Wikipedia
vewiki
https://ve.wikipedia.org/wiki/Hayani
MediaWiki 1.47.0-wmf.16
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Kelly khumalo
0
5426
22922
22909
2026-08-21T00:06:26Z
InternetArchiveBot
6098
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
22922
wikitext
text/x-wiki
'''Kelly Nonhlanhla Khumalo''' (o bebwa nga ḽa 11 Ḽara 1984) ndi muimbi wa Afrika Tshipembe, mutambi wa matambwa, a dovha a vha muthu wa thelevishini. <ref>{{Cite web}}</ref> O Bebwa Vosloorus nga murahu vha pfulutshela Nquthu, [[KwaZulu-Natal]], he a alutshela hone.
Khumalo o wanala musi a tshi khou imba kha tshimima tsha u ṱoda vhukoni ha gospel nahone a saina thendelano ya u rekhoda na Bonsai Entertainment, a bvisa albamu yawe ya u thoma ya studio, ''TKO'' (2005). <ref>{{Cite web}}</ref> O ḓo ḓivhalea lwa bvumo nga murahu ha musi o no bvisa albamu yawe ya u thoma, ''TKO'' (2005). <ref>{{Cite web}}</ref> O riṅwa muimbi Muswa wa Khwiṋesa wa 2005 kha sekithara ya musika wa Afro Pop. Albamu ''ya The Past, the Present, the Future'' yo bviswa nga Ḽara 2012. Nga Shundunthule 2013, O wana pfufho kha Pfufho dza Muzika wa Afrika Tshipembe dza vhu 19 . <ref name="SAMA">[https://web.archive.org/web/20141027021526/http://www.etv.co.za/news/2013/05/14/kelly-khumalo-shines-sama-19 "Kelly Khumalo shines at the SAMA 19"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141027021526/http://www.etv.co.za/news/2013/05/14/kelly-khumalo-shines-sama-19|date=27 October 2014}}, e-Buzz, 14 May 2013.</ref> <ref>[http://www.publicnewshub.com/kelly-khumalo-scores-senzo-meyiwas-heart/ "Kelly Khumalo Scores Senzo Meyiwa’s Heart?"] ''The Public News Hub'', 7 July 2013.</ref>
Albamu ya vhuṱahe ya Khumalo, ''The Voice of Africa'' (2020), <ref>{{Cite web}}</ref> ye ya katela eḽemende dza R&amp;B, gospel na Afro pop . Albamu iyi yo khwaṱhisedzwa sa musuku [[Afurika Tshipembe|Afrika Tshipembe]] .
== Vhutshilo na buḓo ==
Kelly Khumalo o bebiwa Katlehong a pfulutshela KwaZulu-Natal. O pfulutshela Gauteng nga 1997. <ref name="INC">{{Cite web}}</ref>
=== ''TKO'' (2005), ''Tshitshitshi'' (2006) ===
Albamu ya Kelly ya u thoma ya solo ''TKO'' yo bviswa nga dzi 19 Khubvumedzi 2005, Afrika Tshipembe, nahone ya ita uri a nangiwe luvhili, Luimbo lwa Ṅwaha na Albamu ya Nṱhesa ya Afro Pop kha [[:en:South_African_Music_Awards|South African Music Awards]] 2006 .
Nga dzi 27 Tshimedzi 2006, ho bviswa album yawe ya vhuvhili ya studio ''Itshitshi'' .
=== ''The Past, The Present, The Future'' (2012), ''Back to My Roots'' (2014), ''My Truth'' (2016), ''Unleased'' (2018) ===
Nga dzi 5 Ḽara 2012, albamu ya ''The Past, Present, The Future'' yo bviswa Afrika Tshipembe. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> Kha pfufho dza vhu 19 dza SAMA (2013) albamu yawe ''The Past, The Present, The Future'' yo nangiwa sa Albamu ya Maskandi ya Nṱhesa, Albamu ya Ṅwaha, Albamu ya Vhaaluwa vha Afrika ya Nṱhesa nahone ya wina pfufho ya Muimbi wa Mufumakadzi wa Nṱhesa wa Ṅwaha. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref>
Nga Tshimedzi 2014, luimbo "Asine" lo bviswa nahone lwa nangiwa sa Luimbo lwa Ṅwaha kha Pfufho dza Metro FM (2015), na albamu yawe, ''Back to my Roots'' ya Pop ya Afrika ya Nṱhesa nahone ya nangiwa sa Albamu ya Nṱhesa ya Vhaaluwa vha Afrika kha Pfufho dza Muzika wa Afrika Tshipembe XXXI (2051). <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref><ref name=":1">{{Cite web}}</ref>
Kelly o thoma u rekhoda albamu yawe ya vhusumbe ya studio nga Ṱhafamuhwe 2016. <ref name=":1" /> Nga dzi 28 dza Tshimedzi 2016, ho bviswa albamu yawe ya vhusumbe ya studio ''My Truth'' . ''My Truth'' yo wina Album ya Vhafumakadzi ya khwine kha pfufho dza Metro FM dza 2017. <ref>{{Cite web}}</ref>
Nga ṅwedzi wa Phando 2018, Kelly o thoma u shuma kha albamu yawe ya vhumalo ya studio, nahone a bvisa luimbo lwawe lwa u ranga "Jehovah" nga ḽa 9 Fulwana 2018, na J FLO <ref name="justnje">{{Cite web}}</ref>
Nga dzi 9 Tshimedzi, o ḓivhadza luimbo lwa vhuvhili "Dance Comigo" kha Instagram yawe, ye ya bviswa nga dzi 12 Tshimedzi 2018.
Nga dzi 5 Ḽara 2018, albamu yawe ''Unleashed'' yo bviswa Afrika Tshipembe. <ref>{{Cite web}}</ref> Album iyi yo bveledzwa nga vho Mondli Ngcobo.
