Vikipedii vepwiki https://vep.wikipedia.org/wiki/P%C3%A4lehtpol%E2%80%99 MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Specialine Lodu Kävutai Lodu kävutajas Vikipedii Paginad Vikipedii Fail Lodu failas MediaWiki Lodu MediaWikiš Šablon Lodu šablonas Abu Lodu abus Kategorii Lodu kategorijas TimedText TimedText talk Moodul Mooduli arutelu Üritus Ürituse arutelu 0 403 189770 189769 2026-08-28T16:30:01Z Motoranger 10577 uz' kunigaz, formitez 189770 wikitext text/x-wiki {{10000}}{{A10000}} {{Valdkund | Nimi = Norvegijan Kunigahuz<br />Kongeriket Norge <small>(bukmol)</small><br />Kongeriket Noreg <small>(nünošk)</small> | Valdkundznam = Coat of Arms of Norway.svg | Flag = Flag of Norway.svg | Valdkundznam text = Norvegijan valdkundznam | Flag text = Norvegijan flag | Pälidn = Oslo | Eläjiden lugu = 5,627,400<ref name="ssbf">[https://www.ssb.no/en/befolkning/folketall/statistikk/befolkning Ristitišt vn 2026 1. päiväl vilukud. — Statistisk sentralbyrå (Norvegijan Statistine keskuzbüro, ''ssb.no'').] {{ref-en}} Accessdate=2026-02-27</ref> | Voz' = 2026 | Pind = 385,207<ref name="kart">[https://www.kartverket.no/Kunnskap/Fakta-om-Norge/Arealstatistikk/Arealstatistikk-Norge/ Arealstatistics for Norway 2020, mapping directory for Norway (Pindan statistik Norvegijas vl 2020). — ''Kartverket.no''.] Accessdate=2020-03-10 {{ref-en}}</ref> | Kart = Europe-Norway.svg | Kel' = [[norvegijan kel'|norvegijan]] ([[bukmol]] da [[nünošk]]) | Valdkundan pämez' = [[Hokon VIII]] | Päministr = [[Störe Jonas Gar|Jonas Gar Störe]]<br/>(''Jonas Gahr Støre'') | Religii = [[hristanuskond]] | Valüt = [[norvegijan kron]] (kr, NKr) (NOK) | Internet-domen = [[.no]] | Telefonkod = +47 | Aigvö = tal'vel [[UTC]]+1,<br />kezal [[UTC]]+2 }} '''Norvegii''' ([[bukmol]]: ''Norge'' [ˈnɔ̂rɡə], [[nünošk]]: ''Noreg'', {{lang-se|Norga}}, [[lulesaamen kel']]: ''Vuodna'', [[suvisaamen kel']]: ''Nöörje'', [[kvenan kel']]: ''Norja''), oficialižikš '''Norvegijan Kunigahuz''' ([[bukmol]]: ''Kongeriket Norge'', [[nünošk]]: ''Kongeriket Noreg'') om valdkund [[Pohjoiževrop]]as. Pälidn — [[Oslo]], se-žo om kaikiš suremb Norvegijan lidn. Valdkund om [[Pohjoižatlantižen kožundkirjutesen organizacii|PAKO:n]] ühtnijan vspäi 1949, sen ühteks alusenpanijoišpäi. Norvegii ei ole [[Evropan Ühtištuz|EÜ:n]] palaks, no mülüb [[Evropan ekonomine zon|Evropan ekonomižhe zonha]]. == Istorii == [[Fail:Nærøyfjorden frå Gudvangen.jpg|thumb|left|200px|Neröi-fjord vn 2006 elokus]] Vn 1905 7. päiväl kezakud ripmatomuz om tedotadud stortingal (Norvegijan parlamental) [[Ročinma]]späi. Vn 1905 elokun referendum vahvišti norvegijalaižiden ripmatomuden tahtod 99,95 % satusenke. Sil-žo vodel Ročinma tundišti Norvegijan ripmatomut. Uden valdkundan parlament i rahvaz referendumal valičiba monarhijan ohjastusen formad, i Karl Danijalaine-princ kändihe kunigahaks [[Hokon VII]]-nimenke. Vn 1907 Hristianijan konvencii vahvišti Norvegijan ripmatomut lopuližikš suriden valdkundoiden polespäi. Jäl'gmäine Konstitucii ([[bukmol]]: ''Kongeriket Norges Grunnlov'') om väges vspäi 1814 möhembaižidenke vajehtusidenke vozil 2012, 2014<ref>[https://www.stortinget.no/globalassets/pdf/english/constitutionenglish.pdf Norvegijan Konstitucijan jäl'gmäižen versijan anglijankel'ne känduz valdkundan parlamentan ''stortinget.no''-saital.]</ref>. == Geografijan andmused == [[Fail:Relief Map of Norway.png|thumb|left|250px|Norvegijan reljefan kart (2010)]] Norvegijal om röunoid<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html Norvegijan röunad // Mail'man faktoiden kirj. — ''Cia.gov''.] {{ref-en}}</ref> [[Suomenma]]nke (röunan piduz — 727 km) da [[Venäma]]nke (196 km) pohjoižpäivnouzmas, [[Ročinma]]nke päivnouzmas (1619 km). Ühthine röunoiden piduz om 2542 km. Sen suvipäivlaskmaižed randad lainištab [[Pohjoižmeri]], päivlaskmaižed randad — [[Norvegine meri]], i pohjoižpäivnouzmaižed randad — [[Barencan meri]]. Ühthine kontinentaline randanpird om 25 148 