Wikipedia vewiki https://ve.wikipedia.org/wiki/Hayani MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Faith Muthambi 0 5148 22911 22880 2026-08-20T07:00:53Z Friend19 9397 Created by translating the section "Early life and education" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1259435911|Faith Muthambi]]" 22911 wikitext text/x-wiki '''Azwihangwisi Faith Muthambi''' (o bebwa nga ḽa 19 Luhuhi 1974) ndi rapolotiki wa Afrika Tshipembe ane a imela African National Congress (ANC) kha Buthano ḽa Lushaka ḽa Afrika Tshipembe . Vho vha vhe Minisiṱa wa Tshumelo ya Tshitshavha na Ndaulo na Minisiṱa wa Vhudavhidzani nga fhasi ha Muphuresidennde Vho Jacob Zuma . Vho vhuyelela kha Buthano ḽa Lushaka nga la Fulwi 2024 nga murahu ha u shuma tshifhinganyana kha tshidulo tshavho vhukati ha nwaha wa 2009 na 2022. Vho Muthambi ndi ramilayo o ṱanganedzwaho wa Khothe Khulwane ya Afrika Tshipembe nahone vho vha vhe kha zwikhala zwo fhambanaho kha tshumelo ya tshitshavha ngei [[Limpopo]], vhunzhi havho sa mulanguli wa masipala wa [[Makhado Local Municipality|Masipala Wapo wa Makhado]] u bva nga nwaha wa 2004 u swika nga nwaha wa 2009. Vho dzhoina Buthano ḽa Lushaka nga khetho khulwane dza Lambamai 2009 nahone vha fhedza miṅwaha miṱanu sa mudzulatshidulo wa murahu phanḓa ha musi vha tshi tholwa sa Minisiṱa wa Vhudavhidzani kha khabinethe ya themo ya vhuvhili ya Vho Zuma . Vho ranga phanḓa muhasho wa vhudavhidzani vhukati ha Shundunthule 2014 na Ṱhafamuhwe 2017, nahone nga murahu vho vha Minisiṱa wa Tshumelo ya Tshitshavha na Ndaulo u bva nga Ṱhafamuhwe 2017 u swika nga Luhuhi 2018. Tshifhinga tshavho sa minisita tsho vha tshi tshi khou ṱaṱisana nga ṅwambo wa vhushaka havho vhu vhonalaho na muṱa wa Gupta, nahone Khomishini ya Zondo yo vha vhidza "minisiṱa wa Gupta" nahone ya mu rumela uri a sengiswe nga milandu tshanda nguvhoni . Nga murahu ha musi vho pandelwa kha khabinethe nga Muphuresidennde [[Cyril Ramaphosa|Vho Cyril Ramaphosa]] nga Luhuhi 2018, Vho Muthambi vho shuma lwa tshifhinganyana sa mudzulatshidulo wa Komiti ya Phothifoḽio ya Vhuvhusi ha Tshumisano na Mafhungo a Mvelele na [[Portfolio Committee on Environment, Forestry and Fisheries|Komiti ya Phothifoḽio ya Mupo, Maḓaka na Vhureakhovhe]] . Vho ḓirula mushumo Phalamenndeni nga ḽa 28 Lara 2022 fhedzi vha vhuya kha khetho khulwane dzi tevhelaho nga Shundunthule 2024. Nga Nyendavhusiku 2022, vho khethiwa kha themo yavho ya vhuvhili ya miṅwaha miṱanu i tshi khou tevhekana sa muraḓo wa Komiti Khulwane ya Lushaka ya ANC . == Early life and education == Vho-Muthambi vho bebwa nga dzi 19 Luhuhi 1974. <ref>{{Cite web}}[https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_document/201905/42460gen267.pdf]</ref> Vho vha vhe mulwela-mbofholowo wa matshudeni musi vha tshee muswa, Vho vha wau thoma kha dzangano ḽa matshudeni ḽa lushaka ḽa Afrika Tshipembe vhukati ha 1989 na 1990 nahone nga murahu ha musi Dzangano ḽa Lushaka ḽa Afrika (ANC) yo no vhofhololwa nga 1990, nga kha Ḽigi ya Vhaswa ya ANC . Vho vha vhe muṅwaleli wa davhi ḽa ḽigi ngei Tshimbupfe kha ḽa kale [[Limpopo|ḽa Northern Transvaal]] ( [[Limpopo]] ḽa musalauno ) u bva nga 1991 u swika nga 1992, nahone vho dzhena kha komiti khulwane ya davhi ḽa ANC khulwane ngei Tshimbupfe nga 1992. <ref name=":1">{{Cite web}}[https://www.gcis.gov.za/content/about-us/ministry/profile-minister]</ref> Ubva nga 1993 u swika nga 1996, vho vha vhe mutshudeni kha [[Yunivesithi ya Venḓa|University ya Venda]], nga tshifhinga tshenetsho vho isa phanḓa na u gonyela nṱha nga kha zwigwada zwa ANC, vha wana khetho sa mufarisa muṅwaleli wa davhi ḽa ANC kha zone [[Vuwani|ya Vuwani]] . <ref name=":2">{{Cite web}}[https://web.archive.org/web/20140527220031/http://www.anc.org.za/caucus/get_mp.php?q=485][https://web.archive.org/web/20140527220031/http://www.anc.org.za/caucus/get_mp.php?q=485]</ref> Vho ṱhaphudza nga BProc nga 1996. <ref name=":2" /> ryw89niqgtwgg26v1jjoc29dooxij79 Gayton McKenzie 0 5247 22910 22719 2026-08-19T19:13:12Z Friend19 9397 Created by translating the section "Early life and business