo Oriente]] el scumìsia i so lavori a [[Tokyo]], contro 28 raprezentanti de l'[[Rikujō Jieitai|ezérsito]] e del goerno japonezo, incolpai de [[Crìmene contro l'umanità|crìmeni de guera]] e crìmeni contra a l'umanità * [[1947]] – La nova [[Costitusion del Japon|Costitusion postbèłega Japoneza]] ła entra in vigore * [[1951]] ** Verse ła [[Royal Festival Hall]] de [[Londra]] ** [[Jōsei Toda]] el divien il secondo presidente de ła [[Soka Gakkai]] * [[1952]] – I tenenti cołonełi statunitensi [[Joseph O. Fletcher]] e [[William P. Benedict]] i atera co un aèreo inte el [[Poło nord|Poło nord ziogràfego]] * [[1956]] – Prima edision dei canpionai del mondo de [[Judo|Jūdō]] * [[1960]] – [[Daisaku Ikeda]] el divien el terso presidente del Soka Gakkai * [[1968]] – [[Parize]], prime carghe de ła połisia contro i scołari che manifesta: taca el [[Majo franseze]] * [[1970]] – [[Leonardo Murialdo]] el vien proclamà santo da [[Papa Paolo VI]] * [[1979]] – [[Regno Unio]], [[Margaret Thatcher]] ła vien nomenada [[Primi ministri del Regno Unio|prima Ministro]] * [[1982]] ** In [[Repùblega Popołare de Połònia|Połònia]], a [[Varsàvia]] e in altre sità, le manifestasion de [[Solidarność]] łe se scontra co ła połisia ** [[Guera de łe Falkland]]: Il [[caciatorpediniero]] [[Clase Type 42|Type 42]] [[HMS Sheffield (D80)|HMS ''Sheffield'' (D80)]] el vien colpio e negà da un mìsiłe [[Exocet]] * [[1991]] ** Vien firmada ła [[Declarasion de Windhoek]] * [[1998]] – Alle 00.08 [[Jacques Chirac]] e [[Helmut Kohl]] i fima l'acordo so ła nòmena del [[presidente de ła Banca sentrałe eoropea]]: el ze ła nasimento de l'[[eoro]]. Tenporalmente el vałe 1936,27 [[lira italiana|lire italiane]] * [[2002]] – L'euro el divien ła vałuta ufisałe dei stati de l'[[Union econòmega e monetària de l'Union eoropea|Union Monetària Eoropea]] * [[2005]] – Dopo 35 anni, la [[Corte suprema de casasion|Corte de Casasion]] ła asolve tuti i inputai de ła [[Straje de piasa Fontana|Strage de Piasa Fontana]] e ła condana al pagamento de łe speze prosedurałi i parenti de łe vìtime e łe parte siviłi coinvolzeste * [[2018]] ** L'[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences|Academy Awards]] ła buta fora l'atore [[Bill Cosby]] e el rezista [[Roman Polański]] dopo de racuante movense contro lori ** Par ła prima volta dopo el [[1983]], se sveja de novo el vulcan [[Kīlauea]] inte łe [[Hawaii]] == Nasesti == *[[1951]]: **[[Massimo Ranieri]], [[cantante]] e atore italian ==Morti== * [[1987]]: **[[Dalida]], cantante itało-franseza (n. [[1933]]) == Feste e recorense == === Sivili === Internasionali: * Dì mondiale de l'[[asma]] * [[UNESCO]] – [[Dì mondiale de ła libartà de stanpa]] Nasionali: * [[Japon]] – Festa de ła [[Costitusion del Japon|Costitusion]] (festa nasionałe) * [[Połònia]] – Festa de ła [[Costitusion de ła Repùblega de Połònia|Carta Costitusionałe]] del 3 de majo (festa nasionałe) === Rełijoze === [[Cristianèzemo]]: * [[Invension de ła Croze]] * Beato [[Adamo de Cantalupo in Sabina]] * Beato [[Arnaldo de Rossinol]], mercedaro * Sant'[[Papa Alessandro I|Alessandro I]], [[Papa]] * Sant'[[Ansfrido de Utrecht]], [[Arcidiòceze de Utrecht|véscovo]] e confesore * San [[Conlaedo]], [[diòceze de Kildare e Leighlin|véscovo]] * Beato [[Edoardo Giuseppe Rosaz]], [[diòceze de Susa|véscovo]] e fondatore de łe [[Suore fransescane misionàrie de Susa]] * Beata [[Emilia Bicchieri]], domenicana * Santi [[Evènzio, Lisandro e Teoduło]], màrtiri * San [[Fiłipo apòstoło]] * San [[Jacopo el Menore]], apòstoło * San [[Giovenale de Narni]], [[diòceze de Terni-Narni-Amelia|véscovo]] * San [[Guglielmo da Firenze]], mercedaro e màrtire * Beata [[Marie-Léonie Paradis]], fondatora [[Suore picenine de ła Sacra Fameja (Sherbrooke)]] * San [[Pietro de Argo]], véscovo * San [[Stanislao Casimiritano]], sacerdote * San [[Teodosio de Pečerska]], mònago * Santi [[Timoteo e Maura]], maridauri e màrtiri * Santa [[Vioła de Verona]], màrtire * Beato [[Zacaria (beato)|Zaccaria]], fransescan [[Rełijon romana]] antiga e [[Via romana ai dei|moderna]]: * [[Floralia|Ludi Florali]], sesto e ùltemo dì [[Soka Gakkai]]: * Dì de ła Soka Gakkai ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de majo| 03]] aze3yda4fc9v5ciz07obemt5vyjuksu 0 5435 1231009 1071546 2026-08-13T18:37:21Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231009 wikitext text/x-wiki {{majo}} El '''5 de majo''' el ze el 125° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 126° inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]. Par rivar al cao de l'[[ano]] ghe vołe oncora 240 dì. == Avegnimenti == * [[553]] – A [[Costantinòpułi]] scumìsia el [[Concilio de Costantinòpułi I|Secondo concìlio ecumènego]], invocà par contrastar l'[[erezia]] dei [[nestorianèzemo|nestoriani]] * [[996]] – [[Consacrasion]] de [[Papa Gregòrio V]] * [[1640]] – [[Sovrani d'Inghiltera|Re]] [[Carlo I d'Inghiltera]] el desfa el [[Curto Parlamento]]. * [[1646]] – Re Carlo I d'Inghiltera el se rende a l'ezèrsito presbiterian scosezo, a [[Newark-on-Trent|Newark]]. * [[1762]] – Tratà de paze intrà [[Inpero ruso|Rùsia]] e [[Regno de Prùsia|Prùsia]] * [[1789]] – A [[Parize]] i taca i [[Stati zenerałi del 1789|Stati zenerałi]] * [[1800]] – [[Gran Bretagna]]: el parlamento el aprova l'[[Ato de Union (1800)|Ato de Union]] col cuało se stabiłise l'union del [[Regno de Gran Bretagna]] e del [[Regno d'Irlanda]] par darghe vita al [[Regno Unio de Gran Bretagna e Irlanda]]. * [[1809]] **[[Mary Kies]] ła devien ła prima dona a ciapar un [[breveto]] statunitense (par na tècnega de [[tesitura]] de ła [[paja]] co [[seta]] e [[fiło]]). ** El [[cantoni de ła Svìsara|canton svìsaro]] de [[Canton Argovia|Argovia]] el nega ła sitadinansa ai [[ebrei]]. * [[1814]] – [[Guera anglo-americana]]: i britàneghi i intaca [[Fort Ontario]] a [[Oswego (New York)|Oswego]] * [[1821]] – [[Napoleon Bonaparte]] el more in bando inte l'ìzoła britanega de [[Sant'Elena (ìzoła)|Sant'Elena]]. * [[1824]] – [[Papa Leone XII]] el pùblega ła [[ensìclega]] "''[[Ubi primum a summi]]"'', so l'elesion al somo pontifegà. * [[1835]] – In [[Belzo]] ła vien inaugurada na ferovia intrà [[Bruxelles]] e [[Malines]]. Ła ze ła prima ferovia de l'[[Eoropa continentałe]]. * [[1842]] – A [[Anburgo]] s-ciopa un devastante [[Grando inséndio de Anburgo|inséndio]], che el narà vanti par 4 dì, desfando tochi de sentro stòrego * [[1860]] – [[Risorzimento|Risorzimento italian]]: partensa de ła [[Spedision dei Miłe]] de [[Giuseppe Garibaldi]] da [[Quarto (Itàlia)|Quarto de Genova]] so do [[Piroscafo|piroscafi]], el ''[[Piemonte (nave)|Piemonte]]'' e el ''[[Lonbardo (nave)|Lonbardo]]''. * [[1862]] – [[Intervento franseze in Mèsego]]: l'[[Ejército Méxicano|ezèrsito mesegan]] el dèzema cheło [[Armée de terre|franseze]] inte ła [[battaja de Puebla]] (el [[9 de majo]] ła ze devegnesta ła festa del [[Cinco de Mayo|Cinco de mayo]]). * [[1865]] – A [[North Bend (Ohio)|North Bend]] (un [[soborgo]] de [[Cincinnati]]), ghe ze na rapina al tren dei [[Stati Unii d'Amèrica|Stati Unii]]. * [[1877]] – [[Guere indiane]]: [[Toro Sentà]] el guida i so guerieri [[Lakota]] in [[Confederasion canadeze|Cànada]], par evitar ła persecusion de l'[[United States Army|ezèrsito statunitense]] comandà dal cołoneło [[Nelson Miles]]. * [[1892]] – El [[Congreso dei Stati Unii|Congreso dei Stati Unii d'Amèrica]] el pasa l'[[Ato de escluzion cineze]]: testi i cinezi inte i Stati Unii i ga da notarse, sanò i vegnaria deportai. * [[1893]] – [[Crollo del 1893]]: el croło de ła [[Borsa de New York]] dà el via a un perìodo de [[Recesion|depresion]]. * [[1912]] ** La [[Zughi de ła V Ołinpìade|V Ołinpìade]] d'istà ła se verze a [[Stocolma]], in [[Svèsia]] ** Vien fora in [[Mosca (Rùsia)|Mosca]] el primo nùmaro de ła ''[[Pravda]]''. * [[1916]] – I [[United States Marine Corps|Marines statunitensi]] [[Ocupasion statunitense de ła Repùblega Dominicana (1916-1924)|i invadise]] ła [[Repùblega Dominicana]]. * [[1925]] – A [[Dayton (Tennessee)|Dayton]] ([[Tennessee]]), [[John Scopes]], un maestro de [[biołozia]], el vien inprezonà par ver insegnà ła [[L'orìzane de łe spece|Teoria de l'evołusion]] de [[Charles Darwin]]. * [[1936]] – [[Guera d'Etiopia]]: co l'entrada de łe trupe italiane a [[Addis Abeba]], finise el conflito * [[1940]] – [[Seconda guera mondiałe]]: se fa a [[Londra]] un goerno norvezeze in bando. * [[1941]] – L'[[Inperatore d'Etiopia|inperatore]] [[Hailé Selassié]] el torna a Addis Abeba. * [[1945]] – Seconda guera mondiale: ** Le trupe todesche in [[Danemarca]] e [[Paezi Basi]] i capìtoła. ** Vien libarà el [[Canpo de consentramento de Mauthausen]]. ** I soldai canadezi i lìbara ła sità de [[Amsterdam]] da l'ocupasion nazista. * [[1946]] – Prima schedina de ła [[SISAL]] (prozenidora del [[Totocalcio]]), da na idea del jornałista sportivo [[Massimo Della Pergola]] * [[1949]] – Istitusion del [[Consejo d'Eoropa]]. * [[1950]] – [[Bhumibol Adulyadej]] incoronà cofà [[Re de Thailandia|re]] Rama IX de [[Thailandia]]. * [[1954]] – El zenerale [[Alfredo Stroessner]] el ciapa el poder [[Paraguay]] co un [[colpo de Stato]]. * [[1955]] – La [[Zermània Ovest]] ła otien ła [[Convension Bonn-Parize|inpienia sovranità]]. * [[1961]] – [[Programa Mercury]]: [[Mercury-Redstone 3]] – [[Alan Shepard]] el devien el primo american che el viaja inte el [[Spàsio (astronomia)|spàsio]]. El farà un [[voło spasiałe]] de manco de cuìndaze minuti fazendo manco de l'[[òrbita]] totałe de ła [[Tera]]. * [[1972]] Palermo, el Volo Alitalia 112, un [[Douglas DC-8]] partio da [[Roma]], el se s-cianta inte ła [[Montagna Longa]] a łe 22:23, fazendo 115 morti * [[1980]] – El [[Special Air Service]] el fa irusion inte l'anbasada iraniana de [[Londra]], dopo un perìodo de sèdio. * [[1981]] – Dopo 66 dì de siòparo de ła fame, [[Bobby Sands]] el more inte l'[[ospeałe]] de ła prezon de Maze, conosesto anca cofà [[Long Kesh]], in [[Irlanda del Nord]]. L'avegnimento el descaena na protesta de tante persone par tuto el mondo. * [[1987]] – [[Irangate]]: łe taca łe udiense trasmeteste par [[tełevizion]] dal Congreso dei Stati Unii d'Amèrica. * [[1995]] – [[Itàłia|Italia]]: ła [[Corte suprema de casasion]] ła descanseła ła paroła [[Dio]] dal zuramento dei testimoni inte łe àule de tribunałe. * [[1999]] – [[Anastacia]] ła pùblega ''[[I'm Outta Love]]'', considarà uno intrà i mejo brani [[dance pop]] de tuti i tenpi. * [[2000]] – [[Conzunsion (astronomia)|Conzunsion]] de tuti i pianeti "tradisionali" ([[Mercùrio (astronomia)|Mercùrio]], [[Vènere (astronomia)|Vènere]], [[Marte (astronomia)|Marte]], [[Zove (astronomia)|Zove]], [[Saturno (astronomia)|Saturno]], [[Luna]] e [[Sołe]]); *[[2004]] – Dopo i scàndałi par i 25 morti gavesti da łe torture fazeste da miłitari inglezi e statunitensi ai prezonieri de guera iracheni e afgani, par ła prima volta el [[Presidente dei Stati Unii d'Amèrica|presidente]] [[George W. Bush]] el declara a racuante emisore àrabe. == Nasesti == ==Morti== * [[1821]] – [[Napoleon Bonaparte]] == Feste e recorense == === Nasionałi === ===Rełijoze=== ==== Santi catòłeghi ==== ====Festa del patrono de łe sità==== === Làeghe === ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de majo| 05]] cifhiqu4qrqnhgcoc4n4ye89q6vbk5d 0 5446 1231017 1071536 2026-08-13T18:45:43Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231017 wikitext text/x-wiki {{majo}} El '''16 de majo''' xe el 136° dì de l'ano secondo el [[całendàrio gregorian]] e el 137° inte i [[ano bixesto|ani bisestiłi]]). Ghe manca 229 dì par ła fin de l'[[an]]no. == Avegnimenti == * [[218]] – La [[Lejon romana]] [[Legio III Gallica]], de stansa a [[Emesa]], proclama [[inperatori romani|Inperatore]] Sestio Vario Avito Basian, che el tołe el nome de Marco Aurelio Antonino e el pasarà a ła stòria cofà [[Eliogabało]] * [[1204]] – [[Baldovin