Wikipedia vewiki https://ve.wikipedia.org/wiki/Hayani MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Media Special Talk User User talk Wikipedia Wikipedia talk File File talk MediaWiki MediaWiki talk Template Template talk Help Help talk Category Category talk TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk Yunivesithi ya Venḓa 0 1986 23233 22506 2026-09-20T00:45:21Z InternetArchiveBot 6098 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 23233 wikitext text/x-wiki <!--{{Infobox_University |name = Yunivesithi ya Venḓa ya Saintsi na Thekhonoḽodzhi |image = [[File:Univen logo.gif|Coat of arms of the University of Venda]] |Muano = Ndivho ndi ya vhudi |Mathomo = [[1982]] |Ya hani = [[Yunivesithi ya nnyi na nnyi]] |vice_chancellor = Prof. [[mbati....]] |city = [[Thohoyanḓou]] |state = [[Limpopo]] |country = [[Afurika Tshipembe]] |Lubuvhisi = http://www.univen.ac.za/ }}--> '''Yunivesithi ya Venḓa''' ndi [[Yunivesithi]] ya [[Afurika Tshipembe|Afrika Tshipembe]] ino wanala [[Thohoyanḓou|Ṱhohoyanḓou]] kha vundu ḽa [[Limpopo]]. Vhaṅwe vha i vhidza '''Yuniven (Univen)'''. Dzina ḽa yo ḽo fhelela ndi '''Yunivesithi ya Venḓa ya Saintsi na Thekhonoḽodzhi'''. Yo thomiwa nga [[1982|1981]] sa Yunivesithi ya Venḓa. Yo thomiwa nga muvhuso wa Riphabḽiki ya Venḓa.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.univen.ac.za/wp-content/uploads/2022/01/Univen-History-Book.pdf |access-date=2024-04-11 |archive-date=2024-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240606070237/https://www.univen.ac.za/wp-content/uploads/2022/01/Univen-History-Book.pdf |dead-url=yes }}</ref> == Ḓivhazwakale == [[File:UniversityOfVenda.JPG|thumb|Nḓila ya u dzhena ngayo Yunivesithi ya Venḓa]] Yunivesithi ya Venḓa i na ngudo nnzhi nga maanḓa ([[Yunivesithi dza Afurika Tshipembe|Yunivesithi dza Afrika Tshipembe]]). yunivesithi ya Venḓa yo vhumbwa nga zwikolo zwa sumbe zwine zwa vha tshikolo tsha zwa pfunzo, tshikolo tsha zwa mulayo, tshikolo tsha mbalo na saintsi, tshikolo tsha zwa mupo, tshikolo tsha saintsi ya vhulanguli, na tshikolo tsha zwa mutakalo, na tshikolo tsha yumanithi.<ref>https://ve.wikipedia.org/w/index.php?title=Yunivesithi_ya_Ven%E1%B8%93a&veaction=edit</ref> Yunivesithi ya Venda i na davhi ḽithihi ḽi no wanala tsini na ḓorobo ya Ṱhohoyanḓou. == Zwiko == [[Category:Yunivesithi ya Venḓa| ]] <references group="Zwiko" /> lmvs7ge3ovpnitqtq3xy45snzjy272x Luambo 0 5150 23231 21603 2026-09-19T13:47:05Z Gifton22 9404 Created by translating the section "Origin" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374640745|Language]]" 23231 wikitext text/x-wiki == THALUTSHEDZO == == '''Luambo''' ndi ndila ya vhudavhidzani kana ndi ndila ine vhathu vha amba ngayo. Vhathu vha nga amba vha tshi pfhana kana vha sa pfhani.Kha luambo, hu nga shumiswa mibvumo kana zwiga. Mibvumo i nga vha ya themba kana ya pfhalandothe. == == Khetheyanyo ya luambo == === Luambo lwa u amba === Ho thoma luambo lwa u amba vhunga musi muthua tshi bebwa a tshi da na luambo lwawe. humbulani musi nwana a tshi bebwa, u tanganedza shango nga u lila. u lila honohula ndi u amba, ndi luamabo. === Luambo lwa u nwala === <ref>https://doi.org/10.11649%2Fch.2016.011</ref>luambo lwa u nwala lwo da murahu ha lwa u amba vhunga u nwala zwo tou gudwa. kha lushaka lwa Vhavenda, u nwala zwo da na mamishinari <ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Language#CITEREFHauserChomskyFitch2002</ref>vhe