Wikipedia
vewiki
https://ve.wikipedia.org/wiki/Hayani
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Hayani
0
1
23289
22750
2026-09-25T14:17:16Z
Andani Muneri
9436
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376201158|Home]]"
23289
wikitext
text/x-wiki
Hayani ndi fhethu hune muthu kana vhathu vha dzula hone ro katela na zwinwe zwipuka.Hayani hu thusa nga fhethu hau dzula ho tsireledzeaho hu ne zwithu zwingaho u adela, u bika,u la na u kunakisa khathihu na fhethu ha u shumela ,u vhala na u tamba swa itea hone.
Zwiimiswa zwi fareaho zwa u sumbedza hayani zwingavha nndu,gariki kana nndu ya kha tshikepe. Tshivhumbeo tsha hayani tshia fhambana ho sedziwa vhutumani kha fhethu hanefho zwinwe zwingavha vhuhulwane kana vhutuku ha dorobo,muvhundu kana shango.
pm9ceqkx9m6k0vfzf21zkz80del9949
23291
23289
2026-09-25T20:15:32Z
Andani Muneri
9436
edited 1 article
23291
wikitext
text/x-wiki
HAYANI
[[File:Philippe Pinel and his family by Julie Forestier.jpg|thumb|Picture of how a home could look like]]
Hayani ndi fhethu hune muthu kana vhathu vha dzula hone ro katela na zwinwe zwipuka.Hayani hu thusa nga fhethu hau dzula ho tsireledzeaho hu ne zwithu zwingaho u adela, u bika,u la na u kunakisa khathihu na fhethu ha u shumela ,u vhala na u tamba swa itea hone.
Zwiimiswa zwi fareaho zwa u sumbedza hayani zwingavha nndu,gariki kana nndu ya kha tshikepe. Tshivhumbeo tsha hayani tshia fhambana ho sedziwa vhutumani kha fhethu hanefho zwinwe zwingavha vhuhulwane kana vhutuku ha dorobo,muvhundu kana shango.Vhathuy vhanzhi vhatshiri vha khouya hayani vha vha vha tshi khou amba kha mita yavho. Hayani kha vhathu vhanzhi zwiamba fhehtu hu re na lufuno khathihi na dakalo nahone ho tsiredzeaho.
Vhanwe vhatshi humbula hayanin vhavha vho humbula mita yavho ine iya vhaiita vhapfhe vho tsireledzea,u vha nea zwiambaro,u vha nea zwiliwa khathihi na u vha tsireledza kha khombo na maambiwa mavhi a shango.<ref>[[mwod:home|HOME Definition & Meaning - Merriam-Webster]]</ref>
[[REFERENCES]]
<ref>[[mwod:home|HOME Definition & Meaning - Merriam-Webster]]</ref>
66v6j9e157czr64sb48vwyrnwbnzpy7
Louis Trichardt
0
2113
23308
22560
2026-09-26T08:05:08Z
Fentse18
9396
Created by translating the section "History" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376759664|Louis Trichardt]]"
23308
wikitext
text/x-wiki
[[File:Makhado.jpg|thumb|right|Louis Trichardt]]
'''Louis Trichardt''' ndi [[ḓorobo]] ino wanala kha vundu la [[Limpopo]] Khaḽa [[Afurika Tshipembe]]. I wanala kha nḓila ya N1 vhukati ha [[Polokwane]] na [[Musina]]. Ḓorobo iyi yo aluswa nga vhulimi. Mavu a henefha ndi vhudi kha zwilinwa zwi ngaho sa [[miomva]], [[manngo]], [[nambelo]] na [[nḓuhu]].
Vhunzhi ha vhathu vha no dzula afha vha amba [[tshiVenḓa]] sa luambo lwa vho. Ḓorobo dzi ne dza vha tsini na Louis Trichardt ndi Polokwane, [[Thohoyanḓou]], Musina na [[Biyaba]].
Dorobo dza tsini ndi [[Polokwane]], henefha hu na vhadzulapo vha 25.360 (2011).<ref>[https://web.archive.org/web/20230123173829/https://census2011.adrianfrith.com/place/968079] Louis Trichardt</ref>
== Ndaedzi ==
{{Reflist}}
<br/>
{{stub}}
{{Vhembe District Municipality}}
[[Category:Ḓorobo dza Limpopo]]
[[Category:Nḓivhashango]]
== History ==
Vhaṅwe vhaḓivhi vha zwa sialala vho amba uri Tshirululuni ndi fhethu he ha thomiwa nga muvhusi wa Dakuan Raphulu, ngeno vhaṅwe vhathu vha tshi humbula u ri yeneyo bugu i ya Luthindi lwa Nhephysus Nadonath. Janie Lorbier o amba uri zwa kale ndi zwinzhi. Nga murahu ha u wa ha Muvhuso ngei Venda nga ḓana 18 ḽa miṅwaha.Tsirulu wo bvela phanḓa hu fhethu hune ha vha na ṱhoḓea nahone mathomoni a ṅwaha wa 100 ho mbo ḓi thoma u dzula kha muvhuso wa Ramabulana.
1pj81zmavk6y5uxjysis5gqqzvujvzm
User:Fentse18
2
5608
23303
23259
2026-09-26T07:20:16Z
Fentse18
9396
23303
wikitext
text/x-wiki
Dzina langa ndi Fentse18
[[User:Fentse18/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Fentse18/Draft 2|Draft 2]] * [[User:Fentse18/Draft 3|Draft 3]] * [[Fentse18/ Draft1|Draft 4]] * [[Draft 5]] * [[Chatunga Bellarmaine Mugabe|Draft 6]] * [[Draft 7]] * [[Mikhail Gorbachev]]<blockquote>[[Lufuno Dagada]]* [[U lovha ha vhasadzi ngeyi Kempton Park]]* [[Zozo]] [[U Shaya ha mudagasi Afrika Tshipembe]]</blockquote>
j5ajxmzss090gpohh3jnhr7b7ztzdpv
Goloi
0
5724
23287
23115
2026-09-25T13:57:47Z
Andani Muneri
9436
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376467258|Car]]"
23287
wikitext
text/x-wiki
Goloi kana modoro ndi tshithu tshine tsha vha na mathaila.Thalutshedzo nnzhi dziri dzigoloi dzi tshimbila badani,dzidzula muthu muthihi uya kha malo,dzi na mavhili mana nahone dzi tshimbidza vhathu ufhira zwithu.Hu na goloi dzi fhiraho 1.6 billion shango lothe nga vhuphara dzine dza kho shuma nga nwaha wa 2025.
“Modoro goloi” lobva nga 1895. Ndi ipfi ibvaho kha luisimani lwa British. “Autocar” nayo yobva nga 1895 zwine zwa amba uri goloi ino di tshimbidza .
34iaz06qw7eywvc1cr7l8y7hwg550uu
23293
23287
2026-09-25T20:32:57Z
Andani Muneri
9436
Ndo ita draft 3
23293
wikitext
text/x-wiki
Goloi
Goloi kana modoro ndi tshithu tshine tsha vha na mathaila.Thalutshedzo nnzhi dziri dzigoloi dzi tshimbila badani,dzidzula muthu muthihi uya kha malo,dzi na mavhili mana nahone dzi tshimbidza vhathu ufhira zwithu.Hu na goloi dzi fhiraho 1.6 billion shango lothe nga vhuphara dzine dza kho shuma nga nwaha wa 2025.
“Modoro goloi” lobva nga 1895. Ndi ipfi ibvaho kha luisimani lwa British. “Autocar” nayo yobva nga 1895 zwine zwa amba uri goloi ino di tshimbidza .Goloi dza maduvhaano dzitovha mabufho vhukuma nga uri ndi khulwane ,dzia gidima nahone dzo naka futhi dzia dura.Vhathu vhakale vho vha vha tshi shumisa gariki na donngi uya hune vha kho uya hone.
Vhathu vhanzhi vha lwela u renga goloi vhatshi thoma u shuma nga uri vha vhona i tshiphuga tshihulwane vhukuma nahone vhavhona uri vhathu vha do vha thonifhesa izwi vha tshi tshimbila nga goloi.<ref name=":1">[https://learn.kotoenglish.com/vocabulary/a1/transport/car/ What is a Car? Meaning, Pronunciation, Exercises]</ref>
[[REFERENCES]]
<ref name=":1" />
<ref>[https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/car CAR | definition in the Cambridge English Dictionary]</ref>
abayb0bst9fi8qpvtoc982ayw82r2ja
23294
23293
2026-09-25T20:36:00Z
Andani Muneri
9436
Inserted a picture of a car
23294
wikitext
text/x-wiki
[[File:2013 Porsche 911 Carrera 4S (991) (9626546987).jpg|thumb|Picture of a car]]
Goloi
Goloi kana modoro ndi tshithu tshine tsha vha na mathaila.Thalutshedzo nnzhi dziri dzigoloi dzi tshimbila badani,dzidzula muthu muthihi uya kha malo,dzi na mavhili mana nahone dzi tshimbidza vhathu ufhira zwithu.Hu na goloi dzi fhiraho 1.6 billion shango lothe nga vhuphara dzine dza kho shuma nga nwaha wa 2025.
“Modoro goloi” lobva nga 1895. Ndi ipfi ibvaho kha luisimani lwa British. “Autocar” nayo yobva nga 1895 zwine zwa amba uri goloi ino di tshimbidza .Goloi dza maduvhaano dzitovha mabufho vhukuma nga uri ndi khulwane ,dzia gidima nahone dzo naka futhi dzia dura.Vhathu vhakale vho vha vha tshi shumisa gariki na donngi uya hune vha kho uya hone.
Vhathu vhanzhi vha lwela u renga goloi vhatshi thoma u shuma nga uri vha vhona i tshiphuga tshihulwane vhukuma nahone vhavhona uri vhathu vha do vha thonifhesa izwi vha tshi tshimbila nga goloi.<ref name=":1">[https://learn.kotoenglish.com/vocabulary/a1/transport/car/ What is a Car? Meaning, Pronunciation, Exercises]</ref>
[[REFERENCES]]
<ref name=":1" />
<ref>[https://dictionary.cambridge.org/us/dictionary/english/car CAR | definition in the Cambridge English Dictionary]</ref>
53skf3oy2f96q423a6ddrpmzwmj13j0
Pfunzo
0
5750
23290
23029
2026-09-25T14:29:29Z
Andani Muneri
9436
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375869623|Education]]"
23290
wikitext
text/x-wiki
Pfunzo ndi u pfukiselwa ha ndivho na zwikili na u fhata tshivhumbeo tsha muthu. Pfunzo yavhukuma i itea kha zwiimiswa zwingaho zwikolo.Pfunzo zwayo i itea nnda ha zwikolo nahone i itea nga u guda nga zwine ra tangana nazwo duvha na duvha .Pfunzo vhukuma na Pfunzo zwayo zwo khethekanywa kha zwipida zwingaho Pfunzo ya vhutukuni, mirole ya fhasi, mirole ya nnda na ya magudedzini mahulwane.Zwinwe zwipida zwi sedza kufunzele kwa mugudisi na mugudiswa nahone kha “subject” ya science, dzinyambo na muvhili.Pfunzo inga amba muhumbulo wa muthu na maanda a vhathu vho funzeaho.
ievr1fzchcap4sgbqy6qn684y6f5rx7
23296
23290
2026-09-25T21:00:12Z
Andani Muneri
9436
Edited draft 5
23296
wikitext
text/x-wiki
[[File:1887 Bettannier Der Schwarze Fleck anagoria.jpg|thumb|Image of education]]
Pfunzo ndi u pfukiselwa ha ndivho na zwikili na u fhata tshivhumbeo tsha muthu. Pfunzo yavhukuma i itea kha zwiimiswa zwingaho zwikolo.Pfunzo zwayo i itea nnda ha zwikolo nahone i itea nga u guda nga zwine ra tangana nazwo duvha na duvha .Pfunzo vhukuma na Pfunzo zwayo zwo khethekanywa kha zwipida zwingaho Pfunzo ya vhutukuni, mirole ya fhasi, mirole ya nnda na ya magudedzini mahulwane.Zwinwe zwipida zwi sedza kufunzele kwa mugudisi na mugudiswa nahone kha “subject” ya science, dzinyambo na muvhili.Pfunzo inga amba muhumbulo wa muthu na maanda a vhathu vho funzeaho.
