Wikibooks:GUS2Wiki

Wikibooks viwikibooks https://vi.wikibooks.org/wiki/Trang_Ch%C3%ADnh MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Phương tiện Đặc biệt Thảo luận Thành viên Thảo luận Thành viên Wikibooks Thảo luận Wikibooks Tập tin Thảo luận Tập tin MediaWiki Thảo luận MediaWiki Bản mẫu Thảo luận Bản mẫu Trợ giúp Thảo luận Trợ giúp Thể loại Thảo luận Thể loại Chủ đề Thảo luận Chủ đề Trẻ em Thảo luận Trẻ em Nấu ăn Thảo luận Nấu ăn TimedText TimedText talk Mô đun Thảo luận Mô đun Event Event talk Wikibooks:GUS2Wiki 4 60273 542814 542803 2026-08-27T01:10:15Z Alexis Jazz 13988 Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]]) 542814 wikitext text/x-wiki {{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}} Dữ liệu dưới đây được đưa vào vùng nhớ đệm và được cập nhật lần cuối lúc 2026-08-25T11:09:58Z. Tối đa có sẵn {{PLURAL:5000|một kết quả|5000 kết quả}} trong vùng nhớ đệm. {| class="sortable wikitable" ! Tiện ích !! data-sort-type="number" | Số người dùng !! data-sort-type="number" | Số thành viên tích cực |- |Cat-a-lot || 3 || 0 |- |CommentsInLocalTime || 16 || 0 |- |DeluxeHistory || 19 || 1 |- |Editsummary || 17 || 0 |- |LocalLiveClock || 10 || 0 |- |XTools-ArticleInfo || 10 || 0 |- |addsection-plus || 16 || 0 |- |autodel || 4 || 0 |- |darkmode || 12 || 0 |- |dropdown-menus || 15 || 0 |- |edittop || 15 || 0 |- |externallinks || 11 || 1 |- |goToTop || 7 || 0 |- |hotcat || 36 || 1 |- |moveRV || 23 || 1 |- |navpop || 25 || 1 |- |purgetab || 13 || 0 |- |removeAccessKeys || 1 || 0 |- |revisionjumper || 14 || 1 |- |sidebartranslate || 7 || 0 |- |subpages || 17 || 1 |- |wiked || 8 || 1 |} * [[Đặc biệt:GadgetUsage]] * [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]  o0zbd98qp8lmdr591oiplrgf3yjo15l Sách danh nhân thế giới/Alexandros Đại đế 0 106297 542816 498221 2026-08-27T04:20:50Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/A lịch sơn đại đế]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Alexandros Đại đế]] 498221 wikitext text/x-wiki ==Xem thêm== * [https://vi.wikipedia.org/wiki/Alexandros_%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BF#Th%E1%BB%9Di_th%C6%A1_%E1%BA%A5u A lịch sơn đại đế] r0mr3hbbz5r1tzkhmdmyqjbcyizu53j Sách danh nhân thế giới/Thành Cát Tư Hãn 0 106298 542815 498325 2026-08-27T04:20:15Z WhoAlone 14728 542815 wikitext text/x-wiki ==Tham khảo== * [[w:Thành_Cát_Tư_Hãn|Thành Cát Tư Hãn]] s59fg57t4y8mct83kplycya1gcptm48 Sách danh nhân thế giới/Phục Hy 0 106703 542822 504731 2026-08-27T04:21:18Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/Phục hy]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Phục Hy]] 504731 wikitext text/x-wiki [[Tập_tin:Ma-Lin-Fuxi-and-turtle.jpg|150px|right]] Danh nhân người Trung Hoa là