I de Costantinòpułi|Baldovino IX de Fiandra]] el vien incoronà primo inperatore de l'[[Inpero latino de Costantinòpułi|Inpero latino d'oriente]] * [[1527]] – I abitanti de [[Firense]] i scàcia par ła seconda volta i [[Medici (fameja)|Medici]], rimetendo na [[forma de goerno]] repùblegana * [[1532]] – Sir [[Thomas More]] el se dimete da l'incargo de [[Lord Canceliero]] d'[[Inghiltera]] * [[1568]] – [[Maria Stuarda]] ła scanpa da ła [[Regno de Scòsia|Scòsia]] * [[1605]] – Ełesion de [[Papa Poło V]] * [[1696]] – A [[Amsterdam]] se ga ła véndita a l'asta de ła [[Jacob Dessius#L'asta Disius|cołesion d'arte Disius]], inte el so catàłogo ghe ze citai e descriti par ła prima volta ła major parte dei dipinzesti conosesti de [[Jan Vermeer]] * [[1770]] – La cuatordezene [[Maria Antonieta d'Asburgo-Lorena]] ła marida el cuindezene [[Luizi XVI de Fransa|Luizi Augusto]] che devegnerà drioman [[Sovrani de Fransa|Re de Fransa]] * [[1792]] – Inaugurasion del [[Gran Teatro La Fenice|Gran Teatro ła Fenice]] de [[Venèsia]] co un'òpara de [[Giovanni Paisiello]] * [[1884]] – [[Angelo Moriondo]] el depòzita el breveto par ła machina del [[cafè espreso]] * [[1917]] – [[Prima guera mondiałe]]: finise ła [[Bataja de Aras (1917)|Bataja de Aras]] * [[1918]] – Finise ła [[Guera sivihe finlandeze]] * [[1919]] – L'aèreo NC-4 Curtis de ła [[United States Navy|Marina statunitense]] el fa el primo volo transoseànego da Trepassey a [[Lisbona]] pasando par łe [[Azore]] * [[1920]] – [[Joana d'Arco]] ła vien canonizada a [[Roma]] da [[Papa Benedito XV]] * [[1929]] – A [[Hollywood]], [[California]], i vien consegnai par ła prima volta i Accademy Awards ([[Prèmio Oscar]]) * [[1943]] **[[Ołocàusto]]: finise ła revolta inte el [[Gheto de Varsàvia]] ** [[Seconda guera mondiałe]]: Danbuster Raid de ła [[Royal Air Force|RAF]] contro łe dighe de ła [[Zermània nazista|Zermània]] * [[1944]] – I deportai [[Sinti]] e [[Rom (popoło)|Rom]] del [[Canpo de consentramento de Auschwitz]] i fa na eròega insuresion contro łe [[Schutzstaffel|SS]] * [[1946]] – El crimenale nazista [[Karl Eberhard Schöngarth]], [[Brigadeführer]] de łe SS, el vien zustisià inpicà inte ła prezon de [[Hameln]] * [[1948]] – [[Chaim Weizmann]] el vien ełezesto primo [[Presidenti de Israełe|Presidente de Israele]] * [[1960]] **[[Nikita Sergeevič Chruščëv|Nikita Chruščёv]] dimanda łe scuze dei [[Stati Unii d'Amèrica|USA]] al presidente statunitense [[Dwight D. Eisenhower]] par el cazo dei voli dei aèrei spiòcio [[Lockheed U-2|U-2]] sora el sieło de l'[[Unione Soviètega]] ** [[Theodore Harold Maiman]] crea el primo [[laser]] ** Primo volo transatlàntego regolare intrà l'[[Aeroporto Internasionałe John F. Kennedy|Aeroporto Idlewild]] e [[Aeroporto de Londra-Heathrow|Heathrow]] oparà da ła El Al [[Israel]] Airlines * [[1969]] – [[Programa Venera]]: el [[Venera 5 e 6|Venera 5]] soviètego el atera su [[Vènere (astronomia)|Vènere]] * [[1975]] ** L'[[India]] anete el [[Sikkim]] ** [[Junko Tabei]] devien ła prima dona a rivar a ła sima del monte [[Everest]] * [[1988]] – USA: un raporto sanitàrio de C. Everet Koop el dize che łe propietà zontive de ła [[nicotina]] i ze simiłari a chełe de l'[[eroina]] e de ła [[cocaina]] * [[1992]] – [[STS-49]]: El [[Space Shuttle Endeavour]] el torna e atera dopo el volo inaugurałe * [[2003]] – A [[Casablanca]] 12 persone łe se fa s-ciopar inte na sèrie di atachi terorìsteghi atribuii a [[Al Qaida|Al-Qaida]] * [[2004]] – [[Guera in Iraq|Dopoguera irachen]]: durante i asalti dei rebełi, spronai da ła [[jhād]] diclarada el [[14 de majo]] da [[Muctada al-Sadr|Muctada Al Sadr]], el vien ferio da na scheja de [[Granada (arma)|granata]] un [[Rezimento lagunari "Serenìsima"|lagunare]], [[Matteo Vanzan]], 23 ani. El morarà el dì dopo * [[2006]] – El vien prezentà el [[MacBook]], ''[[Computer portàtile|notebook]]'' [[Apple]] de fasa ''consumer'' == Nai == * [[1913]]: ** [[Sebastiano Bajo]] * [[1951]]: ** [[Claudio Bajon]], [[cantautore]] [[itałia|italian]] * [[1974]]: ** [[Laura Pausini]], [[cantante]] [[itałia|italiana]] == Morti == ==Feste e recorense== === Sivili === * [[Dì internasionale de ła luze]] * [[Dì mondiałe del vìvar unii in paze]] === Rełijoze === [[Cristianèzemo]]: * Santi Abda e Ebedieso, véscovi e màrtiri * Sant'Alipio, véscovo * Sant'[[Andrea Bobola]], màrtire * San [[Brandano (santo)|Brendano de Clonfert]], dito "el Navigator" * San [[Carantoco]], véscovo * Santi Felice e Genadio, màrtiri * San Fidolo, sacerdote * Santi Fiorenso e Dioclesian, màrtiri * San [[Zermèrio de Tołoza]], véscovo * San [[Joani Nepomuzeno]], màrtire * Sant'[[Onorà de Amiens]], véscovo * San [[Pełegrin de Auxere]], véscovo e màrtire * [[San Posidio]], véscovo * San [[Posidonio (véscovo)|Posidonio]], véscovo * Sant'[[Ubaldo Baldasini]], véscovo * San Vukasin di Klepci, màrtire * Beà Adamo dei Adami, abate * Beà Michał Woźniak, sacerdote e màrtire * Beà [[Simone Stock]], relijozo * Beà [[Vitalij Bajrak]], sacerdote e màrtire * Beà [[Vladimir Ghika]], sacerdote e màrtire [[Relijon romana]] antiga e [[Via romana ai dei|moderna]]: * ''[[Dies religiosus]]'' ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de majo| 16]] pyqyyhz2sty8vty37bc6othibyiahpp 0 5451 1231013 1071531 2026-08-13T18:42:18Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */ 1231013 wikitext text/x-wiki {{majo}} El '''21 de majo''' el ze el 141° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 142° inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]. Par rivar al cao de l'[[ano]] ghe vołe oncora 224 dì. == Avegnimenti == * [[526]] – [[Teramoto de Antiòchia del 526|Teramoto de Antiòchia]], antiga [[Sìria (provincia romana)|Sìria]], uncó [[Turchia]]: 250.000 morti stimai, uno dei [[Lista de teramoti|teramoti pì dezastrozi]] de ła stòria conosesta * [[996]] – El sedazene [[Oton III de Sasònia|Oton III]] el vien incoronà [[Inperatore del Sacro Roman Inpero|Sacro Roman Inperatore]] * [[1402]] – Se cełebra a [[Catània]] el [[matrimònio par procura]] intrà [[Martino I de Sicìlia]] e [[Bianca de Navara (1387-1441)|Bianca de Navara]] * [[1502]] – El navigatore portogheze [[João da Nova]] el descuerse l'[[Sant'Elena (ìzoła)|Ìzoła de Sant'Elena]] * [[1674]] – [[Joani III Sobieski|Jan III Sobieski]] el vien ełezesto da ła nobiltà [[Sovrani de Połònia|rè de Połonia]] * [[1840]] – [[William Hobson]] el declara ła sovranità ingleze so ła [[Cołònia de ła Nova Zełanda|Nova Zełanda]]: l'[[Ìzoła del Nord]] par ratìfega del [[Tratà de Waitangi]] e l'[[Ìzoła del Sud]] par descuerta da parte de [[James Cook]] * [[1856]] – La sitadina de [[Lawrence (Kansas)|Lawrence]] ([[Kansas]]), divegnesta un sentro de propaganda [[Abołisionismo|abołisionista]] ła vien tolta d'asalto da un grupo de sostegnidori del [[s-ciavismo]]. * [[1879]] – [[Guera del Pasìfego (1879-1884)|Guera del Pasìfego]]: [[bataja navałe de Iquique e Ponta Grueza]]. Le navi ciłene [[Esmeralda (nave)|''Esmeralda'']] e [[Covadonga (nave)|''Covadonga'']], che łe blocava el porto de [[Icuicue]] łe lota contro i vascełi peruani [[Huáscar (nave corasada)|''Huáscar'']] e [[Independencia (nave)|''Independencia'']]. L'<nowiki/>''Huascar'' ła zera stada negada, l'<nowiki/>''Esmeralda'' e ła ''Covadonga'' ła ghea costrinzesto l'''Independencia'' a arenarse. Inte ła bataja zera moresto el capitan ciłen [[Arturo Prat]] * [[1845]] – In [[Inghiltera]], [[Thomas Hancock]] el breveta ła [[Vulcanizasion|goma vulcanizada]], mejorando el procedimento conosesto da sècołi dai [[Nasestivi americani]] * [[1904]] – A [[Parize]] ła vien fondada ła [[Fédération Internationale de Football Association|FIFA]] * [[1927]] – [[Charles Lindbergh]] el conpleta el primo voło transatlàntego sensa scało in solteria * [[1932]] – [[Amelia Earhart]] ła devien ła prima dona a finir ła traversada de l'[[Osèano Atlàntego]] co un [[Voło no-stop|voło sensa scało]] * [[1941]] – [[Seconda guera mondiałe]]: se finise ła canpagna de bonbardamento de ła [[Luftwaffe (Wehrmacht)|Luftwaffe]] so łe sità britàneghe * [[1941]] – Seconda guera mondiałe: a 1.500 [[Chiłòmetro|km]] da ła costa del [[Estado Novo (Braziłe)|Braziłe]], el marcantil [[SS Robin Moor|SS ''Robin Moor'']] el devien ła prima nave statunitensa a èsar negada da un [[U-Boot]] todesco * [[1956]] – Inte l'[[Osèano Pasìfego]], inte el [[Àtoło de Bikini]], ghe ze ła detonasion de ła bonba ''[[Shot Redwing-Cherokee]]''. La ze ła prima [[bonba a l'idròzeno]] aviotrasportàbiłe testada dai [[Stati Unii d'Amèrica]] * [[1961]] – El [[goernatore de l'Alabama]], [[John Patterson]], el declara ła [[leje marsiałe]] inte el tentativo de recuperar l'órdene dopo del s-ciopo de revolte rasiałi * [[1972]] – La [[Pietà vategana|Pietà]] de [[Michelangelo Buonaroti|Michelangelo]] ła vien danejada da [[László Tóth]], [[zeòłogo]] ungareze co problemi de [[Disturbo mentałe|dezórdene mentałe]] * [[1981]] – [[Pierre Mauroy]] el devien [[Primo ministro franseze|primo ministro de Fransa]] * [[1991]] – L'ex [[Primi ministri de l'India|primo ministro indian]] [[Rajv Gandhi]] [[Sasìnio de Rajv Gandhi|el vien sasinà]] da un terorista [[kamikaze]] inbotio de esplozivo arente de [[Chenai|Madras]] * [[1994]] – La [[Repùblega Democràtega Popołare del Yemen]] tenta ła secesion da ła [[Yemen|Repùblega del Yemen]] * [[1996]] – Sol [[Lago Vitòria]] in [[Tanzània]] el [[Piroscafo|bateło a vapore]] [[MV Bukoba|MV ''Bukoba'']] ła se nega, provocando miłe morti * [[1998]] – [[Suharto]] el se dimete da ła [[Presidenti de l'Indonèzia|presidensa]] de l'[[Indonèzia]] * [[2000]] – L'[[Arma dei Carabinieri]] ła vien ełevada a rango de [[forsa armada]] * [[2003]] – Un teramoto el ciapa l'[[Alzeria]] setentrionałe e el fa pì de 2.000 morti * [[2006]] – In [[Montenegro]] se ga un [[Referendum su l'indipendensa del Montenegro del 2006|referendum]] che el declara l'indipendensa da ła [[Sèrbia e Montenegro]] == Nasesti == == Morti == *[[1732]]: ** [[Sebastiano Mocenigo|Alvise III Sebastiano Mocenigo]], sentododexexemo [[Doze de ła Repùblega de Venèsia|doxe]] dea [[Republica de Venesia|Republica Vèneta]]. == Feste e recorense == === Nasionałi === ===Rełijoze=== ==== Santi catòłeghi ==== ====Festa del patrono de łe sità==== === Làeghe === ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de majo| 21]] 4hzxrhti2vpc271tmmewuhkeza0nmog 0 5482 1231014 1071762 2026-08-13T18:43:26Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231014 wikitext text/x-wiki {{zugno}} El '''21 de zugno''' el ze el 172° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 173° inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]. Par rivar al cao de l'[[ano]] ghe vołe oncora 193 dì. El [[Sołe]] el entra inte el segno [[Astrołozia|astrolòzego]] del [[Cancro (astrołozia)|Cancro]] inte łe ore 3:00 dopo mezodì. Inte l'[[emisfero boreałe]], de frecuente in sta data se verìfega el [[Solstìsio|solstìsio d'istà]] inte el cuało el [[Sołe]] el riva a l'altesa màsima pusìbiłe inte l'orizonte, e inte l'[[emisfero austrałe]] invese de frecuente in sta data se verìfega el solstìsio d'inverno, dì inte el cuało el Sołe el riva l'altesa mìnima pusibiłe inte l'orizonte par cuełe latitùdeni. == Avegniminti == * [[533]] – Na flota de spedision bizantina capitanada da [[Bellisarius]], inviada da [[Costantinòpułi]], ła ataca i [[Vàndałi]] in [[Àfrica (provincia romana)|Àfrica]], [[Gresa romana|Gresa]] e [[Sicìlia (provincia romana)|Sicìlia]]. * [[1280]] – [[Turin]] ła vien cedesta, in cànbio de ła libartà, dal [[Sovrani del Monferrato|marcheze]] [[Gulielmo VII del Monferrato]] a [[Tommaso III de Savoja]] * [[1321]] – Co l'[[Edito de Poitiers]] [[Fiłipo V de Fransa]] Órdena l'[[Esìdio dei lebrozi]] * [[1529]] – Le [[Armée de tere|forse fransezi]] łe vien espełeste da l'[[Itàlia setentrionałe]] da łe [[Spagna dei Asburgo|forse