=== 2020–present: ''The Voice of Africa'', Gospel Explosion Concert, ''From a God to a King'' ===
Nga dzi 28 dza ṅwedzi wa Ṱhangule, luimbo lwawe lwa "Empini" lwo bviswa sa luimbo lwa u ranga phanḓa kha album. Luimbo lwo khwaṱhisedzwa sa musuku nga vha Recording Industry ya Afrika Tshipembe nga thengiso ya yuniti dza 80 000 nahone lwa kuvhanganya vhathu vha 12 miḽioni vho vhoniwaho kha YouTube. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref> Albamu yawe ya ṱahe ''The voice of Africa'' yo bviswa nga ḽa 9 Tshimedzi 2020. U bveledziwa ho vha hu tshi khou shumiwa nga Mondli Ngcobo. ''The Voice of Africa lo'' khwaṱhisedzwa sa musuku nga thengiso ya yuniti dza 25 000 Afrika Tshipembe. <ref>{{Cite news}}</ref> Kha vhuṱambo ha vhu 6 ha All Africa Music Awards, nyimbo yawe "Empini" yo wana khetho ya Muimbi wa Mufumakadzi wa Nṱhesa Afrika Tshipembe. <ref name=":2">{{Cite web}}</ref>
"Esiphambaweni" ine ya vha na muimbi wa Afrika Tshipembe Hlengiwe Mhlaba, yo vha kha vhuimo ha u thoma kha tshati dza nyimbo dza gospel. <ref name=":2" /> <ref name=":3">{{Cite web}}</ref> <ref name="auto">{{Cite web}}</ref> Kha Pfufho dza Suoth African Music Awards dza vhu 27, ''The Voice of Africa'' yo wana u nangiwa sa Albamu ya Nṱhesa ya Afro-pop.
Nga Ḽara 2021, vho rekhoda ''The Voice of Africa''. <ref name=":3" />
Nga ṅwedzi wa Lambamai 2022, Khumalo o imba kha Khontsathi yawe ya u thoma ya ṅwaha muṅwe na muṅwe ya Gospel Explosion, ye ya vha i tshi katela maḓuvha mavhili, ḽa 15-16 Lambamai ḽe ḽa farelwa Lyric Theatre ngei Johannesburg. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref>
Nga dzi 28 dza Lambamai, nga murahu ha u bvelela ha maḓuvha mavhili, o engedza ḽiṅwe ḓuvha ḽe ḽa farwa ngei Vaal nga dzi 28 dza Shundunthule. <ref>{{Cite web}}</ref>
Mafheloni a ṅwedzi wa Ṱhangule 2022, Kelly o ḓivhadza lwendo lwa ''From a God to King tour'', lwo dzudzanywaho u thoma nga Mugivhela wa ḽa 17 Khubvumedzi ngei Carnival City, Boksburg. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref name="The South African">{{Cite web}}</ref>
Khumalo o dovha a ḓivhadza albamu yawe ya vhu 10, ''From a God to a King''. "Bazokhuluma" ine ya vha na Zakwe na Mthunzi yo bviswa nga dzi 4 Ḽara 2022, sa luimbo lwa u thoma lwa albamu. <ref>{{Cite web}}</ref> Albamu yo bviswa nga dzi 14 Luhuhi 2023.
=== Thelevishini ===
Nga 2021, vho thoma mbekanyamushumo yavho ya Life with ''Kelly Khumalo'' kha Showmax. <ref>{{Cite web}}</ref> Nga Tshimedzi 2021, vho bvelela kha ''House of Zwide'', thelevishini ya soapie kha eTV . <ref name=":4">{{Cite web}}</ref>
Nga Tshimedzi 2021, Vho Khumalo vho ḓivhadzwa sa Muhaṱuli kha ''Stand Up SA'' . <ref name=":4" />
Mafheloni a 2021, vho vha vhe muhaṱuli wa mueni kha ''Idols Afrika Tshipembe'' kha khalanwaha ya vhu 17. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref>
Mathomoni a ṅwedzi wa Ṱhafamuhwe 2022, o ḓivhadzwa sa muṱaṱisani kha ''Tshiṱangadzime tsha Tropika tsha Lupfumo'', khalanwaha ya vhu 10. <ref>{{Cite web}}</ref>
=== Khanedzano ===
Nga dzi 26 Tshimedzi 2014, muafarisi wawe Senzo Meyiwa, mukapuṱeni wa kale wa [[Thimu ya lushaka ya bola ya milenzhe ya Afrika Tshipembe|thimu ya bola ya milenzhe ya lushaka ya Afrika Tshipembe]] na tshigwada tsha kilabu ya Orlando Pirates, ane a vha na ṅwana nae, o thuntshiwa a lovha e hone hayani ha muṱa wawe ngei Vosloorus . <ref>Bongani Hans and Kutlwano Olifant, ''He died in my arms – Kelly Khumalo'', IOL news, 30 October 2014. Retrieved 31 October 2014.</ref> <ref>Citizen Reporter and Sapa {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141031083916/http://citizen.co.za/266427/kelly-khumalo-welcome-meyiwas-funeral-2/|date=31 October 2014}}, ''Kelly Khumalo now welcome at Meyiwa's funeral'', The Citizen, 30 October 2014. Retrieved 31 October 2014.</ref> Hu pfi muvhulayi u a divhea nga Khumalo na munwe na munwe we a vha e hone musi hu tshi thuntshiwa, fhedzi o fhumula uri muvhulayi ndi nnyi. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[ ''<nowiki><span title="This claim needs references to reliable sources. (July 2025)">hu ṱoḓea tshiṱirathedzhi</span></nowiki>'' ]</sup>
Nga Tshimedzi 2020, vhanna vhaṱanu vho hweswa mulandu wa u vhulaha Meyiwa. <ref name=":0">{{Cite web}}</ref> Vhahumbulelwa vho hanedza uri vho vha vha tshi khou shela mulenzhe kha u vhulaha. <ref name=":0" /> Ho dovha ha wanala uri Kelly o vha a tshi khou davhidzana na muṅwe wa vhahumbulelwa nga cellphone phanḓa na nga murahu ha lufu lwa Senzo Meyiwa. <ref>{{Cite web}}</ref>
Nga ṅwedzi wa Phando 2025, khasho ya mafhungo ya eNCA yo vhiga lufu lwa Khumalo nga vhukhakhi, nga murahu ha u ṱanganyisa na muimbi Winnie Khumalo, we a vha a tshi kha ḓi tou bva u lovha. Khumalo o sasaladza muhashi kha nyanḓadzamafhungo ya matshilisano nga murahu ha vhukhakhi. <ref>{{Cite web}}</ref> <ref>{{Cite web}}</ref>
== Vhutshilo ha muthu ==
Musi a tshi amba nga ha u vha kha vhushaka ha u tambudza, nga 2012 Khumalo o vha muimeleli wa u lwa na khakhathi na khakhathi dza miḓini . <ref>[http://www.sowetanlive.co.za/helpline/2012/11/21/toxic-is-an-understatement-says-kelly-khumalo "Toxic is an understatement, says Kelly Khumalo"], ''The Sowetan'', 2 November 2012.</ref> O tenda uri o vha e na dzema ḽa zwidzidzivhadzi lwa miṅwaha i ṱoḓaho u vha mivhili musi e na vhushaka na muimbi Molemo Maarohanye ; o vha a tshi ya miṱanganoni ya Narcotics Anonymous . <ref>City Press. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130707042713/http://www.citypress.co.za/entertainment/i-was-an-addict-kelly-khumalo-20120208/|date=7 July 2013}}, ''‘I was an addict’ – Kelly Khumalo'', 8 February 2012. Retrieved 31 October 2014.</ref>
== Diskogirafi ==
=== Albamu dza studio ===
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center"
|+Mutevhe wa albamu dza studio
! scope="col" | Ṱhoho
! scope="col" | Zwidodombedzwa zwa albamu
! scope="col" | Ṱhanziela
|-
! scope="row" | ''TKO''
|
* Yo bviswa: 2005
* Fomathi: u dawuniḽouda ha digiṱali, CD .
