Nhiễu xạ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="vi">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikibooks</sitename>
    <dbname>viwikibooks</dbname>
    <base>https://vi.wikibooks.org/wiki/Trang_Ch%C3%ADnh</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.19</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Phương tiện</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Đặc biệt</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Thảo luận</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Thành viên</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Thảo luận Thành viên</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikibooks</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Thảo luận Wikibooks</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Tập tin</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Thảo luận Tập tin</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Thảo luận MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Bản mẫu</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Thảo luận Bản mẫu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Trợ giúp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Thảo luận Trợ giúp</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Thể loại</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Thảo luận Thể loại</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">Chủ đề</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">Thảo luận Chủ đề</namespace>
      <namespace key="104" case="first-letter">Trẻ em</namespace>
      <namespace key="105" case="first-letter">Thảo luận Trẻ em</namespace>
      <namespace key="106" case="first-letter">Nấu ăn</namespace>
      <namespace key="107" case="first-letter">Thảo luận Nấu ăn</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Mô đun</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Thảo luận Mô đun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Sự kiện</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Thảo luận Sự kiện</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Nhiễu xạ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>67372</id>
    <revision>
      <id>542862</id>
      <parentid>498464</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:16:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542862</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5877" sha1="eysp3ik0bnp0mnkal5zr9nip7i5xk47" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng . Hiện tượng 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như 
: Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa cộng
: Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa trừ

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung.

Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua. Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.
Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí


''Giao thoa'' là một hiện tượng [[vật lý học|vật lý]] chỉ sự chồng chập của hai hoặc nhiều sóng mà tạo ra một  sóng mới  [[Sóng giao thoa]] 


:[[File:Two_sources_interference.gif|200px]]

==Thí dụ==
* [[/Khuếch xạ ánh sáng/]]
* [[/Khuếch xạ âm thanh/]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
Sự giao thoa của các sóng trên thực chất tuân theo [[Nguyên lý chồng chập sóng]] mà ở đây chính là sự cộng gộp của các [[dao động]]. Tại mỗi điểm trong không gian nơi có sự gặp nhau của các sóng, dao động của môi trường sẽ chính là dao động tổng hợp của các dao động thành phần từ các sóng tới riêng biệt, mà nói theo ngôn ngữ của vật lý sóng sẽ là tổng của các [[véctơ sóng]]. 

Nhờ sự tổng cộng dao động này mà trong không gian có thể tạo ra các điểm có dao động được tăng cường (khi các sóng thành phần đồng pha) hoặc bị dập tắt (khi các sóng thành phần có pha ngược nhau) tùy thuộc vào tương quan pha giữa các sóng. Điều này tạo ra một hình ảnh giao thoa (interference pattern) khác với hình ảnh của từng sóng thành phần, được tạo ra bởi chính tập hợp các điểm có sự giao thoa tăng cường hoặc dập tắt. Hình ảnh này sẽ là một hình ảnh ổn định khi các sóng thành phần là các sóng kết hợp.

Trong trường hợp các sóng kết hợp, hình ảnh giao thoa là ổn định và phụ thuộc vào độ lệch pha giữa các sóng (phụ thuộc vào sự khác biệt về đường truyền cũng như tính chất môi trường truyền sóng) - được mô tả bởi [[nguyên lý Huyghens]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung.

Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua. Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.
Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí</text>
      <sha1>eysp3ik0bnp0mnkal5zr9nip7i5xk47</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542863</id>
      <parentid>542862</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:16:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542863</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5867" sha1="j7foebnmp0feovid42a7xlmoj9vyuy1" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng khi có 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như 
: Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa cộng
: Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa trừ

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung.

Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua. Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.
Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí


''Giao thoa'' là một hiện tượng [[vật lý học|vật lý]] chỉ sự chồng chập của hai hoặc nhiều sóng mà tạo ra một  sóng mới  [[Sóng giao thoa]] 


:[[File:Two_sources_interference.gif|200px]]

==Thí dụ==
* [[/Khuếch xạ ánh sáng/]]
* [[/Khuếch xạ âm thanh/]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
Sự giao thoa của các sóng trên thực chất tuân theo [[Nguyên lý chồng chập sóng]] mà ở đây chính là sự cộng gộp của các [[dao động]]. Tại mỗi điểm trong không gian nơi có sự gặp nhau của các sóng, dao động của môi trường sẽ chính là dao động tổng hợp của các dao động thành phần từ các sóng tới riêng biệt, mà nói theo ngôn ngữ của vật lý sóng sẽ là tổng của các [[véctơ sóng]]. 

Nhờ sự tổng cộng dao động này mà trong không gian có thể tạo ra các điểm có dao động được tăng cường (khi các sóng thành phần đồng pha) hoặc bị dập tắt (khi các sóng thành phần có pha ngược nhau) tùy thuộc vào tương quan pha giữa các sóng. Điều này tạo ra một hình ảnh giao thoa (interference pattern) khác với hình ảnh của từng sóng thành phần, được tạo ra bởi chính tập hợp các điểm có sự giao thoa tăng cường hoặc dập tắt. Hình ảnh này sẽ là một hình ảnh ổn định khi các sóng thành phần là các sóng kết hợp.

Trong trường hợp các sóng kết hợp, hình ảnh giao thoa là ổn định và phụ thuộc vào độ lệch pha giữa các sóng (phụ thuộc vào sự khác biệt về đường truyền cũng như tính chất môi trường truyền sóng) - được mô tả bởi [[nguyên lý Huyghens]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung.

Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua. Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.
Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí</text>
      <sha1>j7foebnmp0feovid42a7xlmoj9vyuy1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542864</id>
      <parentid>542863</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:18:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542864</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5853" sha1="do0v3nizt1dukh48njv2ep8bttu46os" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng khi có 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa ,  Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa 

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung.

Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua. Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.
Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí


''Giao thoa'' là một hiện tượng [[vật lý học|vật lý]] chỉ sự chồng chập của hai hoặc nhiều sóng mà tạo ra một  sóng mới  [[Sóng giao thoa]] 


:[[File:Two_sources_interference.gif|200px]]

==Thí dụ==
* [[/Khuếch xạ ánh sáng/]]
* [[/Khuếch xạ âm thanh/]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
Sự giao thoa của các sóng trên thực chất tuân theo [[Nguyên lý chồng chập sóng]] mà ở đây chính là sự cộng gộp của các [[dao động]]. Tại mỗi điểm trong không gian nơi có sự gặp nhau của các sóng, dao động của môi trường sẽ chính là dao động tổng hợp của các dao động thành phần từ các sóng tới riêng biệt, mà nói theo ngôn ngữ của vật lý sóng sẽ là tổng của các [[véctơ sóng]]. 

Nhờ sự tổng cộng dao động này mà trong không gian có thể tạo ra các điểm có dao động được tăng cường (khi các sóng thành phần đồng pha) hoặc bị dập tắt (khi các sóng thành phần có pha ngược nhau) tùy thuộc vào tương quan pha giữa các sóng. Điều này tạo ra một hình ảnh giao thoa (interference pattern) khác với hình ảnh của từng sóng thành phần, được tạo ra bởi chính tập hợp các điểm có sự giao thoa tăng cường hoặc dập tắt. Hình ảnh này sẽ là một hình ảnh ổn định khi các sóng thành phần là các sóng kết hợp.

Trong trường hợp các sóng kết hợp, hình ảnh giao thoa là ổn định và phụ thuộc vào độ lệch pha giữa các sóng (phụ thuộc vào sự khác biệt về đường truyền cũng như tính chất môi trường truyền sóng) - được mô tả bởi [[nguyên lý Huyghens]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung.

Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua. Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.
Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí</text>
      <sha1>do0v3nizt1dukh48njv2ep8bttu46os</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542865</id>
      <parentid>542864</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:19:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542865</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5861" sha1="gqi3m0tbdwbgyot3riywlmec5en9sjz" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng khi có 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa ,  Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa 

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung. Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng 
: ''Mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua ''. 

Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí


''Giao thoa'' là một hiện tượng [[vật lý học|vật lý]] chỉ sự chồng chập của hai hoặc nhiều sóng mà tạo ra một  sóng mới  [[Sóng giao thoa]] 


:[[File:Two_sources_interference.gif|200px]]

==Thí dụ==
* [[/Khuếch xạ ánh sáng/]]
* [[/Khuếch xạ âm thanh/]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
Sự giao thoa của các sóng trên thực chất tuân theo [[Nguyên lý chồng chập sóng]] mà ở đây chính là sự cộng gộp của các [[dao động]]. Tại mỗi điểm trong không gian nơi có sự gặp nhau của các sóng, dao động của môi trường sẽ chính là dao động tổng hợp của các dao động thành phần từ các sóng tới riêng biệt, mà nói theo ngôn ngữ của vật lý sóng sẽ là tổng của các [[véctơ sóng]]. 

Nhờ sự tổng cộng dao động này mà trong không gian có thể tạo ra các điểm có dao động được tăng cường (khi các sóng thành phần đồng pha) hoặc bị dập tắt (khi các sóng thành phần có pha ngược nhau) tùy thuộc vào tương quan pha giữa các sóng. Điều này tạo ra một hình ảnh giao thoa (interference pattern) khác với hình ảnh của từng sóng thành phần, được tạo ra bởi chính tập hợp các điểm có sự giao thoa tăng cường hoặc dập tắt. Hình ảnh này sẽ là một hình ảnh ổn định khi các sóng thành phần là các sóng kết hợp.

Trong trường hợp các sóng kết hợp, hình ảnh giao thoa là ổn định và phụ thuộc vào độ lệch pha giữa các sóng (phụ thuộc vào sự khác biệt về đường truyền cũng như tính chất môi trường truyền sóng) - được mô tả bởi [[nguyên lý Huyghens]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung.

Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua. Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.
Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí</text>
      <sha1>gqi3m0tbdwbgyot3riywlmec5en9sjz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542866</id>
      <parentid>542865</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:21:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542866</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5873" sha1="0cirjc38ar486l53xnpf1lfw4e3zzec" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng khi có 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa ,  Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa 

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung. Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng 
: ''Mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua ''. 

Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí

==Giao thoa==
''Giao thoa'' là một hiện tượng [[vật lý học|vật lý]] chỉ sự chồng chập của hai hoặc nhiều sóng mà tạo ra một  sóng mới  [[Sóng giao thoa]] . Thí dụ như [[/Khuếch xạ ánh sáng/]], [[/Khuếch xạ âm thanh/]]

:[[File:Two_sources_interference.gif|200px]]


==Nguyên lý chồng chập sóng==
Sự giao thoa của các sóng trên thực chất tuân theo [[Nguyên lý chồng chập sóng]] mà ở đây chính là sự cộng gộp của các [[dao động]]. Tại mỗi điểm trong không gian nơi có sự gặp nhau của các sóng, dao động của môi trường sẽ chính là dao động tổng hợp của các dao động thành phần từ các sóng tới riêng biệt, mà nói theo ngôn ngữ của vật lý sóng sẽ là tổng của các [[véctơ sóng]]. 

Nhờ sự tổng cộng dao động này mà trong không gian có thể tạo ra các điểm có dao động được tăng cường (khi các sóng thành phần đồng pha) hoặc bị dập tắt (khi các sóng thành phần có pha ngược nhau) tùy thuộc vào tương quan pha giữa các sóng. Điều này tạo ra một hình ảnh giao thoa (interference pattern) khác với hình ảnh của từng sóng thành phần, được tạo ra bởi chính tập hợp các điểm có sự giao thoa tăng cường hoặc dập tắt. Hình ảnh này sẽ là một hình ảnh ổn định khi các sóng thành phần là các sóng kết hợp.

Trong trường hợp các sóng kết hợp, hình ảnh giao thoa là ổn định và phụ thuộc vào độ lệch pha giữa các sóng (phụ thuộc vào sự khác biệt về đường truyền cũng như tính chất môi trường truyền sóng) - được mô tả bởi [[nguyên lý Huyghens]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung.

Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua. Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.
Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí</text>
      <sha1>0cirjc38ar486l53xnpf1lfw4e3zzec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542867</id>
      <parentid>542866</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:21:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nguyên lý chồng chập sóng */</comment>
      <origin>542867</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5837" sha1="55i4ko0z4izhq4ej6qtaxcc7vekgg01" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng khi có 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa ,  Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa 

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung. Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng 
: ''Mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua ''. 

Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí

==Giao thoa==
''Giao thoa'' là một hiện tượng [[vật lý học|vật lý]] chỉ sự chồng chập của hai hoặc nhiều sóng mà tạo ra một  sóng mới  [[Sóng giao thoa]] . Thí dụ như [[/Khuếch xạ ánh sáng/]], [[/Khuếch xạ âm thanh/]]

:[[File:Two_sources_interference.gif|200px]]


Sự giao thoa của các sóng trên thực chất tuân theo [[Nguyên lý chồng chập sóng]] mà ở đây chính là sự cộng gộp của các [[dao động]]. Tại mỗi điểm trong không gian nơi có sự gặp nhau của các sóng, dao động của môi trường sẽ chính là dao động tổng hợp của các dao động thành phần từ các sóng tới riêng biệt, mà nói theo ngôn ngữ của vật lý sóng sẽ là tổng của các [[véctơ sóng]]. 

Nhờ sự tổng cộng dao động này mà trong không gian có thể tạo ra các điểm có dao động được tăng cường (khi các sóng thành phần đồng pha) hoặc bị dập tắt (khi các sóng thành phần có pha ngược nhau) tùy thuộc vào tương quan pha giữa các sóng. Điều này tạo ra một hình ảnh giao thoa (interference pattern) khác với hình ảnh của từng sóng thành phần, được tạo ra bởi chính tập hợp các điểm có sự giao thoa tăng cường hoặc dập tắt. Hình ảnh này sẽ là một hình ảnh ổn định khi các sóng thành phần là các sóng kết hợp.

Trong trường hợp các sóng kết hợp, hình ảnh giao thoa là ổn định và phụ thuộc vào độ lệch pha giữa các sóng (phụ thuộc vào sự khác biệt về đường truyền cũng như tính chất môi trường truyền sóng) - được mô tả bởi [[nguyên lý Huyghens]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung.

Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua. Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.
Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí</text>
      <sha1>55i4ko0z4izhq4ej6qtaxcc7vekgg01</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542868</id>
      <parentid>542867</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Nguyên lý chồng chập sóng */</comment>
      <origin>542868</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3953" sha1="04fax49ah64rqbfayxxx588s2c3seik" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng khi có 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa ,  Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa 

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung. Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng 
: ''Mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua ''. 

Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí

==Giao thoa==
''Giao thoa'' là một hiện tượng [[vật lý học|vật lý]] chỉ sự chồng chập của hai hoặc nhiều sóng mà tạo ra một  sóng mới  [[Sóng giao thoa]] . Thí dụ như [[/Khuếch xạ ánh sáng/]], [[/Khuếch xạ âm thanh/]]

:[[File:Two_sources_interference.gif|200px]]


Sự giao thoa của các sóng trên thực chất tuân theo [[Nguyên lý chồng chập sóng]] mà ở đây chính là sự cộng gộp của các [[dao động]]. Tại mỗi điểm trong không gian nơi có sự gặp nhau của các sóng, dao động của môi trường sẽ chính là dao động tổng hợp của các dao động thành phần từ các sóng tới riêng biệt, mà nói theo ngôn ngữ của vật lý sóng sẽ là tổng của các [[véctơ sóng]]. 

Nhờ sự tổng cộng dao động này mà trong không gian có thể tạo ra các điểm có dao động được tăng cường (khi các sóng thành phần đồng pha) hoặc bị dập tắt (khi các sóng thành phần có pha ngược nhau) tùy thuộc vào tương quan pha giữa các sóng. Điều này tạo ra một hình ảnh giao thoa (interference pattern) khác với hình ảnh của từng sóng thành phần, được tạo ra bởi chính tập hợp các điểm có sự giao thoa tăng cường hoặc dập tắt. Hình ảnh này sẽ là một hình ảnh ổn định khi các sóng thành phần là các sóng kết hợp.

Trong trường hợp các sóng kết hợp, hình ảnh giao thoa là ổn định và phụ thuộc vào độ lệch pha giữa các sóng (phụ thuộc vào sự khác biệt về đường truyền cũng như tính chất môi trường truyền sóng) - được mô tả bởi [[nguyên lý Huyghens]]</text>
      <sha1>04fax49ah64rqbfayxxx588s2c3seik</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542869</id>
      <parentid>542868</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542869</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3982" sha1="j4fz9t872arb01xz7yd7cwyi406uy3a" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng khi có 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa ,  Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa 

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung. Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng 
: ''Mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua ''. 

Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí

==Giao thoa==
''Giao thoa'' là một hiện tượng [[vật lý học|vật lý]] chỉ sự chồng chập của hai hoặc nhiều sóng mà tạo ra một  sóng mới  [[Sóng giao thoa]] . Thí dụ như [[/Khuếch xạ ánh sáng/]], [[/Khuếch xạ âm thanh/]]

:[[File:Two_sources_interference.gif|200px]]


Sự giao thoa của các sóng trên thực chất tuân theo [[Nguyên lý chồng chập sóng]] mà ở đây chính là sự cộng gộp của các [[dao động]]. Tại mỗi điểm trong không gian nơi có sự gặp nhau của các sóng, dao động của môi trường sẽ chính là dao động tổng hợp của các dao động thành phần từ các sóng tới riêng biệt, mà nói theo ngôn ngữ của vật lý sóng sẽ là tổng của các [[véctơ sóng]]. 

Nhờ sự tổng cộng dao động này mà trong không gian có thể tạo ra các điểm có dao động được tăng cường (khi các sóng thành phần đồng pha) hoặc bị dập tắt (khi các sóng thành phần có pha ngược nhau) tùy thuộc vào tương quan pha giữa các sóng. Điều này tạo ra một hình ảnh giao thoa (interference pattern) khác với hình ảnh của từng sóng thành phần, được tạo ra bởi chính tập hợp các điểm có sự giao thoa tăng cường hoặc dập tắt. Hình ảnh này sẽ là một hình ảnh ổn định khi các sóng thành phần là các sóng kết hợp.

Trong trường hợp các sóng kết hợp, hình ảnh giao thoa là ổn định và phụ thuộc vào độ lệch pha giữa các sóng (phụ thuộc vào sự khác biệt về đường truyền cũng như tính chất môi trường truyền sóng) - được mô tả bởi [[nguyên lý Huyghens]]
[[Thể loại:Dao động]]</text>
      <sha1>j4fz9t872arb01xz7yd7cwyi406uy3a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542870</id>
      <parentid>542869</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Giao thoa */</comment>
      <origin>542870</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2187" sha1="7biad4j07qbk7pcrx6e1sqrm4he7nn3" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng khi có 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa ,  Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa 

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung. Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng 
: ''Mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua ''. 

Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí


[[Thể loại:Dao động]]</text>
      <sha1>7biad4j07qbk7pcrx6e1sqrm4he7nn3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542871</id>
      <parentid>542870</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:24:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542871</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3984" sha1="kec354n2orjcez4yvj4fljfmn5i9r6z" xml:space="preserve">Nhiễu xạ là một hiện tượng sóng khi có 2 sóng di chuyển hướng vào nhau giao nhau tạo ra các nhiểu sóng như Sáng chói hay mất sáng khi 2 sóng ánh sáng giao thoa ,  Tiếng chói hay mất tiếng  khi 2 sóng âm thanh giao thoa 

==Giao thoa==
''Giao thoa'' là một hiện tượng [[vật lý học|vật lý]] chỉ sự chồng chập của hai hoặc nhiều sóng mà tạo ra một  sóng mới  [[Sóng giao thoa]] . Thí dụ như [[/Khuếch xạ ánh sáng/]], [[/Khuếch xạ âm thanh/]]

:[[File:Two_sources_interference.gif|200px]]


Sự giao thoa của các sóng trên thực chất tuân theo [[Nguyên lý chồng chập sóng]] mà ở đây chính là sự cộng gộp của các [[dao động]]. Tại mỗi điểm trong không gian nơi có sự gặp nhau của các sóng, dao động của môi trường sẽ chính là dao động tổng hợp của các dao động thành phần từ các sóng tới riêng biệt, mà nói theo ngôn ngữ của vật lý sóng sẽ là tổng của các [[véctơ sóng]]. 

Nhờ sự tổng cộng dao động này mà trong không gian có thể tạo ra các điểm có dao động được tăng cường (khi các sóng thành phần đồng pha) hoặc bị dập tắt (khi các sóng thành phần có pha ngược nhau) tùy thuộc vào tương quan pha giữa các sóng. Điều này tạo ra một hình ảnh giao thoa (interference pattern) khác với hình ảnh của từng sóng thành phần, được tạo ra bởi chính tập hợp các điểm có sự giao thoa tăng cường hoặc dập tắt. Hình ảnh này sẽ là một hình ảnh ổn định khi các sóng thành phần là các sóng kết hợp.

Trong trường hợp các sóng kết hợp, hình ảnh giao thoa là ổn định và phụ thuộc vào độ lệch pha giữa các sóng (phụ thuộc vào sự khác biệt về đường truyền cũng như tính chất môi trường truyền sóng) - được mô tả bởi [[nguyên lý Huyghens]]

==Nguyên lý chồng chập sóng==
: [[File:Interference_of_two_waves.svg|400px]]

Nguyên lý Huygens-Fresnel (đặt theo tên của nhà vật lý người Hà Lan Christiaan Huygens, và người Pháp Augustin-Jean Fresnel), ban đầu được đưa ra trong lý thuyết sóng ánh sáng Huygens, giải thích sự lan truyền của ánh sáng như các sóng, nay được ứng dụng trong tính toán về lan truyền của sóng nói chung. Về cơ bản, nguyên lý này cho rằng 
: ''Mỗi điểm nằm trên đầu sóng là nguồn cho các sóng thứ cấp mới; và sự lan truyền của toàn bộ là tổng của các sóng thứ cấp đến từ mọi điểm trong môi trường mà sóng đã đi qua ''. 

Cách tiếp cận này cho phép giải thích nhiều hiện tượng quang học và hiện tượng sóng nói chung, như hiện tượng nhiễu xạ.Khi không có hiệu ứng phi tuyến, nguyên lý chồng chập được sử dụng để tiên đoán hình dạng của sóng thông qua cách cộng sóng. Tương tác giữa các sóng tạo ra các phần &quot;giao thoa&quot;, như giao thoa tăng cường hoặc giao thoa triệt tiêu. 


* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số trong trạng thái cùng pha, cả đỉnh sóng và bụng sóng của mỗi sóng sẽ khớp với nhau. Kết quả này dẫn tới giao thoa tăng cường làm tăng biên độ của sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự sáng lên của cường độ tại vị trí đó. 

