Wikipedia vewiki https://ve.wikipedia.org/wiki/Hayani MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Vhulwadze ha Vairasi ya Ebola 0 3488 22923 22490 2026-08-21T16:14:56Z InternetArchiveBot 6098 Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20260821)) #IABot (v2.0.9.5) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]] 22923 wikitext text/x-wiki {{infobox disease | name = Vhulwadze ha Vairasi ya Ebola | image = 7042 lores-Ebola-Zaire-CDC Photo.jpg | caption = 1976 Tshifanyiso tsha vhaongi vhavhili vho ima phanḓa ha [[Mayinga N'Seka|Mayinga N.]], muthu a re na vhulwadze ha vairasi ya Ebola; o mbo ḓi lovha nga murahu ha maḓuvha a si gathi nga mulandu wa u bva malofha nga ngomu. | DiseasesDB = 18043 | ICD10 = {{ICD10|A|98|4|a|90}} | ICD9 = {{ICD9|065.8}} | MedlinePlus = 001339 | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = 626 | MeshID = D019142 }} '''Vhulwadze ha vairasi ha Ebola''' kana('''EVD''') '''Mufhiso wa Hemoradzhiki wa Ebola''' ('''EHF''') ndi vhulwadze vhune ha fara muthu vhu vhangwaho nga [[vairasi ya Ebola]]<!-- <ref name=WHO2014/> -->[[Tsumbadwadze]] dzi thoma kha maḓuvha mavhili nga murahu ha u kavhiwa nga vairasi, nga [[mufhiso]], u zwmba mukuloni, [[vhuṱungu ha misipha]], na [[u rema ha ṱhoho]]<!-- <ref name=WHO2014/> -->Kanzhisa zwi tevhelwa nga [[u silingwa]], u ṱanza, na u [[rithea dangani]], u sa shuma zwavhuḓi ha [[tshivhindi]] na [[tswio]] <!-- <ref name=WHO2014/> -->Nga tshifhinga itshi vhaṅwe vhathu vha thoma u vha na thaidzo ya u sokou [[bva malofha]].<ref name=WHO2014>{{cite web|title=Ebola virus disease Fact sheet N°103|url=http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs103/en/|work=World Health Organization|accessdate=12 April 2014|date=March 2014}}</ref> <!-- Cause and Diagnosis--> Vairasi vha nga i wana nga u kwama [[malofha]] kana [[zwiluḓi zwa muvhili]] zwa tshipuka tsho kavhiwaho (nga maanda ṱhoho kana [[nyamulemalema]]).<ref name=WHO2014/>Vhuṱanzi ha u phaḓalala nga muya kha mupo wo ḓoweleaho a vhu athu u wanala. <ref name=WHOAir2014>{{cite web|title=2014 Ebola Virus Disease (EVD) outbreak in West Africa|url=http://www.who.int/ith/updates/20140421/en/|website=WHO|accessdate=3 August 2014|date=Apr 21 2014}}</ref>hu khou tendwa uri nyamulemalema ndi yone ine ya phaḓaladza vairasi ngeno yone i sa kavhiwi.<!-- <ref name=WHO2014/> -->Musi muthu a tshi tou kavhiwa, vhulwadze vhu mbo ḓi phaḓalala vho na kha vhaṅwe vhathu.<!-- <ref name=WHO2014/> -->Vhanna vhane vha vha swika hune vha fhola uvhu vhulwadze vha a kona u dovha vha phaḓaladza vhulwadze uvhu nga [[vhunna]] lwa miṅwedzi i swikaho mivhili.<!-- <ref name=WHO2014/> -->U itela u kona u wanulusa zwavhuḓi vhulwadze, maṅwe malwadze ane a vha na tsumbadwadze dzi fanaho a ngaho [[malaria]], [[khoḽera]] na miṅwe [[mifhiso ya vairasi ya hemoradzhiki]] ha ngo fanela u thoma nga u dzhielwa nṱha.<!-- <ref name=WHO2014/> -->U itela u khwaṱhisedza u vha hone ha vhulwadze hu fanela u itwa ndingo ya sambula ya malofha u itela u wana vairasi ya [[maswole a muvhili]], vairasi ya [[RNA]], kana vairasi yone iṋe.