spagnołe]] inte el ndar de ła [[bataja de Landrian]] inte el ndar de ła [[Guera de ła Liga de Cognac]] * [[1582]] – [[Perìodo Sengoku]]: [[Oda Nobunaga]], el pì potente dei [[daimyō]] japoneze, ghe toca [[Insidente de Honō-j|suicidarse]] par colpa del zenerałe [[Akechi Mitsuhide]] * [[1621]] – [[Ezecusion de ła Piasa de ła sità Vècia|Ezecusion de 27 nòbiłi]] so ła [[Piasa de ła sità Vècia]] de [[Praga]] cofà [[Bataja de ła Montagna Bianca#Consevense|consevensa]] de ła [[Bataja de ła Montagna Bianca|Bataja de White Mountain]] * [[1656]] – [[Seconda guera del nord]]: [[Varsàvia]] ła vien riciapada dai połachi da łe man svedezi che i ła ghea concuistada l'ano prima * [[1665]] – [[Québec (provincia)|Québec]]: I primi soldai del [[Régiment de Carignan-Salières]] i riva par invàdar i teritori [[Irochezi]] * [[1689]] – Praga: un inséndio el devasta ła [[Josefov|sità Ebraega]] de ła capitałe boema * [[1734]] – [[Montréal]], [[Nova Fransa]]: na s-ciava nera, conosesta cofà [[Marie-Joseph Angélique]], ła vien torturada e inpicada da łe autorità fransezi inte el ndar de na serimònia pùblega inte ła cuała ła vien ''svergognada'' e ła ghe vien anputada na man * [[1749]] – [[Nova Scòsia]]: fondada ła sità de [[Halifax (Cànada)|Halifax]] * [[1768]] – [[James Otis Jr.]] el ofende el [[Sovrani d'Inghiltera|re]] [[Zorzi III del Regno Unio|Zorzi III]] e el [[Parlamento de ła Gran Bretagna|parlamento ingleze]] inte un discorso al parlamento del [[Massachusetts]] * [[1774]] – [[Vitòrio Amedeo III de Savoja|Vitòrio Amedeo III]] [[re de Sardegna]] el fonda ła ''[[Lejon de łe Trupe Lejere]]'', corpo miłitàrio dal cuało el disende diretamente el atuałe [[Guàrdia de Finansa|Corpo de ła Guàrdia de Finansa]] de [[Itàlia]] * [[1788]] – [[Stati Unii d'Amèrica|USA]]: el [[New Hampshire]] ratìfega ła [[Costitusion dei Stati Unii d'Amèrica|Costitusion dei Stati Unii]] e ametesto cofà nono [[Stati federai dei Stati Unii d'Amèrica|Stato dei USA]] * [[1798]] – [[Revolta irlandeze del 1798]]: l'[[British Army|'ezèrsito britànego]] el dèzema i rebełi irlandezi inte ła [[bataja de Vinegar Hill]]. * [[1813]] – [[Guera d'indipendensa spagnoła]]: [[Arthur Wellesley, I duca de Wellington|Wellington]] el dèzema [[Juzepe Bonaparte]] inte ła [[bataja de Vitòria]] * [[1824]] – [[Guera d'indipendensa grega]]: łe forse ezisiane i catura [[Psara]] inte el [[mar Ezeo]] * [[1826]] – Maniots el dèzema i ezisiani guidai da [[Ibrāhīm Pasha]] inte el ndar de l'[[Guera d'indipendensa grega|Invazion otomana de ła penìzoła de Maina]] * [[1848]] – Inte ła revołusion rumena [[Ion Heliade Rădulescu]] e [[Christian Tell]] i emisiona el [[Proclama de Islaz]] e i crea un novo goerno republegan * [[1854]] – La prima [[Victoria Cross]] ła vien insignia inte el ndar de el bonbardamento de [[Bomarsund]] inte łe [[Ìzołe Åland]] * [[1887]] – [[Regno Unio de Gran Bretagna e Irlanda|Gran Bretagna]]: zubiłeo de ła rezina [[Vitòria del Regno Unio]] * [[1919]] – [[Scapa Flow]], [[Ìzołe Orcadi]]: l'amerajo [[Ludwig von Reuter]] el [[Autonegamento de ła flota todesca a Scapa Flow|autonega]] ła [[Kaiserliche Marine|flota todesca]]: i nove marinari copai i ze stai łe i ùltemi morti de ła [[Prima guera mondiałe]] * [[1940]] **[[Seconda guera mondiałe]]: ła [[Tersa Repùblega franseze|Fransa]] ła se rende a ła [[Zermània nazista]]. ** [[Vancouver]] ([[Columbia Britànega]]), scumìsia ła prima traersada de bon èzito da ovest a est del [[Pasajo de nord-òvest]] * [[1942]] – Seconda guera mondiałe: [[Tobruch]] ła pasa inte łe man de łe forse ìtało-todesche * [[1957]] – [[Cànada]]: [[Ellen Louks Fairclough]] ła fa zuramento cofà [[primo ministro del Cànada]]. Prima dona a cuèrzar sto incargo. * [[1963]] – [[Roma]]: el cardinal Giovanni Battista Montini el vien ełezesto [[Papa]] col nome de [[papa Poło VI|Poło VI]] * [[1964]] – [[Contea de Neshoba]], [[Mississippi]]: tre ativisti dei [[deriti siviłi]] ([[Andrew Goodman]], [[James Cheney]] e [[Mickey Schwerner]]) i vien sasinai dal [[Ku Klux Klan]] * [[1969]] – [[Fransa]]: [[Georges Pompidou]] el vinse łe ełesion de ła [[Cuinta Repùblega franseze]] * [[2000]] – [[Scòsia]]: ła ''[[Sesion 28]]'' ła vien abrogada co 99 voti contra 17 * [[2001]] – [[Àfrica meridionałe|Àfrica del Sud]]: prima [[Ecrise sołare|ecrise totałe del sołe]] del [[III miłen]] * [[2004]] – [[Spàsio (astronomia)|Spàsio]]: ła [[Scaled Composites SpaceShipOne|SpaceShipOne]] ła fa el primo voło spasiałe fato solché co fondi privai * [[2009]] – [[Groenlàndia]]: ła ciapa el autogoerno ==Nasesti== *[[1955]]: **[[Michel Platini]], [[Bałon (spor)|xugadore de bałon]], alenatore e dirigente sportivo francexe == Morti == * [[1521]]: ** [[Lunardo Loredan]], setantasincue [[Doze de ła Repùblega de Venèsia|doxe]] de ła [[Republica de Venesia|Republica Vèneta]]. ==Feste e recorense== ===Internasionałi=== * Dì Internasionałe de la Sełebrasion del Solstìsio * Dì Internasionałe del Yoga * Dì Mondiałe contro la Sclèroze Laterałe Amiotròfega​ * Festa de ła Mùzica * Dì Go Skateboarding (del skate, patineto). * Dì del Sołe ===Nasionałi=== *{{BOL}} Ano novo aymara (Festa nasionałe) *{{CHL}} Dì Nasionałe del Sìnema *{{GRL}} Dì Nasionałe de Groenlàndia ===Rełijoze=== ====Santi catòłeghi==== ====Festa del patrono de łe sità==== ===Làeghe=== ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de zugno| 21]] k9t5rzyvlrth18194t6jyry6c43zfxd 0 5544 1231002 1084879 2026-08-13T18:31:52Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231002 wikitext text/x-wiki {{agosto}} El '''22 de agosto''' el ze el 234° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 235° inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]. Par rivar al cao de l'[[ano]] ghe vołe oncora 131 dì. == Avegnimenti == *[[408]] – L'[[Inpero roman de Osidente|inperatore roman de Osidente]] [[Onòrio (inperatore)|Onòrio]] el órdena el sasìnio del so ''[[magister militum]]'' [[Stiłicon]] *[[1485]] – Co ła [[bataja de Bosworth Field]] ła finise definitivamente ła [[guera de łe du roze]] *[[1572]] – [[Regno de Fransa|Fransa]]: dopo de łe nose de [[Enrico IV de Fransa|Enrico de Borbon]] co ła catòłegà [[Margarita de Valois]], el vien fazesto un atentà a [[Gaspard de Châtillon|Gaspard de Coligny]], cao dei [[ugonoti]]: l'asion ła finirà inte ła [[Note de san Bartołomeo|Note de San Bartołomeo]] *[[1642]] – [[Carlo I de Inghiltera|Carlo I]] el acuza de tradimento el [[Parlamento del Regno Unio|parlamento ingleze]], dando scumìsio a ła [[guera siviłe ingleze]] *[[1717]] – Trupe spagnołe i desbarca in [[Sardegna]] *[[1741]] – El [[Papa Benedito XIV]] pùblega ła [[Ensìclega|letera ensìclega]] ''"[[In suprema Universalis]]"'', rełasionà al dizuno cuarezimałe *[[1770]] – La spedision de [[James Cook]] ła desbarca inte ła costa orientałe de l'[[Austràlia]] *[[1775]] – [[Sovrani de Inghiltera|Re]] [[Zorzi III del Regno Unio]] el declara che łe cołònie britàneghe łe ze in revolta *[[1780]] – ła [[HMS Resolution (1771)|HMS ''Resolution'']], ła torna de novo in [[Inghiltera]] *[[1791]] – Scumìsio de ła revołusion dei [[S-ciavitù|s-ciavi]] a [[Haiti]] *[[1798]] – Sbarco a [[Killala]], [[Irlanda]], de un continzente franseze guidà dal zenerałe Humbert inte ła lota contro dei britàneghi *[[1846]] – I Stati Unii i se anete el [[Novo Mèsego]] *[[1851]] **L'oro el vien descuerto in Austràlia **La prima [[America's Cup]] ła vien vinta dal yacht ''[[America (scuna)|America]]'' inte l'[[Ìzoła de Wight]] *[[1864]] – Ratìfega de ła prima [[Convension de Zinevra|convension de Zinevra]] par ła mejorizasion de ła sorte dei ferii in bataja. Ła vien fondada ła [[Croze Rosa e Mezałuna Rosa Internasionałe]] *[[1902]] – [[Theodore Roosevelt]] el divien el primo [[Presidente dei Stati Unii de l'Amèrica|presidente dei Stati Unii]] che el viaja in automòbiłe *[[1910]] – El [[Inpero japoneze|Japon]] el se anete ła [[Corea]] co [[tratà de anesion nipo-corean]]. *[[1914]] – In [[Belzo]], łe trupe britàneghe e todesche łe se scontra par ła prima volta inte el corso de ła [[prima guera mondiałe]] *[[1926]] – A [[Johannesburg]], [[Sudafrica]], el vien descuerto l'oro * [[1932]] – in [[Londra]] ([[Regno Unìo|Regno Unio]]), ła [[BBC]] ła fa łe so prime esperimentasion co ła [[tełevizion]]. *[[1942]] – El [[Braziłe]] declara guera a łe [[potense de l'Ase]] ([[Zermània nazista]], [[Regno de Itàlia (1861-1946)|Itàlia fascista]] e Inpero japoneze) *[[1944]] – Ùltemo trasporto de ebrei fransezi verso i [[canpo de consentramento|canpi de consentramento]] in Zermània *[[1948]] – El criminałe nazista [[Josef Bühler]], vice goernatore del [[Goernatorà Zenerałe]], el vien zustisià a [[Cracòvia]] vegnendo picà *[[1950]] – [[Althea Gibson]] ła divien ła prima zugadora de cołore del tennis internasionałe. *[[1953]] – Ła vien sarada ła prezon de Devil's Island *[[1962]] **Fałio tentativo de sasìnio del [[Presidente de ła Repùblega franseze|presidente franseze]] [[Charles de Gaulle]] **La ''[[Savannah (nave marcantiłe)|Savannah]]'', ła prima nave de propulsion atòmega del mondo, ła finise el so viajo inaugurałe *[[1968]] – [[Papa Poło VI]] el riva a [[Bogotà]], [[Cołónbia]]. El ze ła prima vìzita de un [[Papa]] in [[Amèrica Latina]] *[[1972]] – La [[Rhodèzia]] ła vien espełesta dal [[Comità Ołìnpego Internasionałe]] par łe so pułìteghe rasiste *[[1984]] – El pałeoantropòłogo [[Alan Walker (pałeoantropòłogo)|Alan Walker]] e el so team i catarà i resti del ''[[Tozato del Turkana]]'', un ''[[Homo erectus]]'' cuazi parfetamente conservà *[[1988]] – El [[koała australian]], ła prima moneta de [[plàtino]] inte el mondo, el vien emetesto *[[1989]] – Viene descuerto el primo [[Anełi de Netuno|aneło]] de [[Netuno (astronomia)|Netuno]] * [[1994]] – in [[Arzentina]] se aprova ła reforma de ła ''Costitusion arzentina''. *[[2006]] – [[Grigorij Jakovlevič Perel'man|Grigori Perelman]] refuda ła [[medaja Fields]], che ła ghe ze stada insignada par el lavoro su ła [[conzetura de Poincaré]] == Nasesti == ==Morti== == Feste e recorense == === Internasionałi === * Dì internasionałe de comemorasion de łe vìtime de ati de viołensa bazai su ła so rełijon e credense === Nasionałi === * {{ARG}}: Dì Nasionałe del folklore * {{PHL}}: Dì dei Eroi Nasionałi * {{MEX}}: Dì del Ponpiero. * {{PAR}}: Dì del Folklore * {{RUS}}: Dì de ła bandiera * {{URU}}: Dì dei Deriti de l'Omo e del Sitadin ===Rełijoze=== ==== Santi catòłeghi ==== * [[Maria Rezina|Beata Vèrzene Maria Rezina]] ([[Całendàrio roman zenerałe]]); [[Core Imacołà de Maria]] ([[Mesa tridentina]]) ====Festa del patrono de łe sità==== === Làeghe === ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de agosto| 22]] jkoak6fodint6n81toy6hpbxtkvb1qn 0 5555 1231007 1086202 2026-08-13T18:34:16Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231007 wikitext text/x-wiki {{setenbre}} El '''2 de setenbre''' el ze el 245° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 246° inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]. Par rivar al cao de l'[[ano]] ghe vołe oncora 120 dì. == Avegnimenti == * [[31 v.C.]] – [[Guera siviłe romana (44-31 v.C.)