Wikipedia
vewiki
https://ve.wikipedia.org/wiki/Hayani
MediaWiki 1.47.0-wmf.21
first-letter
Media
Special
Talk
User
User talk
Wikipedia
Wikipedia talk
File
File talk
MediaWiki
MediaWiki talk
Template
Template talk
Help
Help talk
Category
Category talk
TimedText
TimedText talk
Module
Module talk
Event
Event talk
Template:Stub
10
2208
23360
22332
2026-09-29T11:26:04Z
~2026-52356-67
9861
23360
wikitext
text/x-wiki
<div class="notice metadata" id="stub">''[[File:Wiki letter w.svg|50px]] This article is a [[:en:Wikipedia:Find or fix a stub|stub]]. You can help Wikipedia by <span class="plainlinks">[{{fullurl:{{FULLPAGENAME}}|action=edit}} expanding it]</span>. ''</div><includeonly>[[Category:Stubs]]</includeonly>
<noinclude>''This template will categorize articles that include it into [[:Category:Stubs]].''<noinclude>
</noinclude>
fswrjnppz0j9uczhhwfjg57oryybsag
Zwiḽiwa
0
5233
23347
23248
2026-09-29T09:52:47Z
Wawabless06
9402
Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375331697|Food]]"
23347
wikitext
text/x-wiki
[[File:Good_Food_Display_-_NCI_Visuals_Online.jpg|alt=Table set with red meat, bread, pasta, vegetables, fruit, fish, and beans|thumb| U sumbedzwa ha zwiḽiwa zwo fhambanaho .]]
'''Zwiḽiwa''' ndi tshithu tshiṅwe na tshiṅwe tshine tsha ḽiwa nga tshivhumbwa u itela u tikedza pfhushi . Zwiḽiwa kanzhi zwi vha zwi tshi bva kha zwimela,zwifuwo, zwipuka, kana zwikhokhonono nahone zwi na pfushi dza ndeme dzi ngaho khabohaidreiti, mapfhura, phurotheini, dzi vitamini, kana dziminerala . Tshithu tshine tsha vha uri tsho dzhiwa nga tshivhumbiwa tsha kona u dzhiwa nga dzi sele dza tshivhumbiwa uri tshi kone u fha maanḓa, u vhulunga vhutshilo, u ṱutuwedza ṱhoḓea dza muvhili, na u tikedza nyaluwo. Tshaka dzo fhambanaho dza zwipuka dzi na vhuḓifari ho fhambanaho ha u ḽa vhune ha fusha ṱhoḓea dza metabolism dzadzo nahone dzo bvelela u itela u ḓadza fhethu ho khetheaho ha ikhologikhalal niches nga ngomu ha zwithu zwo khetheaho zwa dzingu.
== __LEAD_SECTION__ ==
[[File:Good_Food_Display_-_NCI_Visuals_Online.jpg|alt=Table set with red meat, bread, pasta, vegetables, fruit, fish, and beans|thumb|U sumbedzwa ha zwiḽiwa zwo fhambanaho .]]
'''Zwiḽiwa''' ndi zwithu zwiṅwe na zwiṅwe zwine zwa ḽiwa nga vhathu hu u itela u tikedza pfushi mivhilini yashu. Zwiḽiwa kanzhi zwi vha zwi tshi bva kha zwimela, zwipuka na zwikhokhonono nahone zwi na pfushi dza ndeme dzi ngaho khabohaidreiti, mapfura, phurotheini, dzivitaminina dziminerala . Tshithu tshine tsha vha uri tsho dzhiwa tsha tshivhumbiwa tsha kona u dzhiwa nga dzi cell uri tshi kone u fha maanḓa, u vhulunga vhutshilo, u ṱuṱuwedza ṱhoḓea dza muvhili na u tikedza nyaluwo. Tshaka dzo fhambanaho dza zwipuka dzi na vhuḓifari ho fhambanaho ha u ḽa vhune ha fusha ṱhoḓea dza tsukanyo dzadzo nahone dzo bvelela u itela u ḓadza fhethu ho khetheaho ha ecological niches nga ngomu ha zwithu zwo khetheaho zwa dzingu.
Vhathu vhane vha ḽa zwoṱhe vha ya kona u ḓi ṱanganedza vhukuma nahone vho no ḓi ṱanganedza u wana zwiḽiwa kha zwithu zwinzhi zwo fhambanaho zwa ecosystems. Vhathu nga u tou angaredza vha shumisa u bika u itela u lugisela zwiḽiwa zwine zwa ḓo ḽiwa. Vhunzhi ha maanḓa a zwiḽiwa ane a ṱoḓea a ṋetshedzwa nga nḓowetshumo ya zwiḽiwa zwa nḓowetshumo ine ya bveledza zwiḽiwa nga kha vhulimi ho khwaṱhaho na u zwi phaḓaladza nga kha sisiṱeme dzo fhambanaho dza u bveledza zwiḽiwa na u phaḓaladza zwiḽiwa . Sisiṱeme iyi ya vhulimi yo ḓoweleaho i ḓitika nga maanḓa nga zwivhaswa zwine zwa amba uri zwiḽiwa na sisiṱeme dza vhulimi ndi zwiṅwe zwa zwithu zwihulwane zwine zwa shela mulenzhe kha tshanduko ya kilima zwine zwa vha na 37% ya gese dzoṱhe dzi bviswaho nga dzingamufhe .
Sisiṱeme ya zwiḽiwa i na masiandoitwa mahulwane kha maṅwe mafhungo o fhambanaho a matshilisano na poḽotiki hu tshi katelwa na u bveledza zwithu zwine zwa nga bveledzwa lwa tshifhinga tshilapfu, u fhambana ha zwithu zwi tshilaho, ikonomi, nyaluwo ya vhadzulapo, ṋetshedzo ya maḓi na tsireledzo ya zwiḽiwa . Tsireledzo na tsireledzo ya zwiḽiwa zwi lavheleswa nga mazhendedzi a dzitshaka, u fana na Dzangano ḽa Dzitshaka ḽa Tsireledzo ya Zwiḽiwa, Tshiimiswa tsha Zwishumiswa zwa Ḽifhasi, Mbekanyamushumo ya Zwiḽiwa ya Ḽifhasi, Dzangano ḽa Zwiḽiwa na Vhulimi na Khoro ya Mafhungo a Zwiḽiwa ya Dzitshaka .
5129ka643slv6dsxoohsshd2eomyguf
Vhugevhenga
0
5251
23346
20630
2026-09-29T09:42:19Z
Wawabless06
9402
Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1376284703|Crime]]"
23346
wikitext
text/x-wiki
== U wa ha ikonomi ==
[[File:Economy, Indiana.jpg|thumb|397x397px|Vhugevhenga]]
'''Dzikhakhath'''i, vhugevhenga vhunonga [https://Fraud.org tshandanguvhoni,] mabulayo, u tswiwa ha mimodoro nda u tambudzwa ha vhana na vhafumakadzi zwo no kalila kha Lino la Afurika Tshipembe. Izwi ri zwi vhona nga phanda ha musi ikonomi ya dzhango yo gonya vhukuma, zwine zwa sia vhugevhenga vhu tshi khou kalula lune munwe na munwe u vha atshi kho u lwela uri a tshile.<ref>Suspect caught with body of woman in stolen car (msn.com)</ref>
=== Vhupo vhu re na vhugevhenga ===
Kha vundu la Gauteng ndi hone hune hu tshi sedziwa ha wanwa upfhi ndi lone vundu line zwiito zwa vhugevhenga zwo dalesa, vhuponi vhunonga ha [[Pretoria|Soshanguve, Mamelodi, Atteridgeville]] ndi hone hune zwi tshi sedzulusiwa zwa wanwa upfhi ndi hone vhupo vhune zwiito zwa vhugevhenga zwo dalesa.<ref>Man arrested at Pretoria petrol station, woman's body found in car | News24</ref><ref>Suspect to appear in Pretoria court after being found with dead woman's body - Mbare Times</ref>
=== Zwikambi na zwidzidzivhadzi ===
Maitele a u shumisa zwikambi na zwidzidzivhadzi na o tsedzuluso dzi ri a nanisa vhugevhenga kha vundu la Guteng. vhunzhi ha vhathu zwi kho wanwa u pfhi dzigoloi dzine vha dzhielwa nga mavemu vha vha vho nwa zwikambi, lune mavemu zwi a vha lelutshela uri vha kone u ita mushumo wavho.<ref>Crime rate remains high in Gauteng, despite a 2.6% drop - SABC News - Breaking news, special reports, world, business, sport coverage of all South African current events. Africa's news leader.</ref>
[[File:Coffee drinking vegetable seller.jpg|center|thumb|489x489px|Zwikambi]]
== Referentsi ==
<references />
[[Category:Crime in South africa]]
[[Category:Alcohol and Drug abuse]]
== __LEAD_SECTION__ ==
Nga luambo lwo ḓoweleaho, '''vhutshinyi''' ndi nyito i siho mulayoni ine ya ṱarafiwa nga muvhuso kana nga muṅwe muvhuso. Ipfi ''vhutshinyi'' a ḽi na, kha mulayo wa vhutshinyi wa musalauno, ṱhalutshedzo yo leluwaho na i ṱanganedzwaho nga vhathu vhoṱhe, naho ṱhalutshedzo dza mulayo dzo ṋekedzwa u itela ndivho dzo fhambanaho. Muhumbulo une wa ḓivhea vhukuma ndi wa uri vhutshinyi ndi khethekanyo yo sikiwaho nga mulayo nga maṅwe maipfi tshithu ndi vhutshinyi arali tsho ḓivhadzwa nga mulayo wo teaho na u shumaho. <ref name="Farmer" /> Iṅwe ṱhalutshedzo yo vhewaho ndi ya uri vhutshinyi kana '''mulandu''' ndi nyito ine ya vha khombo hu si kha muṅwe muthu fhedzi fhedzi na kha tshitshavha, tshitshavha, kana muvhuso (" vhukhakhi ha tshitshavha "). Nyito dzo raloho dzo iledzwa nahone dzi a ṱarafiwa nga mulayo. <ref name="oed" />
Muhumbulo wa uri zwiito zwi ngaho u vhulaha, u reipa, na vhufhura zwi fanela u thivhelwa shangoni ḽoṱhe. Ndi mini zwine zwa vha mulandu wa vhugevhenga zwi ṱalutshedzwa nga mulayo wa vhugevhenga wa vhupo vhuṅwe na vhuṅwe ho teaho . Naho vhanzhi vhe na mutevhe wa vhutshinyi une wa vhidzwa mulayo wa vhutshinyi kha maṅwe mashango a re na mulayo wo ḓoweleaho ahuna mulayo wo fhelelaho wo raloho.
Muvhuso u na maanḓa a u thivhela vhukuma mbofholowo ya muthu nga ṅwambo wa u ita vhuṅwe vhutshinyi. Kha vhunzhi ha zwitshavha zwa musalauno hu na maitele ane ṱhoḓisiso na milingo zwa fanela u a tevhedza. Arali a wanala e na mulandu mutshinyi a nga gwevhiwa mufuda wa u lifha u fana na tshigwevho tsha tshitshavha kana zwi tshi bva kha lushaka lwa mulandu wawe, u valelwa dzhele, u valelwa dzhele lwa vhutshilo hoṱhe kana kha maṅwe mavundu, lufu .
Kanzhi, u itela u khethekanywa sa vhutshinyi, "nyito ya u ita tshithu tsha vhutshinyi" ( ''actus reus'' ) i tshimbila na "ndivho ya u ita tshithu tsha vhutshinyi" . Miṅwe milandu ya vhugevhenga i ṱalutshedzwa sa vhutshinyi ha vhuḓifhinduleli ho khwaṱhaho zwine zwa amba uri vhutshutshisi vhu tea u sumbedza actus reus u itela u wana mulandu, fhedzi a vhu ṱoḓei u thoma mens rea naho i ifhio malugana na tshipiḓa tshithihi kana zwinzhi zwa mulandu.
Naho vhutshinyi vhuṅwe na vhuṅwe vhu tshi pfuka mulayo a si u pfuka mulayo huṅwe na huṅwe hune ha vhalwa sa vhutshinyi. U pfuka mulayo wa phuraivethe ( u pfuka mulayo na u pfuka thendelano ) a zwi ṱarafiwi nga muvhuso nga u tou ḓiitela, fhedzi zwi nga kombetshedzwa nga kha maitele a sialala .
0x4rm7c0x8ewp9togqozoknu6fha80y
User:Gifton22
2
5603
23329
21617
2026-09-28T13:18:57Z
Gifton22
9404
minwenda
23329
wikitext
text/x-wiki
Dzina langa ndi Gifton22
[[User:Gifton22/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Gifton22/Draft 2|Draft 2]] * [[User:Gifton22/Draft 3|Draft 3]] * [[User:Gifton22/Draft 4|Draft 4]] * Draft 5 *
dx2d78crh943ls9cf7ttox3brg9jnmf
23330
23329
2026-09-28T13:26:17Z
Gifton22
9404
minwenda ya vha venda
23330
wikitext
text/x-wiki
Dzina langa ndi Gifton22
[[User:Gifton22/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Gifton22/Draft 2|Draft 2]] * [[User:Gifton22/Draft 3|Draft 3]] * [[User:Gifton22/Draft 4|Draft 4]] * [[Draft 5]] *
eg18ekbs39evolulznjv2nic7illfze
23331
23330
2026-09-28T13:30:57Z
Gifton22
9404
minor changes
23331
wikitext
text/x-wiki
Dzina langa ndi Gifton22
[[User:Gifton22/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Gifton22/Draft 2|Draft 2]] * [[User:Gifton22/Draft 3|Draft 3]] * [[User:Gifton22/Draft 4|Draft 4]] * [[Draft 5]] * [[Draft 6]] *
qltqhj4q0vlnksb0kluushk6vffiwl4
23332
23331
2026-09-28T13:33:07Z
Gifton22
9404
23332
wikitext
text/x-wiki
Dzina langa ndi Gifton22
[[User:Gifton22/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Gifton22/Draft 2|Draft 2]] * [[User:Gifton22/Draft 3|Draft 3]] * [[User:Gifton22/Draft 4|Draft 4]] * [[Draft 5]] * [[Draft 6]] * [[Draft 7]] *
2qxxigx4ufm396tsotwh7lx1hxxyq9g
23334
23332
2026-09-28T13:45:47Z
Gifton22
9404
minor changes
23334
wikitext
text/x-wiki
Dzina langa ndi Gifton22
[[User:Gifton22/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Gifton22/Draft 2|Draft 2]] * [[User:Gifton22/Draft 3|Draft 3]] * [[User:Gifton22/Draft 4|Draft 4]] * [[Draft 5]] * [[Draft 6]] * [[Draft 7]] * [[Draft 8]]
hs5of53j39ysrhttbjimt6fyufkpl6x
User:Titos18
2
5604
23345
22753
2026-09-29T09:42:00Z
Titos18
9393
Drafts
23345
wikitext
text/x-wiki
[[Dzina]] langa ndi Titos18
[[User:Titos18/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Titos18/Draft 2|Draft 2]] * [[User:Titos18/Draft 3|Draft 3]] * [[Draft 4]] * [[Draft 5]] * [[Draft 8]] * [[Draft 9]]* [[Draft 10]][[* Draft 11]][[* Draft 12]] [[* Draft 13]] [[* Draft 14]] [[* Draft 15]] [[* Draft 16]] [[* Draft 17]] [[* Draft 18]] [[* Draft 19]] [[* Draft 20]] [[* Draft 21*]][[Draft 22]][[* Draft 23]][[* Draft 24]][[* Draft 25]][[* Draft 26]] [[* Draft 27]][[*Draft 28*]]
sol28v9aylvi8qmkjiwa1nod4o1uu5a
Tshienda
0
5639
23357
22479
2026-09-29T11:06:37Z
Wawabless06
9402
Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1374274462|Shoe]]"
23357
wikitext
text/x-wiki
'''Zwienda'''
[[File:High-Heel-Pumps.jpg|thumb|Zwienda zwahili zwine vhafumakadzi vha zwi shumisa u ambara.]]