Hu na u funzea ho fhambanaho.Vhanwe vha funzea vha vha madokotela.Naho asi dokotela la dzilafho uvha dokotela la pfunzo kana zwenenzwo zwe a gudela zwone.Sa tsumbo venda ri na MUSANDA vha MUSANDA FOUNDATION vhane vhavha dokotela la pfunzo lire na mabannda matanu au funzea.Vha dovha hafhu vha tsmbila zwikolo vha khou tutuwedza vhathu nga vhundeme ha pfunzo na u funzea.Vha ri muthiu kha fune bugu,a lore bugu,a lale bugu a male bugu.<ref name=":1">[https://teenstaffgeneraltr.wixsite.com/website/post/musanda-inspiring-the-nation Musanda Inspiring The Nation 🇿🇦🇿🇦🇿🇦]</ref>
[[REFERENCES]]
<ref>[[mwod:education|EDUCATION Definition & Meaning - Merriam-Webster]]</ref>
<ref name=":1" />
krvbxtsguey3q5rus781li7wmm29ng5
Draft 18 *
0
5996
23302
22802
2026-09-26T03:42:46Z
CommonsDelinker
82
Removing [[:c:File:Human_trafficking_..._annual_report_-_DPLA_-_2082c213df102cbfc55bb9aa9c507e9d.jpg|Human_trafficking_..._annual_report_-_DPLA_-_2082c213df102cbfc55bb9aa9c507e9d.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Krd|Krd]] because: [[:c
23302
wikitext
text/x-wiki
== U rengiswa na u dzwidzwiedziwa ha vhathu ==
U rengiswa ha vhathu
U rengisa vhathu ndi vhugevhenga vhuhulwane nahone ndi thaidzo khulwane ya matshilisano ine ya kwama vhathu mashangoni manzhi u mona na ḽifhasi, hu tshi katelwa na Afrika Tshipembe. I katela u thola, u hwala, u fhirisela, u dzudza kana u ṱanganedza vhathu nga nḓila dzi ngaho u kombetshedza, u tshuwisa, u fhura kana u shumisa luvhi vhushayatsireledzo nga ndivho ya u vha shumisa. Vhapondwa vha u rengiswa ha vhathu vha nga shumiselwa mushumo wa u kombetshedzwa, u shumiswa lwa vhudzekani, mushumo wa hayani, mishumo ya vhugevhenga kana dziṅwe nḓila dza u shumiswa. Vharengisi vha vhathu vha anzela u sedza vhathu vhane vha vha khomboni nga ṅwambo wa vhushai, u sa shuma, u sa vha na haya, thaidzo dza miṱa, u shaya pfunzo kana zwikhala zwiṱuku zwa mishumo. Vha nga fulufhedzisa vhapondwa mishumo yavhuḓi, pfunzo, vhudzulo kana vhutshilo ha khwine nahone nga murahu vha shumisa tshutshedzo, khakhathi, u vha shumisa nga nḓila i si yavhuḓi kana zwikolodo u itela u vha langa. Vhaswa na vhana vha nga vha khomboni nga maanḓa ngauri vha nga kha ḓi sa ṱhogomela zwiimo zwi re na khombo kana vha nga kha ḓi ṱuṱuwedzwa nga mafulufhedziso a mazwifhi nga hu leluwaho. U rengiswa ha vhathu zwi nga vha na masiandoitwa a tshinyadzaho kha vhapondwa ngauri vha nga xelelwa nga mbofholowo yavho, vha tshenzhela u tambudzwa ṋamani na maḓipfeleni na u fhandekana na miṱa yavho na zwitshavha zwavho.<ref>https://www.justice.gov.za/vg/humantrafficking.html</ref> Vhapondwa vha nga dovha vha vha na vhuleme ha tshifhinga tshilapfu ha muhumbulo na ha matshilisano nga murahu ha musi vho ponyoka u tambudzwa. U rengiswa ha vhathu zwi nga dovha zwa kwama miṱa ngauri mashaka a nga kha ḓi sa ḓivha hune vhafuniwa vhavho vha vha hone kana vha nga lwisana na u wana thuso ya u vha vhuisa hayani vho tsireledzea. Zwitshavha zwi nga kwamea musi nethiweke dza u rengisa vhathu dzi tshi shuma tshiphirini na u shumisa vhathu vha re khomboni. U thivhela u rengiswa ha vhathu zwi ṱoḓa nḓivho na tshumisano vhukati ha vhalanguli vha muvhuso, mazhendedzi a u tevhedza mulayo, zwikolo, zwitshavha, madzangano a si a muvhuso na tshitshavha. Vhathu vha fanela u gudiswa nga ha nḓila dzo ḓoweleaho dza u thola na u ṱuṱuwedzwa u ṱhogomela musi vha tshi ṱanganedza mishumo, u tshimbila na vhathu vhane vha sa vha ḓivhe kana u kovhelana mafhungo a muthu nga eṱhe na vhathu vha sa ḓivhei. Vhaswa vha fanela u gudiswa nḓila ya u ṱhogomela vhuḓifari vhu soliseaho na hune vha nga ṱoḓa hone thuso arali vha tshi pfa vha tshi khou tshuwiswa kana vha songo tsireledzea.<ref>https://www.saps.gov.za/services/human_trafficking.php</ref> Zwitshavha zwi tea u dovha zwa ṱhogomela nyimele dzine vhathu vha vhonala vha tshi khou langiwa, u kombetshedzwa u shuma, u thivhelwa u bva mushumoni kana u dzhielwa maṅwalo avho a vhuṱanzi. Fhedziha, u humbulelwa ha u rengisa zwi fanela u vhigwa kha vhavhusi vho teaho nṱhani ha u sedzana na vhahumbulelwa vha u rengisa thwii, ngauri hezwi zwi nga vhea vhapondwa kana vhaṅwe vhathu khomboni khulwane. Mivhuso i na vhuḓifhinduleli ha ndeme ha u sedzulusa milandu ya u rengisa vhathu, u sengisa vhatshinyi na u tsireledza vhapondwa. Vhapondwa vha tea u wana vhudzulo ho tsireledzeaho, ndondolo ya mishonga, nyeletshedzo, thuso ya mulayo na thikhedzo dziṅwe dzine dza nga vha thusa u fhaṱa matshilo avho hafhu. Milayo yo khwaṱhaho na u tevhedzwa hu shumaho na zwone zwi a ṱoḓea u itela u thivhela vharengisi vha vhathu uri vha si dzhiele nṱha vhathu vha re khomboni. Pfunzo na zwikhala zwa mishumo zwi nga thusa u fhungudza vhuṅwe ha vhushayatsireledzo vhune vharengisi vha vhu shumisa, naho vhuḓifhinduleli ha u rengisa vhu tshi dzula vhu kha vharengisi hu si kha vhapondwa vhavho.<ref>https://www.unodc.org/unodc/en/human-trafficking/</ref> Musi ri tshi phetha, u rengisa vhathu ndi u kandekanya huhulwane ha pfanelo dza vhathu hune ha nga tshinyadza matshilo na u fhandekanya vhathu na miṱa yavho na zwitshavha zwavho. U lwa na u rengiswa ha vhathu zwi ṱoḓa u tevhedzwa ha mulayo ho khwaṱhaho, u ḓivhadza tshitshavha, mbekanyamushumo dza u thivhela na thikhedzo yo teaho ya vhapondwa. Muṅwe na muṅwe u na mushumo wa u sika zwitshavha zwo tsireledzeaho nga u guda nga ha u rengisa vhathu, u tsireledza vhathu vha re khomboni na u vhiga milandu ine ya khou humbulelwa kha vhalanguli vho teaho<ref>https://www.unicef.org/protection/child-trafficking</ref>.
== Bugu tshumiswa ==
# https://www.justice.gov.za/vg/humantrafficking.html
# https://www.saps.gov.za/services/human_trafficking.php
# https://www.unodc.org/unodc/en/human-trafficking/
# https://www.unicef.org/protection/child-trafficking
[[Category:U zwizwiedziwa ha vhathu]]
[[Category:U xela ha vhathu]]
mev9olh3klez6e5x61uiftzh3ct7ckl
User:Rencila/Mvetomveto10
2
6091
23272
23212
2026-09-25T12:32:07Z
Rencila
9395
23272
wikitext
text/x-wiki
'''Vhufa'''
[[File:Https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Heritage Event 2024 (54038368907).jpg|thumb|VHUFA]]
'''Vhufa''' vhu amba ifa ḽa zwishumiswa zwa mvelele, mvelo, na ḓivhazwakale zwo fhiriselwaho kha mirafho yo fhiraho, zwo vhulungwaho kha tshifhinga tsha zwino, na u fhiriselwa kha mirafho i ḓaho. I katela mvelele, zwihumbudzo, zwivhumbeo zwa shango, nyambo, na maitele ane a vhumba vhuḓiṱalusi na muhumbulo wo ṱanganelaho.<ref>https://www.merriam-webster.com/thesaurus/heritage</ref>
'''Tshaka dza Vhufa''' .
<u>Vhufa ha Mvelele</u>: Vhu katela zwithu zwi vhonalaho u fana na zwihumbudzo, zwithu zwo itwaho nga vhathu, na vhubveledzi, khathihi na mvelele dzi sa vhonali u fana na muzika, u tshina, mikhuvha, na ḓivhazwakale dza mulomo.
<u>Vhufa ha Mvelo</u>: Vhu katela zwivhumbeo zwa shango, zwithu zwo fhambanaho zwi tshilaho, na ikonosisiṱeme dza ndeme vhukuma.
<u>Vhufa ho ṱanganaho</u>: Fhethu hune ha ṱanganya ndeme ya mvelele na mvelo (tsumbo, maḓaka makhethwa, miḓi ya vhufa).
<u>Vhufa ha Didzhithala</u>: Khethekanyo ine ya khou bvelela ine ya katela u vhulunga rekhodo dza didzhithala, zwiṱiriki, na nyanḓadzamafhungo.<ref>https://www.cbsnews.com/texas/news/border-wall-construction-big-bend-texas/</ref>
'''Ndeme ya Vhufa.'''
<u>Vhuḓiṱalusi na Vhuḓiṱalusi:</u> Vhufa vhu ṱumanya muthu nga eṱhe na zwitshavha zwawe na makhulukuku wawe.
<u>Pfunzo</u>: I ṋea nḓivho ya ḓivhazwakale na ngudo dza vhuḓifari nga kha mvelele na zwithu zwo itwaho nga vhathu.
<u>Vhuthihi ha Matshilisano</u>: Vhufa ho ṱanganelanaho vhu khwaṱhisa vhuthihi na vhuthihi.
<u>Ndeme ya Ikonomi</u>: Vhuendelamashango ha vhufa vhu ḓisa mbuelo na mishumo.
<u>U fhambana ha ḽifhasi</u>: U vhulunga vhufa zwi pfumisa mosaic wa mvelele yo ṱanganelaho ya vhuthu.
'''Zwiṱirathedzhi zwa u vhulunga.'''
<u>Maṅwalo:</u> U rekhoda mvelele dza mulomo, mikhuvha, na ngano.
<u>Pfunzo</u>: U funza vhufa zwikoloni na kha miṱangano ya tshitshavha.
<u>Mbekanyamaitele na Zwiimiswa</u>: Mivhuso na dziNGO dzine dza tsireledza fhethu ha vhufa na u ṋetshedza masheleni kha phurojeke.
<u>Thekinoḽodzhi</u>: U shumisa zwiṱiriki zwa didzhithaḽa, u ṱola nga 3D, na vhungoho ha vhukuma u itela u vhulunga na u kovhelana vhufa.
<u>U dzhenelela ha tshitshavha:</u> U ṱuṱuwedza u dzhenelela hapo kha u tsireledza mvelele na maitele.<ref>https://heritagemanagement.org/</ref>
BUGU TSHUMISWA.
5kifbyctulpsrbpno6sgl732nayp4dt
User:Rencila/Mvetomveto 11
2
6092
23274
23213
2026-09-25T12:39:15Z
Rencila
9395
23274
wikitext
text/x-wiki
'''Ndeme ya Pfunzo.'''
[[File:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6e/Early Childhood Education USAID Africa.jpg?utm source=commons.wikimedia.org&utm campaign=index&utm content=original|thumb|PFUNZO]]
'''Pfunzo''' ndi maitele a u wana nḓivho, vhukoni, zwilinganyo, na mavhonele ane a ita uri muthu a kone u bveledza vhuṋe na u shela mulenzhe kha tshitshavha. I dzhiiwa nga vhathu vhanzhi sa pfanelo ya mutheo ya vhuthu na tombo ḽa mutheo ḽa mveledziso i bveledzaho.<ref>https://www.unesco.org/en/right-education</ref>
'''Mveledziso ya muthu nga eṱhe'''.
<u>U Wana Nḓivho:</u> Pfunzo i ṋea vhathu vhukoni ha u vhala na u ṅwala, u vhala, na u humbula nga ho dzikaho.
<u>U Fhaṱa Vhuḓifari:</u> Zwi ṱuṱuwedza mikhwa i ngaho u ḓilaya, vhuḓifhinduleli, na u pfela vhuṱungu.
<u>U ṋea maanḓa:</u> Pfunzo i khwinisa u ḓifulufhela na vhukoni ha u dzhia tsheo.
'''Ndeme ya Matshilisano.'''
<u>U lingana:</u> U ṋetshedza zwikhala kha zwigwada zwo ṱutshelwaho u kunda zwithivheli zwa matshilisano.
<u>U Fhirisela Mvelele</u>: U vhulunga mvelele, nyambo, na vhufa nga u funza.
<u>Vhuthihi ha Matshilisano</u>: Vhu ṱuṱuwedza u konḓelelana, tshumisano, na vhuḓifhinduleli ha tshitshavha.<ref>https://www.unesco.org/en/gender-equality/education?hub=343</ref>
'''Ndeme ya Ikonomi.'''
<u>Mushumo</u>: Pfunzo i engedza u kona u tholiwa na khonadzeo ya u wana tshelede.
<u>Vhubveledzi</u>: Vhathu vho gudiswaho vha ṱuṱuwedza mvelaphanḓa ya thekinolodzhi na saintsi.
<u>Nyaluwo ya Lushaka</u>: Vhashumi vha re na vhutsila vha khwaṱhisa ikonomi na vhuṱaṱisani ha ḽifhasi.<ref>https://www.unesco.org/en/education-financing</ref>
'''Ndeme ya Ḽifhasi.'''
<u>Mveledziso ya Tshifhinga tshilapfu</u>: Pfunzo i tikedza Zwipikwa zwa Mveledziso ya Tshifhinga tshilapfu (SDGs) zwa Mbumbano ya Dzitshaka, nga maanḓa Tshipikwa tsha 4: Pfunzo ya Khwalithi.
<u>Mulalo na Vhudziki</u>: Zwitshavha zwo funzeaho a zwi ṱoḓi u vha na dzikhakhathi nahone zwi a konḓelela khakhathi.
<u>Vhudzulapo ha Ḽifhasi</u>: Vhu ṱuṱuwedza nḓivho ya mafhungo a ḽifhasi u fana na tshanduko ya kilima na pfanelo dza vhuthu.<ref>https://www.unesco.org/en/education</ref>
'''Khaedu.'''
<u>U sa Lingana ha Tswikelelo</u>''':''' Vhathu vha dzimilioni shangoni ḽoṱhe a vha koni u swikelela pfunzo yavhuḓi.
<u>Digital Divide:</u> Zwikhala zwa thekhinoḽodzhi zwi thithisa zwikhala zwa u guda nga inthanethe.
<u>Vhuleme ha Khwalithi</u>: Kiḽasirumu dzo ḓalaho na vhadededzi vha songo gudiswaho zwavhuḓi zwi kwama mvelelo.
Pfunzo a si tshishumiswa tsha mvelaphanḓa ya muthu nga eṱhe fhedzi, fhedzi i dovha ya ita uri hu vhe na khaṱulokwayo ya matshilisano, mvelaphanḓa ya zwa ekonomi, na mulalo wa shango ḽoṱhe. U bindudza kha pfunzo zwi khwaṱhisedza vhumatshelo vhu penyaho, ho linganelaho ha vhoṱhe.
'''BUGU TSHUMISWA.'''
qqm0nub7bh3fqhwgzcz0fgd9zqaxt3s
User:Rencila/Mvetomveto12
2
6093
23276
23214
2026-09-25T12:46:49Z
Rencila
9395
23276
wikitext
text/x-wiki
'''<u>MITAMBO, VHUTSILA, na MVELELE.</u>'''
[[File:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/7/71/GNU Sports Arts and Culture Minister giving an interview. 02.jpg?utm source=commons.wikimedia.org&utm campaign=index&utm content=original|thumb|MITAMBO, VHUTSILA na MVELELE]]
'''Mitambo, vhutsila, na mvelele''' ndi zwipiḓa zwo ṱumanaho zwine zwa vhumba zwitshavha nga u ṱuṱuwedza vhuḓiṱalusi, vhusiki, na vhuthihi ha matshilisano. Zwoṱhe, zwi sumbedza u ḓiṱahisa ha vhathu, zwilinganyo, na mvelele, ngeno zwi tshi dovha zwa shela mulenzhe kha mveledziso ya ikonomi na nyambedzano ya ḽifhasi.<ref>https://www.dsac.gov.za/</ref>
'''<u>Mitambo.</u>'''
Ṱhalutshedzo: Mishumo ya u ḓiḓowedza yo dzudzanywaho na miṱaṱisano ine ya khwinisa u ḓilugisa, u shumisana, na u ḓimvumvusa.
'''<u>Mushumo kha Tshitshavha:</u>'''
I ṱuṱuwedza mutakalo na vhuḓifari.
U fhaṱa vhuthihi na u ḓikukumusa ha lushaka nga kha zwiitea zwi ngaho Oḽimpiki na Tshiphuga tsha Ḽifhasi tsha FIFA.
U ṋetshedza zwikhala zwa mishumo na nyaluwo ya ikonomi nga kha ligi dza phurofeshinaḽa.
Tsumbo: Bola ya milenzhe, rugby, athletics, na mitambo ya sialala i ngaho morabaraba Tshipembe ha Afrika.
'''<u>Vhutshila.</u>'''
Ṱhalutshedzo: Mibulo ya vhusiki i katelaho vhutsila ha u vhona, muzika, u tshina, maṅwalwa, na theatre.
Mushumo kha Tshitshavha:
U ṱuṱuwedza vhubveledzi na u humbula.
U vhulunga mvelele dza mvelele nga u anetshela zwiṱori, u penda, na u tamba.
I shuma sa tshishumiswa tsha u sasaladza matshilisano na u ṋea ṱhalutshedzo dza zwa poḽotiki.
Tsumbo: Maṱano a vhutsila havhuḓi, vhutsila ha mvelele, muzika wa jazz, na u tshina ha musalauno.
'''<u>Mvelele.</u>'''
Ṱhalutshedzo: Lutendo, maitele, nyambo, na mvelele dzo ṱanganelanaho dza tshitshavha.
Mushumo kha Tshitshavha:
U vhumba vhuḓiṱalusi na u vha wa muthu.
U fhirisela ndeme kha mirafho yoṱhe.
U ṱuṱuwedza u fhambana na nyambedzano ya mvelele dzo fhambanaho.
Tsumbo: Fhethu ha vhufa, mikhuvha, vhuṱambo, na mvelele dza mulomo.
