Vikipedii vepwiki https://vep.wikipedia.org/wiki/P%C3%A4lehtpol%E2%80%99 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter Media Specialine Lodu Kävutai Lodu kävutajas Vikipedii Paginad Vikipedii Fail Lodu failas MediaWiki Lodu MediaWikiš Šablon Lodu šablonas Abu Lodu abus Kategorii Lodu kategorijas TimedText TimedText talk Moodul Mooduli arutelu Üritus Ürituse arutelu 0 6765 189907 152424 2026-09-05T06:56:48Z Motoranger 10577 formitez, + 189907 wikitext text/x-wiki {{1000}}{{A10000}} {{Taxobox | name = Siga | image title = Siga | image file = Sow and five piglets.jpg | image descr = Siga porzhidenke | regnum = Živatad | phylum = [[Sel'gjäntkeižed]] (''Chordata'') | classis = [[Imetaiživatad]] (''Mammalia'') | ordo = [[Šorpkabjaižed]] (''Artiodactyla'') | familia = [[Sigad]] (''Suidae'') | genus = [[Mecsigad]] (''Sus'') | species = [[Mecsiga]] (''Sus scrofa'') | subspecies = '''Siga''' | latin = {{btname|Sus scrofa domesticus |([[Erxleben]], 1777)}} | wikispecies = Sus scrofa domesticus | commons = Category:Sus scrofa domesticus | itis = 898310 | ncbi = 9825 | range map = }} '''Siga''' ({{lang-la|Sus scrofa domesticus}} vai ''Sus domesticus'') om [[kabjživat]], [[mecsiga]]n alaerik. Mülüb [[Sigad]]-sugukundha. Sigan poigaižen nimituz om '''porzaz''' vai '''čugu'''. Sigan ižač om '''oraž'''. == Ümbrikirjutand == Živat om kodikoittud seičeme tuhad vozid tagaz vai sen aigemba. Ezmäižed kodikoičendan naprindad oliba Tigr-jogen basseinas (Lähine Päivnouzmma, koumetoštkümne tuhad vozid) i Kipr-sarel (11,4 tuh. vozid tagaz), sen kal't kodisiga putui Evropha. Kodikoičemine Kitaiš tegihe ripmata siš processaspäi kahesa tuhad vozid tagaz. Evropalaižed kodikoičiba sijaližid-ki mecsigoid. Mail'man populäcii om kaikenaigaine, läz üht milliardad živatoid. Täuz'igäine hibj om 0,9..1,8 m pitte, 50..150 kg jügutte. Sus om 44 hambast, sidä kesken nell' šingotadud orahambast. Čongoiše mas tül'cäl kärzal lapakonke nenanke. Nened tundused oma jäl'gnuded mecsigaspäi: väll' nägemine, terav kulemine, hen nühaindelim, mahtuz ujuda hüvin; lujetud plodukahuz, mahtuz kazda heredas i razveta. Živatad södas kaikuttušt, mecsigan kartte. Kazvatadas tavarvedushesai kudes..seičemes kus. Äikerdoitas kahesa..ühesakuižes igäspäi, kaks' kerdad vodes da sen enamba. Voib kazvatada kaks'kümnehe porzhasai vodes ühtes emäčuspäi. Siga sötleb maidol porzhid 35..42 päiväd. == Toižendad == Tetas läz sadad sigoiden suguid mail'madme. Kodisigad (''minipig:ad'') oma pened dekorativižed. Mectunuded sigad (''reizorbek:ad'') puttas vastha Pohjoižamerikas, Avstralijas da Udes Zelandijas. == Kävutand == Kazvatadas maižanduzfermoiš da läviš samha [[sigaliha|lihad]] (mail'man tehmine 97,2 mln tonnoid vl 2005<ref>AÜV:oiden maižanduzministrusen andmused.