km<ref>Statistical Yearbook of Norway 2011 (Norvegijan statistikan jogavozne kirj 2011). {{ref-en}}</ref> da läheližiden sariden randanpird om 58 133 km. Sen ližaks, Norvegii ohjastab [[Jan Majen]]- da [[Kondjan (sar')|Kondjan]]-saril, [[Špicbergen]]-sarištol [[Jävaldmeri|Jävaldmeres]], [[Buve]]-sarel [[Atlantine valdmeri|Atlantižen valdmeren]] suves. Norvegijan kontinentaline pala sijadase [[Skandinavijan pol'sar'|Skandinavijan pol'sarel]]. Se om mägikaz valdkund, man keskmäine korktuz om 490 m meren pindan päl. Valdkundan harakterine pird om [[fjord]]iden olend olmas, nene merikarad lähttas edahaks territorijan südäimehe. Läz 50 tuhad sarid sijadasoiš Norvegijas. Kaikiš korktemb čokkoim om [[Gallhöpiggen]]-mägi (2469 m). [[Evrop]]-kontinentan kaikiš pohjoižemb čokkoim sijadase Norvegijas, 71,2° pohjoižlevedust, se om [[Nordkin]]-nem'. Londuseližed varad oma [[kivivoi]], [[londuseline gaz]], metallad ([[raud|raudkivend]], [[titan (himine element)|titan]], [[vanadii]], [[vas'k]], [[nikel']], [[cink]]), [[berillii]], [[kala]], [[ozrikkivi]], toižed varad — [[hahktin]], [[apatit]] i [[niobii]], [[kivihil']] (Špicbergenal), [[tal'k]], [[grafit]], [[špat]], [[mouckivi]], [[dolomit]], [[mramor]]. == Politine sistem == [[Fail:Storting Spring 2016.JPG|thumb|right|250px|Norvegijan parlamentan pert' [[Oslo]]s, keväz' 2016]] Norvegii om unitarine valdkund. Se otab konstitucižen [[monarhii|monarhijan]] da parlamentižen demokratijan principid aluseks. Valdkundan da radonoigendajan tobmuden pämez' om kunigaz ({{lang-no|Kung av Norge}}) — [[Hokon VIII]] vn 2026 elokun 28. päiväspäi. Edeline kunigaz oli hänen [[Haral'd V]]-tat (viluku 1991 — eloku 2026) ičeze surmhasai. Käskusenandai tobmuz om üks'kodine parlament — ''Storting'' ({{lang-no|Stortinget}} «sur' suim»), kogoneb 169 deputatad. Kaik rahvaz valičeb heid kerdan nelläs vodes. Valičendoiden jäl'ghe sanuden enamba änid partijan lider tuleb päministraks ({{lang-no|statsminister}} «valdkundaline ministr»), ohjastusen pämeheks. [[Störe Jonas Gar|Jonas Gar Störe]] radab päministran vn 2021 redukun 14. päiväspäi, valdkundan röunantagaižiden azjoiden ministr vll 2005−2012. Edeline päministr om [[Erna Sul'berg]] (2013−2021). Parlamentan ühtnijoiden järgenduseližed valičendad oliba vn 2021 13. päiväl sügüz'kud. Ülembaine käskuzkundaline tobmuz om Norvegijan Ülembaine Käskuzkund ({{lang-no|Norges Høyesterett}}), kogoneb kaks'kümnes sudijaspäi. == Administrativiž-territorialine jagand == &nbsp;&nbsp;&nbsp;''Kacu kirjutuz: [[Norvegijan administrativiž-territorialine jagand]].'' Norvegii jagase vižtoštkümneks agjaks<ref name="fylker">[http://regjeringen.no/no/tema/kommuner-og-regioner/kommunestruktur/fylkesinndelingen-fra-2024/id2922222/ Norvegijan agjad vl 2024 ''regjeringen.no''-saital.] Accessdate=2024-02-29|language=no</ref> (fül'ke:ks, gubernijaks, {{lang-no|fylke}}), ned alajagasoiš 356 kundaks (kommunaks, norv. ''kommune''). Vll 2020−2023 naprind oli ühtištada severzid-se agjoid i poleta niiden lugud üks'toštkümnehesai, no se om tühjitadud paloin. [[Fail:Fylkesinndeling2024 original.webp|thumb|left|150px|Norvegijan agjad (2024)<ref name="fylker" />]] {| class="wikitable sortable" width=25% !# !Agjad !Administrativine keskuz |- | align=left|3||[[Fail:Oslo komm.svg|28x28px]] [[Oslo]]||[[Oslo]] |- | align=left|11||[[Fail:Rogaland våpen.svg|28x28px]] [[Rugalann]]||[[Stavanger]] |- | align=left|15||[[Fail:Møre og Romsdal våpen.svg|27x27px]] [[Möre og Romsdal]]||[[Molde]] |- | align=left|18||[[Fail:Nordland våpen.svg|28x28px]] [[Nurlann]]||[[Budö]] |- | align=left|31||[[Fail:Østfold våpen.svg|28x28px]] [[Östfoll]]||[[Sarpsborg]] |- | align=left|32||[[Fail:Akershus våpen.svg|28x28px]] [[Akershus]]||[[Oslo]] |- | align=left|33||[[Fail:Buskerud våpen.svg|28x28px]] [[Buskerud]]||[[Drammen]] |- | align=left|34||[[Fail:Innlandet våpen.svg|28x28px]] [[Innlandet]]||[[Hamar]] |- | align=left|39||[[Fail:Vestfold