* Nếu hai sóng có cùng bước sóng và tần số những ngược pha nhau, thì đỉnh sóng của sóng này khớp với bụng sóng của sóng kia và ngược lại. Kết quả là giao thoa triệt tiêu và giảm biên độ sóng, mà đối với ánh sáng sẽ là sự mờ đi của cường độ tại vị trí


[[Thể loại:Dao động]]</text>
      <sha1>kec354n2orjcez4yvj4fljfmn5i9r6z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Điện</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107801</id>
    <revision>
      <id>542879</id>
      <parentid>542289</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:36:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542879</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1757" sha1="514wb1dt6xoys7z231fxruum7jhi8kp" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 


* [[Điện nguồn]]
* [[Điện tử]]
* [[Điện tích]]
* [[Điện thế]]
* [[Dòng điện]]
* [[Điện trường]]
* [[Từ trường]]
* [[Điện Từ trường]]
* [[Điện loại]]
* [[Điện và vật]]
* [[Ứng dụng điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>514wb1dt6xoys7z231fxruum7jhi8kp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542880</id>
      <parentid>542879</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:39:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542880</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1757" sha1="67rlu00mliedcqfd9c44j8ivqrhhcqw" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 


* [[Nguồn điện]]
* [[Điện tử]]
* [[Điện tích]]
* [[Điện thế]]
* [[Dòng điện]]
* [[Điện trường]]
* [[Từ trường]]
* [[Điện Từ trường]]
* [[Điện loại]]
* [[Điện và vật]]
* [[Ứng dụng điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>67rlu00mliedcqfd9c44j8ivqrhhcqw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542881</id>
      <parentid>542880</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:39:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542881</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4664" sha1="q10b3x2esvrmxhb04qnfgkfl7fpf7dq" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [[Điện giải]] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[/Điện DC/]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[/Điện AC/]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}

* [[Nguồn điện]]
* [[Điện tử]]
* [[Điện tích]]
* [[Điện thế]]
* [[Dòng điện]]
* [[Điện trường]]
* [[Từ trường]]
* [[Điện Từ trường]]
* [[Điện loại]]
* [[Điện và vật]]
* [[Ứng dụng điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>q10b3x2esvrmxhb04qnfgkfl7fpf7dq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542882</id>
      <parentid>542881</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:40:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542882</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4213" sha1="nak5dnldkxkjysrtukfdffyqvcfwhmy" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [[Điện giải]] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[/Điện DC/]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[/Điện AC/]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}

* [[Nguồn điện]]
* [[Điện tử]]
* [[Điện tích]]
* [[Điện thế]]
* [[Dòng điện]]
* [[Điện trường]]
* [[Từ trường]]
* [[Điện Từ trường]]
* [[Điện loại]]
* [[Điện và vật]]
* [[Ứng dụng điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>nak5dnldkxkjysrtukfdffyqvcfwhmy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542883</id>
      <parentid>542882</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:43:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542883</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4024" sha1="34mervxyhi89d7g58pfdcsbpf25mqwa" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [[Điện giải]] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[/Điện DC/]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[/Điện AC/]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}


== [[Điện và vật]]==
== [[Ứng dụng điện]]==

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>34mervxyhi89d7g58pfdcsbpf25mqwa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542884</id>
      <parentid>542883</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:43:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ứng dụng điện */</comment>
      <origin>542884</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4463" sha1="4rilqaym11la8z7etdt65lyds2518nv" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [[Điện giải]] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[/Điện DC/]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[/Điện AC/]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}


== [[Điện và vật]]==
== [[Ứng dụng điện]]==
===Công cụ điện===
:[[Tập_tin:Switches-electrical.agr.jpg|200px]] [[Tập_tin:Single-phase_transformer.svg|250px]] [[Tập_tin:Lâmpadas.jpg|200px]]


* [[Pin]]
* [[Công tắc]] 
* [[Cầu chì]]
* [[Bóng đèn điện]]
* [[Nam châm điện]]
===Bộ phận điện===
* [[Biến diện]]
* [[Quạt điện]]
===Máy điện===
* [[Máy quay điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy đo điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>4rilqaym11la8z7etdt65lyds2518nv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542885</id>
      <parentid>542884</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:45:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện và vật */</comment>
      <origin>542885</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5211" sha1="nnxmqbayyy4ptdaztp15iymfkspdser" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [[Điện giải]] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[/Điện DC/]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[/Điện AC/]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}


== [[Điện và vật]]==
Mọi vật dẫn điện được chia thành 3 loại vật tùy theo khả năng dẫn điện của vật 

* [[/Dẫn điện/]] ,  
: Mọi vật dể dẫn điện được tìm thấy từ các [[Kim loại]] như Đồng (Cu), Sắt (Fe) . Từ Dẩn điện các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điện trở]] , [[Tụ điện]] ,  [[Cuộn từ]]


* [[/Bán dẫn điện/]] , Mọi vật khó dẩn điện tìm thấy từ các [[Á Kim]] như Silicon (Si), Germanium (Ge)  .  Từ Bán dẩn điện  Các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điot]] , [[Trăng si tơ]] , [[FET]]


* [[/Cách điện/]] Mọi vật không dẫn điện được tìm thấy từ các [[Phi Kim]] .  Sành, Sứ ...

== [[Ứng dụng điện]]==
===Công cụ điện===
:[[Tập_tin:Switches-electrical.agr.jpg|200px]] [[Tập_tin:Single-phase_transformer.svg|250px]] [[Tập_tin:Lâmpadas.jpg|200px]]


* [[Pin]]
* [[Công tắc]] 
* [[Cầu chì]]
* [[Bóng đèn điện]]
* [[Nam châm điện]]
===Bộ phận điện===
* [[Biến diện]]
* [[Quạt điện]]
===Máy điện===
* [[Máy quay điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy đo điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>nnxmqbayyy4ptdaztp15iymfkspdser</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542886</id>
      <parentid>542885</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:46:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện và vật */</comment>
      <origin>542886</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5209" sha1="5az6ef5ssfquva28xfwqqgkmf756nvl" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [[Điện giải]] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[/Điện DC/]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[/Điện AC/]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}


== [[Điện và vật]]==
Mọi vật dẫn điện được chia thành 3 loại vật tùy theo khả năng dẫn điện của vật 

* [[/Dẫn điện/]] ,  
: Mọi vật dể dẫn điện được tìm thấy từ các [[Kim loại]] như Đồng (Cu), Sắt (Fe) . Từ Dẩn điện các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điện trở]] , [[Tụ điện]] ,  [[Cuộn từ]]

* [[/Bán dẫn điện/]] , Mọi vật khó dẩn điện tìm thấy từ các [[Á Kim]] như Silicon (Si), Germanium (Ge)  .  Từ Bán dẩn điện  Các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điot]] , [[Trăng si tơ]] , [[FET]]

* [[/Cách điện/]] Mọi vật không dẫn điện được tìm thấy từ các [[Phi Kim]] .  Sành, Sứ ...

== [[Ứng dụng điện]]==
===Công cụ điện===
:[[Tập_tin:Switches-electrical.agr.jpg|200px]] [[Tập_tin:Single-phase_transformer.svg|250px]] [[Tập_tin:Lâmpadas.jpg|200px]]


* [[Pin]]
* [[Công tắc]] 
* [[Cầu chì]]
* [[Bóng đèn điện]]
* [[Nam châm điện]]
===Bộ phận điện===
* [[Biến diện]]
* [[Quạt điện]]
===Máy điện===
* [[Máy quay điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy đo điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>5az6ef5ssfquva28xfwqqgkmf756nvl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542887</id>
      <parentid>542886</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:46:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện và vật */</comment>
      <origin>542887</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5203" sha1="mzrdqw6eyu9qra36qzk09m46u031i0w" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [[Điện giải]] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[/Điện DC/]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[/Điện AC/]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}


== [[Điện và vật]]==
Mọi vật dẫn điện được chia thành 3 loại vật tùy theo khả năng dẫn điện của vật 

* [[Dẫn điện]] ,  
: Mọi vật dể dẫn điện được tìm thấy từ các [[Kim loại]] như Đồng (Cu), Sắt (Fe) . Từ Dẩn điện các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điện trở]] , [[Tụ điện]] ,  [[Cuộn từ]]

* [[Bán dẫn điện]] , Mọi vật khó dẩn điện tìm thấy từ các [[Á Kim]] như Silicon (Si), Germanium (Ge)  .  Từ Bán dẩn điện  Các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điot]] , [[Trăng si tơ]] , [[FET]]

* [[Cách điện]] Mọi vật không dẫn điện được tìm thấy từ các [[Phi Kim]] .  Sành, Sứ ...

== [[Ứng dụng điện]]==
===Công cụ điện===
:[[Tập_tin:Switches-electrical.agr.jpg|200px]] [[Tập_tin:Single-phase_transformer.svg|250px]] [[Tập_tin:Lâmpadas.jpg|200px]]


* [[Pin]]
* [[Công tắc]] 
* [[Cầu chì]]
* [[Bóng đèn điện]]
* [[Nam châm điện]]
===Bộ phận điện===
* [[Biến diện]]
* [[Quạt điện]]
===Máy điện===
* [[Máy quay điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy đo điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>mzrdqw6eyu9qra36qzk09m46u031i0w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542889</id>
      <parentid>542887</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Máy điện */</comment>
      <origin>542889</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5178" sha1="qfaf6jueh4nz7dwvgbk8p6ejahn596m" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [[Điện giải]] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[/Điện DC/]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[/Điện AC/]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}


== [[Điện và vật]]==
Mọi vật dẫn điện được chia thành 3 loại vật tùy theo khả năng dẫn điện của vật 

* [[Dẫn điện]] ,  
: Mọi vật dể dẫn điện được tìm thấy từ các [[Kim loại]] như Đồng (Cu), Sắt (Fe) . Từ Dẩn điện các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điện trở]] , [[Tụ điện]] ,  [[Cuộn từ]]

* [[Bán dẫn điện]] , Mọi vật khó dẩn điện tìm thấy từ các [[Á Kim]] như Silicon (Si), Germanium (Ge)  .  Từ Bán dẩn điện  Các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điot]] , [[Trăng si tơ]] , [[FET]]

* [[Cách điện]] Mọi vật không dẫn điện được tìm thấy từ các [[Phi Kim]] .  Sành, Sứ ...

== [[Ứng dụng điện]]==
===Công cụ điện===
:[[Tập_tin:Switches-electrical.agr.jpg|200px]] [[Tập_tin:Single-phase_transformer.svg|250px]] [[Tập_tin:Lâmpadas.jpg|200px]]


* [[Pin]]
* [[Công tắc]] 
* [[Cầu chì]]
* [[Bóng đèn điện]]
* [[Nam châm điện]]
===Bộ phận điện===
* [[Biến diện]]
* [[Quạt điện]]
===Máy điện===
* [[Máy quay điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy đo điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>qfaf6jueh4nz7dwvgbk8p6ejahn596m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542890</id>
      <parentid>542889</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện loại */</comment>
      <origin>542890</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5173" sha1="cbmd0c79nw2bic02yu855ux6juu6asf" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [[Điện giải]] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[Điện DC]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[Điện AC]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}

== [[Điện và vật]]==
Mọi vật dẫn điện được chia thành 3 loại vật tùy theo khả năng dẫn điện của vật 

* [[Dẫn điện]] ,  
: Mọi vật dể dẫn điện được tìm thấy từ các [[Kim loại]] như Đồng (Cu), Sắt (Fe) . Từ Dẩn điện các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điện trở]] , [[Tụ điện]] ,  [[Cuộn từ]]

* [[Bán dẫn điện]] , Mọi vật khó dẩn điện tìm thấy từ các [[Á Kim]] như Silicon (Si), Germanium (Ge)  .  Từ Bán dẩn điện  Các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điot]] , [[Trăng si tơ]] , [[FET]]

* [[Cách điện]] Mọi vật không dẫn điện được tìm thấy từ các [[Phi Kim]] .  Sành, Sứ ...

== [[Ứng dụng điện]]==
===Công cụ điện===
:[[Tập_tin:Switches-electrical.agr.jpg|200px]] [[Tập_tin:Single-phase_transformer.svg|250px]] [[Tập_tin:Lâmpadas.jpg|200px]]


* [[Pin]]
* [[Công tắc]] 
* [[Cầu chì]]
* [[Bóng đèn điện]]
* [[Nam châm điện]]
===Bộ phận điện===
* [[Biến diện]]
* [[Quạt điện]]
===Máy điện===
* [[Máy quay điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy đo điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>cbmd0c79nw2bic02yu855ux6juu6asf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542891</id>
      <parentid>542890</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:51:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện nguồn */</comment>
      <origin>542891</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5312" sha1="kpus0vjkp9gxa4wfas14783ucyr4odp" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/%C4%90i%E1%BB%87n/Ngu%E1%BB%93n_%C4%90i%E1%BB%87n/%C4%90i%E1%BB%87n_gi%E1%BA%A3i Điện giải] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [[Điện cực]] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[Điện DC]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[Điện AC]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}

== [[Điện và vật]]==
Mọi vật dẫn điện được chia thành 3 loại vật tùy theo khả năng dẫn điện của vật 

* [[Dẫn điện]] ,  
: Mọi vật dể dẫn điện được tìm thấy từ các [[Kim loại]] như Đồng (Cu), Sắt (Fe) . Từ Dẩn điện các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điện trở]] , [[Tụ điện]] ,  [[Cuộn từ]]

* [[Bán dẫn điện]] , Mọi vật khó dẩn điện tìm thấy từ các [[Á Kim]] như Silicon (Si), Germanium (Ge)  .  Từ Bán dẩn điện  Các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điot]] , [[Trăng si tơ]] , [[FET]]

* [[Cách điện]] Mọi vật không dẫn điện được tìm thấy từ các [[Phi Kim]] .  Sành, Sứ ...

== [[Ứng dụng điện]]==
===Công cụ điện===
:[[Tập_tin:Switches-electrical.agr.jpg|200px]] [[Tập_tin:Single-phase_transformer.svg|250px]] [[Tập_tin:Lâmpadas.jpg|200px]]


* [[Pin]]
* [[Công tắc]] 
* [[Cầu chì]]
* [[Bóng đèn điện]]
* [[Nam châm điện]]
===Bộ phận điện===
* [[Biến diện]]
* [[Quạt điện]]
===Máy điện===
* [[Máy quay điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy đo điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>kpus0vjkp9gxa4wfas14783ucyr4odp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542892</id>
      <parentid>542891</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện nguồn */</comment>
      <origin>542892</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5450" sha1="6cteke38kzaie1ly9f95jgraaj3jw0a" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/%C4%90i%E1%BB%87n/Ngu%E1%BB%93n_%C4%90i%E1%BB%87n/%C4%90i%E1%BB%87n_gi%E1%BA%A3i Điện giải] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/%C4%90i%E1%BB%87n/Ngu%E1%BB%93n_%C4%90i%E1%BB%87n/%C4%90i%E1%BB%87n_c%E1%BB%B1c Điện cực] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Quang tuyến nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[Điện DC]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[Điện AC]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}

== [[Điện và vật]]==
Mọi vật dẫn điện được chia thành 3 loại vật tùy theo khả năng dẫn điện của vật 

* [[Dẫn điện]] ,  
: Mọi vật dể dẫn điện được tìm thấy từ các [[Kim loại]] như Đồng (Cu), Sắt (Fe) . Từ Dẩn điện các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điện trở]] , [[Tụ điện]] ,  [[Cuộn từ]]

* [[Bán dẫn điện]] , Mọi vật khó dẩn điện tìm thấy từ các [[Á Kim]] như Silicon (Si), Germanium (Ge)  .  Từ Bán dẩn điện  Các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điot]] , [[Trăng si tơ]] , [[FET]]

* [[Cách điện]] Mọi vật không dẫn điện được tìm thấy từ các [[Phi Kim]] .  Sành, Sứ ...

== [[Ứng dụng điện]]==
===Công cụ điện===
:[[Tập_tin:Switches-electrical.agr.jpg|200px]] [[Tập_tin:Single-phase_transformer.svg|250px]] [[Tập_tin:Lâmpadas.jpg|200px]]


* [[Pin]]
* [[Công tắc]] 
* [[Cầu chì]]
* [[Bóng đèn điện]]
* [[Nam châm điện]]
===Bộ phận điện===
* [[Biến diện]]
* [[Quạt điện]]
===Máy điện===
* [[Máy quay điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy đo điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>6cteke38kzaie1ly9f95jgraaj3jw0a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542893</id>
      <parentid>542892</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện nguồn */</comment>
      <origin>542893</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5436" sha1="4z1fkp3tdzij00sshr6m750no34r5xp" xml:space="preserve">[[Thể loại: Vật lý]][[Thể loại: Khoa học kỹ thuật]]
[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Từ thời cổ đại người ta đã biết đến và nghiên cứu các hiện tượng điện, mặc dù lý thuyết về điện mới thực sự phát triển từ thế kỷ 17 và 18. Tuy thế, những ứng dụng của điện trong giai đoạn này vẫn còn ít cho đến cuối thế kỷ 19 với sự bùng nổ của ngành kỹ thuật điện đưa nó vào ứng dụng trong công nghiệp và sinh hoạt hàng ngày. Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. 

Sự phát triển nhanh chóng của kỹ thuật và công nghệ điện đã làm thay đổi nền công nghiệp chạy bằng hơi nước trước đó cũng như thay đổi xã hội loài người. Tính linh hoạt của điện cho phép con người có thể ứng dụng nó vào vô số lĩnh vực như giao thông, ứng dụng nhiệt, chiếu sáng, viễn thông, và máy tính điện tử. Năng lượng điện ngày nay trở thành xương sống trong mọi công nghệ hiện đại. Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

[[File:Lightning3.jpg|200px|right]]
Điện là tập hợp các hiện tượng vật lý đi kèm với sự có mặt và dịch chuyển của dòng điện tích. Trong các hiện tượng điện, các điện tích tạo ra trường điện từ mà trường này lại tác động đến các điện tích khác. 

==Điện nguồn==
:{|width=100%
|-
| '''Nguồn điện '''|| '''Hình ''' || '''Công thức ''' || '''Ứng dụng '''
|-
| [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/%C4%90i%E1%BB%87n/Ngu%E1%BB%93n_%C4%90i%E1%BB%87n/%C4%90i%E1%BB%87n_gi%E1%BA%A3i Điện giải] || [[Tập tin:ElectrochemCell.png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Bình ắc quy]]
|-
| [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/%C4%90i%E1%BB%87n/Ngu%E1%BB%93n_%C4%90i%E1%BB%87n/%C4%90i%E1%BB%87n_c%E1%BB%B1c Điện cực] || [[Tập tin:Dry cell (PSF).png|100px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; ||  [[Pin cục]]
|-
| [[Nhiệt điện]] || [[Hình:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]  || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt; || [[Pin mặt trời]]
|-
| &lt;br&gt;[[Biến điện AC ra điện DC]] || [[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|300px]]  || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V &lt;/math&gt;
|-
| &lt;br&gt;[[Điện cảm ứng từ]] || [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]] || &lt;br&gt;&lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t &lt;/math&gt;
|-
|}

==Điện loại==
Có 2 loại điện là  [[Điện DC]] và [[Điện AC]] . Điện DC là một loại điện có điện thế không đổi theo thời  gian được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện giải]], [[Điện cực]], [[Nhiệt điện]] ,[[Biến điện AC sang điện DC]] . Điện AC là một loại điện có điện thế thay  theo thời  gian theo hàm sống sóng Sin được tạo ra từ các nguồn phát điẹn như [[Điện cảm ứng từ]] 

:{|width=100%
|-
| '''Điện loại '''|| ''' ''' || '''Ký hiệu ''' || '''Công thức toán ''' 
|-
| [[Điện DC]] ||  || [[File:Voltage_Source.svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V&lt;/math&gt;
|-
| [[Điện AC]] || [[Tập_tin:Wave.png|200px]] || [[File:Voltage_Source_(AC).svg|100px]] || &lt;math&gt;v(t) = V sin \omega t&lt;/math&gt;
|-
|}

== [[Điện và vật]]==
Mọi vật dẫn điện được chia thành 3 loại vật tùy theo khả năng dẫn điện của vật 

* [[Dẫn điện]] ,  
: Mọi vật dể dẫn điện được tìm thấy từ các [[Kim loại]] như Đồng (Cu), Sắt (Fe) . Từ Dẩn điện các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điện trở]] , [[Tụ điện]] ,  [[Cuộn từ]]

* [[Bán dẫn điện]] , Mọi vật khó dẩn điện tìm thấy từ các [[Á Kim]] như Silicon (Si), Germanium (Ge)  .  Từ Bán dẩn điện  Các công cụ điện được tạo ra bao gồm  [[Điot]] , [[Trăng si tơ]] , [[FET]]

* [[Cách điện]] Mọi vật không dẫn điện được tìm thấy từ các [[Phi Kim]] .  Sành, Sứ ...

== [[Ứng dụng điện]]==
===Công cụ điện===
:[[Tập_tin:Switches-electrical.agr.jpg|200px]] [[Tập_tin:Single-phase_transformer.svg|250px]] [[Tập_tin:Lâmpadas.jpg|200px]]


* [[Pin]]
* [[Công tắc]] 
* [[Cầu chì]]
* [[Bóng đèn điện]]
* [[Nam châm điện]]
===Bộ phận điện===
* [[Biến diện]]
* [[Quạt điện]]
===Máy điện===
* [[Máy quay điện]]
* [[Máy phát điện]]
* [[Máy đo điện]]

==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>4z1fkp3tdzij00sshr6m750no34r5xp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Điện tích</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107818</id>
    <revision>
      <id>542877</id>
      <parentid>540455</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:34:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542877</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7836" sha1="9wy4a10u84he3ph9klkhis0ylqi7cua" xml:space="preserve">
[[Thể loại:Điện]]
Điện tích là các vật mang điện khi vật cho hay nhận điện tử âm . Mọi vật trung hòa về điện khi cho hay nhận điện tử âm sẽ trở thành Điện tích . Khi vật nhận electron vật sẻ trở thành điện tích âm .  Khi vật cho electron vật sẻ trở thành điện tích dương . Mọi điện tích đều có các tính chất sau Điện lượng Q, Điện trường E và Từ trường B

:{|width=100%
|-
|   '''Điện tích '''|| '''Ký hiệu ''' ||  '''Tích điện tử âm ''' || '''Điện lượng''' || '''Điện trường ''' || ''' Từ trường '''
|-
| [[Điện tích âm]] || (-) ||  Vật + &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt; || -Q ||[[File:VFPt_minus_thumb.svg|100px]] || B ↓
|-
|  [[Điện tích dương]] || (+) || Vật - &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt;  || +Q || [[File:VFPt_plus_thumb.svg|100px]] || B ↑
|-
|}

==Tính chất==
===Điện lượng ===
Điện lượng cho biết số lượng điện của Điện tích. Điện lượng có ký hiệu '''Q''' đo bằng đơn vị Coulomb ('''C''') .  Điện tích âm có -Q C .  Điện tích dương có +Q C . 

Đơn vị Coulomb được định nghĩa như sau 
: &lt;math&gt;1 C = 6,24 \times 10^{18}&lt;/math&gt; electron.

===Điện trường===
Điện trường cho biết trường điện của các đường lực điện trong một diện tích  . Điện trường có ký hiệu '''E''' đo bằng đơn vị V/m . Điện tích âm có các đường lực điện hướng vô , Điện tích dương có các đường lực điện hướng ra .

