Vikipedii vepwiki https://vep.wikipedia.org/wiki/P%C3%A4lehtpol%E2%80%99 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Specialine Lodu Kävutai Lodu kävutajas Vikipedii Paginad Vikipedii Fail Lodu failas MediaWiki Lodu MediaWikiš Šablon Lodu šablonas Abu Lodu abus Kategorii Lodu kategorijas TimedText TimedText talk Moodul Mooduli arutelu Üritus Ürituse arutelu 0 7505 189259 148845 2026-08-10T06:11:02Z Motoranger 10577 +hom 189259 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = Nagriž | image title = Nagriž | image file = Brassica rapa plant.jpg | image descr = Manpäližen palan nägu ([[Alamad]]) | regnum = Kazmused | divisio = [[Änikkazmused]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Kaksidülehtesižed]] (''Dicotyledones'') | ordo = [[Kapustänikoižed]] (''Brassicales'') | familia = [[Kapustižed]] (''Brassicaceae'') | genus = [[Kapust (heim)|Kapust]] (''Brassica'') | species = '''Nagriž''' | latin = {{btname|Brassica rapa |[[Linnei Karl|L.]], 1753}} | wikispecies = Brassica rapa | commons = Category:Brassica rapa | itis = 23063 | ncbi = 3711 | range map = }} '''Nagriž''' ({{lang-la|Brassica rapa}}) om [[üks'voččed kazmused|üks'vozne]] vai [[kaks'voččed kazmused|kaks'vozne]] [[heinäsižed kazmused|heinäsine]] kazmuz, [[Kapust (heim)|Kapust]]-heimon [[Kapustižed]]- ({{lang-la|Brassicaceae}}), vai [[Ristänikoižed]]-sugukundan ({{lang-la|Cruciferae}}) erik. Lugetas läz kümnikad alaerikoid. == Kazvatand == Ottihe kul'turiviruimha enamba 40 voz'sadad tagaz. Kodima — [[Päivlaskmaine Azii]]. Kazvatadihe Amuižes Egiptas, Grekanmas, Rimas. Oli [[Venä]]n päižeks maploduks edel [[kartohk]]an otandad kävutamižhe. Nügüd'aigan kazvatadas jur'ploduihe (kaks' sortungruppad, nagrhen sötmižsortud nimitasoiš [[turneps]]aks), lehtesihe (kuz' sortungruppad) da semnihe (garčican i kanol-voin samine) näht. Jagadas aigaližhe i möhäižhe, möhembaine kožub varha tal'veks. Voib kazvatada aigaližen nagrhen kaks' satust vodes. == Ümbrikirjutand == Jur' kazvab sanktaks, südäin oleleb pakuine vai vauged. Jur'lehtesed oma järedad liranvuiččed pit'kanke vardenke. Änikoičii seikh kazvab kahtel vodel vai sil-žo vodel ku ištutihe värin, seikh om korged i om äi vardetomid lehtesid. Semned oma ruskedburan mujun, vären šurun formal, penenke jurudenke<ref>''Sinskaja Je. N.'' Род 649. Капуста — Brassica (Heim 649. Kapust — Brassica) // Флора СССР = Flora URSS (NSTÜ:n flor) : 30 tomad / päredaktor V. L. Komarov. — M. ; L. : NSTÜ:n Tedoakademijan pästandkodi, 1939. — T. 8 / toman redaktor N. A. Buš. — Lpp. 463−464. — 696, XXX lp. — 5200 egz. {{ref-ru}}</ref>. <center><gallery widths=180 heights=90> Brassicarapa.jpg|<small>Nagrhen semned</small> Brassica rapa (xndr).jpg|<small>Nagrhen änikod</small> Malselvneper.JPG|<small>Nagrhen jured</small> </gallery></center> == Nagrheze sidodud vepsän tärtused == * ''Babu'' — kuivatud nagrhen haukuine (vai kartohkan). * ''Haudad, haudnikad'' — hauttud nagriž. * ''Haudpirg'' — pirg hauttud nagrhenke. * ''Kopreh'' — nagrhen kogo pöudol. * ''Labohtez'' — pirg nagrhenke vai kartohkanke. * ''Lohkoi'' — vezipudr (tahtaz) rugižjauhospäi nagrhenke. * ''Nagrižpirg'' — pirg nagrhenke. * ''Paštikaine, paštikaz'' — pašttud nagriž. * ''Repoi'' — pašttud vai hauttud nagrhen südäivezi, vai vas nagrhespäi. == Nagrheze sidodud vepsän muštatišed da ozoitesed == === Muštatišed === <blockquote> * ''Ala nagra nagrišt, om ret'kad kodiš.'' * ''Ei karged nagriž ezmäižeks hapne.'' * ''Sö nagriž sügüzel, a ak pidä nores.'' </blockquote> === Ozoitez === <blockquote> * Kehker ku kudmaine, viher ku vast. (nagriž) </blockquote> == Homaičendad == <references /> == Irdkosketused == * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=97 Kut endo nagr'hen semendolim // Vepsän kelen korpus. — #97.