<ref name=WHO2014/> <!-- Prevention --> U thivhela vhulwadze zwi katela u fhungudza u phaḓalala ha vhulwadze vhu tshi bva kha ṱhoho khathihi na nguluvhedzo zwo kavhiwaho vhu tshi ya kha vhathu.<!-- <ref name=WHO2014/> -->Izwi zwi nga itiwa nga u ṱhaṱhuvha zwipuka izwo uri a zwo ngo kavhiwa na khathihi na u vhulaha zwa vhulungwa nga vhuronwane arali zwa wanala uri zwi na uvho vhulwadze.<!-- <ref name=WHO2014/> -->U bika ṋama nga nḓila yo fanelaho na u ambara zwiambaro zwa tsireledzo musi vha tshi fara iyo ṋama na zwone zwi nga thusa,<!-- <ref name=WHO2014/> --> na u ambara zwiambaro zwa tsireledzo na u [[ṱamba zwanḓa]] arali vho vhuya vha sendela tsini na muthu ane a vha na uvhu vhulwadze. <!-- <ref name=WHO2014/> -->Sambula ya zwiluḓi zwa muvhili na dzithishu zwi bvaho kha muthu a re na uvhu vhulwadze zwi fanela u fariwa nga vhuronwane. <ref name=WHO2014/> <!-- Treatment, Prognosis and Epidemiology--> Uvhu vhulwadze a vhu a thu vha na dzilafho ḽaho, u ḓidina hune ha khou itwa a u itela u thusa vhathu vho kavhiwaho nga uvhu vhulwadze zwi katela dzilafho ḽa u [[vhuedzedza maḓi muvhilini nga u tou a nwa]] (maḓi ane a ṋambiṱela nyana o ṱanganyiswaho na muṋo a u nwa) kana [[zwiluḓi zwa intravenasi]].<ref name=WHO2014/>Vhulwadze uvhu vhu vhanga mmpfu nnzhi nahone kanzhisa vhu tshi vhulaha vha re vhukati ha 50% na 90% ya avho vho kavhiwaho nga vairasi.<ref name=WHO2014/><ref name="Elsevier/Academic Press">{{cite book|author1=C.M. Fauquet|title=Virus taxonomy classification and nomenclature of viruses; 8th report of the International Committee on Taxonomy of Viruses|date=2005|publisher=Elsevier/Academic Press|location=Oxford|isbn=9780080575483|page=648|url=http://books.google.ca/books?id=9Wy7Jgy5RWYC&pg=PA648}}</ref>EVD yo thoma u wanala kha ḽa [[Sudan]] na [[Democratic Republic of Congo]].<!-- <ref name=WHO2014/> -->Vhulwadze uvhu vhu ṱaha zwihuhulwane kha madzingu a ṱropikala a Sub-Saharan Africa.<ref name=WHO2014/>U bva nga 1976 (musi vhu tshi tou thoma u wanala) u swika nga 2013, vhathu vha re fhasi ha 1000 vho kavhiwa nga ṅwaha.<ref name=WHO2014/><ref name=MMWRJune2014>{{cite web|title=Ebola Viral Disease Outbreak — West Africa, 2014|url=http://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/mm6325a4.htm?s_cid=mm6325a4_w|website=CDC|accessdate=26 June 2014|date=June 27, 2014}}</ref>U swika zwino u ṱaha ha dwadze iḽi hu hulwanesa ndi hune ha khou bvela phanḓa hune ha vha [[u ṱaha ha dwadze kha mashango a re Afrika Vhukovhela nga 2014]], hune ha khou kwama [[Guinea]], [[Siera Leone]], [[Liberia]] na [[Nigeria]]. <ref name=CDC2014>{{cite web|title=CDC urges all US residents to avoid nonessential travel to Liberia, Guinea, and Sierra Leone because of an unprecedented outbreak of Ebola.|url=http://wwwnc.cdc.gov/travel/notices/warning/ebola-liberia|website=CDC|accessdate=2 August 2014|date=July 31, 2014}}</ref><ref name=CDCAug2014N>{{cite web|title=Outbreak of Ebola in Guinea, Liberia, and Sierra Leone|url=http://www.cdc.gov/vhf/ebola/outbreaks/guinea/index.html|website=CDC|accessdate=5 August 2014|date=August 4, 2014}}</ref>U swika nga Ṱhangule 2014 ho vha ho no vha na kheisi dzi fhiraho 1600 dzo no vhigiwaho.