våpen.svg|28x28px]] [[Vestfoll]]||[[Tönsberg]] |- | align=left|40||[[Fail:Telemark våpen.svg|28x28px]] [[Telemark]]||[[Šijen]] |- | align=left|42||[[Fail:Agder våpen.svg|28x28px]] [[Agder]]||[[Kristiansann]] |- | align=left|46||[[Fail:Vestland våpen.svg|28x28px]] [[Vestlann]]||[[Bergen]] |- | align=left|50||[[Fail:Trøndelag våpen.svg|28x28px]] [[Tröndelag]]||[[Steinhjer]] |- | align=left|55||[[Fail:Troms våpen.svg|28x28px]] [[Troms]]||[[Tromsö]] |- | align=left|56||[[Fail:Finnmark våpen.svg|28x28px]] [[Finnmark]]||[[Vadsö]] |} == Eläjad == Vl 2013 valdkundan eläjiden lugu oli 5,063,709 ristitud<ref>[http://www.ssb.no/101850/population-by-age.per-1.january Ristitišt igän mödhe vn 2013 1. päiväl vilukud. — Statistisk sentralbyrå (Statistine keskuzbüro, ''ssb.no'').] {{ref-en}}</ref>, vl 2018 — 5 372 191 ristitud<ref>[https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/no.html Norvegijan ristitišton lugun endustuz vn 2018 heinkus // Mail'man faktoiden kirj. — ''Cia.gov''.] {{ref-en}}</ref>, vn 2024 augotišes — 5,550,203 ristitud. Kaikiš suremb valdkundan ristitišt om nügüd'. Eläjad Norvegijas rahvahad (2017): [[norvegijalaižed]] — 83,2 % (heiden kesken [[saamalaižed]] läz 60 tuhad — 1,1 %), toižed evropalaižed — 8,3 %, toižed rahvahad — 8,5 %. Uskondan mödhe (2016): [[lüteranine jumalankodikund|lüteranad-evangelistad]] (Norvegijan oficialine jumalankodikund) — 70,6 %, [[islam]]anuskojad — 3,2 %, riman [[katoline jumalankodikund|katolikad]] — 3,0 %, toižed [[hristanuskond|hristanuskojad]] — 3,7 %, toižed uskojad — 2,5 %, märhapanendata — 17,0 %. Ristitišton 78 % oma lidnalaižed eläjad. Norvegine lidnanvuitte taho om žilo enamba 200 eläjad ristitištonke da lähemba 50 metrad toine toižespäi pertidenke. Norvegijan järed lidnad (enamba 100 tuh. ristituid vl 2012, surembaspäi penembha<ref>[http://www.ssb.no/a/kortnavn/beftett/tab-2012-09-06-01.html Norvegijan kommuniden da lidnoiden ristitišt (2012-01-01). — ''Ssb.no''.] {{ref-no}}</ref>): [[Oslo]], [[Bergen]], [[Tronheim]], [[Stavanger]], [[Fredrikstad]] i [[Drammen]]. == Ižanduz == Norvegii om korktas šingotadud i lujas elokaz industrialine ma. Ekonomikan hüvä olend rippub irdpol'žes torguindaspäi lujas märas. Vl 2023 valdkundan nominaline [[kogosüdäiprodukt]] oli US$425 mlrd. ekvivalentas (30. sija mail'mas; US$78,128 ühtele hengele, seičemenz' sija) vai US$547 mlrd. tazostadud ostmižmahtusen mödhe (52. sija; US$92,646 ühtele hengele, koumanz' sija). Se om [[Pohjoiževrop]]an kaikiš järedamb valdkund [[kivivoi]]n da [[londuseline gaz|londuseližen gazan]] sal'hen mödhe. Niiš sarakoiš sättas Norvegijan kogosüdäiproduktan läz pol't. Tehtas äi energijad [[gidroenergetik|gidroelektrostancijoil]], ka sen tagut voimuz om vedamha äi kivivoid röunoiden irdpolihe. Ohjastuz tegeb äi naprindoid maižandusen šingotesen täht kacmata vilhu klimatha i mägireljefha. Industrijan toižed päsarakod oma laivansauvomine i laivtransportan holitišed, kaivuztegimišt, cellülozbumagaine i mecan ümbriradmine, metalloiden tehmine, himine sarak, tekstilin tehmine, kalanpüdand i akvakul'tur, sömtegimišt. Finansine voz' zavodiše 1. vilukud. Kogosüdäiproduktan palad (2016): maižanduz 1,6 %, tegimišt 34,7 %, holitišiden sfer 63,5 %. Radajiden järgenduz sektoroidme (vn 2016 andmused): maižanduz 2,1 %, tegimišt 19,3 %, holitišiden sfer 78,6 %. Valdkundan eksport om kivivoi, sen gaz i ümbriradmižen produktad, mašiništonsauvomižen produkcii i mašiništ, metallad, himikalijad, laivad, kala. Importan tavarad oma mašiništonsauvomižen produkcii i mašiništ, himikalijad, metallad, söndtavarad. Eksport ületab importad vähäižel. Irdpol'žen torguindan päižed partnörad (2023) oma [[Saksanma]] (Norvegijan eksportan 19,0 % i importan 11,4 %), [[Sur' Britanii]] (eksportan 19,0 %), [[Ročinma]] (Norvegijan eksportan 7,7 % i importan 10,8 %), [[Alamad]] (eksportan 8,3 % i importan 4,8 %), [[Kitai]] (importan 11,2 %), [[Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad]] (Norvegijan importan 