|
|-
! scope="row" | ''Tshitshitshi''
|
* Yo bviswa: 2006
* Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD
|
|-
! scope="row" | ''Siyajabula''
|
* Yo bviswa: 2007
* label: Muzika wa Shango Ḽoṱhe Afrika Tshipembe
* Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD
|
|-
! scope="row" | ''Kelly fhedzi''
|
* Yo bviswa: 2008
* Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD
|
|-
! scope="row" | ''Zwo Kale, Zwino, Vhumatshelo''
|
* Yo bviswa: 2012
* label: Muzika wa Shango Ḽoṱhe Afrika Tshipembe
* Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD
|
|-
! scope="row" | ''U vhuyelela kha midzi yanga''
|
* Yo bviswa: 2014
* Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD
|
|-
! scope="row" | ''Ngoho yanga''
|
* Yo bviswa: 2017
* Label: Muzika wa shango ḽoṱhe Afrika Tshipembe
* Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD
|
|-
! scope="row" | ''Vho vhofhololwa''
|
* Yo bviswa: 2018
* Label: Muzika wa shango ḽoṱhe Afrika Tshipembe
* Fomathi: U dawuniḽouda ha digiṱali, CD
|
|-
! scope="row" | ''Izwi zwa Afrika''
|
* Yo bviswa: 9 Fulwi 2020
* Label: Muzika wa shango ḽoṱhe Afrika Tshipembe
* Fomathi: U dawuniḽouda ha didzhithala, CD, u ṱanganya
|
* RISA : Musuku .
|-
! scope="row" | ''U bva kha Mudzimu u ya kha Khosi .''
|
* Vho bviswa: 14 Luhuhi 2023
* Label: Muzika wa shango ḽoṱhe Afrika Tshipembe
* Fomathi: U dawuniḽouda ha didzhithala, CD, u ṱanganya
|
|}
{| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center;"
|+Mutevhe wa nyimbo dzi si na muthu sa mutambi o rangaho phanḓa, na zwikhala zwo khethiwaho zwa tshati na ṱhanziela, zwi sumbedzaho ṅwaha wo bviswaho na dzina ḽa albamu
! rowspan="2" scope="col" | Ṱhoho
! rowspan="2" scope="col" | Ṅwaha
! colspan="1" scope="col" | Maimo a tshati ya nṱhesa
! rowspan="2" scope="col" | Ṱhanziela
! rowspan="2" scope="col" | Albamu
|-
! scope="col" style="width:3em;font-size:100%;" | RSA<br /><br /><br /><br />
|-
! scope="row" | Undithatha Kancani
| 2019
|
|
| rowspan="4" | ''Ipfi La Afrika''
|-
! scope="row" | " Empini "
| rowspan="2" | 2020
| 1
| 4× Puḽaṱinamu
|-
! scope="row" | "Esiphambanweni" (featuring Hlengiwe Mhlaba)
| 1 <ref name="iol" />
| 2× Puḽatinamu <ref name="iol" />
|-
! scope="row" | "Ngathwala Ngaye" (featuring Mondli Ngcobo)
| 2021
|
| Puḽatinamu <ref name="iol" />
|}
{| class="wikitable"
!Year
!Award Ceremony
!Nominated work
!Result
!Ref.