<u><br />'''Vhuṱumani vhukati ha mitambo, vhutsila na mvelele.'''</u>
Vhuṱambo na Zwiitea: Kanzhi vhuṱambo ha mvelele vhu ṱanganya muzika, u tshina, na muṱaṱisano wa mitambo.
Vhuḓiṱalusi ha Lushaka: Mashango a shumisa mitambo na vhutsila u sumbedza u ḓikukumusa ha mvelele ḽifhasini ḽoṱhe.
Pfunzo: Zwikolo zwi ṱanganya vhutsila na mitambo kha kharikhuḽamu u itela u ṱuṱuwedza mveledziso yo fhelelaho.
Ikonomi: Vhuendelamashango vhu tshimbidzanaho na vhufa ha mvelele, ṱano ḽa vhutsila, na zwiitea zwa mitambo zwi ḓisa mbuelo.
'''<u>Khaedu.</u>'''
U ṱangana ha shango ḽoṱhe: Khombo ya u ṱangana ha mvelele.
U ṋetshedzwa ha masheleni: Zwishumiswa zwiṱuku zwa u vhulunga vhutsila na vhufa.
U swikelela: U sa eḓana kha zwikhala zwa u shela mulenzhe.
Tshanduko ya Kilima: I vhea khomboni fhethu ha mvelele na mishumo ya mitambo ya nnḓa.
'''<u>BUGU TSHUMISWA.</u>'''
fq63qppfac39ca4fl54q2i0mcsjykkr
User:Rencila/Mvetomveto14
2
6106
23278
23216
2026-09-25T13:04:05Z
Rencila
9395
23278
wikitext
text/x-wiki
'''<u>ZWIḼIWA ZWA MUTAKALO.</u>'''
[[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Healthy Food.jpg/500px-Healthy Food.jpg?utm source=commons.wikimedia.org&utm campaign=index&utm content=thumbnail& =20181017083244|thumb|TSHIFANYISO TSHA ZWILIWA ZWA MUTAKALO]]
Zwiḽiwa zwi re na mutakalo zwi amba zwiḽiwa na zwishumiswa zwine zwa ṋea pfushi dza ndeme, u ṱuṱuwedza vhuḓifari havhuḓi, na u fhungudza khombo ya malwadze a sa fholi. I ombedzela u linganyisela, u fhamba-fhambana, na u linganyisela, zwi tshi tikedza mutakalo wa ṋama na wa muhumbulo.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/food-and-nutrients</ref>
'''<u>Zwiṱalusi zwa zwiḽiwa zwi re na mutakalo.</u>'''
<u>Pfushi‐Dense:</u> I vha yo pfuma nga dzi vitamin, dzi mineral, fibre, na zwithu zwine zwa vha uri zwo fhambana.
<u>Zwithu zwine zwa vha uri zwo ṱanganywa:</u> Zwi fhungudza swigiri yo ṱanganyiswaho, mapfura a trans, na zwithu zwine zwa vha uri zwo itwa.
<u>Macronutrients dzo linganelaho:</u> I ṋea zwipiḓa zwo teaho zwa khabohaidreithi, dziphorothiini, na mapfura.
<u>Ntswa na Mvelo:</u> I vhea phanḓa dzi grain dzo fhelelaho, mitshelo, miroho, dzi protein dzine dza vha uri adzi na mapfura, na mapfura ane avha uri ana mutakalo.
'''<u>Tsumbo dza Zwiḽiwa zwa Mutakalo .</u>'''<ref>https://www.realsimple.com/how-to-pick-a-healthy-snack-11705458</ref>
<u>Mitshelo na Miroho:</u> Maapula, tshipinitshi, kharoti, dzi berry, na broccoli.
<u>Thoro dzo fhelelaho:</u> Raisi ya buraweni, oats, quinoa, na vhurotho ha gorou yo fhelelaho.
<u>Lean Proteins</u>: Khovhe, khuhu, dzi legume, na dzi nḓuhu.
<u>Mapfura ane avha uri ana mutakalo:</u> Mapfura a olive, avocado, mbeu, na khovhe dzine dza vha uri dzi na mapfura (salmon, mackerel).
<u>Mafhi ane avha uri ana mapfura a fhasi:</u> Yogurt, mafhi, na tshizi nga ndila yo linganelaho.
'''<u>Mbuyelo dza u ḽa zwiḽiwa zwi re na mutakalo.</u>'''
<u>Mutakalo wa Muvhili:</u> I fhungudza khombo ya u nona, vhulwadze ha swigiri, vhulwadze ha mbilu, na dziṅwe khentsara.
<u>Mutakalo wa Muhumbulo:</u> I khwinisa maḓipfele, u ṱhogomela, na u fhungudza mbilaelo.
<u>Vhutshilo vhulapfu:</u> I tikedza u aluwa ha mutakalo na u khwathisa masole a muvhili.
<u>Zwikalo zwa Fulufulu:</u> I ṋetshedza fulufulu ḽo khwaṱhaho ḽa mishumo ya ḓuvha na ḓuvha.<ref>https://www.who.int/</ref>
'''<u>Khaedu.</u>'''
<u>U swikelelea:</u> Zwiḽiwa zwi re na mutakalo zwi nga ḓura kana zwi sa wanale kha zwiṅwe zwitshavha.
<u>Zwine Na Zwi Funesa Nga Mvelele:</u> Zwiḽiwa zwa sialala zwi nga kha ḓi lwisana na vhulivhisi ha mutakalo wa musalauno.
<u>Ṱhuṱhuwedzo ya u Maketha:</u> Zwiḽiwa zwo ṱanganyiswaho kanzhi zwi ṱuṱuwedzwa nga nḓila ya vhuhali.
Zwiḽiwa zwi re na mutakalo ndi zwa ndeme kha u vhulunga vhuḓifari nga u angaredza. Nga u nanga zwiḽiwa zwiswa, zwo linganelaho, na zwo pfumaho nga pfushi, vhathu vha nga khwinisa vhuimo ha vhutshilo havho na u shela mulenzhe kha maitele a mutakalo a bveledzaho.
'''<u>BUGU TSHUMISWA.</u>'''
i7s7jt77dnyrxu1j6pkjdbn2wdsdzxx
User:Rencila/Mvetomveto15
2
6107
23280
23217
2026-09-25T13:13:35Z
Rencila
9395
23280
wikitext
text/x-wiki
'''Mutakalo wa Muhumbulo.'''
[[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Mental Health Message.jpg/960px-Mental Health Message.jpg?utm source=commons.wikimedia.org&utm campaign=imageinfo&utm content=thumbnail|thumb|Mutakalo Wa Muhumbulo.]]
'''Mutakalo wa muhumbulo''' u amba vhuḓifari ha muthu ha maḓipfele, muhumbulo, na matshilisano.<ref>https://medlineplus.gov/mentalhealth.html</ref> I ṱuṱuwedza nḓila ine vhathu vha humbula ngayo, u ḓipfa ngayo, na u ḓifara ngayo vhutshiloni ha ḓuvha na ḓuvha, khathihi na nḓila ine vha sedzana ngayo na mutsiko, u tshilisana na vhaṅwe, na u dzhia phetho. Mutakalo wavhuḓi wa muhumbulo ndi wa ndeme kha vhuḓifari nga u angaredza na u bveledza.<ref>https://www.who.int/</ref>
'''<u>Zwipiḓa zwa Ndeme zwa Mutakalo wa Muhumbulo.</u>'''
<u>Vhuḓifari ha Maḓipfele:</u> Vhukoni ha u langa maḓipfele a ngaho dakalo, u ṱungufhala, na mbiti.
<u>U Shuma ha Muhumbulo:</u> U humbula zwavhuḓi, u livhisa ṱhogomelo, na u dzhia tsheo.
<u>Vhushaka ha Matshilisano:</u> Vhukwamani ha mutakalo na vhukwamani vhu tikedzaho.
<u>U konḓelela:</u> Vhukoni ha u fhola kha vhuleme na mutsiko.<ref>http://www.psychiatria-danubina.com/UserDocsImages/pdf/dnb_vol31_noSuppl%203/dnb_vol31_noSuppl%203_217.pdf</ref>
'''<u>Nyimele dzo ḓoweleaho dza Mutakalo wa Muhumbulo.</u>'''
<u>U tsikeledzea:</u> U dzulela u ṱungufhala, u sa vha na dzangalelo, na u neta.
<u>Vhulwadze ha u vhilaela:</u> U vhilaela nga maanḓa, u tshuwa, na u ofha.
<u>Vhulwadze ha Bipolar:</u> Zwiitea zwine zwa shanduka zwa mania na u tsikeledzea.
<u>Vhulwadze ha muhumbulo:</u> U humbula nga nḓila yo khakheaho, u vhona zwithu zwi sa vhonali, na u sa shuma zwavhuḓi.
<u>Vhulwadze ha u tsikeledzea nga murahu ha u vhaisala (PTSD)</u>: U tsikeledzea ha maḓipfele nga murahu ha u vhaisala.
'''<u>Ndeme ya Mutakalo wa Muhumbulo.</u>'''
<u>Vhutshilo havhuḓi:</u> Zwi khwinisa dakalo, u fushea, na nyaluwo ya muthu nga eṱhe.
<u>Mutakalo wa Muvhili:</u> Mutakalo wa muhumbulo u si wavhuḓi u nga ita uri muthu a vhe na malwadze a sa fholi.
<u>Masiandoitwa a Ikonomi:</u> Khaedu dza mutakalo wa muhumbulo dzi kwama mveledziso ya mushumoni.
<u>U dzika ha Matshilisano:</u> Zwi ṱuṱuwedza zwitshavha zwo khwaṱhaho na u fhungudza u nyadziwa.
'''<u>Khaedu kha Mutakalo wa Muhumbulo.</u>'''
<u>Tshiṱuhu</u>: Mavhonele a si avhuḓi a kula nungo vhathu uri vha si ṱoḓe thuso.
<u>U swikelela kha Ṱhogomelo</u>: Zwishumiswa na tshumelo dzi si gathi kha madzingu manzhi.
<u>Zwithivheli zwa Mvelele:</u> Zwitshavha zwo fhambanaho zwi ṱalutshedza mutakalo wa muhumbulo nga nḓila dzo fhambanaho.
<u>Vhuleme ha Ḽifhasi Ḽoṱh</u>e: Malwadze, nndwa, na u sa dzika ha zwa ekonomi zwi engedza mutsiko.<ref>https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/common-genetic-factors-found-5-mental-disorders</ref>
'''<u>Zwiṱirathedzhi zwa u Ṱuṱuwedza Mutakalo wa Muhumbulo.</u>'''
<u>Pfunzo:</u> U ḓivhadza nga ha mafhungo a mutakalo wa muhumbulo.
<u>Sisiṱeme dza Thikhedzo:</u> U ṱuṱuwedza u dzhenelela ha muṱa, thangana dza murole, na tshitshavha.
<u>Ndondolo ya Vhuphurofeshinaḽa:</u> U swikelela nyeletshedzo, dzilafho, na mishonga.
<u>Vhutshilo ha Mutakalo:</u> U ita nyonyoloso, u ḽa zwiḽiwa zwo linganyiselwaho, na u eḓela lwo eḓanaho.
<u>Vhukando ha Mbekanyamaitele:</u> Mbekanyamushumo dza muvhuso dza u ṱanḓavhudza tshumelo dza mutakalo wa muhumbulo.
'''<u>BUGU TSHUMISWA.</u>'''
rqy0bsk1tpdzjfr3xfjl6s2b1osf866
User:Rencila/Mvetomveto16
2
6108
23282
23218
2026-09-25T13:30:08Z
Rencila
9395
23282
wikitext
text/x-wiki
'''<u>U GIDIMA MBAMBE.</u>'''
[[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Get set.jpg/960px-Get set.jpg?utm source=commons.wikimedia.org&utm campaign=imageinfo&utm content=thumbnail|thumb|U Gidima Mbambe]]
'''U gidima mbambe''' ndi mushumo wa mitambo ya muṱaṱisano une vhaṱanganedzi vha vha na ndivho ya u gidima tshikhala tsho vhewaho nga tshifhinga tshiṱukusa. Ndi iṅwe ya mitambo ya kale vhukuma na ya shango ḽoṱhe, ine ya itwa kha mvelele na miṅwaha yoṱhe, u bva kha zwiitea zwi si zwa fomala zwa tshitshavha u ya kha miṱaṱisano ya dzitshaka.<ref>https://www.powerthesaurus.org/contest/definitions</ref>
'''<u>Vhubvo ha Ḓivhazwakale.</u>'''
<u>Vhubvo ha Kale:</u> Mitambo ya milenzhe yo vha i tshipiḓa tsha ndeme kha Mitambo ya Olympic ngei Gerika ḽa kale, ho vha hu na zwiitea zwi ngaho tshitediamu (u gidima lupfufhi) na dolichos (u gidima tshikhala tshilapfu).
<u>Mveledziso ya Musalauno</u>: Mbambe dzo dzudzanywaho dzo thoma u takalelwa nga ḓana ḽa vhu-19 ḽa miṅwaha, zwa ita uri hu thomiwe mutambo wa u gidima sa mutambo wo ḓoweleaho.
<u>Muṱaṱisano wa Ḽifhasi Ḽoṱhe:</u> Ṋamusi, mbambe dzi thoma kha u gidima ha u ḓitakadza hapo u ya kha zwiitea zwi re na bvumo zwi ngaho Boston Marathon na zwiitea zwa Olympic track.
'''<u>Tshaka dza Mirafho</u>.'''
<u>U gidima</u>: Zwikhala zwiṱuku (100m, 200m, 400m) zwi tshi khou sedza kha luvhilo na maanḓa a u thuthuba.
<u>Tshikhala tsha vhukati:</u> Miṱaṱisano ine ya nga 800m na 1500m i ṱoḓa luvhilo na u konḓelela.
<u>Tshikhala tshilapfu:</u> Tshi katela 5km, 10km, hafu ya marathoni, na zwiitea zwa marathoni.
<u>U pfuka shango:</u> Miṱaṱisano ya nnḓa ha bada kha mavu o fhambanaho.
<u>Mbambe dza relay</u>: Zwigwada zwa vhagidimi vha tshi fhira nga thanda kha zwikhala zwo vhewaho.
<u>Marathoni dza nṱhesa:</u> Tshikhala tshine tsha fhira marathoni, kanzhi tshi fhira 50km.<ref>https://marathonhandbook.com/types-of-race/#mfn-content-00000000000050f90000000000000000_1104-1</ref>
'''<u>Ndugiselelo na Vhugudisi.</u>'''
<u>U Ḓilugisa Muvhilini:</u> U ita nyonyoloso dza u khwaṱhisa, u konḓelela, na u tendelana na zwiimo.
<u>Mufusho:</u> Zwiḽiwa zwo linganelaho zwine zwa vha na maḓi o linganelaho na u dzhia maanḓa.
<u>U Lugiselela Muhumbulo:</u> U livhisa ṱhogomelo, u konḓelela, na u langa mutsiko.
<u>Tshiṱirathedzhi:</u> U ṱavhanya, u vhea, na u tendelana na zwiimo zwa mbambe.
'''<u>Ndeme ya Mbambe dza u Gidima.</u>'''
<u>Mbuelo dza Mutakalo:</u> I khwinisa u khwaṱha ha mbilu, u khwaṱhisa misipha, na u ḓifara zwavhuḓi ha muhumbulo.
<u>Ndeme ya Matshilisano</u>: I fhaṱa muya wa tshitshavha nga kha u gidima ha lufuno na zwiitea zwapo.
<u>Vhundeme ha Mvelele</u>: I sumbedza u konḓelela na u swikelela kha mvelele nnzhi.