===Từ trường ===
Từ trường cho biết trường từ của các đường lực từ trong một diện tích  .  Từ trường có ký hiệu '''B''' . Trong hệ SI, B có đơn vị tesla (T) và tương ứng ΦB (từ thông) có đơn vị weber (Wb) do vậy mật độ thông lượng 1 Wb/m² bằng 1 tesla. Đơn vị SI của tesla bằng (newton•giây)/(coulomb•mét).[nb 5] Trong đơn vị Gauss-cgs, B có đơn vị gauss (G) (và 1 T = 10.000 G) Trường H có đơn vị ampere trên mét (A/m) trong hệ SI, và oersted (Oe) trong hệ CGS.

Điện tích âm có các vòng tròn  lực từ đi thuận chiều kim đồng hồ . Điện tích dương có các vòng tròn  lực từ đi nghịch chiều kim đồng hồ.

==Định luật Tương tác Điện tích==
===Định luật tương tác Điện tích===

====Định luật Coulomb====
Định luật Coulomb hay định luật hấp dẩn giửa 2 Điện tích cho rằng
: ''Khi có nhiều điện tích nằm kề nhau, điện tích đồng loại sẻ đẩy nhau . Điện tích khác loại sẻ hút nhau . Điện tích âm sẻ hút điện tích dương về hướng mình tạo ra lực hút điện tích còn được gọi là Lực Coulomb ''

====Định luật Ampere====
Định luật Ampere hay định luật tương tác giửa diện và Điện tích tạo ra Điện trường cho rằng
: ''Lực điện tương tác với điện tích làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng ngang sẻ tạo ra một điện trường ''

====Định luật Lorentz====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Định luật Lorentz hay định luật tương tác giửa từ trường và Điện tích tạo ra Từ trường cho rằng
: ''Lực điện từ là lực tổng hợp của [[Lực điện]] và [[Lực từ]] tác dụng lên một [[hạt điểm|điện tích điểm]] chuyển động trong [[trường điện từ]]. '''Lực điện ''' có phương trùng với phương chuyển động của hạt mang điện . '''Lực từ''' có phương luôn [[vuông góc]] với phương chuyển động của hạt mang điện và làm thay đổi quỹ đạo chuyển động của hạt mang điện. Nếu hạt mang điện chuyển động theo phương vuông góc với [[đường cảm ứng từ]] thì hạt sẽ chuyển động theo quỹ đạo tròn, nếu hạt chuyển động theo phương không vuông góc với đường cảm ứng từ thì quỹ đạo của nó sẽ là hình xoắn ốc ''.

===Lực tương tác Điện tích===
====Lực Coulomb hay Lực hẤp dẩn điện tích====
[[Tập tin:VFPt charges plus minus thumb.svg|200px| Điện trường của điện tích điểm dương và âm.|right]]
Lực điện tích âm hút điện tích dương về hướng mình được tính bằng công thức sau
 &lt;math&gt;F = K \frac{Q_+ Q_-}{r^2}&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_Q &lt;/math&gt; - Lực hút điện tích
: &lt;math&gt;Q_+ , Q_-&lt;/math&gt; - Điện tích
: &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; - Cách khoảng giửa 2 điện tích
: &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; - Hằng số hấp dẩn điện tích


Với 2 điện lượng cùng cường độ
: &lt;math&gt;Q_+ = Q_- = Q&lt;/math&gt;
Lực Coulomb
: &lt;math&gt;F_Q = K \frac{Q^2}{r^2}&lt;/math&gt;
Khoảng cách giửa 2 điện tích
: &lt;math&gt;r = \sqrt{K \frac{Q^2}{F_Q}}&lt;/math&gt;
Điện trường
: &lt;math&gt;E = \frac{F_Q}{Q} = K \frac{Q}{r^2} &lt;/math&gt;
Năng lực Điện trường
: &lt;math&gt;W_E = \int E dr = \int K \frac{Q}{r^2}  dr = K \frac{Q}{r}  &lt;/math&gt;
Năng lươ.ng Điện trường
: &lt;math&gt;U_E =  \frac{W_E}{t} =   K \frac{Q}{rt} &lt;/math&gt;

====Lực Ampere hay Lực động điện====

Lực điện tạo ra điện trường được tính theo định luật Ampere như sau
 &lt;math&gt;F = QE&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực điện động 
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trương


Từ trên,
: &lt;math&gt;F_E = QE = Q \frac{V}{l} = \frac{W}{l}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l = \frac{W}{F_E}&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{l}{t} = \frac{W}{t F_E}  = \frac{U}{F_E}&lt;/math&gt;
Thời gian di chuyển
: &lt;math&gt;t =  \frac{l}{v} = \frac{W}{F_E} / \frac{U}{F_E} = \frac{W}{U}&lt;/math&gt;
Điện trường
: &lt;math&gt;E = \frac{F}{Q} = \frac{V}{l}&lt;/math&gt;

====Lực Lorentz hay Lực động từ ====

Trong trường hợp lực từ của nam châm làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng dọc đi lên hay đi xuống . Lực từ được tính theo định luật Lorentz như sau
 &lt;math&gt;F=\pm QvB&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; - Lực Lorentz hay Lực từ động
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc
: &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; - Từ cảm

Từ trên,
: &lt;math&gt;F_B=QvB = I t v B = I l B&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{F_B}{QB}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l =\frac {F_B}{IB}&lt;/math&gt;
Thời gian  di chuyển
: &lt;math&gt;t = \frac {F_B}{IB} / \frac{F_B}{QB} = \frac{Q}{I}&lt;/math&gt;

Trong trường học, Điện tích di chuyển theo vòng tròn quỹ đạo đi thuận hay nghịch chiều kim đồng hồ  . Chuyểng động cân bằng của 2 lực lực vô vòng tròn và lực từ động
: &lt;math&gt;W_R = W_B&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;\frac{mv^2}{R}= QvBl&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{Q}{m} B R l&lt;/math&gt;
Bán kín vòng tròn
: &lt;math&gt;R = \frac{mv}{QB} &lt;/math&gt;

====Lực Điện từ====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Lực điện từ tạo ra từ tổng của 2 lực , [[Lực  động điện]] và [[Lực động từ]] được tính bằng công thức sau 
 &lt;math&gt;F = F_E + F_B = Q E \pm Q v B = Q ( E \pm v B)&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_{EB}&lt;/math&gt; - Lực động điện từ
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực động điện
: &lt;math&gt;F_B&lt;/math&gt; - Lực động từ
:&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trường
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Từ trường
:&lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc

Từ trên,

: &lt;math&gt;F = QE &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;v = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = \pm QvB &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = 0 &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E \pm QvB = 0&lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;E = v B&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;B = \frac{1}{v} E&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;v = \frac{E}{B}&lt;/math&gt;</text>
      <sha1>9wy4a10u84he3ph9klkhis0ylqi7cua</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542878</id>
      <parentid>542877</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:34:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542878</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7837" sha1="pqyz4692mx6g3jk2r0uagizt92nx8k5" xml:space="preserve">
[[Thể loại:Điện]]
Điện tích là các vật mang điện khi vật cho hay nhận điện tử âm . Mọi vật trung hòa về điện khi cho hay nhận điện tử âm sẽ trở thành Điện tích . Khi vật nhận electron vật sẻ trở thành điện tích âm .  Khi vật cho electron vật sẻ trở thành điện tích dương . 

:{|width=100%
|-
|   '''Điện tích '''|| '''Ký hiệu ''' ||  '''Tích điện tử âm ''' || '''Điện lượng''' || '''Điện trường ''' || ''' Từ trường '''
|-
| [[Điện tích âm]] || (-) ||  Vật + &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt; || -Q ||[[File:VFPt_minus_thumb.svg|100px]] || B ↓
|-
|  [[Điện tích dương]] || (+) || Vật - &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt;  || +Q || [[File:VFPt_plus_thumb.svg|100px]] || B ↑
|-
|}

==Tính chất==
Mọi điện tích đều có các tính chất sau Điện lượng Q, Điện trường E và Từ trường B
===Điện lượng ===
Điện lượng cho biết số lượng điện của Điện tích. Điện lượng có ký hiệu '''Q''' đo bằng đơn vị Coulomb ('''C''') .  Điện tích âm có -Q C .  Điện tích dương có +Q C . 

Đơn vị Coulomb được định nghĩa như sau 
: &lt;math&gt;1 C = 6,24 \times 10^{18}&lt;/math&gt; electron.

===Điện trường===
Điện trường cho biết trường điện của các đường lực điện trong một diện tích  . Điện trường có ký hiệu '''E''' đo bằng đơn vị V/m . Điện tích âm có các đường lực điện hướng vô , Điện tích dương có các đường lực điện hướng ra .

===Từ trường ===
Từ trường cho biết trường từ của các đường lực từ trong một diện tích  .  Từ trường có ký hiệu '''B''' . Trong hệ SI, B có đơn vị tesla (T) và tương ứng ΦB (từ thông) có đơn vị weber (Wb) do vậy mật độ thông lượng 1 Wb/m² bằng 1 tesla. Đơn vị SI của tesla bằng (newton•giây)/(coulomb•mét).[nb 5] Trong đơn vị Gauss-cgs, B có đơn vị gauss (G) (và 1 T = 10.000 G) Trường H có đơn vị ampere trên mét (A/m) trong hệ SI, và oersted (Oe) trong hệ CGS.

Điện tích âm có các vòng tròn  lực từ đi thuận chiều kim đồng hồ . Điện tích dương có các vòng tròn  lực từ đi nghịch chiều kim đồng hồ.

==Định luật Tương tác Điện tích==
===Định luật tương tác Điện tích===

====Định luật Coulomb====
Định luật Coulomb hay định luật hấp dẩn giửa 2 Điện tích cho rằng
: ''Khi có nhiều điện tích nằm kề nhau, điện tích đồng loại sẻ đẩy nhau . Điện tích khác loại sẻ hút nhau . Điện tích âm sẻ hút điện tích dương về hướng mình tạo ra lực hút điện tích còn được gọi là Lực Coulomb ''

====Định luật Ampere====
Định luật Ampere hay định luật tương tác giửa diện và Điện tích tạo ra Điện trường cho rằng
: ''Lực điện tương tác với điện tích làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng ngang sẻ tạo ra một điện trường ''

====Định luật Lorentz====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Định luật Lorentz hay định luật tương tác giửa từ trường và Điện tích tạo ra Từ trường cho rằng
: ''Lực điện từ là lực tổng hợp của [[Lực điện]] và [[Lực từ]] tác dụng lên một [[hạt điểm|điện tích điểm]] chuyển động trong [[trường điện từ]]. '''Lực điện ''' có phương trùng với phương chuyển động của hạt mang điện . '''Lực từ''' có phương luôn [[vuông góc]] với phương chuyển động của hạt mang điện và làm thay đổi quỹ đạo chuyển động của hạt mang điện. Nếu hạt mang điện chuyển động theo phương vuông góc với [[đường cảm ứng từ]] thì hạt sẽ chuyển động theo quỹ đạo tròn, nếu hạt chuyển động theo phương không vuông góc với đường cảm ứng từ thì quỹ đạo của nó sẽ là hình xoắn ốc ''.

===Lực tương tác Điện tích===
====Lực Coulomb hay Lực hẤp dẩn điện tích====
[[Tập tin:VFPt charges plus minus thumb.svg|200px| Điện trường của điện tích điểm dương và âm.|right]]
Lực điện tích âm hút điện tích dương về hướng mình được tính bằng công thức sau
 &lt;math&gt;F = K \frac{Q_+ Q_-}{r^2}&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_Q &lt;/math&gt; - Lực hút điện tích
: &lt;math&gt;Q_+ , Q_-&lt;/math&gt; - Điện tích
: &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; - Cách khoảng giửa 2 điện tích
: &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; - Hằng số hấp dẩn điện tích


Với 2 điện lượng cùng cường độ
: &lt;math&gt;Q_+ = Q_- = Q&lt;/math&gt;
Lực Coulomb
: &lt;math&gt;F_Q = K \frac{Q^2}{r^2}&lt;/math&gt;
Khoảng cách giửa 2 điện tích
: &lt;math&gt;r = \sqrt{K \frac{Q^2}{F_Q}}&lt;/math&gt;
Điện trường
: &lt;math&gt;E = \frac{F_Q}{Q} = K \frac{Q}{r^2} &lt;/math&gt;
Năng lực Điện trường
: &lt;math&gt;W_E = \int E dr = \int K \frac{Q}{r^2}  dr = K \frac{Q}{r}  &lt;/math&gt;
Năng lươ.ng Điện trường
: &lt;math&gt;U_E =  \frac{W_E}{t} =   K \frac{Q}{rt} &lt;/math&gt;

====Lực Ampere hay Lực động điện====

Lực điện tạo ra điện trường được tính theo định luật Ampere như sau
 &lt;math&gt;F = QE&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực điện động 
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trương


Từ trên,
: &lt;math&gt;F_E = QE = Q \frac{V}{l} = \frac{W}{l}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l = \frac{W}{F_E}&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{l}{t} = \frac{W}{t F_E}  = \frac{U}{F_E}&lt;/math&gt;
Thời gian di chuyển
: &lt;math&gt;t =  \frac{l}{v} = \frac{W}{F_E} / \frac{U}{F_E} = \frac{W}{U}&lt;/math&gt;
Điện trường
: &lt;math&gt;E = \frac{F}{Q} = \frac{V}{l}&lt;/math&gt;

====Lực Lorentz hay Lực động từ ====

Trong trường hợp lực từ của nam châm làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng dọc đi lên hay đi xuống . Lực từ được tính theo định luật Lorentz như sau
 &lt;math&gt;F=\pm QvB&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; - Lực Lorentz hay Lực từ động
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc
: &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; - Từ cảm

Từ trên,
: &lt;math&gt;F_B=QvB = I t v B = I l B&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{F_B}{QB}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l =\frac {F_B}{IB}&lt;/math&gt;
Thời gian  di chuyển
: &lt;math&gt;t = \frac {F_B}{IB} / \frac{F_B}{QB} = \frac{Q}{I}&lt;/math&gt;

Trong trường học, Điện tích di chuyển theo vòng tròn quỹ đạo đi thuận hay nghịch chiều kim đồng hồ  . Chuyểng động cân bằng của 2 lực lực vô vòng tròn và lực từ động
: &lt;math&gt;W_R = W_B&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;\frac{mv^2}{R}= QvBl&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{Q}{m} B R l&lt;/math&gt;
Bán kín vòng tròn
: &lt;math&gt;R = \frac{mv}{QB} &lt;/math&gt;

====Lực Điện từ====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Lực điện từ tạo ra từ tổng của 2 lực , [[Lực  động điện]] và [[Lực động từ]] được tính bằng công thức sau 
 &lt;math&gt;F = F_E + F_B = Q E \pm Q v B = Q ( E \pm v B)&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_{EB}&lt;/math&gt; - Lực động điện từ
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực động điện
: &lt;math&gt;F_B&lt;/math&gt; - Lực động từ
:&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trường
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Từ trường
:&lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc

Từ trên,

: &lt;math&gt;F = QE &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;v = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = \pm QvB &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = 0 &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E \pm QvB = 0&lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;E = v B&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;B = \frac{1}{v} E&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;v = \frac{E}{B}&lt;/math&gt;</text>
      <sha1>pqyz4692mx6g3jk2r0uagizt92nx8k5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Từ trường</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107821</id>
    <revision>
      <id>542909</id>
      <parentid>539386</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:20:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542909</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2031" sha1="53yd1cbg315j6rgzinyi81i2kd9xd5k" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện từ]]
'''Từ trường''' tạo ra từ  các đường lực từ bao quanh lấy vật chất sinh từ
:[[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|200px|Từ trường của một thanh [[nam châm]] hình trụ.]]


==Từ trường ==  
===Từ cảm - Cường độ  Từ trường ===              
Từ định luật Gauss về mật độ từ trường
: &lt;math&gt;\int B dA = B A = \mu I&lt;/math&gt;

Ta có định luật Ampere
: &lt;math&gt; B = \frac{\mu}{A} I = L I&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Cộng dây thẳng dẩn điện || [[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi r}{l} I&lt;/math&gt;
|-
| Vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi }{l} I&lt;/math&gt;
|-
| N vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]] ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ nhiểm - Cường độ  Từ nhiểm===
Định luật Gauss
:&lt;math&gt;\phi = \int B ds =BA = \mu I&lt;/math&gt;

Định luật Ampere
:&lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A}&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Từ cảm của cuộn từ dẩn điện ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt; || [[Tập tin:Electromagnet1.png|150px]]
|-
| Từ nhiểm của lõi dẫn từ || &lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{NI}{\mu}&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ thông - Mật độ Từ cảm===
:[[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]]
Cường độ  Từ thông được tính theo [[Định luật Lentz]]
:&lt;math&gt; \phi = B =  L I&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; -\phi = -NB = -N L I&lt;/math&gt;

==Điện cảm ứng từ ==
Điện cảm ứng từ  được tính theo [[Định luật Faraday]]
: &lt;math&gt; \epsilon = \frac{d}{dt} \phi = \frac{d}{dt} LI = L \frac{d}{dt} I&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;- \epsilon = -\frac{d}{dt} \phi = -\frac{d}{dt} NLI = -N L \frac{d}{dt} I&lt;/math&gt;</text>
      <sha1>53yd1cbg315j6rgzinyi81i2kd9xd5k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542911</id>
      <parentid>542909</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:22:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện cảm ứng từ */</comment>
      <origin>542911</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4510" sha1="try92j63158djn0gl696txi45u8dgvc" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện từ]]
'''Từ trường''' tạo ra từ  các đường lực từ bao quanh lấy vật chất sinh từ
:[[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|200px|Từ trường của một thanh [[nam châm]] hình trụ.]]


==Từ trường ==  
===Từ cảm - Cường độ  Từ trường ===              
Từ định luật Gauss về mật độ từ trường
: &lt;math&gt;\int B dA = B A = \mu I&lt;/math&gt;

Ta có định luật Ampere
: &lt;math&gt; B = \frac{\mu}{A} I = L I&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Cộng dây thẳng dẩn điện || [[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi r}{l} I&lt;/math&gt;
|-
| Vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi }{l} I&lt;/math&gt;
|-
| N vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]] ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ nhiểm - Cường độ  Từ nhiểm===
Định luật Gauss
:&lt;math&gt;\phi = \int B ds =BA = \mu I&lt;/math&gt;

Định luật Ampere
:&lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A}&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Từ cảm của cuộn từ dẩn điện ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt; || [[Tập tin:Electromagnet1.png|150px]]
|-
| Từ nhiểm của lõi dẫn từ || &lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{NI}{\mu}&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ thông - Mật độ Từ cảm===
:[[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]]
Cường độ  Từ thông được tính theo [[Định luật Lentz]]
:&lt;math&gt; \phi = B =  L I&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; -\phi = -NB = -N L I&lt;/math&gt;

==Điện cảm ứng từ ==
Điện cảm ứng từ  được tính theo [[Định luật Faraday]]
==Thí nghiệm Faraday==
[[Tập tin:Thinghiemfaraday.GIF|300px|right]] và mắc nối tiếp nó với một [[điện kế]] G thành một mạch kín (hình a). Phía trên ống dây đặt một [[thanh nam châm]] 2 cực Bắc-Nam. Thí nghiệm cho thấy:
* Nếu rút [[Nam châm|thanh nam châm]] ra, [[dòng điện cảm ứng]] có chiều ngược lại (hình b)
* Di chuyển thanh nam châm càng nhanh, [[dòng điện#Cường độ dòng điện|cường độ dòng điện]] cảm ứng Ic càng lớn.
* Giữ thanh nam châm đứng yên so với ống dây, dòng điện cảm ứng sẽ bằng không.
* Nếu thay nam châm bằng một ống dây có dòng điện chạy qua, rồi tiến hành các thí nghiệm như trên, ta cũng có những kết quả tương tự.

Từ các thí nghiệm đó, Faraday đã rút ra những kết luận sau đây:
:*''[[Từ thông]] gửi qua mạch kín biến đổi theo thời gian là nguyên nhân sinh ra dòng điện cảm ứng trong mạch đó.''
:*''Dòng điện cảm ứng chỉ tồn tại trong thời gian từ thông gửi qua mạch kín biến đổi.''
:*''Cường độ dòng điện cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ biến đổi của từ thông.''
:*''Chiều của dòng điện cảm ứng phụ thuộc vào sự tăng hay giảm của từ thông gửi qua mạch (vì trên hình 15a và 15b ta thấy từ thông ở hai đầu nam châm bao giờ cũng lớn hơn ở vị trí giữa của nam châm).''

==Định luật cảm ứng Faraday==
Thay đổi theo [[thời gian]] của từ thông xuyên qua một vòng dây điện sẽ gây ra một [[lực điện động]] theo [[định luật cảm ứng Faraday]]:
: &lt;math&gt;\mathcal{E} = \oint \mathbf{E} \cdot d\mathbf{s} = -{d\Phi_m \over dt}&lt;/math&gt;
Với:
*&lt;math&gt;\mathcal{E}&lt;/math&gt; là [[lực điện động]]
*'''E''' là [[cường độ điện trường]]
*''ds'' là thành phần quãng đường trên dây [[dẫn điện]]
*&lt;math&gt;\Phi&lt;/math&gt; là từ thông xuyên qua vòng dây
*''t'' là [[thời gian]]

Đây là nguyên lý hoạt động của các [[máy phát điện]], [[máy biến áp|máy biến thế]], [[ăngten|ăng ten]]...
==Ứng dụng==
Từ cảm ứng thuận
:&lt;math&gt;\Phi = B = Li&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} \Phi =  \frac{d}{dt} B =  \frac{d}{dt} Li = L \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;


Từ cảm ứng nghịch
:&lt;math&gt;-\Phi = -NB = -NLi&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} -\Phi =  \frac{d}{dt} -NB =  \frac{d}{dt} -NLi = -NL \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;</text>
      <sha1>try92j63158djn0gl696txi45u8dgvc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542912</id>
      <parentid>542911</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thí nghiệm Faraday */</comment>
      <origin>542912</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4512" sha1="0ueuvz8tgu31dank161n8nuq1vg3icc" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện từ]]
'''Từ trường''' tạo ra từ  các đường lực từ bao quanh lấy vật chất sinh từ
:[[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|200px|Từ trường của một thanh [[nam châm]] hình trụ.]]


==Từ trường ==  
===Từ cảm - Cường độ  Từ trường ===              
Từ định luật Gauss về mật độ từ trường
: &lt;math&gt;\int B dA = B A = \mu I&lt;/math&gt;

Ta có định luật Ampere
: &lt;math&gt; B = \frac{\mu}{A} I = L I&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Cộng dây thẳng dẩn điện || [[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi r}{l} I&lt;/math&gt;
|-
| Vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi }{l} I&lt;/math&gt;
|-
| N vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]] ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ nhiểm - Cường độ  Từ nhiểm===
Định luật Gauss
:&lt;math&gt;\phi = \int B ds =BA = \mu I&lt;/math&gt;

Định luật Ampere
:&lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A}&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Từ cảm của cuộn từ dẩn điện ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt; || [[Tập tin:Electromagnet1.png|150px]]
|-
| Từ nhiểm của lõi dẫn từ || &lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{NI}{\mu}&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ thông - Mật độ Từ cảm===
:[[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]]
Cường độ  Từ thông được tính theo [[Định luật Lentz]]
:&lt;math&gt; \phi = B =  L I&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; -\phi = -NB = -N L I&lt;/math&gt;

==Điện cảm ứng từ ==
Điện cảm ứng từ  được tính theo [[Định luật Faraday]]
===Thí nghiệm Faraday===
[[Tập tin:Thinghiemfaraday.GIF|300px|right]] và mắc nối tiếp nó với một [[điện kế]] G thành một mạch kín (hình a). Phía trên ống dây đặt một [[thanh nam châm]] 2 cực Bắc-Nam. Thí nghiệm cho thấy:
* Nếu rút [[Nam châm|thanh nam châm]] ra, [[dòng điện cảm ứng]] có chiều ngược lại (hình b)
* Di chuyển thanh nam châm càng nhanh, [[dòng điện#Cường độ dòng điện|cường độ dòng điện]] cảm ứng Ic càng lớn.
* Giữ thanh nam châm đứng yên so với ống dây, dòng điện cảm ứng sẽ bằng không.
* Nếu thay nam châm bằng một ống dây có dòng điện chạy qua, rồi tiến hành các thí nghiệm như trên, ta cũng có những kết quả tương tự.