|Guera siviłe romana]]: flota de [[Augusto|Otavian]] el dèzema cueła de [[Marco Antònio]] e [[Cleopatra]] * [[1666]] – [[Grande inséndio de Londra]]: L'inséndio el arde par tre dì desfando 10.000 edifisi * [[1686]] – Dopo 143 ani de domìnio otoman i [[turchi]] i gnen espełesti da [[Asèdio de Buda (1686)|Buda]] da l'ezèrsito asbùrzego de [[Carlo V de Lorena]]. Ghe ze sta 4000 morti e ła sità ła zera vegnesta bruzada e sachejada * [[1752]] – El [[Regno de Gran Bretagna|Regno Unio]] el adota ła [[całendàrio gregorian]], cuazi du sècołi dopo de ła pì granda parte de l'[[Eoropa osidentałe]] * [[1792]] – A [[Parize]] i taca i [[Masacri de setenbre]] * [[1847]] – [[Resorzimento|Resorzimento italian]]: a [[Rejo Calàbria]] e [[Mesina]] s-ciopa ła revolta anti-borbònega * [[1864]] – [[Guera de secesion americana]]: łe trupe de l'Union, comandae dal zenerałe [[William Tecumseh Sherman|William T. Sherman]], łe entra a [[Atlanta]] * [[1870]] – [[Guera franco-prusiana]]: inte ła [[bataja de Sedan]] łe forse prusiane łe dèzema l'[[Armée de terre|ezèrsito franseze]] e łe inprezona l'[[Inperatore dei fransezi|inperatore]] [[Napołeon III de Fransa]] e 100.000 soldai * [[1882]] – A Philadelphia, el fotògrafo [[William Nicholson Jennings]] el ze bon de fotògrafare par ła prima volta un fùlmene. * [[1885]] – A [[Rock Springs (Wyoming)|Rock Springs]] ([[Wyoming]]), 150 minatori bianchi i ataca i so cołeghi cinezi, copàndoghene 28, ferìndoghene 15 e costrenzéndoghene vàrie sentenari a dasar ła sità * [[1898]] – [[Bataja de Omdurman]] – Trupe britàneghe e ezisiane, guidae da [[Horatio Herbert Kitchener, I conte Kitchener|Horatio Kitchener]], i vinse contro dei guerieri sudanezi guidai da [[[Abd Allah al-Ta'aysh|Khalifa Abdullah al-Taashi]], stabiłindo cusita ła domìnio britànego in [[Sudan Anglo-Ezisian|Sudan]] * [[1927]] – [[Bołogna]]: el svedeze [[Arne Borg]] el ze el primo omo de ła stòria a noar i 1500&nbsp;m in manco de 20 minuti * [[1939]] – De sevente de l'[[Canpagna de Połònia|Invazion de ła Połònia]], ła [[Sità Lìbara de Dànzega]], goernada dal lìder nazista [[Albert Forster]], ła vien anetesta a ła [[Zermània nazista]] * [[1944]] – I finise bruscamente i juti del [[Lend-Lease|Lend-Lease Act]] a łe nasion liae da parte dei [[Stati Unii de l'Amèrica|USA]] * [[1945]] ** El [[Vietnam]] el declara ła so indipendensa e el forma ła Repùblega Democràtega del Vietnam ([[Vietnam del Nord]]) ** [[Seconda guera mondiałe]]: ła rendesta finałe e ufisałe de l'[[Inpero japoneze]] ła vien fazesta, finindo al guera. * [[1963]] – Fondasion de ła [[McLaren|Bruce McLaren Motor Racing Ltd.]] a [[New Malden]] (dal [[1965]] incorporà in Kingston upon Thames), [[Łondra|Londra]], da parte de l'omònemo piłota de [[Formuła 1]], [[Bruce McLaren]] * [[1967]] – La [[micronasion]] del [[Prinsipà de Sealand]] el declara uniłateralmente ła so indipendensa * [[1987]] – Scumìsia a [[Mosca (Rùsia)|Mosca]] el proceso del piłota todesco [[Mathias Rust]], de 19 ani, che el zera aterà col so [[Cessna Aircraft|Cessna]] inte ła [[Piasa Rosa]] inte el majo del 1987 * [[1990]] – Entra in vigoria ła [[Convension internasionałe sui deriti de l'infansia]], aprovada da l'[[Asenblea zenerałe de łe Nasion Unie]] el [[20 de novenbre]] [[1989]] * [[1991]] – El [[soviet]] del [[Nagorno Karabakh]] el declara l'indipendensa e el nasimento de ła repùblega * [[1998]] ** El Tribunałe penałe internasionałe par el Ruanda de łe [[Organizasion de łe Nasion Unie|Nasion Unie]] el reconose [[Jean-Paul Akayesu]], colpévoło de nove inputasion de [[zenosìdio]]. Ła ze ła prima volta che ła leje sul bando del zenocidio del [[1948]] ła vien aplicada ** In [[Nova Scòsia]] un [[McDonnell Douglas MD-11|MD-11]] elvètego in voło intrà [[New York]] e [[Zinevra]] el casca inte l'[[Osèano Atlàntego|Atlàntego]] par un inséndio s-ciopà inte el drento de l'aèreo. Łe more 229 persone * [[2008]] – [[Google]] ła lansa el [[navegador web]] denomenà [[Google Chrome|Chrome]]. * [[2018]] – [[Muzeo Nasionałe del Braziłe]] el vien ciapà da un inséndio che el desfa tuto el archìvio istòrego de 200 ani de archiviasion == Nasesti == ==Morti== == Feste e recorense == === Internasionałi === * Dì internasionałe del Coco {{citasion necesària}} === Nasionałi === * {{USA}}: ** Dì de ła Vitòria sul Japon ** Dì Nasionałe de łe Jasene o Mirtiłi * {{VIE}}: [[Dì de ła Indipendensa]] ===Rełijoze=== ==== Santi catòłeghi ==== ====Festa del patrono de łe sità==== === Làeghe === ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de setenbre| 02]] 7nnss07cnqumeb7vu8jbfcdgqn9qine 0 5590 1231021 1089398 2026-08-13T18:48:08Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231021 wikitext text/x-wiki {{otobre}} El '''7 de otobre''' el ze el 280° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 281° inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]. Par rivar al cao de l'[[ano]] ghe vołe oncora 85 dì. == Avegnimenti == * [[1506]] – L'ezèrsito de [[Papa Zùlio II]] el òcupa [[Bołogna]] * [[1513]] – [[Bataja de La Mota]], i spagnołi i dèzema i venesiani * [[1542]] – L'esploratore portogheze [[Juan Rodríguez Cabrillo]] el descuerze l'[[Ìzoła de Santa Catałina (California)|Ìzoła de Santa Catałina]] * [[1571]] – Vitòria de l'[[Liga Santa (1571)|ezèrsito cristian]] inte ła [[bataja de Lépanto]] * [[1582]] – Sto dì cuà ''no el eziste'' inte el całendàrio gregorian: par re-linear el całendàrio a łe stajon, i dì dal [[5 de otobre|5]] al [[14 de otobre]] del 1582 i vien saltai * [[1690]] – I inglezi i ataca ła [[Québec (provincia)|Québec]] * [[1780]] – [[Guera de indipendensa americana]]: [[bataja de King's Mountain]] – trupe iregołari americane łe dèzema i britàneghi inte ła [[Carolina del Sud]] * [[1840]] – El monta inte el trono [[Gulielmo II dei Paezi Basi|Gulielmo II]] cofà [[Sovrani dei Paezi Basi|Rè dei Paezi Basi]] * [[1865]] – In [[Zamàega]] ła scumìsia ła [[Ribejon de Morant Bay]] * [[1879]] – [[Inpero todesco|Zermània]] e [[Inpero austro-ungàrego]] i inbastise-sù ła [[Dùplega liansa]] * [[1886]] – La [[Spagna]] ła abołise ła s-ciavitù a [[Capitaneria zenerałe de Cuba|Cuba]] * [[1908]] – [[Creta]] ła se revolta contro de l'[[Inpero otoman]] e se s-cera co ła [[Regno de Gresa|Gresa]] * [[1912]] – Verze ła [[Borsa de Helsinki]] * [[1913]] – [[Henry Ford]] el introduze ła [[caena de montajo]] * [[1919]] – Inte i [[Paezi Basi]] ła vien fondada ła conpagnia aèrea [[KLM]] * [[1944]] – S-ciopa na revolta inte el [[Canpo de consentramento de Auschwitz]] * [[1948]] ** Al [[Sałon de l'automòbiłe de Parize|Sałon de l'àuto]] de [[Parize]] ła vien prezentada ufisalmente ła [[Citroën 2CV]] che ła restarà in produsion finmente al [[27 de lujo]] del [[1990]] ** Invension del [[còdaze a bare]] * [[1949]] – Formasion de ła [[Repùblega Democràtega Todesca]] (Zermània Est) * [[1950]] **[[Guera de Corea]]. Forse statunitensi e liae łe invade ła [[Corea del Nord]] traersando el [[38º parałeło Nord]]. ** Intervento [[miłitare]] cineze inte el [[Tibet]]. Dopo gaver invadesto łe province tibetane del [[Kham]] e del [[Amdo]] inte el 1949, i cinezi i òcupa ła provincia de l'[[Ü-Tsang|U-Tsang]], che ła devegnarà dopo de ła [[Rejon Autònoma del Tibet]]. * [[1958]] – El [[Presidenti del Pakistan|presidente del Pakistan]] [[Iskander Mirza]], col suporto del zenerałe [[Ayyub Khan|Ayub Khan]] e de l'[[Pak Fauj|ezèrsito]] el sospende ła [[Costitusion|costitusion]], el inpone ła [[leje marsiałe]] e descanseła łe ełesion prevedeste par el Zenaro che vien. * [[1959]] – La [[Sonda spasiałe|sonda]] rusa "[[Luna 3]]" fotògrafa par ła prima volta ła [[parte sconta de ła Luna]] * [[1977]] – In [[Union Soviètega|URSS]] ła vien adotada ła [[Costitusion soviètega del 1977|cuarta costitusion soviètega]] * [[1985]] – La [[nave da crozera]] ''[[Achille Lauro (nave)|Achille Lauro]]'' ła vien derotada da [[Organizasion par ła Libarasion de ła Pałestina|teroristi pałestinezi]] * [[1993]] – A [[Altamura]], in [[Puja]], i vien descuerti i resti de l'Omo de Altamura (''Homo arcaicus''), ùgnoło ezenplare del so zènaro * [[2001]] – Scumìsio de l'[[Guera in Afghanistan (2001-2021)|Invazion statunitensa de l'Afghanistan]], co un'asalto aèreo e oparasion soto coertura par tera * [[2004]] – [[Norodom Sihanouk]] el àbdega dal tìtuło de [[Sovrani de ła Canboja|re]] de ła [[Canboja]] * [[2008]] – Par ła prima volta ła vien identifegà un [[meteorite]] "[[2008 TC3|8TA9D69]]" che el colpise ła [[Tera]], de łe dimension de sirca 4 metri; el meteorite el colpise l'atmosfera par de sora del [[Sudan]] == Nasesti == ==Morti== == Feste e recorense == == Internasionałi == * Dì mondiałe dei Calvi === Nasionałi === *{{CHL}}: Dì del Mèdego Veterinàrio * {{ARG}}: Dì Nasionałe de ła Identità Villera *{{LAO}}: Dì del Maestro ===Rełijoze=== ==== Santi catòłeghi ==== ====Festa del patrono de łe sità==== === Làeghe === ==In altri projeti== ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de otobre| 07]] nvohichnc04x3t6d9pyrtqxdmu75t3o 0 5607 1231011 1089772 2026-08-13T18:41:02Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231011 wikitext text/x-wiki {{otobre}} El '''24 de otobre''' el ze el 297° dì dal scumìsio de l'ano drio del [[całendàrio gregorian]] e el 298° inte i [[ano bizesto|ani bizesti]]. Par rivar al cao de l'[[ano]] ghe vołe oncora 68 dì. == Avegnimenti == == Avegnimenti == * [[69]] – Inte ła [[seconda bataja de Bedriaco]] łe forse de [[Marco Antònio Primo]], comandante de łe armae del [[Danùbio]], liałi a [[Vespazian|Tito Flàvio Vespazian]], i dèzema łe forse de l'[[inperatore roman]] [[Vitejo]] * [[79]] – L'[[Erusion del Vezùvio del 79|erusion del Vezùvio]] el descanseła ła [[Sità romane|sità romana]] de [[Ponpei antiga|Ponpei]] * [[1648]] – Firma de ła [[Paze de Vestfàlia]] (3 tratai). Fine de ła [[Guera dei trent'ani]]; * [[1795]] – La [[Połònia]] ła vien spartia intrà [[Arciducà de Austria|Austria]], [[Regno de Prùsia|Prùsia]] e [[Inpero ruso|Rùsia]] * [[1917]] – [[Prima guera mondiałe]]: scumìsia ła [[bataja de Caporeto]] * [[1918]] – Prima guera mondiałe: scumìsia ła [[Bataja de Vitòrio Veneto]]. Dopo gaver duramente desfà łe trupe austro-ungàreghe inte el ndar de ła [[Prima bataja del Piave]], l'ezèrsito italian el ghea tirà na granda controfensiva, caturando pì de 5.000 tochi de artejaria e pì de 350.000 soldai inperiałi. La vitòria dei liai ła ghea segnà ła fine de ła guera sul fronte italian. La dezastroza dezemada inperiałe ła ghea portà a ła dezintegrasion de ła [[Monarchia asbùrzega]] e ła ghea influio notevolmente su ła decizion de [[Berlin]] de no portar pì vanti ła l guera. * [[1929]] – [[Zoba nero]]; croło de ła [[Borsa de New York|Borsa de Wall Street.]] * [[1945]] – El gnen ratifegà dai paezi firmatari el Statuto de łe Nasion Unie dando cusita vita a łe [[Organizasion de łe Nasion Unie|Nasion Unie]] * [[1956]] – L'[[Union Soviètega]] ła invade l'[[Repùblega Popołare de Ungaria|Ungaria]] * [[1964]] – La [[Rhodèzia Nord]] ła se indipendentiza dal [[Regno Unio]] (La [[Rhodèzia Sud]] ła resta na cołònia) * [[1970]] – [[Salvador Alende]] el vien ełezesto [[Presidenti del Ciłe|presidente del Ciłe]] * [[1973]] – Fine de ła [[Guera del Kipur]] * [[1980]] – El goerno połaco el legałiza el sindacato [[Solidarność]] * [[1998]] – Lanso de ła [[Sonda spasiałe|sonda]] [[Deep Space 1]] * [[2001]] – Un inséndio inte ła [[gałaria stradałe del San Gotardo]] in [[Svìsara]], cauzà dal scontro frontałe de du [[Autoarticułato|autoarticułai]], el pròvoca 11 vìteme * [[2003]] – L'aèreo de lìnea [[Rezime supersònego|supersònego]] [[Concorde]] el fa el so ùltemo voło de lìnea da [[New York]] a [[Londra]] == Nasesti == == Morti == *[[1802]]: **[[Ludovico Manin|Lodovico Manin]] sentoventeximo e ultemo [[Doze de ła Repùblega de Venèsia|doxe]] de ła [[Republica de Venesia|Repùblega Vèneta]]. == Feste e recorense == === Nasionałi === ===Rełijoze=== ==== Santi catòłeghi ==== ====Festa del patrono de łe sità==== === Làeghe === ==In altri projeti== ==In altri projeti== {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Dì de otobre| 24]] rm6f338nwadgh0ql6hgzc0r7kkel8e5 0 6260 1231006 1221996 2026-08-13T18:33:56Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1231006 wikitext text/x-wiki [[Imàjine:Grand Procesion of the Doge of Venice.png|200px|thumb|Doxe de Venessia, XVI secolo]] El '''Doze'''<ref>sevente altre varianse e grafie anca '''doxe'''</ref> el jera ła màsima carga de goérno de ła [[Repùblega de Venesia|Serenìsima Repùblega]] de [[Venesia]]. No el gavéa mìa el poder de un