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=98 Kut tehtas babud nagrhespäi // Vepsän kelen korpus. — #98.] * [http://vepsian.krc.karelia.ru/text/?text_id=99 Kut tehtas repoin' nagrhespäi // Vepsän kelen korpus. — #99.] {{Commons|Brassica rapa}} [[Kategorii:Kapustižed]] [[Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Jur'plodud]] [[Kategorii:Maplodud]] 11gkd3tqwkieot85bym2lksprkyzmp1 0 12888 189253 150502 2026-08-09T17:35:51Z Koiravva 1717 erikod formitez 189253 wikitext text/x-wiki {{A10000}} {{Taxobox | name = Ping | image title = Ping | image file = Sonchus oleraceus Habitus.jpg | image descr = [[Linmaping]] (''Sonchus oleraceus'') om heimon tipine erik | regnum = Kazmused | divisio = [[Änikkazmused]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Kaksidülehtesižed]] (''Magnoliopsida'') | ordo = [[Astränikoižed]] (''Asterales'') | familia = [[Puzuänikoižed]] (''Asteraceae'') | genus = '''Ping''' | latin = {{btname|Sónchus |[[Linnei Karl|L.]], 1753}} | wikispecies = Sonchus | commons = Category:Sonchus | itis = 38420 | ncbi = 50190 | range map = }} '''Ping''' ({{lang-la|Sonchus}}) om [[Puzuänikoižed]]-sugukundan [[heinäsižed kazmused|heinäsižiden kazmusiden]] heim. [[Üks'voččed kazmused|Üks'voččed]], [[kaks'voččed kazmused|kaks'voččed]] vai [[äivoččed kazmused|äivoččed]] heinäd. == Leviganduz == Mülütadas heimho läz 110 erikod, kazdas [[Afroevrazii|Afroevrazijadme]] tobjimalaz. Erased erikod oma invazivižed rujoheinäd toižil kontinentil. Ping navedib rohlad i ümbriratud maižandsel mahust. Kazvab saduiš, murdoiden sijiš, kezandmail. == Ümbrikirjutand == Om erazvuiččid erikoid, ozutesikš, [[linmaping]] (''Sonchus oleraceus'') i [[pöudping]] (''Sonchus arvensis'') oma travijad [[rujoheinäd]]. Jurišt om tihed, se om keskutadud mahusen üläšoidus. Seikhen alah pudub erasti. Änikod oma pakuižed, erasil erikoil sauptas hämäran aigan. Semned oma harjakahad, idädas kerdalaz tünüden pordota. Äikerdoičese semnil i juril. Üks' kazmuz andab 6,5 tuhazesai semnid, tullei kandab niid kebnas. == Kävutand == Kazmusen lehtezpala om södab, no paremba kävutada norid lehesid. Voib otta sötkeks kodijänišile. == Valitud erikod == * {{btname|Sonchus arvensis|[[L.]]}} — [[Pöudping]] * {{btname|Sonchus asper|([[L.]]) Hill}} — Kauged ping * {{btname|Sonchus fruticosus|L.f.}} — Ogibal ping ([[Madeir]]-sarišton endemik) * {{btname|Sonchus kirkii|Hamlin}} — Puha / Rauriki (Uden Zelandijan endemik) * {{btname|Sonchus novae-zelandiae|(Hook.f.) B.D.Jacks.}} — Udenzelandine ping * {{btname|Sonchus oleraceus|L.}} — [[Linmaping]], heimon tipine erik * {{btname|Sonchus palustris|L.}} — Soping == Kacu mugažo == * [[Bod'ug]] == Homaičendad == <references /> {{Commons|Sonchus}} [[Kategorii:Puzuänikoižed]] [[Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Heinäsižed kazmused]] [[Kategorii:Rujoheinäd]] 6rr1o2crcruabf9g0eojdwpj9f1ti7v 0 23729 189254 176415 2026-08-09T18:05:46Z Koiravva 1717 formitez, ümbrikirjutand+, +alaerikod 189254 wikitext text/x-wiki {{10000}}{{A10000}} {{Taxobox | name = Olivanpu | image title = Olivanpu | image file = Olea europaea 1782.jpg | image descr = Olivanpun sarik [[Kipr]]al | regnum = Kazmused | divisio = [[Änikkazmused]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Kaksidülehtesižed]] (''Magnoliopsida'') | ordo = ''Lamiales'' | familia = [[Olivanpuižed]] (''Oleaceae'') | genus = [[Olivanpu (heim)]] (''Olea'') | species = '''Olivanpu''' | latin = {{btname|Olea europaea |[[Linnei Karl|L.]], 1753}} | wikispecies = Olea europaea | commons = Category:Olea europaea | itis = 32990 | ncbi = 4146 | range map = Olea europaea range.svg | range legend = {{legend|#70A800|''Olea europaea'' subsp. ''europaea''}} {{legend|#CA7AF5|''Olea europaea'' subsp. ''laperrinei''}} {{legend|#FF5500|''Olea europaea'' subsp. ''cerasiformis''}} {{legend|#0070FF|''Olea europaea'' subsp. ''guanchica''}} {{legend|#FFFF00|''Olea europaea'' subsp. ''maroccana''}} <span style="color:#FFA800"><big>&#9650;</big></span> Introduciruidud erik }} '''Olivanpu''' ({{lang-la|Olea europaea}}), mugažo '''Evropine olivanpu''', om [[subtropižen vönen]] igähižvihand kul'turine [[pu]]. Se om [[Olivanpu (heim)|Olivanpu-heimon]] tipine erik, mülütadas [[Olivanpuižed]]-sugukundha. == Leviganduz == Kul'tiviruidud maižanduzkazmuz amussai. Zavodihe kul'tiviruida Grekanmas, kazvatadas siš olivan ploduiden surt lugumärad meiden-ki päivil. Mectunu alaerik nimitase ''Olea europaea'' var. ''sylvestris''. Libub [[Keskmeri|Keskmeren]] suvipäivnouzmaižes randištospäi. Om levitadud Keskmeren randan maiš, mugažo kazdas mail'madme (Amerikas vspäi 1560). == Ümbrikirjutand == Igähižvihand penzaz ühten..koume metran kortte vai pu nell'..viž metrad korktusel (10..12 metrhasai). Tüvi om kattud hahkal korel, oksakaz da kover, vanh ka ondusidenke päpaloin. Oksad oma sol'mekahad da pit'kad, erasil-se sortuil oma oigetud mannoks. Lehtesed oma nahkakahad, läz vardeta, hahkvihandan mujun ülähäspäi i hobedakahad alahaspäi, röun om siled, udištadas kerdan kahtes..koumes vodes. Plod om lumarj, küpsneb nelläs-vides kus änikoičendan jäl'ghe. Küps plod oleleb vihandan, mustan i muzaruskedsinižen mujun, [[vaha]]n kerthenke paksus. Pu andab ploduid kaks'kümnevoččes igäspäi, kerdan kahtes vodes. == Kävutand == Kazvatadas ploduihe näht, södas niid i sadas [[puvoi]]d. Lehtesen unotez normalizuib veren painust i hengaidust. Olivanpud oma avaronke jurusenke, azotadas mahusen erozijad, hüväd meliorantad. == Alaerikod == * {{btname|Olea europaea subsp. europaea}} * {{btname|Olea europaea subsp. cerasiformis|[[G.Kunkel]] & [[Sunding]]}} ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea europaea var. cerasiformis|[[Webb]] & [[Berthel.]]}} ] ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea europaea var. maderensis|[[Lou Ričard Tomas|Lowe]]}} ] * {{btname|Olea europaea|subsp=cuspidata|([[Wall.]] ex [[G.Don]]) [[Cif.]]}} ** {{btname|[[Olea africana]]|[[Mill.]]}} — Afrikanine olivanpu ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea europaea subsp. africana|([[Mill.]]) [[P.S.Green]]}} ] ** {{btname|Olea chrysophylla|[[Lam.]]}} ** {{btname|Olea cuspidata|[[Wall.]] ex [[G.Don]]}} ** {{btname|Olea ferruginea|[[Royle]]}} ** {{btname|Olea verrucosa|([[Willd.]]) [[Link Iogann Genrih Fridrih|Link]]}} ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea sativa var. verrucosa|([[Willd.]]) [[Roem.]] & [[Schult.]]}} ] * {{btname|Olea europaea subsp. guanchica|[[P.Vargas]] [[et al.]]}} * {{btname|Olea europaea subsp. laperrinei|([[Batt.]] & [[Trab.]]) [[Cif.]]}} ** {{btname|Olea laperrinei|[[Batt.]] & [[Trab.]]}} * {{btname|Olea europaea subsp. maroccana|([[Greuter]] & [[Burdet]]) [[P.Vargas]] [[et al.]]