|-
| rowspan="4" |2013
| rowspan="4" |SAMA
|Best Female Artist
|{{won}}
| rowspan="4" |
|-
|Album of the Year
|{{nom}}
|-
|Best African Adult Album
|{{nom}}
|-
|Best Maskandi Album
|{{nom}}
|-
| rowspan="2" |2015
| rowspan="2" |14th Metro FM Awards
|Song of the Year
| {{nom}}
| rowspan="2" |
|-
|Best Afro Pop album
|{{nom}}
|-
| rowspan="2" |2019
| rowspan="2" |25th SAMA
|Female Artist of the Year
|{{nom}}
| rowspan="2" |
|-
|Best Afro Pop Album
|{{nom}}
|-
|2020
|1st KZNEA
|Best Female Artist of the Year
|{{nom}}
|
|-
| rowspan="5" |2021
| rowspan="2" |27th SAMA
|Best Afro pop Album
|{{nom}}
| rowspan="2" |
|-
|Record of the Year
|{{nom}}
|-
| rowspan="3" |Saafma
|Best Song of the Year
|Cancelled
| rowspan="3" |
|-
|Best Female Artist
|Cancelled
|-
|Best Collaboration
|Cancelled
|-
| rowspan="3" |2021
| rowspan="3" |All Africa Music Awards
|Songwriter of the Year
| {{nom}}
| rowspan="3" |
|-
|Best Female Artist in African Inspirational Music
|{{nom}}
|-
|Best Female Artist in South Africa
|{{nom}}
|-
| rowspan="3" |2023
|Basadi in Music Awards
|Afro Pop Artist of the Year
|{{won}}
|
|-
| rowspan="2" |SAMA
|Female Artist of the Year
|{{nom}}
| rowspan="2" |
|-
|Best Afro-pop Album
|{{nom}}
|-
| rowspan="3" |2024
| rowspan="3" |Basadi in Music Awards
|Sofnfree Afro Pop Artist of the Year
|{{nom}}
| rowspan="3" |
|-
|Best Styled Artist of the Year
|{{nom}}
|-
|Music Video of the Year
|{{nom}}
|}
{{Reflist}}
[[Category:Pages with unreviewed translations]]
20t3ja9yjvxmyckvtr08653fr7cpjwm
User:Tshedza123/
2
5626
22918
22901
2026-08-20T18:03:08Z
Tshedza123
9403
22918
wikitext
text/x-wiki
Thavha ya khilimandzharo
Thavha ya Kilimanjaro’s ṱhodzi tharu dzo vhumbiwa nga murahu ha u thuthuba ha thavhandubi miṅwahani ya dzimilioni yo fhiraho. Iṅwe cone ya volcano, Shira, zwino yo no fhela nahone yo no ṱangana na mavu, ngeno dziṅwe mbili, Mawenzi na Kibo, dzo ‘ṋoka’ dzoṱhe nga murahu ha u thuthuba ho tevhelaho. Kibo zwino ndi yone ine ya vha nnṱha nga ṱhodzi yayo ine ya ḓivhea ya Uhuru ine ya vha 6000m nnṱha ha lwanzhe.
Ahuna ṱhalutshedzo nthihi ya dzina ḽa Kilimanjaro nahone huna theory nnzhi dza uri ḽi bva ngafhi. Vhathu vha henefho vho sedza Kilimanjaro nga ṱhonifho nahone vha i vhidza ‘Thavha ya Vhuhulu’ (Swahili) kana ‘Ine ya kunda kharavani’ (Chagga) kana ‘Thavha Tshena’ (Maasai). Vha Maasai vho dovha vha i vhidza `Thavha ya Maḓi’, sa vhunga i tshisima tsha maḓi kha vhupo honoho.
g6n9chgh9xyuupf6oocw9b2odifhv1h
22919
22918
2026-08-20T18:52:49Z
Tshedza123
9403
22919
wikitext
text/x-wiki
Thavha ya khilimandzharo
'''Thavha''' ya Kilimandzharo i na ṱhodzi tharu dzo vhumbiwaho nga murahu ha u thuthuba ha thavhandubi miṅwahani ya dzimilioni yo fhiraho. Iṅwe khoni ya thavhanduvhi, Shira, zwino yo no fhela nahone yo no ṱangana na mavu, ngeno dziṅwe mbili, Mawenzi na Kibo, dzo ‘ṋoka’ dzoṱhe nga murahu ha u thuthuba ho tevhelaho. Kibo zwino ndi yone ine ya vha nnṱha nga ṱhodzi yayo ine ya ḓivhea ya Uhuru ine ya vha 6000m nnṱha ha lwanzhe<ref>[https://mtembezisafaris.com/mount-kilimanjaro-history/ Mount Kilimanjaro History, Cultural Significance and Trekking]</ref>.
Ahuna ṱhalutshedzo nthihi ya dzina ḽa Kilimandzaro nahone huna theori nnzhi dza uri ḽi bva ngafhi. Vhathu vha henefho vho sedza Kilimandzaro nga ṱhonifho nahone vha i vhidza ‘Thavha ya Vhuhulu’ (Swahili) kana ‘Ine ya kunda kharavani’ (Chagga) kana ‘Thavha Tshena’ (Maasai). Vha Maasai vho dovha vha i vhidza `Thavha ya Maḓi’, sa vhunga i tshisima tsha maḓi kha vhupo honoho.<ref>[https://www.climbmountkilimanjaro.com/about-the-mountain/history/ History of Kilimanjaro - Climb Mount Kilimanjaro]</ref>
[[File:Mount Kilimanjaro.jpg|thumb|thavha ya khilimadzharo]]
Nga mulandu wa zwithu zwinzhi zwa matombo zwa kale zwine zwa wanala kha dzi tsengamo dza fhasi dza Kilimanzharo, ri a zwidivha uri muthu o vha a tshi dzula kana u mona na thavha ubva nga 1000BC. Ri dovha ra zwi ḓivha uri, miṅwahani ya 500 yo fhiraho, thavha nga zwifhinga zwo fhambanaho yo shuma sa thuso ya u tshimbila kha vhavhambadzi vhane vha khou tshimbila vhukati ha nga ngomu na vhugabelelo, maginethe kha vhaṱoḓisisi vha Victoria, pawn ya polotiki ine ya ḓo rengiswa vhukati ha mashango mahulwane a Yuropa vhe vha vha vha tshi vhaḓa East Africa, fhethu ha nndwa ha enea mashango mahulwane o ḓiimisaho nga eṱhe. vhone vhaṋe vha vhadzheneleli avha vha vhukoloni. Mashudu mavhi, ahuna zwinzhi zwine zwa divhea nga ha divhazwakale ya thavha kha minwaha ya zwigidi zwivhili na maḓana maṱanu yo dzhenelelaho.<ref>[https://www.ultimatekilimanjaro.com/12-interesting-kilimanjaro-facts/ 12 Interesting Facts About Mount Kilimanjaro | Ultimate Kilimanjaro]</ref>
Ndi bet yo teaho uri vhadzulapo vha u thoma vha Kilimandzharo, musi vha sa khou ita zwigoḓelo zwa matombo ubva kha vhupo ha henefho, vho vha vha tshi ḓo fhedza tshifhinga tshinzhi vha tshi khou zwima na u kuvhanganya zwimela na zwipuka zwa henefho, Kilimandzharo i tshi vha tshisima tsha zwoṱhe.<ref>[https://education.nationalgeographic.org/resource/kilimanjaro/ Kilimanjaro]</ref>
[[File:Kilimanjaro mountain from a far.jpg|thumb|thavha ya khilimandzharo i kule]]
Kilimandzaro i khethekanywa sa thavhandubi, lushaka lwa thavhandubi khulwane yo vhumbiwaho nga dzimbemba dza milora, lava, na matombo. Thavha iyi ina dzi khoni tharu dza thavhandubi: Kibo, Mawenzi na Shira. Kha dzenedzo tharu, Kibo ndi yone ine ya vha nnṱha vhukuma nahone i na Tshikwara tshi ḓivheaho tsha Uhuru—tshikwara tsha Kilimandzharo. Musi Mawenzi na Shira zwi tshi vho fhela, Kibo yo lala nahone i nga dovha ya thuthuba, naho huna uri u thuthuba ha u fhedzisela ho rekhodiwaho ho itea minwaha ine ya swika 360,000 yo fhiraho. Dzina “Uhuru,” ḽine ḽa amba “mbofholowo” nga Luswahili, ḽi sumbedza vhuhulwane ha thavha na mushumo wayo wa pfanyisedzo kha vhuḓiṱalusi ha Tanzania.<ref>[https://whc.unesco.org/en/list/403/ Kilimanjaro National Park - UNESCO World Heritage Centre]</ref>
== Referentsi ==
<references />
cqv769v3jg5x2nodtm6s0i6v963eo0o
User:Rotondiwa
2
5683
22914
22907
2026-08-20T12:46:58Z
Rotondiwa
9411
/* */ Created draft 5
22914
wikitext
text/x-wiki
Dzina ḽanga ndi Rotondiwa.