7,6 %), [[Pol'šanma]] (eksportan 6,1 %), [[Francii]] (eksportan 5,9 %), [[Danii]] (importan 4,7 %). == Praznikad == Nimikirjutesen erased praznikad eile oficialižikš lebupäivikš. {|class="wikitable" style="text-align: left" |+ Norvegijan praznikad |- bgcolor="#efefef" ! |Kunpäiv ! |Vepsän nimi ! |Sijaline nimi ! |Kommentarijad |---- | [[1. viluku]] | [[Uz' voz']] | ''Første nyttårsdag'' | — |---- | 7 nedalid edel [[Äipäiv]]äd | [[Maidnedal|Maidnedalin lop]] | ''Fastelavn'' | 2020 — 23. uhokud; 2021 — 14. uhokud |---- | keväz'ku / sulaku | [[Äipäiv]] i [[Äipäivän Ezmärg]] | ''Første påskedag'' i ''Andre påskedag'' | 2020 — 12. i 13. sulakud; 2021 — 4. i 5. sulakud |---- | [[1. semendku]] | [[Keväden i radon päiv|Radon päiv]] | ''Første mai'' | — |---- | [[17. semendku]] | [[Norvegijan konstitucijan päiv]] | ''Syttende mai'' / ''Grunnlovsdagen'' / ''Nasjonaldagen'' | Konstitucijan vahvištusen päiv vl 1814 |---- | 49. i 50. päiv [[Äipäiv]]än jäl'ghe | [[Stroicanpäiv]] i [[Pühän Hengen päiv]] | ''Første pinsedag'' i ''Andre pinsedag'' | 2020 — 31. semendkud i 1. kezakud; 2021 — 23. i 24. semendkud |---- | [[24. tal'vku]] | [[Sündumpäiv]] | ''Julaften'' | Vaumitas verolišt sömäd da jomid Karačunale |---- | [[25. tal'vku]] | [[Karačun]] | ''Første Juledag'' | Oigetas koume päiväd |---- | [[26. tal'vku]] | [[Ph. Stefanan päiv]] | ''Andre juledag'' | — |+ |} == Galerei == <gallery mode="packed" heights="125px"> Slottet i Oslo 1.jpg|Kunigahan pert'kulu [[Oslo]]s (''Slottet i Oslo / Det kongelige slott'', heinku 2014), se-žo ohjastusen ištundoiden sijaduz Regjeringskvartalet Nygaardsvolds plass Oslo 18jun2005.jpg|Ohjastusen fartal Oslon keskuzpalas (''Regjeringskvartalet'', kezaku 2005) Utenriksdepartementet, Oslo 2024.jpg|Kunigazline Norvegine Röunantagaižiden azjoiden ministruz (''Utenriksdepartementet / Utanriksdepartementet'', Oslo, kül'mku 2024) Norges Bank Kirkegata.jpg|Norvegijan bankan päfater (keskuzbank, ''Norges Bank / Noregs Bank'', uhoku 2007, Oslo, om vaumitud vl 1986) Nasjonalbiblioteket.JPG|Norvegijan Nacionaline kirjišt vn 2006 elokus (Oslo) </gallery> == Homaičendad == <references /> == Irdkosketused == * [http://www.stortinget.no/ Norvegijan parlamentan oficialine sait (''stortinget.no'').] {{ref-no}} {{ref-en}} * [https://www.regjeringen.no/ Norvegijan ohjastusen oficialine sait (''regjeringen.no'').] {{ref-no}} {{ref-se}} {{ref-en}} * [http://www.ssb.no/ Norvegijan statistižen keskuzbüron sait (''ssb.no'').] {{ref-no}} {{ref-en}} * [http://www.norway.no/ Norvegijan röunantagaižiden azjoiden ministrusen sait (''norway.no'').] {{ref-en}} {{Commons|Norway}} {{Evrop}} [[Kategorii:Norvegii| ]] o2fm9bwl5ujrli6viernv93lr1ajy2z 0 10739 189776 167844 2026-08-28T19:38:36Z Motoranger 10577 +kart 189776 wikitext text/x-wiki {{Eländpunkt | Nimi = Bonn | Lidnanznam = DEU Bonn COA.svg | Flag = Flagge der kreisfreien Stadt Bonn.svg | Lidnanznam text = Bonnan lidnanznam | Flag text = Bonnan flag | Valdkund = Saksanma | Eläjiden lugu = 331,885 | Voz' = 2021 | Pind = 141.06 | Fail = Bonn Aerial view Rheinaue.JPG | Pämez' = Kat'a Dörner<br/>(kül'mku 2020—,<br/>''Katja Dörner'') | Telefonkod = +49-(0)228 | Aigvö = tal'vel [[UTC]]+1,<br />kezal [[UTC]]+2 }} [[Fail:Köln and Bonn public transport system map (with stations).png|thumb|left|250px|Bonnan (suves) i Köl'nan (pohjoižes) transportkart (2017)]] '''Bonn''' (mugažo [[saksan kel'|saksan kelel]], saksalaižed virktas [ˈbɔn]) om [[Saksanma]]n lidn [[Pohjoine Rein da Vestfalii]]-federacijanman suviröunanno, [[Rurštadt]]an kaikiš suvemb pala. Vozil 1949−1990 oli Saksanman Federativižen Tazovaldkundan pälidnaks, i om «federaližeks lidnaks», erased federaližed radnikoičendad sijadasoiš lidnas tähäsai. == Istorii == Eländpunktan aluz om pandud vl 11 edel m.e. [[Rimalaine imperii|rimalaižil]] kuti ''Castra Bonnensia''-lidnuz. Vspäi 1288 ičeze lidnan nevondkund tegeb ištundoid lidnas. Vozil 1597−1794 Bonn oli [[Köl'n]]an