}} ** {{btname|Olea maroccana|[[Greuter]] & [[Burdet]]}} == Olivanpuhu sidodud vepsän tärtuz == * ''Oigeta olivanpun veza'' — tarita kožundad. == Homaičendad == <references /> {{Commons|Olea europaea}} {{stub}} [[Kategorii:Olivanpuižed]] [[Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Plodpud]] [[Kategorii:Dekorativižed kazmused]] c3gscm94val0pxg7y879igzh45a6k6a 189255 189254 2026-08-09T18:09:24Z Koiravva 1717 formitez 189255 wikitext text/x-wiki {{10000}}{{A10000}} {{Taxobox | name = Olivanpu | image title = Olivanpu | image file = Olea europaea 1782.jpg | image descr = Olivanpun sarik [[Kipr]]al | regnum = Kazmused | divisio = [[Änikkazmused]] (''Magnoliophyta'') | classis = [[Kaksidülehtesižed]] (''Magnoliopsida'') | ordo = ''Lamiales'' | familia = [[Olivanpuižed]] (''Oleaceae'') | genus = [[Olivanpu (heim)]] (''Olea'') | species = '''Olivanpu''' | latin = {{btname|Olea europaea |[[Linnei Karl|L.]], 1753}} | wikispecies = Olea europaea | commons = Category:Olea europaea | itis = 32990 | ncbi = 4146 | range map = Olea europaea range.svg | range legend = {{legend|#70A800|''Olea europaea'' subsp. ''europaea''}} {{legend|#CA7AF5|''Olea europaea'' subsp. ''laperrinei''}} {{legend|#FF5500|''Olea europaea'' subsp. ''cerasiformis''}} {{legend|#0070FF|''Olea europaea'' subsp. ''guanchica''}} {{legend|#FFFF00|''Olea europaea'' subsp. ''maroccana''}} <span style="color:#FFA800"><big>&#9650;</big></span> Introduciruidud erik }} '''Olivanpu''' ({{lang-la|Olea europaea}}), mugažo '''Evropine olivanpu''', om [[subtropižen vönen]] igähižvihand kul'turine [[pu]]. Se om [[Olivanpu (heim)|Olivanpu-heimon]] tipine erik, mülütadas [[Olivanpuižed]]-sugukundha. == Leviganduz == Kul'tiviruidud maižanduzkazmuz amussai. Zavodihe kul'tiviruida Grekanmas, kazvatadas siš olivan ploduiden surt lugumärad meiden-ki päivil. Mectunu alaerik nimitase ''Olea europaea'' var. ''sylvestris''. Libub [[Keskmeri|Keskmeren]] suvipäivnouzmaižes randištospäi. Om levitadud Keskmeren randan maiš, mugažo kazdas mail'madme (Amerikas vspäi 1560). == Ümbrikirjutand == Igähižvihand penzaz ühten..koume metran kortte vai pu nell'..viž metrad korktusel (10..12 metrhasai). Tüvi om kattud hahkal korel, oksakaz da kover, vanh ka ondusidenke päpaloin. Oksad oma sol'mekahad da pit'kad, erasil-se sortuil oma oigetud mannoks. Lehtesed oma nahkakahad, läz vardeta, hahkvihandan mujun ülähäspäi i hobedakahad alahaspäi, röun om siled, udištadas kerdan kahtes..koumes vodes. Plod om lumarj, küpsneb nelläs-vides kus änikoičendan jäl'ghe. Küps plod oleleb vihandan, mustan i muzaruskedsinižen mujun, [[vaha]]n kerthenke paksus. Pu andab ploduid kaks'kümnevoččes igäspäi, kerdan kahtes vodes. == Kävutand == Kazvatadas ploduihe näht, södas niid i sadas [[puvoi]]d. Lehtesen unotez normalizuib veren painust i hengaidust. Olivanpud oma avaronke jurusenke, azotadas mahusen erozijad, hüväd meliorantad. == Alaerikod == * {{btname|Olea europaea subsp. europaea}} * {{btname|Olea europaea subsp. cerasiformis|[[G.Kunkel]] & [[Sunding]]}} ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea europaea var. cerasiformis|[[Webb]] & [[Berthel.]]}} ] ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea europaea var. maderensis|[[Lou Ričard Tomas|Lowe]]}} ] * {{btname|Olea europaea|subsp=cuspidata|([[Wall.]] ex [[G.Don]]) [[Cif.]]}} ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|[[Olea africana]]|[[Mill.]]}} ] — Afrikanine olivanpu ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea europaea subsp. africana|([[Mill.]]) [[P.S.Green]]}} ] ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea chrysophylla|[[Lam.]]}} ] ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea cuspidata|[[Wall.]] ex [[G.Don]]}} ] ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea ferruginea|[[Royle]]}} ] ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea verrucosa|([[Willd.]]) [[Link Iogann Genrih Fridrih|Link]]}} ] ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea sativa var. verrucosa|([[Willd.]]) [[Roem.]] & [[Schult.]]}} ] * {{btname|Olea europaea subsp. guanchica|[[P.Vargas]] [[et al.]]