activities" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365127742|Gayton McKenzie]]" 22910 wikitext text/x-wiki '''Gayton McKenzie''' ( Vho bebwa nga dzi 10 Țhafamuhwe 1974) Ndi RapoỊoțiki wa Afrika Tshipembe ane zwa zwino vha khou shuma sa Minisța wa Miṭambo,Vhutsila na Mvelele, ubva nga ňwedzi wa Fulwana 2024. Nga murahu ha u fhedza miṅwaha ya malo vhe khothoni vhe na miňwaha ya 21 nga mulandu wa u tswa na u fara tshigidi. Vho ''Gayton McKenzie'' vho vha Ramabindu, Muambi wa țhuthuwedzo, Muňwali na Ňeḍorobo wa kale wa ngei Central Karoo District Municipality<ref>https://briefly.co.za/facts-lifehacks/celebrities-biographies/133636-who-gayton-mckenzie-age-son-wife-house-organization-founded-contacts/</ref>. Vha ḍovha hafhu vha vha Muphresidende wa Ịihoro Ịa ''Patriotic Alliance''. Vho mbo ḓi vha na bvumo mathomoni a ṅwaha wa 2000 nga ṅwambo wa mushumo wavho dzhele zwe zwa fhelela zwo ita uri vha bviswe hu tshe nga phaḓa vhukati ha ṭhoḓisiso ya vhuaḓa ha dzhele nga khomishini ya dzhele. Vho Gayton McKenzie vho aluwela ngei vhuponi ha Heidedal ha Bloemfortein, Afrika<ref>Who is Gayton Mckenzie? Age, son, wife, house, organization founded, contacts - Briefly.co.za</ref> <ref>Gayton McKenzie | Biography, Age, Wife, Children, PA, Minister of Sports, Arts and Culture - [[myNewsRoom]]</ref> == Zwa polotiki == McKenzie o thoma dzangano ḽa Patioloki ḽi re na tshiṱoho tshine tsha ri languleni ya zwa politiki nga November 3013, nahone a vha muphurofesa wa u thoma. McKenzie, u katela na Kenny wa tshifhinga tshilapfu ane a pfi Konere, vho ḓivhiwa sa vhane vha shumisa marifhi o vuleaho nga ṅwambo wa uri hu khou ambiwa zwithu zwa politiki zwine zwa ita uri vhathu vhanzhi vha si tsha pfana nahone zwi mu takadza. Kennee o mbo ḓi ṱuwa Economic Foedas malugana na u vhumbwa haḽo nga murahunyana a sa athu thusa kha zwa Phatiki. PABO yo vha i tshi khou gidima nga u tou angaredza, fhedzi ya dovha ya ṋewa mutuli wa si gathi we U Kunda kha bommbiri ḽa ngei Pharanica. Nga 2024, MacKenzie o khethwa a iswa Phalamendeni nga murahu ha fulo ḽo itwaho nga gireme xenophobic ḽe ḽa vha ḽi na silogene tshine tsha ri "a vha tuwa " ḽine ḽa amba uri "vha vhifhololeni vha tuwe"nga luambo lwa vha Xhosa na Zulu. tshenetsho silogeni tsho vha tshi tshi shumiswa nga vha patriotic Alliance u itela uri vhatsinda vhane vha bva Afurika Tshipembe vha kone u ya kha maṅwe mashango. Nga ḽa 3 fulwana, 2024, musi McKenziese a tshi pfa uri u ḓo vhewa sa Musumbedzi wa Homen - Affairs, o vha a tshi vhidzwa Minista wa zwa mitambo na mvelele ngei ofisini ya Ramaphosa. Nṱhani ha u shandula vhuḓinḓa, MacKenzie o swaiwa nga zwirathisi zwa mafhungo a re na maanḓa vhukuma, hune ha vha fhethu ho dzumbamaho kha nḓivhadzo dza hone nahone hu itwa dzinyambo dzo vhalaho (sedzani zwi re nga fhasi). O mbo ḓi humbela nga u ṱavhanya uri masheleni awe a newe vhathu vhane vha thusa u wana vhana vho xelaho. vha thogaho thuso, The Joslin Smith foundation yo tikiwa nga ene mune Mckenzie e na vhege dzi si gathi. U dovha a fulufhedzisa u ita uri hu vhe na vhutambo [vhukati ha lushaka] kana u ḓisa guvhanganyo la uthoma kha Afurika Tshipembe. == Early life and business activities == McKenzie o alutshela vhuponi ha Heidedal ngei [[Bloemfontein]], Afrika Tshipembe. <ref>{{Cite news}}[https://www.news24.com/southafrica/news/patriotic-alliances-gayton-mckenzie-accused-of-lies-deceit-by-residents-of-his-former-home-town-20211026]</ref> O vha a tshi dzula kha vhupo ha kiḽasi ya vhashumi hune ho ḓala vhushai na zwiito zwa vhugevhenga. Naho muṱa wawe wo vha u sa dzheneleli kha zwiito zwi siho mulayoni, McKenzie o ṱalutshedza uri o kokodzelwa kha vhutshinyi u bva vhuṱukuni, zwihuluhulu nga muhura wawe we a vha e muraḓo wa tshigwada tsha vhugevhenga. O amba uri o dzhena kha tshigwada tsha vhugevhenga musi e mathomi a miṅwahani yawe ya vhufumi. <ref name="‘Only I can take on drug lords and mafias’: Former gang boss Gayton McKenzie">{{Cite web}}[https://www.timeslive.co.za/politics/2024-05-20-only-i-can-take-on-drug-lords-and-mafias-former-gang-boss-gayton-mckenzie/]</ref> <ref>{{Cite