Từ các thí nghiệm đó, Faraday đã rút ra những kết luận sau đây:
:*''[[Từ thông]] gửi qua mạch kín biến đổi theo thời gian là nguyên nhân sinh ra dòng điện cảm ứng trong mạch đó.''
:*''Dòng điện cảm ứng chỉ tồn tại trong thời gian từ thông gửi qua mạch kín biến đổi.''
:*''Cường độ dòng điện cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ biến đổi của từ thông.''
:*''Chiều của dòng điện cảm ứng phụ thuộc vào sự tăng hay giảm của từ thông gửi qua mạch (vì trên hình 15a và 15b ta thấy từ thông ở hai đầu nam châm bao giờ cũng lớn hơn ở vị trí giữa của nam châm).''

==Định luật cảm ứng Faraday==
Thay đổi theo [[thời gian]] của từ thông xuyên qua một vòng dây điện sẽ gây ra một [[lực điện động]] theo [[định luật cảm ứng Faraday]]:
: &lt;math&gt;\mathcal{E} = \oint \mathbf{E} \cdot d\mathbf{s} = -{d\Phi_m \over dt}&lt;/math&gt;
Với:
*&lt;math&gt;\mathcal{E}&lt;/math&gt; là [[lực điện động]]
*'''E''' là [[cường độ điện trường]]
*''ds'' là thành phần quãng đường trên dây [[dẫn điện]]
*&lt;math&gt;\Phi&lt;/math&gt; là từ thông xuyên qua vòng dây
*''t'' là [[thời gian]]

Đây là nguyên lý hoạt động của các [[máy phát điện]], [[máy biến áp|máy biến thế]], [[ăngten|ăng ten]]...
==Ứng dụng==
Từ cảm ứng thuận
:&lt;math&gt;\Phi = B = Li&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} \Phi =  \frac{d}{dt} B =  \frac{d}{dt} Li = L \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;


Từ cảm ứng nghịch
:&lt;math&gt;-\Phi = -NB = -NLi&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} -\Phi =  \frac{d}{dt} -NB =  \frac{d}{dt} -NLi = -NL \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;</text>
      <sha1>0ueuvz8tgu31dank161n8nuq1vg3icc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542913</id>
      <parentid>542912</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:22:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Định luật cảm ứng Faraday */</comment>
      <origin>542913</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4515" sha1="5fhn6afv9g96vn3o71pzoz8dcyqs07e" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện từ]]
'''Từ trường''' tạo ra từ  các đường lực từ bao quanh lấy vật chất sinh từ
:[[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|200px|Từ trường của một thanh [[nam châm]] hình trụ.]]


==Từ trường ==  
===Từ cảm - Cường độ  Từ trường ===              
Từ định luật Gauss về mật độ từ trường
: &lt;math&gt;\int B dA = B A = \mu I&lt;/math&gt;

Ta có định luật Ampere
: &lt;math&gt; B = \frac{\mu}{A} I = L I&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Cộng dây thẳng dẩn điện || [[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi r}{l} I&lt;/math&gt;
|-
| Vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi }{l} I&lt;/math&gt;
|-
| N vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]] ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ nhiểm - Cường độ  Từ nhiểm===
Định luật Gauss
:&lt;math&gt;\phi = \int B ds =BA = \mu I&lt;/math&gt;

Định luật Ampere
:&lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A}&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Từ cảm của cuộn từ dẩn điện ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt; || [[Tập tin:Electromagnet1.png|150px]]
|-
| Từ nhiểm của lõi dẫn từ || &lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{NI}{\mu}&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ thông - Mật độ Từ cảm===
:[[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]]
Cường độ  Từ thông được tính theo [[Định luật Lentz]]
:&lt;math&gt; \phi = B =  L I&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; -\phi = -NB = -N L I&lt;/math&gt;

==Điện cảm ứng từ ==
Điện cảm ứng từ  được tính theo [[Định luật Faraday]]
===Thí nghiệm Faraday===
[[Tập tin:Thinghiemfaraday.GIF|300px|right]] và mắc nối tiếp nó với một [[điện kế]] G thành một mạch kín (hình a). Phía trên ống dây đặt một [[thanh nam châm]] 2 cực Bắc-Nam. Thí nghiệm cho thấy:
* Nếu rút [[Nam châm|thanh nam châm]] ra, [[dòng điện cảm ứng]] có chiều ngược lại (hình b)
* Di chuyển thanh nam châm càng nhanh, [[dòng điện#Cường độ dòng điện|cường độ dòng điện]] cảm ứng Ic càng lớn.
* Giữ thanh nam châm đứng yên so với ống dây, dòng điện cảm ứng sẽ bằng không.
* Nếu thay nam châm bằng một ống dây có dòng điện chạy qua, rồi tiến hành các thí nghiệm như trên, ta cũng có những kết quả tương tự.

Từ các thí nghiệm đó, Faraday đã rút ra những kết luận sau đây:
:*''[[Từ thông]] gửi qua mạch kín biến đổi theo thời gian là nguyên nhân sinh ra dòng điện cảm ứng trong mạch đó.''
:*''Dòng điện cảm ứng chỉ tồn tại trong thời gian từ thông gửi qua mạch kín biến đổi.''
:*''Cường độ dòng điện cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ biến đổi của từ thông.''
:*''Chiều của dòng điện cảm ứng phụ thuộc vào sự tăng hay giảm của từ thông gửi qua mạch (vì trên hình 15a và 15b ta thấy từ thông ở hai đầu nam châm bao giờ cũng lớn hơn ở vị trí giữa của nam châm).''

===Định luật cảm ứng Faraday===
Thay đổi theo [[thời gian]] của từ thông xuyên qua một vòng dây điện sẽ gây ra một [[lực điện động]] theo [[định luật cảm ứng Faraday]]:
: &lt;math&gt;\mathcal{E} = \oint \mathbf{E} \cdot d\mathbf{s} = -{d\Phi_m \over dt}&lt;/math&gt;
Với:
*&lt;math&gt;\mathcal{E}&lt;/math&gt; là [[lực điện động]]
*'''E''' là [[cường độ điện trường]]
*''ds'' là thành phần quãng đường trên dây [[dẫn điện]]
*&lt;math&gt;\Phi&lt;/math&gt; là từ thông xuyên qua vòng dây
*''t'' là [[thời gian]]

Đây là nguyên lý hoạt động của các [[máy phát điện]], [[máy biến áp|máy biến thế]], [[ăngten|ăng ten]]...

==Ứng dụng==
Từ cảm ứng thuận
:&lt;math&gt;\Phi = B = Li&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} \Phi =  \frac{d}{dt} B =  \frac{d}{dt} Li = L \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;


Từ cảm ứng nghịch
:&lt;math&gt;-\Phi = -NB = -NLi&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} -\Phi =  \frac{d}{dt} -NB =  \frac{d}{dt} -NLi = -NL \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;</text>
      <sha1>5fhn6afv9g96vn3o71pzoz8dcyqs07e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542914</id>
      <parentid>542913</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ứng dụng */</comment>
      <origin>542914</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4106" sha1="1j7e780m5gs8xfjujgmb3m2a6igkxp4" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện từ]]
'''Từ trường''' tạo ra từ  các đường lực từ bao quanh lấy vật chất sinh từ
:[[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|200px|Từ trường của một thanh [[nam châm]] hình trụ.]]


==Từ trường ==  
===Từ cảm - Cường độ  Từ trường ===              
Từ định luật Gauss về mật độ từ trường
: &lt;math&gt;\int B dA = B A = \mu I&lt;/math&gt;

Ta có định luật Ampere
: &lt;math&gt; B = \frac{\mu}{A} I = L I&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Cộng dây thẳng dẩn điện || [[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi r}{l} I&lt;/math&gt;
|-
| Vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi }{l} I&lt;/math&gt;
|-
| N vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]] ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ nhiểm - Cường độ  Từ nhiểm===
Định luật Gauss
:&lt;math&gt;\phi = \int B ds =BA = \mu I&lt;/math&gt;

Định luật Ampere
:&lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A}&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Từ cảm của cuộn từ dẩn điện ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt; || [[Tập tin:Electromagnet1.png|150px]]
|-
| Từ nhiểm của lõi dẫn từ || &lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{NI}{\mu}&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ thông - Mật độ Từ cảm===
:[[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]]
Cường độ  Từ thông được tính theo [[Định luật Lentz]]
:&lt;math&gt; \phi = B =  L I&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; -\phi = -NB = -N L I&lt;/math&gt;

==Điện cảm ứng từ ==
Điện cảm ứng từ  được tính theo [[Định luật Faraday]]
===Thí nghiệm Faraday===
[[Tập tin:Thinghiemfaraday.GIF|300px|right]] và mắc nối tiếp nó với một [[điện kế]] G thành một mạch kín (hình a). Phía trên ống dây đặt một [[thanh nam châm]] 2 cực Bắc-Nam. Thí nghiệm cho thấy:
* Nếu rút [[Nam châm|thanh nam châm]] ra, [[dòng điện cảm ứng]] có chiều ngược lại (hình b)
* Di chuyển thanh nam châm càng nhanh, [[dòng điện#Cường độ dòng điện|cường độ dòng điện]] cảm ứng Ic càng lớn.
* Giữ thanh nam châm đứng yên so với ống dây, dòng điện cảm ứng sẽ bằng không.
* Nếu thay nam châm bằng một ống dây có dòng điện chạy qua, rồi tiến hành các thí nghiệm như trên, ta cũng có những kết quả tương tự.

Từ các thí nghiệm đó, Faraday đã rút ra những kết luận sau đây:
:*''[[Từ thông]] gửi qua mạch kín biến đổi theo thời gian là nguyên nhân sinh ra dòng điện cảm ứng trong mạch đó.''
:*''Dòng điện cảm ứng chỉ tồn tại trong thời gian từ thông gửi qua mạch kín biến đổi.''
:*''Cường độ dòng điện cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ biến đổi của từ thông.''
:*''Chiều của dòng điện cảm ứng phụ thuộc vào sự tăng hay giảm của từ thông gửi qua mạch (vì trên hình 15a và 15b ta thấy từ thông ở hai đầu nam châm bao giờ cũng lớn hơn ở vị trí giữa của nam châm).''

===Định luật cảm ứng Faraday===
Thay đổi theo [[thời gian]] của từ thông xuyên qua một vòng dây điện sẽ gây ra một [[lực điện động]] theo [[định luật cảm ứng Faraday]]:
: &lt;math&gt;\mathcal{E} = \oint \mathbf{E} \cdot d\mathbf{s} = -{d\Phi_m \over dt}&lt;/math&gt;
Với:
*&lt;math&gt;\mathcal{E}&lt;/math&gt; là [[lực điện động]]
*'''E''' là [[cường độ điện trường]]
*''ds'' là thành phần quãng đường trên dây [[dẫn điện]]
*&lt;math&gt;\Phi&lt;/math&gt; là từ thông xuyên qua vòng dây
*''t'' là [[thời gian]]

Đây là nguyên lý hoạt động của các [[máy phát điện]], [[máy biến áp|máy biến thế]], [[ăngten|ăng ten]]...</text>
      <sha1>1j7e780m5gs8xfjujgmb3m2a6igkxp4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542915</id>
      <parentid>542914</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:24:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Từ thông - Mật độ Từ cảm */</comment>
      <origin>542915</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4527" sha1="1hti1wilczf6wt3k1kqc677z77rocqn" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện từ]]
'''Từ trường''' tạo ra từ  các đường lực từ bao quanh lấy vật chất sinh từ
:[[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|200px|Từ trường của một thanh [[nam châm]] hình trụ.]]


==Từ trường ==  
===Từ cảm - Cường độ  Từ trường ===              
Từ định luật Gauss về mật độ từ trường
: &lt;math&gt;\int B dA = B A = \mu I&lt;/math&gt;

Ta có định luật Ampere
: &lt;math&gt; B = \frac{\mu}{A} I = L I&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Cộng dây thẳng dẩn điện || [[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi r}{l} I&lt;/math&gt;
|-
| Vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi }{l} I&lt;/math&gt;
|-
| N vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]] ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ nhiểm - Cường độ  Từ nhiểm===
Định luật Gauss
:&lt;math&gt;\phi = \int B ds =BA = \mu I&lt;/math&gt;

Định luật Ampere
:&lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A}&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Từ cảm của cuộn từ dẩn điện ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt; || [[Tập tin:Electromagnet1.png|150px]]
|-
| Từ nhiểm của lõi dẫn từ || &lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{NI}{\mu}&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ thông - Mật độ Từ cảm===
:[[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]]
Cường độ  Từ thông được tính theo [[Định luật Lentz]]
:&lt;math&gt; \phi = B =  L I&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; -\phi = -NB = -N L I&lt;/math&gt;

===Điện Từ cảm ứng thuận ===
:&lt;math&gt;\Phi = B = Li&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} \Phi =  \frac{d}{dt} B =  \frac{d}{dt} Li = L \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;


===Điện Từ cảm ứng nghịch===
:&lt;math&gt;-\Phi = -NB = -NLi&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} -\Phi =  \frac{d}{dt} -NB =  \frac{d}{dt} -NLi = -NL \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;

==Điện cảm ứng từ ==
Điện cảm ứng từ  được tính theo [[Định luật Faraday]]
===Thí nghiệm Faraday===
[[Tập tin:Thinghiemfaraday.GIF|300px|right]] và mắc nối tiếp nó với một [[điện kế]] G thành một mạch kín (hình a). Phía trên ống dây đặt một [[thanh nam châm]] 2 cực Bắc-Nam. Thí nghiệm cho thấy:
* Nếu rút [[Nam châm|thanh nam châm]] ra, [[dòng điện cảm ứng]] có chiều ngược lại (hình b)
* Di chuyển thanh nam châm càng nhanh, [[dòng điện#Cường độ dòng điện|cường độ dòng điện]] cảm ứng Ic càng lớn.
* Giữ thanh nam châm đứng yên so với ống dây, dòng điện cảm ứng sẽ bằng không.
* Nếu thay nam châm bằng một ống dây có dòng điện chạy qua, rồi tiến hành các thí nghiệm như trên, ta cũng có những kết quả tương tự.

Từ các thí nghiệm đó, Faraday đã rút ra những kết luận sau đây:
:*''[[Từ thông]] gửi qua mạch kín biến đổi theo thời gian là nguyên nhân sinh ra dòng điện cảm ứng trong mạch đó.''
:*''Dòng điện cảm ứng chỉ tồn tại trong thời gian từ thông gửi qua mạch kín biến đổi.''
:*''Cường độ dòng điện cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ biến đổi của từ thông.''
:*''Chiều của dòng điện cảm ứng phụ thuộc vào sự tăng hay giảm của từ thông gửi qua mạch (vì trên hình 15a và 15b ta thấy từ thông ở hai đầu nam châm bao giờ cũng lớn hơn ở vị trí giữa của nam châm).''

===Định luật cảm ứng Faraday===
Thay đổi theo [[thời gian]] của từ thông xuyên qua một vòng dây điện sẽ gây ra một [[lực điện động]] theo [[định luật cảm ứng Faraday]]:
: &lt;math&gt;\mathcal{E} = \oint \mathbf{E} \cdot d\mathbf{s} = -{d\Phi_m \over dt}&lt;/math&gt;
Với:
*&lt;math&gt;\mathcal{E}&lt;/math&gt; là [[lực điện động]]
*'''E''' là [[cường độ điện trường]]
*''ds'' là thành phần quãng đường trên dây [[dẫn điện]]
*&lt;math&gt;\Phi&lt;/math&gt; là từ thông xuyên qua vòng dây
*''t'' là [[thời gian]]

Đây là nguyên lý hoạt động của các [[máy phát điện]], [[máy biến áp|máy biến thế]], [[ăngten|ăng ten]]...</text>
      <sha1>1hti1wilczf6wt3k1kqc677z77rocqn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542916</id>
      <parentid>542915</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:25:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Từ trường */</comment>
      <origin>542916</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4106" sha1="1j7e780m5gs8xfjujgmb3m2a6igkxp4" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện từ]]
'''Từ trường''' tạo ra từ  các đường lực từ bao quanh lấy vật chất sinh từ
:[[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|200px|Từ trường của một thanh [[nam châm]] hình trụ.]]


==Từ trường ==  
===Từ cảm - Cường độ  Từ trường ===              
Từ định luật Gauss về mật độ từ trường
: &lt;math&gt;\int B dA = B A = \mu I&lt;/math&gt;

Ta có định luật Ampere
: &lt;math&gt; B = \frac{\mu}{A} I = L I&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Cộng dây thẳng dẩn điện || [[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi r}{l} I&lt;/math&gt;
|-
| Vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi }{l} I&lt;/math&gt;
|-
| N vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]] ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ nhiểm - Cường độ  Từ nhiểm===
Định luật Gauss
:&lt;math&gt;\phi = \int B ds =BA = \mu I&lt;/math&gt;

Định luật Ampere
:&lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A}&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Từ cảm của cuộn từ dẩn điện ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt; || [[Tập tin:Electromagnet1.png|150px]]
|-
| Từ nhiểm của lõi dẫn từ || &lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{NI}{\mu}&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ thông - Mật độ Từ cảm===
:[[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]]
Cường độ  Từ thông được tính theo [[Định luật Lentz]]
:&lt;math&gt; \phi = B =  L I&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; -\phi = -NB = -N L I&lt;/math&gt;

==Điện cảm ứng từ ==
Điện cảm ứng từ  được tính theo [[Định luật Faraday]]
===Thí nghiệm Faraday===
[[Tập tin:Thinghiemfaraday.GIF|300px|right]] và mắc nối tiếp nó với một [[điện kế]] G thành một mạch kín (hình a). Phía trên ống dây đặt một [[thanh nam châm]] 2 cực Bắc-Nam. Thí nghiệm cho thấy:
* Nếu rút [[Nam châm|thanh nam châm]] ra, [[dòng điện cảm ứng]] có chiều ngược lại (hình b)
* Di chuyển thanh nam châm càng nhanh, [[dòng điện#Cường độ dòng điện|cường độ dòng điện]] cảm ứng Ic càng lớn.
* Giữ thanh nam châm đứng yên so với ống dây, dòng điện cảm ứng sẽ bằng không.
* Nếu thay nam châm bằng một ống dây có dòng điện chạy qua, rồi tiến hành các thí nghiệm như trên, ta cũng có những kết quả tương tự.

Từ các thí nghiệm đó, Faraday đã rút ra những kết luận sau đây:
:*''[[Từ thông]] gửi qua mạch kín biến đổi theo thời gian là nguyên nhân sinh ra dòng điện cảm ứng trong mạch đó.''
:*''Dòng điện cảm ứng chỉ tồn tại trong thời gian từ thông gửi qua mạch kín biến đổi.''
:*''Cường độ dòng điện cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ biến đổi của từ thông.''
:*''Chiều của dòng điện cảm ứng phụ thuộc vào sự tăng hay giảm của từ thông gửi qua mạch (vì trên hình 15a và 15b ta thấy từ thông ở hai đầu nam châm bao giờ cũng lớn hơn ở vị trí giữa của nam châm).''

===Định luật cảm ứng Faraday===
Thay đổi theo [[thời gian]] của từ thông xuyên qua một vòng dây điện sẽ gây ra một [[lực điện động]] theo [[định luật cảm ứng Faraday]]:
: &lt;math&gt;\mathcal{E} = \oint \mathbf{E} \cdot d\mathbf{s} = -{d\Phi_m \over dt}&lt;/math&gt;
Với:
*&lt;math&gt;\mathcal{E}&lt;/math&gt; là [[lực điện động]]
*'''E''' là [[cường độ điện trường]]
*''ds'' là thành phần quãng đường trên dây [[dẫn điện]]
*&lt;math&gt;\Phi&lt;/math&gt; là từ thông xuyên qua vòng dây
*''t'' là [[thời gian]]

Đây là nguyên lý hoạt động của các [[máy phát điện]], [[máy biến áp|máy biến thế]], [[ăngten|ăng ten]]...</text>
      <sha1>1j7e780m5gs8xfjujgmb3m2a6igkxp4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542917</id>
      <parentid>542916</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:25:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện cảm ứng từ */</comment>
      <origin>542917</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4528" sha1="s8mmziph2nqxb2lsdibri7vlggay7ka" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện từ]]
'''Từ trường''' tạo ra từ  các đường lực từ bao quanh lấy vật chất sinh từ
:[[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:VFPt cylindrical magnet thumb.svg|200px|Từ trường của một thanh [[nam châm]] hình trụ.]]


==Từ trường ==  
===Từ cảm - Cường độ  Từ trường ===              
Từ định luật Gauss về mật độ từ trường
: &lt;math&gt;\int B dA = B A = \mu I&lt;/math&gt;

Ta có định luật Ampere
: &lt;math&gt; B = \frac{\mu}{A} I = L I&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Cộng dây thẳng dẩn điện || [[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi r}{l} I&lt;/math&gt;
|-
| Vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]] || &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{2 \pi }{l} I&lt;/math&gt;
|-
| N vòng tròn dẩn điện || [[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]] ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{\mu}{A} I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ nhiểm - Cường độ  Từ nhiểm===
Định luật Gauss
:&lt;math&gt;\phi = \int B ds =BA = \mu I&lt;/math&gt;

Định luật Ampere
:&lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A}&lt;/math&gt;

:{|width=100%
|-
| Từ cảm của cuộn từ dẩn điện ||  &lt;math&gt;B = L I = \frac{N \mu}{l} I&lt;/math&gt; || [[Tập tin:Electromagnet1.png|150px]]
|-
| Từ nhiểm của lõi dẫn từ || &lt;math&gt;H = \frac{B}{\mu} = \frac{NI}{\mu}&lt;/math&gt;
|-
|}

===Từ thông - Mật độ Từ cảm===
:[[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]]
Cường độ  Từ thông được tính theo [[Định luật Lentz]]
:&lt;math&gt; \phi = B =  L I&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; -\phi = -NB = -N L I&lt;/math&gt;

==Điện cảm ứng từ ==
Điện cảm ứng từ  được tính theo [[Định luật Faraday]]
===Thí nghiệm Faraday===
[[Tập tin:Thinghiemfaraday.GIF|300px|right]] và mắc nối tiếp nó với một [[điện kế]] G thành một mạch kín (hình a). Phía trên ống dây đặt một [[thanh nam châm]] 2 cực Bắc-Nam. Thí nghiệm cho thấy:
* Nếu rút [[Nam châm|thanh nam châm]] ra, [[dòng điện cảm ứng]] có chiều ngược lại (hình b)
* Di chuyển thanh nam châm càng nhanh, [[dòng điện#Cường độ dòng điện|cường độ dòng điện]] cảm ứng Ic càng lớn.
* Giữ thanh nam châm đứng yên so với ống dây, dòng điện cảm ứng sẽ bằng không.
* Nếu thay nam châm bằng một ống dây có dòng điện chạy qua, rồi tiến hành các thí nghiệm như trên, ta cũng có những kết quả tương tự.