prinçipe o de un re, ma el jera pitosto un ''"primus inter pares"''. Ła só funsion ła jera pì che altro queła de raprezentante uficiałe de ła [[Repùblega de Venesia]] inte łe çerimonie pùbleghe e inte łe rełasion diplomàteghe coi altri Stadi (in pràtega el gavéa un conpito che ghe someja un póco a queło del moderno [[Prezidente de ła Repùblega]]). En pì el gavéa da guidar el ezerçito e ła flota in tenpo de guera. [[Imàjine:Ritratto del Doge Andrea Gritti - Tiziano 059.jpg|200px|right|thumb|Tiziano, Ritrato del Doze [[Andrea Griti]] (1540)]] == I grandi doxi de ła Republica == Inte i mie e sento ani de existensa de l'istitusion dogałe a Venesia ghe xe stà in tuto 120 doxi. Tra sti cua ghe ne xe serti che i merita particołarmente de èsar recordà, o par cuel che i gà fato o par cuel che xe suceso durante el so [[dogado]]: * [[Paolucio Anafesto|Paoluccio Anafesto]], primo duca bizantin de ła ''Venetia maritima''; * [[Orso Ipato]], che gà invià el proceso de independensa da [[Istanbul|Costantinopołi]]; * [[Teodato Ipato]], primo doxe de na ''Venetia'' indipendente, pienamente libera de sieliarse el proprio cao; * [[Angelo Partecipazio]], che el gà portà ła [[cavedal]] dogałe inte ła sità de [[Venesia]]; * [[Giustiniano Partecipazio]]: durante el so dogado xe riva in sità łe spòlie de l'[[marco vanxełista|evangelista Marco]], e xe scominsià l'indisołubie łigame tra el santo e ła sità. * [[Pietro II Orseolo|Piero II Orseolo]], che co ła sotomision de ła [[Dalmazia]] el gà dato inìsio al dominio veneto su l'[[Mar Adriàtico|Adriatico]]; * [[Sebastian Ziani|Sebastiano Ziani]]: co lu xe stà firmà in [[Baxełega de San Marco|San Marco]] ła pase tra [[Federico Barbarossa]], [[papa Alessandro III]] e i [[Liga Lonbarda|comuni de ła Liga Lonbarda]]; * [[Enrico Dandolo]], che a otant'ani el gà portà Venesia al dominio su l'[[Inpero bizantin|Oriente bizantin]], fondando el [[Stato da Mar]]; * [[Pietro Gradenigo]], soto el cui dogado se afermò ła definitia [[oligarchia|forma oligarchica]] del Stado co ła [[Serrata del Maggior Consiglio|Serà del Major Consejo]]; * [[Marin Falier]], che el vołea trasformar ła Republica in na Siniorìa, e par sta roba i ga tajà ła testa; * [[Michel Morosin]], che gà visù l'asedio de ła sità durante ła [[guera de Cioxa]] contro ła [[Republica de Genoa]]; * [[Tommaso Mocenigo]], che gà sercà de frenar l'espansionismo venesian in teraferma; * [[Francesco Foscari]], che invese el xe stà l'artefice de ła concuista dei [[Stato da Tera|Domini de Teraferma]]; * [[Lunardo Loredan]], soto el cual Venesia ła ga tegnù bota a ła coałision de l'intera [[Eoropa|Europa]] contro de ea, ła [[Liga de Cambrai]]; * [[Francesco Morosini|Francesco Morosini ''el Peloponnexìaco']], che el gà otegnù łe ulteme grandi vitorie venesiane contro i [[Inpero Otoman|Turchi]], reconcuistando ła [[Morea]]; * [[Ludovico Manin|Lodovico Manin]], ultimo doxe de Venesia, che el gà deposto łe insegne insieme al [[Major Consejo]] inte el [[1797]], meténdoghe fin a ła storia miłenaria de Venesia independente. == Varda anca == * Lista dei [[Doxi de ła Republica de Venesia|Doxi de ła Republica de Venessia]] == Notasion == <references/> ==Altri projeti== {{Interprojeto}} == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} {{Istitusion venesiane}} {{controło de autorità}} [[Categoria:Istitusion de ła Republica de Venesia]] gkwux1rotrdtehfnjkkt80eggrwupgj 0 8910 1231016 1179215 2026-08-13T18:44:24Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231016 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = Canpo San Piero |Nome locałe = |Panorama = Torre della Rocca e Palazzo Tiso (Camposampiero) 02.jpg |Didascałia = Munisipio de Canpo San Piero |Bandiera = |Stema = |Stato = ITA |Grado aministrativo = 3 |Divixion am grado 1 = Vèneto |Divixion am grado 2 = Pàdoa |Aministrador locałe = Katia Maccarrone |Partìo = lista sìvica de [[sentrosanca]] |Data elesion = 26/05/2014 |Lengue uficiałi = [[Łengua itałiana|itałian]] |Data istitusion = |Data sopresion = |Latitudine gradi = 45 |Latitudine minuti = 34 |Latitudine secondi = 0 |Latitudine NS = N |Longitudine gradi = 11 |Longitudine minuti = 56 |Longitudine secondi = 0 |Longitudine EW = E |Altitudine = 24 |Superfise = 21.07 |Note superfise = |Aque interne = |Abitanti = 12211 |Note abitanti = [http://demo.istat.it/bil2010/index.html Dato Istat] - Popołasion rexidente al 31 de disenbre 2010. |Axornamento abitanti = 31/12/2010 |Sotodivixion = Rustega |Divixion confinanti = [[Borgorico]], [[Loreja]], [[Masansago]], [[Pionbin]], [[San Xorxo de łe Perteghe|San Dordi de łe Àtołe]], [[Santa Justina (PD)|Santa Giustina]], [[Trebaxełeghe]] |Lengue = [[łengoa vèneta|vèneto (var. padoana)]] |Codexepostałe = 35012 |Prefiso = [[049 (prefiso)|049]] |Fuxo orario = +1 |CodexeISO = |Codexestatistego = 028019 |Codexecatasticałe = B563 |Targa = PD |Xona sismega = 3 |Gradi xorno = |Patrono = [[Sant'Antonio de Pàdoa]] |Dì de festa = |Imaxene locałixasion = |Mapa = Map of comune of Camposampiero (province of Padua, region Veneto, Italy).svg |Didascałia Mapa = |Sito = http://www.comune.camposampiero.pd.it/ }} '''Canpo San Piero''' xe on comun de 12&nbsp;211 abitanti de ła [[provincia de Pàdova]]. El 20 lujo del 2009 el [[Presidente de ła Repùblica]] [[Giorgio Napolitano]] el ghe ga conferìo el titoło de sità. == Storia == [[Imàjine:Coronelli Camposampiero.jpg|left|thumb|Litografia del panorama de Canpo San Piero de Vincenzo Maria Coronelli, 1690-1710]] Fin dai tinpi pì remoti, Canpo [[Piero apòstoło|San Piero]] ga avuo na serta importansa cuałe cołonia romana posta longo ła [[via Aurelia]]<ref>co parcorso Pàdova-Rexana-Axoło-Pederoba</ref>; ma el periodo de major valensa xe sta rajunto daspò el Miłe, col dominio dei feudatari che del ga ciapà el nome del logo. Inte el [[1013]] l'imperatore [[Enrico I]] el gavea conceso el teritorio al cavałier Tiso che, proclamàtose vasało del [[patriarca de Aquileja]], el ga fato tirar su un casteło e el ga dà orìxene a ła poténte dinastia de Canpo San Piero.<ref>Mauro Varotto. [http://books.google.it/books?id=S2hefgOa3k8C ''In bicicletta tra Padova e Bassano'']. Ediciclo Editore, 1998. pag. 85</ref> El sito el ga ciapà col tempo inportansa stratèxica, el xe stà fortifegà e difexo co terapiéni, fosai, òpare de muradura; de tałe compleso - un vèro casteło feudałe - deso resta łe do bełe tore medioevałi de matuni: ła Tore del Rełojo e ła Tore de ła Roca o del Munisipio, oltre a ła Roca stésa, pì volte ristruturà e deso denominada Pałaso Tiso, sede Munisipałe. I longhi anni de guere e scorerie de exersiti guelfi e ghibełini i xe finidi inte el 1405 co ła cadua de ła signoria Cararese par òpara de ła Serenìsima; el dominio de [[Venesia]] ła ga portà a tuto el teritorio bonìfeghe fondiarie e un mejoramento de łe condision de vita de łe popołasion. On ùltimo sachejo Canpo San Piero ło ga avuo inte el [[1512]] par òpara de Masimilian d'Austria e dei cołejadi de ła [[liga de Cambrai]] che i gaveva moso guera a ła Repùblica Vèneta. Daspò el borgo el ga perso ła so importansa miłitare e col ténpo casteło e fortifegasion i xe stai smantełai. Xe naseste numaroxe bełe viłe patrisie dei [[Querini]], [[Gritti]], [[Barbarigo]] e ła canpagna ła se ga richida de ordenai rùsteghi dai grandi portegai. Na caraterìstega de ła Canpo San Piero de oncó xe de averghe łe tre parochie divixe infrà łe diòcexi de Pàdova e de Trevixo; ła Ceza parochiałe de San Marco ła partien a ła prima méntre San Piéro e ła Ceza de Santa Maria Asunta inte ła frasion de Rùstega łe xe inte ła diòcexi de Trevixo.<ref>[http://www.comune.camposampiero.pd.it/sa/sa_p_testo.php?x=8e051d4b804a4a9a65c725e11a6b8490&idservizio=4&idtesto=9&idfoto=5&fogliaClick=root1_3&fnode=3 Pàjina del comun su łe céxe]{{Ligo desfà}}</ref> Xe da menxionare anca la Ceza dei Frati e el ''Santuario de ła Nogara'', tuti e do ligai a [[Sant'Antonio da Padova|Sant'Antonio da Padoa]]. == Evołusion demogràfega == {{Demografia/Camposampiero}} == Note == <references/> {{Provincia de Padoa}} {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Comuni de ła provincia de Pàdoa]] 5a6c32znr3s070pbjfe5bad8rg9ynjl 0 10573 1231005 1178098 2026-08-13T18:33:14Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1231005 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Personajo}} [[Imàjine:Hans Memling 002.jpg|thumb|San Biajo vescovo e martire|sinistra]] '''Biajo''', [[Véscovo|vescovo]], martire e santo par i catołeghi, el xe visuo tra el [[III secolo|III]] e el [[IV secoło]] a [[Sebaste]] in [[Armenia]] ([[Asia Minore]]). El xe venerà come santo da ła Ciesa catołega, che ła çełebra ła so memoria el [[3 de febraro]]. == San Biajo patrono == San Biasio el xe el santo patròno de ła [[diocesi]] de [[Cassano allo Ionio]], de ła diocesi de Molfetta-Ruvo-Giovinazzo-Terlizzi, e dei seguenti comuni: [[Acate]] (RG), [[Aquafreda]] (BS), [[Alanno]] (PE), [[Albiano]] (TN), [[Aleghe|Alleghe]] (BL), [[Alonte]] (VI), [[Anguiłara Sabazia]] (RM), [[Atena Lucana]] (SA), [[Avetrana]] (TA), [[Bieno]] (TN), [[Bronte]] (CT), [[Calalzo de Cador|Calalzo di Cadore]] (BL), Canale de [[Zernian]] (RO)[[Cantalupa]] (TO), [[Caprino Bergamasco]] (BG) , [[Cardito]] (NA), [[Caronia]] (ME), [[Carosino]] (TA), [[Casale]] ([[Provincia de Mantoa|MN]]), [[Caxelon|Casaleone]] (VR), [[Casal Velino]] (SA), [[Cassano allo Ionio]] (CS), [[Castel di Sasso]] (CE), [[Castelbelforte]] (MN), [[Castelnuovo Belbo]] (AT), [[Castelraimondo]] (MC), [[Cavriana]] (MN), [[Seresara|Ceresara]] (MN), [[Clusone]] (BG) [[Codogno]] (LO), [[Codroipo]] ([[Provincia de Ùdine|UD]]), [[Comiso]] (RG), [[Corno Giovine]] (LO), [[Corsano]] (LE), [[Łago|Lago]] (TV), [[Lanzara]] (SA), [[Lestizza]] (UD), [[Fontecchio]] (AQ), [[Fiuggi]] (FR), [[Maranello]] (MO), [[Maratea]] (PZ), [[Militello Rosmarino]] (ME), [[Monguzzo]] (CO), [[Mugnano di Napoli]] (NA) [[Ostuni]] (BR), [[Orbetello]] (GR), [[Parrano]] (TR), [[Pietrasanta]] (LU), [[Pionbin|Piombino Dese]] (PD), [[Plaesano]] (RC), [[Rapolla]] (PZ), [[Ruvo di Puglia]] (BA), San Bartolomeo di Vallecalda frazione di [[Savignone]] (GE), San Biagio fraz. di [[Bagnoło San Vito|Bagnolo San Vito]] (MN), [[San Marzano sul Sarno]] (SA), [[San Piero Patti]] (ME), [[Chiaravalle Centrale]] (CZ),[[Serra San Bruno]] (VV), [[Spezzano della Sila]] (CS), [[Suzzara]] (MN), [[Torano Castello]] (CS), [[Valmorea]] (CO), [[Venaus]] (TO). È anche compatrono delle città di [[Nàpułi|Napoli]] e [[Santa Lucia del Meła|Santa Lucia del Mela]] (ME) [[Vignanello]] (VT). == Altri projeti == {{Interprojeto}} == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Biografie de santi|Biajo]] noqzam95zlmptmjnzijwy3xfeblamql 0 15781 1231000 1184507 2026-08-13T18:30:39Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231000 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = Freetown |Nome locałe = |Panorama = Freetown.jpg |Didascałia = Vista de Freetown |Bandiera = |Voxe bandiera = |Stema = Coatofarms_freetown.png |Voxe stema = |Stato = SLE |Note stato = |Grado aministrativo = 3 |Tipo = |Divixion am grado 1 = no |Divixion am grado 2 = Urban dell'Area Osidentale |Cavedal = |Aministrador locałe = Herbert George-Williams |Partìo = |Data elesion = |Lengue uficiałi = |Data istitusion = |Data sopresion = |Latitudine desimałe = 8.484444 |Longitudine desimałe = -13.234444 |Altitudine = 26 |Superfise = 357 |Note superfise = |Aque interne = |Abitanti = 1070200 |Note abitanti = |Axornamento abitanti = 2006 |Sotodivixion = |Sotosotodivixion = |Sotosotosotodivixion = |Divixion confinanti = |Lengue = |Codexepostałe = |Prefiso = |Fuxo orario = |CodexeISO = |Codexestatistego = |Codexecatasticałe = |Targa = |Xona sismega = |Gradi xorno = |Difuxività = |Nome abitanti = |Patrono = |Dì de festa = |PIL = |PIL PPA = |PIL paromo = |PIL paromo