web}}[https://www.ewn.co.za/2024/09/26/im-not-excited-about-being-a-minister-im-excited-about-the-change-i-can-bring-gayton-mckenzie]</ref> <ref>{{Cite web}}[https://youthvillage.co.za/2024/06/they-called-me-a-bandit-its-now-honourable-gayton-mckenzie-shares-his-life-story/]</ref> <ref>{{Cite web}}[https://www.timeslive.co.za/politics/2024-06-05-from-gang-boss-to-mp-pas-mckenzie-reflects-on-life-of-gangsterism/]</ref> Nga murahu ha musi vho no fhedza minwaha ya fumi-malo dzhele ubva kha minwaha ya 21 nga mulandu wa u tswa vho ḓi ṱama, McKenzie o mbo ḓi ḓivhea mathomoni a vho 2000 nga mushumo wawe kha u bvisela khagala zwithu zwa dzhele. McKenzie, na vhaṅwe vhafariwa vhararu (u katela na Kenny Kunene ), vho dzhia tshiphirini zwifanyiso zwa "vhaofisiri vha dzhele vha tshi khou ḓidzhenisa kha vhuḓifari ha vhuaḓa na vhu siho mulayoni", zwifanyiso zwo sumbedza Dzhele ya Grootvlei zwe zwa sinyusa tshitshavha na "u ḓisa ṱhogomelo kha nyimele mmbi dza u khakhulula dza Afrika Tshipembe". <ref>{{Cite journal}}[https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/21528586.2025.2493730]</ref> U bviselwa khagala hazwo zwo ita uri a bviswe hu tshe na tshifhinga vhukati ha ṱhoḓisiso ya vhuaḓa ha dzhele nga Khomishini ya Ṱhoḓisiso ya Dzhele. <ref>{{Cite web}}[https://www.gov.za/sites/default/files/gcis_document/201409/jalicommfull0.pdf]</ref> O shumisa tshiṱori tshawe u shandukisa vhutshilo hawe ubva kha vhutshinyi u ya kha u bvelela sa ramabindu sa mutheo wa nyambo dzawe dzi ṱuṱuwedzaho. <ref>The Citizen 2017 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170406021449/http://citizen.co.za/news/news-national/1132215/kenny-kunene-goes-back-to-prison/|date=6 April 2017}} Retrieved 6 April 2017</ref> Vho bvela phanḓa na u shuma sa mueletshedzi kha nḓowetshumo ya migodi nahone vha tshimbidza bindu ḽo fhambanaho ḽine ḽa vha na dzangalelo kha sekithara dzo vhalaho. <ref>{{Cite web}}[https://www.politicsweb.co.za/news/gold-fields-response-to-carte-blanche-report-on-bee-deal]</ref> gymyyaemnwfhzpx4dwq5xknjzs2soom Kelly khumalo 0 5426 22909 22879 2026-08-19T18:29:04Z Friend19 9397 Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1365308031|Kelly Khumalo]]" 22909 wikitext text/x-wiki   '''Kelly Nonhlanhla Khumalo''' (o bebwa nga ḽa 11 Ḽara 1984) ndi muimbi wa Afrika Tshipembe, mutambi wa matambwa, a dovha a vha muthu wa thelevishini. <ref>{{Cite web}}</ref> O Bebwa Vosloorus nga murahu vha pfulutshela Nquthu, [[KwaZulu-Natal]], he a alutshela hone. Khumalo o wanala musi a tshi khou imba kha tshimima tsha u ṱoda vhukoni ha gospel nahone a saina thendelano ya u rekhoda na Bonsai Entertainment, a bvisa albamu yawe ya u thoma ya studio, ''TKO'' (2005). <ref>{{Cite web}}</ref> O ḓo ḓivhalea lwa bvumo nga murahu ha musi o no bvisa albamu yawe ya u thoma, ''TKO'' (2005). <ref>{{Cite web}}</ref> O riṅwa muimbi Muswa wa Khwiṋesa wa 2005 kha sekithara ya musika wa Afro Pop. Albamu ''ya The Past, the Present, the Future'' yo bviswa nga Ḽara 2012. Nga Shundunthule 2013, O wana pfufho kha Pfufho dza Muzika wa Afrika Tshipembe dza vhu 19 . <ref name="SAMA">[http://www.etv.co.za/news/2013/05/14/kelly-khumalo-shines-sama-19 "Kelly Khumalo shines at the SAMA 19"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141027021526/http://www.etv.co.za/news/2013/05/14/kelly-khumalo-shines-sama-19|date=27 October 2014}}, e-Buzz, 14 May 2013.</ref> <ref>[http://www.publicnewshub.com/kelly-khumalo-scores-senzo-meyiwas-heart/ "Kelly Khumalo Scores Senzo Meyiwa’s Heart?"] ''The Public News Hub'', 7 July 2013.</ref> Albamu ya vhuṱahe ya Khumalo, ''The Voice of Africa'' (2020), <ref>{{Cite web}}</ref> ye ya katela eḽemende dza R&amp;amp;B, gospel na Afro pop . Albamu iyi yo khwaṱhisedzwa sa musuku [[Afurika Tshipembe|Afrika Tshipembe]] . == Vhutshilo na buḓo == Kelly Khumalo o bebiwa Katlehong a pfulutshela KwaZulu-Natal. O pfulutshela Gauteng nga 1997. <ref name="INC">{{Cite web}}</ref> === ''TKO'' (2005), ''Tshitshitshi'' (2006) === Albamu ya Kelly ya u thoma ya solo ''TKO'' yo bviswa nga dzi 19 Khubvumedzi 2005, Afrika Tshipembe, nahone ya ita uri a nangiwe luvhili, Luimbo lwa Ṅwaha na Albamu ya Nṱhesa ya Afro Pop kha [[:en:South_African_Music_Awards|South African Music Awards]] 2006 . Nga dzi 27 Tshimedzi 2006, ho bviswa album yawe ya vhuvhili ya studio ''Itshitshi'' . === ''The Past, The Present, The Future'' (2012), ''Back to My Roots'' (2014), ''My Truth'' (2016), ''Unleased'' (2018) === Nga dzi 5 Ḽara 2012, albamu ya ''The Past, Present, The Future'' yo bviswa Afrika Tshipembe. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> Kha pfufho dza vhu 19 dza SAMA (2013) albamu yawe ''The Past, The Present, The Future'' yo nangiwa sa Albamu ya Maskandi ya Nṱhesa, Albamu ya Ṅwaha, Albamu ya Vhaaluwa vha Afrika ya Nṱhesa nahone ya wina pfufho ya Muimbi wa Mufumakadzi wa Nṱhesa wa Ṅwaha. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> Nga Tshimedzi 2014, luimbo "Asine" lo bviswa nahone lwa nangiwa sa Luimbo lwa Ṅwaha kha Pfufho dza Metro FM (2015), na albamu yawe, ''Back to my Roots'' ya Pop ya Afrika ya Nṱhesa nahone ya nangiwa sa Albamu ya Nṱhesa ya Vhaaluwa vha Afrika kha Pfufho dza Muzika wa Afrika Tshipembe XXXI (2051). <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref><ref name=":1">{{Cite web}}</ref> Kelly o thoma u rekhoda albamu yawe ya vhusumbe ya studio nga Ṱhafamuhwe 2016. <ref name=":1" /> Nga dzi 28 dza Tshimedzi 2016, ho bviswa albamu yawe ya vhusumbe ya studio ''My Truth'' . ''My Truth'' yo wina Album ya Vhafumakadzi ya khwine kha pfufho dza Metro FM dza 2017. <ref>{{Cite web}}</ref> Nga ṅwedzi wa Phando 2018, Kelly o thoma u shuma kha albamu yawe ya vhumalo ya studio, nahone a bvisa luimbo lwawe lwa u ranga "Jehovah" nga ḽa 9 Fulwana 2018, na J FLO <ref name="justnje">{{Cite web}}</ref> Nga dzi 9 Tshimedzi, o ḓivhadza luimbo lwa vhuvhili "Dance Comigo" kha Instagram yawe, ye ya bviswa nga dzi 12 Tshimedzi 2018. Nga dzi 5 Ḽara 2018, albamu yawe ''Unleashed'' yo bviswa Afrika Tshipembe. <ref>{{Cite web}}</ref> Album iyi yo bveledzwa nga vho Mondli Ngcobo. === 2020–present: ''The Voice of Africa'', Gospel Explosion Concert, ''From a God to a King'' === Nga dzi 28 dza ṅwedzi wa Ṱhangule, luimbo lwawe lwa "Empini" lwo bviswa sa luimbo lwa u ranga phanḓa kha album. Luimbo lwo khwaṱhisedzwa sa musuku nga vha Recording Industry ya Afrika Tshipembe nga thengiso ya yuniti dza 80 000 nahone lwa kuvhanganya vhathu vha 12 miḽioni vho vhoniwaho kha YouTube. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> Albamu yawe ya ṱahe ''The voice of Africa'' yo bviswa nga ḽa 9 Tshimedzi 2020. U bveledziwa ho vha hu tshi khou shumiwa nga Mondli Ngcobo. ''The Voice of Africa lo'' khwaṱhisedzwa sa musuku nga thengiso ya yuniti dza 25 000 Afrika Tshipembe. <ref>{{Cite news}}</ref> Kha vhuṱambo ha vhu 6 ha All Africa Music Awards, nyimbo yawe "Empini" yo wana khetho ya Muimbi wa Mufumakadzi wa Nṱhesa Afrika Tshipembe. <ref name=":2">{{Cite web}}</ref> "Esiphambaweni" ine ya vha na muimbi wa Afrika Tshipembe Hlengiwe Mhlaba, yo vha kha vhuimo ha u thoma kha tshati dza nyimbo dza gospel. <ref name=":2" /> <ref name=":3">{{Cite web}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web}}</ref> Kha Pfufho dza Suoth African Music Awards dza vhu 27, ''The Voice of Africa'' yo wana u nangiwa sa Albamu ya Nṱhesa ya Afro-pop. Nga Ḽara 2021, vho rekhoda ''The Voice of Africa''. <ref name=":3" /> Nga ṅwedzi wa Lambamai 2022, Khumalo o imba kha Khontsathi yawe ya u thoma ya ṅwaha muṅwe na muṅwe ya Gospel Explosion, ye ya vha i tshi katela maḓuvha mavhili, ḽa 15-16 Lambamai ḽe ḽa farelwa Lyric Theatre ngei Johannesburg. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> Nga dzi 28 dza Lambamai, nga murahu ha u bvelela ha maḓuvha mavhili, o engedza ḽiṅwe ḓuvha ḽe ḽa farwa ngei Vaal nga dzi 28 dza Shundunthule. <ref>{{Cite web}}</ref> Mafheloni a ṅwedzi wa Ṱhangule 2022, Kelly o ḓivhadza lwendo lwa ''From a God to King tour'', lwo dzudzanywaho u thoma nga Mugivhela wa ḽa 17 Khubvumedzi ngei Carnival City, Boksburg. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref name="The South African">{{Cite web}}</ref> Khumalo o dovha a ḓivhadza albamu yawe ya vhu 10, ''From a God to a King''. "Bazokhuluma" ine ya vha na Zakwe na Mthunzi yo bviswa nga dzi 4 Ḽara 2022, sa luimbo lwa u thoma lwa albamu. <ref>{{Cite web}}</ref> Albamu yo bviswa nga dzi 14 Luhuhi 2023. === Thelevishini === Nga 2021, vho thoma mbekanyamushumo yavho ya Life with ''Kelly Khumalo'' kha Showmax. <ref>{{Cite web}}</ref> Nga Tshimedzi 2021, vho bvelela kha ''House of Zwide'', thelevishini ya soapie kha eTV . <ref name=":4">{{Cite web}}</ref> Nga Tshimedzi 2021, Vho Khumalo vho ḓivhadzwa sa Muhaṱuli kha ''Stand Up SA'' . <ref name=":4" /> Mafheloni a 2021, vho vha vhe muhaṱuli wa mueni kha ''Idols Afrika Tshipembe'' kha khalanwaha ya vhu 17. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> Mathomoni a ṅwedzi wa Ṱhafamuhwe 2022, o ḓivhadzwa sa muṱaṱisani kha ''Tshiṱangadzime tsha Tropika tsha Lupfumo'', khalanwaha ya vhu 10. <ref>{{Cite web}}</ref> === Khanedzano === Nga dzi 26 Tshimedzi 2014, muafarisi wawe Senzo Meyiwa, mukapuṱeni wa kale wa [[Thimu ya lushaka ya bola ya milenzhe ya Afrika Tshipembe|thimu ya bola ya milenzhe ya lushaka ya Afrika Tshipembe]] na tshigwada tsha kilabu ya Orlando Pirates, ane a vha na ṅwana nae, o thuntshiwa a lovha e hone hayani ha muṱa wawe ngei Vosloorus . <ref>Bongani Hans and Kutlwano Olifant, ''He died in my arms – Kelly Khumalo'', IOL news, 30 October 2014. Retrieved 31 October 2014.</ref> <ref>Citizen Reporter and Sapa {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031083916/http://citizen.co.za/266427/kelly-khumalo-welcome-meyiwas-funeral-2/|date=31 October 2014}}, ''Kelly Khumalo now welcome at Meyiwa's funeral'', The Citizen, 30 October 2014. Retrieved 31 October 2014.</ref> Hu pfi muvhulayi u a divhea nga Khumalo na munwe na munwe we a vha e hone musi hu tshi thuntshiwa, fhedzi o fhumula uri muvhulayi ndi nnyi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2025)">hu ṱoḓea tshiṱirathedzhi</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> Nga Tshimedzi 2020, vhanna vhaṱanu vho hweswa mulandu wa u vhulaha Meyiwa. <ref name=":0">{{Cite web}}</ref> Vhahumbulelwa vho hanedza uri vho vha vha tshi khou shela mulenzhe kha u vhulaha. <ref name=":0" /> Ho dovha ha wanala uri Kelly o vha a tshi khou davhidzana na muṅwe wa vhahumbulelwa nga cellphone phanḓa na nga murahu ha lufu lwa Senzo Meyiwa. <ref>{{Cite web}}</ref> Nga ṅwedzi wa Phando 2025, khasho ya mafhungo ya eNCA yo vhiga lufu lwa Khumalo nga vhukhakhi, nga murahu ha u ṱanganyisa na muimbi Winnie Khumalo, we a vha a tshi kha ḓi tou bva u lovha. Khumalo o sasaladza muhashi kha nyanḓadzamafhungo ya matshilisano nga murahu ha vhukhakhi. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> == Vhutshilo ha muthu == Musi a tshi amba nga ha u vha kha vhushaka ha u tambudza, nga 2012 Khumalo o vha muimeleli wa u lwa na khakhathi na khakhathi dza miḓini . <ref>[http://www.sowetanlive.co.za/helpline/2012/11/21/toxic-is-an-understatement-says-kelly-khumalo "Toxic is an understatement, says Kelly Khumalo"], ''The Sowetan'', 2 November 2012.</ref> O tenda uri o vha e na dzema ḽa zwidzidzivhadzi lwa miṅwaha i ṱoḓaho u vha mivhili musi e na vhushaka na muimbi Molemo Maarohanye ; o vha a tshi ya miṱanganoni ya Narcotics Anonymous . <ref>City Press. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130707042713/http://www.citypress.co.za/entertainment/i-was-an-addict-kelly-khumalo-20120208/|date=7 July 2013}}, ''‘I was an addict’ – Kelly Khumalo'', 8 February 2012. Retrieved 31 October 2014.</ref> == Diskogirafi == === Albamu dza studio === {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Mutevhe wa albamu dza studio ! scope="col" | Ṱhoho ! scope="col" | Zwidodombedzwa zwa albamu ! scope="col" | Ṱhanziela |- ! scope="row" | ''TKO'' | * Yo bviswa: 2005 * Fomathi: u dawuniḽouda ha digiṱali, CD . | |- ! scope="row" | ''Tshitshitshi'' | * Yo bviswa: 2006 * Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD | |- ! scope="row" | ''Siyajabula'' | * Yo bviswa: 2007 * label: Muzika wa Shango Ḽoṱhe Afrika Tshipembe * Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD | |- ! scope="row" | ''Kelly fhedzi'' | * Yo bviswa: 