[[User:Rotondiwa/Draft 1|Draft 1]] [[User:Rotondiwa/Draft 2|Draft 2]] [[User:Rotondiwa/Draft 3|Draft 3]]
[[User:Rotondiwa/Draft 4|Draft 4]] [[User:Rotondiwa/Draft 5|Draft 5]]
2h1x1s3je6sgxc737evs55abwqukj1r
22916
22914
2026-08-20T13:04:26Z
Rotondiwa
9411
/* */ Created draft 6
22916
wikitext
text/x-wiki
Dzina ḽanga ndi Rotondiwa.
[[User:Rotondiwa/Draft 1|Draft 1]] [[User:Rotondiwa/Draft 2|Draft 2]] [[User:Rotondiwa/Draft 3|Draft 3]]
[[User:Rotondiwa/Draft 4|Draft 4]] [[User:Rotondiwa/Draft 5|Draft 5]] [[User:Rotondiwa/Draft 6|Draft 6]]
n3u4psc74l6sc1zcy6e8vbbykw7279q
James Peace
0
5908
22921
22541
2026-08-21T00:06:02Z
InternetArchiveBot
6098
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
22921
wikitext
text/x-wiki
[[File:James Peace at home in Wiesbaden2.jpg|thumb|433x433px|James Peace ekhaya eWiesbaden]]
'''Kenneth James Peace''' o bebwa ngei Paisley, nga ḽa 28 Khubvumedzi, 1963. Ndi mubveledzi wa Scotland, mutambi wa piano wa khontsathi na vhutsila ha zwifanyiso.
== Bayogirafi ==
James Peace o bebwa ngei Paisley, Scotland, nga ḽa 28 Khubvumedzi, 1963. O fhedza tshifhinga tshinzhi tsha vhuṱuku hawe ngei Helensburgh, fhethu hune ha vha tsini na lwanzhe vhukovhela ha Scotland.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20110527164145/http://www.wiesbadener-tagblatt.de/region/wiesbaden/meldungen/10206548.htm Birgitta Lamparth. "Keine ‘stacheligen’ Klänge", Wiesbadener Tagblatt (Gurannḓa ya Dzheremane), Ḽa 10 Ṱhafamuhwe, 2011]</ref><ref name=":1">Julia Anderton. "Tango wie eine süß-saure Geschichte". Wiesbadener Kurier (Gurannḓa ya Dzheremane). Ḽa 24 Ṱhafamuhwe, 2012</ref><ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20240523121450/https://hojaderutadigital.mx/una-entrevista-al-compositor-james-peace/ Soledad Carrizo-Araya. "Una entrevista al compositor James Peace". Hoja de Ruta Digital. Nyendavhusiku 2022]</ref> Muṱa wawe wo vha u tshi katela vhaimbi vhanzhi (tsumbo, John McGhie), nahone u dovha a vha shaka ḽa Felix Burns, mubveledzi wa muzika wa u tshina we a vha a tshi ḓivhea nga hafu ya u thoma ya Ḓana ḽa Vhu-20 ḽa Miṅwaha.<ref name=":0" /><ref name=":3">Sabine Klein. "Meine Musik ist wie ich - sehr romantisch". Frankfurter Rundschau (Gurannḓa ya Dzheremane), 1992, khandiso ya 254, siaṱari 2</ref> O wana tshelede ya pfunzo ya piano u bva e na miṅwaha ya malo nahone u tamba hawe ha u thoma khagala ho itea musi e na miṅwaha ya fumiiṋa, a tshi khou tamba muzika wa Scott Joplin.<ref name=":2" /> Musi e na miṅwaha ya fumirathi o ṱanganedzwa Royal Scottish Academy of Music and Drama Scotland (tshine zwino tsha vhidzwa: Royal Conservatoire of Scotland) sa mugudiswa muṱukusa we a vhuya a vha hone wa tshifhinga tshoṱhe.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":4">G. Müller. "Die Seele des Klaviers tanzt Tango". Kulturspiegel Wetterau (imagazini e-Germany). Ḽa 17 Ṱhafamuhwe, 2001, siaṱar 5</ref> Nga 1983 o ṱhaphudza pfunzo dzawe ngei Glasgow [[Yunivesithi]] a wana digirii ya BA kha u funza piano. Nga ṅwaha u tevhelaho o wana diploma ya u tamba muzika nga murahu ha musi o no tamba Piano Concerto No.1 ya Mendelssohnna okhestra ya RSAMD.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Nga murahu ha musi o no litsha pfunzo dzawe o vha a tshi khou ṱoḓea vhukuma sa mutambi wa piano nahone o vha a tshi dzula Edinburgh nga 1988 u swika nga 1991.<ref name=":0" /><ref name=":5">"James Peace". ''FRIZZ'' (Magazini wa Dzheremane). Phando 2001, siaṱari 5</ref>
James Peace o dzula Bad Nauheim, Germany u bva nga 1991 u swika nga 2009.<ref>Manfred Merz. "Virtuose, gefühlsbetonte Welt der Romantik", Wetterauer Zeitung (Gurannḓa ya Dzheremane). Ḽa 12 Khubvumedzi, 1992, siaṱari 19</ref><ref>"James Peace". The Tango Times (Magazini wa ngei New York). Nomboro ya khandiso: 2002/2003 (39). siaṱari 1 - 5</ref> U bva nga 1998 o ita ngudo ya tango, a bveledza CD ''Scottish Tango'' ya nyimbo dzawe dza piano dzo ṱuṱuwedzwaho nga tango, nga 2002 a vha muraḓo we a huliswa wa Victoria College of Music.<ref name=":3" /><ref name=":6">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLS_ALMA21615957400004341&context=L&vid=44NLS_VU1&lang=en_US&search_scope=SCOPE1&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,Tango%20escoc%C3%A9s&mode=basic National Library of Scotland. ''Tango escocés'']</ref><ref name=":7">{{Cite web |title=Philarmonie de Paris. “Tango escocés” |url=https://pad.philharmoniedeparis.fr/pad/doc/ALOES/0795887/tango-escoces-scottish-tango-k-james-peace-comp-piano |access-date=2026-06-12 |archive-date=2025-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928140339/https://pad.philharmoniedeparis.fr/pad/doc/ALOES/0795887/tango-escoces-scottish-tango-k-james-peace-comp-piano |dead-url=yes }}</ref><ref name=":8">[https://www.muziekweb.nl/Link/KHX3103/Tango-escoc%C3%A9s de bibliotheek. ''Tango escocés'']</ref><ref name=":9">"James Peace". La Cadena (Magazini wa Ludatshi). Khubvumedzi 2002, siaṱari 26</ref> Nga ṅwaha wonoyo muthihi o ya kha nyendo dza khontsathi dza ene muṋe devhula ha Germany nga Khubvumedzi /Tshimedzi na Vhubvaḓuvha nga Ḽara, a imba lwa u tou thoma ''Tango XVII'' yawe ngei Hong Kong<ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref>''TangoTang'', Hong Kong (香港). Gurannḓa ya mafhungo, Ḽa 8 Tshimedzi, 2002</ref><ref>"James Peace". 南華早報 (Gurannḓa ya Hong Kong). Ḽa 9 Tshimedzi, 2002</ref>