vha da kha la Venda vho disa fhungo la [[Yeso|Mudzimu]]( ewangeli)<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Language#CITEREFChomsky1957</ref> == Thalutshedzo. == ''Luambo'' lwa ipfi ḽa Luisimane lwo bva mafheleloni kha Luproto-Indo-Yuropa {{Lang|ine-x-proto|[[wikt:Reconstruction:Proto-Indo-European/dn̥ǵʰwéh₂s|dn̥ǵʰwéh₂s]]}} "lulimi, nyambo, luambo" nga kha Latin {{Lang|la|[[wikt:lingua#Latin|lingua]]}} lwa Lulatini, "luambo; lulimi", na, luambo lwa kale lwa Lufura. [<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Language#cite_ref-AHD_8-0</ref>] Ipfi iḽi ḽiṅwe tshifhinga ḽi shumiswa u amba khoudu, dzi- cipher, na dziṅwe tshaka dza sisiṱeme dza vhudavhidzani dzo fhaṱiwaho nga nḓila ya vhutsila u fana na nyambo dza khomphuyutha dzo ṱalutshedzwaho nga nḓila ya fomala dzine dza shumiswa kha u phurogirema khomphuyutha. U fhambana na nyambo dzo ḓoweleaho dza vhathu, luambo lwa fomala nga nḓila iyi ndi sisiṱeme ya zwiga zwa u khouda na u bvisa mafhungo. Athikili iyi i kwama nga maanḓa pfaneleo dza luambo lwa mvelo lwa muthu sa zwine lwa gudiwa kha sia ḽa ḓivhaipfi. Sa tshithu tsha ngudo ya luambo, "luambo" lu na ṱhalutshedzo mbili dza ndeme: muhumbulo u sa vhonali, na sisiṱeme yo khetheaho ya luambo, tsumbo " lufura ". Muḓivhi wa luambo wa Switzerland Ferdinand de Saussure, we a ṱalusa pfunzo ya musalauno ya luambo, o thoma nga u vhumba nga ho livhaho phambano a tshi shumisa ipfi ḽa Lufura kha luambo sa muhumbulo, sa tsumbo yo khetheaho ya sisiṱeme ya luambo, na u itela u shumiswa ho khwaṱhaho ha nyambo kha luambo lwo khetheaho. [<ref>https://doi.org/10.1126%2Fscience.1096546</ref>] Bugu Tshumiswa. <references /> == Origin == Zwiambiwa nga ha vhubvo ha luambo dzo fhambana malugana na mihumbulo yadzo ya mutheo nga ha uri luambo ndi mini. Zwiṅwe zwiambiwa zwo ḓisendeka kha muhumbulo wa uri luambo lwo ṱangana nga ndila ine muthu a nga si kone u humbula uri lu sokou bvelela lu tshi bva kha tshithu tshi si na tshithu nga tshivhumbeo tshaḽo tsha u fhedzisela, fhedzi lu fanela u vha lwo bvelela u bva kha sisiṱeme dza kale dza phanḓa ha luambo vhukati ha vho makhulukuku vhashu vha phanḓa ha vhathu. Heya maambiwa a nga vhidzwa maambiwa o thewaho kha u bvela phanḓa. Mavhonele o fhambanaho ndi a uri luambo ndi pfaneleo yo khetheaho ya muthu lune a lu nga vhambedzwi na tshithu tshiṅwe na tshiṅwe tshine tsha wanala kha vhathu vhanwe na vhanwe nahone nga zwenezwo lu fanela u vha lwo bvelela nga u ṱavhanya musi hu tshi shanduka u bva kha vhathu vha zwino u ya kha vhathu vha kale. Theory idzi dzi nga ṱalutshedzwa sa dzine dza vha uri dzo thewa kha u sa bvela phanḓa. Nga nḓila i fanaho, ṱhiori dzo thewaho kha mavhonele a u bveledza a luambo o thomiwaho nga Noam Chomsky dzi vhona luambo vhunzhi sa vhukoni ha mvelo vhune vhunzhi ha hone ha vha ho ṅwalwa nga dzigene, ngeno ṱhiori dza functionalist dzi tshi vhu vhona sa sisiṱeme ine vhunzhi hayo ya vha ya mvelele, yo gudwaho nga kha u ṱanganelana ha matshilisano. Maambiwa o thewaho kha u bvela phanḓa dzi farwa nga vhunzhi ha vhagudi, fhedzi o fhambanaho nga nḓila ine vha vhona ngayo mveledziso iyi. Vhane vha vhona luambo sa lune vhunzhi hadzo lwa thoma, sa muḓivhi wa muhumbulo vho Steven Pinker, vha fara zwithu zwo thomaho sa u ṱalukanya ha dziphukha, ngeno vhane vha vhona luambo sa tshishumiswa tsha vhudavhidzani tsho gudwaho nga