'''Zwienda''' ndi zwithu zwine zwo ḓoweleaho zwa wanala nga zwivhili zwivhili zwo itelwaho u tsireledza na u khuthadza mulenzhe wa muthu, kanzhi zwo itwa nga nḓila ine tshiṅwe tsha vha tsho itelwa u lingana na [[mulenzhe]] wa tsha monde ngeno tshiṅwe tshi tshi lingana na mulenzhe wa tsha u ḽa.
Naho milenzhe ya muthu u tshi kona u ḓowela fhambanaho na zwiimo zwa mutsho, u a tsireledzea, nahone zwienda zwi a tsireledza. Fomo yo vha i tshi vhofhekana na u shuma mathomoni, fhedzi nga murahu ha tshifhinga, zwienda zwo dovha zwa vha zwithu zwa fesheni. Zwiṅwe zwienda zwi ambariwa sa zwishumiswa zwa u tsireledza, zwi ngaho steel-mabutsu a zwikunwane zwa tsimbi, zwine zwa vha zwienda zwine zwa ṱoḓea fhethu hune ha shumiwa hone mishumoni.
Zwiṅwe hafhu, kanzhi zwienda zwo shanduka zwa vha zwivhumbeo zwinzhi zwo fhambanaho tsumbo, zwirethe zwihulwane, zwi ambara nga maanḓa nga vhafumakadzi nga tshifhinga tsha zwiitea zwa vhuimo ha nṱha. Zwienda zwa musalauno zwo fhambana vhukuma nga tshitaila, u ṱangana na mutengo. Zwienda dza mutheo dzi nga vha na sole ṱhukhu fhedzi na muḓali wo leluwaho nahone dzi rengiswa nga mutengo wa fhasi. Zwienda zwa fesheni ya nṱha zwo itwaho nga vha koni vha ḓivheaho zwi nga itwa nga zwithu zwine zwa ḓura, zwa shumisa u fhaṱiwa ho serekanaho nahone zwa rengiswa nga tshelede nnzhi. Dziṅwe zwienda zwo itelwa ndivho dzo khetheaho, u fana na mabutsu, mugidimi wa ski, ngeno zwiṅwe zwi na tshumiso yo ḓoweleaho u fana na mateki zwe zwa shanduka u bva kha tshienda tsha mitambo tsho khetheaho tsha vha tshienda tsha u shumiswa nga nḓila yo ḓoweleaho.
Nga mvelele, zwienda zwo vha zwi tshi itwa nga mukumba, thanda kana [[Kanana, Maruleng|kanvas]], fhedzi zwi khou engedzea u itwa nga raba, pulasitiki, na zwiṅwe zwithu zwi bvaho kha khemikhali ya petirolo . Ḽifhasini ḽoṱhe, nḓowetshumo ya zwienda ndi nḓowetshumo ya R200 biḽioni nga ṅwaha. <ref name=":0">{{Cite web}}</ref> 90% ya zwienda zwi fhedza zwi tshi khou laṱiwa, ngauri zwishumiswa zwi ya konḓa u zwi fhandekanya, u zwi shumisa hafhu kana u zwi shumisa hafhu nga iṅwe nḓila.
== Buku tshumiswa ==
"Briefly News - South Africa News and Breaking Headlines 24/7<ref>24/7</ref>
[[Category:Zwienda]]
== __LEAD_SECTION__ ==
[[File:Skor_från_1700-_till_1960-talet_-_Nordiska_Museet_-_NMA.0056302.jpg|alt=Three blue shelves on a black background. The top shelf displays a pair of pink high heels, a wedge sandal and a dance heel shoe. The middle shelf displays a variety of low-heeled, slipper-type shoes. The bottom shelf displays two antique heeled shoes and a pair of kid's shoes.|thumb|275x275px|Zwienda zwo fhambanaho zwo sumbedzwaho Nordic Museum, ho katelwa na modele dza u bva nga 1700 u swika nga vho 1960.]]
'''Tshienda''' ndi matheriala wa zwienda zwine zwa nga zwo ḓoweleaho zwine zwa wanala nga phere mbili mbili , zwo itelwa u tsireledza na u khuthadza mulenzhe wa muthu kanzhi zwo itwa nga nḓila ine tshiṅwe tsha vha tsho itelwa u lingana na mulenzhe wa tsha monde ngeno tshiṅwe tshi tshi lingana na mulenzhe wa tsha u ḽa.
Zwienda zwo itelwa u ṋea tsireledzo yo engedzeaho kha milenzhe ya muthu une wa vha uri wo tsireledzea naho mulenzhe u tshi kona u ṱanganedza vhukuma fhethu ho fhambanaho. Fomo yo vha i tshi vhofhekana na u shuma mathomoni fhedzi nga murahu ha tshifhinga zwienda zwi dovha zwa vha zwithu zwa fesheni. Zwiṅwe zwienda zwi ambariwa sa zwishumiswa zwa u tsireledza zwi ngaho steel-toe boots, zwine zwa vha zwienda zwine zwa ṱoḓea fhethu hune ha shumiwa hone nḓowetshumoni.
Zwiṅwe hafhu kanzhi zwienda zwo shanduka zwa vha zwivhumbeo zwinzhi zwo fhambanaho sa tsumbo, zwirethe zwihulwane, zwi ambarwa nga maanḓa nga vhafumakadzi nga tshifhinga tsha zwiitea zwa vhuimo ha nṱha. Zwienda zwa musalauno zwo fhambana vhukuma nga tshitaila, u ṱangana na mutengo. Sandal dza mutheo dzi nga vha na sole ṱhukhu fhedzi na muḓali wo leluwaho nahone dzi rengiswa nga mutengo wa fhasi. Zwienda zwa fesheni ya nṱha zwo itwaho nga vhaḓivhi vha ḓivheaho zwi nga itwa nga zwithu zwine zwa ḓura zwa shumisa u fhaṱiwa ho serekanaho nahone zwa rengiswa nga tshelede nnzhi. Zwiṅwe zwienda zwo itelwa ndivho dzo khetheaho u fana na mabutsu o itelwaho u gonya thavha kana u skier ngeno zwiṅwe zwi na tshumiso yo ḓoweleaho u fana na zwienda zwa u ḓi-sneaker zwe zwa shanduka u bva kha tshienda tsha mitambo tsho khetheaho tsha vha tshienda tsha u shumiswa nga vhathu vhoṱhe.
Nga mvelele zwienda zwo vha zwi tshi itwa nga mukumba, thanda kana khanivasi fhedzi zwi khou engedzea u itwa nga raba, pulasitiki na zwiṅwe zwithu zwi bvaho kha petrochemical . Ḽifhasini ḽoṱhe nḓowetshumo ya zwienda ndi nḓowetshumo ya dolara dza $200 biḽioni nga ṅwaha. <ref name=":0" /> 90% ya zwienda zwi ya fhedza zwi tshi khou laṱiwa ngauri zwithu zwine zwa vha uri zwo ṱangana zwi ya konḓa u zwi fhandekane u zwi shumisa hafhu.<ref name=":0" />
a0ekrvepm6iaxtkpyckg2e7q0yyl1tf
User:Hamisi08
2
5678
23333
22242
2026-09-28T13:39:42Z
Hamisi08
9418
minor changes
23333
wikitext
text/x-wiki
Dzina langa ndi Hamisi08
[[User:Hamisi08/Draft 1|Draft 1]] * [[User:Hamisi08/Draft2|Draft2]] * [[User:Hamisi08/Draft 3|Draft 3]] * [[User:Hamisi08/Draft 4|Draft 4]] * [[Draft 5]] *
p175xqst6pvdek3xzgx49welnghv4du
Thelevishini
0
5721
23350
22191
2026-09-29T10:10:33Z
Wawabless06
9402
Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375787428|Television]]"
23350
wikitext
text/x-wiki
[[File:Cptvdisplay.jpg|thumb|Zwiṱirathedzhi zwa thelevishini zwa tshikirini tshitete zwo sumbedzwaho u itela u rengiswa vhengeleni ḽa zwishumiswa zwa eḽekiṱhironiki nga 2008]]
'''Thelevishini''' ndi tshishumiswa tsha vhudavhidzani tsha u fhirisela mafungo a tshiva huṅwe a tshiya huṅweṅ. Zwiṅwe hafhu, ipfi ḽeneḽo ḽi nga ambela kha thelevishini i vhonalaho nṱhani ha tshishumiswa tsha u fhirisela . Thelevishini ndi tshishumiswa tsha vhathu vhanzhi tsha u ḓivhadza, u ḓimvumvusa, mafhungo, na mitambo. Tshishumiswa tshi na vhukoni ha u fhira " khasho ya radio ", zwine zwa amba tshiga tsha oḓio tsho rumelwaho kha vhaṱanganedzi vha radio .
Theḽevishini yo thoma u wanala nga maitele a u lingedza nga miṅwana ya vho 1920, fhedzi yo Di thoma u rengiswa kha vhathu nga murahu ha miṅwaha minzhi ya mveledziso. Nga murahu ha Nndwa ya Shango ya Vhuvhiliṅ, theḽevishini ya mivhala mivhili yo vha yo no khwinifhadzwa nahone ya vha yo aṋda nga maaṋda kha United Kingdom na United States. Nga miṅwaha ya vho 1950, theḽevishini yo vha yo nḓila khulwane ya u ṱuṱuwedza mihumbulo ya vhathu. Nga vhukati ha miṅwaha ya vho 1960, u hasha nga mivhala ho thoma kha U.S. na kha mashango manzhi o bvelelaho
== __LEAD_SECTION__ ==
[[File:Cptvdisplay.jpg|thumb|Zwiṱirathedzhi zwa thelevishini zwa tshikirini tshitete zwo sumbedzwaho u itela u rengiswa vhengeleni ḽa zwishumiswa zwa eḽekiṱhironiki nga Lambamai 2008]]
'''Thelevishini''' ( '''TV''' ) ndi tshishumiswa tsha vhudavhidzani tsha u fhirisela zwifanyiso zwi tshimbilaho na mibvumo. Zwiṅwe hafhu ipfi ḽeneḽo ḽi nga ambela kha thelevishini i vhonalaho nṱhani ha tshishumiswa tsha u fhirisela . Thelevishini ndi tshishumiswa tsha vhathu vhanzhi tsha u ḓivhadza, u ḓimvumvusa, mafhungo, na mitambo. Tshishumiswa tshi na vhukoni ha u fhira " khasho ya radio " zwine zwa amba tshiga tsha oḓio tsho rumelwaho kha vhaṱanganedzi vha radio .
Thelevishini yo thoma u wanala nga zwivhumbeo zwa u linga zwi songo ṱanganyiswaho nga 1920 fhedzi nga murahu ha miṅwaha yo vhalaho ya mveledziso yo engedzeaho ndi hone he thekinoḽodzhi ntswa ya rengiswa kha vharengi. Nga murahu ha Nndwa ya Shango ya Vhuvhili mufuda wo khwiniswaho wa khasho ya thelevishini ya vharema na vhatshena wo thoma u takalelwa ngei United Kingdom na United States nahone thelevishini dzo vha dzo ḓowelea mahayani na kha vho ramabindu. Nga 1950, thelevishini yo vha i tshishumiswa tshihulwane tsha u ṱuṱuwedza mavhonele a vhathu . Vhukati ha 1960, khasho ya mivhala yo thomiwa kha ḽa US na vhunzhi ha maṅwe mashango o bvelelaho.
U vha hone ha tshaka dzo fhambanaho dza zwishumiswa zwa u vhulunga zwithu zwi re kha akhaivi zwi ngaho theipi dza Betamax na VHS, LaserDiscs, dzi- hard disk dzi re na vhukoni vhuhulwane, dzi-CD dza vidio, dzi-DVD, dzi -flash drive, dzi-disc dza Blu-ray dza vhuimo ha nṱha na zwirekhodi zwa vidio zwa digiṱali zwo ita uri vhaṱaleli vha kone u ṱalela zwithu zwavho zwine vha zwi rekhoda phanḓa ha musi vha tshi zwi rekhoda hayani . Nga ṅwambo wa zwiitisi zwinzhi zwihuluhulu u leluwa ha u wana zwithu zwi re kule u vhulunga mbekanyamushumo dza thelevishini na vidio zwino zwi dovha zwa itea kha gole (u fana na tshumelo ya vidio-nga-ṱhoḓea nga Netflix ). Mathomoni a 2010, u phaḓaladzwa ha thelevishini ya didzhithala zwo engedzea vhukuma kha u ḓivhea. Iṅwe mvelaphanḓa yo vha ya u bva kha thelevishini ya ṱhalutshedzo yo ḓoweleaho (SDTV) ( 576i, i re na mitevhe ya 576 yo ṱanganaho ya resolution na 480i ) u ya kha thelevishini ya ṱhalutshedzo ya nṱha (HDTV), ine ya ṋea resolution ine ya vha nṱhesa vhukuma. HDTV i nga fhiriselwa nga zwivhumbeo zwo fhambanaho: 1080p, 1080i na 720p . U bva nga 2010, musi hu tshi thomiwa thelevishini ya vhuṱali, thelevishini ya Inthanethe yo engedza u wanala ha mbekanyamushumo dza thelevishini na mimuvi nga Inthanethe nga tshumelo dza u ṱanganya vidio dzi ngaho Netflix, Amazon Prime Video, iPlayer na Hulu .