[[File:James Peace - Idylls Op.4b.webm|center|thumb|347x347px|James Peace - Idylls Op.4b]]
Miṅwahani i tevhelaho ya u imba hawe o vha a tshi imba kha ḽa Yuropa. O no ḓi imba tango dzawe ḓoroboni khulwane dzi tevhelaho: Amsterdamu, Athene,<ref>Tshibugwana tsha mbekanyamushumo ya khontsathi ''{Για σένα Αγγελική}''. Athene, ḽa 27 Lambamai, 2016</ref> Berlin,<ref>Tangodanza (Magazini wa Dzheremane). Nomboro ya khandiso: 1/2002 - 9</ref> Brussels, Helsinki,<ref>Phosiṱara ya u phaḓaladza (lwendo lwa khontsathi lwa Finland, 2014)</ref> Lisboni,<ref name=":2" /><ref>Phosiṱara ya u phaḓaladza (lwendo lwa khontsathi lwa Portugal, 2016)</ref> London, [[Madrid]],<ref name=":2" /><ref>Phosiṱara ya u phaḓaladza (lwendo lwa khontsathi lwa Spain: ''¡Feliz Cincuenta Cumpleaños - 2013!'')</ref> Oslo,<ref>[https://web.archive.org/web/20241208042729/https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt Listen.no. James Peace (flygel). Munch Museet. Oslo. Ḽa 16 Tshimedzi, 2004]</ref> Reykjavík,<ref>[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/823608/ Ríkarður Ö. Pálsson. "Skozkir Slaghörputangoár". Morgunblaðið (gurannḓa ya ngei Iceland). Ḽa Tshimedzi 14 , 2004]</ref> Vienna.<ref>Tshibugwana tsha mbekanyamushumo ya khontsathi (Vienna). Ḽa 23 Phando, 2005</ref>
Nga 2008 o mbo ḓi vha muraḓo a ṱhonifheaho wa London College of Music a tshi khou dzhiela nṱha tshumelo dzawe dza tango.<ref name=":10">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?vid=44NLS_VU1&tab=default_tab&docid=44NLS_ALMA21438757900004341&lang=en_US&context=L&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,K.%20James%20Peace&mode=basic National Library of Scotland. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":11">[https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=idn%3D1022200380 Deutsche Nationalbibliothek. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":12">[https://whittakerlive.blogspot.com/2012/05/new-dvd-interview-with-wiesbaden.html Whittaker Live. "Wiesbadener Highlander K. James Peace - New DVD"]</ref>
Nga murahu ha tshifhinga tshiṱuku ngei Edinburgh o vhuya nga ṅwedzi wa Luhuhi 2010 a ya Germany a dzula Wiesbaden.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Hezwi zwo ita uri hu vhe na ṱhuṱhuwedzo ntswa dza u sika nahone a ita filimu pfufhi ya dziṅwe dza nyimbo dzawe. Fiḽimu ya maṅwalo ya ''K. James Peace ngei Wiesbaden'' ndi iṅwe ya mishumo yawe kha lushaka ulwu lwa muzika.<ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" />
[[File:Tango Milonga op. 26.wav|thumb|Tango Milonga op. 26]]
[[File:Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano).wav|thumb|Tango XVIII nga James Peace (James Peace, piano)]]
== Pfufho na Tshelede ==
● Pfufho ya u Thoma, ''Agnes Millar Prize''. Glasgow, 1983<ref name=":4" />
● Pfufho ya u Thoma, ''Dunbartonshire EIS Prize''. Glasgow, 1984<ref name=":4" />
● Pfufho ya u Thoma, ''Sibelius Essay Prize''. Glasgow, 1985<ref name=":4" />
● Diploma ya ṱhonifho, ''TIM International Composition Competition''. [[Rome]], 2000<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5" />
● Diploma ya ṱhonifho, ''IBLA Foundation''. New York, 2002<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5" />
● Mendela ya Tshihumbudzo, International Piano Duo Association. Tokyo, 2002<ref>{{Cite web |title=International Piano Duo Association (東京), Tokyo. Mutevhe wa vhawini vha pfufho nga 2002 |url=http://ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |access-date=2026-06-12 |archive-date=2020-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527164059/http://www.ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |dead-url=yes }}</ref>
● Mendela ya Musuku, ''Académie Internationale de Lutèce''. Paris, 2008<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Zwibveledzwa Zwihulwane ==
[[File:Cover page, Eternal Song Op.32 by James Peace (study score).png|thumb|287x287px|Siaṱari ḽa u thoma, Eternal Song Op.32 nga James Peace (tshikoro tsha ngudo)]]
● Mahovhohovho ''(The Waterfall)''<ref>Hessisches Staatstheater. Tshibugwana tsha khontsathi nga dzi 12 na dzi 19 dza Khubvumedzi, 2021</ref>
● Idylls
● Serenade ya Matsheloni ''(Aubade)''<ref>University of Adelaide Music Library (Barr Smith Library). Aubade no. 1 for cor anglais and string orchestra</ref>
● Miṱodzi yo fhumulaho ''(Lento Lacrimoso)''
● Maṱari o hangwiwaho ''(Forgotten Leaves)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=forgotten%20leaves%20op%2012%20for%20cello%20and%20orchestra&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082963650109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Forgotten Leaves : op. 12, for cello and orchestra]</ref>