PPA = |Ragrupamento = |Parlamentari = |Ino = |Soranome = |Bomò = |Imaxene locałixasion = |Mapa = |Didascałia Mapa = |Sito = }} '''Freetown''' la xe la cavedal de la [[Siera Leon|Sierra Leone]]. La se cata su la penisola de Freetown longo la costa de l’[[Osèano Atlàntego|Oceano Atlantico]]. L’economia de la sità la xe ligà al porto e a le esportasion agricole, manifaturiere e minerali. == Storia == La sità de Freetown – che vol dir sità libara – la xe stà fondà da i [[s-ciavi]] libarai da i inglexi in tel [[1787]]. El primo grupo de case el xe stà brusà da la popolasion locale in tel [[1790]]. On secondo tentativo el xe stà fato in tel [[1792]]. I abitanti de Freetown i ga provà a ribelarse a i inglexi in tel [[1800]], ma no i xe stà boni a torse l’indipendensa. Dal [[1808]] al [[1874]], Freetown la xe stà la cavedal de le colonie inglexi de l’[[Africa Osidentałe|Africa Ocidental]]. I [[s-ciavi]] libarà durante el XIX secolo vegnea de de frecuente portà qi. Ancora ancò i disendenti de sti [[s-ciavi]] i ga on posto de prestigio tra la popolasion de la Sierra Leone. Dopo ani de instabilità pułìtega e de guera civile, ancò el paexe el xe tornà a la pace. L’economia la xe in svilupo, specialmente el marcà de i diamanti. {{Cavedal de l'Africa}} {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Siera Łeon]] 6slmjuoey6g7d6x3813t1dtwlgp9a40 0 17574 1231012 1182705 2026-08-13T18:41:38Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */ 1231012 wikitext text/x-wiki __HIDDENCAT__ {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = |Nome locałe = |Panorama = Veduta di Trapani.JPG |Didascałia = |Bandiera = |Voxe bandiera = |Stema = |Voxe stema = |Stato = ITA |Note stato = |Grado aministrativo = 3 |Tipo = |Divixion am grado 1 = Siciłia |Divixion am grado 2 = Trapani |Cavedal = |Aministrador locałe = Vito Damiano |Partìo = PdL, Lista Fazio |Data elesion = 21/05/2012 |Lengue uficiałi = |Data istitusion = |Data sopresion = |Latitudine gradi = 38 |Latitudine minuti = 01 |Latitudine secondi = 00 |Latitudine NS = N |Longitudine gradi = 12 |Longitudine minuti = 31 |Longitudine secondi = 00 |Longitudine EW = E |Altitudine = 3 |Superfise = 273.13 |Note superfise = |Aque interne = |Abitanti = 69293 |Note abitanti = [http://demo.istat.it/bilmens2011gen/index.html Dato ISTAT] |Axornamento abitanti = 30-12-2013 |Sotodivixion = Borgo Fazio, Fontanasalsa, Fulgatore, Guarrato, Locogrande, Marausa, Milo, Palma, Pietretagliate, Rilievo, Salinagrande, Ummari, Xitta |Sotosotodivixion = |Sotosotosotodivixion = |Divixion confinanti = [[Buseto Palizzolo]], [[Calatafimi Segesta]], [[Erice]], [[Marsala]], [[Paceco]], [[Salemi]], [[Valderice]] |Lengue = |Codexepostałe = 91100 |Prefiso = 0923 |Fuxo orario = +1 |CodexeISO = |Codexestatistego = 081021 |Codexecatasticałe = L331 |Targa = TP |Xona sismega = 2 |Gradi xorno = |Difuxività = |Nome abitanti = trapanexi |Patrono = Sant'Alberto dei Abati |Dì de festa = [[7 de agosto]] |PIL = |PIL PPA = |PIL paromo = |PIL paromo PPA = |Ragrupamento = |Parlamentari = |Ino = |Soranome = |Bomò = |Imaxene locałixasion = |Mapa = Map of comune of Trapani (province of Trapani, region Sicily, Italy).svg |Didascałia Mapa = Poxision de el comun de Trapani inte la so provincia |Sito = http://www.comune.trapani.it/web/ }} '''Trapani''' el xe un comune de 70&nbsp;648 abitanti, cavołogo de ła [[provincia de Trapani|omonima provincia]]. == Evołusion demografega == {{Demografia/Trapani}} == Gałeria de someje == <gallery> Image:Saline Trapani.jpg|Sałine </gallery> == Bibliografia == === Istoria === * [[Giovanni Francesco Pugnatore]], Istoria di Trapani, XVI sec.( 1984 ristampa anastàtega ) * [[Mario Serraino]], Storia di Trapani, 1976 * [[Vito Orlando]], Il movimento fascista trapanese, 1989 * [[Salvatore Mugno]], Trapani futurista, 1995 * [[Salvatore Costanza]], Trapani tra le due guerre 2006 === Economia === * [[Antonio Saltini]], Tra terra e mare la caitale del commercio alimentare. La parabola del polo agroalimentare di Trapani inte el confronto co Parma, 1995 * Salvatore Costanza Salvatore Butera, Metafore del lavoro e microeconomie di ieri e oggi in Trapani e nella sua provincia, 1997 * Relazione Confindustria Trapani, 2007 [http://www.assindustria.trapani.it/assitp/Documenti/Documenti/2007-06-29_RelazionePresidenteCulcasi.pdf]{{Ligo desfà}} === Zeografia === * Touring, Trapani e provincia, 2002 * Anteprima, Saline di Trapani e Paceco. Guida alla storia naturale, 2005 * [[Swoboda Ursula]], [[Weerning Marion]], Incanti trapanesi. La [[Sicìlia|Sicilia]] occidentale raccontata par immagini, 2006 == Note == <references/> == Łigamenti foresti == * [http://www.comune.trapani.it/turismo/index.htm Città di Trapani] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070505021251/http://www.comune.trapani.it/turismo/index.htm |date=2007-05-05 }} {{Provincia de Trapani}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Comuni del lìbaro consòrsio comunałe de Tràpani]] m9xcnzjee67xym5ea9v00ydm2116fi4 0 17695 1230999 1173861 2026-08-13T18:30:13Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 1230999 wikitext text/x-wiki <!--tabella dati pilota--> {{Infobox de Personajo| nome= &Eacute;rik Comas<!-- nome --> | nazione={{FRA}} <!-- Nazione --> | anni=[[Formula 1 Anno 1991|1991]]-[[Formula 1 Anno 1994|1994]] <!-- Lista anni --> | scuderie=[[Ligier]], [[Larrousse]] <!-- Lista scuderie --> | migliore=11&deg; ([[Formula 1 Anno 1992|1992]]) <!-- migliore posizione nel Campionato Mondiale --> | disputati=59 <!-- GP disputati --> | vinti=0 <!-- GP vinti --> | pole=0 <!-- Pole --> | note= }} <!-- fine della tabella dati pilota --> '''Érik Comas''' ([[Romans]], 28 setenbre [[1963]]) l'è on ex pilota automobilistego fransese de [[Formula 1]]. Dopo aver vinto on canpionato de [[Formula 3000]] inte el [[1990]], i lo ga torto a la [[Ligier]], inte la qual l'è restà par un par d'ani. Dopo l'è pasà a la [[Larrousse]] co cui el ga corso inte el [[1993]] e [[1994]], ciapando de tanto un tanto qualche puntisin. L'è deentà famoso par ver ris-cià de provocar na carnefisina inte el [[Gran Premio de San Marin]] [[1994]]. Piantà ai box da tri ziri par alcune noje tecnighe, l'è ripartì senza saver che la corsa la x'era blocada par l'incidente de [[Ayrton Senna]]. Rivà a la [[curva del Tamburelo]], l'è stà bon de frenar in extremis evitando de investir i comisari de gara e i mezi d'emergensa che i se catava sul posto. Dopo 'sto incidente evitado par on sofio, Comas l'è stà sùbito squalifegà da la manifestasion, anca se lu, viste le terìbiłi conseguense de l'incidente de Senna (che do ani prima el gavea socorso dopo on spetacolar insidente in [[Belzo]]), el gavea zà deciso de so inisiativa de no prender mia parte al secondo via. Tra l'altro Comas el gavea in mente de laxar la Formula 1 subito dopo el week-end imolese, par dopo esar convinto da [[Gerard Larrousse]] a continuar fino a la fin de la stagion. Comas el ga serà el [[1994]] col [[Gran Premio del Giapon]] e inte el sucesivo [[Gran Premio de Australia]] el ga lasà la so machina al pilota svisero [[Jean-Denis Deletraz]]. Da de lora Comas el ga disputà solo conpetision co veture a rude cuerte, specializandose in particolar 'ntele gare Gran Turismo niponiche ([[JGTC]]) dove l'è deentà pilota ufizial Nissan. Par problemi de salute ghè tocà ridur la so atività, e deso Erik Comas el segue el fiol Anthony inpegnado 'ntele formule adestrative europee. [[Imàjine:Erik Comas Ligier.jpg|left|200px|thumb|Erik Comas ala guida de na Ligier inte el 1991]] {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:95%" ! Year ! Team ! 1 ! 2 ! 3 ! 4 ! 5 ! 6 ! 7 ! 8 ! 9 ! 10 ! 11 ! 12 ! 13 ! 14 ! 15 ! 16 ! Team ! WDC ! Points |- | [[1991 Formula One season|1991]] ! [[Ligier]] |bgcolor="#FFCFCF"| [[1991 United States Grand Prix|USA]]<br /><small>DNQ</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1991 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1991 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1991 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#FFCFCF"| [[1991 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>DNQ</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1991 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#FFCFCF"| [[1991 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>DNQ</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1991 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1991 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1991 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1991 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1991 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>18</small> ! [[Ligier]] ! - ! 0 |- | [[1992 Formula One season|1992]] ! [[Ligier]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1992 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>7</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1992 Mexican Grand Prix|MEX]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1992 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1992 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1992 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1992 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1992 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1992 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>5</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1992 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1992 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1992 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> | [[1992 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>DNP</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1992 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1992 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1992 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1992 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>Ret</small> ! [[Ligier]] ! 11th ! 4 |- | [[1993 Formula One season|1993]] ! [[Larrousse]] |bgcolor="#EFCFFF"| [[1993 South African Grand Prix|RSA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1993 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1993 European Grand Prix|EUR]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1993 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1993 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1993 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1993 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1993 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>16</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1993 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1993 German Grand Prix|GER]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1993 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1993 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1993 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1993 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>11</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1993 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1993 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small>12</small> ! [[Larrousse]] ! 20th ! 