}} * {{btname|Olea europaea subsp. laperrinei|([[Batt.]] & [[Trab.]]) [[Cif.]]}} ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea laperrinei|[[Batt.]] & [[Trab.]]}} ] * {{btname|Olea europaea subsp. maroccana|([[Greuter]] & [[Burdet]]) [[P.Vargas]] [[et al.]]}} ** <nowiki>[</nowiki> syn. {{btname|Olea maroccana|[[Greuter]] & [[Burdet]]}} ] == Olivanpuhu sidodud vepsän tärtuz == * ''Oigeta olivanpun veza'' — tarita kožundad. == Homaičendad == <references /> {{Commons|Olea europaea}} {{stub}} [[Kategorii:Olivanpuižed]] [[Kategorii:Maižanduzkul'turad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Kazmused kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Plodpud]] [[Kategorii:Dekorativižed kazmused]] rlyog5noefo7fnfzwwn74egd4dmzur0 0 25510 189256 183931 2026-08-10T05:08:55Z Motoranger 10577 formitez, +kart 189256 wikitext text/x-wiki {{Eländpunkt | Nimi = Piltsamaa<br />Põltsamaa | Lidnanznam = Põltsamaa linn coatofarms.gif | Flag = Flag of Põltsamaa.svg | Lidnanznam text = Piltsamaan lidnanznam | Flag text = Piltsamaan flag | Valdkund = Estinma | Eläjiden lugu = 4,106 | Voz' = 2024 | Pind = 5.99 | Fail = Põltsamaa Kesk tn 2.JPG | Pämez' = | Telefonkod = +372-xxx-xxxx | Aigvö = tal'vel [[UTC]]+2,<br />kezal [[UTC]]+3 }} [[Fail:Map Estonia - Põltsamaa linn.png|thumb|left|250px|Lidnan kart (2012)]] '''Piltsamaa''' ({{lang-et|Põltsamaa}}) om [[Estinma]]n lidn valdkundan keskuzpalas. Mülüb [[Jigevan makund]]ha, sen kahtenz' surtte lidn koumespäi, Piltsamaan volostin keskuz. == Istorii == Eländpunkt mainitase dokumentoiš ezmäižen kerdan vl 1234. Edel 1917 vot lidnan oficialine nimituz oli ''Oberpalen'' ({{lang-de|Oberpahlen}}). Se oli marionetižen Livonijan kunigahusen (1570−1578) pälidnaks Livonijan sodan aigan, kunigahuz oli alištunu [[Ivan Grazii]]-carin tobmudele. Žilo sai lidnan statusad vn 1926 30. päiväl kezakud. Vll 1950−1962 lidn oli Piltsamaan rajonan keskuseks. Kadoti municipalitetan statusad vn 2017 reforman jäl'ghe. Piltsamaa šingotase sömtegimištol (konservtegimed — frukt- da marjsüdäiveded, vinad, maploduiden konservad i painatosed), metallan ümbriradmižel eksportha, kompjuterprogramiden biznesan täht edheotandal, kleidüd pun pästandal iknoiden i uksiden täht, torguindal i turizmal. == Geografijan andmused == [[Fail:Eesti poltsamaa linn.png|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz makundas i valdkundas vn 2009 kartal]] Lidn sijadase makundan päivlaskmas, [[Piltsamaa (jogi)|ühtennimižen jogen]] randal ({{lang-et|Põltsamaa jõgi}} 135 km pitte, [[Emajogi|Emajogen]] hurapol'ne bassein), 56..63 m ü.m.t. korktusil. Matkad [[Tallidn]]hasai om 112 km lodeheze orhal vai 127 km avtotel, [[Tartu]]husai om 53 km suvipäivnouzmha orhal vai 60 km avtotedme. Lähembaine lidn om makundan [[Jigev]]-keskuz (raudtestancijanke) kaks'kümnes ühesas kilometras päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha avtotedme. «Tallidn — Tartu»-mante om lidnan pohjoižröunaks. == Tobmuz == Kaik koume žilod da 58 küläd alištudas Piltsamaan volostin ({{lang-et|Põltsamaa vald}}) tobmudele vn 2017 redukun 24. päiväspäi. Volostin pind — 890 km². Edeline lidnan pämez' om Jaan Aiaots, radoi vspäi 2003. == Eläjad == Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 4,188 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 5,261 eläjad vl 1989. Kaik 9,752 ristitud elihe Piltsamaan volostiš vl 2019. Rahvahad (lidnalaižed, vl 2011): [[estilaižed]] — 98,0 %, toižed rahvahad — 2,0 %. == Galerei == <gallery mode="packed" heights="125px"> Põltsamaa linnavalitsus.jpg|Lidnan administracijan pert' (2013) Põltsamaa linnuse varemed vallikraaviga 1.jpg|Lidnuz da pühäpert', vn 2007 nägu Põltsamaa