<u>Masiandoitwa a Ikonomi:</u> Miṱaṱisano mihulwane i kunga vhuendelamashango, u tikedzwa, na u ṱanganedzwa nga nyanḓadzamafhungo.<ref>https://marathonhandbook.com/types-of-race/#mfn-content-00000000000050f90000000000000000_1104-3</ref>
'''<u>Khaedu.</u>'''
<u>U huvhala</u>: Mafhungo o ḓoweleaho a katela u ṱangana ha milenzhe, u ṱangana ha milenzhe, na u ḓi gudisa nga maanḓa.
<u>Zwithu zwa Mupo</u>: Mutsho, fhethu, na vhunṱha zwi kwama kushumele.
<u>U swikelelea:</u> A si zwitshavha zwoṱhe zwine zwa vha na zwishumiswa kana fhethu ho tsireledzeaho ha u gidima.
U gidima mbambe a zwi sokou vha mulingo wa luvhilo na u konḓelela—ndi u pembelela u konḓelela ha vhathu, u ḓilaya, na u vha na tshitshavha. Hu sa londwi uri ndi zwa u ḓimvumvusa kana zwa mushumo, mirafho i bvela phanḓa i tshi ṱuṱuwedza vhathu na zwitshavha shangoni ḽoṱhe.
'''<u>BUGU TSHUMISWA.</u>'''
lkm3j38jv31f2p6xj2zrkdwzpfdutk3
User:Rencila/Mvetmveto17
2
6109
23284
23220
2026-09-25T13:39:05Z
Rencila
9395
23284
wikitext
text/x-wiki
'''<u>U ITA NYONYOLOSO.</u>'''
[[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Exercise silhouettes.svg/960px-Exercise silhouettes.svg.png?utm source=commons.wikimedia.org&utm campaign=imageinfo&utm content=thumbnail|thumb]]
'''U ita nyonyoloso''' zwi amba mushumo wa muvhili wo pulaniwaho, wo dzudzanywaho, na u dovhololwaho une wa itwa u itela u khwinisa kana u vhulunga mutakalo, u khwaṱha, na vhuḓifari nga u angaredza. Ndi tombo ḽa mutheo ḽa mishonga ya u thivhela na tshithu tsha ndeme kha u khwinisa vhuimo ha vhutshilo.<ref>https://www.who.int/</ref>
'''<u>Tshaka dza u ita nyonyoloso.</u>'''
<u>Aerobic (Cardio)</u>: Mishumo ine ya nga u gidima, u reila baisigira, na u ṱamba zwine zwa khwinisa u konḓelela ha mbilu.
<u>U Gudisa Maanḓa</u>: U takusa zwileme, u khwaṱhisa zwigwada, na u ita nyonyoloso dza u khwaṱhisa muvhili dzine dza fhaṱa misipha na marambo.
<u>U tendelana na zwiimo</u>: U ṱomola, yoga, na Pilates zwine zwa khwinisa u tshimbila na u fhungudza khombo ya u huvhala.
<u>U Linganyisela na u Ṱanganelana</u>: U ita nyonyoloso dzi ngaho tai chi na stability drills dzine dza khwinisa maimo na u thivhela u wa.<ref>https://www.health.harvard.edu/topics/exercise-and-fitness</ref>
'''<u>Mbuyelo dza u ita nyonyoloso.</u>'''
'''<u>Mutakalo wa Muvhili</u>''':
I fhungudza khombo ya malwadze ane avha uri ha fheli (vhulwadze ha mbilu, vhulwadze ha swigiri, u nona).
I khwaṱhisa misipha, marambo, na zwipiḓa zwa muvhili.
I khwinisa mushumo wa sisiṱeme ya nyelulo.
'''<u>Mutakalo wa Muhumbulo:</u>'''
I fhungudza mutsiko, mbilaelo, na u tsikeledzea.
I khwinisa muhumbulo nga u bvisa endorphin.
I khwinisa mushumo wa u ṱalukanya na u humbula.
<u>'''Mbuelo dza Matshilisano:'''</u>
U ṱuṱuwedza u shuma sa tshigwada na u shela mulenzhe ha tshitshavha.
I fhaṱa ndayo na u konḓelela.
U ṱuṱuwedza u katelwa nga kha mitambo ya u ḓimvumvusa.
'''<u>Nḓila dzo Themendelwaho.</u>'''
Vhaaluwa: U ita mushumo wa aerobic wo linganelaho wa miniti ya 150 kana mushumo wa maanḓa wa miniti ya 75 nga vhege, khathihi na u gudisa maanḓa luvhili nga vhege.
Vhana na Vhaswa: U ita nyonyoloso lwa mimunithi i sa fhiriho 60 ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe, u katela na u ita nyonyoloso nga maanḓa luraru nga vhege.
'''<u>Khaedu.</u>'''
<u>Vhutshilo ha u dzula</u>: U engedza tshifhinga tsha u vhona tshikirini zwi fhungudza u ḓiḓowedza.
<u>U swikelela:</u> Zwifhaṱo zwiṱuku kha vhupo ha mahayani kana fhethu hune ha vha na vhushayanungo.
<u>Tshiṱuṱuwedzi</u>: U konḓelwa u dzula u tshi ita nyonyoloso nga nḓila i sa shanduki.
U ita nyonyoloso ndi zwa ndeme kha mutakalo wo fhelelaho, zwi tshi ṱanganya mbuyelo dza muvhili, muhumbulo, na matshilisano. U ita mushumo tshifhinga tshoṱhe a zwi thivheli malwadze fhedzi, fhedzi zwi dovha zwa ṱuṱuwedza u konḓelela, dakalo, na vhuḓifari ha tshitshavha.
'''BUGU TSHUMISWA.'''
98gbuvgojvvqgs9alczqx7me5a3zzgx
Vhufa heritage
0
6142
23273
2026-09-25T12:33:23Z
Rencila
9395
Created page with "'''Vhufa''' [[File:Https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Heritage_Event_2024_(54038368907).jpg|thumb|VHUFA]] '''Vhufa''' vhu amba ifa ḽa zwishumiswa zwa mvelele, mvelo, na ḓivhazwakale zwo fhiriselwaho kha mirafho yo fhiraho, zwo vhulungwaho kha tshifhinga tsha zwino, na u fhiriselwa kha mirafho i ḓaho. I katela mvelele, zwihumbudzo, zwivhumbeo zwa shango, nyambo, na maitele ane a vhumba vhuḓiṱalusi na muhumbulo wo ṱanganelaho.<ref>https://www.merriam-webst..."
23273
wikitext
text/x-wiki
'''Vhufa'''
[[File:Https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Heritage_Event_2024_(54038368907).jpg|thumb|VHUFA]]
'''Vhufa''' vhu amba ifa ḽa zwishumiswa zwa mvelele, mvelo, na ḓivhazwakale zwo fhiriselwaho kha mirafho yo fhiraho, zwo vhulungwaho kha tshifhinga tsha zwino, na u fhiriselwa kha mirafho i ḓaho. I katela mvelele, zwihumbudzo, zwivhumbeo zwa shango, nyambo, na maitele ane a vhumba vhuḓiṱalusi na muhumbulo wo ṱanganelaho.<ref>https://www.merriam-webster.com/thesaurus/heritage</ref>
'''Tshaka dza Vhufa''' .
Vhufa ha Mvelele: Vhu katela zwithu zwi vhonalaho u fana na zwihumbudzo, zwithu zwo itwaho nga vhathu, na vhubveledzi, khathihi na mvelele dzi sa vhonali u fana na muzika, u tshina, mikhuvha, na ḓivhazwakale dza mulomo.
Vhufa ha Mvelo: Vhu katela zwivhumbeo zwa shango, zwithu zwo fhambanaho zwi tshilaho, na ikonosisiṱeme dza ndeme vhukuma.
Vhufa ho ṱanganaho: Fhethu hune ha ṱanganya ndeme ya mvelele na mvelo (tsumbo, maḓaka makhethwa, miḓi ya vhufa).
Vhufa ha Didzhithala: Khethekanyo ine ya khou bvelela ine ya katela u vhulunga rekhodo dza didzhithala, zwiṱiriki, na nyanḓadzamafhungo.<ref>https://www.cbsnews.com/texas/news/border-wall-construction-big-bend-texas/</ref>
'''Ndeme ya Vhufa.'''
Vhuḓiṱalusi na Vhuḓiṱalusi: Vhufa vhu ṱumanya muthu nga eṱhe na zwitshavha zwawe na makhulukuku wawe.
Pfunzo: I ṋea nḓivho ya ḓivhazwakale na ngudo dza vhuḓifari nga kha mvelele na zwithu zwo itwaho nga vhathu.
Vhuthihi ha Matshilisano: Vhufa ho ṱanganelanaho vhu khwaṱhisa vhuthihi na vhuthihi.
Ndeme ya Ikonomi: Vhuendelamashango ha vhufa vhu ḓisa mbuelo na mishumo.
U fhambana ha ḽifhasi: U vhulunga vhufa zwi pfumisa mosaic wa mvelele yo ṱanganelaho ya vhuthu.
'''Zwiṱirathedzhi zwa u vhulunga.'''
Maṅwalo: U rekhoda mvelele dza mulomo, mikhuvha, na ngano.
Pfunzo: U funza vhufa zwikoloni na kha miṱangano ya tshitshavha.
Mbekanyamaitele na Zwiimiswa: Mivhuso na dziNGO dzine dza tsireledza fhethu ha vhufa na u ṋetshedza masheleni kha phurojeke.
Thekinoḽodzhi: U shumisa zwiṱiriki zwa didzhithaḽa, u ṱola nga 3D, na vhungoho ha vhukuma u itela u vhulunga na u kovhelana vhufa.
U dzhenelela ha tshitshavha: U ṱuṱuwedza u dzhenelela hapo kha u tsireledza mvelele na maitele.<ref>https://heritagemanagement.org/</ref>
BUGU TSHUMISWA.
qdk3x7obe22dnglw9b3z17f8mleqscm
Ndeme ya pfunzo
0
6143
23275
2026-09-25T12:40:07Z
Rencila
9395
Created page with "'''Ndeme ya Pfunzo.''' [[File:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6e/Early_Childhood_Education_USAID_Africa.jpg%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=index&utm_content=original|thumb|PFUNZO]] '''Pfunzo''' ndi maitele a u wana nḓivho, vhukoni, zwilinganyo, na mavhonele ane a ita uri muthu a kone u bveledza vhuṋe na u shela mulenzhe kha tshitshavha. I dzhiiwa nga vhathu vhanzhi sa pfanelo ya mutheo ya vhuthu na tombo ḽa mutheo ḽa mveledziso i..."
23275
wikitext
text/x-wiki
'''Ndeme ya Pfunzo.'''
[[File:Https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/6/6e/Early_Childhood_Education_USAID_Africa.jpg%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=index&utm_content=original|thumb|PFUNZO]]
'''Pfunzo''' ndi maitele a u wana nḓivho, vhukoni, zwilinganyo, na mavhonele ane a ita uri muthu a kone u bveledza vhuṋe na u shela mulenzhe kha tshitshavha. I dzhiiwa nga vhathu vhanzhi sa pfanelo ya mutheo ya vhuthu na tombo ḽa mutheo ḽa mveledziso i bveledzaho.<ref>https://www.unesco.org/en/right-education</ref>
'''Mveledziso ya muthu nga eṱhe'''.
U Wana Nḓivho: Pfunzo i ṋea vhathu vhukoni ha u vhala na u ṅwala, u vhala, na u humbula nga ho dzikaho.
U Fhaṱa Vhuḓifari: Zwi ṱuṱuwedza mikhwa i ngaho u ḓilaya, vhuḓifhinduleli, na u pfela vhuṱungu.
U ṋea maanḓa: Pfunzo i khwinisa u ḓifulufhela na vhukoni ha u dzhia tsheo.
'''Ndeme ya Matshilisano.'''
U lingana: U ṋetshedza zwikhala kha zwigwada zwo ṱutshelwaho u kunda zwithivheli zwa matshilisano.
U Fhirisela Mvelele: U vhulunga mvelele, nyambo, na vhufa nga u funza.
Vhuthihi ha Matshilisano: Vhu ṱuṱuwedza u konḓelelana, tshumisano, na vhuḓifhinduleli ha tshitshavha.<ref>https://www.unesco.org/en/gender-equality/education?hub=343</ref>
'''Ndeme ya Ikonomi.'''
Mushumo: Pfunzo i engedza u kona u tholiwa na khonadzeo ya u wana tshelede.
Vhubveledzi: Vhathu vho gudiswaho vha ṱuṱuwedza mvelaphanḓa ya thekinolodzhi na saintsi.
Nyaluwo ya Lushaka: Vhashumi vha re na vhutsila vha khwaṱhisa ikonomi na vhuṱaṱisani ha ḽifhasi.<ref>https://www.unesco.org/en/education-financing</ref>
'''Ndeme ya Ḽifhasi.'''
Mveledziso ya Tshifhinga tshilapfu: Pfunzo i tikedza Zwipikwa zwa Mveledziso ya Tshifhinga tshilapfu (SDGs) zwa Mbumbano ya Dzitshaka, nga maanḓa Tshipikwa tsha 4: Pfunzo ya Khwalithi.
Mulalo na Vhudziki: Zwitshavha zwo funzeaho a zwi ṱoḓi u vha na dzikhakhathi nahone zwi a konḓelela khakhathi.
Vhudzulapo ha Ḽifhasi: Vhu ṱuṱuwedza nḓivho ya mafhungo a ḽifhasi u fana na tshanduko ya kilima na pfanelo dza vhuthu.<ref>https://www.unesco.org/en/education</ref>
'''Khaedu.'''
U sa Lingana ha Tswikelelo''':''' Vhathu vha dzimilioni shangoni ḽoṱhe a vha koni u swikelela pfunzo yavhuḓi.
Digital Divide: Zwikhala zwa thekhinoḽodzhi zwi thithisa zwikhala zwa u guda nga inthanethe.
Vhuleme ha Khwalithi: Kiḽasirumu dzo ḓalaho na vhadededzi vha songo gudiswaho zwavhuḓi zwi kwama mvelelo.
Pfunzo a si tshishumiswa tsha mvelaphanḓa ya muthu nga eṱhe fhedzi, fhedzi i dovha ya ita uri hu vhe na khaṱulokwayo ya matshilisano, mvelaphanḓa ya zwa ekonomi, na mulalo wa shango ḽoṱhe. U bindudza kha pfunzo zwi khwaṱhisedza vhumatshelo vhu penyaho, ho linganelaho ha vhoṱhe.
'''BUGU TSHUMISWA.'''
eq00kzcgtgmeaahlfxvbkav2jpke0iz
Mitambo, vhutsila na mvelele
0
6144
23277
2026-09-25T12:55:17Z
Rencila
9395
Created page with "'''MITAMBO, VHUTSILA, na MVELELE.''' '''Mitambo, vhutsila, na mvelele''' ndi zwipiḓa zwo ṱumanaho zwine zwa vhumba zwitshavha nga u ṱuṱuwedza vhuḓiṱalusi, vhusiki, na vhuthihi ha matshilisano. Zwoṱhe, zwi sumbedza u ḓiṱahisa ha vhathu, zwilinganyo, na mvelele, ngeno zwi tshi dovha zwa shela mulenzhe kha mveledziso ya ikonomi na nyambedzano ya ḽifhasi.<ref>https://www.dsac.gov.za/</ref> '''Mitambo.''' Ṱhalutshedzo: Mishumo ya u ḓiḓowedza yo dz..."
23277
wikitext
text/x-wiki
'''MITAMBO, VHUTSILA, na MVELELE.'''
'''Mitambo, vhutsila, na mvelele''' ndi zwipiḓa zwo ṱumanaho zwine zwa vhumba zwitshavha nga u ṱuṱuwedza vhuḓiṱalusi, vhusiki, na vhuthihi ha matshilisano. Zwoṱhe, zwi sumbedza u ḓiṱahisa ha vhathu, zwilinganyo, na mvelele, ngeno zwi tshi dovha zwa shela mulenzhe kha mveledziso ya ikonomi na nyambedzano ya ḽifhasi.<ref>https://www.dsac.gov.za/</ref>
'''Mitambo.'''