Nga 2013, 79% ya miṱa ya ḽifhasi yo vha i na thelevishini. U dzhielwa vhudzulo ha zwishumiswa zwa kale zwa u sumbedza zwikirini zwa cathode-ray tube (CRT) nga thekinolodzhi dziṅwe dza phanele dzo ṱanganaho, dzi sa shumisiho maanḓa, dza phanele dza flat-panel dzi ngaho LCD (zwoṱhe dzine dza vha na fluorescent-backlit na LED ), zwishumiswa zwa OLED, na zwishumiswa zwa plasma zwo vha zwi mvelaphanḓa ya hardware ye ya thoma nga monithara dza khomphyutha199. Vhunzhi ha thelevishini dze dza rengiswa nga 2000 dzo vha dzi tshi kha ḓi vha CRT, nahone ho vha hu mathomoni a 2010 fhedzi he TV dza tshikirini tsho ṱanḓavhuwaho dza fhira CRT nga nḓila i mangadzaho. Vhabveledzi vhahulwane vho ḓivhadza u litsha u shumisa CRT, u Shuma ha Tshedza tsha Didzhithala (DLP), plasma na LCD dzine dza vha na tshedza tsha fluorescent vhukati ha 2010. Dzi LED dzi khou dzhielwa vhudzulo nga zwiṱuku nga zwiṱuku nga dzi OLED. Hafhu vhabveledzi vhahulwane vho thoma u engedza u bveledza dzi smart TV vhukati ha 2010. Smart TV dzire na mishumo wo ṱanganelaho wa Inthanethe na Web 2.0 dzo vha tshivhumbeo tshihulwane tsha thelevishini mafheloni a 2010.
Zwiga zwa thelevishini mathomoni zwo vha zwi tshi phaḓaladzwa fhedzi sa thelevishini ya kha ḽifhasi hu tshi shumiswa zwishumiswa zwa thelevishini zwa maanḓa mahulwane zwa radio-frequency u itela u hasha tshiga kha vhaṱanganedzi vha thelevishini nga muthihi nga muthihi. Zwiṅwe hafhu zwiga zwa thelevishini zwi phaḓaladzwa nga thambo ya coaxial kana optical fiber, sisiṱeme dza saṱhelaithi nahone u bva nga 2000 nga Inthanethe. U swika mathomoni a 2000, hezwi zwo vha zwi tshi fhiriselwa kha zwiga zwa analog fhedzi u shandukiswa ha thelevishini ya didzhithala ho vha hu tshi khou lavhelelwa u fhela shango lothe mafheloni a 2010. Thelevishini yo ḓoweleaho i na zwipiḓa zwinzhi zwa nga ngomu zwa eḽekiṱhironiki u katela na tshiṱirathedzhi tsha u ṱanganedza na u bvisa zwiga zwa khasho. Tshishumiswa tsha u sumbedza zwithu zwi vhonalaho zwine zwa vha na tuner zwi vhidzwa nga nḓila yo teaho uri ndi monithara wa vidio nṱhani ha thelevishini.
Khasho dza thelevishini ndi khasho ya simplex zwine zwa amba uri mufhirisi ha koni u fhirisela kha muṱanganedzi asa koni u ṱanganedza.
cjxp7clov7fm0bppmj6hkbp70v2rkaj
Pfunzo
0
5750
23359
23296
2026-09-29T11:19:41Z
Wawabless06
9402
Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1375869623|Education]]"
23359
wikitext
text/x-wiki
[[File:1887 Bettannier Der Schwarze Fleck anagoria.jpg|thumb|Image of education]]
Pfunzo ndi u pfukiselwa ha ndivho na zwikili na u fhata tshivhumbeo tsha muthu. Pfunzo yavhukuma i itea kha zwiimiswa zwingaho zwikolo.Pfunzo zwayo i itea nnda ha zwikolo nahone i itea nga u guda nga zwine ra tangana nazwo duvha na duvha .Pfunzo vhukuma na Pfunzo zwayo zwo khethekanywa kha zwipida zwingaho Pfunzo ya vhutukuni, mirole ya fhasi, mirole ya nnda na ya magudedzini mahulwane.Zwinwe zwipida zwi sedza kufunzele kwa mugudisi na mugudiswa nahone kha “subject” ya science, dzinyambo na muvhili.Pfunzo inga amba muhumbulo wa muthu na maanda a vhathu vho funzeaho.
Hu na u funzea ho fhambanaho.Vhanwe vha funzea vha vha madokotela.Naho asi dokotela la dzilafho uvha dokotela la pfunzo kana zwenenzwo zwe a gudela zwone.Sa tsumbo venda ri na MUSANDA vha MUSANDA FOUNDATION vhane vhavha dokotela la pfunzo lire na mabannda matanu au funzea.Vha dovha hafhu vha tsmbila zwikolo vha khou tutuwedza vhathu nga vhundeme ha pfunzo na u funzea.Vha ri muthiu kha fune bugu,a lore bugu,a lale bugu a male bugu.<ref name=":1">[https://teenstaffgeneraltr.wixsite.com/website/post/musanda-inspiring-the-nation Musanda Inspiring The Nation 🇿🇦🇿🇦🇿🇦]</ref>
[[REFERENCES]]
<ref>[[mwod:education|EDUCATION Definition & Meaning - Merriam-Webster]]</ref>
<ref name=":1" />
== __LEAD_SECTION__ ==
'''Pfunzo''' ndi u fhirisela nḓivho na zwikili na mveledziso ya pfanelo dza vhathu . Pfunzo ya fomala i itea kha muhanga wa tshiimiswa tsha tserekanaho u fana na [[Tshikolo|zwikolo]] zwa nnyi na nnyi . Pfunzo i si ya fomala na yone ina tshivhumbeo , fhedzi i itea nnḓa ha sisiṱeme ya tshikolo tsha fomala ngeno pfunzo i si ya fomala i tshi guda hu songo dzudzanywaho nga kha tshenzhemo dza ḓuvha na ḓuvha. Pfunzo ya fomala na i si ya fomala dzo khethekanywa dza vha na zwipiḓa zwine zwa katela pfunzo ya vhana vhaṱuku, pfunzo ya phuraimari, pfunzo ya sekondari na pfunzo ya theshiari . Dziṅwe khethekanyo dzi sedza kha nḓila ya u funza u fana na pfunzo yo sedzaho kha mudededzi na yo sedzaho kha matshudeni na kha thero u fana na pfunzo ya saintsi, pfunzo ya luambo, na pfunzo ya u ḓiḓowedza . Ipfi "pfunzo" ḽi nga dovha ḽa amba nyimele dza muhumbulo na pfanelo dza vhathu vho funzeaho kha sia ḽa akhademi ḽine ḽa khou guda zwithu zwa pfunzo .
Thalutshedzo yo teaho ya pfunzo i a hanedzana nahone hu na u sa tendelana nga ha uri ndivho dza pfunzo ndi dzifhio na uri pfunzo yo fhambana hani na pfunzothendwa ngau ṱuṱuwedza muhumbulo wa u sedzulusa . U sa tendelana uhu hu kwama nḓila ya u ṱalula, u kala na u khwinisa mifuda ya pfunzo. Zwa ndeme pfunzo i ṱanganya vhana na tshitshavha nga u funza mikhwa ya mvelele na maitele . I vha ṋea vhutsila vhu ṱoḓeaho u itela uri vha vhe na miraḓo i bveledzaho kha tshitshavha. Nga heyi nḓila zwi ṱuṱuwedza nyaluwo ya ikonomi na u ḓivhadza nga ha thaidzo dzapo na dza ḽifhasi . Zwiimiswa zwo dzudzanyeaho zwi kwama masia manzhi a pfunzo sa tsumbo, mivhuso i vhea maitele a pfunzo u itela u vhona uri kilasi dza tshikolo dzi ḓo vha hone lini, hu funzwa minina uri ndi nnyi ane a nga dzhena kana ane a fanela u dzhena. Madzangano a dzitshaka u fana na UNESCO, o vha na ṱhuṱhuwedzo kha u ṱuṱuwedza pfunzo ya phuraimari kha vhana vhoṱhe .
Huna zwithu zwinzhi zwine zwa ṱuṱuwedza arali pfunzo i tshi bvelela. Zwithu zwa muhumbulo zwi katela ṱhuṱhuwedzo, vhuṱali na vhumuthu . Zwithu zwa matshilisano u fana na vhuimo ha matshilisano na ikonomi, lushaka, na mbeu, kanzhi zwi tshimbidzana na khethululo . Zwiṅwe zwithu zwi katela u swikelela thekinolodzhi ya pfunzo, vhuimo ha vhadededzi na u shela mulenzhe ha vhabebi .
Tsimu khulwane ya akhademi ine ya khou ṱoḓisisa pfunzo i vhidzwa ngudo dza pfunzo . I ṱolisisa uri pfunzo ndi mini? ndi ndivho dzifhio na mvelelo dzine dza vha nadzo na nḓila ine ya nga khwiniswa ngayo. Ngudo dza pfunzo dzi na masia maṱuku manzhi u fana na fiḽosofi, saikholodzhi, sosiolodzi, anthropolodzhi na ikonomi ya pfunzo . I dovha ya amba nga ha pfunzo ya u vhambedza, pedagogi na ḓivhazwakale ya pfunzo .
Kha ḓivhazwakale ya kale, pfunzo yo vha i tshi itea nga nḓila i si ya fomala nga kha vhudavhidzani ha mulomo na u edzisa . Musi hu tshi thoma u vha na vhubvo ha kale ho mbo ḓi thomiwa maṅwalo nahone nḓivho ya engedzea. Hezwi zwo ita uri hu vhe na u shanduka u bva kha pfunzo isi ya fomala uya kha pfunzo ya fomala. Mathomoni pfunzo ya fomala yo vha i tshi wanala nga maanḓa kha vhathu vha vhuimo ha nṱha na zwigwada zwa vhurereli. U tumbulwa ha mutshini wa u gandisa nga ḓana ḽa vhu15 ḽa miṅwaha zwo ita uri bugu dzi wanale nga vhunzhi. Hezwi zwo engedza vhukoni ha u vhala na u ṅwala nga u angaredza . U thoma nga ḓana ḽa vhu 18 na ḽa vhu 19 ḽa miṅwaha pfunzo ya tshitshavha yo vha ya ndeme vhukuma. Heyi mvelaphanḓa yo ita uri hu vhe na maitele a shango ḽoṱhe a u ita uri pfunzo ya phuraimari i vhe hone kha vhoṱhe, mahala, nahone i kombetshedzee u swika kha miṅwaha yo fhambanaho. Ṋamusi vhana vhoṱhe vha miṅwaha ya tshikolo tsha fhasi vha fhiraho 90% shangoni ḽoṱhe vha dzhena tshikolo tsha fhasi.
5olw2n2lu66r07ibo0o0o7fmxs7gryg
James Peace
0
5908
23340
22921
2026-09-29T00:04:03Z
InternetArchiveBot
6098
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6
23340
wikitext
text/x-wiki
[[File:James Peace at home in Wiesbaden2.jpg|thumb|433x433px|James Peace ekhaya eWiesbaden]]
'''Kenneth James Peace''' o bebwa ngei Paisley, nga ḽa 28 Khubvumedzi, 1963. Ndi mubveledzi wa Scotland, mutambi wa piano wa khontsathi na vhutsila ha zwifanyiso.