Felixi kontorihoone.jpg|Sömtavaroiden tegim vl 2015 Põltsamaa Ühisgümnaasiumi Lille tn koolihoone.JPG|Lidnan gimnazii (olend vn 2013 semendkus) Põltsamaa perearstikeskuse hoone.jpg|Kanzaline keskuz </gallery> == Irdkosketused == * [http://www.poltsamaa.ee/ Piltsamaan volostin ohjastusen oficialine sait (''poltsamaa.ee'').] {{ref-et}} * [http://visitpoltsamaa.com/ Lidnan da volostin turizman sait (''visitpoltsamaa.com'').] {{ref-et}} {{ref-en}} {{ref-fi}} * [http://www.estonia360.ee/poltsamaa_loss/ Verkkamer Piltsamaan lidnusen päl, täuz' nägu ''estonia360.ee''-saital.] {{Commons|Category:Põltsamaa}} {{Estinman lidnad}} [[Kategorii:Estinman lidnad]] [[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Jigevan makund]] 11ys5thjxc6kp8qmpk63m5ivq2jqln1 189257 189256 2026-08-10T05:37:32Z Motoranger 10577 +openduz 189257 wikitext text/x-wiki {{Eländpunkt | Nimi = Piltsamaa<br />Põltsamaa | Lidnanznam = Põltsamaa linn coatofarms.gif | Flag = Flag of Põltsamaa.svg | Lidnanznam text = Piltsamaan lidnanznam | Flag text = Piltsamaan flag | Valdkund = Estinma | Eläjiden lugu = 4,106 | Voz' = 2024 | Pind = 5.99 | Fail = Põltsamaa Kesk tn 2.JPG | Pämez' = | Telefonkod = +372-xxx-xxxx | Aigvö = tal'vel [[UTC]]+2,<br />kezal [[UTC]]+3 }} [[Fail:Map Estonia - Põltsamaa linn.png|thumb|left|250px|Lidnan kart (2012)]] '''Piltsamaa''' ({{lang-et|Põltsamaa}}) om [[Estinma]]n lidn valdkundan keskuzpalas. Mülüb [[Jigevan makund]]ha, sen kahtenz' surtte lidn koumespäi, Piltsamaan volostin keskuz. == Istorii == Eländpunkt mainitase dokumentoiš ezmäižen kerdan vl 1234. Edel 1917. vot lidnan oficialine nimituz oli ''Oberpalen'' ({{lang-de|Oberpahlen}}). Se oli marionetižen Livonijan kunigahusen (1570−1578) pälidnaks Livonijan sodan aigan, kunigahuz oli alištunu [[Ivan Grazii]]-carin tobmudele. Žilo sai lidnan statusad vn 1926 30. päiväl kezakud. Vll 1950−1962 lidn oli Piltsamaan rajonan keskuseks. Kadoti municipalitetan statusad vn 2017 reforman jäl'ghe. Piltsamaa šingotase sömtegimištol (konservtegimed — frukt- da marjsüdäiveded, vinad, maploduiden konservad i painatosed), metallan ümbriradmižel eksportha, kompjuterprogramiden biznesan täht edheotandal, kleidüd pun pästandal iknoiden i uksiden täht, torguindal i turizmal. == Geografijan andmused == [[Fail:Eesti poltsamaa linn.png|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz makundas i valdkundas vn 2009 kartal]] Lidn sijadase makundan päivlaskmas, [[Piltsamaa (jogi)|ühtennimižen jogen]] randal ({{lang-et|Põltsamaa jõgi}} 135 km pitte, [[Emajogi|Emajogen]] hurapol'ne bassein), 56..63 m ü.m.t. korktusil. Matkad [[Tallidn]]hasai om 112 km lodeheze orhal vai 127 km avtotel, [[Tartu]]husai om 53 km suvipäivnouzmha orhal vai 60 km avtotedme. Lähembaine lidn om makundan [[Jigev]]-keskuz (raudtestancijanke) kaks'kümnes ühesas kilometras päivnouzmha-pohjoižpäivnouzmha avtotedme. «Tallidn — Tartu»-mante om lidnan pohjoižröunaks. == Tobmuz == Kaik koume žilod da 58 küläd alištudas Piltsamaan volostin ({{lang-et|Põltsamaa vald}}) tobmudele vn 2017 redukun 24. päiväspäi. Volostin pind — 890 km². Edeline lidnan pämez' om Jaan Aiaots, radoi vspäi 2003. == Eläjad == Vn 2011 Estinman rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 4,188 ristitud, vn 2021 — 4,150 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 5,261 eläjad vl 1989. Kaik 9,752 ristitud elihe Piltsamaan volostiš vl 2019. Rahvahad (lidnalaižed, vl 2011): [[estilaižed]] — 98,0 %, toižed rahvahad — 2,0 %. == Openduz == Lapsiden opendusen aluzkundad oma kaks' päivkodid, gimnazii, muzikškol, čomamahtoine škol. Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš. == Galerei == <gallery mode="packed" heights="125px"> Põltsamaa linnavalitsus.jpg|Lidnan administracijan pert' (2013) Põltsamaa linnuse varemed vallikraaviga 1.jpg|Lidnuz da pühäpert', vn 2007 nägu Põltsamaa Felixi kontorihoone.jpg|Söndtavaroiden tegim vl 2015 Põltsamaa Ühisgümnaasiumi Lille tn koolihoone.JPG|Lidnan gimnazii (olend vn 2013 semendkus) Põltsamaa perearstikeskuse hoone.jpg|Kanzaline keskuz (eloku 2019) </gallery> == Irdkosketused == * [http://www.poltsamaa.ee/ Piltsamaan volostin ohjastusen oficialine sait (''poltsamaa.ee'').] {{ref-et}} * [http://visitpoltsamaa.com/ Lidnan da volostin turizman sait (''visitpoltsamaa.com'').] {{ref-et}} {{ref-en}} {{ref-fi}} * [http://www.estonia360.ee/poltsamaa_loss/ Verkkamer Piltsamaan lidnusen päl, täuz' nägu ''estonia360.ee''-saital.] {{Commons|Category:Põltsamaa}} {{Estinman lidnad}} [[Kategorii:Estinman lidnad]] [[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Jigevan makund]] lwfqri0jey5kn7fvwn7tisp5veiafpb 0 33584 189258 183934 2026-08-10T05:46:24Z Motoranger 10577 formitez, +kart 189258 wikitext text/x-wiki {{Eländpunkt | Nimi = Püssi | Lidnanznam = EST Püssi linn COA.png | Flag = Flag of Püssi.svg | Lidnanznam text = Püssin lidnanznam | Flag text = Püssin flag | Valdkund = Estinma | Eläjiden lugu = 859 | Voz' = 2024 | Pind = 2.08 | Fail = Püssi jaam.jpg | Pämez' = | Telefonkod = +372- | Aigvö = tal'vel [[UTC]]+2,<br />kezal [[UTC]]+3 }} [[Fail:Map Estonia - Püssi linn.png|thumb|left|250px|Lidnan enččen municipalitetan kart (2012)]] '''Püssi''' (mugažo [[estin kel'|estin kelel]]) om [[Estinma]]n lidn valdkundan pohjoižpäivnouzmas. Mülüb [[Ida-Virun makund]]ha i sen [[Lüganuzen volost' (2017)|Lüganuzen]] volostihe, sen penemb lidn kahtespäi. Makundan kaikiš penemb lidn. == Istorii == Eländpunkt mainitase kirjutadud purtkiš ezmäižen kerdan kuti ''Püssz'' vl 1472. Ende vodkan tegim radoi Püssin usadibanno-mizanno. Saudihe «Revel' — Piter»-raudted läz Püssin usadibad vl 1869. Päraudtestancijan eziauguine nimi oli ''Izengof'', sid' Püssi. Nügüdläižen Püssin šingotez žiloks zavodihe 1920-nzil vozil kuti mecpilindan edheotand. Meblin pästandan, kofen ümbriradmižen, nahkoiden dubindtegim, elektrostancii (vll 1937−1973, saudihe vn 1930 lopuspäi) radoiba Püssiš ende. Päraudtestancijan vanh sauvuz paloi lophu Suren sodan aigan vl 1944. Kätihe Püssid radnikžiloks ({{lang-et|töölisalev}}) vl 1954. ''Püssi Puitlaastplatte Kombinati''-edheotand radoi vspäi 1975, kaik oli 1400 radnikad siš. Radnikžilo sai lidnan oiktusid vl 1993 i vhesai 2013 Püssi oli erigoittud lidnaks-municipalitetaks. Vodele 2002 municipalitetan velg sase 20 mln estin kronoid (1,3 mln evrod ekvivalentas), pertišton arv oli läz üht procentad Tallidnan arvospäi, pättihe säta industriališt parkad. Vl 2013 mülütihe Lüganuzen volostihe, sen enzne Lüganuze-keskuz sijadase ühtes kilometras pohjoižhe. Vn 2017 redukuspäi ühtenzoittud Lüganuzen volostin keskuz om Kiviili-lidnas. Püssi šingotase puižiden apakoiden «AS Repo Vabrikud»-tegimel<ref>[http://www.repo.ee/index.html?lang=en «AS Repo Vabrikud»-tegimen sait (''repo.ee'').] {{ref-en}} {{ref-et}}</ref> (šveicarižen SORBES-gruppan pala, 600 radnikad vl 2006). Estlink 2-elektrokabelän (ühtenzoitab Estinman i Suomenman energosistemid) konverterstancii radab lidnanno vspäi 2014. Furnituran «Viisnurk»-kompanijan fabrik radoi vll 2011−2020. Vspäi 2005 jogavozne ''Püssi Punk Festival''-aigtego kogoneb muzikantoid rok-, metal-, blüz- i indi-stiliš. == Geografijan andmused == [[Fail:Eesti pyssi linn.png|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz makundas i valdkundas vn 2009 kartal]] Lidn sijadase makundan