Ṱhalutshedzo: Mishumo ya u ḓiḓowedza yo dzudzanywaho na miṱaṱisano ine ya khwinisa u ḓilugisa, u shumisana, na u ḓimvumvusa.
'''Mushumo kha Tshitshavha:'''
I ṱuṱuwedza mutakalo na vhuḓifari.
U fhaṱa vhuthihi na u ḓikukumusa ha lushaka nga kha zwiitea zwi ngaho Oḽimpiki na Tshiphuga tsha Ḽifhasi tsha FIFA.
U ṋetshedza zwikhala zwa mishumo na nyaluwo ya ikonomi nga kha ligi dza phurofeshinaḽa.
Tsumbo: Bola ya milenzhe, rugby, athletics, na mitambo ya sialala i ngaho morabaraba Tshipembe ha Afrika<ref>https://www.dsac.gov.za/</ref>.
'''Vhutshila.'''
Ṱhalutshedzo: Mibulo ya vhusiki i katelaho vhutsila ha u vhona, muzika, u tshina, maṅwalwa, na theatre.
Mushumo kha Tshitshavha:
U ṱuṱuwedza vhubveledzi na u humbula.
U vhulunga mvelele dza mvelele nga u anetshela zwiṱori, u penda, na u tamba.
I shuma sa tshishumiswa tsha u sasaladza matshilisano na u ṋea ṱhalutshedzo dza zwa poḽotiki.
Tsumbo: Maṱano a vhutsila havhuḓi, vhutsila ha mvelele, muzika wa jazz, na u tshina ha musalauno.
'''Mvelele.'''
Ṱhalutshedzo: Lutendo, maitele, nyambo, na mvelele dzo ṱanganelanaho dza tshitshavha.
Mushumo kha Tshitshavha:
U vhumba vhuḓiṱalusi na u vha wa muthu.
U fhirisela ndeme kha mirafho yoṱhe.
U ṱuṱuwedza u fhambana na nyambedzano ya mvelele dzo fhambanaho.
Tsumbo: Fhethu ha vhufa, mikhuvha, vhuṱambo, na mvelele dza mulomo.
'''Vhuṱumani vhukati ha mitambo, vhutsila na mvelele.'''
Vhuṱambo na Zwiitea: Kanzhi vhuṱambo ha mvelele vhu ṱanganya muzika, u tshina, na muṱaṱisano wa mitambo.
Vhuḓiṱalusi ha Lushaka: Mashango a shumisa mitambo na vhutsila u sumbedza u ḓikukumusa ha mvelele ḽifhasini ḽoṱhe.
Pfunzo: Zwikolo zwi ṱanganya vhutsila na mitambo kha kharikhuḽamu u itela u ṱuṱuwedza mveledziso yo fhelelaho.
Ikonomi: Vhuendelamashango vhu tshimbidzanaho na vhufa ha mvelele, ṱano ḽa vhutsila, na zwiitea zwa mitambo zwi ḓisa mbuelo.<ref>https://www.dsac.gov.za/</ref>
'''Khaedu.'''
U ṱangana ha shango ḽoṱhe: Khombo ya u ṱangana ha mvelele.
U ṋetshedzwa ha masheleni: Zwishumiswa zwiṱuku zwa u vhulunga vhutsila na vhufa.
U swikelela: U sa eḓana kha zwikhala zwa u shela mulenzhe.
Tshanduko ya Kilima: I vhea khomboni fhethu ha mvelele na mishumo ya mitambo ya nnḓa.
'''BUGU TSHUMISWA.'''
0r5z4f5c8q989ey1rkaq60be71i4gjv
Zwiliwa zwa mutakalo
0
6145
23279
2026-09-25T13:05:55Z
Rencila
9395
Created page with "'''ZWIḼIWA ZWA MUTAKALO.''' [[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Healthy_Food.jpg/500px-Healthy_Food.jpg%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=index&utm_content=thumbnail&_=20181017083244|thumb|TSHIFANYISO TSHA ZWILIWA ZWA MUTAKALO]] Zwiḽiwa zwi re na mutakalo zwi amba zwiḽiwa na zwishumiswa zwine zwa ṋea pfushi dza ndeme, u ṱuṱuwedza vhuḓifari havhuḓi, na u fhungudza khombo ya malwadze a sa fholi. I ombedzela u lingan..."
23279
wikitext
text/x-wiki
'''ZWIḼIWA ZWA MUTAKALO.'''
[[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/75/Healthy_Food.jpg/500px-Healthy_Food.jpg%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=index&utm_content=thumbnail&_=20181017083244|thumb|TSHIFANYISO TSHA ZWILIWA ZWA MUTAKALO]]
Zwiḽiwa zwi re na mutakalo zwi amba zwiḽiwa na zwishumiswa zwine zwa ṋea pfushi dza ndeme, u ṱuṱuwedza vhuḓifari havhuḓi, na u fhungudza khombo ya malwadze a sa fholi. I ombedzela u linganyisela, u fhamba-fhambana, na u linganyisela, zwi tshi tikedza mutakalo wa ṋama na wa muhumbulo.<ref>https://www.healthline.com/nutrition/food-and-nutrients</ref>
'''Zwiṱalusi zwa zwiḽiwa zwi re na mutakalo.'''
Pfushi‐Dense: I vha yo pfuma nga dzi vitamin, dzi mineral, fibre, na zwithu zwine zwa vha uri zwo fhambana.
Zwithu zwine zwa vha uri zwo ṱanganywa: Zwi fhungudza swigiri yo ṱanganyiswaho, mapfura a trans, na zwithu zwine zwa vha uri zwo itwa.
Macronutrients dzo linganelaho: I ṋea zwipiḓa zwo teaho zwa khabohaidreithi, dziphorothiini, na mapfura.
Ntswa na Mvelo: I vhea phanḓa dzi grain dzo fhelelaho, mitshelo, miroho, dzi protein dzine dza vha uri adzi na mapfura, na mapfura ane avha uri ana mutakalo.
'''Tsumbo dza Zwiḽiwa zwa Mutakalo .'''<ref>https://www.realsimple.com/how-to-pick-a-healthy-snack-11705458</ref>
Mitshelo na Miroho: Maapula, tshipinitshi, kharoti, dzi berry, na broccoli.
Thoro dzo fhelelaho: Raisi ya buraweni, oats, quinoa, na vhurotho ha gorou yo fhelelaho.
Lean Proteins: Khovhe, khuhu, dzi legume, na dzi nḓuhu.
Mapfura ane avha uri ana mutakalo: Mapfura a olive, avocado, mbeu, na khovhe dzine dza vha uri dzi na mapfura (salmon, mackerel).
Mafhi ane avha uri ana mapfura a fhasi: Yogurt, mafhi, na tshizi nga ndila yo linganelaho.
'''Mbuyelo dza u ḽa zwiḽiwa zwi re na mutakalo.'''
Mutakalo wa Muvhili: I fhungudza khombo ya u nona, vhulwadze ha swigiri, vhulwadze ha mbilu, na dziṅwe khentsara.
Mutakalo wa Muhumbulo: I khwinisa maḓipfele, u ṱhogomela, na u fhungudza mbilaelo.
Vhutshilo vhulapfu: I tikedza u aluwa ha mutakalo na u khwathisa masole a muvhili.
Zwikalo zwa Fulufulu: I ṋetshedza fulufulu ḽo khwaṱhaho ḽa mishumo ya ḓuvha na ḓuvha.<ref>https://www.who.int/</ref>
'''Khaedu.'''
U swikelelea: Zwiḽiwa zwi re na mutakalo zwi nga ḓura kana zwi sa wanale kha zwiṅwe zwitshavha.
Zwine Na Zwi Funesa Nga Mvelele: Zwiḽiwa zwa sialala zwi nga kha ḓi lwisana na vhulivhisi ha mutakalo wa musalauno.
Ṱhuṱhuwedzo ya u Maketha: Zwiḽiwa zwo ṱanganyiswaho kanzhi zwi ṱuṱuwedzwa nga nḓila ya vhuhali.
Zwiḽiwa zwi re na mutakalo ndi zwa ndeme kha u vhulunga vhuḓifari nga u angaredza. Nga u nanga zwiḽiwa zwiswa, zwo linganelaho, na zwo pfumaho nga pfushi, vhathu vha nga khwinisa vhuimo ha vhutshilo havho na u shela mulenzhe kha maitele a mutakalo a bveledzaho.
'''BUGU TSHUMISWA.'''
44dj1nmsdn246iy9tse05m0ooyd87hp
Mutakalo wa muhumbulo
0
6146
23281
2026-09-25T13:16:16Z
Rencila
9395
Created page with "'''Mutakalo wa Muhumbulo.''' [[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Mental_Health_Message.jpg/960px-Mental_Health_Message.jpg%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=imageinfo&utm_content=thumbnail|thumb|Mutakalo Wa Muhumbulo.]] '''Mutakalo wa muhumbulo''' u amba vhuḓifari ha muthu ha maḓipfele, muhumbulo, na matshilisano.<ref>https://medlineplus.gov/mentalhealth.html</ref> I ṱuṱuwedza nḓila ine vhathu vha humbula ngayo, u ḓip..."
23281
wikitext
text/x-wiki
'''Mutakalo wa Muhumbulo.'''
[[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Mental_Health_Message.jpg/960px-Mental_Health_Message.jpg%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=imageinfo&utm_content=thumbnail|thumb|Mutakalo Wa Muhumbulo.]]
'''Mutakalo wa muhumbulo''' u amba vhuḓifari ha muthu ha maḓipfele, muhumbulo, na matshilisano.<ref>https://medlineplus.gov/mentalhealth.html</ref> I ṱuṱuwedza nḓila ine vhathu vha humbula ngayo, u ḓipfa ngayo, na u ḓifara ngayo vhutshiloni ha ḓuvha na ḓuvha, khathihi na nḓila ine vha sedzana ngayo na mutsiko, u tshilisana na vhaṅwe, na u dzhia phetho. Mutakalo wavhuḓi wa muhumbulo ndi wa ndeme kha vhuḓifari nga u angaredza na u bveledza.<ref>https://www.who.int/</ref>
'''Zwipiḓa zwa Ndeme zwa Mutakalo wa Muhumbulo.'''
Vhuḓifari ha Maḓipfele: Vhukoni ha u langa maḓipfele a ngaho dakalo, u ṱungufhala, na mbiti.
U Shuma ha Muhumbulo: U humbula zwavhuḓi, u livhisa ṱhogomelo, na u dzhia tsheo.
Vhushaka ha Matshilisano: Vhukwamani ha mutakalo na vhukwamani vhu tikedzaho.
U konḓelela: Vhukoni ha u fhola kha vhuleme na mutsiko.<ref>http://www.psychiatria-danubina.com/UserDocsImages/pdf/dnb_vol31_noSuppl%203/dnb_vol31_noSuppl%203_217.pdf</ref>
'''Nyimele dzo ḓoweleaho dza Mutakalo wa Muhumbulo.'''
U tsikeledzea: U dzulela u ṱungufhala, u sa vha na dzangalelo, na u neta.
Vhulwadze ha u vhilaela: U vhilaela nga maanḓa, u tshuwa, na u ofha.
Vhulwadze ha Bipolar: Zwiitea zwine zwa shanduka zwa mania na u tsikeledzea.
Vhulwadze ha muhumbulo: U humbula nga nḓila yo khakheaho, u vhona zwithu zwi sa vhonali, na u sa shuma zwavhuḓi.
Vhulwadze ha u tsikeledzea nga murahu ha u vhaisala (PTSD): U tsikeledzea ha maḓipfele nga murahu ha u vhaisala.
'''Ndeme ya Mutakalo wa Muhumbulo.'''
Vhutshilo havhuḓi: Zwi khwinisa dakalo, u fushea, na nyaluwo ya muthu nga eṱhe.
Mutakalo wa Muvhili: Mutakalo wa muhumbulo u si wavhuḓi u nga ita uri muthu a vhe na malwadze a sa fholi.
Masiandoitwa a Ikonomi: Khaedu dza mutakalo wa muhumbulo dzi kwama mveledziso ya mushumoni.
U dzika ha Matshilisano: Zwi ṱuṱuwedza zwitshavha zwo khwaṱhaho na u fhungudza u nyadziwa.
'''Khaedu kha Mutakalo wa Muhumbulo.'''
Tshiṱuhu: Mavhonele a si avhuḓi a kula nungo vhathu uri vha si ṱoḓe thuso.
U swikelela kha Ṱhogomelo: Zwishumiswa na tshumelo dzi si gathi kha madzingu manzhi.
Zwithivheli zwa Mvelele: Zwitshavha zwo fhambanaho zwi ṱalutshedza mutakalo wa muhumbulo nga nḓila dzo fhambanaho.
Vhuleme ha Ḽifhasi Ḽoṱhe: Malwadze, nndwa, na u sa dzika ha zwa ekonomi zwi engedza mutsiko.<ref>https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/common-genetic-factors-found-5-mental-disorders</ref>
'''Zwiṱirathedzhi zwa u Ṱuṱuwedza Mutakalo wa Muhumbulo.'''
Pfunzo: U ḓivhadza nga ha mafhungo a mutakalo wa muhumbulo.
Sisiṱeme dza Thikhedzo: U ṱuṱuwedza u dzhenelela ha muṱa, thangana dza murole, na tshitshavha.
Ndondolo ya Vhuphurofeshinaḽa: U swikelela nyeletshedzo, dzilafho, na mishonga.
Vhutshilo ha Mutakalo: U ita nyonyoloso, u ḽa zwiḽiwa zwo linganyiselwaho, na u eḓela lwo eḓanaho.
Vhukando ha Mbekanyamaitele: Mbekanyamushumo dza muvhuso dza u ṱanḓavhudza tshumelo dza mutakalo wa muhumbulo.
'''BUGU TSHUMISWA.'''
3vpqexwewxom36qiujj82h3i6lta8gt
23301
23281
2026-09-26T00:16:36Z
InternetArchiveBot
6098
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
23301
wikitext
text/x-wiki
'''Mutakalo wa Muhumbulo.'''
[[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Mental_Health_Message.jpg/960px-Mental_Health_Message.jpg%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=imageinfo&utm_content=thumbnail|thumb|Mutakalo Wa Muhumbulo.]]
'''Mutakalo wa muhumbulo''' u amba vhuḓifari ha muthu ha maḓipfele, muhumbulo, na matshilisano.<ref>https://medlineplus.gov/mentalhealth.html</ref> I ṱuṱuwedza nḓila ine vhathu vha humbula ngayo, u ḓipfa ngayo, na u ḓifara ngayo vhutshiloni ha ḓuvha na ḓuvha, khathihi na nḓila ine vha sedzana ngayo na mutsiko, u tshilisana na vhaṅwe, na u dzhia phetho. Mutakalo wavhuḓi wa muhumbulo ndi wa ndeme kha vhuḓifari nga u angaredza na u bveledza.<ref>https://www.who.int/</ref>
'''Zwipiḓa zwa Ndeme zwa Mutakalo wa Muhumbulo.'''
Vhuḓifari ha Maḓipfele: Vhukoni ha u langa maḓipfele a ngaho dakalo, u ṱungufhala, na mbiti.
U Shuma ha Muhumbulo: U humbula zwavhuḓi, u livhisa ṱhogomelo, na u dzhia tsheo.
Vhushaka ha Matshilisano: Vhukwamani ha mutakalo na vhukwamani vhu tikedzaho.