arhiepiskopan rezidencijaks. Vspäi 1844 raudte ühtenzoitab lidnad Köl'nanke. «[[Deutsche Telekom]]»- i «[[Deutsche Post]]»-kompanijoiden päfaterad sijadasoiš Bonnas, mugažo [[Ühtenzoittud Rahvahiden Organizacii|ÜRO:n]] läz kaks'kümned aluzkundad ratas lidnas. == Geografijan andmused == [[Fail:Locator map BN in Germany.svg|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz federacijanmas i valdkundas vn 2009 kartal]] Bonn sijadase valdkundan päivlaskmas, seižub [[Rein]]-jogen molembil randoil, 60 m ü.m.t. korktusel. Lähembaine järed lidn om [[Köl'n]] kaks'kümnes nelläs kilometras pohjoižhe. Klimat om [[ven vö|ven]] valdmeren pil'vekaz. Voden keskmäine lämuz om +10,3 C°, kezakun-elokun +16,7..+18,8 C°, tal'vkun-uhokun +2,4..+3,1 C°. Paneb sadegid 816 mm vodes, enamba semendkus-sügüz'kus (72..86 mm kus). == Tobmuz == [[Fail:Bonn Subdivisions.svg|thumb|left|200px|Lidnan ümbrikod i niiden rajonad (2015)]] Bonn jagase nellăks lidnümbrikoks ({{lang-de|Stadtbezirk}}), ned alajagasoiš 51 lidnrajonaks ({{lang-de|Stadtteil}}). Edeline lidnan pämez' om Ašok-Aleksander Sridharan (''Ashok-Alexander Sridharan'', reduku 2015 — reduku 2020). == Eläjad == Vn 2013 lopus lidnan eläjiden lugu oli 311,287 ristitud, vl 2017 — 322,125 ristitud. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 327,503 eläjad vn 2011 lopus i om nügüd'. == Transport == Tramvaid, avtobusad da lidnelektrojonused oma kundaližeks transportaks. Ezilidnelektrojonused da ''U-bahn'' ühtenzoittas lidnad Köl'nanke, kiruhjonused — Saksanman toižidenke järedoidenke lidnoidenke, ''Siegburg/Bonn''-stancii om saudud «Köl'n — [[Frankfurt Mainal|Frankfurt]]»-jonol. Jogiport radab Reinal, kävutase vemha ujuden jüguid, passažirlaivad ühtenzoittas Köl'nanke i [[Düssel'dorf]]anke. Rahvahidenkeskeine civiline ''Köl'n Bonn''-lendimport (''CGN / EDDK'', 12,3 mln passažiroid vl 2017) sijadase vižtoštkümnes kilometras pohjoižpäivnouzmha Bonnan keskuzpalaspäi. Tehtas reisid Evropan i Turkanman äjihe lidnoihe tobjimalaz, om čarterreisid Keskmeren lebutahoiže. == Irdkosketused == * [http://www.bonn.de/ Lidnan tobmuden aluzkundoiden sait (''bonn.de'').] {{ref-de}} {{ref-en}} {{ref-fr}} {{ref-es}} {{Commons|Bonn}} [[Kategorii:Bonn| ]] [[Kategorii:Saksanman lidnad]] [[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Pohjoine Rein da Vestfalii]] 5lwldg8svsawb9trkqbp2u69txtknr4 0 11094 189771 189767 2026-08-28T17:24:46Z Motoranger 10577 +rajoniden nimikirjutez 189771 wikitext text/x-wiki {{Eländpunkt | Nimi = Düren | Lidnanznam = DEU Dueren COA.svg | Flag = Flagge der Stadt Düren.svg | Lidnanznam text = Dürenan lidnanznam | Flag text = Dürenan flag | Valdkund = Saksanma | Eläjiden lugu = 94,568 | Voz' = 2024 | Pind = 85.02 | Fail = Schlossburgau2.jpg | Pämez' = Frank Peter Ul'rih<br/>(2020—, mandat 2025−2030,<br/>''Frank Peter Ullrich'') | Telefonkod = +49-2421 | Aigvö = tal'vel [[UTC]]+1,<br />kezal [[UTC]]+2 }} [[Fail:OpenGeodata.NRW – dtk10 - Düren.png|thumb|left|250px|Lidnan päpalan kart (2025)]] '''Düren''' (mugažo [[saksan kel'|saksan kelel]], virktas [ˈdyːʁən]) om lidn [[Saksanma]]n päivlaskmas, [[Pohjoine Rein da Vestfalii]]-federacijanmas. == Istorii == Enamba mi kaks' tuhad vozid tagaz eländpunkt oli kel'tižeks, sen nimi oli ''Durum'' «lidnuz». Lidn om tetab [[Rimalaine imperii|Rimalaižen imperijan]] aigaspäi, oli varatoitmižbazaks [[Köl'n]]an sauvondan täht. Om olmas lidnan oiktusidenke 13. voz'sadaspäi. [[Düralüminii]]-ühthesuladusen nimituz om sündnu lidnan nimespäi, sikš miše vspäi 1909 sadihe sidä tehmižmahtusel neciš lidnas. Toižen mail'man sodan aigan frontpird läbiti lidnad i üks' kaikiš järedambiš torišpäi tegihe Dürenno, AÜV:oiden armii forsirui Rurad. Düren om tetab torguindal amussai i bumagan tehmižel 19. voz'sadaspäi. Lidn šingotase kanghiden tehmižel, metalloiden ümbriradmižel i himižil edheotandoil. Viž industriiparkad ratas lidnanno. Tetabad valdkundas kompanijad oma pertiden varjoičendan edheotand, medicinižen