matshilisano a vhathu, sa muḓivhi wa muhumbulo Michael Tomasello, vha tshi zwi vhona sa zwo bveledzwaho u bva kha vhudavhidzani ha zwipuka kana kha vhudavhidzani ha maipfi kha zwipuka zwihulwane: Dziṅwe modele dzo thewaho kha u bvela phanḓa dzi vhona luambo sa lwo bveledzwaho u bva kha muzika, muhumbulo wo no tikedzwaho nga Rousseau, Herder, Humboldt, na Charles Darwin. Mutikedzi muhulwane wa mavhonele aya ndi mufukuli Steven Mithen. Stephen Anderson o amba uri miṅwaha ya nyambo dzi ambiwaho i anganyelwa kha miṅwaha ya 60 000 u ya kha 100 000 nahone uri:<blockquote>Vhaṱoḓisisi vha vhubvo ha luambo nga u tou angaredza vha wana zwi tshi pfala u amba uri luambo lwo tumbulwa luthihi fhedzi, nahone nga zwenezwo nyambo dzoṱhe dza musalauno dzine dza ambiwa dzi na vhushaka nga iṅwe nḓila, naho vhushaka honoho vhu sa tsha kona u vhuyedzedzwa.&nbsp;... zwo vhangiwa nga mikano kha nḓila dzine dza vha hone dza u fhaṱa hafhu.</blockquote> tqcmmaraytlb6bv19jkbcfdk7vf1vsr Teko Modise 0 5430 23232 23111 2026-09-20T00:35:44Z InternetArchiveBot 6098 Rescuing 5 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 23232 wikitext text/x-wiki '''Vho Teko Tsholofelo Modise''' (vho bebwa nga ḽa 22 Nyendavhusiku 1982), o vhidzwa nga dzina ḽa u ḓihudza ḽa '''The General''' na '''Techno M''', ndi mutambi wa bola ya milenzhe wa phurofeshinala wa Afrika Tshipembe o litshaho mushumo, mukapuṱeni wa kale wa [[Thimu ya lushaka ya bola ya milenzhe ya Afrika Tshipembe|Bafana Bafana]] we a vha a tshi tamba sa mutambi wa vhukati nahone ane zwa zwino ndi muraḓo wa vhashumi kha Kiḽaba ya Bola ya Milenzhe ya Cape Town City . == Early life == Modise o bebwa ngei Meadowlands, Afrika Tshipembe. Ndi ene muṱukusa kha vharathu vhararu vhe vha aluswa nga mme avho ngei Diepkloof, [[Soweto]] . <ref name="MS">{{Cite web}}[https://web.archive.org/web/20170815181930/http://sundownsfc.co.za/10-teko-modise/][https://web.archive.org/web/20170815181930/http://sundownsfc.co.za/10-teko-modise/][https://web.archive.org/web/20170815181930/http://sundownsfc.co.za/10-teko-modise/][https://web.archive.org/web/20170815181930/http://sundownsfc.co.za/10-teko-modise/][https://web.archive.org/web/20170815181930/http://sundownsfc.co.za/10-teko-modise/]</ref> Vho dzheniswa kh zwa bola ya milenzhe vha tshe ṅwana nga khotsi avho vhe vha vha vhe mutikedzi wa Kaizer Chiefs, fhedzi vha xelelwa nga vhukwamani navho musi vhe na miṅwaha ya fumi. <ref name="Pa">{{Cite web}}[https://www.sowetan.co.za/sowetan/archive/2007/12/12/modise-last-saw-him-at-10-years-old/]</ref> Miṅwahani yawe ya u thoma ye ya tevhela, o tamba kha zwigwada zwa vhatambi vhaṱuku zwa ḽokhaḽa Coventry na City Rebels phanḓa ha musi a tshi dzhena kha Ria Stars musi e na miṅwaha ya fumi-sumbe. <ref name="MS" /> == Early life == Modise o bebwa ngei Meadowlands, Afrika Tshipembe. Ndi ene muṱukusa kha vharathu vhararu vhe vha aluswa nga mme avho ngei Diepkloof, [[Soweto]] . <ref name="MS"/> Vho dzheniswa kh zwa bola ya milenzhe vha tshe ṅwana nga khotsi avho vhe vha vha vhe mutikedzi wa Kaizer Chiefs, fhedzi vha xelelwa nga vhukwamani navho musi vhe na miṅwaha ya fumi. <ref name="Pa"/> Miṅwahani yawe ya u thoma ye ya tevhela, o tamba kha zwigwada zwa vhatambi vhaṱuku zwa ḽokhaḽa Coventry na City Rebels phanḓa ha musi a tshi dzhena kha Ria Stars musi e na miṅwaha ya fumi-sumbe. <ref name="MS" /> id3xxqx5m0hmedjvvec3krn2axl40mq