● Sonata ya Oboe<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Sonata%20for%20oboe%20and%20piano%20op.16&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969210109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Oboe sonata, op. 16]</ref>
● Ballad<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Ballade%20op.18&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082963220109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Ballade no.1 : in c major : op.18.]</ref>
● Vhuṱambo ha Ṱhafamuhwe no.1 ''(Ceremonial March No.1)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=ceremonial%20march%20no%201%20for%20organ%20and%20orchestra%20op%2019&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969030109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Ceremonial march no.1: for organ and orchestra : op. 19]</ref>
● Vhuṱambo ha Ṱhafamuhwe no.2 ''(Ceremonial March No.2)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=ceremonial%20march%20no%202%20for%20orchestra%20op%2023&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082968580109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Ceremonial march no.2 : for orchestra : op. 23]</ref>
[[File:Eternal Song Op.32 by James Peace (bars 602 - 606).pdf|thumb|266x266px|Eternal Song Op.32 nga James Peace (dzibara 602 - 606)]]
● Musuku wa Tshifhefho ''(Autumn Gold)''<ref>"Violine schwebt über das Orchester". Schwäbische Post (Gurannḓa ya Dzheremane). Ḽa 4 Fulwi, 1998</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Autumn%20gold%20op.25&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082968420109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Autumn gold : for clarinet and string orchestra : op. 25]</ref>
● Luimbo Lwa Nga Sa Fheli ''(Eternal Song)''<ref name=":0" /><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Eternal%20Song%20op.32&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990133856020109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Eternal Song : for soprano and orchestra : op.32]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9935400923804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland. ''Eternal Song Op.32, Peace, K. James'']</ref>
● "Kha Georgia" (luambo lwa Lugeorgia: საქართველოსთვის)
● Tango dza 24<ref name=":0" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2013&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082974750109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op. 13]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2017&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969810109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op.17]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2029&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969820109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op.29]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2033&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969300109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op.33]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9941548033804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=MainCatalogue&query=any,contains,Tango%20for%20piano,%20K.%20James%20Peace&offset=0 National Library of Scotland. Tangos for piano op.17, Peace, K. James]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9941547953804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland. Tangos for piano op.33, Peace, K. James]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=K.%20James%20Peace&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082968570109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Souvenir de Buenos Aires : arr. for string orchestra]
</ref><ref>[https://www.britishviolasociety.co.uk/wp-content/uploads/2024/01/Latest-news-from-the-British-Viola-Society.-August-2023-compressed.pdf British Viola Society Newsletter, Thangule, 2023]
</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240522135254/https://hojaderutadigital.mx/una-corta-historia-del-tango/ Hoja de Ruta Digital, México. "Una corta historia del tango". Ḽa 22 Ṱhafamuhwe, 2022]</ref>
== Zwinzhi kha ==
''[https://www.youtube.com/watch?v=sSX1c8EUukg&list=RDsSX1c8EUukg&start_radio=1 Souvenir de Buenos Aires - youtube]''
''[https://www.youtube.com/watch?v=ZcMRNnwNJhk&list=RDZcMRNnwNJhk&start_radio=1 Lento Lacrimoso - youtube]''
''[https://www.youtube.com/watch?v=_VKxG2dmQn4&list=RD_VKxG2dmQn4&start_radio=1 Autumn Gold - youtube]''
== Referentsi ==
jxt27qfh5q47ixy2rtc5e7ng3gy23j0
* Draft 16*
0
5994
22920
22800
2026-08-21T00:01:50Z
InternetArchiveBot
6098
Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
22920
wikitext
text/x-wiki
== Tshanda nguvhoni ==
Tshanḓa nguvhoni
[[File:10 - hands shaking with euro bank notes inside handshake - royalty free, without copyright, public domain photo image 01.JPG|thumb|Corruption]]