== Bayogirafi ==
James Peace o bebwa ngei Paisley, Scotland, nga ḽa 28 Khubvumedzi, 1963. O fhedza tshifhinga tshinzhi tsha vhuṱuku hawe ngei Helensburgh, fhethu hune ha vha tsini na lwanzhe vhukovhela ha Scotland.<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20110527164145/http://www.wiesbadener-tagblatt.de/region/wiesbaden/meldungen/10206548.htm Birgitta Lamparth. "Keine ‘stacheligen’ Klänge", Wiesbadener Tagblatt (Gurannḓa ya Dzheremane), Ḽa 10 Ṱhafamuhwe, 2011]</ref><ref name=":1">Julia Anderton. "Tango wie eine süß-saure Geschichte". Wiesbadener Kurier (Gurannḓa ya Dzheremane). Ḽa 24 Ṱhafamuhwe, 2012</ref><ref name=":2">[https://web.archive.org/web/20240523121450/https://hojaderutadigital.mx/una-entrevista-al-compositor-james-peace/ Soledad Carrizo-Araya. "Una entrevista al compositor James Peace". Hoja de Ruta Digital. Nyendavhusiku 2022]</ref> Muṱa wawe wo vha u tshi katela vhaimbi vhanzhi (tsumbo, John McGhie), nahone u dovha a vha shaka ḽa Felix Burns, mubveledzi wa muzika wa u tshina we a vha a tshi ḓivhea nga hafu ya u thoma ya Ḓana ḽa Vhu-20 ḽa Miṅwaha.<ref name=":0" /><ref name=":3">Sabine Klein. "Meine Musik ist wie ich - sehr romantisch". Frankfurter Rundschau (Gurannḓa ya Dzheremane), 1992, khandiso ya 254, siaṱari 2</ref> O wana tshelede ya pfunzo ya piano u bva e na miṅwaha ya malo nahone u tamba hawe ha u thoma khagala ho itea musi e na miṅwaha ya fumiiṋa, a tshi khou tamba muzika wa Scott Joplin.<ref name=":2" /> Musi e na miṅwaha ya fumirathi o ṱanganedzwa Royal Scottish Academy of Music and Drama Scotland (tshine zwino tsha vhidzwa: Royal Conservatoire of Scotland) sa mugudiswa muṱukusa we a vhuya a vha hone wa tshifhinga tshoṱhe.<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":3" /><ref name=":4">G. Müller. "Die Seele des Klaviers tanzt Tango". Kulturspiegel Wetterau (imagazini e-Germany). Ḽa 17 Ṱhafamuhwe, 2001, siaṱar 5</ref> Nga 1983 o ṱhaphudza pfunzo dzawe ngei Glasgow [[Yunivesithi]] a wana digirii ya BA kha u funza piano. Nga ṅwaha u tevhelaho o wana diploma ya u tamba muzika nga murahu ha musi o no tamba Piano Concerto No.1 ya Mendelssohnna okhestra ya RSAMD.<ref name=":3" /><ref name=":4" /> Nga murahu ha musi o no litsha pfunzo dzawe o vha a tshi khou ṱoḓea vhukuma sa mutambi wa piano nahone o vha a tshi dzula Edinburgh nga 1988 u swika nga 1991.<ref name=":0" /><ref name=":5">"James Peace". ''FRIZZ'' (Magazini wa Dzheremane). Phando 2001, siaṱari 5</ref>
James Peace o dzula Bad Nauheim, Germany u bva nga 1991 u swika nga 2009.<ref>Manfred Merz. "Virtuose, gefühlsbetonte Welt der Romantik", Wetterauer Zeitung (Gurannḓa ya Dzheremane). Ḽa 12 Khubvumedzi, 1992, siaṱari 19</ref><ref>"James Peace". The Tango Times (Magazini wa ngei New York). Nomboro ya khandiso: 2002/2003 (39). siaṱari 1 - 5</ref> U bva nga 1998 o ita ngudo ya tango, a bveledza CD ''Scottish Tango'' ya nyimbo dzawe dza piano dzo ṱuṱuwedzwaho nga tango, nga 2002 a vha muraḓo we a huliswa wa Victoria College of Music.<ref name=":3" /><ref name=":6">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?docid=44NLS_ALMA21615957400004341&context=L&vid=44NLS_VU1&lang=en_US&search_scope=SCOPE1&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,Tango%20escoc%C3%A9s&mode=basic National Library of Scotland. ''Tango escocés'']</ref><ref name=":7">{{Cite web |title=Philarmonie de Paris. “Tango escocés” |url=https://pad.philharmoniedeparis.fr/pad/doc/ALOES/0795887/tango-escoces-scottish-tango-k-james-peace-comp-piano |access-date=2026-06-12 |archive-date=2025-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928140339/https://pad.philharmoniedeparis.fr/pad/doc/ALOES/0795887/tango-escoces-scottish-tango-k-james-peace-comp-piano |dead-url=yes }}</ref><ref name=":8">{{Cite web |title=de bibliotheek. ''Tango escocés'' |url=https://www.muziekweb.nl/Link/KHX3103/Tango-escoc%C3%A9s |access-date=2026-06-12 |archive-date=2025-09-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250928195355/https://www.muziekweb.nl/Link/KHX3103/Tango-escoc%C3%A9s |dead-url=yes}}</ref><ref name=":9">"James Peace". La Cadena (Magazini wa Ludatshi). Khubvumedzi 2002, siaṱari 26</ref> Nga ṅwaha wonoyo muthihi o ya kha nyendo dza khontsathi dza ene muṋe devhula ha Germany nga Khubvumedzi /Tshimedzi na Vhubvaḓuvha nga Ḽara, a imba lwa u tou thoma ''Tango XVII'' yawe ngei Hong Kong<ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref>''TangoTang'', Hong Kong (香港). Gurannḓa ya mafhungo, Ḽa 8 Tshimedzi, 2002</ref><ref>"James Peace". 南華早報 (Gurannḓa ya Hong Kong). Ḽa 9 Tshimedzi, 2002</ref>
[[File:James Peace - Idylls Op.4b.webm|center|thumb|347x347px|James Peace - Idylls Op.4b]]
Miṅwahani i tevhelaho ya u imba hawe o vha a tshi imba kha ḽa Yuropa. O no ḓi imba tango dzawe ḓoroboni khulwane dzi tevhelaho: Amsterdamu, Athene,<ref>Tshibugwana tsha mbekanyamushumo ya khontsathi ''{Για σένα Αγγελική}''. Athene, ḽa 27 Lambamai, 2016</ref> Berlin,<ref>Tangodanza (Magazini wa Dzheremane). Nomboro ya khandiso: 1/2002 - 9</ref> Brussels, Helsinki,<ref>Phosiṱara ya u phaḓaladza (lwendo lwa khontsathi lwa Finland, 2014)</ref> Lisboni,<ref name=":2" /><ref>Phosiṱara ya u phaḓaladza (lwendo lwa khontsathi lwa Portugal, 2016)</ref> London, [[Madrid]],<ref name=":2" /><ref>Phosiṱara ya u phaḓaladza (lwendo lwa khontsathi lwa Spain: ''¡Feliz Cincuenta Cumpleaños - 2013!'')</ref> Oslo,<ref>[https://web.archive.org/web/20241208042729/https://listen.no/event/konsert-kl-13-00-james-peace-flygel-tangos-romanticos-musikk-av-peace-piazzolla-albeniz-utstillingssalene-er-stengt Listen.no. James Peace (flygel). Munch Museet. Oslo. Ḽa 16 Tshimedzi, 2004]</ref> Reykjavík,<ref>[https://www.mbl.is/greinasafn/grein/823608/ Ríkarður Ö. Pálsson. "Skozkir Slaghörputangoár". Morgunblaðið (gurannḓa ya ngei Iceland). Ḽa Tshimedzi 14 , 2004]</ref> Vienna.<ref>Tshibugwana tsha mbekanyamushumo ya khontsathi (Vienna). Ḽa 23 Phando, 2005</ref>
Nga 2008 o mbo ḓi vha muraḓo a ṱhonifheaho wa London College of Music a tshi khou dzhiela nṱha tshumelo dzawe dza tango.<ref name=":10">[https://search.nls.uk/primo-explore/fulldisplay?vid=44NLS_VU1&tab=default_tab&docid=44NLS_ALMA21438757900004341&lang=en_US&context=L&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,K.%20James%20Peace&mode=basic National Library of Scotland. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":11">[https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&cqlMode=true&query=idn%3D1022200380 Deutsche Nationalbibliothek. ''K. James Peace in Wiesbaden'']</ref><ref name=":12">[https://whittakerlive.blogspot.com/2012/05/new-dvd-interview-with-wiesbaden.html Whittaker Live. "Wiesbadener Highlander K. James Peace - New DVD"]</ref>
Nga murahu ha tshifhinga tshiṱuku ngei Edinburgh o vhuya nga ṅwedzi wa Luhuhi 2010 a ya Germany a dzula Wiesbaden.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Hezwi zwo ita uri hu vhe na ṱhuṱhuwedzo ntswa dza u sika nahone a ita filimu pfufhi ya dziṅwe dza nyimbo dzawe. Fiḽimu ya maṅwalo ya ''K. James Peace ngei Wiesbaden'' ndi iṅwe ya mishumo yawe kha lushaka ulwu lwa muzika.<ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" />
[[File:Tango Milonga op. 26.wav|thumb|Tango Milonga op. 26]]
[[File:Tango XVIII by James Peace (James Peace, piano).wav|thumb|Tango XVIII nga James Peace (James Peace, piano)]]
== Pfufho na Tshelede ==
● Pfufho ya u Thoma, ''Agnes Millar Prize''. Glasgow, 1983<ref name=":4" />
● Pfufho ya u Thoma, ''Dunbartonshire EIS Prize''. Glasgow, 1984<ref name=":4" />
● Pfufho ya u Thoma, ''Sibelius Essay Prize''. Glasgow, 1985<ref name=":4" />
● Diploma ya ṱhonifho, ''TIM International Composition Competition''. [[Rome]], 2000<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5" />
● Diploma ya ṱhonifho, ''IBLA Foundation''. New York, 2002<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5" />
● Mendela ya Tshihumbudzo, International Piano Duo Association. Tokyo, 2002<ref>{{Cite web |title=International Piano Duo Association (東京), Tokyo. Mutevhe wa vhawini vha pfufho nga 2002 |url=http://ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |access-date=2026-06-12 |archive-date=2020-05-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200527164059/http://www.ipda-pianoduo.com/composition-concour-list-english.html |dead-url=yes }}</ref>
● Mendela ya Musuku, ''Académie Internationale de Lutèce''. Paris, 2008<ref name=":0" /><ref name=":1" />
== Zwibveledzwa Zwihulwane ==
[[File:Cover page, Eternal Song Op.32 by James Peace (study score).png|thumb|287x287px|Siaṱari ḽa u thoma, Eternal Song Op.32 nga James Peace (tshikoro tsha ngudo)]]
● Mahovhohovho ''(The Waterfall)''<ref>Hessisches Staatstheater. Tshibugwana tsha khontsathi nga dzi 12 na dzi 19 dza Khubvumedzi, 2021</ref>
● Idylls
● Serenade ya Matsheloni ''(Aubade)''<ref>University of Adelaide Music Library (Barr Smith Library). Aubade no. 1 for cor anglais and string orchestra</ref>
● Miṱodzi yo fhumulaho ''(Lento Lacrimoso)''
● Maṱari o hangwiwaho ''(Forgotten Leaves)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=forgotten%20leaves%20op%2012%20for%20cello%20and%20orchestra&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082963650109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Forgotten Leaves : op. 12, for cello and orchestra]</ref>
● Sonata ya Oboe<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Sonata%20for%20oboe%20and%20piano%20op.16&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969210109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Oboe sonata, op. 16]</ref>
● Ballad<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Ballade%20op.18&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082963220109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Ballade no.1 : in c major : op.18.]</ref>
● Vhuṱambo ha Ṱhafamuhwe no.1 ''(Ceremonial March No.1)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=ceremonial%20march%20no%201%20for%20organ%20and%20orchestra%20op%2019&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969030109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Ceremonial march no.1: for organ and orchestra : op. 19]</ref>
● Vhuṱambo ha Ṱhafamuhwe no.2 ''(Ceremonial March No.2)''<ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=ceremonial%20march%20no%202%20for%20orchestra%20op%2023&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082968580109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Ceremonial march no.2 : for orchestra : op. 23]</ref>
[[File:Eternal Song Op.32 by James Peace (bars 602 - 606).pdf|thumb|266x266px|Eternal Song Op.32 nga James Peace (dzibara 602 - 606)]]
● Musuku wa Tshifhefho ''(Autumn Gold)''<ref>"Violine schwebt über das Orchester". Schwäbische Post (Gurannḓa ya Dzheremane). Ḽa 4 Fulwi, 1998</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Autumn%20gold%20op.25&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082968420109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Autumn gold : for clarinet and string orchestra : op. 25]</ref>
● Luimbo Lwa Nga Sa Fheli ''(Eternal Song)''<ref name=":0" /><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=Eternal%20Song%20op.32&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990133856020109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Eternal Song : for soprano and orchestra : op.32]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9935400923804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland. ''Eternal Song Op.32, Peace, K. James'']</ref>
● "Kha Georgia" (luambo lwa Lugeorgia: საქართველოსთვის)
● Tango dza 24<ref name=":0" /><ref name=":6" /><ref name=":7" /><ref name=":8" /><ref name=":10" /><ref name=":11" /><ref name=":12" /><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2013&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082974750109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op. 13]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2017&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969810109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op.17]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2029&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969820109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op.29]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=tangos%20for%20piano%20op%2033&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082969300109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Tangos for piano op.33]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9941548033804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=MainCatalogue&query=any,contains,Tango%20for%20piano,%20K.%20James%20Peace&offset=0 National Library of Scotland. Tangos for piano op.17, Peace, K. James]</ref><ref>[https://search.nls.uk/discovery/fulldisplay?docid=alma9941547953804341&context=L&vid=44NLS_INST:44NLS_VU1&lang=en&search_scope=MainCatalogue&adaptor=Local%20Search%20Engine&query=any,contains,James%20peace&mode=basic National Library of Scotland. Tangos for piano op.33, Peace, K. James]</ref><ref>[https://catalogue.bl.uk/nde/fulldisplay?query=K.%20James%20Peace&tab=Everything&search_scope=MyInst_and_CI&vid=44BL_MAIN:BLL01_NDE&lang=en&docid=alma990082968570109251&adaptor=Local%20Search%20Engine&context=L&isFrbr=false&isHighlightedRecord=false&state= British Library. Souvenir de Buenos Aires : arr. for string orchestra]
</ref><ref>[https://www.britishviolasociety.co.uk/wp-content/uploads/2024/01/Latest-news-from-the-British-Viola-Society.-August-2023-compressed.pdf British Viola Society Newsletter, Thangule, 2023]
</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20240522135254/https://hojaderutadigital.mx/una-corta-historia-del-tango/ Hoja de Ruta Digital, México. "Una corta historia del tango". Ḽa 22 Ṱhafamuhwe, 2022]</ref>
== Zwinzhi kha ==
''[https://www.youtube.com/watch?v=sSX1c8EUukg&list=RDsSX1c8EUukg&start_radio=1 Souvenir de Buenos Aires - youtube]''
''[https://www.youtube.com/watch?v=ZcMRNnwNJhk&list=RDZcMRNnwNJhk&start_radio=1 Lento Lacrimoso - youtube]''
''[https://www.youtube.com/watch?v=_VKxG2dmQn4&list=RD_VKxG2dmQn4&start_radio=1 Autumn Gold - youtube]''
== Referentsi ==
ak8x386a5dznd1rna1n3zvmelqwvfmk
User:Tsidymatic/Draft 7
2
5940
23335
22687
2026-09-28T18:35:47Z
Tsidymatic
9400
ndo nwala tshinepe
23335
wikitext
text/x-wiki
.Ṅwana (Baby)[[File:Nwana.png|alt=nwana]]
Ṅwana ndi tshifhiwa tsha ndeme kha muṱa. Vhabebi vha tea u ṱhogomela ṅwana nga u mu nṋea lufuno, zwiḽiwa zwavhuḓi na vhulondi ho teaho. Misi ya u thoma ya vhutshilo ha ṅwana ndi ya ndeme kha u aluwa hawe nga mutakalo.Mphasha, M.H. et al. (2023). Breastfeeding and Complementary Feeding Practices among Caregivers at Seshego Zone 4 Clinic in Limpopo Province, South Africa.
M
MDPI
University
U mamisa ṅwana nga mafhi a mme ndi zwa ndeme kha u mu thusa u vha na mutakalo wavhuḓi. Mafhi a mme a thusa ṅwana nga pfushi ine ya ṱoḓea kha u aluwa na u tsireledza muvhili kha malwadze. University of Pretoria. (2019). Breastfeeding matters!
M
MDPI
+1
Vhabebi vha tea u vhona uri ṅwana u dzula o kuna, u wana dzangalelo na u tikedzwa nga lufuno. U amba na ṅwana, u tamba nae na u mu sumbedza lufuno zwi thusa kha u bvelela ha muhumbuloSlemming et al. (2025). Mothers’ Perceptions of Nurturing Care for Young Children in South Africa.