Từ các thí nghiệm đó, Faraday đã rút ra những kết luận sau đây:
:*''[[Từ thông]] gửi qua mạch kín biến đổi theo thời gian là nguyên nhân sinh ra dòng điện cảm ứng trong mạch đó.''
:*''Dòng điện cảm ứng chỉ tồn tại trong thời gian từ thông gửi qua mạch kín biến đổi.''
:*''Cường độ dòng điện cảm ứng tỉ lệ thuận với tốc độ biến đổi của từ thông.''
:*''Chiều của dòng điện cảm ứng phụ thuộc vào sự tăng hay giảm của từ thông gửi qua mạch (vì trên hình 15a và 15b ta thấy từ thông ở hai đầu nam châm bao giờ cũng lớn hơn ở vị trí giữa của nam châm).''

===Định luật cảm ứng Faraday===
Thay đổi theo [[thời gian]] của từ thông xuyên qua một vòng dây điện sẽ gây ra một [[lực điện động]] theo [[định luật cảm ứng Faraday]]:
: &lt;math&gt;\mathcal{E} = \oint \mathbf{E} \cdot d\mathbf{s} = -{d\Phi_m \over dt}&lt;/math&gt;
Với:
*&lt;math&gt;\mathcal{E}&lt;/math&gt; là [[lực điện động]]
*'''E''' là [[cường độ điện trường]]
*''ds'' là thành phần quãng đường trên dây [[dẫn điện]]
*&lt;math&gt;\Phi&lt;/math&gt; là từ thông xuyên qua vòng dây
*''t'' là [[thời gian]]

Đây là nguyên lý hoạt động của các [[máy phát điện]], [[máy biến áp|máy biến thế]], [[ăngten|ăng ten]]...


===Điện Từ cảm ứng thuận ===
:&lt;math&gt;\Phi = B = Li&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} \Phi =  \frac{d}{dt} B =  \frac{d}{dt} Li = L \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;


===Điện Từ cảm ứng nghịch===
:&lt;math&gt;-\Phi = -NB = -NLi&lt;/math&gt;
Điện cảm ứng từ thuận
:&lt;math&gt;\epsilon = \frac{d}{dt} -\Phi =  \frac{d}{dt} -NB =  \frac{d}{dt} -NLi = -NL \frac{d}{dt} i(t)&lt;/math&gt;</text>
      <sha1>s8mmziph2nqxb2lsdibri7vlggay7ka</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Điện từ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107991</id>
    <revision>
      <id>542901</id>
      <parentid>541595</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542901</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="905" sha1="qj08sh11fyo832epsursd12zzutiun3" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện]][[Thể loại:Vật lý]]
Hiện tượng vật lý vật phát sinh ra từ trường tự nhiên như [[/Đá từ/]] hay khi có dòng điện khác không đi qua vật dẩn điện [[/Cọng dây thẳng dẩn điện/]], [[/Vòng tròn dẩn điện/]], [[/Cuộn từ dẩn điện/]], 
:  [[Tập_tin:VFPt_cylindrical_magnet_thumb.svg|200px]][[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:Electromagnet1.png|100px]]


* [[Từ trường]]


* [[Định luật Điện từ trường]]

* [[Trường điện từ]]
* [[Điện từ nhiểm]]
* [[Nhiệt điện từ]]
* [[Sóng điện từ]]
* [[Ứng dụng điện từ]]


==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>qj08sh11fyo832epsursd12zzutiun3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542902</id>
      <parentid>542901</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:05:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542902</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="905" sha1="j8p82pcs796upyjaf8fp055lgze2d34" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện]][[Thể loại:Vật lý]]
Hiện tượng vật lý vật phát sinh ra từ trường tự nhiên như [[/Đá từ/]] hay khi có dòng điện khác không đi qua vật dẩn điện [[/Cọng dây thẳng dẩn điện/]], [[/Vòng tròn dẩn điện/]], [[/Cuộn từ dẩn điện/]], 
:  [[Tập_tin:VFPt_cylindrical_magnet_thumb.svg|200px]][[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:Electromagnet1.png|100px]]


* [[Từ trường]]
* [[Trường điện từ]]
* [[Định luật Điện từ trường]]
* [[Sóng điện từ]]


* [[Điện từ nhiểm]]
* [[Nhiệt điện từ]]
* [[Ứng dụng điện từ]]


==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>j8p82pcs796upyjaf8fp055lgze2d34</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542903</id>
      <parentid>542902</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:08:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542903</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="929" sha1="0wo94b3p59jmvjdl17ee4spvemqqspv" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện]][[Thể loại:Vật lý]]
Hiện tượng vật lý vật phát sinh ra từ trường tự nhiên như [[/Đá từ/]] hay khi có dòng điện khác không đi qua vật dẩn điện [[/Cọng dây thẳng dẩn điện/]], [[/Vòng tròn dẩn điện/]], [[/Cuộn từ dẩn điện/]], 
:  [[Tập_tin:VFPt_cylindrical_magnet_thumb.svg|200px]][[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:Electromagnet1.png|100px]]


* [[Điện trường]]
* [[Từ trường]]
* [[Trường điện từ]]
* [[Định luật Điện từ trường]]
* [[Sóng điện từ]]


* [[Điện từ nhiểm]]
* [[Nhiệt điện từ]]
* [[Ứng dụng điện từ]]


==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>0wo94b3p59jmvjdl17ee4spvemqqspv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542904</id>
      <parentid>542903</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:08:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542904</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="959" sha1="bxir2ms0nqhm6ik2rh619zacp1pu0pb" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện]][[Thể loại:Vật lý]]
Hiện tượng vật lý vật phát sinh ra từ trường tự nhiên như [[/Đá từ/]] hay khi có dòng điện khác không đi qua vật dẩn điện [[/Cọng dây thẳng dẩn điện/]], [[/Vòng tròn dẩn điện/]], [[/Cuộn từ dẩn điện/]], 
:  [[Tập_tin:VFPt_cylindrical_magnet_thumb.svg|200px]][[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:Electromagnet1.png|100px]]


* [[Điện trường]]
* [[Từ trường]]
* [[ Điện từ trường]]
* [[Trường điện từ]]
* [[Định luật Điện từ trường]]
* [[Sóng điện từ]]


* [[Điện từ nhiểm]]
* [[Nhiệt điện từ]]
* [[Ứng dụng điện từ]]


==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>bxir2ms0nqhm6ik2rh619zacp1pu0pb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542905</id>
      <parentid>542904</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:14:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542905</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="916" sha1="b2sncnquuwjgqrebgkalwqerc4ldkx2" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện]][[Thể loại:Vật lý]]
Hiện tượng vật lý vật phát sinh ra từ trường tự nhiên như [[/Đá từ/]] hay khi có dòng điện khác không đi qua vật dẩn điện [[/Cọng dây thẳng dẩn điện/]], [[/Vòng tròn dẩn điện/]], [[/Cuộn từ dẩn điện/]], 
:  [[Tập_tin:VFPt_cylindrical_magnet_thumb.svg|200px]][[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:Electromagnet1.png|100px]]


* [[Điện trường]]
* [[Từ trường]]
* [[ Điện từ trường]]
* [[Trường điện từ]]

* [[Sóng điện từ]]


* [[Điện từ nhiểm]]
* [[Nhiệt điện từ]]
* [[Ứng dụng điện từ]]


==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>b2sncnquuwjgqrebgkalwqerc4ldkx2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542906</id>
      <parentid>542905</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:15:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="885" sha1="flbk2us5klk5z6mgbmd1mafg2glwzad" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện]][[Thể loại:Vật lý]]
Hiện tượng vật lý vật phát sinh ra từ trường tự nhiên như [[/Đá từ/]] hay khi có dòng điện khác không đi qua vật dẩn điện [[/Cọng dây thẳng dẩn điện/]], [[/Vòng tròn dẩn điện/]], [[/Cuộn từ dẩn điện/]], 
:  [[Tập_tin:VFPt_cylindrical_magnet_thumb.svg|200px]][[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:Electromagnet1.png|100px]]


* [[Điện trường]]
* [[Từ trường]]
* [[Trường điện từ]]
* [[Sóng điện từ]]


* [[Điện từ nhiểm]]
* [[Nhiệt điện từ]]
* [[Ứng dụng điện từ]]


==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>flbk2us5klk5z6mgbmd1mafg2glwzad</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542910</id>
      <parentid>542906</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:21:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542910</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="829" sha1="2hgetc7uj7tw7yl0zovla7t7jd3jrvm" xml:space="preserve">[[Thể loại:Điện]][[Thể loại:Vật lý]]
Hiện tượng vật lý vật phát sinh ra từ trường tự nhiên như [[/Đá từ/]] hay khi có dòng điện khác không đi qua vật dẩn điện [[/Cọng dây thẳng dẩn điện/]], [[/Vòng tròn dẩn điện/]], [[/Cuộn từ dẩn điện/]], 
:  [[Tập_tin:VFPt_cylindrical_magnet_thumb.svg|200px]][[Tập_tin:Manoderecha.svg|100px]][[Tập_tin:Magnetic_field_of_wire_loop.svg|100px]][[Tập_tin:VFPt_Solenoid_correct2.svg|200px]][[Tập tin:Electromagnet1.png|100px]]


* [[Điện trường]]
* [[Từ trường]]
* [[Trường điện từ]]
* [[Sóng điện từ]]
* [[Ứng dụng điện từ]]


==Biên soạn==
* [[/Quách trung thành/]] . Kỹ sư điện . Cử nhân đại học . Đại học Manitoba . Winnipeg. Manitoba . Canada</text>
      <sha1>2hgetc7uj7tw7yl0zovla7t7jd3jrvm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sóng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>108953</id>
    <revision>
      <id>542834</id>
      <parentid>540582</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:40:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542834</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="213" sha1="l0kyf88aqvprlhlkrv95ti9py0uayuz" xml:space="preserve">:[[Tập_tin:Wave.png|200px]][[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|400px]]

* [[Sóng Tròn]]
* [[Sóng Sin]]
* [[Sóng Vuông]]
* [[Sóng Tam giác]]


[[Thể loại:Vật lý]][[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>l0kyf88aqvprlhlkrv95ti9py0uayuz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542835</id>
      <parentid>542834</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:42:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542835</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="357" sha1="j1lxqny4c1p3tbu90vxigwfe2rqzpgt" xml:space="preserve">:[[Tập_tin:Wave.png|200px]][[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|400px]]

==Loại sóng==
* [[Sóng Tròn]]
* [[Sóng Sin]]
* [[Sóng Vuông]]
* [[Sóng Tam giác]]

==Phản ứng sóng==
* [[Phản xạ sóng]]
* [[Khúc xạ sóng]]
* [[Tán xạ sóng]]
* [[Giao thoa sóng]]
* [[ sóng]]

[[Thể loại:Vật lý]][[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>j1lxqny4c1p3tbu90vxigwfe2rqzpgt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542857</id>
      <parentid>542835</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:10:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phản ứng sóng */</comment>
      <origin>542857</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="335" sha1="3i2590o53y0629p07bxjtim516nxhgp" xml:space="preserve">:[[Tập_tin:Wave.png|200px]][[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|400px]]

==Loại sóng==
* [[Sóng Tròn]]
* [[Sóng Sin]]
* [[Sóng Vuông]]
* [[Sóng Tam giác]]

==Phản ứng sóng==
* [[Phản xạ]]
* [[Khúc xạ ]]
* [[Tán xạ ]]
* [[Giao thoa]]
* [[ sóng]]

[[Thể loại:Vật lý]][[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>3i2590o53y0629p07bxjtim516nxhgp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542858</id>
      <parentid>542857</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:11:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phản ứng sóng */</comment>
      <origin>542858</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344" sha1="sfhe9okg03nqxcmxwc45l5coq0ouchl" xml:space="preserve">:[[Tập_tin:Wave.png|200px]][[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|400px]]

==Loại sóng==
* [[Sóng Tròn]]
* [[Sóng Sin]]
* [[Sóng Vuông]]
* [[Sóng Tam giác]]

==Phản ứng sóng==
* [[Phản xạ]]
* [[Khúc xạ ]]
* [[Khuếch xạ]]
* [[Giao thoa]]
* [[Tán xạ ]]


[[Thể loại:Vật lý]][[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>sfhe9okg03nqxcmxwc45l5coq0ouchl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542859</id>
      <parentid>542858</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:11:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phản ứng sóng */</comment>
      <origin>542859</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="347" sha1="eivm635yh493a502ihh3x5qn4y9w668" xml:space="preserve">:[[Tập_tin:Wave.png|200px]][[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|400px]]

==Loại sóng==
* [[Sóng Tròn]]
* [[Sóng Sin]]
* [[Sóng Vuông]]
* [[Sóng Tam giác]]

==Phản ứng sóng==
* [[Phản xạ]]
* [[Khúc xạ ]]
* [[Khuếch xạ]]
* [[Giao thoa]]
* [[Chiết xạ ]]


[[Thể loại:Vật lý]][[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>eivm635yh493a502ihh3x5qn4y9w668</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542860</id>
      <parentid>542859</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:13:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phản ứng sóng */</comment>
      <origin>542860</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="a39wor3k06uanqbvrmvsguvr8r0p0co" xml:space="preserve">:[[Tập_tin:Wave.png|200px]][[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|400px]]

==Loại sóng==
* [[Sóng Tròn]]
* [[Sóng Sin]]
* [[Sóng Vuông]]
* [[Sóng Tam giác]]

==Phản ứng sóng==
* [[Phản xạ]]
* [[Khúc xạ ]]
* [[Khuếch xạ]]
* [[Nhiểu xạ]]
* [[Chiết xạ ]]


[[Thể loại:Vật lý]][[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>a39wor3k06uanqbvrmvsguvr8r0p0co</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542861</id>
      <parentid>542860</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phản ứng sóng */</comment>
      <origin>542861</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="mudpqho9xgvw84twijm71vzcid6c5l5" xml:space="preserve">:[[Tập_tin:Wave.png|200px]][[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|400px]]

==Loại sóng==
* [[Sóng Tròn]]
* [[Sóng Sin]]
* [[Sóng Vuông]]
* [[Sóng Tam giác]]

==Phản ứng sóng==
* [[Phản xạ]]
* [[Khúc xạ ]]
* [[Khuếch xạ]]
* [[Nhiễu xạ]]
* [[Chiết xạ ]]


[[Thể loại:Vật lý]][[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>mudpqho9xgvw84twijm71vzcid6c5l5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542875</id>
      <parentid>542861</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:27:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542875</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="357" sha1="j1lxqny4c1p3tbu90vxigwfe2rqzpgt" xml:space="preserve">:[[Tập_tin:Wave.png|200px]][[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|400px]]

==Loại sóng==
* [[Sóng Tròn]]
* [[Sóng Sin]]
* [[Sóng Vuông]]
* [[Sóng Tam giác]]

==Phản ứng sóng==
* [[Phản xạ sóng]]
* [[Khúc xạ sóng]]
* [[Tán xạ sóng]]
* [[Giao thoa sóng]]
* [[ sóng]]

[[Thể loại:Vật lý]][[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>j1lxqny4c1p3tbu90vxigwfe2rqzpgt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542876</id>
      <parentid>542875</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phản ứng sóng */</comment>
      <origin>542876</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="349" sha1="7m5jaubuqu7valqz0z6ju7gx3o8unef" xml:space="preserve">:[[Tập_tin:Wave.png|200px]][[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|400px]]

==Loại sóng==
* [[Sóng Tròn]]
* [[Sóng Sin]]
* [[Sóng Vuông]]
* [[Sóng Tam giác]]

==Phản ứng sóng==
* [[Phản xạ ]]
* [[Khúc xạ ]]
* [[Chiết xạ ]]
* [[Khuếch xạ]]
* [[Nhiễu xạ]]

[[Thể loại:Vật lý]][[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>7m5jaubuqu7valqz0z6ju7gx3o8unef</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Điện tử</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109119</id>
    <revision>
      <id>542894</id>
      <parentid>540454</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:59:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542894</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3159" sha1="cxhu56a6ese0ilvrxpnj2my29annbzd" xml:space="preserve">Điện tử, một loại [[Hạt cơ bản]] mang điện là  phần tử nhỏ nhứt không thể phân chia tạo nên [[Nguyên Tử]] vật chất . 

==Loại Điện tử==
Có tất cả ba loại Điện tử  đả được tìm thấy bao gồm  
* [[Điện tử âm]] Một loại hạt mang điện âm (-) có ký hiệu &lt;math&gt;e^{-}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_e = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử dương]] Một loại hạt mang điện đương (+) có ký hiệu &lt;math&gt;p^{+}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_p = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử trung  hòa]] Một loại hạt không mang điện (0)   có ký hiệu &lt;math&gt;n^{0}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_n = &lt;/math&gt; 
:{| class=&quot;&quot; width=100% align=center
| '''Điện tử ''' || '''Ký Hiệu''' || '''Điện mang''' || ''' Khối Lượng'''
|-
| [[Điện tử âm]] || &lt;math&gt;e^-&lt;/math&gt;|| - ||&lt;math&gt;m_e &lt;/math&gt;
|-
| [[Điện tử dương]] || &lt;math&gt;p^+&lt;/math&gt;|| + || &lt;math&gt;m_p &lt;/math&gt;
|-
|[[ Điện tử trung hòa]] || &lt;math&gt;n^0&lt;/math&gt;|| 0 || &lt;math&gt;m_n&lt;/math&gt;
|-
|}

==Phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất ==
[[File:Atom_Diagram.svg|150px|right]]
Vào năm, Rutherford công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Rutherford]] cho biết sự phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''[[Nguyên tử]]  có các vòng tròn [[Quỹ đạo]] quay quanh một [[Hạt nhân]] ở trong tâm . [[Điện tử âm]] nằm trên các Quỹ đạo vòng tròn . Điện tử dương va Điện tử trung hòa nằm trên [[Hạt nhân]] . Ở trạng thái cân bằng, tổng điện của nguyên tử bằng không ''

== Chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất tạo ra Quang tử  ==
[[Tập_tin:Bohr_Model.svg|200px|right]]
Vào năm, Bohr công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Bohr]] cho biết sự Quang tử nhiệt  tạo ra  chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''Nếu Nguyên tử hấp thụ năng lượng của một Lực (Điện , Ánh sáng ...) năng lượng của Nguyên tử sẻ thay đổi lúc này điện tử nằm ở [[trạng thái kích thích]] .'' ''Điện tử trở thành điện tử tự do khi điện tử hấp thụ hay giải thoát năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi ra khỏi nguyên tử khi điện tử hấp thụ năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi vô trong nguyên tử khi điện tử giải thoát năng lượng quang tuyến ''


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi ra ===
: [[Tập tin:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]
:&lt;math&gt;hf = hf_o + \frac{1}{2} m v^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = \frac{m v^2}{2 \Delta f} &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\Delta f = f - f_o = f - \frac{C}{\lambda_o} &lt;/math&gt;


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi vô===
: [[Tập tin:Bohr Model.svg|200px]] 
:&lt;math&gt;nhf = 2 \pi m v r&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = 2 \pi \frac{m v r}{nf}&lt;/math&gt;

==Điện tích==
[[Thể loại:Điện]]</text>
      <sha1>cxhu56a6ese0ilvrxpnj2my29annbzd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542895</id>
      <parentid>542894</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:00:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điện tích */</comment>
      <origin>542895</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10972" sha1="9oovxnh5opyz1rz4ka7e97cfvz45feg" xml:space="preserve">Điện tử, một loại [[Hạt cơ bản]] mang điện là  phần tử nhỏ nhứt không thể phân chia tạo nên [[Nguyên Tử]] vật chất . 

==Loại Điện tử==
Có tất cả ba loại Điện tử  đả được tìm thấy bao gồm  
* [[Điện tử âm]] Một loại hạt mang điện âm (-) có ký hiệu &lt;math&gt;e^{-}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_e = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử dương]] Một loại hạt mang điện đương (+) có ký hiệu &lt;math&gt;p^{+}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_p = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử trung  hòa]] Một loại hạt không mang điện (0)   có ký hiệu &lt;math&gt;n^{0}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_n = &lt;/math&gt; 
:{| class=&quot;&quot; width=100% align=center
| '''Điện tử ''' || '''Ký Hiệu''' || '''Điện mang''' || ''' Khối Lượng'''
|-
| [[Điện tử âm]] || &lt;math&gt;e^-&lt;/math&gt;|| - ||&lt;math&gt;m_e &lt;/math&gt;
|-
| [[Điện tử dương]] || &lt;math&gt;p^+&lt;/math&gt;|| + || &lt;math&gt;m_p &lt;/math&gt;
|-
|[[ Điện tử trung hòa]] || &lt;math&gt;n^0&lt;/math&gt;|| 0 || &lt;math&gt;m_n&lt;/math&gt;
|-
|}

==Phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất ==
[[File:Atom_Diagram.svg|150px|right]]
Vào năm, Rutherford công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Rutherford]] cho biết sự phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''[[Nguyên tử]]  có các vòng tròn [[Quỹ đạo]] quay quanh một [[Hạt nhân]] ở trong tâm . [[Điện tử âm]] nằm trên các Quỹ đạo vòng tròn . Điện tử dương va Điện tử trung hòa nằm trên [[Hạt nhân]] . Ở trạng thái cân bằng, tổng điện của nguyên tử bằng không ''

== Chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất tạo ra Quang tử  ==
[[Tập_tin:Bohr_Model.svg|200px|right]]
Vào năm, Bohr công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Bohr]] cho biết sự Quang tử nhiệt  tạo ra  chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''Nếu Nguyên tử hấp thụ năng lượng của một Lực (Điện , Ánh sáng ...) năng lượng của Nguyên tử sẻ thay đổi lúc này điện tử nằm ở [[trạng thái kích thích]] .'' ''Điện tử trở thành điện tử tự do khi điện tử hấp thụ hay giải thoát năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi ra khỏi nguyên tử khi điện tử hấp thụ năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi vô trong nguyên tử khi điện tử giải thoát năng lượng quang tuyến ''


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi ra ===
: [[Tập tin:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]
:&lt;math&gt;hf = hf_o + \frac{1}{2} m v^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = \frac{m v^2}{2 \Delta f} &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\Delta f = f - f_o = f - \frac{C}{\lambda_o} &lt;/math&gt;


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi vô===
: [[Tập tin:Bohr Model.svg|200px]] 
:&lt;math&gt;nhf = 2 \pi m v r&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = 2 \pi \frac{m v r}{nf}&lt;/math&gt;

==Điện tích==
Điện tích là các vật mang điện khi vật cho hay nhận điện tử âm . Mọi vật trung hòa về điện khi cho hay nhận điện tử âm sẽ trở thành Điện tích . Khi vật nhận electron vật sẻ trở thành điện tích âm .  Khi vật cho electron vật sẻ trở thành điện tích dương . 