U konḓelela: Vhukoni ha u fhola kha vhuleme na mutsiko.<ref>http://www.psychiatria-danubina.com/UserDocsImages/pdf/dnb_vol31_noSuppl%203/dnb_vol31_noSuppl%203_217.pdf</ref>
'''Nyimele dzo ḓoweleaho dza Mutakalo wa Muhumbulo.'''
U tsikeledzea: U dzulela u ṱungufhala, u sa vha na dzangalelo, na u neta.
Vhulwadze ha u vhilaela: U vhilaela nga maanḓa, u tshuwa, na u ofha.
Vhulwadze ha Bipolar: Zwiitea zwine zwa shanduka zwa mania na u tsikeledzea.
Vhulwadze ha muhumbulo: U humbula nga nḓila yo khakheaho, u vhona zwithu zwi sa vhonali, na u sa shuma zwavhuḓi.
Vhulwadze ha u tsikeledzea nga murahu ha u vhaisala (PTSD): U tsikeledzea ha maḓipfele nga murahu ha u vhaisala.
'''Ndeme ya Mutakalo wa Muhumbulo.'''
Vhutshilo havhuḓi: Zwi khwinisa dakalo, u fushea, na nyaluwo ya muthu nga eṱhe.
Mutakalo wa Muvhili: Mutakalo wa muhumbulo u si wavhuḓi u nga ita uri muthu a vhe na malwadze a sa fholi.
Masiandoitwa a Ikonomi: Khaedu dza mutakalo wa muhumbulo dzi kwama mveledziso ya mushumoni.
U dzika ha Matshilisano: Zwi ṱuṱuwedza zwitshavha zwo khwaṱhaho na u fhungudza u nyadziwa.
'''Khaedu kha Mutakalo wa Muhumbulo.'''
Tshiṱuhu: Mavhonele a si avhuḓi a kula nungo vhathu uri vha si ṱoḓe thuso.
U swikelela kha Ṱhogomelo: Zwishumiswa na tshumelo dzi si gathi kha madzingu manzhi.
Zwithivheli zwa Mvelele: Zwitshavha zwo fhambanaho zwi ṱalutshedza mutakalo wa muhumbulo nga nḓila dzo fhambanaho.
Vhuleme ha Ḽifhasi Ḽoṱhe: Malwadze, nndwa, na u sa dzika ha zwa ekonomi zwi engedza mutsiko.<ref>{{Cite web |title=Archive copy |url=https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/common-genetic-factors-found-5-mental-disorders |access-date=2026-09-25 |archive-date=2018-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181229220751/https://www.nih.gov/news-events/nih-research-matters/common-genetic-factors-found-5-mental-disorders |dead-url=yes}}</ref>
'''Zwiṱirathedzhi zwa u Ṱuṱuwedza Mutakalo wa Muhumbulo.'''
Pfunzo: U ḓivhadza nga ha mafhungo a mutakalo wa muhumbulo.
Sisiṱeme dza Thikhedzo: U ṱuṱuwedza u dzhenelela ha muṱa, thangana dza murole, na tshitshavha.
Ndondolo ya Vhuphurofeshinaḽa: U swikelela nyeletshedzo, dzilafho, na mishonga.
Vhutshilo ha Mutakalo: U ita nyonyoloso, u ḽa zwiḽiwa zwo linganyiselwaho, na u eḓela lwo eḓanaho.
Vhukando ha Mbekanyamaitele: Mbekanyamushumo dza muvhuso dza u ṱanḓavhudza tshumelo dza mutakalo wa muhumbulo.
'''BUGU TSHUMISWA.'''
7x2ni748vedcwdqrl4oz4l22yglyzgg
U Gidima Mbambe
0
6147
23283
2026-09-25T13:31:04Z
Rencila
9395
Created page with "'''U GIDIMA MBAMBE.''' [[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Get_set.jpg/960px-Get_set.jpg%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=imageinfo&utm_content=thumbnail|thumb|U Gidima Mbambe]] '''U gidima mbambe''' ndi mushumo wa mitambo ya muṱaṱisano une vhaṱanganedzi vha vha na ndivho ya u gidima tshikhala tsho vhewaho nga tshifhinga tshiṱukusa. Ndi iṅwe ya mitambo ya kale vhukuma na ya shango ḽoṱhe, ine ya itwa kha mvelele na..."
23283
wikitext
text/x-wiki
'''U GIDIMA MBAMBE.'''
[[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/89/Get_set.jpg/960px-Get_set.jpg%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=imageinfo&utm_content=thumbnail|thumb|U Gidima Mbambe]]
'''U gidima mbambe''' ndi mushumo wa mitambo ya muṱaṱisano une vhaṱanganedzi vha vha na ndivho ya u gidima tshikhala tsho vhewaho nga tshifhinga tshiṱukusa. Ndi iṅwe ya mitambo ya kale vhukuma na ya shango ḽoṱhe, ine ya itwa kha mvelele na miṅwaha yoṱhe, u bva kha zwiitea zwi si zwa fomala zwa tshitshavha u ya kha miṱaṱisano ya dzitshaka.<ref>https://www.powerthesaurus.org/contest/definitions</ref>
'''Vhubvo ha Ḓivhazwakale.'''
Vhubvo ha Kale: Mitambo ya milenzhe yo vha i tshipiḓa tsha ndeme kha Mitambo ya Olympic ngei Gerika ḽa kale, ho vha hu na zwiitea zwi ngaho tshitediamu (u gidima lupfufhi) na dolichos (u gidima tshikhala tshilapfu).
Mveledziso ya Musalauno: Mbambe dzo dzudzanywaho dzo thoma u takalelwa nga ḓana ḽa vhu-19 ḽa miṅwaha, zwa ita uri hu thomiwe mutambo wa u gidima sa mutambo wo ḓoweleaho.
Muṱaṱisano wa Ḽifhasi Ḽoṱhe: Ṋamusi, mbambe dzi thoma kha u gidima ha u ḓitakadza hapo u ya kha zwiitea zwi re na bvumo zwi ngaho Boston Marathon na zwiitea zwa Olympic track.
'''Tshaka dza Mirafho.'''
U gidima: Zwikhala zwiṱuku (100m, 200m, 400m) zwi tshi khou sedza kha luvhilo na maanḓa a u thuthuba.
Tshikhala tsha vhukati: Miṱaṱisano ine ya nga 800m na 1500m i ṱoḓa luvhilo na u konḓelela.
Tshikhala tshilapfu: Tshi katela 5km, 10km, hafu ya marathoni, na zwiitea zwa marathoni.
U pfuka shango: Miṱaṱisano ya nnḓa ha bada kha mavu o fhambanaho.
Mbambe dza relay: Zwigwada zwa vhagidimi vha tshi fhira nga thanda kha zwikhala zwo vhewaho.
Marathoni dza nṱhesa: Tshikhala tshine tsha fhira marathoni, kanzhi tshi fhira 50km.<ref>https://marathonhandbook.com/types-of-race/#mfn-content-00000000000050f90000000000000000_1104-1</ref>
'''Ndugiselelo na Vhugudisi.'''
U Ḓilugisa Muvhilini: U ita nyonyoloso dza u khwaṱhisa, u konḓelela, na u tendelana na zwiimo.
Mufusho: Zwiḽiwa zwo linganelaho zwine zwa vha na maḓi o linganelaho na u dzhia maanḓa.
U Lugiselela Muhumbulo: U livhisa ṱhogomelo, u konḓelela, na u langa mutsiko.
Tshiṱirathedzhi: U ṱavhanya, u vhea, na u tendelana na zwiimo zwa mbambe.
'''Ndeme ya Mbambe dza u Gidima.'''
Mbuelo dza Mutakalo: I khwinisa u khwaṱha ha mbilu, u khwaṱhisa misipha, na u ḓifara zwavhuḓi ha muhumbulo.
Ndeme ya Matshilisano: I fhaṱa muya wa tshitshavha nga kha u gidima ha lufuno na zwiitea zwapo.
Vhundeme ha Mvelele: I sumbedza u konḓelela na u swikelela kha mvelele nnzhi.
Masiandoitwa a Ikonomi: Miṱaṱisano mihulwane i kunga vhuendelamashango, u tikedzwa, na u ṱanganedzwa nga nyanḓadzamafhungo.<ref>https://marathonhandbook.com/types-of-race/#mfn-content-00000000000050f90000000000000000_1104-3</ref>
'''Khaedu.'''
U huvhala: Mafhungo o ḓoweleaho a katela u ṱangana ha milenzhe, u ṱangana ha milenzhe, na u ḓi gudisa nga maanḓa.
Zwithu zwa Mupo: Mutsho, fhethu, na vhunṱha zwi kwama kushumele.
U swikelelea: A si zwitshavha zwoṱhe zwine zwa vha na zwishumiswa kana fhethu ho tsireledzeaho ha u gidima.
U gidima mbambe a zwi sokou vha mulingo wa luvhilo na u konḓelela—ndi u pembelela u konḓelela ha vhathu, u ḓilaya, na u vha na tshitshavha. Hu sa londwi uri ndi zwa u ḓimvumvusa kana zwa mushumo, mirafho i bvela phanḓa i tshi ṱuṱuwedza vhathu na zwitshavha shangoni ḽoṱhe.
'''BUGU TSHUMISWA.'''
mg0pvi9zl1nyd0bby211lasoqba011e
U Ita Nyonyoloso
0
6148
23285
2026-09-25T13:40:03Z
Rencila
9395
Created page with "'''U ITA NYONYOLOSO.''' [[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Exercise_silhouettes.svg/960px-Exercise_silhouettes.svg.png%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=imageinfo&utm_content=thumbnail|thumb]] '''U ita nyonyoloso''' zwi amba mushumo wa muvhili wo pulaniwaho, wo dzudzanywaho, na u dovhololwaho une wa itwa u itela u khwinisa kana u vhulunga mutakalo, u khwaṱha, na vhuḓifari nga u angaredza. Ndi tombo ḽa mutheo ḽa mishonga..."
23285
wikitext
text/x-wiki
'''U ITA NYONYOLOSO.'''
[[File:Https://thumb.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Exercise_silhouettes.svg/960px-Exercise_silhouettes.svg.png%3Futm_source=commons.wikimedia.org&utm_campaign=imageinfo&utm_content=thumbnail|thumb]]
'''U ita nyonyoloso''' zwi amba mushumo wa muvhili wo pulaniwaho, wo dzudzanywaho, na u dovhololwaho une wa itwa u itela u khwinisa kana u vhulunga mutakalo, u khwaṱha, na vhuḓifari nga u angaredza. Ndi tombo ḽa mutheo ḽa mishonga ya u thivhela na tshithu tsha ndeme kha u khwinisa vhuimo ha vhutshilo.<ref>https://www.who.int/</ref>
'''Tshaka dza u ita nyonyoloso.'''
Aerobic (Cardio): Mishumo ine ya nga u gidima, u reila baisigira, na u ṱamba zwine zwa khwinisa u konḓelela ha mbilu.
U Gudisa Maanḓa: U takusa zwileme, u khwaṱhisa zwigwada, na u ita nyonyoloso dza u khwaṱhisa muvhili dzine dza fhaṱa misipha na marambo.
U tendelana na zwiimo: U ṱomola, yoga, na Pilates zwine zwa khwinisa u tshimbila na u fhungudza khombo ya u huvhala.
U Linganyisela na u Ṱanganelana: U ita nyonyoloso dzi ngaho tai chi na stability drills dzine dza khwinisa maimo na u thivhela u wa.<ref>https://www.health.harvard.edu/topics/exercise-and-fitness</ref>
'''Mbuyelo dza u ita nyonyoloso.'''
'''Mutakalo wa Muvhili''':
I fhungudza khombo ya malwadze ane avha uri ha fheli (vhulwadze ha mbilu, vhulwadze ha swigiri, u nona).
I khwaṱhisa misipha, marambo, na zwipiḓa zwa muvhili.
I khwinisa mushumo wa sisiṱeme ya nyelulo.
'''Mutakalo wa Muhumbulo:'''
I fhungudza mutsiko, mbilaelo, na u tsikeledzea.
I khwinisa muhumbulo nga u bvisa endorphin.
I khwinisa mushumo wa u ṱalukanya na u humbula.
'''Mbuelo dza Matshilisano:'''
U ṱuṱuwedza u shuma sa tshigwada na u shela mulenzhe ha tshitshavha.
I fhaṱa ndayo na u konḓelela.
U ṱuṱuwedza u katelwa nga kha mitambo ya u ḓimvumvusa.
'''Nḓila dzo Themendelwaho.'''
Vhaaluwa: U ita mushumo wa aerobic wo linganelaho wa miniti ya 150 kana mushumo wa maanḓa wa miniti ya 75 nga vhege, khathihi na u gudisa maanḓa luvhili nga vhege.
Vhana na Vhaswa: U ita nyonyoloso lwa mimunithi i sa fhiriho 60 ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe, u katela na u ita nyonyoloso nga maanḓa luraru nga vhege.
'''Khaedu.'''
Vhutshilo ha u dzula: U engedza tshifhinga tsha u vhona tshikirini zwi fhungudza u ḓiḓowedza.
U swikelela: Zwifhaṱo zwiṱuku kha vhupo ha mahayani kana fhethu hune ha vha na vhushayanungo.
Tshiṱuṱuwedzi: U konḓelwa u dzula u tshi ita nyonyoloso nga nḓila i sa shanduki.
U ita nyonyoloso ndi zwa ndeme kha mutakalo wo fhelelaho, zwi tshi ṱanganya mbuyelo dza muvhili, muhumbulo, na matshilisano. U ita mushumo tshifhinga tshoṱhe a zwi thivheli malwadze fhedzi, fhedzi zwi dovha zwa ṱuṱuwedza u konḓelela, dakalo, na vhuḓifari ha tshitshavha.
'''BUGU TSHUMISWA.'''
kp1xtosw2tp1dw5d4w2dau5vwoeusit
Munwe
0
6149
23286
2026-09-25T13:41:48Z
Andani Muneri
9436
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375073273|Finger]]"
23286
wikitext
text/x-wiki
Munwe ndi tshigunwe tsho vhalaho, tshine tsha vha na mavhambo manzhi, tshi wanalaho kha zwanda zwa zwipuka zwa tetrapod zwi re na mavhambo, u fana na vhathu na dziṅwe phrimeti. Tshigunwe tshi dovha tsha vha na luvhala lwo omaho, lune lwa tsireledza tshiphetho tsha munwe. Vhunzhi ha tetrapod hu na zwigunwe zwiṱanu (pentadactyly). Zwigunwe zwine zwa vha zwipfufhi u fhira metacarpal kana metatarsal zwi vhidzwa zwikondo, ngeno zwine zwa vha zwilapfu zwi tshi vhidzwa minwe.
e2coklwaj453vu0k693qvg4max1txfr
Nnḓu
0
6150
23288
2026-09-25T14:07:24Z
Andani Muneri
9436
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375120999|House]]"
23288
wikitext
text/x-wiki
Nndu ndi tshifhato tshino dzula vhathu.Iya fhambana ubva kha raandavhule uya kha tshiimiswa tsho itwaho nga khuni, “concrete “ na zwinwe zwithu nahone yo itwa bommbi dza madi,mudagasi,vhududo,na muya wau fema.Nndu dzi shumisa thanga dzo fhambanaho u itela u thivhela mvula.Nndu dzi na mavothi au thivhela mafobvu na vhanwe vhasongo tanganedziwaho.Nndu dza maduvhano dzi na kamara dzi fhiraho nthihi,bunga ngangomu,ha u bikela, na ho dzula.Nndu i ngavha na fhethu Hau la o fhambanaho nayo. Dzinwe nndu kha la North America dzina lufhera lwa u tambela.Kha mita ya vhalimi zwipuka zwingaho khuhu na kholomo zwi dzula midini ya vhathu.
io1do8nhsuxvp28egupt7j2ryemsubv
23292
23288
2026-09-25T20:25:45Z
Andani Muneri
9436
edited draft 2
23292
wikitext
text/x-wiki
[[File:Adam Thoroughgood House - South LR.jpg|thumb|Picture of a house]]
NnduNndu ndi tshifhato tshino dzula vhathu.Iya fhambana ubva kha raandavhule uya kha tshiimiswa tsho itwaho nga khuni, “concrete “ na zwinwe zwithu nahone yo itwa bommbi dza madi,mudagasi,vhududo,na muya wau fema.Nndu dzi shumisa thanga dzo fhambanaho u itela u thivhela mvula.Nndu dzi na mavothi au thivhela mafobvu na vhanwe vhasongo tanganedziwaho.Nndu dza maduvhano dzi na kamara dzi fhiraho nthihi,bunga ngangomu,ha u bikela, na ho dzula.Nndu i ngavha na fhethu Hau la o fhambanaho nayo. Dzinwe nndu kha la North America dzina lufhera lwa u tambela.Kha mita ya vhalimi zwipuka zwingaho khuhu na kholomo zwi dzula midini ya vhathu.