1 |- | [[1994 Formula One season|1994]] ! [[Larrousse]] |bgcolor="#CFCFFF"| [[1994 Brazilian Grand Prix|BRA]]<br /><small>9</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1994 Pacific Grand Prix|PAC]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1994 San Marino Grand Prix|SMR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1994 Monaco Grand Prix|MON]]<br /><small>10</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1994 Spanish Grand Prix|ESP]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1994 Canadian Grand Prix|CAN]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1994 French Grand Prix|FRA]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1994 British Grand Prix|GBR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#DFFFDF"| [[1994 German Grand Prix|GER]]<br /><small>6</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1994 Hungarian Grand Prix|HUN]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1994 Belgian Grand Prix|BEL]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1994 Italian Grand Prix|ITA]]<br /><small>8</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1994 Portuguese Grand Prix|POR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#EFCFFF"| [[1994 European Grand Prix|EUR]]<br /><small>Ret</small> |bgcolor="#CFCFFF"| [[1994 Japanese Grand Prix|JPN]]<br /><small>9</small> | [[1994 Australian Grand Prix|AUS]]<br /><small></small> ! [[Larrousse]] ! 23rd ! 2 |} == Ligamenti foresti == * [http://www.erikcomas.com/ Eric Comas/CRM sito ufizial] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205191141/http://www.erikcomas.com/ |date=2012-02-05 }} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Piloti de Formula 1|Comas, Erik]] [[Categoria:Nasesti inte el 1963]] tfyc3q001suwrbokvr7orbcocnra5us 0 33080 1231001 1217097 2026-08-13T18:31:27Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1231001 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Personajo |nome = Patrizia Laquidara |imaxene = Patrizia Laquidara, 2005 (cropped).jpg |didascałia = |tipo = voxe |nome_vero = |data_nasita = [[29 de otobre]] [[1972]] |liogo_nasita = [[Catania]] |data_morte = |liogo_morte = |paexe = |ani_atività = [[1998]] |xenere = [[mùxica lexiera]], [[bosanova]], [[Jazz]] |eticheta = |strumento = |profesion = |altre_profesion = |albun = 6 |studio = 4 |live = |racolte = 2 |sito = http://www.patrizialaquidara.it/ }} '''Patrizia Laquidara''' ([[Catania]], [[9 de otobre]] [[1972]]), ła xe na cantante a autora de canson. Nata in [[Sicìlia|Siciłia]] da picoła ła se ga trasferìo co ła fameja in [[provincia de Vicensa]]. Ła ga vinto raquanti premi inportanti de critega e publico. == Discografia == ==== Album ==== * ''[[Para você querido Caé]]'' (Audio Records/Velut Luna - [[2001]]) * ''[[Indirizzo portoghese]]'' (Genius Records/Virgin Music - [[2003]]) * ''[[Funambola]]'' (Ponderosa Music&Art - [[2007]]) * ''[[Il Canto dell'Anguana]]'' (Slang Music - [[2011]]) in [[łéngua vèneta|lengoa vèneta]]. El parla anche de [[anguana|anguane]]. ==== Singołi ==== * ''Agisce'' * ''Lividi e fiori'' ([[2003]]) * ''Par causa d'amore'' * ''Indirizzo Portoghese'' * ''Parlami d'amore, Mariù'' (co [[Arancia Sonora|Tony Canto]]) * ''Le cose'' ([[2007]]) * ''Personaggio'' ([[2008]]) * ''Ziza'' ([[2008]]) ==== Rancuri ==== * ''Stella nascente'', nell'album "Canzoni par Ornella Vanoni e Mario Lavezzi" ([[1999]]) * ''Assenza'', inte l'album "[[Cao Verdo|Cao Verde]] terra d'amore vol. I" ([[2009]]) {{Controło de autorità}} [[Categoria:Cantautori itałiani|Laquidara, Patrizia]] [[Categoria:Nasesti inte el 1972]] h13g28pfianxai883hcici3o2dvkw5j 0 39521 1231003 1218311 2026-08-13T18:32:15Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231003 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Zeografia pułìtega |Nome = Ohàio |Nome locałe = {{en}} Ohio |Panorama = ISS-34 Night view of Cleveland, Ohio.jpg |Didascałia = Imaxene da satełite de Clevelend. |Bandiera = Flag of Ohio.svg |Voxe bandiera = |Stema = Seal of Ohio.svg |Voxe stema = |Stato = USA |Note stato = |Grado aministrativo = 1 |Tipo = |Cavedal = [[Columbus (Ohio)|Celâmbâs]] |Aministrador locałe = John Kasich |Partìo = [[Partito Republicàn (Stati Unii)|R]] |Data elesion = 2010 |Lengue uficiałi = [[Łéngua inglexe|inglexe]] |Data istitusion = [[1° de marso]], [[1803]] |Data sopresion = |Latitudine desimałe = |Longitudine desimałe = |Latitudine gradi = 39 |Latitudine minuti = 59 |Latitudine secondi = 00 |Latitudine NS = N |Longitudine gradi = 82 |Longitudine minuti = 59 |Longitudine secondi = 00 |Longitudine EW = W |Altitudine = 139 - 472 |Superfise = 116096 |Note superfise = |Aque interne = 10044 |Abitanti = 11594163 |Note abitanti = {{Cita web|url=http://www.census.gov/2010census/data/apportionment-pop-text.php|titolo=Resident Population Data|lingua={{en}}|accesso=22 fevraro 2016}} |Axornamento abitanti = 2014 |Sotodivixion = 89 |Sotosotodivixion = 939 |Sotosotosotodivixion = |Divixion confinanti = [[Pennsylvania|Pènsilvània]], [[Virginia Osidental]], [[Kentucky|Cintâci]], [[Indiana]], [[Michigan|Mišigan]] |Lengue = |Codexepostałe = |Prefiso = |Fuxo orario = -5 |Altri fuxi = |CodexeISO = US-OH |Codexestatistego = |Codexecatasticałe = |Targa = |Xona sismega = |Gradi xorno = |Difuxività = |Nome abitanti = Ohàioani |Patrono = |Dì de festa = |PIL = |PIL PPA = |PIL paromo = |PIL paromo PPA = |Ragrupamento = |Parlamentari = 16 |Ino = |Soranome = ''The Buckeye State'' |Bomò = ''With God, all things are possible'' |Imaxene locałixasion = Ohio in United States.svg |Mapa = Map of Ohio NA.png |Sito = http://www.ohio.gov/ }} El '''Ohàio''' (in [[łéngua inglexe|ingleze]] {{Àudio|en-us-Ohio.ogg|scolta}}, IPA//oˈaɪoʊ//) el ze un stato de i [[Stati Unii de ła Mèrica|Stati Unii]] sentro-orientałi. El konfina a est ko ła [[Pennsylvania|Pènsilvània]], a sudest ko ła [[Virginia Osidental]], a sud ko el [[Kentucky|Kintâki]], a ovest ko el stato de [[Indiana]] e a nordovest ko el [[Michigan|Mišigan]]. == Zeografia fizega == El teritorio el ze kostituio in bona parte da alte tere (300–500 m. s.l.m.), korispondenti a ła banda setentrional de el altopian de i Apałaki. Ko ła ecesion de ła banda sudoriental, el teritorio el ze sta intensamente modełà da ła giasazion ke ła ga łasà un mondo de picołi basini łakustri intramorenegi. A nord el ze bañà da el Łago Erie.<br>El fiume prinsipal el ze el Ohàio, ke el seña tuto el konfin meridional de el stato. El klima el ze in bona parte umedo kontinental ko [[istà]] kalda (par ''Köppen'' Dfa), ke el se indolsise a nord par el influso de el łago. == Zeografia umana == [[Cavedal|Kavedal]] e sità pi' granda de el Stato ła ze ła sità de [[Columbus (Ohio)|Kałâmbas]]; altre sità inportanti łe ze Clivland<ref>in ingleze ''Clevelend'', /ˈkliːvlənd/ </ref>, Sinsinèti<ref>in ingleze ''Cincinnati'', /ˌsɪnsɪˈnæti/</ref> e Tałidu<ref>in ingleze ''Toledo'', /təˈliːdoʊ/</ref>. == Połitega == El Stato el ze rapresentà a ła Kamera de i Rapresentanti da 16 deputai. == Ekonomia == I se koltiva [[Çereałi|sereałi]], tabako, biete da sukaro e [[Fruta|fruti]]. I se ałeva [[Sus scrofa domesticus|porsei]] e ozełi da kortil. Łe se desfruta łe gran risorse minerarie de [[carbon|karbon]] bituminozo, [[Petrolio|petrołio]], gas natural e [[sal]]jema. Łe ge ze industrie [[Açal|siderugege]], metalmekanege, konserviere e de ła [[goma]]. == Gałeria de łe someje == <gallery perrow="5"> Canisteo_valley_1453.JPG|banda setentrional de el Altopian Ałigeini'<ref>in ingleze ''Allegheny Plateau'', /ˌælɪˈɡeɪni/</ref>, a nordest Muskingum River Marietta.jpg|Fiume ''Muskingum ''<ref>in ingleze ''Muskingum River''</ref> Aerial view of Columbus, Ohio, September 2015.JPG|panorama de Kałâmbas Serpent effigy, Hopewell culture, Turner Group, Mound 4, altar, Little Miami Valley, Ohio, 200 BC to 500 AD, mica - Native American collection - Peabody Museum, Harvard University - DSC06095 2.jpg|ornamento sacro de ła kultura Hopuèl<ref>in ingleze ''Hopewell tradition'', /howpwɛl/</ref> </gallery> <!-- Sesion de pie voze, NO ZONTAR GNENTE ALTRO! --> == Notasion == {{Notasion}} ==Altri projeti== {{Interprojeto}} {{Stati Unii}} {{Controło de autorità}} <!-- Scrìvar cuà, dopo de ła freceta łe categorie --> [[Categoria:Stati dei Stati Unii de l'Amèrica]] sx8c9a5b3r3qfr9nc6967ttmrw1xxs6 0 40605 1231019 1183933 2026-08-13T18:47:04Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231019 wikitext text/x-wiki {{Variansa|venesian|gvu}} {{Infobox de Zeografia pułìtega |nomeCorrente = Emirai Àrabi Unii |nomeCompleto = Emirai Àrabi Unii |nomeUfficiale = <big>دولة الإمارات العربية المتحدة</big><br/>Dawlat al-Imārāt al-ʿArabiyya al-Muttaḥida |linkBandiera = Flag of the United Arab Emirates.svg |linkStemma = Coats of arms of the United Arab Emirates.svg |linkLocalizzazione = United_Arab_Emirates_(orthographic_projection).svg |linkMappa = Ae-map.png |motto = <!-- il motto dello stato (se esiste) --> |lingua = [[Łéngua araba|Arabo]] |capitale = [[Abu Dhabi]] |capitaleAbitanti = 1.850.230 |capitaleAbitantiAnno = 2006 |governo = [[Monarchìa asołuta|Monarcia asołuta]] |presidente = Khalifa bin Zayed Al Nahayan |primoMinistro = Mohammed bin Rashid Al Maktum |elenco capi di stato = |elenco capi di governo = |indipendenza = del [[Regno Unìo|Reño Unìo]] el 2 de disenbre [[1971]] |ingressoONU = [[9 de disenbre]] [[1971]] |superficieTotale = 83.600 |superficieOrdine = 113 |superficieAcqua = 0 |popolazioneTotale = 9.346.000 |popolazioneAnno = 2013 |popolazioneOrdine = 96 |popolazioneDensita = 112,7 |continente = [[Axia]] |orario = [[Tenpo Coordenà Universałe|UTC]] +4 |valuta = ''dirham'' de i Emirai Arabi Unìi |PIL= 383799 |PILValuta= $ |PILAnno= 2012 |PILOrdine= 30 |PILprocapite= 43774 |PILprocapiteValuta= $ |PILprocapiteAnno= 2012 |PILprocapiteOrdine= 17 |HDI= 0,846 (molto alto) |HDIAnno= 2011 |HDIOrdine= 30 |energia = 1,7 |tld = .ae |telefono = +971 |targa = UAE |inno = ''Ishy Bilady'' |festa = [[2 de disenbre]] |note = }} I '''Emirai Àrabi Unii'''<ref>o sevente altre grafie '''Emirai Arabi Unìi'''</ref> i xe un Stato de l'Asia sudosidental.<br> I confina a nord co el [[Golfo Persico]], a nordest co el [[Golfo de Oman]], a sudest<ref>anca al estremo nordest</ref> co el [[Oman]], a sudovest co ła [[Arabia Saudìa]]; al ga confini maritimi co el [[Qatar]] a nordovest e co el [[Iran]] a nord El paexe conprende sete emirai: ''Abu Dhabi'', ''Dubai'', ''Ash Shariqah'', ''Al-Fujayrah'', ''Ajman'', ''Umm Al Qaiwayn'', ''Ras Al-Khaimah''. I xe ocupai in bona parte da [[dexerto]] semiarido, interoto da poche oaxi. El xe un paexe propspero, ce in pasà el ga fondà ła so ricesa so el marcà de łe perle e dèso so ła esportasion de [[Petrolio|petrołio]] e gas e so el setor de i servisi. == Gałeria de someje == <gallery> View from Jebel Jais - panoramio.jpg|panorama dal ''Jebel Jais'' Liwa Oasis - panoramio (1).jpg|oaxi de ''Liwa'' Dubai from the air EY.jpg|Dubai Beehive Tombs Jebel Hafeet District 1.jpg|sito ONUESC de ''Jebel Hafeet'' </gallery> == Note == <references/> {{Axia}} {{OPEC}} {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Stati de l'Axia]] mnzlfxoaj6oicpidcxrjo6rf2x8bn2c 0 42889 1231018 1043901 2026-08-13T18:46:27Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 1231018 wikitext text/x-wiki El '''conservatorismo''' xe na corente pulitego-cultural da le carateristeghe difarenti a segonda dei contesti nasionali. I xe contrari ai progresisti e la xe na corente pulitega che de sołito la se poxisiona a [[sentro-drita]] che favorise la conservasion de le tradision, la fameja, la cultura e a 'olte anca la relijon del paexe andove i se cata. En [[economia]] i conservadori i tole na pulitega de tipo [[Protesionismo|protesionista]], esendo contrari al [[libaro marcà]], anca se, inte el XX secolo alguni partii conservadori i ga ciapà poxision [[Liberałismo|liberali]], tal'olta aleandose co st'ultimi difendendo el sistema socio-economego [[Capitałismo|capitalista]] in opoxision al [[comunismo]] e al [[sociałismo]]. La fuxion tra i conservadori e liberali la se ciama [[liberałismo conservadore]]. == I prinsipi in xenerale == I ponti ideoloxisi del conservatorismo i se pole definir cusì: * la '''dotrina fiscałe''' xe uno fatori prinsipali che difarensia i conservadori dai progresisti. I vole sbasar la spexa publega, par rivar al parejo de