người sáng lập của văn minh Trung Hoa. Ông được cho là người phát minh ra chữ viết, nghề đánh bắt cá, và bẫy thú. Theo truyền thuyết, ông còn là người đã kiến thuyết Bát quái[1] (八卦). ==Thân thế và sự nghiệp== Theo truyền thuyết Trung Hoa, ông sinh ra tại Thành Kỷ (成紀, nay có lẽ là Thiên Thủy, Cam Túc) sau dời tới Trần Thương (陳倉). Đóng đô tại đất Trần Uyển Khâu (nay là Hoài Dương, Hà Nam). Về hình dạng, ông thường được mô tả là thân rồng đầu người, hoặc thân rắn đầu người, nhân thế được người đời sau xưng là Long tổ (龍祖). Theo Sơn hải kinh, Phục Hy và Nữ Oa lại là một người bình thường sống ở một ngọn núi hư cấu mang tên Côn Lôn. Một ngày, họ đốt lửa ở hai nhánh cây khác nhau và tự dưng 2 ngọn lửa lại hòa làm một. Từ đó, họ quyết định trở thành vợ chồng. Cả hai nặn hình người đất và ban sự sống cho chúng, từ người đất thì loài người đã được sinh ra. ==Công trinh== Phục hy được cho là người phát minh ra * chữ viết, * nghề đánh bắt cá, * bẫy thú. * [[/Hà đồ/]] * [[/Biểu đồ Phục hy/]] * [[ Bát quái | Phục hy bát quái ]] o49bgy7ztrzlyvbhhsx1361lw0kihdx Sách danh nhân thế giới/Phục Hy/Biểu đồ Phục Hy 0 106757 542820 504597 2026-08-27T04:21:13Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/Phục hy/Biểu đồ Phục hy]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Phục Hy/Biểu đồ Phục Hy]] 504597 wikitext text/x-wiki :[[File:Guo_Xu_album_dated_1503_(1).jpg|300px]] Biến hóa của vũ trụ âm dương được Phục hy đem lẽ đó vạch ra thành nét như sau ==Lưỡng nghi== * Đầu tiên vạch một nét liền (tức là vạch lẻ), để làm phù hiệu (tượng trưng) cho khí Dương . Một nét đứt (tức là vạch chẵn), để làm phù hiệu (tượng trưng) cho khí Âm. Hai cái vạch đó gọi là [[Lưỡng nghi]] (2 nghi) : '''___''' tượng trưng cho khí Dương : ''' _ _''' tượng trưng cho khí Âm ==Tứ tượng == * Trên mỗi nghi thêm một nét nữa, thành ra [[bốn cái hai vạch]], gọi là [[Tứ tượng]] (4 tượng) : [[File:Tutuong2.jpg|Tứ tượng]] ==Bát quái == * Trên mỗi Tượng lại vạch thêm một vạch nữa, thành ra [[tám cái ba vạch]] tạo thành Bát quái (8 quẻ) . Bát quái (八卦 bā gùa) là tổ hợp của Ba hào :{| class="" style="text-align:center;margin-bottom:2em;" |+八卦 Bát Quái !style="width:5.5em;background-color:#CCCCCC"|乾 Càn ☰ !style="width:5.5em;background-color:#CCCCCC"|兌 Đoài ☱ !style="width:5.5em;background-color:#CCCCCC"|離 Ly ☲ !style="width:5.5em;background-color:#CCCCCC"|震 Chấn ☳ !style="width:5.5em;background-color:#CCCCCC"|巽 Tốn ☴ !style="width:5.5em;background-color:#CCCCCC"|坎 Khảm ☵ !style="width:5.5em;background-color:#CCCCCC"|艮 Cấn ☶ !style="width:5.5em;background-color:#CCCCCC"|坤 Khôn ☷ |- |'''Thiên/Trời''' ||'''Trạch/Đầm/Hồ''' ||'''Hỏa/Lửa''' ||'''Lôi/Sấm''' ||'''Phong/Gió''' ||'''Thủy/Nước''' ||'''Sơn/Núi''' ||'''Địa/Đất''' |- |天 Tiān ||澤(泽) Zé ||火 Huǒ ||雷 Léi ||風(风) Fēng ||水 Shuǐ ||山 Shān ||地 Dì |} jo9huq8gb5ty54m9d5avf6diqjgql7n Sách danh nhân thế giới/Lão Tử 0 106763 542818 504720 2026-08-27T04:21:04Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/Lão tử]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Lão Tử]] 504720 wikitext text/x-wiki [[File:Laozi.jpg|200px|right]] Lão Tử (chữ Hán: 老子, cũng được chuyển tự thành Lao Tzu, Lao Tse, Laotze, Laotsu trong các văn bản Tây Phương) là một nhà triết học Trung Quốc người sáng lập ra Lão giáo vào thời Lão Tử vốn tên là Lý Nhĩ, tự Bá Dương, hiệu Lão Tử, lại hiệu Lão Đam. Lão tử sống ở thế kỉ IV TCN[cần dẫn nguồn], thời [[Bách gia chư tử]] và thời [[Chiến Quốc]]. Lão Tử được coi là người viết [[ Đạo đức kinh]] (道德經) - cuốn sách của [[Đạo giáo]] có ảnh hưởng lớn, và ông được công nhận là ông tổ của Đạo giáo (Đạo tổ 道祖). ==Làm quan== Ông từng làm quan (Thủ Tàng sử) giữ kho sử, quản lý kho sách của nội cung thời Châu Võ Vương . Thời Chiêu Vương năm 23, ông đánh xe trâu đi về ải Hàm Cốc. Người giữ ải là Lệnh Y Hỷ cũng là người thích đạo thuật, lúc Lão Tử chưa đến ông trông thấy có một mống trời màu tím từ đông thẳng sang tây, lúc đó rất vui mừng ngẩng trông, nghĩ có thánh nhân đến, bèn đích thân vui mừng đón ông và hỏi đạo lý với Lão Tử. Lão Tử ở lại chốn này và viết xong quyển Đạo đức Kinh 5000 chữ trao tặng cho Lệnh Y Hỷ ==Ẩn cư== Lão Tử đã trông thấy triều Châu sắp có loạn, do đó muốn đi nơi xa khác để ẩn Nhưng cũng có người nói ông muống đến Tây Vực giáo hóa một vài tộc khác chưa có văn hóa, thậm chí có người còn nói ông ta đến Án Độ một vùng giáo đạo của Phật Thích Ca Mâu Ni sau này. Có một sự kiện tuy không tìm được chứng cứ vô cùng xác thực, so ra rất đáng tin, nghe nói thời Châu Kinh Vương năm thứ 17, Khổng Tử từng qua hỏi đạo với Lão Tử. Châu Noãn Vương năm thứ 9, Lão Tử đi ra khỏi cửa ải, bay lên núi Côn Lôn, cũng là núi của chư Thần Tiên, nghe nói lúc ở triều Tần, ông lại giáng sanh ở ven sông Hiệp Hà, hiệu là Hà Thượng Công, truyền đạo cho An Kỳ Sinh, sau này cũng thành Thần Tiên nổi tiếng. p1uay1xp5slv44ocyri3i7e4tdggzd9 Sách danh nhân thế giới/Khổng Tử 0 106764 542824 504725 2026-08-27T04:21:25Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/Khổng tử]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Khổng Tử]] 504725 wikitext text/x-wiki Khổng Phu Tử hay Khổng Tử (28 tháng 9 năm 551 TCN – 11 tháng 4 năm 479 TCN) là một triết gia và chính trị gia người Trung Quốc, sinh sống vào thời Xuân Thu. Theo truyền thống, ông được xem là nhà hiền triết Trung Quốc mẫu mực nhất. Những lời dạy và triết lý của Khổng Tử đã hình thành nền tảng văn hóa Á Đông, và ngày nay vẫn tiếp tục duy trì ảnh hướng khắp Trung Quốc cũng như các quốc gia Đông Á khác.