Zwipuka izwi zwi na mishumo yo fhambananaho.Vhanwe vha shumisa kholomo u lima,u vhafha mafhi na nama khathihi na u beba zwinamana uri danga li aluwe.Khuhu dzi shuma u kudzela makumba kana u rengisiwa kha vhane vha toda nama.Nndu dza maduvhaano dzi na kufhatele kwo fhambanaho na kwa kale nga kule.Nndu dza kale hovha hu raandavhule dza thanga dza mahatsi fhedzi maduvhaano vhathu vha fhata nga zwidina vhafhedza vha fulela nga mazennge kana zwileithi.<ref name=":1">[[mwod:house|HOUSE Definition & Meaning - Merriam-Webster]]</ref>
[[REFERENCES]]
<ref name=":1" />
k0k5fwa31cc502zxdsmqmolxwufozob
Muroho
0
6151
23295
2026-09-25T20:50:43Z
Andani Muneri
9436
Edited draft 4
23295
wikitext
text/x-wiki
[[File:Starr-180810-5124-Cucurbita pepo-kabocha butternut hybrid flowers leaves in home orchard-Hawea Pl Olinda-Maui (43795843685).jpg|thumb|Butternut leaves[thanga]]]
Muroho ndi matari madala ane a liwa nga vhathu.Kanzhi u funwa nga vhaaluwa sa izwi vhaswa vha tshi funesa nama na zwithu zwire na mapfura.Vhaaluwa vha funa muroho nga uri u na pfushi nahone uya engedza mutakalo mivhilini yavho.Hu na miroho yo fhambanaho nahone i bikwa nga ndila dzo fhambanaho.Kha luambo lwa tshivenda ri na madzina a miroho yo fhambanaho sa bovhola,mushidzhi,thanga,nngu,delele na munawa.<ref name=":1">[https://southafrica.co.za/ve/lavhelesa-miroho-mvelo-afrika-tshipembe.html Lavhelesa Miroho ya Mvelo kha ḽa Afrika Tshipembe?]</ref>
Miroho iyi yothe i bikwa nga ndila dzo fhambanaho nahone na kudifhele a ku fani.Delele ndi line la suvhelela sa hololo ho nambatela tshienda tsha muthu,li tou lembuwa na vhuswa ha mutuku.Nngu ndi ine ya vhavha vhukuma nahone vhaaaluwa vhari iya tuwisa fhungudza vhulwadze ha swigiri.Munawa na thanga khathihi na mushidzhi zwia omisiwa nahone zwono oma zwipfi mukusule.Muroho wa thanga uya bikiwa wa kodeliwa nga nama kana wa pangiwa vhuluvha na fhuri .
[[REFERENCES]]
<ref name=":1" />
jtzkha9r7xffqwu28th881n9h4ybot8
Thovhele Vho-Nndweleni Mashamba
0
6152
23297
2026-09-25T22:37:28Z
TherealMasterchef
9434
I have created an article
23297
wikitext
text/x-wiki
Thovhele Vho-Nndweleni Mashamba
[[File:Arthur-Pyle King Arthur of Britain.JPG|thumb|Thovhele Vho-Nndweleni Mashamba.]]
Thovhela Vho-Nndweleni Mashamba vha divhe aho sa Thovhele Vho-NTL Mashamba,Ndi vhone muragaphanda wa lone shango la Ha-Mashamba kana ndi vhone khosi ya vha dzulapo vha ha mashamba kha lone vundu la Limpopo fhasi ha masipala wa Makhado .<ref>http://zoutnet.co.za/articles/sport/56183/2022-06-24/more-than-r200-000-for-mashambas-young-sport-stars</ref>
Naho ǹwaha we vha taǹwa kana u vheiwa sa khosi usongo ǹwaliwa lwa tshiofisi nga vhuḓalo, Thovhela Vho-NTL Mashamba vho dzhia vhuimo ha khotsia avho vho lovhaho,Vho-Migoroni sa zwine zwa itisiwa zwone nga mvelele ya Tshivenḓa. Ubva nga nwaha wa 2007 uri hu vhe vhone vhono vhusa shanga ḽa Ha-Mashamba.<ref>https://www.gov.za/news/speeches/deputy-minister-makhotso-sotyu-handing-over-ceremony-mabama-plantation-mashamba</ref>
Vha wela kha lushaka lwa Vhaluvhu ( tshitshavha tsho rangwaho phanḓa nga Mashamba), tshine tsha sedzulusa midzi yatsho ya ḓivhazwakale murahu nga mutevhe mulapfu wa vharangapanḓa wa sialala vhane vhabva govhani ḽa Nzhelele na thavhani ya kokwane.<ref>https://mvelele.co.za/</ref>
Sa Murangaphanḓa wa sialala, vhuimo ha Vho-Nndeleni vhu ṱumana na u vhulunga mvelele, mvelele na maitele a Vhavenḓa. Vharangaphanḓa vha sialala kha tshitshavha tsha Afrika Tshipembe.Ndi vhoṋe vhano vhona uri shango aḽi kho laṱa mvelelo ya Tshivenḓa nahone zwothe zwo dzula nga ngona.<ref>https://mvelele.co.za/</ref>
U vhulunga Mvelele: Nga fhasi ha vhuvhusi ha vho ha sialala, dzingu ḽa Ha-Mashamba ḽi farelela tshoṱhe kha mvelele ya Vhavenḓa. Zwikolo zwawe zwa u thoma zwa mvelele zwa ṅwaha muṅwe na muṅwe (murundu) zwi dzhielwa nṱha vhukuma, zwi kokodza vhathomi vha fhiraho 1 500 nga tshifhinga tshithihi.<ref>https://www.zoutnet.co.za/</ref>
Thonamente ya Thovhele NTL Mashamba: U ḓivhelwa vhukuma u ṱuṱuwedza mitambo ya fhasi u itela uri vhaswa vhapo vha vhe kule na vhutshinyi. U tikedza muṱaṱisano muhulwane wa bola ya milenzhe wa dzingu, Thonamennde ya Bola ya Milenzhe ya Thovhele NTL Mashamba. Mafhelelo a thonamennde ndi zwiitea zwa nṱhesa zwa tshitshavha, zwine zwa kokodza zwigidi zwa vhaṱaleli khathihi na vhaḓivhalea vha bola ya milenzhe vha Afrika Tshipembe vha ngaho Siphiwe Tshabalala na vhatikedzi vhahulwane vha lushaka vha ngaho "Mama Joy" Chauke.<ref>http://zoutnet.co.za/articles/sport/56183/2022-06-24/more-than-r200-000-for-mashambas-young-sport-stars</ref>
Referentsi
# http://zoutnet.co.za/articles/sport/56183/2022-06-24/more-than-r200-000-for-mashambas-young-sport-stars
# https://www.gov.za/news/speeches/deputy-minister-makhotso-sotyu-handing-over-ceremony-mabama-plantation-mashamba
# https://mvelele.co.za
# https://mvelele.co.za
# https://www.zoutnet.co.za
# http://himm.sabchauis.com
# https://www.citizen.co.za
# http://zoutnet.co.za/articles/sport/56183/2022-06-24/more-than-r200-000-for-mashambas-young-sport-stars
4yvrzg2ofu7bptl1x7njh1kjb037xtx
23298
23297
2026-09-25T22:38:28Z
TherealMasterchef
9434
I'm done writing my article
23298
wikitext
text/x-wiki
Thovhele Vho-Nndweleni Mashamba.
[[File:Arthur-Pyle King Arthur of Britain.JPG|thumb|Thovhele Vho-Nndweleni Mashamba.]]
Thovhela Vho-Nndweleni Mashamba vha divhe aho sa Thovhele Vho-NTL Mashamba,Ndi vhone muragaphanda wa lone shango la Ha-Mashamba kana ndi vhone khosi ya vha dzulapo vha ha mashamba kha lone vundu la Limpopo fhasi ha masipala wa Makhado .<ref>http://zoutnet.co.za/articles/sport/56183/2022-06-24/more-than-r200-000-for-mashambas-young-sport-stars</ref>
Naho ǹwaha we vha taǹwa kana u vheiwa sa khosi usongo ǹwaliwa lwa tshiofisi nga vhuḓalo, Thovhela Vho-NTL Mashamba vho dzhia vhuimo ha khotsia avho vho lovhaho,Vho-Migoroni sa zwine zwa itisiwa zwone nga mvelele ya Tshivenḓa. Ubva nga nwaha wa 2007 uri hu vhe vhone vhono vhusa shanga ḽa Ha-Mashamba.<ref>https://www.gov.za/news/speeches/deputy-minister-makhotso-sotyu-handing-over-ceremony-mabama-plantation-mashamba</ref>
Vha wela kha lushaka lwa Vhaluvhu ( tshitshavha tsho rangwaho phanḓa nga Mashamba), tshine tsha sedzulusa midzi yatsho ya ḓivhazwakale murahu nga mutevhe mulapfu wa vharangapanḓa wa sialala vhane vhabva govhani ḽa Nzhelele na thavhani ya kokwane.<ref>https://mvelele.co.za/</ref>
Sa Murangaphanḓa wa sialala, vhuimo ha Vho-Nndeleni vhu ṱumana na u vhulunga mvelele, mvelele na maitele a Vhavenḓa. Vharangaphanḓa vha sialala kha tshitshavha tsha Afrika Tshipembe.Ndi vhoṋe vhano vhona uri shango aḽi kho laṱa mvelelo ya Tshivenḓa nahone zwothe zwo dzula nga ngona.<ref>https://mvelele.co.za/</ref>
U vhulunga Mvelele: Nga fhasi ha vhuvhusi ha vho ha sialala, dzingu ḽa Ha-Mashamba ḽi farelela tshoṱhe kha mvelele ya Vhavenḓa. Zwikolo zwawe zwa u thoma zwa mvelele zwa ṅwaha muṅwe na muṅwe (murundu) zwi dzhielwa nṱha vhukuma, zwi kokodza vhathomi vha fhiraho 1 500 nga tshifhinga tshithihi.<ref>https://www.zoutnet.co.za/</ref>
Thonamente ya Thovhele NTL Mashamba: U ḓivhelwa vhukuma u ṱuṱuwedza mitambo ya fhasi u itela uri vhaswa vhapo vha vhe kule na vhutshinyi. U tikedza muṱaṱisano muhulwane wa bola ya milenzhe wa dzingu, Thonamennde ya Bola ya Milenzhe ya Thovhele NTL Mashamba. Mafhelelo a thonamennde ndi zwiitea zwa nṱhesa zwa tshitshavha, zwine zwa kokodza zwigidi zwa vhaṱaleli khathihi na vhaḓivhalea vha bola ya milenzhe vha Afrika Tshipembe vha ngaho Siphiwe Tshabalala na vhatikedzi vhahulwane vha lushaka vha ngaho "Mama Joy" Chauke.<ref>http://zoutnet.co.za/articles/sport/56183/2022-06-24/more-than-r200-000-for-mashambas-young-sport-stars</ref>
Referentsi
# http://zoutnet.co.za/articles/sport/56183/2022-06-24/more-than-r200-000-for-mashambas-young-sport-stars
# https://www.gov.za/news/speeches/deputy-minister-makhotso-sotyu-handing-over-ceremony-mabama-plantation-mashamba
# https://mvelele.co.za
# https://mvelele.co.za
# https://www.zoutnet.co.za
# http://himm.sabchauis.com
# https://www.citizen.co.za
# http://zoutnet.co.za/articles/sport/56183/2022-06-24/more-than-r200-000-for-mashambas-young-sport-stars
shq8g3yw2ylqdd0mc1c2sitqbzkilqa
Vhafumakadzi Vha Tshila Nga Nyofho: Mabulayo A Ekurhuleni
0
6153
23299
2026-09-25T23:11:44Z
TherealMasterchef
9434
I have created an article
23299
wikitext
text/x-wiki
[[File:Stop gender based violence sign in Liberia - panoramio (196).jpg|thumb|Vhafumakadzi Vha Tshila Nga Nyofho: Mabulayo A Ekurhuleni.]]
U tumbulwa ha zwitumbu zwa vhafumakadzi u mona na Ekurhuleni zwo dovha zwa ḓisa vhuleme ha khakhathi dzo thewaho kha mbeu Afrika Tshipembe kha ṱhogomelo khulwane. U tumbulwa ha zwitumbu zwa vhafumakadzi u mona na Ekurhuleni zwo sedzana na MaAfrika Tshipembe, naho zwo ralo, na ngoho ye ra i iledza lwa tshifhinga tshilapfu vhukuma – vhafumakadzi shangoni ḽashu a vha sokou vha vha songo tsireledzeaho kha nyimele dzo khetheaho. Nyofho yo no vha zwithu zwo ḓoweleaho zwine vha zwi ita vhutshiloni havho.<ref>https://www.wits.ac.za/</ref>
Vha Bopha Foundation vhari vhafumakadzi vha Kempton Park vha khou ofha u bva mahayani avho zwi tshi tevhela mabulayo manzhi. Vho ita khuwelelo kha muvhuso wa Gauteng uri u khwaṱhise phindulo yawo. Vho-Andrew Baloyi vha mutheo vhari vha khou toda vhudifhinduleli, hu tshi katelwa na u isa mafhungo khothe arali zwi tshi todea. "Zwi a vhavha, zwine zwa khou itea Ekurhuleni. Arali muvhuso wa sa dzhenelela, hu do vha na thaidzo, ngauri zwitshavha zwi do thoma u di dzudzanya u lwa na haya mavemu. Hu do vha khakhathi.<ref>https://www.enca.com/</ref>
Kha heli mbulayo ho wanala zwitumbu zwa vhafumakadzi zwi swikaho malo. mivhili ya vhafumakadzi vha fumi-malo. Miṱa ya fumi-malo yo lindelaho phindulo. Matshilo a 8 o dzhiiwaho kha nyimele dze dza vula hafhu iṅwe ya mbonzhe dzo dzikaho dza Afrika Tshipembe.<ref>https://iol.co.za/</ref>
Vhafumakadzi vha ri u tshimbila u wothe maduvha ndi u tamba nga vhutshilo havho ngauri matshilo avho a khomboni.Azwingo tsha tsireledzea uri muthu wa tshi fumakadzi atshimbile a ethe.Sa shango ri kho tea u takuwa ra thivha ha ya mbulayo.<ref>https://www.dailymaverick.co.za/</ref>
a vhanna vha Afrika Tshipembe, ri na vhuḓifhinduleli ha u ima na khakhathi dzo livhiswaho kha vhafumakadzi na u thusa u sika zwitshavha hune vhafumakadzi na vhasidzana vha nga ḓipfa vho tsireledzea. U tsireledza vhafumakadzi a zwo ngo fanela u vha phindulo fhedzi nga murahu ha musi ho no itea khombo, fhedzi ndi u ḓikumedzela hu bvelaho phanḓa ha u thivhela khakhathi, u amba nga ha u tambudzwa, u itela khaedu mavhonele a vhaisaho na u ita uri vhaiti vha khakhathi vha vhe na vhuḓifhinduleli. Vhanna vha tea u dovha vha ṱuṱuwedzana u hana khakhathi, u tambudzwa na vhuḓifari vhuṅwe na vhuṅwe vhune ha vhea vhafumakadzi khomboni. Ri fanela u thetshelesa vhafumakadzi, u tikedza vhaponyi, u vhiga u tambudzwa hu humbulelwaho na u shumisa maipfi ashu u ṱuṱuwedza ṱhonifho, tshirunzi na u lingana. Nndwa ya u lwa na khakhathi dzo ḓisendekaho kha mbeu i nga si litshelwe kha vhafumakadzi fhedzi; Vhanna vha Afrika Tshipembe na vhone vha fanela u dzhia vhuḓifhinduleli na u vha tshipiḓa tsha u sika tshitshavha tsho tsireledzeaho tsha vhafumakadzi na mirafho i ḓaho.<ref>https://www.timeslive.co.za</ref>
Referentsi
# https://www.wits.ac.za
# https://www.enca.com
# https://iol.co.za
# https://www.dailymaverick.co.za
# https://www.timeslive.co.za
fwf7bmooqmxushurp4e65xicvmfzszc
23300
23299
2026-09-25T23:12:14Z
TherealMasterchef
9434
I'm done writing my article
23300
wikitext
text/x-wiki
[[File:Stop gender based violence sign in Liberia - panoramio (196).jpg|thumb|Vhafumakadzi Vha Tshila Nga Nyofho: Mabulayo A Ekurhuleni.]]