== Bugu Tshumiswa. ==
Mphasha, M.H. et al. (2023). Breastfeeding and Complementary Feeding Practices among Caregivers at Seshego Zone 4 Clinic in Limpopo Province, South Africa.
M
MDPI
University
University of Pretoria. (2019). Breastfeeding matters!
Slemming et al. (2025). Mothers’ Perceptions of Nurturing Care for Young Children in South Africa.
f501jaxzhb14comcdmc3y4t9a2fokm3
User:Tsidymatic/Draft 8
2
5941
23336
22692
2026-09-28T18:39:33Z
Tsidymatic
9400
Ndo panga tshinepe
23336
wikitext
text/x-wiki
Muzika (Music)[[File:Nyimbo.png]]
Muzika ndi tshithu tsha ndeme vhutshiloni ha vhathu. I thusa vhathu u bvisela khagala maḓipfele avho, u pembelela zwiitea zwa ndeme na u sika vhushaka vhukati ha zwitshavha. Kha mvelele ya Vharema, muzika u tshimbila na zwine zwa itea vhutshiloni u bva kha u bebwa ha ṅwana u swika kha mivhuwo na zwiṅwe zwiitea zwa sialala.Reference:
UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
This source
N
nationalmuseumpublications.co.za
Muzika wa sialala u shumisa zwilidzo zwo fhambanaho u fana na dzingoma, zwiṱiringi na maṅwe maṅwe. Kha Vhavenḓa, dzingoma na nyimbo zwa sialala ndi zwa ndeme ngauri zwi thusa kha u vhulunga mvelele, luambo na zwivhumbeo zwa vhathu.Rammbuda, M. (2019). The role of indigenous music in preserving cultural identity among the Vhavenda people of South Africa. (Discusses traditional Venda music, instruments, and the relationship between music and culture.)
The Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1: Africa (Contains information on African traditional music systems, including Venda musical practices.)
N
nationalmuseumpublications.co.za
Nyimbo dzi dovha dza vha na mushumo wa u funza, u ṱuṱuwedza na u sumbedza zwipikwa zwa tshitshavha. Vhathu vha shumisa muzika kha minyanya, zwimbevha, mitambo na kha u hulisa mvelele yavho.
W
Wilderness
Ṋamusi muzika wo no vha na tshivhumbeo tshiswa nga u ṱangana ha muzika wa sialala na wa musalauno. Vhoramuzika vha khou shumisa thekinolodzhi u swikelela vhathu vhanzhi, ngeno vha tshi kha ḓi vhulunga mvelele dzavho.Blacking, J. (1973). How Musical Is Man? Seattle: University of Washington Press.
== Bugu Tshumiswa. ==
Reference:
UNESCO. (2003). Convention for the Safeguarding of the Intangible Cultural Heritage. Paris: United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.
Rammbuda, M. (2019). The role of indigenous music in preserving cultural identity among the Vhavenda people of South Africa. (Discusses traditional Venda music, instruments, and the relationship between music and culture.)
The Garland Encyclopedia of World Music, Volume 1: Africa (Contains information on African traditional music systems, including Venda musical practices.)
Blacking, J. (1973). How Musical Is Man? Seattle: University of Washington Press.
py1u5g7i4odbllet7ody3w3zrami1bd
User:Tsidymatic/Draft 9
2
5942
23337
22695
2026-09-28T18:42:00Z
Tsidymatic
9400
ndo panga tshinepe
23337
wikitext
text/x-wiki
Lufuno: Tshifhiwa Tsha Ndeme Vhutshiloni Ha Muthu
[[File:Lufuno.png]]
Lufuno ndi tshiṅwe tsha zwifhiwa zwihulwane zwine muthu a nga vha nazwo. Ndi maanḓa ane a ṱanganyisa vhathu, a fhaṱa vhushaka havhuḓi, na u ita uri vhathu vha dzule nga mulalo. Muthu a re na lufuno u a kona u sumbedza vhuthu, u ṱhonifha vhaṅwe, na u thusa vhane vha ṱoḓa thuso.Reference: Lewis, C. S. (1960). The Four Loves. London: Geoffrey Bles.
Lufuno a si lwa vhafunani fhedzi, fhedzi lu katela na lufuno lwa muṱa, dzikhonani, tshitshavha, na lufuno lwa muthu nga ene muṋe. Vhabebi vha sumbedza vhana vhavho lufuno nga u vha ṱhogomela, u vha funza milayo ya vhutshilo, na u vha tikedza musi vha tshi ṱangana na khaedu. Nga u ralo, vhana vha guda ndeme ya u sumbedza lufuno kha vhaṅwe.Reference: Fromm, E. (1956). The Art of Loving. New York: Harper & Row.
For a school article
Kha mvelele ya Vhavenda, lufuno ndi lwa ndeme vhukuma. Vhathu vha a kona u shuma vhoṱhe, u thusana, na u tikedzana nga zwifhinga zwa dakalo na zwa maṱungu. Maipfi a vhuthu, u ṱhonifha, na u hangwelana ndi zwiga zwa lufuno zwine zwa thusa u fhaṱa tshitshavha tsho khwaṱhaho.Magesa, L. (1997). African Religion: The Moral Traditions of Abundant Life. Nairobi: Paulines Publications Africa.
This source
Lufuno lu dovha lwa thusa kha u tandulula dzikhakhathi. Arali vhathu vha tshi funana na u thetshelesana, zwi a leluwa u pfesesa mihumbulo ya vhaṅwe na u wana thandululo dza mulalo. Shango ḽine ḽa vha na lufuno ndi ḽine vhathu vha dzula nga vhuthihi na dakalo.Galtung, J. (1996). Peace by Peaceful Means: Peace and Conflict, Development and Civilization. London: SAGE Publications.
This book
Nga maṅwe maipfi, lufuno ndi tshedza tshine tsha bvisa swiswi ḽa vhutshilo. Ndi zwine zwa ita uri vhathu vha vhe na vhuthu na u fhaṱa vhushaka ha tshoṱhe. Ri tea u dzula ri tshi sumbedza lufuno nga mishumo yashu na maipfi ashu, ngauri lufuno ndi tshone tshiko tsha mulalo na dakalo vhutshiloni.Fromm, E. (1956). The Art of Loving. New York: Harper & Row.
This source
== Bugu tshumiswa. ==
Reference: Lewis, C. S. (1960). The Four Loves. London: Geoffrey Bles.
Reference: Fromm, E. (1956). The Art of Loving. New York: Harper & Row.
For a school article
Magesa, L. (1997). African Religion: The Moral Traditions of Abundant Life. Nairobi: Paulines Publications Africa.
Fromm, E. (1956). The Art of Loving. New York: Harper & Row.
This source
rzk1tncnm1hmtl6hcxzlrccm6xlf229
User:Tsidymatic/Draft 10
2
5943
23338
22699
2026-09-28T18:47:57Z
Tsidymatic
9400
Ndo panga tshinepe
23338
wikitext
text/x-wiki
Makhulu Anga
[[File:Makhulu.png]]
Makhulu ndi muthu wa ndeme vhukuma muṱani. Ndi ene ane a fara vhathu vha muṱa nga lufuno, a tshi vha gudisa vhutshilo ha vhuḓi na milayo ya ndeme. Vha vha vha tshi shumisa tshenzhelo yavho ya miṅwaha minzhi u thusa vhana na vhomakhulu uri vha kone u tshila zwavhuḓi.Mbiti, J. S. (1990). African Religions and Philosophy (2nd ed.). Oxford: Heineman
Makhulu anga ndi muthu wa lufuno na vhuthu. Vha dzula vha tshi ri sumbedza u ṱhonifha vhaṅwe vhathu, u shumisana na u vha na vhulenda. Musi ri tshi vha na thaidzo, vha a ri thetshelesa nahone vha ri ṋea nyeletshedzo yavhuḓi. Maipfi avho a ri thusa u wana nḓila dza u tandulula thaidzo.Nwoye, A. (2006). The African Psychology of Community: A Multicultural Approach. In The Psychology of Community and Culture.
Ndi takalela u fhedza tshifhinga na makhulu anga ngauri vha a ri anetshela zwitori zwa kale na u ri gudisa nga ha mvelele yashu. Nga zwitori zwavho ri guda nga ha maitele a kale, ndeme ya muṱa na uri ri fanela u ṱhogomela vhathu vhaṅwe.Finnegan, R. (2012). Oral Literature in Africa. Cambridge: Open Book Publishers
Makhulu vha dovha vha vha vhathu vha re na vhutsila. Vha a kona u ita mishumo ya muṱani, u lima na u lugisa zwiḽiwa zwa sialala. Zwithu zwine vha zwi ita zwi sumbedza uri vha na vhukoni na u shumisa tshenzhelo yavho u thusa vhaṅwe.
Kha nṋe, makhulu ndi tshifhiwa tshihulwane kha muṱa. Vha ri gudisa lufuno, ṱhonifho na vhuthu. Ri tea u vha ṱhonifha, u vha thusa na u vha sumbedza uri ri a vha funa ngauri vha na mushumo muhulu kha vhutshilo hashu.
Nga zwenezwo, makhulu ndi ṱhanganyelo ya lufuno, vhuṱali na mvelele. Vha ita uri miṱa i dzule yo khwaṱha nahone vha sia ifa yavhuḓi kha vhana vha zwino na vhaḓaho.
Ndi nga dovha nda i shandula ya vha pfufhi ya gireidi ya fhasi, kana ya vha ndima khulwane ya gireidi ya nṱha
== Bugu tshumiswa. ==
Mbiti, J. S. (1990). African Religions and Philosophy (2nd ed.). Oxford: Heineman
Nwoye, A. (2006). The African Psychology of Community: A Multicultural Approach. In The Psychology of Community and Culture.
Finnegan, R. (2012). Oral Literature in Africa. Cambridge: Open Book Publishers
23yzewkalpj1qij1ra37efcy1i3vi36
Mitambo
0
6040
23355
23243
2026-09-29T10:53:57Z
Wawabless06
9402
Created by translating the section "__LEAD_SECTION__" from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1372102110|Sport]]"
23355
wikitext
text/x-wiki
<templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>
[[File:Youth-soccer-indiana.jpg|right|thumb| Mitambo ya vhuṱuku . Association football, yo sumbedzwaho afho nṱha, ndi mutambo wa tshigwada une wa dovha wa ṋea zwikhala zwa u ṱuṱuwedza u khwaṱha ha muvhili na vhukoni ha u ṱanganelana na matshilisano .]]
[[File:London_Marathon_2005_at_Blackfriars.jpg|thumb| The 2005 London Marathon : mbambe dza u gidima, kha zwithu zwadzo zwo fhambanaho, dzi imela mufuda wa kale na wa mvelele wa mitambo.]]
'''Mutambo''' ndi mushumo wa u ḓiḓowedza kana mutambo, kanzhi u na mbambe na u dzudzanyea, une wa vhulunga kana u sumbedzisa vhukoni ha muvhili na zwikili . Mitambo i nga mvumvusa vhane vha khou shela mulenzhe na u ḓimvumvusa kha vhaṱaleli.Tshivhalo tsha vhane vha shela mulenzhe kha mutambo wo khetheaho tshi nga anganyelwa u bva kha maḓana a vhathu kana muthihi.
== __LEAD_SECTION__ ==
[[File:Youth-soccer-indiana.jpg|right|thumb|Mitambo ya vhuṱuku . Association football, yo sumbedzwaho afho nṱha, ndi mutambo wa tshigwada une wa dovha wa ṋea zwikhala zwa u ṱuṱuwedza u khwaṱha ha muvhili na vhukoni ha u ṱanganelana na vhaṅwe .]]
[[File:London_Marathon_2005_at_Blackfriars.jpg|thumb|The 2005 London Marathon : mbambe dza u gidima, kha zwithu zwadzo zwo fhambanaho, dzi imela mufuda wa kale na wa mvelele wa mitambo.]]
'''Zwamitambo''' ndi mushumo wa u ḓiḓowedzamutambo, kanzhi huna miṱaṱisano na u dzudzanya hune wa nga vhulunga kana u khwinisa vhukoni na zwikili zwa u ita nḓowenḓowe . Mitambo inga vhathu vhane vha khou shela mulenzhe na u ḓimvumvusa kha vhaṱaleli. Tshivhalo tsha vhathu vhane vha shela mulenzhe kha mitambo yo khetheaho i bva kha maḓana a vhathu uya kha muthu muthihi.
U ita nyonyoloso zwi tshimbidzana na masia o fhambanaho a mutakalo na vhutshilo vhulapfu. U ita nyonyoloso nnzhi zwi tshimbidzana na khombo ya fhasi ya u fa nga zwiitisi zwoṱhe na u fa nga vhulwadze ha mbilu, ischemic stroke na u kundelwa ha mbilu. U ita nyonyoloso zwi dovha zwa tshimbidzana na u fhungudzea ha tsumbadwadze dza u tsikeledzea, mbilaelo na u tsikeledzea muhumbuloni. Zwihuluhulu u ita nyonyoloso ya aerobic, yoga na u ita nyonyoloso nga nḓila nnzhi zwo vhonala zwi tshi thusa kha u fhungudza tsumbadwadze khau tsikeledzea nga murahu ha u beba.
Muṱaṱisano wa mitambo u nga shumisa tshivhumbeo tsha thimu kana muthu muthihi, nahone u nga vha wo vulea u tshi tendela vhaṱanganedzi vhanzhi kana wo valwa u tshi thivhela u shela mulenzhe kha zwigwada zwo khetheaho kana vhe vha rambiwa. Miṱaṱisano i nga tendela u lingana kana u dirowa hune ha vha na muwini muthihi , dziṅwe dzi ṋea nḓila dza u fhandekanya tie u itela u vhona uri hu na muwini muthihi fhedzi. Dzi nga dovha dza dzudzanywa nga nḓila ya thonamennde, dza bveledza nndwakhulu . Ligi nnzhi dza mitambo dzi ita uri hu vhe nndwakhulu wa ṅwaha nga u dzudzanya mitambo kha khalanwaha ya mitambo yo ḓoweleaho, kha zwiṅwe zwiimo zwi tevhelwa nga dzi-playoff .