:{|width=100%
|-
|   '''Điện tích '''|| '''Ký hiệu ''' ||  '''Tích điện tử âm ''' || '''Điện lượng''' || '''Điện trường ''' || ''' Từ trường '''
|-
| [[Điện tích âm]] || (-) ||  Vật + &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt; || -Q ||[[File:VFPt_minus_thumb.svg|100px]] || B ↓
|-
|  [[Điện tích dương]] || (+) || Vật - &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt;  || +Q || [[File:VFPt_plus_thumb.svg|100px]] || B ↑
|-
|}

==Tính chất==
Mọi điện tích đều có các tính chất sau Điện lượng Q, Điện trường E và Từ trường B
===Điện lượng ===
Điện lượng cho biết số lượng điện của Điện tích. Điện lượng có ký hiệu '''Q''' đo bằng đơn vị Coulomb ('''C''') .  Điện tích âm có -Q C .  Điện tích dương có +Q C . 

Đơn vị Coulomb được định nghĩa như sau 
: &lt;math&gt;1 C = 6,24 \times 10^{18}&lt;/math&gt; electron.

===Điện trường===
Điện trường cho biết trường điện của các đường lực điện trong một diện tích  . Điện trường có ký hiệu '''E''' đo bằng đơn vị V/m . Điện tích âm có các đường lực điện hướng vô , Điện tích dương có các đường lực điện hướng ra .

===Từ trường ===
Từ trường cho biết trường từ của các đường lực từ trong một diện tích  .  Từ trường có ký hiệu '''B''' . Trong hệ SI, B có đơn vị tesla (T) và tương ứng ΦB (từ thông) có đơn vị weber (Wb) do vậy mật độ thông lượng 1 Wb/m² bằng 1 tesla. Đơn vị SI của tesla bằng (newton•giây)/(coulomb•mét).[nb 5] Trong đơn vị Gauss-cgs, B có đơn vị gauss (G) (và 1 T = 10.000 G) Trường H có đơn vị ampere trên mét (A/m) trong hệ SI, và oersted (Oe) trong hệ CGS.

Điện tích âm có các vòng tròn  lực từ đi thuận chiều kim đồng hồ . Điện tích dương có các vòng tròn  lực từ đi nghịch chiều kim đồng hồ.

==Định luật Tương tác Điện tích==
===Định luật tương tác Điện tích===

====Định luật Coulomb====
Định luật Coulomb hay định luật hấp dẩn giửa 2 Điện tích cho rằng
: ''Khi có nhiều điện tích nằm kề nhau, điện tích đồng loại sẻ đẩy nhau . Điện tích khác loại sẻ hút nhau . Điện tích âm sẻ hút điện tích dương về hướng mình tạo ra lực hút điện tích còn được gọi là Lực Coulomb ''

====Định luật Ampere====
Định luật Ampere hay định luật tương tác giửa diện và Điện tích tạo ra Điện trường cho rằng
: ''Lực điện tương tác với điện tích làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng ngang sẻ tạo ra một điện trường ''

====Định luật Lorentz====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Định luật Lorentz hay định luật tương tác giửa từ trường và Điện tích tạo ra Từ trường cho rằng
: ''Lực điện từ là lực tổng hợp của [[Lực điện]] và [[Lực từ]] tác dụng lên một [[hạt điểm|điện tích điểm]] chuyển động trong [[trường điện từ]]. '''Lực điện ''' có phương trùng với phương chuyển động của hạt mang điện . '''Lực từ''' có phương luôn [[vuông góc]] với phương chuyển động của hạt mang điện và làm thay đổi quỹ đạo chuyển động của hạt mang điện. Nếu hạt mang điện chuyển động theo phương vuông góc với [[đường cảm ứng từ]] thì hạt sẽ chuyển động theo quỹ đạo tròn, nếu hạt chuyển động theo phương không vuông góc với đường cảm ứng từ thì quỹ đạo của nó sẽ là hình xoắn ốc ''.

===Lực tương tác Điện tích===
====Lực Coulomb hay Lực hẤp dẩn điện tích====
[[Tập tin:VFPt charges plus minus thumb.svg|200px| Điện trường của điện tích điểm dương và âm.|right]]
Lực điện tích âm hút điện tích dương về hướng mình được tính bằng công thức sau
 &lt;math&gt;F = K \frac{Q_+ Q_-}{r^2}&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_Q &lt;/math&gt; - Lực hút điện tích
: &lt;math&gt;Q_+ , Q_-&lt;/math&gt; - Điện tích
: &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; - Cách khoảng giửa 2 điện tích
: &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; - Hằng số hấp dẩn điện tích


Với 2 điện lượng cùng cường độ
: &lt;math&gt;Q_+ = Q_- = Q&lt;/math&gt;
Lực Coulomb
: &lt;math&gt;F_Q = K \frac{Q^2}{r^2}&lt;/math&gt;
Khoảng cách giửa 2 điện tích
: &lt;math&gt;r = \sqrt{K \frac{Q^2}{F_Q}}&lt;/math&gt;
Điện trường
: &lt;math&gt;E = \frac{F_Q}{Q} = K \frac{Q}{r^2} &lt;/math&gt;
Năng lực Điện trường
: &lt;math&gt;W_E = \int E dr = \int K \frac{Q}{r^2}  dr = K \frac{Q}{r}  &lt;/math&gt;
Năng lươ.ng Điện trường
: &lt;math&gt;U_E =  \frac{W_E}{t} =   K \frac{Q}{rt} &lt;/math&gt;

====Lực Ampere hay Lực động điện====

Lực điện tạo ra điện trường được tính theo định luật Ampere như sau
 &lt;math&gt;F = QE&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực điện động 
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trương


Từ trên,
: &lt;math&gt;F_E = QE = Q \frac{V}{l} = \frac{W}{l}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l = \frac{W}{F_E}&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{l}{t} = \frac{W}{t F_E}  = \frac{U}{F_E}&lt;/math&gt;
Thời gian di chuyển
: &lt;math&gt;t =  \frac{l}{v} = \frac{W}{F_E} / \frac{U}{F_E} = \frac{W}{U}&lt;/math&gt;
Điện trường
: &lt;math&gt;E = \frac{F}{Q} = \frac{V}{l}&lt;/math&gt;

====Lực Lorentz hay Lực động từ ====

Trong trường hợp lực từ của nam châm làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng dọc đi lên hay đi xuống . Lực từ được tính theo định luật Lorentz như sau
 &lt;math&gt;F=\pm QvB&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; - Lực Lorentz hay Lực từ động
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc
: &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; - Từ cảm

Từ trên,
: &lt;math&gt;F_B=QvB = I t v B = I l B&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{F_B}{QB}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l =\frac {F_B}{IB}&lt;/math&gt;
Thời gian  di chuyển
: &lt;math&gt;t = \frac {F_B}{IB} / \frac{F_B}{QB} = \frac{Q}{I}&lt;/math&gt;

Trong trường học, Điện tích di chuyển theo vòng tròn quỹ đạo đi thuận hay nghịch chiều kim đồng hồ  . Chuyểng động cân bằng của 2 lực lực vô vòng tròn và lực từ động
: &lt;math&gt;W_R = W_B&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;\frac{mv^2}{R}= QvBl&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{Q}{m} B R l&lt;/math&gt;
Bán kín vòng tròn
: &lt;math&gt;R = \frac{mv}{QB} &lt;/math&gt;

====Lực Điện từ====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Lực điện từ tạo ra từ tổng của 2 lực , [[Lực  động điện]] và [[Lực động từ]] được tính bằng công thức sau 
 &lt;math&gt;F = F_E + F_B = Q E \pm Q v B = Q ( E \pm v B)&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_{EB}&lt;/math&gt; - Lực động điện từ
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực động điện
: &lt;math&gt;F_B&lt;/math&gt; - Lực động từ
:&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trường
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Từ trường
:&lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc

Từ trên,

: &lt;math&gt;F = QE &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;v = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = \pm QvB &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = 0 &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E \pm QvB = 0&lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;E = v B&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;B = \frac{1}{v} E&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;v = \frac{E}{B}&lt;/math&gt;

[[Thể loại:Điện]]</text>
      <sha1>9oovxnh5opyz1rz4ka7e97cfvz45feg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542896</id>
      <parentid>542895</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:00:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tính chất */</comment>
      <origin>542896</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9389" sha1="e8ornw4ys3gf64ff2eu6v6v98kb7ibk" xml:space="preserve">Điện tử, một loại [[Hạt cơ bản]] mang điện là  phần tử nhỏ nhứt không thể phân chia tạo nên [[Nguyên Tử]] vật chất . 

==Loại Điện tử==
Có tất cả ba loại Điện tử  đả được tìm thấy bao gồm  
* [[Điện tử âm]] Một loại hạt mang điện âm (-) có ký hiệu &lt;math&gt;e^{-}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_e = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử dương]] Một loại hạt mang điện đương (+) có ký hiệu &lt;math&gt;p^{+}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_p = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử trung  hòa]] Một loại hạt không mang điện (0)   có ký hiệu &lt;math&gt;n^{0}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_n = &lt;/math&gt; 
:{| class=&quot;&quot; width=100% align=center
| '''Điện tử ''' || '''Ký Hiệu''' || '''Điện mang''' || ''' Khối Lượng'''
|-
| [[Điện tử âm]] || &lt;math&gt;e^-&lt;/math&gt;|| - ||&lt;math&gt;m_e &lt;/math&gt;
|-
| [[Điện tử dương]] || &lt;math&gt;p^+&lt;/math&gt;|| + || &lt;math&gt;m_p &lt;/math&gt;
|-
|[[ Điện tử trung hòa]] || &lt;math&gt;n^0&lt;/math&gt;|| 0 || &lt;math&gt;m_n&lt;/math&gt;
|-
|}

==Phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất ==
[[File:Atom_Diagram.svg|150px|right]]
Vào năm, Rutherford công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Rutherford]] cho biết sự phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''[[Nguyên tử]]  có các vòng tròn [[Quỹ đạo]] quay quanh một [[Hạt nhân]] ở trong tâm . [[Điện tử âm]] nằm trên các Quỹ đạo vòng tròn . Điện tử dương va Điện tử trung hòa nằm trên [[Hạt nhân]] . Ở trạng thái cân bằng, tổng điện của nguyên tử bằng không ''

== Chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất tạo ra Quang tử  ==
[[Tập_tin:Bohr_Model.svg|200px|right]]
Vào năm, Bohr công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Bohr]] cho biết sự Quang tử nhiệt  tạo ra  chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''Nếu Nguyên tử hấp thụ năng lượng của một Lực (Điện , Ánh sáng ...) năng lượng của Nguyên tử sẻ thay đổi lúc này điện tử nằm ở [[trạng thái kích thích]] .'' ''Điện tử trở thành điện tử tự do khi điện tử hấp thụ hay giải thoát năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi ra khỏi nguyên tử khi điện tử hấp thụ năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi vô trong nguyên tử khi điện tử giải thoát năng lượng quang tuyến ''


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi ra ===
: [[Tập tin:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]
:&lt;math&gt;hf = hf_o + \frac{1}{2} m v^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = \frac{m v^2}{2 \Delta f} &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\Delta f = f - f_o = f - \frac{C}{\lambda_o} &lt;/math&gt;


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi vô===
: [[Tập tin:Bohr Model.svg|200px]] 
:&lt;math&gt;nhf = 2 \pi m v r&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = 2 \pi \frac{m v r}{nf}&lt;/math&gt;

==Điện tích==
Điện tích là các vật mang điện khi vật cho hay nhận điện tử âm . Mọi vật trung hòa về điện khi cho hay nhận điện tử âm sẽ trở thành Điện tích . Khi vật nhận electron vật sẻ trở thành điện tích âm .  Khi vật cho electron vật sẻ trở thành điện tích dương . 

:{|width=100%
|-
|   '''Điện tích '''|| '''Ký hiệu ''' ||  '''Tích điện tử âm ''' || '''Điện lượng''' || '''Điện trường ''' || ''' Từ trường '''
|-
| [[Điện tích âm]] || (-) ||  Vật + &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt; || -Q ||[[File:VFPt_minus_thumb.svg|100px]] || B ↓
|-
|  [[Điện tích dương]] || (+) || Vật - &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt;  || +Q || [[File:VFPt_plus_thumb.svg|100px]] || B ↑
|-
|}

==Định luật Tương tác Điện tích==
===Định luật tương tác Điện tích===

====Định luật Coulomb====
Định luật Coulomb hay định luật hấp dẩn giửa 2 Điện tích cho rằng
: ''Khi có nhiều điện tích nằm kề nhau, điện tích đồng loại sẻ đẩy nhau . Điện tích khác loại sẻ hút nhau . Điện tích âm sẻ hút điện tích dương về hướng mình tạo ra lực hút điện tích còn được gọi là Lực Coulomb ''

====Định luật Ampere====
Định luật Ampere hay định luật tương tác giửa diện và Điện tích tạo ra Điện trường cho rằng
: ''Lực điện tương tác với điện tích làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng ngang sẻ tạo ra một điện trường ''

====Định luật Lorentz====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Định luật Lorentz hay định luật tương tác giửa từ trường và Điện tích tạo ra Từ trường cho rằng
: ''Lực điện từ là lực tổng hợp của [[Lực điện]] và [[Lực từ]] tác dụng lên một [[hạt điểm|điện tích điểm]] chuyển động trong [[trường điện từ]]. '''Lực điện ''' có phương trùng với phương chuyển động của hạt mang điện . '''Lực từ''' có phương luôn [[vuông góc]] với phương chuyển động của hạt mang điện và làm thay đổi quỹ đạo chuyển động của hạt mang điện. Nếu hạt mang điện chuyển động theo phương vuông góc với [[đường cảm ứng từ]] thì hạt sẽ chuyển động theo quỹ đạo tròn, nếu hạt chuyển động theo phương không vuông góc với đường cảm ứng từ thì quỹ đạo của nó sẽ là hình xoắn ốc ''.

===Lực tương tác Điện tích===
====Lực Coulomb hay Lực hẤp dẩn điện tích====
[[Tập tin:VFPt charges plus minus thumb.svg|200px| Điện trường của điện tích điểm dương và âm.|right]]
Lực điện tích âm hút điện tích dương về hướng mình được tính bằng công thức sau
 &lt;math&gt;F = K \frac{Q_+ Q_-}{r^2}&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_Q &lt;/math&gt; - Lực hút điện tích
: &lt;math&gt;Q_+ , Q_-&lt;/math&gt; - Điện tích
: &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; - Cách khoảng giửa 2 điện tích
: &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; - Hằng số hấp dẩn điện tích


Với 2 điện lượng cùng cường độ
: &lt;math&gt;Q_+ = Q_- = Q&lt;/math&gt;
Lực Coulomb
: &lt;math&gt;F_Q = K \frac{Q^2}{r^2}&lt;/math&gt;
Khoảng cách giửa 2 điện tích
: &lt;math&gt;r = \sqrt{K \frac{Q^2}{F_Q}}&lt;/math&gt;
Điện trường
: &lt;math&gt;E = \frac{F_Q}{Q} = K \frac{Q}{r^2} &lt;/math&gt;
Năng lực Điện trường
: &lt;math&gt;W_E = \int E dr = \int K \frac{Q}{r^2}  dr = K \frac{Q}{r}  &lt;/math&gt;
Năng lươ.ng Điện trường
: &lt;math&gt;U_E =  \frac{W_E}{t} =   K \frac{Q}{rt} &lt;/math&gt;

====Lực Ampere hay Lực động điện====

Lực điện tạo ra điện trường được tính theo định luật Ampere như sau
 &lt;math&gt;F = QE&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực điện động 
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trương


Từ trên,
: &lt;math&gt;F_E = QE = Q \frac{V}{l} = \frac{W}{l}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l = \frac{W}{F_E}&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{l}{t} = \frac{W}{t F_E}  = \frac{U}{F_E}&lt;/math&gt;
Thời gian di chuyển
: &lt;math&gt;t =  \frac{l}{v} = \frac{W}{F_E} / \frac{U}{F_E} = \frac{W}{U}&lt;/math&gt;
Điện trường
: &lt;math&gt;E = \frac{F}{Q} = \frac{V}{l}&lt;/math&gt;

====Lực Lorentz hay Lực động từ ====

Trong trường hợp lực từ của nam châm làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng dọc đi lên hay đi xuống . Lực từ được tính theo định luật Lorentz như sau
 &lt;math&gt;F=\pm QvB&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; - Lực Lorentz hay Lực từ động
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc
: &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; - Từ cảm

Từ trên,
: &lt;math&gt;F_B=QvB = I t v B = I l B&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{F_B}{QB}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l =\frac {F_B}{IB}&lt;/math&gt;
Thời gian  di chuyển
: &lt;math&gt;t = \frac {F_B}{IB} / \frac{F_B}{QB} = \frac{Q}{I}&lt;/math&gt;

Trong trường học, Điện tích di chuyển theo vòng tròn quỹ đạo đi thuận hay nghịch chiều kim đồng hồ  . Chuyểng động cân bằng của 2 lực lực vô vòng tròn và lực từ động
: &lt;math&gt;W_R = W_B&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;\frac{mv^2}{R}= QvBl&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{Q}{m} B R l&lt;/math&gt;
Bán kín vòng tròn
: &lt;math&gt;R = \frac{mv}{QB} &lt;/math&gt;

====Lực Điện từ====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Lực điện từ tạo ra từ tổng của 2 lực , [[Lực  động điện]] và [[Lực động từ]] được tính bằng công thức sau 
 &lt;math&gt;F = F_E + F_B = Q E \pm Q v B = Q ( E \pm v B)&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_{EB}&lt;/math&gt; - Lực động điện từ
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực động điện
: &lt;math&gt;F_B&lt;/math&gt; - Lực động từ
:&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trường
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Từ trường
:&lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc

Từ trên,

: &lt;math&gt;F = QE &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;v = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = \pm QvB &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = 0 &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E \pm QvB = 0&lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;E = v B&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;B = \frac{1}{v} E&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;v = \frac{E}{B}&lt;/math&gt;

[[Thể loại:Điện]]</text>
      <sha1>e8ornw4ys3gf64ff2eu6v6v98kb7ibk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542897</id>
      <parentid>542896</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:01:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Định luật Tương tác Điện tích */</comment>
      <origin>542897</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6502" sha1="0pn45u5s4wlo86zp6y9rhcug1k1pzje" xml:space="preserve">Điện tử, một loại [[Hạt cơ bản]] mang điện là  phần tử nhỏ nhứt không thể phân chia tạo nên [[Nguyên Tử]] vật chất . 

==Loại Điện tử==
Có tất cả ba loại Điện tử  đả được tìm thấy bao gồm  
* [[Điện tử âm]] Một loại hạt mang điện âm (-) có ký hiệu &lt;math&gt;e^{-}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_e = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử dương]] Một loại hạt mang điện đương (+) có ký hiệu &lt;math&gt;p^{+}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_p = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử trung  hòa]] Một loại hạt không mang điện (0)   có ký hiệu &lt;math&gt;n^{0}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_n = &lt;/math&gt; 
:{| class=&quot;&quot; width=100% align=center
| '''Điện tử ''' || '''Ký Hiệu''' || '''Điện mang''' || ''' Khối Lượng'''
|-
| [[Điện tử âm]] || &lt;math&gt;e^-&lt;/math&gt;|| - ||&lt;math&gt;m_e &lt;/math&gt;
|-
| [[Điện tử dương]] || &lt;math&gt;p^+&lt;/math&gt;|| + || &lt;math&gt;m_p &lt;/math&gt;
|-
|[[ Điện tử trung hòa]] || &lt;math&gt;n^0&lt;/math&gt;|| 0 || &lt;math&gt;m_n&lt;/math&gt;
|-
|}

==Phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất ==
[[File:Atom_Diagram.svg|150px|right]]
Vào năm, Rutherford công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Rutherford]] cho biết sự phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''[[Nguyên tử]]  có các vòng tròn [[Quỹ đạo]] quay quanh một [[Hạt nhân]] ở trong tâm . [[Điện tử âm]] nằm trên các Quỹ đạo vòng tròn . Điện tử dương va Điện tử trung hòa nằm trên [[Hạt nhân]] . Ở trạng thái cân bằng, tổng điện của nguyên tử bằng không ''

== Chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất tạo ra Quang tử  ==
[[Tập_tin:Bohr_Model.svg|200px|right]]
Vào năm, Bohr công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Bohr]] cho biết sự Quang tử nhiệt  tạo ra  chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''Nếu Nguyên tử hấp thụ năng lượng của một Lực (Điện , Ánh sáng ...) năng lượng của Nguyên tử sẻ thay đổi lúc này điện tử nằm ở [[trạng thái kích thích]] .'' ''Điện tử trở thành điện tử tự do khi điện tử hấp thụ hay giải thoát năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi ra khỏi nguyên tử khi điện tử hấp thụ năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi vô trong nguyên tử khi điện tử giải thoát năng lượng quang tuyến ''


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi ra ===
: [[Tập tin:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]
:&lt;math&gt;hf = hf_o + \frac{1}{2} m v^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = \frac{m v^2}{2 \Delta f} &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\Delta f = f - f_o = f - \frac{C}{\lambda_o} &lt;/math&gt;


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi vô===
: [[Tập tin:Bohr Model.svg|200px]] 
:&lt;math&gt;nhf = 2 \pi m v r&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = 2 \pi \frac{m v r}{nf}&lt;/math&gt;

==Điện tích==
Điện tích là các vật mang điện khi vật cho hay nhận điện tử âm . Mọi vật trung hòa về điện khi cho hay nhận điện tử âm sẽ trở thành Điện tích . Khi vật nhận electron vật sẻ trở thành điện tích âm .  Khi vật cho electron vật sẻ trở thành điện tích dương . 