[3]Ông là một trong Mười vị thánh trong lịch sử Trung Quốc. ==Gia thế== Theo ghi chép trong gia phả họ Khổng, Khổng Tử thuộc dòng dõi quý tộc nước Tống, là hậu duệ của các quân chủ nhà Thương.[8][9][10][11] Đầu thời nhà Chu, Chu công theo lệnh Chu Thành vương đã ban cho con trai cả của Đế Ất là Vi Tử Khải vùng đất Thương Khâu, lập ra nước Tống.[12] Sau khi Vi Tử Khải qua đời, em trai là Vi Trọng lên nối ngôi. Vi Trọng chính là tổ tiên 14 đời của Khổng Tử.[13] Tổ tiên 6 đời của Khổng Tử vốn tên Tử Gia (姓嘉), tự Khổng Phụ (孔父), sử sách thường gọi là Khổng Phụ Gia (孔父嘉), là hậu duệ đời thứ 6 của Tử Cung, vị quân chủ thứ 5 của nước Tống.[14] Khổng Phụ vốn là đại phu nước Tống thời Xuân Thu, từng làm đến chức Đại tư mã dưới triều Tống Thương công, được ban thái ấp ở Lật ấp.[15] Cung đình xảy ra nội loạn, Khổng Phụ bị Thái tể Hoa Đốc giết chết,[a] con trai lánh đến nước Lỗ.[17] Về sau, cha Khổng Tử là Thúc Lương Hột (hay Khổng Hột (zh; en)) định cư tại Tưu ấp (nay là thành phố Khúc Phụ, tỉnh Sơn Đông), nhậm chức Đại phu Tưu ấp.[18] Người vợ cả đầu tiên của Thúc Lương Hột là Thi thị (施氏), sinh cho Hột 9 người con gái. Vì quá mong con trai mà Thúc Lương Hột đã nạp một người thiếp và sinh được người con trai tên Mạnh Bì (孟皮), nhưng người con trai này lại có tật ở chân.[19] Đến năm Thúc Lương Hột đã qua tuổi 70 thì cưới vợ lần thứ 3, Nhan thị lúc này mới 18 tuổi. Vì cuộc hôn nhân này không hợp với lẽ thường mà bị người đời xưng là "dã hợp".[20] Về sau, Nhan thị sinh ra Khổng Tử. Theo Sử ký, Thúc Lương Hột và Nhan thị nhờ đến Ni Khâu mà sinh được Khổng Tử, vì vậy đã đặt tên con trai là Khâu, lấy tự là Ni.[b][21] ==Tiểu sử== Khổng Khâu sinh trưởng tại ấp Trâu, thôn Xương Bình, nước Lỗ nay là huyện Khúc Phụ, tỉnh Sơn Đông, Trung Hoa[22]. Lên 2 tuổi ông mồ côi cha[23]. Vì nhà nghèo nên khi còn trẻ ông phải làm nhiều nghề để mưu sinh[24]. Ông từng làm công cho họ Quí, một dòng họ quý tộc lớn ở nước Lỗ, những việc như gạt thóc, chăn gia súc. Ông là người ham học. Năm 15 tuổi ông bắt đầu tập trung học về đạo, nghiên cứu lễ giáo và các môn học khác. Ông lấy vợ năm 19 tuổi, năm sau sinh con đầu lòng đặt tên là Lí, tự là Bá Ngư.[25] Năm 22 tuổi ông bắt đầu dạy học. Năm 30 tuổi, Khổng Tử được Lỗ Chiêu Công ban cho ông một cỗ xe song mã và một người hầu để đưa Khổng Tử và Nam Cung Quát đi Lạc Dương tham quan và khảo cứu luật lệ, thư tịch cổ. Sau đó ông về nước Lỗ. Từ đó, học trò xin theo học càng lúc càng đông. Nhưng vua Lỗ vẫn chưa dùng ông vào việc nước. Năm ông 35 tuổi, trong nước Lỗ, Quý Bình Tử khởi loạn. Ông theo Lỗ Chiêu Công tạm lánh sang nước Tề. Tề Cảnh Công mời ông tới để hỏi việc chính trị và rất khâm phục, muốn đem đất Ni Khê phong cho ông, nhưng quan Tướng quốc nước Tề là Án Anh ngăn cản không cho. Sáu năm sau, ông về Lỗ tiếp tục nghiên cứu và dạy học. Tổng số môn đệ của Khổng Tử có lúc lên tới 3.000 người, trong đó có 72 người được liệt vào hạng tài giỏi, nên gọi là Thất thập nhị hiền. [26] Năm 50 tuổi ông được vua Lỗ Định công mời làm Trung đô tế, năm sau được thăng chức Tư không rồi chức Đại tư khấu. Ông khuyên Lỗ Định công thu hồi binh quyền của ba dòng họ quý tộc nước Lỗ.