2008 * Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD | |- ! scope="row" | ''Zwo Kale, Zwino, Vhumatshelo'' | * Yo bviswa: 2012 * label: Muzika wa Shango Ḽoṱhe Afrika Tshipembe * Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD | |- ! scope="row" | ''U vhuyelela kha midzi yanga'' | * Yo bviswa: 2014 * Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD | |- ! scope="row" | ''Ngoho yanga'' | * Yo bviswa: 2017 * Label: Muzika wa shango ḽoṱhe Afrika Tshipembe * Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD | |- ! scope="row" | ''Vho vhofhololwa'' | * Yo bviswa: 2018 * Label: Muzika wa shango ḽoṱhe Afrika Tshipembe * Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD | |- ! scope="row" | ''Izwi zwa Afrika'' | * Yo bviswa: 9 Fulwi 2020 * Label: Muzika wa shango ḽoṱhe Afrika Tshipembe * Fomathi: U dawuniḽouda ha didzhithala, CD, u ṱanganya | * RISA : Musuku . |- ! scope="row" | ''U bva kha Mudzimu u ya kha Khosi .'' | * Vho bviswa: 14 Luhuhi 2023 * Label: Muzika wa shango ḽoṱhe Afrika Tshipembe * Fomathi: U dawuniḽouda ha didzhithala, CD, u ṱanganya | |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;" |+Mutevhe wa nyimbo dzi si na muthu sa mutambi o rangaho phanḓa, na zwikhala zwo khethiwaho zwa tshati na ṱhanziela, zwi sumbedzaho ṅwaha wo bviswaho na dzina ḽa albamu ! rowspan="2" scope="col" | Ṱhoho ! rowspan="2" scope="col" | Ṅwaha ! colspan="1" scope="col" | Maimo a tshati ya nṱhesa ! rowspan="2" scope="col" | Ṱhanziela ! rowspan="2" scope="col" | Albamu |- ! scope="col" style="width:3em;font-size:100%;" | RSA<br /><br /><br /><br /> |- ! scope="row" | Undithatha Kancani | 2019 | | | rowspan="4" | ''Ipfi La Afrika'' |- ! scope="row" | " Empini " | rowspan="2" | 2020 | 1 | 4× Puḽaṱinamu |- ! scope="row" | "Esiphambanweni" (featuring Hlengiwe Mhlaba) | 1 <ref name="iol" /> | 2× Puḽatinamu <ref name="iol" /> |- ! scope="row" | "Ngathwala Ngaye" (featuring Mondli Ngcobo) | 2021 | | Puḽatinamu <ref name="iol" /> |} {| class="wikitable" !Year !Award Ceremony !Nominated work !Result !Ref. |- | rowspan="4" |2013 | rowspan="4" |SAMA |Best Female Artist |{{won}} | rowspan="4" | |- |Album of the Year |{{nom}} |- |Best African Adult Album |{{nom}} |- |Best Maskandi Album |{{nom}} |- | rowspan="2" |2015 | rowspan="2" |14th Metro FM Awards |Song of the Year | {{nom}} | rowspan="2" | |- |Best Afro Pop album |{{nom}} |- | rowspan="2" |2019 | rowspan="2" |25th SAMA |Female Artist of the Year |{{nom}} | rowspan="2" | |- |Best Afro Pop Album |{{nom}} |- |2020 |1st KZNEA |Best Female Artist of the Year |{{nom}} | |- | rowspan="5" |2021 | rowspan="2" |27th SAMA |Best Afro pop Album |{{nom}} | rowspan="2" | |- |Record of the Year |{{nom}} |- | rowspan="3" |Saafma |Best Song of the Year |Cancelled | rowspan="3" | |- |Best Female Artist |Cancelled |- |Best Collaboration |Cancelled |- | rowspan="3" |2021 | rowspan="3" |All Africa Music Awards |Songwriter of the Year | {{nom}} | rowspan="3" | |- |Best Female Artist in African Inspirational Music |{{nom}} |- |Best Female Artist in South Africa |{{nom}} |- | rowspan="3" |2023 |Basadi in Music Awards |Afro Pop Artist of the Year |{{won}} | |- | rowspan="2" |SAMA |Female Artist of the Year |{{nom}} | rowspan="2" | |- |Best Afro-pop Album |{{nom}} |- | rowspan="3" |2024 | rowspan="3" |Basadi in Music Awards |Sofnfree Afro Pop Artist of the Year |{{nom}} | rowspan="3" | |- |Best Styled Artist of the Year |{{nom}} |- |Music Video of the Year |{{nom}} |} {{Reflist}} [[Category:Pages with unreviewed translations]] gesjssk38n436m6c0bsxrhlqlclzufu User:Rotondiwa 2 5683 22905 21646 2026-08-19T15:06:35Z Rotondiwa 9411 /* */ created draft 3 22905 wikitext text/x-wiki Dzina ḽanga ndi Rotondiwa. [[User:Rotondiwa/Draft 1|Draft 1]] [[User:Rotondiwa/Draft 2|Draft 2]] [[User:Rotondiwa/Draft 3|Draft 3]] 3s7dklql2ld3y5c0bd1cedc7mcb4jg3 22907 22905 2026-08-19T15:46:29Z Rotondiwa 9411 /* */ Created draft 4 22907 wikitext text/x-wiki Dzina ḽanga ndi Rotondiwa. [[User:Rotondiwa/Draft 1|Draft 1]] [[User:Rotondiwa/Draft 2|Draft 2]] [[User:Rotondiwa/Draft 3|Draft 3]] [[User:Rotondiwa/Draft 4|Draft 4]] lezyywcuys5amiv3nb6rdcuchgsm1k9 User:Minnie012/Draft 1 2 5687 22912 22818 2026-08-20T10:19:10Z Minnie012 9412 i edited 22912 wikitext text/x-wiki Khuhu. '''Khuhu''' ya hayani ndi tshiṋoni tshine tsha vha uri tsho fuwiwa tsha galliform tshine tsha vha uri tsho fuwiwa nga vhunzhi shango ḽoṱhe u itela ṋama, makumba, na sa tshipuka tshine tsha vha uri tshi ya tshimbila natsho/u khavhisa. I bva nga maanḓa kha red junglefowl nahone i sumbedza u fhambana huhulwane vhukati ha tshaka.