:{|width=100%
|-
|   '''Điện tích '''|| '''Ký hiệu ''' ||  '''Tích điện tử âm ''' || '''Điện lượng''' || '''Điện trường ''' || ''' Từ trường '''
|-
| [[Điện tích âm]] || (-) ||  Vật + &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt; || -Q ||[[File:VFPt_minus_thumb.svg|100px]] || B ↓
|-
|  [[Điện tích dương]] || (+) || Vật - &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt;  || +Q || [[File:VFPt_plus_thumb.svg|100px]] || B ↑
|-
|}


====Lực Ampere hay Lực động điện====

Lực điện tạo ra điện trường được tính theo định luật Ampere như sau
 &lt;math&gt;F = QE&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực điện động 
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trương


Từ trên,
: &lt;math&gt;F_E = QE = Q \frac{V}{l} = \frac{W}{l}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l = \frac{W}{F_E}&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{l}{t} = \frac{W}{t F_E}  = \frac{U}{F_E}&lt;/math&gt;
Thời gian di chuyển
: &lt;math&gt;t =  \frac{l}{v} = \frac{W}{F_E} / \frac{U}{F_E} = \frac{W}{U}&lt;/math&gt;
Điện trường
: &lt;math&gt;E = \frac{F}{Q} = \frac{V}{l}&lt;/math&gt;

====Lực Lorentz hay Lực động từ ====

Trong trường hợp lực từ của nam châm làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng dọc đi lên hay đi xuống . Lực từ được tính theo định luật Lorentz như sau
 &lt;math&gt;F=\pm QvB&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; - Lực Lorentz hay Lực từ động
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc
: &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; - Từ cảm

Từ trên,
: &lt;math&gt;F_B=QvB = I t v B = I l B&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{F_B}{QB}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l =\frac {F_B}{IB}&lt;/math&gt;
Thời gian  di chuyển
: &lt;math&gt;t = \frac {F_B}{IB} / \frac{F_B}{QB} = \frac{Q}{I}&lt;/math&gt;

Trong trường học, Điện tích di chuyển theo vòng tròn quỹ đạo đi thuận hay nghịch chiều kim đồng hồ  . Chuyểng động cân bằng của 2 lực lực vô vòng tròn và lực từ động
: &lt;math&gt;W_R = W_B&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;\frac{mv^2}{R}= QvBl&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{Q}{m} B R l&lt;/math&gt;
Bán kín vòng tròn
: &lt;math&gt;R = \frac{mv}{QB} &lt;/math&gt;

====Lực Điện từ====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Lực điện từ tạo ra từ tổng của 2 lực , [[Lực  động điện]] và [[Lực động từ]] được tính bằng công thức sau 
 &lt;math&gt;F = F_E + F_B = Q E \pm Q v B = Q ( E \pm v B)&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_{EB}&lt;/math&gt; - Lực động điện từ
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực động điện
: &lt;math&gt;F_B&lt;/math&gt; - Lực động từ
:&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trường
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Từ trường
:&lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc

Từ trên,

: &lt;math&gt;F = QE &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;v = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = \pm QvB &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = 0 &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E \pm QvB = 0&lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;E = v B&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;B = \frac{1}{v} E&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;v = \frac{E}{B}&lt;/math&gt;

[[Thể loại:Điện]]</text>
      <sha1>0pn45u5s4wlo86zp6y9rhcug1k1pzje</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542898</id>
      <parentid>542897</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lực Ampere hay Lực động điện */</comment>
      <origin>542898</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5835" sha1="2lu1yczri82ff62s6vqkfiwfhj2u2me" xml:space="preserve">Điện tử, một loại [[Hạt cơ bản]] mang điện là  phần tử nhỏ nhứt không thể phân chia tạo nên [[Nguyên Tử]] vật chất . 

==Loại Điện tử==
Có tất cả ba loại Điện tử  đả được tìm thấy bao gồm  
* [[Điện tử âm]] Một loại hạt mang điện âm (-) có ký hiệu &lt;math&gt;e^{-}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_e = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử dương]] Một loại hạt mang điện đương (+) có ký hiệu &lt;math&gt;p^{+}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_p = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử trung  hòa]] Một loại hạt không mang điện (0)   có ký hiệu &lt;math&gt;n^{0}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_n = &lt;/math&gt; 
:{| class=&quot;&quot; width=100% align=center
| '''Điện tử ''' || '''Ký Hiệu''' || '''Điện mang''' || ''' Khối Lượng'''
|-
| [[Điện tử âm]] || &lt;math&gt;e^-&lt;/math&gt;|| - ||&lt;math&gt;m_e &lt;/math&gt;
|-
| [[Điện tử dương]] || &lt;math&gt;p^+&lt;/math&gt;|| + || &lt;math&gt;m_p &lt;/math&gt;
|-
|[[ Điện tử trung hòa]] || &lt;math&gt;n^0&lt;/math&gt;|| 0 || &lt;math&gt;m_n&lt;/math&gt;
|-
|}

==Phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất ==
[[File:Atom_Diagram.svg|150px|right]]
Vào năm, Rutherford công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Rutherford]] cho biết sự phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''[[Nguyên tử]]  có các vòng tròn [[Quỹ đạo]] quay quanh một [[Hạt nhân]] ở trong tâm . [[Điện tử âm]] nằm trên các Quỹ đạo vòng tròn . Điện tử dương va Điện tử trung hòa nằm trên [[Hạt nhân]] . Ở trạng thái cân bằng, tổng điện của nguyên tử bằng không ''

== Chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất tạo ra Quang tử  ==
[[Tập_tin:Bohr_Model.svg|200px|right]]
Vào năm, Bohr công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Bohr]] cho biết sự Quang tử nhiệt  tạo ra  chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''Nếu Nguyên tử hấp thụ năng lượng của một Lực (Điện , Ánh sáng ...) năng lượng của Nguyên tử sẻ thay đổi lúc này điện tử nằm ở [[trạng thái kích thích]] .'' ''Điện tử trở thành điện tử tự do khi điện tử hấp thụ hay giải thoát năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi ra khỏi nguyên tử khi điện tử hấp thụ năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi vô trong nguyên tử khi điện tử giải thoát năng lượng quang tuyến ''


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi ra ===
: [[Tập tin:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]
:&lt;math&gt;hf = hf_o + \frac{1}{2} m v^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = \frac{m v^2}{2 \Delta f} &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\Delta f = f - f_o = f - \frac{C}{\lambda_o} &lt;/math&gt;


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi vô===
: [[Tập tin:Bohr Model.svg|200px]] 
:&lt;math&gt;nhf = 2 \pi m v r&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = 2 \pi \frac{m v r}{nf}&lt;/math&gt;

==Điện tích==
Điện tích là các vật mang điện khi vật cho hay nhận điện tử âm . Mọi vật trung hòa về điện khi cho hay nhận điện tử âm sẽ trở thành Điện tích . Khi vật nhận electron vật sẻ trở thành điện tích âm .  Khi vật cho electron vật sẻ trở thành điện tích dương . 

:{|width=100%
|-
|   '''Điện tích '''|| '''Ký hiệu ''' ||  '''Tích điện tử âm ''' || '''Điện lượng''' || '''Điện trường ''' || ''' Từ trường '''
|-
| [[Điện tích âm]] || (-) ||  Vật + &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt; || -Q ||[[File:VFPt_minus_thumb.svg|100px]] || B ↓
|-
|  [[Điện tích dương]] || (+) || Vật - &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt;  || +Q || [[File:VFPt_plus_thumb.svg|100px]] || B ↑
|-
|}


====Lực Lorentz hay Lực động từ ====

Trong trường hợp lực từ của nam châm làm cho điện tích di chuyển thẳng hàng theo hướng dọc đi lên hay đi xuống . Lực từ được tính theo định luật Lorentz như sau
 &lt;math&gt;F=\pm QvB&lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; - Lực Lorentz hay Lực từ động
: &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
: &lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc
: &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; - Từ cảm

Từ trên,
: &lt;math&gt;F_B=QvB = I t v B = I l B&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{F_B}{QB}&lt;/math&gt;
Đường dài di chuyển
: &lt;math&gt;l =\frac {F_B}{IB}&lt;/math&gt;
Thời gian  di chuyển
: &lt;math&gt;t = \frac {F_B}{IB} / \frac{F_B}{QB} = \frac{Q}{I}&lt;/math&gt;

Trong trường học, Điện tích di chuyển theo vòng tròn quỹ đạo đi thuận hay nghịch chiều kim đồng hồ  . Chuyểng động cân bằng của 2 lực lực vô vòng tròn và lực từ động
: &lt;math&gt;W_R = W_B&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;\frac{mv^2}{R}= QvBl&lt;/math&gt;
Vận tốc di chuyển
: &lt;math&gt;v = \frac{Q}{m} B R l&lt;/math&gt;
Bán kín vòng tròn
: &lt;math&gt;R = \frac{mv}{QB} &lt;/math&gt;

====Lực Điện từ====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Lực điện từ tạo ra từ tổng của 2 lực , [[Lực  động điện]] và [[Lực động từ]] được tính bằng công thức sau 
 &lt;math&gt;F = F_E + F_B = Q E \pm Q v B = Q ( E \pm v B)&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_{EB}&lt;/math&gt; - Lực động điện từ
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực động điện
: &lt;math&gt;F_B&lt;/math&gt; - Lực động từ
:&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trường
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Từ trường
:&lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc

Từ trên,

: &lt;math&gt;F = QE &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;v = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = \pm QvB &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = 0 &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E \pm QvB = 0&lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;E = v B&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;B = \frac{1}{v} E&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;v = \frac{E}{B}&lt;/math&gt;

[[Thể loại:Điện]]</text>
      <sha1>2lu1yczri82ff62s6vqkfiwfhj2u2me</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542899</id>
      <parentid>542898</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:01:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lực Lorentz hay Lực động từ */</comment>
      <origin>542899</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4732" sha1="llprg06295e8gkj4g4sg6kr3fh1reu3" xml:space="preserve">Điện tử, một loại [[Hạt cơ bản]] mang điện là  phần tử nhỏ nhứt không thể phân chia tạo nên [[Nguyên Tử]] vật chất . 

==Loại Điện tử==
Có tất cả ba loại Điện tử  đả được tìm thấy bao gồm  
* [[Điện tử âm]] Một loại hạt mang điện âm (-) có ký hiệu &lt;math&gt;e^{-}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_e = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử dương]] Một loại hạt mang điện đương (+) có ký hiệu &lt;math&gt;p^{+}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_p = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử trung  hòa]] Một loại hạt không mang điện (0)   có ký hiệu &lt;math&gt;n^{0}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_n = &lt;/math&gt; 
:{| class=&quot;&quot; width=100% align=center
| '''Điện tử ''' || '''Ký Hiệu''' || '''Điện mang''' || ''' Khối Lượng'''
|-
| [[Điện tử âm]] || &lt;math&gt;e^-&lt;/math&gt;|| - ||&lt;math&gt;m_e &lt;/math&gt;
|-
| [[Điện tử dương]] || &lt;math&gt;p^+&lt;/math&gt;|| + || &lt;math&gt;m_p &lt;/math&gt;
|-
|[[ Điện tử trung hòa]] || &lt;math&gt;n^0&lt;/math&gt;|| 0 || &lt;math&gt;m_n&lt;/math&gt;
|-
|}

==Phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất ==
[[File:Atom_Diagram.svg|150px|right]]
Vào năm, Rutherford công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Rutherford]] cho biết sự phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''[[Nguyên tử]]  có các vòng tròn [[Quỹ đạo]] quay quanh một [[Hạt nhân]] ở trong tâm . [[Điện tử âm]] nằm trên các Quỹ đạo vòng tròn . Điện tử dương va Điện tử trung hòa nằm trên [[Hạt nhân]] . Ở trạng thái cân bằng, tổng điện của nguyên tử bằng không ''

== Chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất tạo ra Quang tử  ==
[[Tập_tin:Bohr_Model.svg|200px|right]]
Vào năm, Bohr công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Bohr]] cho biết sự Quang tử nhiệt  tạo ra  chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''Nếu Nguyên tử hấp thụ năng lượng của một Lực (Điện , Ánh sáng ...) năng lượng của Nguyên tử sẻ thay đổi lúc này điện tử nằm ở [[trạng thái kích thích]] .'' ''Điện tử trở thành điện tử tự do khi điện tử hấp thụ hay giải thoát năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi ra khỏi nguyên tử khi điện tử hấp thụ năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi vô trong nguyên tử khi điện tử giải thoát năng lượng quang tuyến ''


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi ra ===
: [[Tập tin:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]
:&lt;math&gt;hf = hf_o + \frac{1}{2} m v^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = \frac{m v^2}{2 \Delta f} &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\Delta f = f - f_o = f - \frac{C}{\lambda_o} &lt;/math&gt;


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi vô===
: [[Tập tin:Bohr Model.svg|200px]] 
:&lt;math&gt;nhf = 2 \pi m v r&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = 2 \pi \frac{m v r}{nf}&lt;/math&gt;

==Điện tích==
Điện tích là các vật mang điện khi vật cho hay nhận điện tử âm . Mọi vật trung hòa về điện khi cho hay nhận điện tử âm sẽ trở thành Điện tích . Khi vật nhận electron vật sẻ trở thành điện tích âm .  Khi vật cho electron vật sẻ trở thành điện tích dương . 

:{|width=100%
|-
|   '''Điện tích '''|| '''Ký hiệu ''' ||  '''Tích điện tử âm ''' || '''Điện lượng''' || '''Điện trường ''' || ''' Từ trường '''
|-
| [[Điện tích âm]] || (-) ||  Vật + &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt; || -Q ||[[File:VFPt_minus_thumb.svg|100px]] || B ↓
|-
|  [[Điện tích dương]] || (+) || Vật - &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt;  || +Q || [[File:VFPt_plus_thumb.svg|100px]] || B ↑
|-
|}


====Lực Điện từ====
:[[Tập tin:Lorentz_force.svg|220x220px]]
Lực điện từ tạo ra từ tổng của 2 lực , [[Lực  động điện]] và [[Lực động từ]] được tính bằng công thức sau 
 &lt;math&gt;F = F_E + F_B = Q E \pm Q v B = Q ( E \pm v B)&lt;/math&gt;

Với
: &lt;math&gt;F_{EB}&lt;/math&gt; - Lực động điện từ
: &lt;math&gt;F_E&lt;/math&gt; - Lực động điện
: &lt;math&gt;F_B&lt;/math&gt; - Lực động từ
:&lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; - Điện lượng
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Điện trường
:&lt;math&gt;E&lt;/math&gt; - Từ trường
:&lt;math&gt;v&lt;/math&gt; - Vận tốc

Từ trên,

: &lt;math&gt;F = QE &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;v = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = \pm QvB &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E = 0&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;F = 0 &lt;/math&gt; khi &lt;math&gt;E \pm QvB = 0&lt;/math&gt;
::&lt;math&gt;E = v B&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;B = \frac{1}{v} E&lt;/math&gt; . 
::&lt;math&gt;v = \frac{E}{B}&lt;/math&gt;

[[Thể loại:Điện]]</text>
      <sha1>llprg06295e8gkj4g4sg6kr3fh1reu3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542900</id>
      <parentid>542899</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:01:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Lực Điện từ */</comment>
      <origin>542900</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3891" sha1="ciexhkz8ugqhk4nklvfmgynsnw25g0k" xml:space="preserve">Điện tử, một loại [[Hạt cơ bản]] mang điện là  phần tử nhỏ nhứt không thể phân chia tạo nên [[Nguyên Tử]] vật chất . 

==Loại Điện tử==
Có tất cả ba loại Điện tử  đả được tìm thấy bao gồm  
* [[Điện tử âm]] Một loại hạt mang điện âm (-) có ký hiệu &lt;math&gt;e^{-}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_e = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử dương]] Một loại hạt mang điện đương (+) có ký hiệu &lt;math&gt;p^{+}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_p = &lt;/math&gt; . 
* [[Điện tử trung  hòa]] Một loại hạt không mang điện (0)   có ký hiệu &lt;math&gt;n^{0}&lt;/math&gt; và có khối lượng đo được &lt;math&gt;m_n = &lt;/math&gt; 
:{| class=&quot;&quot; width=100% align=center
| '''Điện tử ''' || '''Ký Hiệu''' || '''Điện mang''' || ''' Khối Lượng'''
|-
| [[Điện tử âm]] || &lt;math&gt;e^-&lt;/math&gt;|| - ||&lt;math&gt;m_e &lt;/math&gt;
|-
| [[Điện tử dương]] || &lt;math&gt;p^+&lt;/math&gt;|| + || &lt;math&gt;m_p &lt;/math&gt;
|-
|[[ Điện tử trung hòa]] || &lt;math&gt;n^0&lt;/math&gt;|| 0 || &lt;math&gt;m_n&lt;/math&gt;
|-
|}

==Phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất ==
[[File:Atom_Diagram.svg|150px|right]]
Vào năm, Rutherford công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Rutherford]] cho biết sự phân bố Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''[[Nguyên tử]]  có các vòng tròn [[Quỹ đạo]] quay quanh một [[Hạt nhân]] ở trong tâm . [[Điện tử âm]] nằm trên các Quỹ đạo vòng tròn . Điện tử dương va Điện tử trung hòa nằm trên [[Hạt nhân]] . Ở trạng thái cân bằng, tổng điện của nguyên tử bằng không ''

== Chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất tạo ra Quang tử  ==
[[Tập_tin:Bohr_Model.svg|200px|right]]
Vào năm, Bohr công bố mô hình nguyên tử được gọi là [[Mô hình nguyên tử Bohr]] cho biết sự Quang tử nhiệt  tạo ra  chuyển dịch của Điện tử trong nguyên tử vật chất như sau 
: ''Nếu Nguyên tử hấp thụ năng lượng của một Lực (Điện , Ánh sáng ...) năng lượng của Nguyên tử sẻ thay đổi lúc này điện tử nằm ở [[trạng thái kích thích]] .'' ''Điện tử trở thành điện tử tự do khi điện tử hấp thụ hay giải thoát năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi ra khỏi nguyên tử khi điện tử hấp thụ năng lượng quang tuyến . Điện tử sẻ đi vô trong nguyên tử khi điện tử giải thoát năng lượng quang tuyến ''


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi ra ===
: [[Tập tin:Photoelectric effect in a solid - diagram.svg|200px]]
:&lt;math&gt;hf = hf_o + \frac{1}{2} m v^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = \frac{m v^2}{2 \Delta f} &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\Delta f = f - f_o = f - \frac{C}{\lambda_o} &lt;/math&gt;


===Phóng xạ nguyên tử tao ra Điện tử tự do đi vô===
: [[Tập tin:Bohr Model.svg|200px]] 
:&lt;math&gt;nhf = 2 \pi m v r&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;h = 2 \pi \frac{m v r}{nf}&lt;/math&gt;

==Điện tích==
Điện tích là các vật mang điện khi vật cho hay nhận điện tử âm . Mọi vật trung hòa về điện khi cho hay nhận điện tử âm sẽ trở thành Điện tích . Khi vật nhận electron vật sẻ trở thành điện tích âm .  Khi vật cho electron vật sẻ trở thành điện tích dương . 

:{|width=100%
|-
|   '''Điện tích '''|| '''Ký hiệu ''' ||  '''Tích điện tử âm ''' || '''Điện lượng''' || '''Điện trường ''' || ''' Từ trường '''
|-
| [[Điện tích âm]] || (-) ||  Vật + &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt; || -Q ||[[File:VFPt_minus_thumb.svg|100px]] || B ↓
|-
|  [[Điện tích dương]] || (+) || Vật - &lt;math&gt;e^- &lt;/math&gt;  || +Q || [[File:VFPt_plus_thumb.svg|100px]] || B ↑
|-
|}</text>
      <sha1>ciexhkz8ugqhk4nklvfmgynsnw25g0k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Động lượng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109126</id>
    <revision>
      <id>542830</id>
      <parentid>540601</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542830</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3758" sha1="2g4ebye24809p0pmvekn0nkyg8u537g" xml:space="preserve">Động lượng đại diện cho chuyển động của một khối lượng ở một vận tốc . 

==Ký hiệu và  đơn vị đo lường==
Động lượng có ký hiệu '''p''' đo bằng đơn vị Kg m/s được tính bằng
:&lt;math&gt;p = m \times v&lt;/math&gt;
==Tính chất==
===[[Động lượng Newton]]===
Theo Định luật Newton 2,  mọi chuyển động của một khối lượng ở gia tốc a có lực di chuyển tính như sau

&lt;math&gt;v &lt; C &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;F = ma = m \frac{v}{t} = \frac{p}{t}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;p = mv = F t &lt;/math&gt;

=== [[Động lượng Einstein]] ===

&lt;math&gt; v =  C = \lambda f&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; W =  pC = hf &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; p = h \frac{f}{C} = \frac{h}{\lambda} &lt;/math&gt;


'''v ~  C'''
:&lt;math&gt; p = p_o \gamma = p_o \sqrt{\frac{1}{1-\frac{v^2}{C^2}}}&lt;/math&gt;

==Công thức toán==
===Tính chất===
:{|width=100%
|-
| '''Động lượng ''' || '''Vận tốc '''
|-
| &lt;math&gt;p = mv = F t&lt;/math&gt; || v &lt; C
|-
|  &lt;math&gt;p = \frac{h}{\lambda} = \frac{h}{\frac{C}{f}} = \frac{hf}{C}&lt;/math&gt; || v = C
|-
| &lt;math&gt;p = p_o \gamma = p_o \sqrt{\frac{1}{1-\frac{v^2}{C^2}}}&lt;/math&gt; || v ~ C
|-
|}

===Cơ học Newton - v &lt; C===
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{mt} = \frac{p}{m} \frac{1}{t}&lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = \frac{p}{m}&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{m} t &lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;ma = m \frac{v}{t} = \frac{p}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;F s = \frac{p}{t} s = p v &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{W}{t} = \frac{p v }{t} = p a &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

===Cơ học Einstein - v &lt; C===
Động lượng di chuyển ở vận tốc v=C
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{C}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = C = \lambda f&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;C t &lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{t} = \frac{\frac{h}{\lambda}}{t} = \frac{hf}{\lambda}&lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;pC = hf &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{pC}{t} &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

Động lượng di chuyển ở vận tốc v~C
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{C}{t} \beta&lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = C  \beta = \lambda f  \beta&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;C t  \beta&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{t}  \beta &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;pC \beta &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{pC}{t} \beta &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

==Khối lượng vật và vận tốc di chuyển==
Theo Newton 
:''Khối lượng vật chất không đổi theo vận tốc di chuyển '' . 
Theo Eistein 
:''Khối lượng vật chất có thay đổi theo vận tốc di chuyển nhứt là ở vận tốc cực nhanh gần bằng hay bằng vận tốc ánh sáng ''
[[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>2g4ebye24809p0pmvekn0nkyg8u537g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542831</id>
      <parentid>542830</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ký hiệu và  đơn vị đo lường */</comment>
      <origin>542831</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3862" sha1="1fivoph4vg71qi2tfg0h7qcihv1h0nt" xml:space="preserve">Động lượng đại diện cho chuyển động của một khối lượng ở một vận tốc . 