U tumbulwa ha zwitumbu zwa vhafumakadzi u mona na Ekurhuleni zwo dovha zwa ḓisa vhuleme ha khakhathi dzo thewaho kha mbeu Afrika Tshipembe kha ṱhogomelo khulwane. U tumbulwa ha zwitumbu zwa vhafumakadzi u mona na Ekurhuleni zwo sedzana na MaAfrika Tshipembe, naho zwo ralo, na ngoho ye ra i iledza lwa tshifhinga tshilapfu vhukuma – vhafumakadzi shangoni ḽashu a vha sokou vha vha songo tsireledzeaho kha nyimele dzo khetheaho. Nyofho yo no vha zwithu zwo ḓoweleaho zwine vha zwi ita vhutshiloni havho.<ref>https://www.wits.ac.za/</ref>
Vha Bopha Foundation vhari vhafumakadzi vha Kempton Park vha khou ofha u bva mahayani avho zwi tshi tevhela mabulayo manzhi. Vho ita khuwelelo kha muvhuso wa Gauteng uri u khwaṱhise phindulo yawo. Vho-Andrew Baloyi vha mutheo vhari vha khou toda vhudifhinduleli, hu tshi katelwa na u isa mafhungo khothe arali zwi tshi todea. "Zwi a vhavha, zwine zwa khou itea Ekurhuleni. Arali muvhuso wa sa dzhenelela, hu do vha na thaidzo, ngauri zwitshavha zwi do thoma u di dzudzanya u lwa na haya mavemu. Hu do vha khakhathi.<ref>https://www.enca.com/</ref>
Kha heli mbulayo ho wanala zwitumbu zwa vhafumakadzi zwi swikaho malo. mivhili ya vhafumakadzi vha fumi-malo. Miṱa ya fumi-malo yo lindelaho phindulo. Matshilo a 8 o dzhiiwaho kha nyimele dze dza vula hafhu iṅwe ya mbonzhe dzo dzikaho dza Afrika Tshipembe.<ref>https://iol.co.za/</ref>
Vhafumakadzi vha ri u tshimbila u wothe maduvha ndi u tamba nga vhutshilo havho ngauri matshilo avho a khomboni.Azwingo tsha tsireledzea uri muthu wa tshi fumakadzi atshimbile a ethe.Sa shango ri kho tea u takuwa ra thivha ha ya mbulayo.<ref>https://www.dailymaverick.co.za/</ref>
a vhanna vha Afrika Tshipembe, ri na vhuḓifhinduleli ha u ima na khakhathi dzo livhiswaho kha vhafumakadzi na u thusa u sika zwitshavha hune vhafumakadzi na vhasidzana vha nga ḓipfa vho tsireledzea. U tsireledza vhafumakadzi a zwo ngo fanela u vha phindulo fhedzi nga murahu ha musi ho no itea khombo, fhedzi ndi u ḓikumedzela hu bvelaho phanḓa ha u thivhela khakhathi, u amba nga ha u tambudzwa, u itela khaedu mavhonele a vhaisaho na u ita uri vhaiti vha khakhathi vha vhe na vhuḓifhinduleli. Vhanna vha tea u dovha vha ṱuṱuwedzana u hana khakhathi, u tambudzwa na vhuḓifari vhuṅwe na vhuṅwe vhune ha vhea vhafumakadzi khomboni. Ri fanela u thetshelesa vhafumakadzi, u tikedza vhaponyi, u vhiga u tambudzwa hu humbulelwaho na u shumisa maipfi ashu u ṱuṱuwedza ṱhonifho, tshirunzi na u lingana. Nndwa ya u lwa na khakhathi dzo ḓisendekaho kha mbeu i nga si litshelwe kha vhafumakadzi fhedzi; Vhanna vha Afrika Tshipembe na vhone vha fanela u dzhia vhuḓifhinduleli na u vha tshipiḓa tsha u sika tshitshavha tsho tsireledzeaho tsha vhafumakadzi na mirafho i ḓaho.<ref>https://www.timeslive.co.za</ref>
Referentsi
# https://www.wits.ac.za
# https://www.enca.com
# https://iol.co.za
# https://www.dailymaverick.co.za
# https://www.timeslive.co.za
njialvk99spde5nkc1l1gw9t7386s84
U Shaya ha mudagasi Afrika Tshipembe
0
6154
23304
2026-09-26T07:29:38Z
Fentse18
9396
Created page with "U fhungudzwa ha muhwalo ndi mini? U fhungudzwa ha muḓagasi ndi maitele a langwaho o shumiswaho nga Eskom, khamphani ya muḓagasi ya muvhuso wa Afrika Tshipembe, u itela u fhungudza ṱhoḓea ya muḓagasi musi giridi ya lushaka i fhasi ha mutsiko muhulwane. Nṱhani ha u tendela u wa ha sisiṱeme tshoṱhe (u dzima ha muḓagasi shango ḽoṱhe), Eskom i dzima muḓagasi fhethu ho khethiwaho lwa awara dzi si gathi nga tshifhinga tshithihi, zwi tshi tevhela mbekany..."
23304
wikitext
text/x-wiki
U fhungudzwa ha muhwalo ndi mini?
U fhungudzwa ha muḓagasi ndi maitele a langwaho o shumiswaho nga Eskom, khamphani ya muḓagasi ya muvhuso wa Afrika Tshipembe, u itela u fhungudza ṱhoḓea ya muḓagasi musi giridi ya lushaka i fhasi ha mutsiko muhulwane. Nṱhani ha u tendela u wa ha sisiṱeme tshoṱhe (u dzima ha muḓagasi shango ḽoṱhe), Eskom i dzima muḓagasi fhethu ho khethiwaho lwa awara dzi si gathi nga tshifhinga tshithihi, zwi tshi tevhela mbekanyamushumo.<ref name=":1">ppmkzn.co.za</ref>
Ndi Ngani U Fhungudzwa ha Muhwalo Hu Tshi Itea?
1. Themamveledziso ya Vhulala
Vhunzhi ha themamveledziso dza Eskom—zwiṱitshi zwa muḓagasi, thambo dza u fhirisela, na dzitransifoma—zwo fhaṱiwa mahumi a miṅwaha o fhiraho nahone a zwo ngo ṱhogomelwa zwavhuḓi kana u khwiniswa. Nga ṅwambo wa zwenezwo, u pwashea na u kundelwa zwi a itea lunzhi-lunzhi.<ref name=":1" />
2. Vhubindudzi vhu si havhuḓi na Tshanḓa nguvhoni
Lwa miṅwaha minzhi, ho vha na vhubindudzi vhuṱuku kha zwiṱitshi zwiswa zwa muḓagasi. Phurojeke khulwane dzi ngaho Medupi na Kusile dzo lenga vhukuma na u fhira mugaganyagwama, zwiṅwe zwi tshi khou itiswa nga tshanḓa nguvhoni na ndaulo i si yavhuḓi. U lenga uhu ho amba uri Afrika Tshipembe a ḽo ngo vhuya ḽa fhaṱa vhukoni ho eḓanaho u itela u tshimbila na ṱhoḓea ine ya khou aluwa.<ref name=":1" />
3. U Ḓitika nga Malasha
Afrika Tshipembe ḽo ḓitika nga maanḓa nga zwiṱitshi zwa muḓagasi zwi shumisaho malasha. Malasha ndi tshisima tsha fulufulu tshi re na tshika nahone kanzhi a tshi fulufhedzei, nahone mafhungo a mitshini ane a dzulela u vha hone kha zwiṱiriki zwa malasha a ita uri nḓisedzo ya muḓagasi i sa lavhelele. Mafhungo a malasha a si avhuḓi na a ṋetshedzo a ṋaṋisa thaidzo.<ref name=":1" />
4. Nyaluwo ya Ikonomi na Vhadzulapo .
Musi tshivhalo tsha vhathu na ikonomi zwi tshi khou aluwa, ṱhoḓea ya muḓagasi i a engedzea. Mashudu mavhi, ṋetshedzo a yo ngo tshimbila nga luvhilo, zwine zwa sika ṱhahelelo ya tshoṱhe ya vhukoni nga zwifhinga zwa nṱhesa.<ref name=":1" />
5. Vhuleme ha Zwikolodo zwa Eskom
Eskom yo hweswa muhwalo wa zwikolodo zwi fhiraho R400 biḽioni. U sa dzika hayo kha zwa masheleni zwi kwama vhukoni hayo ha u ita ndondolo, u bindudza kha themamveledziso ntswa, na u renga mapfura a u bveledza muḓagasi.<ref name=":1" />
Masiandoitwa a u fhungudzwa ha muhwalo
U xelelwa nga Ikonomi: U khaulwa ha muḓagasi lunzhi-lunzhi zwi fhungudza u bveledza, zwi thithisa vhubveledzi, na u engedza ṱhuṱhuwedzo ya u shuma ha mabindu.<ref name=":1" />
Khombo dza Tsireledzo ya Tshitshavha: Mavhone a nḓila a a shuma, sisiṱeme dza tsireledzo dzi a bva kha inthanethe, nahone tshumelo dza shishi dzi a kwamea.<ref name=":1" />
U sa leludza Vhutshilo ha Ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe: U bika, u fhisa, u guda, na u shuma hayani zwoṱhe zwi a konḓa vhukuma.<ref name=":1" />
Nndwa dza Mabindu Maṱuku: Vhorabindudzi na dziSMME (mabindu maṱuku, a vhukati, na maṱuku) kanzhi a vha koni u badela sisiṱeme dza u tikedza, zwine zwa ita uri vha xelelwe nga mbuelo na vharengi.<ref name=":1" />
Ndi ifhio Thandululo?
Nḓila ya u bva kha u fhungudzwa ha muhwalo i kha ṱhanganyelo ya maga:<ref name=":1" />
U khwinisa Themamveledziso: U fhaṱa hafhu vhukoni ha Eskom na u vhona uri hu na u vha khagala na u shuma zwavhuḓi kha phurojeke dza tshifhinga tshi ḓaho.<ref name=":1" />
Fulufulu ḽi Vusuludzeaho: U bindudza kha ḓuvha, muya, na zwiṅwe zwiko zwi bveledzaho nga kha vhufarisani ha muvhuso na phuraivethe.<ref name=":1" />
Vhabveledzi vha Muḓagasi vho Ḓiimelelaho (IPP): U tendela khamphani nnzhi dza phuraivethe u bveledza na u rengisa muḓagasi kha giridi.<ref name=":1" />
U Shumisa Fulufulu Zwavhuḓi: U ṱuṱuwedza miṱa na mabindu uri vha shumise fulufulu nga vhuṱali.<ref name=":1" />
U fhungudzea ha muhwalo ndi tshiga tsha mafhungo o dzikaho a tshivhumbeo na a masheleni nga ngomu ha sekithara ya fulufulu ya Afrika Tshipembe. U i tandulula zwi ṱoḓa u ḓiimisela ha zwa poḽotiki, u ḓilaya ha zwa masheleni, na u shandukela kha zwisima zwa fulufulu zwo kunaho, zwi bveledzaho. Naho lwendo lu lulapfu, nga tshanduko dzo teaho na vhubindudzi, vhumatshelo vhu si na u dzima ha muḓagasi vhu a konadzea.<ref name=":1" />
h8mdl5cqwb4bkkbi9jq6nfqn0h9ds2z
Brenda Fassie
0
6155
23305
2026-09-26T07:52:02Z
Fentse18
9396
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375568258|Brenda Fassie]]"
23305
wikitext
text/x-wiki
Brenda Nokuzola Fassie [3 Novermber 1964 - 9 May 2004) o vha e muimbi wa [[Afurika Tshipembe]], une wa katela na gariki ya ngei Africa. Nga ho teaho, Marèro we a vha e mushavhani wawe u dovha a ḓivhiwa sa "Pentenbean wa Afurika kana "Mme ya Tshigwada tsha Vharema. Fassie o vha e muimbi wa ngano dza Afurika Tshipembe, a tshi pembelela ipfi ḽawe ḽi re na maanḓa, u sa kona zwavhuḓi, u ita uri hu vhe na khaṱulokwayo kha tshitshavha, kanzhi zwo vha zwi tshi vhidzwa vhunzhi ha muzika muhulwane ngei Afrika. O vha a tshi ita uri hu vhe na nyimbo dze dza thusa kha u ṱuṱuwedza vhathu vhane vha dzula henefho muzika, dzi ngaho sa pop kana kwaito. Hu sa londwi u vha hone hawe nga tshifhinga tshi si tshavhuḓi na tshine tsha ita uri a ambe maipfi, dzina ḽawe Nokuzola " zwi amba" vhuṱali.
erc9ag08gdh27h2uiylnunahq0h6vws
Mbalombalo dza u reipa
0
6156
23306
2026-09-26T07:58:18Z
Fentse18
9396
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376497017|Rape statistics]]"
23306
wikitext
text/x-wiki
Mbiti dzi re hone nga ṅwambo wa u tzhipa na miṅwe mishumo ya vhudzekani i a wanala mashangoni o fhambanaho, nahone zwa vha zwithu zwavhuḓi shangoni ḽo ṱhe. U sa tenda uri muthu u na mbebo zwithu zwo fhambanaho zwi ngaho muvhigo, mafhungo are kha bugu ya dza pfunzo dza mazwifhi na khwaṱhisedzo zwa mu ita uri hu vhe na khuḓano vhukati ha vhathu vhane vha si ṱoḓe thuso nga maanḓa zwine a khou ṱangana nazwo nahone zwenezwo zwo bveledza mbilaelo nnzhi dzine dza sumbedza uri ndi matanda oṱhe ane a ḓo fhelisa.
r5xj4oniprpgxyr86qnmkmgg4bzr04b
U fhungudzwa ha muhwalo
0
6157
23307
2026-09-26T08:01:20Z
Fentse18
9396
Created by translating the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1362879573|Load shedding]]"
23307
wikitext
text/x-wiki
U gera lwo kalulaho (LS) kanzhi i vha yo ḓala nga Maanḓa a u langa ha iṱo hune khamusi hu si vhe na ṱhoḓea khulwane ya uri vhathu vhanzhi vha kone u wana zwiṅwe zwithu.
gu6183lmrnx8csy0majdis9ehnxzbhq