<ref>{{cite web|title=Ebola virus disease update - West Africa|url=http://www.who.int/csr/don/2014_08_04_ebola/en/|website=WHO|accessdate=6 August 2014|date=Aug 4, 2014}}</ref>U ḓidina ha u ṱoḓa u bveledza [[mushonga]] hu khou bvelaphanḓa; fhedziha, zwa zwino a hu athu u vha na muthihi.<ref name=WHO2014/> == Ndaedzi == {{Reflist|colwidth=25em}} ;Bibliography {{Refbegin}} * {{Cite book |last=Klenk |first=Hans-Dieter |title=Marburg and Ebola Viruses (Current Topics in Microbiology and Immunology) |url=https://archive.org/details/marburgebolaviru0000unse |date=January 1999 |publisher=Springer-Verlag Telos |location=Berlin |isbn=978-3-540-64729-4 |ref=CITEREFKlenk1999}} * {{Cite book |first1=Hans-Dieter |last1=Klenk |first2=Heinz |last2=Feldmann |title=Ebola and Marburg viruses: molecular and cellular biology |url=http://books.google.com/?id=EV_mFgnyPoMC |format=Limited preview |year=2004 |publisher=Horizon Bioscience |location=Wymondham, Norfolk, UK |isbn=978-0-9545232-3-7 |ref=CITEREFKlenkFeldmann2004 }} * {{Cite book |last=Kuhn |first=Jens H. |title=Filoviruses: A Compendium of 40 Years of Epidemiological, Clinical, and Laboratory Studies. Archives of Virology Supplement, vol. 20 |url=http://books.google.com/?id=LaOue0F9Ns4C |format=Limited preview |year=2008 |publisher=SpringerWienNewYork |location=Vienna |isbn=978-3-211-20670-6 |ref=CITEREFKuhn2008 }} * {{Cite book |last1=McCormick |first1=Joseph |last2=Fisher-Hoch |first2=Susan |others=Horvitz, Leslie Alan |title=Level 4: Virus Hunters of the CDC |url=http://books.google.com/?id=QEvR3aJX2m0C |format=Limited preview |origyear=1996 |edition=Updated [3rd] |year=1999 |publisher=Barnes & Noble |isbn=978-0-7607-1208-5 |ref=CITEREFMcCormickFisher-Hoch1999 |month=June }} * {{Cite book |last=Pattyn |first=S. R. |title=Ebola Virus Haemorrhagic Fever |year=1978 |url=http://www.itg.be/ebola/ |format=Full free text |edition=1st |publisher=Elsevier/North-Holland Biomedical Press |location=Amsterdam |isbn=0-444-80060-3 |ref=CITEREFPattyn1978 |access-date=2014-08-28 |archive-date=2010-12-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101211083855/http://www.itg.be/ebola/ |dead-url=yes }} * {{Cite book | last1 = Ryabchikova | first1 = Elena I. | last2 = Price | first2 = Barbara B. | title = Ebola and Marburg Viruses: A View of Infection Using Electron Microscopy | year = 2004 | publisher = Battelle Press | location = Columbus, Ohio | isbn = 978-1-57477-131-2 | ref = CITEREFRyabchikovaPrice2004 }} {{Refend}} ==Zwinzhi zwi kha== {{Refbegin}} * [https://viralzone.expasy.org/207.html?outline=all_by_species ViralZone: Ebola-like viruses] – Virological repository from the [[Swiss Institute of Bioinformatics]] * [https://www.cdc.gov/vhf/ebola/ CDC: Ebola hemorrhagic fever] – Centers for Disease Control and Prevention, Special Pathogens Branch * [https://www.who.int/csr/disease/ebola/en/ WHO: Ebola haemorrhagic fever] – World Health Organization, Global Alert and