balanso. Se serca de frenar i interventi del stato in economia, jutando che se fasa privatixasion e deregolarixasion. L'fin de sta idea l'é chelo de sbasar le tase, cusì sbasado el debito publego e jutando cusì investimenti inte el paexe. * la '''dotrina sociałe''' inte i temi sociali, ndando contro a le adosion gay, eutanaxia, antiproibisionismo e na 'olta anca so l'aborto e i matrimoni gay. I vole pene forti contro la criminalità. Sto ponto, el serca de metar insieme i temi claseghi del conservatorismo co la justisia sociale, butandoli in ciave anti-statalista e liberista. * el '''tradisionałismo''' (ciamà ''Toryismo'' inte i paexi anglofoni) marca el rispeto e la nesesità del [[giusnadurałismo]] e de na moral comune, favorendo la conservasion de le tradision, la fameja, la cultura e a 'olte anca la relijon del paexe andove i se cata, marcando la decadensa portada da l'iluminismo e da le rivolusion, che le ga causà el rabaltamento dei valori morali e sociali. == Corenti del conservatorismo == * el [[conservatorismo liberałe]] che el se mete a [[Sanca (pułìtega)|Sanca]]. El sostien le idee so la fiscalità, ma sol canpo social l'é pì progresista. * el '''conservatorismo libertaro o fuxionismo''' l'é tipicamente prexente inte i Stati Unii. El mantien poxision libartarie in economia ma el xe pi conservator sol canpo etico. * el [[conservatorismo nasionałe]] che el se mete a Drita. L'é nasionalista. El se caraterixa marcando la contrarità a l'imigrasion clandestina, al multiculturalismo e a la globalixasion. I sostien el protesionismo e on fià de statalismo in economia. * el '''neoconservatorismo''' xe na peculiarità statunitense del conservatorismo. Ghe va ben el neoliberismo, interventismo, osidentalismo e patriotismo e l'é contro a l'intersionalismo e el ixolasionismo. I domanda la limitasion de l'intervento statal. Grandi raprexentanti i xe stai Reagan e Bush; * el '''conservatorismo uninasionale:''' el ga na linia dura e penalista, el ritien che le clasi che sta mejo le gapia da esar solidali co le clasi lavoratrisi. Sta ideoloxia la xe d'acordo co el libaro marcà drento el paexe, parché par jutar ai inprenditori nasionali se ga da esare protesionisti. * el [[teocon]]servatorismo (semplisemente tecon, da "Teo", osia Dio; e "Con", osia conservatore). El movimento Teocon l'é on ultra-conservatorismo soi temi sociali, in particolare sui diriti dei gay. El movimento Teocon el xe forte inte i Stati Unii, andove el vien riconosuo par el fondamentalismo cristian e che i dixe sia nesesario difendare la siviltà osidental. In [[Itàłia|Italia]] el termine se uxa par parlar dei democristiani de drita. {{Ideołoxie pułiteghe}} {{Interprojeto}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Ideołoxie pułiteghe]] 4hdjwv09w8falp1pqx5fyzhtxhfvpag 0 56614 1231023 1216431 2026-08-13T21:10:36Z Runologe 21688 Foto recente xontà 1231023 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Emisora}}{{Descrision canałe TV}} [[Imàjine:-01- Tethered balloon over Berlin - 2026 - promotional lettering "Welt" (German TV news channel).jpg|miniatura|left|Logo su un bałon łigà sora Berlino, 2026]] {{Controło de autorità}} [[Categoria:Reti tełevixive Todesche]] p4i0r3m3h7279vscvvjwow09xk1v3dq 0 138650 1231022 1229404 2026-08-13T18:48:55Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|1|0 */ 1231022 wikitext text/x-wiki Co '''1G''' a se intende i primi stàndar de trasmision dati traerso ła rete de [[tełefonia mòbiłe]]. ==Caraterìsteghe e stòria== Łe reti 1G łe trasmeteva i dati segondo on stàndar [[anałòxego]], che par sta motivasion el dimandava dispoxidivi tanto grandi par colpa de ła grandesa del mòduło risevente-trasmetidore e de ła grandesa de ła bataria pionbo-asido, che ła gavea da conpensar i slevai consumi del dispoxidivo. Łe reti 1G, par de pì, łe ghea on liveło de seguresa baso on mùcio, che par sta motivasion xera pusìbiłi intersetasion e [[hacking]]. ==Protocołi== *AMPS (Advanced Mobile Phone System), paresto par ła prima olta inte el [[1976]] inte i USA, el xe el primo stàndar de ła rete sełułare. Doparà prinsipalmente de łà de l'Atlàntego, in Rùsia e in Axia, sta rete anałòxega de prima xenerasion ła ghea dei basi mecanismi de seguresa che i rendea pusìbiłi el piratajo de łe lìnee tełefòneghe. *[[TACS]] (Total Access Communication System) version eoropea del AMPS. Doparando ła banda de frecuensa da 900&nbsp;MHz, sto sistema el xe stà prinsipalmente doparà grandamente in Inghiltera, dopo in Axia (Hong-Kong e Japon). *ETACS (Extended Total Access Communication System) ła xe na version evolvesta del stàndar TACS desviłupada inte el Regno Unio doparando on nùmaro major de canałi de comunegasion. Le reti 1G łe xe devegneste obsołete co ła vegnesta del [[GSM]], primo stàndar [[2G]]. ==Bibliografia== *{{it}} 1G so [http://it.kioskea.net/contents/telephonie-mobile/reseaux-mobiles.php3 it.kioskea.net] (distribuio segondo Creative Commons BY) == Voxe corełae == * [[2G]] * [[3G]] * [[4G]] * [[5G]] == Linganbi foresti == *{{linganbi foresti}} *{{en}} Glossary: [https://web.archive.org/web/20130917093240/http://www.javvin.com/wireless/1G.html 1G - First Generation wireless technology] *{{en}} Glossary: [http://myphonefactor.in/2012/02/mobile-generations/ Detailed Description on 1G Technology] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190524181133/http://myphonefactor.in/2012/02/mobile-generations/ |date=2019-05-24 }} {{Stàndar tełefonia mòbiłe}} {{Controło de autorità}} [[Categoria:Tełefonia mòbiłe]] i1q4k41t6jkxwhz2dlpa8vcqd8c0al4 0 139489 1231015 1030752 2026-08-13T18:43:51Z Zio3no 41939 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1231015 wikitext text/x-wiki {{Infobox de Diacrìteghi |HTML=<nowiki>&acute</nowiki>}} {| align="right" cellpadding="4" style="border: 1px solid #aaaaaa; margin: 0 0 10px 10px; padding: 10px; font-size: 20pt; line-height: 20pt; text-align: right;" |- |<small>{{Unicode|[[Á]]}}</small> |<small>{{Unicode|á}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ấ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ấ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ắ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ắ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ǻ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ǻ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ǽ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ǽ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ć]]}}</small> |<small>{{Unicode|ć}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ḉ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ḉ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[É]]}}</small> |<small>{{Unicode|é}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ế]]}}</small> |<small>{{Unicode|ế}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ḗ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ḗ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ǵ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ǵ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Í]]}}</small> |<small>{{Unicode|í}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ḯ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ḯ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ḱ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ḱ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ĺ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ĺ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ḿ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ḿ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ń]]}}</small> |<small>{{Unicode|ń}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ó]]}}</small> |<small>{{Unicode|ó}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ố]]}}</small> |<small>{{Unicode|ố}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ṍ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ṍ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ṓ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ṓ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ǿ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ǿ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ṕ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ṕ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ŕ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ŕ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ś]]}}</small> |<small>{{Unicode|ś}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ṥ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ṥ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ú]]}}</small> |<small>{{Unicode|ú}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ǘ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ǘ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ứ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ứ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ṹ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ṹ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ẃ]]}}</small> |<small>{{Unicode|ẃ}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ý]]}}</small> |<small>{{Unicode|ý}}</small> |- |<small>{{Unicode|[[Ź]]}}</small> |<small>{{Unicode|ź}}</small> |} L''''asento acuto''' (''' ´ ''') el xe on [[segno diacrìtego]] doparà inte numaroxe [[łéngua|łéngue]] scrite moderne baxae so l'[[alfabeto latin]], [[Alfabeto sirìłego|sirìłego]] e [[alfabeto grego|grego]], e el xe uno dei [[asento gràfego|asenti gràfeghi]]. == Stòria == On primo precursor de l'asento acuto el xe sta el <nowiki>'</nowiki>''apex'', doparà inte i scriti in [[łéngua latina]] par marcar ła [[cuantità vocàłega]]. El asento acuto el se vede par ła prima volta co sto nome inte [[Segni diacrìteghi de l'alfabeto grego|ortografia]] del [[grego antigo]] andove el indegava na sìłaba co on tono alto. == L'asento acuto in vàrie łéngue == L'accento acuto ze prexente in molte lingue par indicare una particolare intonazione su diverse [[vocale|vocali]]: * [[łéngua vèneta]]:inte ła vocałe ''[[é]], [[ó]]'' * [[łéngua francexe]]: inte ła vocałe ''é'' * [[łéngua spagnoła]]: inte łe vocałi ''á, é, í, ó, ú'' * [[łéngua catełana]]: inte łe vocałi ''é, í, ó, ú'' * [[łéngua ołandexe]]: doparà par destìnguar parołe conpagne ma co asento difarente: '' één – een'' * [[łéngua italiana]]: inte ła vocałe ''[[é]], [[ó]]''. * [[łéngua gałisiana]] * [[łéngua lakota]] * [[łéngua leonexe]] * [[grego moderno]]: inte łe vocałi ''ά'', ''έ'', ''ή'', ''ί'', ''ό'', ''ύ'', ''ώ'' * [[łéngua portoghexe]]: inte łe vocałi ''á, é, í, ó, ú'' * [[łéngua rusa]] * [[łéngua danexe]] e [[łéngua svedexe]] * [[łéngua gałexe]]: su ''á, é, í, ó, ú, ẃ, ý'' * [[łéngua ungarexe]]: inte łe vocałi ''á'', ''é'', ''í'', ''ó'', ''ú'' * [[łéngua piemontexe]]: inte łe vocałi ''é'', ''ó''. * [[łéngua ceca]] e [[łéngua slovaca]] == L'asento == El asento acuto el cànbia el vałor de ła létara inte ła cuała el xe metesto, canbiàndoghene el tono, ła longhesa e ła intensità === Vertura=== El asento el msotra ła vertura de łe vocałi ''e'' e ''o'' in difarenti łéngue romanxe. In vèneto, [[Łéngua franseze|fransexo]], spagnoło e italian łe łétare co asento acuto łe xe sarae, in portoghexo invese łe xe verte. === Intensità === In vèneto, spagnoło, catełan, gałego e portoghexe el asento el parmete de far capir che ła létara ła ga da èsar pronunsada co major intensità. === Longhesa === In [[łéngua ceca|ceco]], [[łéngua slovaca|slovaco]], [[łéngua ungarexe|ungarexe]] e [[łéngua irlandexe|irlandexe]] el ìndega na [[vocałe]] longa. == Voxe corełae == * [[Asento grave]] * [[Asento gràfego]] * [[Asento (lenguìstega)]] == Notasion == <references/> ==Altri projeti== {{Interprojeto}} == Linganbi foresti == {{linganbi foresti}} {{controło de autorità}} [[Categoria:Segni diacrìteghi]] tbkn3nleepf4u2umm08ibjteflri84j