distancižen holitusen kompanii (''Duria eG''), [[kebnavto|elektroavtoiden]] tehmine. == Geografijan andmused == [[Fail:Lage der Stadt Düren in Deutschland.png|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz federacijanmas i valdkundas vn 2005 kartal]] Lidn sijadase federacijanman suvipäivlaskmas, [[Rur (Maasan ližajogi)|Rur-jogen]] alangištos, 105..225 m korktusil, 125 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, surembiden [[Ahen]]- i [[Köl'n]]-lidnoiden keskes, läz valdkundröunoid [[Bel'gii|Bel'gijanke]] da [[Alamad|Alamaidenke]]. == Tobmuz == [[Fail:Übersicht der Stadtteile von Düren.jpg|thumb|left|250px|Lidnan ümbrikoiden shematine kart (2006)]] Düren jagase vižtoštkümneks nimitadud rajonaks (äilugu saks. ''Stadtteile''): * Vanh lidn, sen paloin Röl'sdorf ({{lang-de|Rölsdorf}}), * Arnol'dsveiler ({{lang-de|Arnoldsweiler}}), * Bercbuir (''Berzbuir''), * Birgel' (''Birgel''), * Birkesdorf (mugažo saksan kelel), * Deriksvailer (''Derichsweiler''), * Ehc-Koncendorf (''Echtz-Konzendorf''), * Gürcenih (''Gürzenich''), * Hofen (''Hoven''), * Lendersdorf (mugažo saksan kelel), * Krauthauzen (''Krauthausen''), * Kufferat (''Kufferath''), * Mariaveiler (''Mariaweiler''), * Merken (mugažo saksan kelel), * Niderau (''Niederau''). Edeline lidnan pämez' om Paul' Larü (''Paul Larue'', 1999—). Düren-lidnan suim ohjandab lidnad mugažo, kogoneb 52 ühtnijaspäi, järgenduseližed valičendad oliba vn 2025 sügüz'kun 14. päiväl. == Eläjad == Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 88,953 ristitud. Kaik 90,244 eläjad oli lidnas vl 2015. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 93,486 eläjad vl 2004 i om nügüd'. == Irdkosketused == * [http://www.dueren.de/ Lidnan ohjastusen oficialine sait (''dueren.de'').] {{ref-de}} {{ref-en}} {{ref-fr}} {{ref-nl}} {{Commons|Düren}} [[Kategorii:Saksanman lidnad]] [[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Pohjoine Rein da Vestfalii]] gfwqsmrsdig6r9rf01p5rxla4j36vib 189772 189771 2026-08-28T18:10:23Z Motoranger 10577 +galerei 189772 wikitext text/x-wiki {{Eländpunkt | Nimi = Düren | Lidnanznam = DEU Dueren COA.svg | Flag = Flagge der Stadt Düren.svg | Lidnanznam text = Dürenan lidnanznam | Flag text = Dürenan flag | Valdkund = Saksanma | Eläjiden lugu = 94,568 | Voz' = 2024 | Pind = 85.02 | Fail = Schlossburgau2.jpg | Pämez' = Frank Peter Ul'rih<br/>(2020—, mandat 2025−2030,<br/>''Frank Peter Ullrich'') | Telefonkod = +49-2421 | Aigvö = tal'vel [[UTC]]+1,<br />kezal [[UTC]]+2 }} [[Fail:OpenGeodata.NRW – dtk10 - Düren.png|thumb|left|250px|Lidnan päpalan kart (2025)]] '''Düren''' (mugažo [[saksan kel'|saksan kelel]], virktas [ˈdyːʁən]) om lidn [[Saksanma]]n päivlaskmas, [[Pohjoine Rein da Vestfalii]]-federacijanmas. == Istorii == Enamba mi kaks' tuhad vozid tagaz eländpunkt oli kel'tižeks, sen nimi oli ''Durum'' «lidnuz». Lidn om tetab [[Rimalaine imperii|Rimalaižen imperijan]] aigaspäi, oli varatoitmižbazaks [[Köl'n]]an sauvondan täht. Om olmas lidnan oiktusidenke 13. voz'sadaspäi. Vspäi 1200 saudihe lidnan seinäd, sen jändused oma kaičenus tähäsai i hüväs olendas tarhoidme, ühtheverzin 12 čuhundust i viž verajad oli seinäs. Vodele 1900 Düren oli Saksanman kaikiš elokahambiš lidnoišpäi, kaik 43 millionerad i 93 tegint oli siš. [[Düralüminii]]-ühthesuladusen nimituz om sündnu lidnan nimespäi, sikš miše vspäi 1909 sadihe sidä tehmižmahtusel neciš lidnas. [[Toine mail'man soda|Toižen mail'man sodan]] aigan frontpird läbiti lidnad i üks' kaikiš järedambiš torišpäi tegihe Dürenno, AÜV:oiden armii forsirui Rurad. Düren om tetab torguindal amussai i bumagan tehmižel 19. voz'sadaspäi. Lidn šingotase kanghiden tehmižel, metalloiden ümbriradmižel i himižil edheotandoil. Viž industriiparkad ratas lidnanno. Tetabad valdkundas kompanijad oma pertiden varjoičendan edheotand, medicinižen distancižen holitusen kompanii (''Duria eG''), [[kebnavto|elektroavtoiden]] tehmine. == Geografijan andmused == [[Fail:Lage der Stadt Düren in Deutschland.png|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz federacijanmas i valdkundas vn 2005 kartal]] Lidn sijadase federacijanman suvipäivlaskmas, [[Rur (Maasan ližajogi)|Rur-jogen]] alangištos, 105..225 m korktusil, 125 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, surembiden [[Ahen]]- i [[Köl'n]]-lidnoiden keskes, läz valdkundröunoid [[Bel'gii|Bel'gijanke]] da [[Alamad|Alamaidenke]]. == Tobmuz == [[Fail:Übersicht der Stadtteile von Düren.jpg|thumb|left|250px|Lidnan ümbrikoiden shematine kart (2006)]] Düren jagase vižtoštkümneks nimitadud rajonaks (äilugu saks. ''Stadtteile''): * Vanh lidn, sen paloin Röl'sdorf ({{lang-de|Rölsdorf}}), * Arnol'dsveiler ({{lang-de|Arnoldsweiler}}), * Bercbuir (''Berzbuir''), * Birgel' (''Birgel''), * Birkesdorf (mugažo saksan kelel), * Deriksvailer (''Derichsweiler''), * Ehc-Koncendorf (''Echtz-Konzendorf''), * Gürcenih (''Gürzenich''), * Hofen (''Hoven''), * Lendersdorf (mugažo saksan kelel), * Krauthauzen (''Krauthausen''), * Kufferat (''Kufferath''), * Mariaveiler (''Mariaweiler''), * Merken (mugažo saksan kelel), * Niderau (''Niederau''). Edeline lidnan pämez' om Paul' Larü (''Paul Larue'', 1999—). Düren-lidnan suim ohjandab lidnad mugažo, kogoneb 52 ühtnijaspäi, järgenduseližed valičendad oliba vn 2025 sügüz'kun 14. päiväl. == Eläjad == Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 88,953 ristitud. Kaik 90,244 eläjad oli lidnas vl 2015. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 93,486 eläjad vl 2004 i om nügüd'. == Galerei == <gallery mode="packed" heights="125px"> Kaiserplatzdüren.JPG|Lidnan tobmuden sauvuz (''Rathaus'', oiktalpäi) Kaizeran torgul, uhoku 2012 Schlossburgau2.jpg|Burgau-lidnuz (semendku 2004) St Anna Düren 03.JPG|Ph. Annan jumalanpert' (''Annakirche'', riman katoline, om saudud vll 1951−1956), nägu vn 2007 redukus Luftbild Kanzan.jpg|Eriližbumagan tegim (''Kanzan Spezialpapiere GmbH''), semendku 2009 Leopold-Hoesch-Museum in 2022.jpg|Metallurgižen Leopol'd Höš-edheotajan muzei vl 2022 (mez' eli vll 1820−1899) 2025-Dueren-Hauptbahnhof.jpg|''Düren''-päraudtestancijan sauvuz vn 2025 redukus </gallery> == Irdkosketused == * [http://www.dueren.de/ Lidnan ohjastusen oficialine sait (''dueren.de'').] {{ref-de}} {{ref-en}} {{ref-fr}} {{ref-nl}} {{Commons|Düren}} [[Kategorii:Saksanman lidnad]] [[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Pohjoine Rein da Vestfalii]] kdq7esjonc0m896nk750m3l7wc49u1a 189773 189772 2026-08-28T18:19:58Z Motoranger 10577 +kuva 189773 wikitext text/x-wiki {{Eländpunkt | Nimi = Düren | Lidnanznam = DEU Dueren COA.svg | Flag = Flagge der Stadt Düren.svg | Lidnanznam text = Dürenan lidnanznam | Flag text = Dürenan flag | Valdkund = Saksanma | Eläjiden lugu = 94,568 | Voz' = 2024 | Pind = 85.02 | Fail = Dueren Dicker Turm.jpg | Pämez' = Frank Peter Ul'rih<br/>(kül'mku 2020—, mandat 2025−2030,<br/>''Frank Peter Ullrich'') | Telefonkod = +49-2421 | Aigvö = tal'vel [[UTC]]+1,<br />kezal [[UTC]]+2 }} [[Fail:OpenGeodata.NRW – dtk10 - Düren.png|thumb|left|250px|Lidnan päpalan kart (2025)]] '''Düren''' (mugažo [[saksan kel'|saksan kelel]], virktas [ˈdyːʁən]) om lidn [[Saksanma]]n päivlaskmas, [[Pohjoine Rein da Vestfalii]]-federacijanmas. == Istorii == Enamba mi kaks' tuhad vozid tagaz eländpunkt oli kel'tižeks, sen nimi oli ''Durum'' «lidnuz». Lidn om tetab [[Rimalaine imperii|Rimalaižen imperijan]] aigaspäi, oli varatoitmižbazaks [[Köl'n]]an sauvondan täht. Om olmas lidnan oiktusidenke 13. voz'sadaspäi. Vspäi 1200 saudihe lidnan seinäd, sen jändused oma kaičenus tähäsai i hüväs olendas tarhoidme, ühtheverzin 12 čuhundust i viž verajad oli seinäs. Vodele 1900 Düren oli Saksanman kaikiš elokahambiš lidnoišpäi, kaik 43 millionerad i 93 tegint oli siš. [[Düralüminii]]-ühthesuladusen nimituz om sündnu lidnan nimespäi, sikš miše vspäi 1909 sadihe sidä tehmižmahtusel neciš lidnas. [[Toine mail'man soda|Toižen mail'man sodan]] aigan