Tshanḓanguvhoni ndi thaidzo khulwane ine ya kwama mivhuso, mabindu, zwitshavha na vhathu vho ḓoweleaho. Zwi itea musi muthu a tshi shumisa vhuimo hawe kana maanḓa awe u itela u ḓivhuyedza nṱhani ha u ita zwithu nga u fulufhedzea na u itela u vhuyedza tshitshavha. Tshanḓa nguvhoni i nga vha nga nḓila dzo fhambanaho, hu tshi katelwa tshanḓanguvhoni, vhufhura, u ṱalula, u ṱangula masheleni a muvhuso, u shumisa maanḓa nga nḓila i si yavhuḓi na u ṋetshedza thendelano nga nḓila i si yavhuḓi. Zwi nga itea musi vhathu vha tshi ṋetshedza kana u ṱanganedza tshelede kana dziṅwe mbuelo u itela u wana tshumelo, mishumo, thendelano kana u farwa ho khetheaho.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.publicprotector.org/ |access-date=2026-08-08 |archive-date=2026-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260313200750/https://www.publicprotector.org/ |dead-url=yes }}</ref> Vhufhura vhu nga vha na masiandaitwa a si avhuḓi kha shango ngauri tshelede ine ya fanela u shumiswa u khwinisa tshumelo dza tshitshavha i nga kha ḓi shumiswa nga nḓila i si yavhuḓi kana ya tswiwa. Sa tsumbo, masheleni o itelwaho zwikolo, zwibadela, dzibada, themamveledziso dza nnḓu na maḓi a nga kha ḓi sa swika kha vhathu vhane vha a ṱoḓa. Nga ṅwambo wa zwenezwo, zwitshavha zwi nga tshenzhela nḓisedzo ya tshumelo i si yavhuḓi, themamveledziso dzo tshinyalaho na u shaya tshumelo dza ndeme. Vhufhura vhu nga dovha ha nyabwisa mabindu na vhabindudzi ngauri vha nga kha ḓi sa ṱoḓa u shuma fhethu hune thendelano na zwikhala zwa sa ṋewe nga nḓila yo teaho. Hezwi zwi nga kwama nyaluwo ya ikonomi na u shela mulenzhe kha u shaea ha mishumo na vhushai. Vhadzulapo vho ḓoweleaho na vhone vha nga tambula musi vha tshi kombetshedzea u badela nzumbamulomo u itela u wana tshumelo dzine vha fanela u dzi wana nga nḓila yo teaho na i re mulayoni. <ref>https://www.sahrc.org.za/</ref>Vhufhura vhu nga fhungudza fulufhelo vhukati ha vhadzulapo na zwiimiswa zwa muvhuso ngauri vhathu vha nga thoma u tenda uri vhaofisiri vha muvhuso vha khou ḓishumela nṱhani ha u shumela tshitshavha. Zwi nga dovha zwa tshinyadza dimokirasi na vhuvhusi ha mulayo musi vhathu vha re na maanḓa vha tshi iledza vhuḓifhinduleli kana u ṱuṱuwedza phetho u itela u ḓivhuyedza. Vhaswa vha nga kulea nungo musi vha tshi vhona vhuḓifari ha u sa fulufhedzea vhu tshi lambedzwa, zwihuluhulu musi vha tshi tenda uri pfaneleo na u shuma nga maanḓa a si zwa ndeme u fhira vhushaka kana tshelede. Ngauralo u lwa na tshanḓa nguvhoni zwi ṱoḓa milayo yo khwaṱhaho, u tevhedzwa ha mulayo hu shumaho, sisiṱeme dza muvhuso dzi re khagala na vhaofisiri vho ḓiimiselaho u vha na vhuḓifhinduleli kha zwiito zwavho. Zwiimiswa zwa muvhuso zwi tea u vhona uri masheleni a muvhuso a khou langiwa zwavhuḓi na uri thendelano dzi ṋetshedzwa nga kha maitele o teaho na a re khagala. Vhavhigi vha mafhungo vha fanela u dovha vha tsireledzwa musi vha tshi vhiga tshanḓa nguvhoni ngauri vha na mushumo wa ndeme kha u bvukulula vhukhakhi. <ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.publicprotector.org/ |access-date=2026-08-08 |archive-date=2026-03-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260313200750/https://www.publicprotector.org/ |dead-url=yes }}</ref>Vhadzulapo vha nga shela mulenzhe nga u hana u shela mulenzhe kha u ṋetshedza tshanḓa nguvhoni, u vhiga zwihumbulelwa zwa tshanḓa nguvhoni na u ṱoḓa u vha khagala kha vhaofisiri vha muvhuso na zwiimiswa. Vhoramafhungo na madzangano a tshitshavha vha nga dovha vha thusa nga u sedzulusa tshanḓa nguvhoni na u ḓivhadza tshitshavha nga ha mafhungo ane a kwama zwitshavha. Zwikolo na miṱa zwi fanela u funza vhaswa nga ha u fulufhedzea, vhuḓifhinduleli, u sa ṱalula na u ṱhonifha mulayo. Musi ri tshi phetha, tshanḓa nguvhoni i nga vha na masiandoitwa a tshinyadzaho kha ikonomi ya shango, tshumelo dza tshitshavha, mveledziso na fulufhelo kha muvhuso. U fhungudza vhuaḓa zwi ṱoḓa tshumisano vhukati ha muvhuso, mabindu, zwitshavha na vhathu nga muthihi nga muthihi. Musi vhaofisiri vha muvhuso vha tshi shuma nga u fulufhedzea, tshelede ya muvhuso i tshi tsireledzwa na vhadzulapo vha tshi vhea vhuḓifhinduleli kha vharangaphanḓa, shango ḽi nga sika zwikhala zwa khwine na u khwinisa vhuimo ha vhutshilo ha vhathu vhaḽo.<ref>https://www.transparency.org/en/cpi</ref>
== Bugu tshumiswa ==
# https://www.publicprotector.org/
# https://www.sahrc.org.za/
# https://www.publicprotector.org/
# https://www.transparency.org/en/cpi
[[Category:Vhubvemu]]
[[Category:Khoraphusheni]]
p1ly54o2jd5edpqx6agf58zurm0gy8c
User:Rotondiwa/Draft 5
2
6028
22915
2026-08-20T12:49:24Z
Rotondiwa
9411
/* */ Created a topic for draft 5.
22915
wikitext
text/x-wiki
Nngu
85uz6k9iagtxj16l17oqlikw1jutjtv
User:Rotondiwa/Draft 6
2
6029
22917
2026-08-20T13:13:00Z
Rotondiwa
9411
/* */ Created a topic for draft 6.
22917
wikitext
text/x-wiki
Kholomo
i4e5a449r4spqrz7a3lzlm84fep3ooo