Mitambo nga u angaredza i dzhielwa nṱha sa sisiṱeme ya mishumo yo vhewaho kha mitambo ya muvhili kana vhukoni ha muvhili hune miṱaṱisano mihulwane ya ṱanganedza fhedzi mitambo ine ya swikelela ṱhalutshedzo iyi. Maṅwe madzangano a ngaho Khoro ya Yuropa, a thivhela mishumo i si na tshithu tshi vhonalaho uri i si khethekanywe sa mitambo. Naho zwo ralo, tshivhalo tsha mishumo ya muṱaṱisano, fhedzi i si ya muvhili, i ṱoḓa u dzhielwa nṱha sa mitambo ya muhumbulo . Komiti ya Dzitshaka ya Oḽimpiki ine ya langa Mitambo ya Oḽimpiki i dzhia tshese na buroho sa mitambo. SportAccord, dzangano ḽa federesheni ya mitambo ya dzitshaka, ḽi dzhiela nṱha mitambo miṱanu i si ya muvhili tshese, buroho, mvetamveto, Go na xiangqi . Fhedzi vha fhungudza tshivhalo tsha mitambo ya muhumbulo ine ya nga ṱanganedzwa sa mitambo. Kanzhi mitambo i langiwa nga milayo kana mikhuvha ine ya shuma u itela u khwaṱhisedza muṱaṱisano wo teaho. U kunda zwi nga tiwa nga zwithu zwine zwa vha uri zwo itea kha muvhili sa u dzhia zwikoro kana u thoma wa pfuka mutevhe. Inga dovha ya tiwa nga vhahaṱuli vhane vha khou ṋea zwikoro kha zwipiḓa zwa kushumele kwa mitambo hu tshi katelwa na maga a tshipikwa kana a ṱhoho sa kushumele kwa thekhinikhala kana muhumbulo wa vhutsila.
Kanzhi hu vhewa rekhodo dza u tamba nahone kha mitambo yo ḓoweleaho, enea mafhungo a nga ḓivhadzwa nga vhunzhi kana a vhigwa kha mafhungo a mitambo . Mitambo i dovha ya vha tshisima tshihulwane tsha u ḓimvumvusa kha vhane vha sa dzhenele hune mitambo ya vhaṱaleli ya kokodza magogo mahulwane fhethu ha mitambo na u swikelela vhathetshelesi vhanzhi nga kha khasho . U betha kha mitambo kha zwiṅwe zwiimo zwi langiwa nga nḓila i vhavhaho nahone kha zwiṅwe zwi vha zwa ndeme kha mutambo.
U ya nga A. T. Kearney, khamphani ya vhueletshedzi, nḓowetshumo ya mitambo ya shango ḽoṱhe i na ndeme i swikaho dolara $620 biḽioni u bva nga 2013. Mutambo une wa swikelelea na u shumiswa vhukuma shangoni ndi wa u gidima, ngeno bola ya milenzhe ya madzangano i mutambo une wa takalelwa vhukuma nga vhaṱaleli.
nkju3e33gx1ufia4r12zonzp5095xd3
Circuiti Gioielli
0
6171
23339
2026-09-28T19:01:44Z
RigardWriter
9859
Page Created
23339
wikitext
text/x-wiki
'''Circuiti Gioielli''' xe un'azienda italiana che opera nel setor de la gioieleria e del comercio eletronico, con sede a Novara, in Piemonte, Italia. L'azienda la xe gestida da la societa Gioielli sotto la Cupola srls e la vende gioie e accessori divisi in diverse categorie tematiche, tra cui sport, motori, numeri, musica e aeroporti.
== Attivita ==
Circuiti Gioielli opera attraverso un sito de comercio eletronico dedicato a la vendita de gioie e accessori. El catalogo online el comprende diverse categorie de prodotti ispirai al mondo dello sport, dei motori, de la musica e dei viaggi.
== Prodoti ==
El catalogo del sito ufficiale el comprende le seguenti categorie:
* '''Sport''': gioie e accessori a tema sportivo.
* '''Motori''': articoli ispirai al mondo automobilistico e motoristico.
* '''Numeri''': gioie con motivi numerici.
* '''Musica, rock e amore''': articoli con temi musicali e sentimentali.
* '''Aeroporti del mondo''': gioie e accessori associati ai aeroporti internazionali.
== Comercio eletronico ==
La societa la vende i so prodotti attraverso el sito ufficiale. I metodi de pagamento indicai comprende PayPal, carte de credito, bonifico bancario, contrassegno, Satispay e Scalapay.
== Sede ==
La societa Gioielli sotto la Cupola srls la ga sede in via Gaudenzio Ferrari 4A, 28100 Novara, Italia. La partida IVA indicata sul sito ufficiale la xe 02671070031.
== Ligami esterni ==
* [https://www.circuitigioielli.it/ Sito ufficiale]
* [https://blog.circuitigioielli.it/ Blog ufficiale]
* [https://www.facebook.com/CIRCUITIGIOIELLI/ Facebook]
* [https://www.instagram.com/circuitigioielli/ Instagram]
* [https://it.linkedin.com/company/circuiti-gioielli LinkedIn]
ljkvk9gzumuxafos4vi8rgwq4bw9mr4
Muta
0
6172
23341
2026-09-29T09:05:24Z
Beyo04
9398
Muta
23341
wikitext
text/x-wiki
Muta
Muta ndi tshithu tsha ndeme kha vhutshilo hanga.Muta ndi tshigwada tsha vhathu vhane vha funana, u tikedzana na u thogomelana.Muta munwe na munwe uita zwawo zwi sa fani na zwa mita minwe fhedzi lufuno na thikhedzo ine ya vha hone vhukati ha mirado ya mita i nga ita uri muthu a dipfe o tsireledzea nahone a tshi vhoniwa sa muthu wa ndeme.Ndi livhuwa muta wanga ngauri vho tamba tshipida tshihulwane kha zwine nda vha zwone namusi.Tshifhinga tshe vhabebi vhanga vha vha vha sa shumi muta wanga ndi wone we wa dzhenelela uri ndi di wane ndi tshi khou dzhena tshikolo nahone ndi sa shothi tshithu.<ref>[https://www.muta.co/ Muta]</ref>
Muta wanga wo mpfundedza zwithu zwinzhi zwa ndembe sa tsumbo, vho mpfundedza u thonifha vhathu vhahulwane, u vha na vhuthu, u amba ngoho na u shuma mishumo ya hayani na u vha na vhudifhinduleli.Muta wanga wo dovha hafhu wa mpfundedza u shuma nga maanda ndo di funga na u sa latela thaula musi zwi tshi khou konda. Zwinwe zwa zwithu zwine ndi a zwi livhuwa ndi thikhedzo ine vha mpha yone. Tshifhinga tshothe arali ndi tshi khou tangana na khaedu, vha ntutuwedza uri ndi khwathe ndi ise phanda na u lingedza.Arali ndo phasa vha ta pembela nanne fhedzi arali ndo kundelwa vha ya mmbudza uri a si vhufhelo ha shango.Zwi a takadza nga maanda u divha uri a u wothe fhedzi u na vhathu vhane vha kholelwa kha iwe zwine zwa mpha maanda a u swikelela miloro yanga.
Muta asi vhathu vhane vha vha vha malofha mathihi fhedzi ndi lufuno, u tikedzana, u pfesesana na u thusana.Naho arali mirado ya muta i sa khou andana ndi zwa ndeme u dzula fhasi vha amba uri hu vhe na mulalo.
Refarentsi
[[File:Russian Imperial Family 1913.jpg|thumb|Muta]]
[https://www.muta.co/ Muta]
8i7gp7tzpym7q0abzjmmm70tua1m55o
* Draft 20
0
6173
23342
2026-09-29T09:11:41Z
Titos18
9393
MBUYELO YA U VHALA
23342
wikitext
text/x-wiki
== MBUYELO YA U VHALA ==
Mbuyelo ya u Vhala
U vhala ndi mushumo wa ndeme vhukuma kha vhutshilo ha muthu. U thusa muthu u wana nḓivho, u guda zwithu zwiswa na u khwinisa kushumisele kwa luambo. Musi ri tshi vhala bugu, magazini kana dziṅwe nganeavhutshilo, ri guda mafhungo ane a nga ri thusa kha pfunzo na kha vhutshilo ha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe.U vhala zwi engedza nḓivho na u pfesesa, zwa dovha zwa khwinisa kushumisele kwa luambo. Zwi thusa muthu kha u ṅwala na u amba zwavhuḓi, u humbula nga vhuronwane na u tandulula thaidzo. U vhala zwi dovha zwa thusa muthu u pfesesa mvelele, mihumbulo na vhutshilo ha vhaṅwe vhathu. Kha vhagudiswa, u vhala zwi nga vha thusa u khwinisa mvelelo dzavho dza pfunzo<ref><nowiki>https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41321266/</nowiki></ref>.
[[File:Licking Heights High School 1.jpg|thumb|MBUYELO YA U VHALA]]
Ngauralo, u vhala ndi nḓila yavhuḓi ya u guda na u ḓisimudzisa. Muthu ane a vhala tshifhinga tshoṱhe u vha na tshikhala tsha u engedza nḓivho na u khwinisa vhukoni ha luambo. U vhala a si zwa vhagudiswa fhedzi, fhedzi ndi mushumo une wa nga vhuyedza muthu muṅwe na muṅwe.U vhala zwi dovha zwa thusa kha u khwinisa luambo. Muthu ane a vhala tshifhinga tshoṱhe u guda maipfi maswa na nḓila ine a nga a shumisa ngayo. Zwi nga thusa muthu u kona u amba, u ṅwala na u davhidzana zwavhuḓi na vhaṅwe. Vhagudiswa vha nga shumisa u vhala u itela u khwinisa nḓivho yavho na mvelelo dza pfunzo.<ref><nowiki>https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30657166/</nowiki></ref>
Zwiṅwe hafhu, u vhala zwi nga thusa muthu u awela na u ḓiphina. Muthu a nga vhala bugu ya nganea kana mafhungo ane a mu takadza musi o no neta. U vhala zwi nga dovha zwa ita uri muthu a vhe na mihumbulo miswa na u kona u lavhelesa thaidzo nga nḓila dzo fhambanaho. Ngauralo, ndi zwa ndeme uri vhathu vha ite u vhala tshipiḓa tsha vhutshilo havho ha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe.<ref><nowiki>https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11503036/</nowiki>
</ref>
== BUGU TSHUMISWA: ==
# https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/41321266/
# https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39114854/
# https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11503036
[[Category:MBUYELO YA U VHALA]]
rxsv58fsodmgdz8wtz7wbdvuvoa5wez
* Draft 21*
0
6174
23343
2026-09-29T09:34:49Z
Titos18
9393
thekinolodzhi
23343
wikitext
text/x-wiki
== ZWINE THEKINOLODZHI YA SHANDUKISA NGAYO PFUNZO ==
Zwine Thekinolodzhi Ya Kha Zwi Shandukisa Ngayo Pfunzo<ref>https://www.oecd.org/en/topics/digital-education.html</ref>
[[File:Science, Technology and Engineering.jpg|thumb|thekinolodzhi]]
Thekinolodzhi yo shandukisa ndila ine vhagudiswa vha guda ngayo na ndila ine vhadededzi vha funza ngayo. Vhagudiswa vha nga shumisa khomphiyutha, dzifounu na intanethe u wana mafhungo a thero dzo fhambanaho. Hezwi zwi ita uri u guda zwi leluwe nahone zwi takadze.<ref>https://www.oecd.org/en/topics/digital-education.html</ref>
Thekinolodzhi i thusa vhadededzi u shumisa vidio, zwifanyiso na zwishumiswa zwa dijithala musi vha tshi funza. Vhagudiswa vha nga dovha vha guda vha hayani nga u shumisa madivhadzi a u guda kha intanethe. Hezwi zwi ita uri vhagudiswa vha kone u guda nga tshifhinga tshine tsha vha fushaho.<ref>https://www.oecd.org/en/topics/digital-education.html</ref>
Naho zwo ralo, thekinolodzhi i nga dovha ya vha na khaedu. Vhaṅwe vhagudiswa vha nga sa vhe na founu, khomphiyutha kana intanethe ya u guda. Ngauralo, zwikolo zwi fanela u thusa vhagudiswa u shumisa thekinolodzhi nga ndila yone, uri i kone u khwinisa pfunzo na mvelelo dzavho.<ref>https://www.oecd.org/en/topics/digital-education.html</ref>
== BUGU TSHUMISWA: ==
1.https://www.unesco.org/en/digital-education
2. https://www.worldbank.org/en/topic/edutech
3. <nowiki>https://www.education.gov.za/</nowiki>
4. https://www.oecd.org/en/topics/digital-education.html<ref>https://www.oecd.org/en/topics/digital-education.html</ref>
[[Category:Thekinolodzhi]]
a0hf6k6c7gu4f5wei7cqcnohd5hje02
Vhusiwana
0
6175
23344
2026-09-29T09:40:43Z
Beyo04
9398
Vhusiwana
23344
wikitext
text/x-wiki
Vhusiwana
Vhusiwana ndi vhuṅwe ha vhuleme vhuhulwane vhune ha kwama vhathu mashangoni manzhi u mona na ḽifhasi. Zwi itea musi vhathu vha si na tshelede kana zwishumiswa zwo eḓanaho u swikelela ṱhoḓea dzavho dza mutheo, u fana na zwiḽiwa, zwiambaro, vhudzulo, pfunzo na ṱhogomelo ya mutakalo. Vhushai vhu nga kwama muthu nga eṱhe, miṱa na zwitshavha zwoṱhe. Zwi nga ita uri vhutshilo vhu konḓe na u fhungudza zwikhala zwa vhathu zwa u khwinisa vhumatshelo havho.<ref>[https://www.britannica.com/topic/poverty Poverty | Definition, Causes, Types, & Facts | Britannica]</ref>
Tshiṅwe tshiitisi tshihulwane tsha vhushai ndi u shayea ha mishumo. Musi vhathu vha si na mishumo, vha nga lwisana na u wana zwiḽiwa na dziṅwe ṱhoḓea dza mutheo dza miṱa yavho. U sa vha na pfunzo zwi nga dovha zwa ita uri hu vhe na vhushai ngauri vhathu vha songo funzeaho vha nga vha na zwibuli zwiṱuku zwa u wana mishumo i holelaho zwavhuḓi. Zwiṅwe zwiitisi zwi katela miholo ya fhasi, u sa eḓana, u sa swikelela zwishumiswa zwavhuḓi na u shaya zwikhala zwa ikonomi.