</ref>) da razvad, laptaližed produktad oma [[nahk (material)|nahk]] da [[suugased]]. == Sigha sidodud vepsän muštatišed == <blockquote> * ''Kaikuččel sigaižel om ičeze kärzaine.'' * ''Kut ei sättugoi länged sigale, muga ei sättu vin akale.'' * ''Länged sigale ei kožu.'' * ''Sugun mödhe siga valitas.'' * ''Söid kut siga, läksid kut koza.'' </blockquote> == Kacu mugažo == * [[Sigankorv]] == Homaičendad == <references/> {{Commons|Sus scrofa domesticus}} [[Kategorii:Sigad]] [[Kategorii:Živatad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Imetaiživatad]] [[Kategorii:Kabjživatišt]] c2hj3xbtey14q4a2jrc0mw9d0che48d 0 12506 189908 178328 2026-09-05T09:13:08Z CommonsDelinker 4665 Replacing Uoft_universitycollege.jpg with [[File:University_of_Toronto,_Main_Building,_2006.jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR2|Criterion 2]] · More precise). 189908 wikitext text/x-wiki {{10000}}{{A10000}} {{Eländpunkt | Nimi = Toronto | Lidnanznam = Coat of arms of Toronto.svg | Flag = Flag of Toronto, Canada.svg | Lidnanznam text = Toronton lidnanznam | Flag text = Toronton flag | Valdkund = Kanad | Eläjiden lugu = 2,794,356 | Voz' = 2021 | Pind = 630.20 | Fail = Montage of Toronto 7.jpg | Pämez' = Olivia Čou<br/>(heinku 2023—,<br/>''Olivia Chow'') | Telefonkod = +1-416. +1-647. +1-437 | Aigvö = tal'vel [[UTC]]−5,<br />kezal [[UTC]]−4 }} [[Fail:GreaterTorontoArea2022OSM.png|thumb|left|250px|Suren Toronton kart (2022)]] '''Toronto''' (mugažo [[anglijan kel'|anglijan]] i [[francijan kel'|francijan]] kelil, angline virkand: [təˈrɒntoʊ], sijaline [təˈrɒnoʊ], lühüdas [ˈtrɒn-]) om [[Kanad]]an kaikiš suremb lidn, [[Ontario (agj)|Ontario-agjan]] administrativine keskuz. == Istorii == [[Fail:Toronto map.png|thumb|left|250px|Toronton rajonad, ezilidnad i lendimportad (2009)]] Eländpunktan aluz om pandud [[anglijalaižed|anglijalaižil]] vl 1793 Üläkanadan agjan pälidnaks. Edel 1834. vot sen nimi oli ''Jork''. Vl 1837 Toronto oli [[rahvahantorok Üläkanadas|rahvahantorokan]] keskuseks Üläkanadan agjas. Vn 1998 vilukus ühtištadihe metropolitenižen territorijan kuz' lidnad i niiden ohjandaikundoid, kaik ned oma Toronto-lidnan rajonad: Vanh Toronto, Nort-Jork, Ist-Jork, Jork, Skarboro i Etobiko. Toronto om Kanadan ižandusen kaikiš järedamb keskuz ičeze ezilidnoidenke, sen paloin rahaazjoiden da fil'miden tehmižen keskuz. == Geografijan andmused == [[Fail:Toronto Location.png|thumb|left|250px|Lidnan sijaduz Ontario-provincijas (2005)]] Lidn om saudud [[Ontario (järv)|Ontario-järven]] pohjoižel randal. Pind om 630,2 km², sidä kesken puištod ottas 80 km². Toronton keskuzpala seižub 76 metrad keskmäižel korktusel ülemb valdmeren pindad. Klimat om kontinentaline neps. Keza om läm' päivoikaz, tal'vaig om pil'vekaz lujas. Voden keskmäine lämuz om +9,7 C°, kezakun-elokun +19,8..+22,5 C°, tal'vkun-uhokun −0,1..