Response * [https://www.bv-brc.org Virus Pathogen Database and Analysis Resource (ViPR): Filoviridae] * [http://www.ebi.ac.uk/pdbe/emdb/searchResults.html/?q=ebola 3D macromolecular structures of the Ebola virus archived in the EM Data Bank (EMDB)] * [https://web.archive.org/web/20140819171607/https://maps.google.com/maps/ms?msa=0&msid=202977755949863934429.0004c658eb30f9c4fb1c0&ie=UTF8&t=h&ll=27.371767,5.273438&spn=110.017392,184.21875&z=2&source=embed&dg=feature Google Map of Ebola Outbreaks] * [http://www.who.int/csr/bioriskreduction/filovirus_infection_control/en/ WHO recommended infection control measures] {{Refend}} 2s8jwp4vyl3xmiek4t2onay72wbn3wh User:Rotondiwa/Draft 3 2 6026 22924 22906 2026-08-22T11:43:24Z Rotondiwa 9411 Wrote three paragraphs for draft 3. 22924 wikitext text/x-wiki Afukhada Afukhada ndi mutshelo mudala une wa vha na lukanda lune lwa vha uri lwo khwaṱha, na mbeu khulwane. Ḽina mapfura ane avha uri ana mutakalo, dzi vithamini na dziṅwe pfushi.Hedzi pfushi dzi ita uri afukhada ḽi vhe zwiḽiwa zwine zwa vha na mutakalo musi ḽi tshi ḽiwa sa tshipiḓa tsha zwiḽiwa tsho linganelaho( Harvard T.H. Chan School of Public Health, 2022). Afukhada ḽinga dovha ḽa tikedza mutakalo wa mbilu. Tsedzuluso i bvaho Harvard yo wana uri vhathu vhane vha ḽa zwipiḓa zwivhili zwa afukhada vhege iṅwe na iṅwe vha na khombo ya fhasi ya vhulwadze ha mbilu musi vha tshi vhambedzwa na vhathu vhane vha sa ḽi ḽe nga maanḓa (Harvard Health Publishing, 2022). Afukhada ḽi a leluwa u ḽi engedza kha zwiḽiwa. Ḽi nga ḽiwa na vhurotho, kana la shelwa kha dzi saḽadi. Naho zwo ralo, afukhada ḽi na dzi- calorie nnzhi, nga zwenezwo ndi zwavhuḓi u ḽi ḽa nga tshikalo tshi pfalaho (Harvard Health Publishing, 2025). 2fczgll012homkbbt024zrbyys7b5i6 22925 22924 2026-08-22T11:49:40Z Rotondiwa 9411 Added three references for draft 3 22925 wikitext text/x-wiki Afukhada Afukhada ndi mutshelo mudala une wa vha na lukanda lune lwa vha uri lwo khwaṱha, na mbeu khulwane. Ḽina mapfura ane avha uri ana mutakalo, dzi vithamini na dziṅwe pfushi.Hedzi pfushi dzi ita uri afukhada ḽi vhe zwiḽiwa zwine zwa vha na mutakalo musi ḽi tshi ḽiwa sa tshipiḓa tsha zwiḽiwa tsho linganelaho( Harvard T.H. Chan School of Public Health, 2022). Afukhada ḽinga dovha ḽa tikedza mutakalo wa mbilu. Tsedzuluso i bvaho Harvard yo wana uri vhathu vhane vha ḽa zwipiḓa zwivhili zwa afukhada vhege iṅwe na iṅwe vha na khombo ya fhasi ya vhulwadze ha mbilu musi vha tshi vhambedzwa na vhathu vhane vha sa ḽi ḽe nga maanḓa (Harvard Health Publishing, 2022). Afukhada ḽi a leluwa u ḽi engedza kha zwiḽiwa. Ḽi nga ḽiwa na vhurotho, kana la shelwa kha dzi saḽadi. Naho zwo ralo, afukhada ḽi na dzi- calorie nnzhi, nga zwenezwo ndi zwavhuḓi u ḽi ḽa nga tshikalo tshi pfalaho (Harvard Health Publishing, 2025). Referentsi Harvard T.H Chan School of Public Health (2022) Avocados. Harvard Health Publishing (2022) Enjoy avocados? Eating one a week may lower heart disease risk. Harvard Health Publishing (2025) Avocado nutrition: Health benefits and easy recipes. hvc06wo2j1gx8fozr4blx6va8y7aawj