Vhusiwana vhu na masiandoitwa manzhi a si avhuḓi kha matshilo a vhathu. Vhathu vhane vha khou tshila vhushaini vha nga tshenzhela nḓala na zwiimo zwi si zwavhuḓi zwa vhutshilo. Vhana vha bvaho miṱani i shayaho vha nga tambula nga u ya tshikoloni ngauri vhabebi vhavho a vha koni u badela zwishumiswa zwa tshikolo, zwiendedzi kana dziṅwe ṱhoḓea dza pfunzo. Vhushai vhu nga dovha ha kwama mutakalo wa vhathu ngauri vha nga kha ḓi sa kona u badela ṱhogomelo ya mutakalo yo teaho kana zwiḽiwa zwi re na pfushi. Khaedu idzi dzi nga ita uri zwi konḓele vhathu u shavha vhushai.
Vhusiwana vhu kwama na zwitshavha. Fhethu hune vhathu vhanzhi vha sa shume nahone vha tshila kha vhuimo vhu si havhuḓi, hu nga vha na vhutshinyi vhuhulwane na thaidzo dza matshilisano. Zwitshavha zwi shayaho zwi nga dovha zwa vha na tswikelelo yo linganelaho kha maḓi o kunaho, vhuthathatshili ho teaho, ṱhogomelo ya mutakalo na dziṅwe tshumelo dza ndeme. Hezwi zwi nga thivhela zwitshavha u bveledza na u khwinisa vhuimo ha vhutshilo hazwo.<ref>[https://www.britannica.com/topic/poverty Poverty | Definition, Causes, Types, & Facts | Britannica]</ref>
Refarentsi
[[File:Poverty in Iran- Kerman & Balochestan Province- Photography 2012 - Sony Camera HX9V 10.jpg|thumb|Vhusiwana]]
[https://www.britannica.com/topic/poverty Poverty | Definition, Causes, Types, & Facts | Britannica]
94mknny51w89dosdxo6dm9s41qzekp2
Draft 22
0
6176
23348
2026-09-29T09:59:11Z
Titos18
9393
vhasidzana
23348
wikitext
text/x-wiki
== VHASIDZANA ==
[[File:Young Girls Strike a Pose - Busua - Ghana (4737816187).jpg|thumb|VHASIDZANA]]
Vhasidzana ndi tshipiḓa tsha ndeme tsha tshitshavha. Vha na vhukoni ha u guda, u shuma na u thusa kha mveledziso ya miṱa na tshitshavha. Zwi a thusa musi vhasidzana vha tshi wana tshikhala tsha u ya tshikoloni na u wana pfunzo yavhuḓi.Pfunzo i thusa vhasidzana u wana nḓivho na vhukoni vhune ha nga vha thusa kha vhutshilo ha matshelo. Vha nga guda mishumo yo fhambanaho, u swikelela zwipikwa zwavho na u vha na vhuḓifulufheli. Vhabebi na tshitshavha vha fanela u vha tikedza na u vha ṱuṱuwedza uri vha dzule vha tshi guda.<ref>https://www.unicef.org/education/girls-education</ref>
Vhasidzana vha fanela u farwa nga ṱhonifho na u wana zwikhala zwi linganaho na zwa vhaṅwe. Zwiṅwe hafhu, vha fanela u ṱhogomelwa kha khombo dzi nga vha kwama. Musi vhasidzana vha tshi tikedzwa, vha nga shumisa vhukoni havho u fhaṱa tshitshavha tsho khwaṱhaho na tshi bvelelaho.Vhasidzana vha tea u vha na tshivhindi tsha u tevhela miloro yavho na u swikelela zwipikwa zwavho. Vha nga vha vharangaphanḓa, vhadivhi, vhadededzi, madokotela na vhashumi kha mishumo yo fhambanaho. Ndi zwa ndeme uri vha dzule vha tshi guda, vha tshi shumesa na u tenda kha vhukoni havho.Ngauralo, vhasidzana ndi tshipiḓa tsha ndeme kha tshitshavha. Vha tea u wana pfunzo, thikhedzo na zwikhala zwi linganaho uri vha kone u swikelela zwipikwa zwavho. Musi vhasidzana vha tshi wana thikhedzo yo teaho, vha nga ita tshanduko khulwane kha miṱa yavho na kha tshitshavha.<ref>https://www.unesco.org/en/gender-equality/education</ref>
== BUGU TSHUMISWA: ==
# https://www.unicef.org/education/girls-education
# https://www.unesco.org/en/gender-equality/education
# https://www.unwomen.org/en/what-we-do/education-and-training
[[Category:Vhasidzana]]
o7ygf6e1miaqb69re552thifbvu4cgj
* Draft 23
0
6177
23349
2026-09-29T10:10:23Z
Titos18
9393
NDEME YA TSHIDULO
23349
wikitext
text/x-wiki
== NDEME YA TSHIDULO ==
[[File:Santorin (GR), Fira -- 2017 -- 2598.jpg|thumb|tshidulo]]
Tshidulo ndi tshishumiswa tsha ndeme vhutshiloni ha duvha ḽiṅwe na ḽiṅwe. Ri tshi shumisa musi ri tshi dzula, ri tshi awela, ri tshiḽa kana ri tshi shuma. Zwidulo zwi wanala fhethu ho fhambanaho sa mahayani, zwikoloni, ofisini na dziṅwe fhethu dza tshitshavha.Tshidulo tshi thusa muthu uri a dzule nga vhuḓi nahone a si nete nga u ima tshifhinga tshilapfu. Tshidulo tsho itwaho zwavhuḓi tshi nga ita uri muthu a kone u shuma kana u guda nga vhuḓi. Zwikoloni, zwidulo zwi thusa vhagudiswa u dzula zwavhuḓi musi vha tshi thetshelesa vhadededzi na u ṅwala mishumo yavho.<ref>https://www.osha.gov/ergonomics</ref>
Ndi zwa ndeme u khetha tshidulo tsho khwaṱhaho, tsho tsireledzeaho na tshi no takadza u dzula khatsho. Zwidulo zwi fanela u ṱhogomelwa na u dzula zwo kunakiswaho uri zwi kone u shumiswa tshifhinga tshilapfu. Ngauralo, tshidulo ndi tshishumiswa tsha ndeme tshine tsha ita uri vhutshilo ha muthu vhu leluwe na u takadza.Tshidulo tshi dovha tsha vha tsha ndeme kha fhethu ha mushumo. Vhashumi vha tshi dzula zwiduloni zwo teaho vha nga kona u livhisa ṱhogomelo kha mishumo yavho.<ref>https://www.ccohs.ca/oshanswers/ergonomics/office.html</ref> Zwi dovha zwa thusa u ita uri ofisi kana fhethu ha mushumo hu vhe na vhupo havhuḓi na ho dzudzanywaho.Zwidulo zwi na miṅwe mivhumbedzo na mihanga yo fhambanaho<ref>https://www.nhs.uk/live-well/exercise/how-to-sit-correctly/</ref>. Vhaṅwe vha shumisa zwidulo zwa kwoḽithi, vhaṅwe vha shumisa zwa mapulasi kana tsimbi. Naho zwo ralo, tsha ndeme ndi uri tshidulo tshi vhe tsho khwaṱha, tshi kunakile nahone tshi vhe tsho teaho mushumoni une tsha khou shumiselwa wona.<ref>https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity</ref>
== BUGU TSHUMISWA: ==
# https://www.osha.gov/ergonomics
# https://www.ccohs.ca/oshanswers/ergonomics/office.html
# https://www.nhs.uk/live-well/exercise/how-to-sit-correctly/
# https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
[[Category:Tshidulo]]
4ixznb4kclrkre5uel7204y6gnqbzeh
* Draft 24
0
6178
23351
2026-09-29T10:34:09Z
Titos18
9393
THEKINOLODZHI
23351
wikitext
text/x-wiki
== VHASWA NA THEKINOLODZHI ==
[[File:Technologie.jpg|thumb|THEKINOLODZHI]]
Thekinolodzhi ndi tshipiḓa tsha ndeme kha vhutshilo ha vhaswa vha musalauno. Vhaswa vha shumisa dzifounu, khomphiyutha na inthanethe u guda, u davhidzana na u wana mafhungo. Thekinolodzhi i ita uri vha kone u swikelela mafhungo nga u ṱavhanya nahone i vha thusa u guda zwikili zwiswa.Vhaswa vha dovha vha shumisa thekinolodzhi u ṱoḓa mishumo na u bveledza vhukoni havho. Kha inthanethe, vha nga guda zwikili zwa saiti, u ṅwala, u dizaina na zwiṅwe zwikili zwine zwa nga vha thusa kha matshelo a mushumo. Vha nga dovha vha shumisa zwishumiswa zwa dijithala u sika mishumo na u sumbedza vhukoni havho.<ref>https://www.unicef.org/innocenti/reports/growing-digital</ref>
Naho thekinolodzhi i na mbuelo nnzhi, vhaswa vha fanela u i shumisa nga vhuṱali. U shumisa inthanethe nga tshifhinga tshilapfu kana u shumisa mafhungo a si one zwi nga vha na masiandoitwa a si avhuḓi. Ngauralo, vhaswa vha fanela u guda u shumisa thekinolodzhi nga ndila yo teaho uri i vha thuse kha pfunzo, mushumo na vhutshilo ha ḓuvha ḽiṅwe na ḽiṅwe.Thekinolodzhi i dovha ya thusa vhaswa uri vha kone u davhidzana na vhaṅwe vhathu nga hu leluwaho. Vha nga shumisa zwishumiswa zwa u davhidzana u amba na khonani, miṱa na vhathu vha re kule. Zwiṅwe hafhu, vha nga wana mafhungo nga ha zwipikwa zwavho, pfunzo na mishumo. Musi i tshi shumiswa zwavhuḓi, thekinolodzhi i nga thusa vhaswa uri vha bvele phanḓa na u swikelela miloro yavho.<ref>https://www.unesco.org/en/digital-education</ref>
== BUGU TSHUMISWA: ==
# https://www.unicef.org/innocenti/reports/growing-digital
# https://www.unesco.org/en/digital-education
# ttps://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/digital-technologies
[[Category:VHASWA NA THEKINOLODZHI]]
spptrm2ze3q6ptg5o3fvh1xv6m5rcrt
U vhifha muvhilini
0
6179
23352
2026-09-29T10:41:16Z
Wawabless06
9402
Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1377195805|Pregnancy]]"
23352
wikitext
text/x-wiki
'''U vhifha muvhilini''' ndi tshifhinga tshine ṅwana muthihi kana vhanzhi vha vhifha muvhilini nga ngomu ha thumbu ya mufumakadzi . U vhifha muvhilini lunzhi zwi katela vhana vha fhiraho muthihi, u fana na mafhaṱa .
U vhifha muvhilini kanzhi zwi itea nga murahu ha u ṱangana nga dzimbeu fhedzi zwi nga dovha zwa itea nga maitele a thekinolodzhi ya u thusa kha u beba . U vhifha muvhilini zwi nga fhela nga u beba ṅwana a tshi khou tshila, u bvisa thumbu, u bvisa thumbu nga nḓila yo ṱuṱuwedzwaho kana u beba ṅwana o faho . U beba zwi anzela u itea nga vhege dza 40 u bva mathomoni a tshifhinga tsha u fhedzisela tsha u ya maḓuvhani (LMP), tshifhinga tshine tsha ḓivhiwa sa ''miṅwaha ya u vhifha muvhilini'' ; <ref name="Ab2011" /> hezwi zwi fhira nyana ṱahe . miṅwedzi. U vhala nga ''minwaha ya u beba'', vhulapfu vhu nga vha vhege dza 38. <ref name="Ab2011" /> U ṱavhiwa zwi vha hone nga murahu ha maḓuvha a 8 uya kha 9 nga murahu ha musi ho no ṱangana . ''Embryo'' ndi ipfi ḽine ḽa amba ṅwana ane a khou aluwa nga vhege dza sumbe dza u thoma nga murahu ha musi o no vhifha muvhilini (ndi uri vhege dza fumi dza u vhifha muvhilini) nga murahu ha zwenezwo ipfi ''fetus'' ḽi shumiswa u swika ''ṅwana'' a tshi bebwa .
Zwiga na tsumbadwadze dza u vhifha muvhilini hu tshee nga phanḓa zwi nga katela U fhelelwa nga tshifhinga, maḓamu a ṱungufhadzaho, u ṱungufhala nga matsheloni (u ṱungufhala na u ṱanza), nḓala, u bva malofha musi o no vhifha muvhilini na u dzulela u ṱamba. U vhifha muvhilini zwi nga khwaṱhisedzwa nga ndingo ya u vhifha muvhilini . Nḓila dza u thivhela u beba dzi ya shumiswa u shavhisa u vhifha muvhilini.
U vhifha muvhilini zwi ya khethekanywa zwa vha thirameisitara tharu dzine dza vha uri dzi na minwedzi ine ya swika miraru kha inwe na inwe. Trimester ya u thoma i katela u vhifha muvhilini ndi musi mbeu i tshi ṱangana na mbumbelo. Gumba ḽo ṱanganaho na mbeu ḽi tshimbila ḽi tshi tsa kha phaiphi ya fallopian ḽa nambatela nga ngomu ha thumbu hune ḽa thoma u vhumba mbumbelo na placenta . Nga tshifhinga tsha trimester ya u thoma, khonadzeo ya u bvisa thumbu i vha i nṱhesa. Hune ha vha vhukati ha trimester ya vhuvhili u tshimbila ha mbumbelo zwi nga pfala. Nga vhege dza 28 vhana vha fhiraho 90% vha nga tshila nnḓa ha thumbu arali vha ṋewa ṱhogomelo ya zwa ngalafho ya maimo a nṱha naho vhana vho bebwaho nga hetshi tshifhinga vha tshi nga ṱangana na vhuleme vhuhulwane ha mutakalo vhu ngaho thaidzo dza mbilu , u fema na vhuholefhali ha tshifhinga tshilapfu ha muhumbulo .