−3,5 C°. Ekstremumad oma −32,8 C° (viluku) i +40,6 C° (heinku). Kezaaigan minimum om −2,2 C° (kezaku), tal'vaigan maksimum om +19,9 C° (tal'vku). Ei voi panda halad heinkus i elokus (heinkun minimum om +3,9 C°). Paneb sadegid 831 mm vodes, läz tazomäras kuidme, enamba semendkus (82 mm), elokus-sügüz'kus (81..85 mm kus) i kül'mkus (84 mm), vähemba uhokus-keväz'kus (54..55 mm kus). Paneb lunt 121,5 sm tal'ven 41 päiväs. Kun keskmäine relätivine nepsuz vajehtase 53..60 % röunoiš keväz'kus-sügüz'kus, 67..71 % kül'mkus-vilukus. == Tobmuz == [[Fail:Canada Toronto Wards location map.svg|thumb|left|250px|Lidnan 44 valičendümbrikod vll 2000−2018]] Toronto jagase 140 lidnanlaptaks ({{lang-en|neighbourhood}}), ühtetas niid 36 administrativižhe ümbrikho (C01-C15, E01-E11, W01-W10). Lidnan tobmuden pämez' om mer ({{lang-en|Mayor of Toronto}}). Edeližed merad oma Džon Tori (''John Tory'', tal'vku 2014 — uhoku 2023), Rob Ford (tal'vku 2010 — kül'mku 2014), Devid Miller (''David Miller'', tal'vku 2003 — kül'mku 2010). == Eläjad == Vn 2011 Kanadan rahvahanlugemižen mödhe lidnan eläjiden lugu oli 2 615 060 ristitud. Kaik 2 731 571 eläjad oli lidnas vl 2016. Kaikiš suremb lidnan ristitišt om nügüd'. Läz 6,2 mln ristituid elädas lidnaglomeracijas 5 905,71 km² pindal (Sur' Toronto, vl 2011 oli läz 6 mln), sidä kesken [[Mississog]]- (korporacijoiden päfateroiden keskuz), [[Brempton]]- da [[Ošav]]-lidnad mülüdas aglomeracijha. Religijan mödhe (2011): [[hristanuskond|hristanuskojad]] — 54,1 %, religijatomad i [[ateizm|ateistad]] — 24,2 %, [[islam|islamanuskojad]] — 8,2 %, [[induizm|induistad]] — 5,6 %, [[judaizm]]an uskojad — 3,8 %, [[buddizm|buddistad]] — 2,7 %, [[sikhizm|sikhad]] — 0,8 %, toižed uskojad — 0,6 %. == Üläopendusen aluzkundad == * [[Toronton universitet]]<ref>[http://www.utoronto.ca/ Toronton universitetan sait (''utoronto.ca'').] {{ref-en}}</ref> ({{lang-en|University Of Toronto}}), * Jorkan universitet (''York University''), * Raiersonan universitet (''Ryerson University''), * Džordž-Braun-kolledž (''George Brown College''), * Hamber-kolledž (''Humber College''), * Seneka-kolledž (''Seneca College''), * Sentennial-kolledž (''Centennial College''), * Šeridan-kolledž (''Sheridan College''), * Ontarion čomamahtoiden da dizainan kolledž (''Ontario College of Art & Design''), * da toižed. == Transport == [[Fail:Location map Toronto.png|thumb|left|250px|Lidnan transportkart (2018)]] Avtobusad, tramvaid, velosipediden kortoman verk, metro da taksid oma kundaližeks transportaks lidnan südäimes. Vspäi 1954 metropoliten radab lidnas (vn 2023 andmusiden mödhe om koume jonod 70 stancijanke, 70,1 km raudted, niiden ližaks koume jonod 60 stancijanke oma sauvomas). Kaik nell' lendimportad om lidnas da sen ezilidnoiš, niiden kesken kaks' rahvahidenkeskešt. Rahvahidenkeskeine civiline ''Toronto Pirson''-lendimport<ref>[http://torontopearson.com/ Rahvahidenkeskeižen Toronto Pirson-lendimportan sait (''torontopearson.com'').] {{ref-en}} {{ref-fr}}</ref> (''YYZ / CYYZ'', 50,5 mln passažiroid vl 2019) om kaikiš suremb, se sijadase kaks'kümnes seičemes kilometras lodeheze lidnan keskuzpalaspäi [[Mississog]]-ezilidnas. Sišpäi tehtas reisid äjihe verhiže maihe kaiked mail'madme, mugažo Kanadadme. Toine rahvahidenkeskeine om lendimport Bišopan Billin nimed (''YTZ'', 2,8 mln passažiroid vl 2017), sijadase suvipäivlaskmha läz lidnan keskust Ontario-järven saril, sišpäi tehtas reisid [[Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad|AÜV:oiden]] da Kanadan lähižihe maihe. Kaik kaks' pen't portad sijadasoiš lidnas, ned ratas turistoiden da jüguiden täht. == Galerei == <gallery mode="packed" heights="125px"> Toronto city hall August 2017 01.jpg|Lidnan tobmuden sauvuz (2017) Cathedral Sunset (II).jpg|Ph. Mikoi-arhangelan kafedraline bazilikjumalanpert', vn 2008 nägu (riman katoline, om saudud vll 1845−1848) Toronto from above at night.jpg|Toronton finansine rajon vl 2019 University of Toronto, Main Building, 2006.jpg|Toronton universitet, Universitetine kolledž (2006) Royal Ontario Museum in Fall 2021.jpg|Ontarion kunigazline muzei (2021) Art Gallery of Ontario 2023.jpg|Ontarion čomamahtoine galerei (2023) Union Station and ACC from CN Tower (2005.8.11).JPG|Toronton päraudtestancii i ''Scotiabank Arena'' (ende ''Air Canada Center'') vl 2005 </gallery> [[Fail:Toronto panorama.jpg|thumb|center|1000px|<center>Lidnan ühthine 360°-nägu «CN Tower»-TV-čuhundusespäi vn 2004 elokus</center>]] == Homaičendad == <references /> == Irdkosketused == * [http://www.toronto.ca/ Lidnan ohjastusen oficialine sait (''toronto.ca, City of Toronto'').] {{ref-en}} {{Commons|Toronto}} {{Kanadan provincijad da territorijad}} [[Kategorii:Toronto| ]] [[Kategorii:Kanadan lidnad]] [[Kategorii:Eländpunktad kirjamišton mödhe]] [[Kategorii:Ontario|*]] [[Kategorii:Ontarion lidnad]] orjr29lkqju8urcatow712aaafc01eu 10 41354 189897 2026-09-04T13:18:03Z Motoranger 10577 kuvan ümbrikirjutand 189897 wikitext text/x-wiki Vn 1985 ''Red Dragon''-skul'ptur («Rusked drakon» anglijan kelespäi, tegi Džim Bakli (''Jim Buckley'')) [[sur'vezi|sur'veden]] aigan Li-jogel ({{lang-en|Lee River}}) vn 2023 redukus, [[Kork]]-lidn, [[Irlandii]], 22. reduku 2023<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> 8mvq9p1zwi8sj938hp9o802kfc1tdvy 189898 189897 2026-09-04T13:20:25Z Motoranger 10577 189898 wikitext text/x-wiki Vn 1985 ''Red Dragon''-skul'ptur («Rusked drakon» anglijan kelespäi, tegi Džim Bakli (''Jim Buckley'')) [[sur'vezi|sur'veden]] aigan Li-jogel ({{lang-en|Lee River}}, {{lang-ga|An Laoi}}) vn 2023 redukus, [[Kork]]-lidn, [[Irlandii]], 22. reduku 2023<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> bc3iczp2js9zbajhgvstfw6fduzm6j4 10 41355 189899 2026-09-04T15:42:48Z Motoranger 10577 kuvan ümbrikirjutand 189899 wikitext text/x-wiki [[Gimalajad|Gimalajiden]] nägu [[Ranikhet]]-lidnaspäi, [[Uttarakhand]]-štatan suvipala, [[Indii|Indijan]] pohjoine, 14. tal'vku 2020. Voib nähta mägiden korktoid päid, sen paloin nenid: Trisul (7120 m ü.m.t.), Nanda Devi (7817 m), Nanda Kot (6861 m), Pančačuli (6904 m ü.m.t.).<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> avzdzk35n0sklf1x0t35wwt09kys7uj 10 41356 189900 2026-09-04T16:03:04Z Motoranger 10577 kuvan ümbrikirjutand 189900 wikitext text/x-wiki Banknot vižkümne [[čehoslovakijan kron]]ad nominalanke, om pästtud vl 1929 [[Čehoslovakii|Čehoslovakijan]] Nacionaližel bankal. Smitsonan institutan Nacionaline amerikaižen istorijan muzei, 29. viluku 2015.