<ref>[https://animalcorner.org/animals/chickens/ Chickens, Hens & Roosters - Facts, Information & Pictures]</ref> [[File:Rooster portrait2.jpg|thumb|Khuhu ya mukukulume]] [[Khuhu]] ndi zwiḽiwa zwa ndeme kha mvelele nnzhi nahone dzi fuwiwa nga mulandu wa ṋama yadzo ya vhuḓi, makumba, na mithenga. Khuhu dzi dovha dza ita zwifuwo zwa hayani zwihulwane nahone dzi na vhumuthu ho khetheaho vhune ha ita uri dzi funeswe nga vhaṋe vhadzo. Khuhu dzi na tshaka dzo fhambanaho, iṅwe na iṅwe i na zwithu zwo fhambanaho u fana na muvhala, vhuhulwane, na lushaka lwa mithenga. Dzi na tshiṱangu tshitswuku tshine tsha vha uri tsho khethea kha ṱhoho, mulomo wa tshitopana, na milenzhe mivhili ine ya vha na zwiṋari zwine zwa vha uri zwo ṱhavha.<ref>[https://www.knowyourchickens.com/common-chicken-breeds/ 25 Common Backyard Chicken Breeds (Complete Guide)]</ref> Khuhu dzi ḓivhelwa u kona u vhea makumba ane a vha na vhuhulwane ho fhambanaho na mivhala zwi tshi bva kha lushaka. Khuhu dzi na tshivhumbeo tsha squat na tshipulumbu. Dzi ya ima fhasi ha 70 cm (27.6 inches) nga vhulapfu na u lemela zwine zwa swika 2.6 kg (5.7 pounds) nga avaredzhi. Dza tshinna (dzine dza vhidziwa upfhi [[mukukulume]]) na dza tsadzi (phambo) dzi ya divhea nga dzi combs dzadzo dzine dza vha uri dzi na nama, lobed wattles dzine dza vha uri dzo lenga fhasi ha bill, na mitshila ine ya vha uri ndi nnṱha. Kha dziṅwe khuhu, mutshila u nga engedzea u fhira 30 cm (12 inches) nga vhulapfu.<ref>[https://www.britannica.com/animal/chicken Chicken | Types, Characteristics & Uses | Britannica]</ref> [[File:Chicken on the grounds of Melville Castle.jpg|thumb|Khuhu ya phambo]] Khuhu dzi kudzelanga nwedzi wa tshifhefho na tshilimo. Kanzhi khuhu dza mukukulume dzi fhambanywa na khuhu dza phambo nga mavhudzi adzo ane avha uri aya mangadza, ane avha uri o swaiwa nga mitshila milapfhu ine ya vha uri iya elela na mithenga ine ya vha uri yo ṱangana kha milenzhe yadzo. Mukukulume ndi khulwane ya dovha ya vha na muvhala une wa vha uri wo ṱangana u fhira phambo, i dovha ya vha na tshiṱangu tshihulwane nnṱha ha ṱhoho. Mikukulume i lila kanzhi nga matsheloni fhedzi i nga lila tshifhinga tshiṅwe na tshiṅwe. U lila hayo huhulwane ndi tshiga tsha vhupo kha dziṅwe khuhu. Dzi nga dovha dza vha zwiṋoni zwine zwa vha na vhuhali vhukuma. Phambo dzi vhea makumba ane avha uri ana muvhala u bva kha mutshena u ya kha buraweni zwi tshi khou bva kha lushaka.<ref>[https://a-z-animals.com/animals/chicken/ Chicken Animal Facts - Gallus gallus domesticus - A-Z Animals]</ref> Khuhu dzi na zwiḽiwa zwo fhambanaho, dzi ḽa mbeu ṱhukhu, zwimela na maṱari, zwikhokhonono na zwipuka zwiṱuku zwine zwa nga mbevha, arali dza kona u dzi fara. Khuhu dza hayani dzi ya fhiwa zwiḽiwa zwine zwa vha uri zwo lugiselelwa zwa vhubindudzi zwine zwa vha na tshiko tsha phurotheini khathihi na dzi gireini. Khuhu dzi ya kona u ṱomola mavu uri dzi kone u wana zwikhokhonono zwihulwane kana mbeu. Khuhu dzi na tshikhwikhwi (tshipiḓa tsha thumbu tshine tsha vha na matombo maṱuku) tsho bveledzwaho zwavhuḓi tshine tsha sila zwiḽiwa zwadzo. Naho khuhu dzi phukha dzine dza sa kone u fhufha, dzi na nḓowelo ya u lingedza u fhufha. Khuhu dzi ita hezwi nga u gidima na u ṱharamudza phapha dzadzo. Mashudu mavhi, adzi koni u dzula kha muya. Khuhu tshinwe tshifhinga dzi ya kona u fhufha lwa tshikhala tshiṱuku vhukuma sa nnṱha ha dzi ḓiraṱa. Khuhu nga zwiṅwe zwifhinga dzi ya lingedza u fhufha u itela u tou ṱola fhethu hune dza vha hone, naho zwo ralo, dzi ya fhufha nga maanḓa dzi tshi khou lingedza u shavha musi dzi tshi vhona khombo kana dzi tshi khou tevhelwa nga tshipondwa.