U ṱhogomelwa ha musi muthu a sa athu beba zwi khwinisa mvelelo dza u vhifha muvhilini. <ref name="NIH2013Prenatal" /> Mufusho musi wo vhifha muvhilini ndi wa ndeme kha u vhona uri mbumbelo i aluwa zwavhuḓi. U ṱhogomela ṅwana musi a sa athu bebwa zwi dovha zwa katela u iledza zwidzidzivhadzi zwa u ḓimvumvusa ,u ita nyonyoloso tshifhinga tshoṱhe, u ita ndingo dza malofha na u ṱoliwa muvhili tshifhinga tshoṱhe . Vhuleme ha u vhifha muvhilini vhu nga katela vhulwadze ha mutsiko wa malofha, vhulwadze ha swigiri musi muthu o vhifha muvhilini, anemia ya u ṱahela ha tsimbi na u ṱungufhala na u ṱanza zwihulwane . Kha u beba ha vhuḓi u beba zwi thoma nga zwone zwiṋe nga tshifhinga. Vhana vho bebwaho hu sa athu swika vhege dza 37 vha bebwa vha sa athu swika tshifhingani nahone vha khomboni khulwane ya thaidzo dza mutakalo dzi ngaho cerebral palsy . Vhana vho bebwaho vhukati ha vhege dza 37 na 39 vha dzhiiwa sa "themo ya u thoma" ngeno vhane vha bebwa vhukati ha vhege dza 39 na 41 vha tshi dzhiiwa sa "themo yo fhelelaho". <ref name="NIH2013Def" /> Vhana vho bebwaho vhukati ha vhege dza 41 na 42 vha dzhiiwa sa "late-term" ngeno nga murahu ha vhege dza 42 vha tshi dzhiiwa sa " post-term ". <ref name="NIH2013Def" /> U beba hu saathu fhela vhege dza 39 nga u beba kana nga u beba nga nḓila ya caesarean a zwo ngo themendelwa nga nnḓa ha musi zwi tshi ṱoḓea nga ṅwambo wa zwiṅwe zwiitisi zwa ngalafho.
3gln24rbtyf9daj99jkn6iry9gbbnig
* Draft 25
0
6180
23353
2026-09-29T10:44:17Z
Titos18
9393
U THOGOMELA ZWIPUKA
23353
wikitext
text/x-wiki
== U THOGOMELA ZWIPUKA ==
[[File:Meerkat (Suricata suricatta) with 3 young.jpg|thumb|ZWIPUKA]]
U ṱhogomela zwipuka ndi mushumo wa ndeme une wa tea u itwa nga muthu muṅwe na muṅwe. Zwipuka ndi tshipiḓa tsha ndeme tsha mupo nahone zwi na mushumo muhulu kha vhutshilo hashu. Zwipuka zwi nga ri thusa nga zwithu zwo fhambanaho, sa u ri thusa kha zwa vhulimi, u ri netshedza zwiliṅwa na u ri ṱuṱuwedza nga u vha khonani dzashu. Ndi zwa ndeme uri ri zwi fare zwavhuḓi, ri zwi fhe zwiliṅwa na maḓi zwo edanaho, nahone ri zwi fhe fhethu ho tsireledzeaho hune zwa nga kona u awela. Zwipuka zwi fanela u ṱhogomelwa musi zwi tshi lwala kana zwa vha na vhuṱungu, nahone ri fanela u ṱoḓa thuso ya dokotela wa zwipuka musi zwi tshi ṱoḓa.<ref>https://www.worldanimalprotection.org/</ref>
U sa ṱhogomela zwipuka zwi nga ita uri zwi tambule, zwi lwale kana zwi fe. Zwiṅwe zwipuka zwi ṱangana na khombo musi vhathu vha tshi zwi tambudza, vha tshi zwi ṱhasela kana vha tshi zwi laṱa. Ngauralo, vhathu vha fanela u guda ndila dza u ṱhogomela zwipuka na u zwi fara nga vhuthu. Vhana na vhaswa vha nga guda nga ha ndeme ya zwipuka tshikoloni kana hayani uri vha kone u vha na vhuḓifhinduleli kha zwipuka. Ri fanela u dovha ra tsireledza fhethu hune zwipuka zwa dzula hone nga u sa tshikafhadza mupo na u sa tshinyadza madaka.<ref>https://www.aspca.org/animal-care</ref>
U ṱhogomela zwipuka zwi dovha zwa thusa kha u tsireledza mupo na u vhulunga tshaka dzo fhambanaho dza zwipuka uri dzi sa ngalangale. Zwipuka zwa ḓaka zwi na mushumo wa ndeme kha mupo, ngauri zwi thusa kha u langa vhutshilo ha zwimela na zwiṅwe zwipuka. Musi ri tshi tsireledza zwipuka, ri vha ri tshi khou tsireledza na mupo une ra tshila khawo. Ngauralo, ri fanela u shumisana u vhona uri zwipuka zwoṱhe zwi wana ṱhogomelo, zwi tsireledzwa kha u tambudzwa, nahone zwi tshila vhutshilo ha mulalo na ha mutakalo.<ref>https://www.wwf.org.uk/learn/wildlife</ref>
== BUGU TSHUMISWA: ==
# https://www.worldanimalprotection.org/
# https://www.aspca.org/animal-care
# https://www.wwf.org.uk/learn/wildlife
[[Category:U THOGOMELA ZWIPUKA]]
53zhvqs0jtcsd6gimpu8yhhj6w68mys
* Draft 26
0
6181
23354
2026-09-29T10:52:47Z
Titos18
9393
NDEME YA MVELELE
23354
wikitext
text/x-wiki
== NDEME YA MVELELE ==
[[File:Bhavna culture in Assam.jpg|thumb|NDEME YA MVELELE]]
Mvelele ndi tshipiḓa tsha ndeme vhukuma kha vhutshilo ha vhathu. I katela luambo, mvelele ya u ambara, zwiḽiwa zwa sialala, nyimbo, misumbedzo, matshilisano na maitele ane avhaṱu vha a tevhela. Mvelele i thusa vhathu u ḓivha uri vha bva ngafhi na u pfesesa zwine zwa vha ita uri vha fhambane na vhaṅwe. Vhabebi na vhomme vha na mushumo wa u gudisa vhana mvelele yavho uri i kone u fhirela kha murafho u tevhelaho. Musi ri tshi guda na u ṱhonifha mvelele yashu, ri dovha ra ṱhonifha vhathu vhane vha vha na mvelele dzo fhambanaho na yashu.<ref>https://www.unesco.org/en/culture</ref>
Mvelele i dovha ya vha na mushumo muhulu kha u ṱanganya vhathu. Musi vhathu vha tshi kuvhangana kha zwimima, miṱangano ya sialala, nyambo, nyimbo na misumbedzo, vha wana tshikhala tsha u kovhelana nḓivho na u fhaṱa vhushaka havhuḓi. Mvelele i thusa na vhana uri vha kone u guda luambo lwavho, maitele a sialala na ndeme ya u ṱhonifha vhahulwane. Zwenezwi zwi ita uri tshitshavha tshi dzule tshi na vhuthihi na vhuḓivhi ha hune tsha bva hone.<ref>https://ich.unesco.org/</ref>
Naho zwo ralo, mvelele i khou ṱangana na tshanduko nga mulandu wa thekinolodzhi, vhutshilo ha musalauno na u ṱangana ha mvelele dzo fhambanaho. Ndi zwa ndeme uri ri ṱhogomele na u tsireledza mvelele dzashu uri dzi si ngalangale. Ri nga ita zwenezwi nga u shumisa luambo lwashu, u guda nga ha sialala, u dzhenela kha mishumo ya mvelele na u gudisa vhana nga ha mvelele yavho. U vhulunga mvelele a zwi ambi uri ri fanela u landula tshanduko; ri nga ṱanganedza zwithu zwiswa ngeno ri tshi khou vhulunga zwine zwa vha zwa ndeme kha mvelele yashu.<ref>https://www.sahistory.org.za/</ref>
Mvelele i dovha ya vha na ndeme kha pfunzo na kha mveledziso ya tshitshavha. Vhagudiswa vha tshi guda nga ha mvelele yavho vha wana nḓivho ine ya vha thusa u ḓivha na u ḓirwa nga vhaḽe. Luambo lwa sialala lu nga shumiswa u gudisa vhana nga ha ḓivhazwakale, ngano, maṅwalwa na maitele a kale. Ngauralo, mvelele a si zwithu zwa kale fhedzi, ndi tshipiḓa tsha vhutshilo tshine tsha nga thusa tshitshavha u fhaṱa vhumatshelo ho khwaṱhaho. Ndi mushumo washu roṱhe u i ṱhonifha, u i tsireledza na u i pfukisela kha murafho u ḓaho.<ref>https://www.gov.za/about-sa/culture</ref>
== BUGU TSHUMISWA: ==
# https://www.unesco.org/en/culture
# https://ich.unesco.org/
# https://www.sahistory.org.za/
# https://www.gov.za/about-sa/culture
[[Category:NDEME YA MVELELE]]
5ib0tkfzdynm7ife93lst0ry6bh1bob
* Draft 27
0
6182
23356
2026-09-29T11:04:53Z
Titos18
9393
U LONDA MUPO
23356
wikitext
text/x-wiki
== U LONDA MUPO ==
[[File:Green grass at the stadium.jpg|thumb|U LONDA MUPO]]
U londa mupo ndi mushumo wa ndeme une wa tea u itwa nga vhathu vhoṱhe. Mupo ndi fhethu hune ra tshila hone, hu tshi katela miri, maḓi, mavu, zwipuka na muya. Ri wana zwithu zwinzhi zwa ndeme kha mupo, sa maḓi a u nwa, muya une ra u fema na zwiliṅwa zwine ra zwiḽa. Ngauralo, ndi zwa ndeme uri ri ṱhogomele mupo na u sa ita zwithu zwine zwa nga u tshinya. Ri nga thoma nga u sa laṱa malatwa fhasi, u shumisa maḓi nga vhuṱali na u ṱavha miri.U tshikafadza mupo ndi iṅwe ya thaidzo khulwane ine ya nga kwama vhutshilo ha vhathu na zwipuka. Malatwa a laṱiwaho fhasi, u fhisa maphepha na mapulasitiki nga ndila i si yone, na u shela zwishumiswa zwi re na khombo maḓini zwi nga tshikafadza mupo. Maḓi a re na tshika a nga kwama vhathu na zwipuka, ngeno muya u re na tshika u tshi nga ita uri vhathu vha vhe na thaidzo dza mutakalo. Ngauralo, ri fanela u vhea malatwa fhethu ho teaho, u vusulusa zwishumiswa zwine zwa nga dovha zwa shumiswa, na u shumisa zwithu zwa mupo nga ndila i sa u tshinyi.<ref>https://www.unep.org/</ref>
U ṱavha miri ndi iṅwe ndila ya u londa mupo. Miri i thusa u kunakisa muya, u tsireledza mavu na u ṋea zwipuka fhethu ha u dzula hone. Ri fanela u ṱavha miri na u i ṱhogomela, zwihuluhulu nga tshifhinga tsha gomelelo. Ri dovha ra tea u tsireledza maḓaka na zwipuka zwa ḓaka uri zwi dzule zwo tsireledzea. Musi ri tshi londa mupo, ri vha ri tshi khou londa na vhutshilo hashu.Vhana na vhaswa vha nga vha na mushumo muhulu kha u londa mupo. Vha nga dzhenela kha mishumo ya u kunakisa fhethu, u ṱavha miri na u gudisa vhaṅwe nga ha ndeme ya u tsireledza mupo. Zwikolo zwi nga dzudzanya mishumo ya u kunakisa na u ṱhogomela mupo uri vhagudiswa vha gude nga u ita. Musi miṱa, zwikolo na tshitshavha zwi tshi shumisana, zwi nga thusa kha u ita uri fhethu hune ra dzula hone hu dzule ho kuna nahone ho tsireledzo.<ref>https://www.un.org/en/climatechange</ref>
== BUGU TSHUMISWA: ==
# https://www.unep.org/
# https://www.un.org/en/climatechange
# https://www.wwf.org/
kkl62zidtt0cwwo2y97wkliwytc0tbf
*Draft 28*
0
6183
23358
2026-09-29T11:12:47Z
Titos18
9393
NDEME YA MITAMBO
23358
wikitext
text/x-wiki
== NDEME YA MITAMBO ==
[[File:Algérie - Arménie - 20140531 - Yacine Brahimi (Alg) face à Taron Voskanyan (Arm).jpg|thumb|MITAMBO]]
Mitambo ndi tshipiḓa tsha ndeme kha vhutshilo ha vhathu, zwihuluhulu kha vhaswa. U shela mulenzhe kha mutakalo wa muvhili na muhumbulo ngauri u ita uri muthu a dzule a tshi khou tshimbila na u ita nyito dza muvhili. Mitambo i nga thusa u fhungudza u neta na mutsiko, ya dovha ya ita uri muthu a vhe na nungo na muvhili wo khwaṱhaho. Vhaswa vha nga tamba bola, u gidima, u bambela, u reila baisikili kana u ita miṅwe mitambo ine ya vha takadza. U ita mitambo tshifhinga tshoṱhe zwi nga thusa muthu u vha na vhutshilo ha mutakalo.Mitambo i dovha ya gudisa vhathu zwikili zwa ndeme sa u shumisana, u tevhela milayo, u konḓelela na u ṱhonifha vhaṅwe. Musi vhatambi vha tshi tamba sa tshigwada, vha guda u shumisana uri vha swikelele tshipikwa tshithihi. Mitambo i dovha ya fha vhaswa tshikhala tsha u ita khonani ntswa na u ṱangana na vhathu vha bvaho fhethu ho fhambanaho. Ngauralo, mitambo i nga thusa kha u fhaṱa vhushaka havhuḓi na vhuthihi kha tshitshavha.Zwikolo zwi na mushumo muhulu kha u ṱuṱuwedza vhagudiswa uri vha dzhena<ref>https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity</ref>.
gele kha mitambo. Vhagudiswa vha nga dzhenela kha zwigwada zwa mitambo sa bola, netibola, atletiki na miṅwe mitambo. Hezwi zwi vha thusa u shumisa tshifhinga tshavho nga ndila yavhuḓi na u ḓiimisela kha zwipikwa zwavho. Mitambo i nga dovha ya thusa vhaswa u wana zwikhala zwa u bveledza vhukoni havho na u imela zwikolo kana zwitshavha zwavho kha miṱaṱisano<ref>https://www.unesco.org/en/sport-and-physical-activity</ref>.Ngauralo, mitambo ndi ya ndeme ngauri i thusa kha mutakalo, pfunzo na matshilisano. Vhabebi, zwikolo na tshitshavha zwi fanela u tikedza vhana na vhaswa uri vha dzhenele mitambo nga ndila yo tsireledzeaho. Musi muthu a tshi ita mitambo nga tshifhinga tshoṱhe, u nga vha na muvhili wo khwaṱhaho, muhumbulo wo dzikaho na vhukoni ha u shumisana.<ref>https://www.unicef.org/sport</ref>
== BUGU TSHUMISWA: ==
# https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity
# https://www.unesco.org/en/sport-and-physical-activity
# https://www.unicef.org/sport
[[Category:NDEME YA MITAMBO]]
ejlaqilgtc7ijv6zlokgy5gljnv88n9