<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> 6da8zpamqbd1mw09m3v1egi7kwllj2r 189901 189900 2026-09-04T16:03:54Z Motoranger 10577 189901 wikitext text/x-wiki Banknot vižkümne [[čehoslovakijan kron]]ad nominalanke, om pästtud vl 1929 [[Čehoslovakii|Čehoslovakijan]] Rahvahanbankal. Smitsonan institutan Nacionaline amerikaižen istorijan muzei, 29. viluku 2015.<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> 9hfjh84fdcvffgh9gp6qm3j3oi2m9vc 10 41357 189902 2026-09-05T06:06:52Z Motoranger 10577 kuvan ümbrikirjutand 189902 wikitext text/x-wiki Japonijan päivnouzman raudteiden 701-serijan N12-[[jonuz|elektrojonuz]] Ōu-raudtel Naidzösi- i Kavabe-stancijoiden keskes läz [[Hirosaki]]-lidnad, [[Honsü]]-saren pohjoine agj, [[Japonii]], 11. tal'vku 2016<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> owfg535n7dmq984v2rz1pkkz8ehm9ow 189903 189902 2026-09-05T06:08:15Z Motoranger 10577 189903 wikitext text/x-wiki Japonijan päivnouzman raudteiden 701-serijan N12-[[jonuz|elektrojonuz]] Ōu-raudtel Naidzösi- i Kavabe-stancijoiden keskes läz [[Hirosaki]]-lidnad, [[Honsü]]-saren pohjoine agj, [[Japonii]], 11. tal'vku 2016 (necil voz'päiväl kümne vot tagaz)<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> f6iej5vaw5vs9nrs4es2e8d4rxyzuto 10 41358 189904 2026-09-05T06:23:42Z Motoranger 10577 kuvan ümbrikirjutand 189904 wikitext text/x-wiki [[Čai|Čajun]] plantacijoiden kour Ketti-alangištos Jellanallin päl i maploduiden [[pöud (maižanduz)|pöudod]] tagamal [[Nilgiri]]-mägiden pautkil läz Nilgiri-ümbrikon administrativišt [[Udagamandalam|Udagamandalam (Utakamand)]]-keskust i kurortad, [[Tamilnadu]]-štatan päivlaskmaine čoga, [[Indii|Indijan]] suvi, 28. kül'mku 2025. Vaimiž čapandale čai om vihandvauvaz, čaptud om muzavihandan mujun.<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> 8nxctbiplyejwhu6wuokarcwbov4rz4 189905 189904 2026-09-05T06:24:08Z Motoranger 10577 orfo 189905 wikitext text/x-wiki [[Čai|Čajun]] plantacijoiden kour Ketti-alangištos Jellanallin päl i maploduiden [[pöud (maižanduz)|pöudod]] tagamal [[Nilgiri]]-mägiden pautkil läz Nilgiri-ümbrikon administrativišt [[Udagamandalam|Udagamandalam (Utakamand)]]-keskust i kurortad, [[Tamilnadu]]-štatan päivlaskmaine čoga, [[Indii|Indijan]] suvi, 28. kül'mku 2025. Vaumiž čapandale čai om vihandvauvaz, čaptud om muzavihandan mujun.<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> n22xg0m4a90w5a30kh8csszc1vj9y05 189906 189905 2026-09-05T06:25:47Z Motoranger 10577 189906 wikitext text/x-wiki [[Čai|Čajun]] plantacijoiden kour Ketti-alangištos Jellanallin päl i maploduiden [[pöud (maižanduz)|pöudod]] ezimal [[Nilgiri]]-mägiden pautkil läz Nilgiri-ümbrikon administrativišt [[Udagamandalam|Udagamandalam (Utakamand)]]-keskust i kurortad, [[Tamilnadu]]-štatan päivlaskmaine čoga, [[Indii|Indijan]] suvi, 28. kül'mku 2025. Vaumiž čapandale čai om vihandvauvaz, čaptud om muzavihandan mujun.<noinclude> [[Kategorii:Päivän kuvan šablonad]] </noinclude> du1vqcltr4a51qetb42zqfhu8dvqb7l