[27] Nước Tề thấy nước Lỗ mạnh lên, có ý lo ngại. Vua Tề theo kế, dâng vua Lỗ 80 thiếu nữ đẹp và 125 con ngựa tốt. Vua Lỗ sau khi nhận gái đẹp bỏ bê việc triều chính, có khi luôn 3 ngày không ra thiết triều, mọi việc đều giao cả cho quyền thần. Năm 55 tuổi, Khổng Tử xin từ chức, bỏ nước Lỗ đi chu du các nước chư hầu. Ông đi khắp thiên hạ để truyền bá tư tưởng của mình nhưng giới cầm quyền các nước chư hầu thời bấy giờ chẳng ai muốn áp dụng đạo trị quốc của ông. Đương thời mọi người đều biết ông là người kiên định với lý tưởng của mình, là người biết chủ trương của mình không thực hiện nổi mà cứ cố làm.[28] Năm 69 tuổi ông về Lỗ chuyên tâm viết sách[29]. Ông mất năm 71 tuổi khi tâm nguyện chưa thành[30]. ==Sáng lập Khổng giáo== ==Soan sách== gqm62zbtc64nlwwv9p7j9a2b0dp5cc3 Sách danh nhân thế giới/A lịch sơn đại đế 0 110503 542817 2026-08-27T04:20:50Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/A lịch sơn đại đế]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Alexandros Đại đế]] 542817 wikitext text/x-wiki #đổi [[Sách danh nhân thế giới/Alexandros Đại đế]] m7pp9u33ocmgqw7g8mmwsyf33xopxg1 Sách danh nhân thế giới/Lão tử 0 110504 542819 2026-08-27T04:21:04Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/Lão tử]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Lão Tử]] 542819 wikitext text/x-wiki #đổi [[Sách danh nhân thế giới/Lão Tử]] fxbxtvkhugqxgpahelf2tmgts1qsumw Sách danh nhân thế giới/Phục hy/Biểu đồ Phục hy 0 110505 542821 2026-08-27T04:21:13Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/Phục hy/Biểu đồ Phục hy]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Phục Hy/Biểu đồ Phục Hy]] 542821 wikitext text/x-wiki #đổi [[Sách danh nhân thế giới/Phục Hy/Biểu đồ Phục Hy]] tt58ygowjt9kycs75c9erwunamv565c Sách danh nhân thế giới/Phục hy 0 110506 542823 2026-08-27T04:21:18Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/Phục hy]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Phục Hy]] 542823 wikitext text/x-wiki #đổi [[Sách danh nhân thế giới/Phục Hy]] j277x5t3j9o7dbfxqad14ohujema3zj Sách danh nhân thế giới/Khổng tử 0 110507 542825 2026-08-27T04:21:25Z WhoAlone 14728 WhoAlone đã đổi [[Sách danh nhân thế giới/Khổng tử]] thành [[Sách danh nhân thế giới/Khổng Tử]] 542825 wikitext text/x-wiki #đổi [[Sách danh nhân thế giới/Khổng Tử]] nlfdys7s3dg1hvee4d960lwc6cw4bkt