<ref>[https://animalcorner.org/animals/chickens/ Chickens, Hens & Roosters - Facts, Information & Pictures]</ref> [[File:Gallus gallus domesticus (Parque Quevedo).006 - Leon.jpg|center|thumb|111x111px|Khuhu ya mukukulume]] == Referentse == <references /> [[Category:Tshipuka]] [[Category:Tshipuka tsha hayani]] 6n6vxbicqzn4a5u930h3jwsygy4d7n0 User:Minnie012/Draft 9 2 6012 22913 22904 2026-08-20T10:22:35Z Minnie012 9412 22913 wikitext text/x-wiki Mvuvhu. [[File:Hipopótamo (Hippopotamus amphibius), parque nacional de Chobe, Botsuana, 2018-07-28, DD 82.jpg|thumb|Mvuvhu]] '''Mvuvhu''' ndi zwifuwo zwihulwane zwine zwa wanala [[Afurika Tshipembe|Afrika tshipembe]] ha Sahara. Dzina ḽa hone ḽi bva kha ipfhi ḽa Greek ḽine ḽa amba “river horse” ngauri kanzhi dzi wanala maḓini, zwine zwa thusa uri dzi dzule dzi tshi rothola kha mutsho une wa fhisa, wa tropical hune dza dzula hone. Ningo, nḓevhe, na maṱo a mvuvhu zwi nṱha ha ṱhoho yayo, nahone zwi bvela nnḓa maḓini ngeno ṱhoho yayo yoṱhe na muvhili wayo zwo lala fhasi ha maḓi. Nga yeneyo nḓila mvuvhu i a kona u fema, u vhona, na u pfa naho muvhili wayo wo mbwandamela fhasi ha maḓi. Musi mvuvhu i tshi nwela tshoṱhe nga fhasi ha maḓi, ningo na nḓevhe dzayo zwi a ḓi vala nga zwone zwiṋe u itela uri hu si vhe na [[maḓi]] ane a dzhena musi i tshi khou tshimbila fhasi ha milambo na maḓi.<ref>[https://kids.nationalgeographic.com/animals/mammals/facts/hippopotamus Hippopotamus | National Geographic Kids]</ref> Musi hu tshi kovhela, mvuvhu dzi ṱutshela fhethu hadzo hune ha vha na maḓi nga masiari, dza ṱomola matanda dza dzhena mavuni, dza tshimbila khilomithara dza 8 u bva maḓini u itela u fula mahatsi mapfhufhi, zwiḽiwa zwadzo zwihulwane. A dzi dzhiiwi sa zwipuka zwine zwa gidima nga luvhilo luhulu, fhedzi nga u thuthuba hupfhufhi dzi nga gidima khilomithara dza 48 nga awara. Mvuvhu i fula u swika nga matsheloni,i nga ḽa mahatsi a swikaho khiḽogiramu dza 68 vhusiku vhuthihi. Dzi shavha mufhiso wa ḓuvha nga u vhuyelela mulamboni kana dzivhani ḓuvha ḽi sa athu ṱavha.<ref>[https://www.awf.org/wildlife-conservation/hippopotamus Hippopotamus | African Wildlife Foundation]</ref> [[File:Hippo and water.jpg|thumb|Dzi mvuvhu]] Ṅwaha muṅwe na muṅwe hu thuntshiwa maḓana a dzi mvuvhu u itela u fhungudza khuḓano vhukati ha vhathu na zwipuka zwa ḓaka, hu sa londwi uri migero kana ḓaraṱa dza fhasi dzi a dzi thivhela nga hu leluwaho. Zwi a konadzea uri u ḓivhea ha ṋama yayo ndi zwone zwo itaho uri hu vhe na heḽi ḽiga. Mapfhura a hone na maṋo a ṋanga dza nḓou na one ndi a ndeme kha vhathu. Mathomoni a ḓana ḽa vhu 21 ḽa miṅwaha, tshivhalo tsha mvuvhu yo ḓoweleaho tsho fhungudzea nga phesenthe dzi fhiraho 95 ngei Riphabuḽiki ya Demokirasi ya Congo. Nga 2002, ho vha hu tshi rengiswa thani dzine dza swika 5.5 dza maṋo a mvuvhu u bva Uganda, zwine zwa lingana na zwipuka zwine zwa anganyelwa kha 2 000.<ref>[https://www.bbcearth.com/factfiles/animals/mammals/hippo Hippo facts | Mammals | BBC Earth | BBC Earth]</ref> Naho huna uri mvuvhu ya pygmy nga u angaredza a i tou vha tshipikwa tshihulwane tsha u zwima zwa u ḓitshidza, hu vhigwa uri dzi ya zwimiwa nga nḓila ya tshikhala nga vha zwimi vha bushmeat. Musi vhathu vha tshi khou engedzea, vha dzhenelela fhethu hune ha dzula zwipuka zwa ḓaka musi vha tshi khou fhaṱa madzulo maswa, u engedza zwibveledzwa zwa vhulimi, na u fhaṱa bada ntswa. Mvuvhu yo vha i tshi dzula ubva kha [[Nile Delta]] uya Kapa, fhedzi zwino vhunzhi hadzo dzi vha dzo fhelela fhethu hune ha vha uri ho tsireledziwa. Khombo khulwane kha tshaka dzoṱhe dza mvuvhu ndi u xelelwa nga fhethu hune dza dzula hone na u rema maḓaka.<ref>https://www.worldwildlife.org/</ref> == Referentsi == <references /> 2ro9j4oaemoiy4r31wy2cc6eypcpn2s User:Rotondiwa/Draft 3 2 6026 22906 2026-08-19T15:07:45Z Rotondiwa 9411 /* */ Created a topic for draft 3. 22906 wikitext text/x-wiki Afukhada r3dui06k9jqluwisr4s5u7ez9dtt2je User:Rotondiwa/Draft 4 2 6027 22908 2026-08-19T15:47:14Z Rotondiwa 9411 /* */ Created a topic for draft 4. 22908 wikitext text/x-wiki Swiri 3kqw104qn68hntxywvhdy63u78whvyc