lodehes, Purtse-jogen (51 km pitte) päivnouzmaižel randal i sen oiktan Kohtl-ližajogen (vai Roondu) päivlaskmaižel randal. Matkad makundan [[Jihvi]]-keskushesai om ühesatoštkümne kilometrad päivnouzmha. Lähembaine lidn om volostin toine [[Kiviili]]-lidn koumes kilometras päivlaskmha orhal, avtotel vai «Tallidn — Narv»-raudtel, se jagab lidnad poleti. Lähine [[šoidkivi|šoidkiven]] samine valatoitab lidnan ümbrištho. == Tobmuz == Radoiba lidnan pämehen: Enn Siska edel vn 2006 heinkud, Marge Männi (eloku 2006 — sügüz'ku 2010), jäl'gmäižen radoi Enno Mägar (Nevondkundan ezimez') municipalitetan tühjitushesai vl 2013. == Eläjad == Vl 1989 eländpunktan eläjiden lugu oli 2,532 ristitud, se oli kaikiš suremb ristitišt. Vodele 2011 lidnan ristitišt poleni i oli 1,083 eläjad. Vn 2019 augotišes kaik 907 ristitud elihe lidnas. Rahvahad (enamba 0,4 % vn 2021 rahvahanlugemižen mödhe): [[estilaižed]] — 55,5 %, [[venälaižed|venänikad]] — 36,4 %, [[ukrainalaižed]] — 1,9 %, [[vaugedvenälaižed]] — 1,8 %, [[suomalaižed]] — 1,2 %, toižed rahvahad — 2,8 %, rahvahuden ozutandata — 0,4 %. == Openduz == Nened aluzkundad oma lidnas: kul'turkeskuz, kirjišt, päivkodi, norišton keskuz, sportklub, päiväline keskuz. Aluzškol radab Lüganuzes, keskškol i venäkel'ne gimnazii oma Kiviiliš. Professionaližen opendusen aluzkundad ratas lähembaižiš lidnoiš. == Galerei == <gallery mode="packed" heights="125px"> Püssi veetorn.jpg|Vezičuhunduz (vn 2020 olend) Püssi jaama sissesõidufoor, vasakul vana elektrijaam.jpg|Raudtesarak, vn 2020 nägu Püssi AS Repo Vabrikud tehas.jpg|Puapakoiden «AS Repo Vabrikud»-tegim, 1. sulaku 2020 Püssi koolihoone, 1924-26.jpg|Lüganuzen škol (2013) Püssi train station 2011.jpg|Päraudtestancijan sauvuz vl 2011 Elroni reisirong Püssil.jpg|''Püssi''-raudtestancijan platform vl 2020 </gallery> == Homaičendad == <references /> == Irdkosketused == * [http://lyganuse.ee/ Volostin sait (''lyganuse.ee'').] {{ref-et}} {{Commons|Category:Püssi}} {{Estinman lidnad}} [[Kategorii:Estinman lidnad]] [[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Ida-Virun makund]] bo8ldod83x6a7kjztplyc68qgzy81qh 10 41106 189252 2026-08-09T17:12:43Z Koiravva 1717 kuvan ümbrikirjutand 189252 wikitext text/x-wiki ''Marienhöhe''-kafe i [[restoran]] («Marijan korktuz») [[Nordernai]]-lidnas ühtennimižel sarel (mülüb Frizan sarihe) [[Pohjoine meri|Pohjoižes meres]], [[Alasaksonii]]-federacijanma, [[Saksanma]]n lodeh, 25. eloku 2025<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> nfao894xor5x1c4lwzqi0dwpgrfupoa 10 41107 189260 2026-08-10T08:59:57Z Motoranger 10577 videon ümbrikirjutand 189260 wikitext text/x-wiki [[Džeims Uebb (kosmine teleskop)|Džeims Uebb-kosmosteleskopan]] projektiruindan vitkotud kuvaduz. Videon hätkeližuz om 9 min 12 s, tegi amerikaižen ''[[NASA|NASA:n]]'' tedoližen vizualizacijan studii vl 2023.<noinclude> [[Kategorii:Päivän medijan šablonad]] </noinclude> jh0tjudpmx8h8uywojbt7q6ibhqfr65 10 41108 189261 2026-08-10T09:28:57Z Motoranger 10577 videon ümbrikirjutand 189261 wikitext text/x-wiki Vn 1943 [[Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad|amerikaine]] eksperimentaline lühüdpiduzline mustvauged «[[Keskpäivän verkod]]»-bigifil'm ({{lang-en|Meshes of the Afternoon}}). Režissörad i pärolid Maja Deren (''Maya Deren'', 1917–1961) i Aleksandr Hakenšmid (''Alexandr Hackenschmied'', 1907–2004). Avangardine fil'm, lugese znamasižeks [[arthaus]]an kinematografas i mülüb AÜV:oiden Nacionaližhe fil'miden reestrha. Akt'orad oliba naimiželos fil'man sädandan aigan. Videon hätkeližuz om 13 min 48 s.<noinclude> [[Kategorii:Päivän medijan šablonad]] </noinclude> n8wux8jn0scvcchrz9g6zbv3g6unjc8