frontpird läbiti lidnad i üks' kaikiš järedambiš torišpäi tegihe Dürenno, AÜV:oiden armii forsirui Rurad. Düren om tetab torguindal amussai i bumagan tehmižel 19. voz'sadaspäi. Lidn šingotase kanghiden tehmižel, metalloiden ümbriradmižel i himižil edheotandoil. Viž industriiparkad ratas lidnanno. Tetabad valdkundas kompanijad oma pertiden varjoičendan edheotand, medicinižen distancižen holitusen kompanii (''Duria eG''), [[kebnavto|elektroavtoiden]] tehmine. == Geografijan andmused == [[Fail:Lage der Stadt Düren in Deutschland.png|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz federacijanmas i valdkundas vn 2005 kartal]] Lidn sijadase federacijanman suvipäivlaskmas, [[Rur (Maasan ližajogi)|Rur-jogen]] alangištos, 105..225 m korktusil, 125 m ü.m.t. keskmäižel korktusel, surembiden [[Ahen]]- i [[Köl'n]]-lidnoiden keskes, läz valdkundröunoid [[Bel'gii|Bel'gijanke]] da [[Alamad|Alamaidenke]]. == Tobmuz == [[Fail:Übersicht der Stadtteile von Düren.jpg|thumb|left|250px|Lidnan ümbrikoiden shematine kart (2006)]] Düren jagase vižtoštkümneks nimitadud rajonaks (äilugu saks. ''Stadtteile''): * Vanh lidn, sen paloin Röl'sdorf ({{lang-de|Rölsdorf}}), * Arnol'dsveiler ({{lang-de|Arnoldsweiler}}), * Bercbuir (''Berzbuir''), * Birgel' (''Birgel''), * Birkesdorf (mugažo saksan kelel), * Deriksvailer (''Derichsweiler''), * Ehc-Koncendorf (''Echtz-Konzendorf''), * Gürcenih (''Gürzenich''), * Hofen (''Hoven''), * Lendersdorf (mugažo saksan kelel), * Krauthauzen (''Krauthausen''), * Kufferat (''Kufferath''), * Mariaveiler (''Mariaweiler''), * Merken (mugažo saksan kelel), * Niderau (''Niederau''). Lidnan tobmuden pämez' om burgomistr ({{lang-de|Bürgermeister der Stadt Düren}}). Edeline lidnan pämez' om Paul' Larü (''Paul Larue'', 1999 — reduku 2020). Düren-lidnan suim ohjandab lidnad mugažo, kogoneb 52 ühtnijaspäi, järgenduseližed valičendad oliba vn 2025 sügüz'kun 14. päiväl. == Eläjad == Vl 2013 lidnan eläjiden lugu oli 88,953 ristitud. Kaik 90,244 eläjad oli lidnas vl 2015. Kaikiš suremb lidnan ristitišt oli 93,486 eläjad vl 2004 i om nügüd'. == Galerei == <gallery mode="packed" heights="125px"> Kaiserplatzdüren.JPG|Lidnan tobmuden sauvuz (''Rathaus'', oiktalpäi) Kaizeran torgul, uhoku 2012 Schlossburgau2.jpg|Burgau-lidnuz (semendku 2004) St Anna Düren 03.JPG|Ph. Annan jumalanpert' (''Annakirche'', riman katoline, om saudud vll 1951−1956), nägu vn 2007 redukus Luftbild Kanzan.jpg|Eriližbumagan tegim (''Kanzan Spezialpapiere GmbH''), semendku 2009 Dn-stadthaus.jpg|''Haus der Stadt''-kul'turkeskuz («Lidnan pert'», reduku 2007) Leopold-Hoesch-Museum in 2022.jpg|Metallurgižen Leopol'd Höš-edheotajan muzei vl 2022 (mez' eli vll 1820−1899) 2025-Dueren-Hauptbahnhof.jpg|''Düren''-päraudtestancijan sauvuz vn 2025 redukus </gallery> == Irdkosketused == * [http://www.dueren.de/ Lidnan ohjastusen oficialine sait (''dueren.de'').] {{ref-de}} {{ref-en}} {{ref-fr}} {{ref-nl}} {{Commons|Düren}} [[Kategorii:Saksanman lidnad]] [[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Pohjoine Rein da Vestfalii]] gkjbevla6q2dlj0ophi3qtjr74plh8u 10 41160 189775 189422 2026-08-28T19:32:24Z Motoranger 10577 formitez 189775 wikitext text/x-wiki Pertin čomitadud [[uks'|uksen]] ezi Pühän Marijan irdal, 1-adresanke ({{lang-pt|Rua de Santa Maria 1}}) [[Funšal]]-lidnas, [[Madeir]]-sar', [[Portugalii]], 14. kül'mku 2025. Pirdi Žoana Enrikes (''Joana Henriques'') ''The arT of oPEn doORs''-projektan ramuziš («Avoinuziden uksiden čomamaht»).<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> sjxoduehiqmnxnvhtmjo08t48ztyjp2 10 41300 189774 2026-08-28T19:30:54Z Motoranger 10577 kuvan ümbrikirjutand 189774 wikitext text/x-wiki Čomitadud [[uks'|uksiden]] ezi [[Funšal]]-lidnas, [[Madeir]]-sar', [[Portugalii]], 14. kül'mku 2025. Pirdihe ''artE das pORtas Abertas''-projektan ramuziš («Avoinuziden uksiden čomamaht»).<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> klre3i7rfreakltgno7riqwzxn81acs