==Ký hiệu và  đơn vị đo lường==
Động lượng có ký hiệu '''p''' đo bằng đơn vị Kg m/s được tính bằng
:&lt;math&gt;p = m \times v&lt;/math&gt; với v &lt; C
:&lt;math&gt;p = \frac{h}{\lambda} &lt;/math&gt; với v = C
:&lt;math&gt;p = p_o \gamma &lt;/math&gt; với v ~ C

==Tính chất==
===[[Động lượng Newton]]===
Theo Định luật Newton 2,  mọi chuyển động của một khối lượng ở gia tốc a có lực di chuyển tính như sau

&lt;math&gt;v &lt; C &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;F = ma = m \frac{v}{t} = \frac{p}{t}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;p = mv = F t &lt;/math&gt;

=== [[Động lượng Einstein]] ===

&lt;math&gt; v =  C = \lambda f&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; W =  pC = hf &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; p = h \frac{f}{C} = \frac{h}{\lambda} &lt;/math&gt;


'''v ~  C'''
:&lt;math&gt; p = p_o \gamma = p_o \sqrt{\frac{1}{1-\frac{v^2}{C^2}}}&lt;/math&gt;

==Công thức toán==
===Tính chất===
:{|width=100%
|-
| '''Động lượng ''' || '''Vận tốc '''
|-
| &lt;math&gt;p = mv = F t&lt;/math&gt; || v &lt; C
|-
|  &lt;math&gt;p = \frac{h}{\lambda} = \frac{h}{\frac{C}{f}} = \frac{hf}{C}&lt;/math&gt; || v = C
|-
| &lt;math&gt;p = p_o \gamma = p_o \sqrt{\frac{1}{1-\frac{v^2}{C^2}}}&lt;/math&gt; || v ~ C
|-
|}

===Cơ học Newton - v &lt; C===
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{mt} = \frac{p}{m} \frac{1}{t}&lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = \frac{p}{m}&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{m} t &lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;ma = m \frac{v}{t} = \frac{p}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;F s = \frac{p}{t} s = p v &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{W}{t} = \frac{p v }{t} = p a &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

===Cơ học Einstein - v &lt; C===
Động lượng di chuyển ở vận tốc v=C
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{C}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = C = \lambda f&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;C t &lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{t} = \frac{\frac{h}{\lambda}}{t} = \frac{hf}{\lambda}&lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;pC = hf &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{pC}{t} &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

Động lượng di chuyển ở vận tốc v~C
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{C}{t} \beta&lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = C  \beta = \lambda f  \beta&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;C t  \beta&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{t}  \beta &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;pC \beta &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{pC}{t} \beta &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

==Khối lượng vật và vận tốc di chuyển==
Theo Newton 
:''Khối lượng vật chất không đổi theo vận tốc di chuyển '' . 
Theo Eistein 
:''Khối lượng vật chất có thay đổi theo vận tốc di chuyển nhứt là ở vận tốc cực nhanh gần bằng hay bằng vận tốc ánh sáng ''
[[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>1fivoph4vg71qi2tfg0h7qcihv1h0nt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542832</id>
      <parentid>542831</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:38:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ký hiệu và  đơn vị đo lường */</comment>
      <origin>542832</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3888" sha1="lzfwvmyh7kycjk68f6i1uhj6pt410q6" xml:space="preserve">Động lượng đại diện cho chuyển động của một khối lượng ở một vận tốc . 

==Ký hiệu và  đơn vị đo lường==
Động lượng có ký hiệu '''p''' đo bằng đơn vị Kg m/s được tính bằng
:&lt;math&gt;p = m \times v&lt;/math&gt; với v &lt; C
:&lt;math&gt;p = \frac{h}{\lambda} &lt;/math&gt; với v = C
:&lt;math&gt;p = p_o \sqrt{\frac{1}{1 - \frac{v}{C}}} &lt;/math&gt; với v ~ C

==Tính chất==
===[[Động lượng Newton]]===
Theo Định luật Newton 2,  mọi chuyển động của một khối lượng ở gia tốc a có lực di chuyển tính như sau

&lt;math&gt;v &lt; C &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;F = ma = m \frac{v}{t} = \frac{p}{t}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;p = mv = F t &lt;/math&gt;

=== [[Động lượng Einstein]] ===

&lt;math&gt; v =  C = \lambda f&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; W =  pC = hf &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; p = h \frac{f}{C} = \frac{h}{\lambda} &lt;/math&gt;


'''v ~  C'''
:&lt;math&gt; p = p_o \gamma = p_o \sqrt{\frac{1}{1-\frac{v^2}{C^2}}}&lt;/math&gt;

==Công thức toán==
===Tính chất===
:{|width=100%
|-
| '''Động lượng ''' || '''Vận tốc '''
|-
| &lt;math&gt;p = mv = F t&lt;/math&gt; || v &lt; C
|-
|  &lt;math&gt;p = \frac{h}{\lambda} = \frac{h}{\frac{C}{f}} = \frac{hf}{C}&lt;/math&gt; || v = C
|-
| &lt;math&gt;p = p_o \gamma = p_o \sqrt{\frac{1}{1-\frac{v^2}{C^2}}}&lt;/math&gt; || v ~ C
|-
|}

===Cơ học Newton - v &lt; C===
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{mt} = \frac{p}{m} \frac{1}{t}&lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = \frac{p}{m}&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{m} t &lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;ma = m \frac{v}{t} = \frac{p}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;F s = \frac{p}{t} s = p v &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{W}{t} = \frac{p v }{t} = p a &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

===Cơ học Einstein - v &lt; C===
Động lượng di chuyển ở vận tốc v=C
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{C}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = C = \lambda f&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;C t &lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{t} = \frac{\frac{h}{\lambda}}{t} = \frac{hf}{\lambda}&lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;pC = hf &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{pC}{t} &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

Động lượng di chuyển ở vận tốc v~C
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{C}{t} \beta&lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = C  \beta = \lambda f  \beta&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;C t  \beta&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{t}  \beta &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;pC \beta &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{pC}{t} \beta &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

==Khối lượng vật và vận tốc di chuyển==
Theo Newton 
:''Khối lượng vật chất không đổi theo vận tốc di chuyển '' . 
Theo Eistein 
:''Khối lượng vật chất có thay đổi theo vận tốc di chuyển nhứt là ở vận tốc cực nhanh gần bằng hay bằng vận tốc ánh sáng ''
[[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>lzfwvmyh7kycjk68f6i1uhj6pt410q6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542833</id>
      <parentid>542832</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:38:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Ký hiệu và  đơn vị đo lường */</comment>
      <origin>542833</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3892" sha1="hl8qwg27aabyh3vuyvm9vfijivxqa8a" xml:space="preserve">Động lượng đại diện cho chuyển động của một khối lượng ở một vận tốc . 

==Ký hiệu và  đơn vị đo lường==
Động lượng có ký hiệu '''p''' đo bằng đơn vị Kg m/s được tính bằng
:&lt;math&gt;p = m \times v&lt;/math&gt; với v &lt; C
:&lt;math&gt;p = \frac{h}{\lambda} &lt;/math&gt; với v = C
:&lt;math&gt;p = p_o \sqrt{\frac{1}{1 - (\frac{v}{C})^2}} &lt;/math&gt; với v ~ C

==Tính chất==
===[[Động lượng Newton]]===
Theo Định luật Newton 2,  mọi chuyển động của một khối lượng ở gia tốc a có lực di chuyển tính như sau

&lt;math&gt;v &lt; C &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;F = ma = m \frac{v}{t} = \frac{p}{t}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;p = mv = F t &lt;/math&gt;

=== [[Động lượng Einstein]] ===

&lt;math&gt; v =  C = \lambda f&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; W =  pC = hf &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt; p = h \frac{f}{C} = \frac{h}{\lambda} &lt;/math&gt;


'''v ~  C'''
:&lt;math&gt; p = p_o \gamma = p_o \sqrt{\frac{1}{1-\frac{v^2}{C^2}}}&lt;/math&gt;

==Công thức toán==
===Tính chất===
:{|width=100%
|-
| '''Động lượng ''' || '''Vận tốc '''
|-
| &lt;math&gt;p = mv = F t&lt;/math&gt; || v &lt; C
|-
|  &lt;math&gt;p = \frac{h}{\lambda} = \frac{h}{\frac{C}{f}} = \frac{hf}{C}&lt;/math&gt; || v = C
|-
| &lt;math&gt;p = p_o \gamma = p_o \sqrt{\frac{1}{1-\frac{v^2}{C^2}}}&lt;/math&gt; || v ~ C
|-
|}

===Cơ học Newton - v &lt; C===
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{mt} = \frac{p}{m} \frac{1}{t}&lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = \frac{p}{m}&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{m} t &lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;ma = m \frac{v}{t} = \frac{p}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;F s = \frac{p}{t} s = p v &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{W}{t} = \frac{p v }{t} = p a &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

===Cơ học Einstein - v &lt; C===
Động lượng di chuyển ở vận tốc v=C
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{C}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = C = \lambda f&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;C t &lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{t} = \frac{\frac{h}{\lambda}}{t} = \frac{hf}{\lambda}&lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;pC = hf &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{pC}{t} &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

Động lượng di chuyển ở vận tốc v~C
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{C}{t} \beta&lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;v = C  \beta = \lambda f  \beta&lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;C t  \beta&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{p}{t}  \beta &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;pC \beta &lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{pC}{t} \beta &lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}

==Khối lượng vật và vận tốc di chuyển==
Theo Newton 
:''Khối lượng vật chất không đổi theo vận tốc di chuyển '' . 
Theo Eistein 
:''Khối lượng vật chất có thay đổi theo vận tốc di chuyển nhứt là ở vận tốc cực nhanh gần bằng hay bằng vận tốc ánh sáng ''
[[Thể loại:Chuyển động]]</text>
      <sha1>hl8qwg27aabyh3vuyvm9vfijivxqa8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Trường điện từ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109142</id>
    <revision>
      <id>542907</id>
      <parentid>539363</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:16:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Trường Điện từ */</comment>
      <origin>542907</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5981" sha1="b3h1546rgn9buhhlcm88pfywy2ptor7" xml:space="preserve">==Định luật Gauss ==
Định nghỉa mật độ trường điện  và trường từ  trên một diện tích . Định luật Gauss cho rằng
 &lt;math&gt;\phi_E = \int E dA = EA = \frac{Q}{\epsilon}&lt;/math&gt;
 &lt;math&gt;\phi_B = \int B dA = BA = \mu I  &lt;/math&gt;


===E, B===
Từ trên ta có
:&lt;math&gt;E = \frac{Q}{A \epsilon} = \frac{D}{\epsilon}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;B=  \mu \frac{I}{A }  =\mu H  &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;B=   \frac{ \mu}{A} I=L I &lt;/math&gt;

===D, H===
:&lt;math&gt;D = \epsilon E = \frac{Q}{A}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;H=  \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A }  &lt;/math&gt;

Khi
:&lt;math&gt;D= H&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\epsilon E = \frac{B}{\mu}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\sqrt{\frac{E}{B}} = \sqrt{\frac{1}{\mu \epsilon}} = C&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\frac{E}{B} = C^2 &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;E = C^2 B&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;B = \frac{1}{C^2} E&lt;/math&gt;

== Lực điên từ Lorentz ==

Một hạt mang điện tích ''q'' chuyển động với vận tốc '''v''' trong một điện từ trường, có cường độ điện trường '''E''' và cảm ứng từ '''B''' sẽ chịu lực tác dụng, '''F''', gọi là [[tương tác điện từ|lực Lorentz]]: 
:&lt;math&gt;F_{EB} = F_E + F_B = QE \pm QvB = Q(E \pm vB)&lt;/math&gt;


==Phương trình Vector Điện từ  nhiểm Maxwell==
[[Tập tin:Electromagnet1.png|150px|right]]
Các '''phương trình Maxwell''' bao gồm bốn [[phương trình]], đề ra bởi [[James Clerk Maxwell]], dùng để mô tả [[trường điện từ]] cũng như những [[lực|tương tác]] của chúng đối với vật chất.

Bốn phương trình Maxwell mô tả lần lượt:
* [[Điện tích]] tạo ra [[điện trường]] như thế nào ([[định luật Gauss]]).
* Sự không tồn tại của vật chất [[đơn cực từ|từ tích]].
* [[Dòng điện]] tạo ra [[từ trường]] như thế nào ([[định luật Ampere]]).
* Và [[từ trường]] tạo ra [[điện trường]] như thế nào ([[định luật cảm ứng Faraday]])


: {| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;8&quot; cellspacing=&quot;0&quot; 
|- style=&quot;background-color: #bbeecc;&quot;
! Tên
! [[Phương trình vi phân riêng phần|Dạng phương trình vi phân]] 
! Dạng [[tích phân]]
|-
| [[Định luật Gauss]]:
| &lt;math&gt;\nabla \cdot \mathbf{D} = \rho &lt;/math&gt;     
| &lt;math&gt;\oint_S  \mathbf{D} \cdot d\mathbf{A} = \int_V \rho dV&lt;/math&gt;
|-
| Đinh luật Gauss cho từ trường &lt;br /&gt; (sự không tồn tại của [[đơn cực từ|từ tích]]):
| &lt;math&gt; \nabla \cdot \mathbf{B} = 0&lt;/math&gt;    
| &lt;math&gt;\oint_S \mathbf{B} \cdot d\mathbf{A} = 0&lt;/math&gt;
|-
| [[Định luật cảm ứng Faraday|Định luật Faraday]] cho [[từ trường]]:
| &lt;math&gt;\nabla \times \mathbf{E} = -\frac{\partial \mathbf{B}} {\partial t}&lt;/math&gt;     
| &lt;math&gt;\oint_C \mathbf{E} \cdot d\mathbf{l} = - \ { d \over dt }   \int_S   \mathbf{B} \cdot d\mathbf{A}&lt;/math&gt; 
|-
| [[Định luật Ampere]]&lt;br /&gt; (với sự bổ sung của [[James Clerk Maxwell|Maxwell]]):
| &lt;math&gt;\nabla \times \mathbf{H} = \mathbf{J} + \frac{\partial \mathbf{D}} {\partial t}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;\oint_C \mathbf{H} \cdot d\mathbf{l} = \int_S \mathbf{J} \cdot d \mathbf{A} +
{d \over dt} \int_S \mathbf{D} \cdot d \mathbf{A}&lt;/math&gt;
|}


=== Phương trình Maxwell-Faraday ===

Phương trình này diễn tả [[phương trình Maxwell|luận điểm thứ nhất của Maxwell]] về mối liên hệ giữa [[từ trường]] [[biến thiên]] và [[điện trường]] [[xoáy]].

Dạng vi phân: 
:&lt;math&gt;\nabla\times\mathbf E = - {\partial\mathbf{B} \over \partial t} \,&lt;/math&gt;

Dạng tích phân: 
:&lt;math&gt;\oint_{C} \mathbf E\cdot d\mathbf {l} = - {d \over dt}\iint_{S}^{} {\mathbf {B}}\cdot d\mathbf {S} \,&lt;/math&gt;
=== Phương trình Maxwell-Ampere ===

Phương trình này diễn tả [[phương trình Maxwell|luận điểm thứ hai của Maxwell]], theo đó điện trường biến thiên cũng sinh ra từ trường như dòng điện dẫn.

Dạng vi phân: 
:&lt;math&gt;\nabla \times \mathbf H = \mathbf J + {\partial \mathbf {D} \over \partial t} \,
&lt;/math&gt;

Dạng tích phân: 
:&lt;math&gt;\oint_{C} \mathbf H\cdot d\mathbf {l} = {d \over dt} \iint_{S}^{} {\mathbf {D}}\cdot d\mathbf {S} + \iint_{S}^{}\mathbf{J}\cdot d\mathbf{S} \,&lt;/math&gt;

=== Định lý Ostrogradski - Gauss với điện trường ===

Định lý này diễn tả tính không khép kín của các [[đường sức điện trường]] tĩnh, chúng luôn từ các [[điện tích|điện tích dương]] đi ra và đi vào các [[điện tích|điện tích âm]].

Dạng vi phân: 
:&lt;math&gt;\nabla\cdot \mathbf D = \rho \,&lt;/math&gt;
Dạng tích phân: 
:&lt;math&gt;\oint_{S}^{} \mathbf D\cdot d\mathbf {S} = \rho \,&lt;/math&gt;

=== Định lý Ostrogradski - Gauss với từ trường ===

Định lý này diễn tả tính khép kín của các [[đường sức từ]], theo đó từ trường là trường không có nguồn.

Dạng vi phân: 
:&lt;math&gt;\nabla\cdot\mathbf B = 0 \,&lt;/math&gt;

Dạng tích phân: 
:&lt;math&gt;\oint_{S}^{} \mathbf B\cdot d\mathbf {S} = 0 \,&lt;/math&gt;

== Phương trình và hàm số sóng điện từ Laplace ==
=== Phương trình vector sóng điện từ Laplace ===
: &lt;math&gt;\nabla \cdot \mathbf{E} = 0 &lt;/math&gt;  
: &lt;math&gt;\nabla \times \mathbf{E} = -\frac{1}{T} E &lt;/math&gt;  
: &lt;math&gt;\nabla \cdot \mathbf{B} = 0 &lt;/math&gt;  
: &lt;math&gt;\nabla \times \mathbf{B} = -\frac{1}{T} E &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;T = \mu \epsilon &lt;/math&gt;

===Phương trình và hàm số sóng điện từ Laplace===
====Phương trình sóng điện từ====
: &lt;math&gt;\nabla^2  \mathbf{E} = -\beta \mathbf{E} &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;\nabla^2  \mathbf{B} = -\beta \mathbf{B} &lt;/math&gt;
====Hàm số sóng điện từ Laplace ====
: &lt;math&gt; \mathbf{E} = A sin \omega t &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt; \mathbf{B} = A sin \omega t &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt; \omega = \lambda f = \sqrt{\beta} = \sqrt{\frac{1}{T}} = \sqrt{\frac{1}{\mu \epsilon}} = C&lt;/math&gt;
:[[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|300px]]
Lưu ý : ''Sóng điẹn từ có khả năng di chuyển ở vận tốc bằng vận tốc ánh sáng thấy đươc''


[[Thể loại:Điện từ]]</text>
      <sha1>b3h1546rgn9buhhlcm88pfywy2ptor7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542908</id>
      <parentid>542907</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T16:17:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phương trình Vector Điện từ  nhiểm Maxwell */</comment>
      <origin>542908</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5946" sha1="m0g8ag3fe0tt0chc16lkm24qosq14dv" xml:space="preserve">==Định luật Gauss ==
Định nghỉa mật độ trường điện  và trường từ  trên một diện tích . Định luật Gauss cho rằng
 &lt;math&gt;\phi_E = \int E dA = EA = \frac{Q}{\epsilon}&lt;/math&gt;
 &lt;math&gt;\phi_B = \int B dA = BA = \mu I  &lt;/math&gt;


===E, B===
Từ trên ta có
:&lt;math&gt;E = \frac{Q}{A \epsilon} = \frac{D}{\epsilon}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;B=  \mu \frac{I}{A }  =\mu H  &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;B=   \frac{ \mu}{A} I=L I &lt;/math&gt;

===D, H===
:&lt;math&gt;D = \epsilon E = \frac{Q}{A}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;H=  \frac{B}{\mu} = \frac{I}{A }  &lt;/math&gt;

Khi
:&lt;math&gt;D= H&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\epsilon E = \frac{B}{\mu}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\sqrt{\frac{E}{B}} = \sqrt{\frac{1}{\mu \epsilon}} = C&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\frac{E}{B} = C^2 &lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;E = C^2 B&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;B = \frac{1}{C^2} E&lt;/math&gt;

== Lực điên từ Lorentz ==

Một hạt mang điện tích ''q'' chuyển động với vận tốc '''v''' trong một điện từ trường, có cường độ điện trường '''E''' và cảm ứng từ '''B''' sẽ chịu lực tác dụng, '''F''', gọi là [[tương tác điện từ|lực Lorentz]]: 
:&lt;math&gt;F_{EB} = F_E + F_B = QE \pm QvB = Q(E \pm vB)&lt;/math&gt;


==Phương trình Vector Điện từ  nhiểm Maxwell==
[[Tập tin:Electromagnet1.png|150px|right]]
Các '''phương trình Maxwell''' bao gồm bốn [[phương trình]], đề ra bởi [[James Clerk Maxwell]], dùng để mô tả [[trường điện từ]] cũng như những [[lực|tương tác]] của chúng đối với vật chất.

Bốn phương trình Maxwell mô tả lần lượt:
* [[Điện tích]] tạo ra [[điện trường]] như thế nào ([[định luật Gauss]]).
* Sự không tồn tại của vật chất [[đơn cực từ|từ tích]].
* [[Dòng điện]] tạo ra [[từ trường]] như thế nào ([[định luật Ampere]]).
* Và [[từ trường]] tạo ra [[điện trường]] như thế nào ([[định luật cảm ứng Faraday]])


: {| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;8&quot; cellspacing=&quot;0&quot; 
|- style=&quot;background-color: #bbeecc;&quot;
! Tên
! [[Phương trình vi phân riêng phần|Dạng phương trình vi phân]] 
! Dạng [[tích phân]]
|-
| [[Định luật Gauss]]:
| &lt;math&gt;\nabla \cdot \mathbf{D} = \rho &lt;/math&gt;     
| &lt;math&gt;\oint_S  \mathbf{D} \cdot d\mathbf{A} = \int_V \rho dV&lt;/math&gt;
|-
| Đinh luật Gauss cho từ trường &lt;br /&gt; (sự không tồn tại của [[đơn cực từ|từ tích]]):
| &lt;math&gt; \nabla \cdot \mathbf{B} = 0&lt;/math&gt;    
| &lt;math&gt;\oint_S \mathbf{B} \cdot d\mathbf{A} = 0&lt;/math&gt;
|-
| [[Định luật Faraday]] cho [[từ trường]]:
| &lt;math&gt;\nabla \times \mathbf{E} = -\frac{\partial \mathbf{B}} {\partial t}&lt;/math&gt;     
| &lt;math&gt;\oint_C \mathbf{E} \cdot d\mathbf{l} = - \ { d \over dt }   \int_S   \mathbf{B} \cdot d\mathbf{A}&lt;/math&gt; 
|-
| [[Định luật Ampere]]&lt;br /&gt; (với sự bổ sung của [[James Clerk Maxwell|Maxwell]]):
| &lt;math&gt;\nabla \times \mathbf{H} = \mathbf{J} + \frac{\partial \mathbf{D}} {\partial t}&lt;/math&gt;
| &lt;math&gt;\oint_C \mathbf{H} \cdot d\mathbf{l} = \int_S \mathbf{J} \cdot d \mathbf{A} +
{d \over dt} \int_S \mathbf{D} \cdot d \mathbf{A}&lt;/math&gt;
|}


=== Phương trình Maxwell-Faraday ===

Phương trình này diễn tả [[phương trình Maxwell|luận điểm thứ nhất của Maxwell]] về mối liên hệ giữa [[từ trường]] [[biến thiên]] và [[điện trường]] [[xoáy]].

Dạng vi phân: 
:&lt;math&gt;\nabla\times\mathbf E = - {\partial\mathbf{B} \over \partial t} \,&lt;/math&gt;

Dạng tích phân: 
:&lt;math&gt;\oint_{C} \mathbf E\cdot d\mathbf {l} = - {d \over dt}\iint_{S}^{} {\mathbf {B}}\cdot d\mathbf {S} \,&lt;/math&gt;
=== Phương trình Maxwell-Ampere ===

Phương trình này diễn tả [[phương trình Maxwell|luận điểm thứ hai của Maxwell]], theo đó điện trường biến thiên cũng sinh ra từ trường như dòng điện dẫn.

Dạng vi phân: 
:&lt;math&gt;\nabla \times \mathbf H = \mathbf J + {\partial \mathbf {D} \over \partial t} \,
&lt;/math&gt;

Dạng tích phân: 
:&lt;math&gt;\oint_{C} \mathbf H\cdot d\mathbf {l} = {d \over dt} \iint_{S}^{} {\mathbf {D}}\cdot d\mathbf {S} + \iint_{S}^{}\mathbf{J}\cdot d\mathbf{S} \,&lt;/math&gt;

=== Định lý Ostrogradski - Gauss với điện trường ===

Định lý này diễn tả tính không khép kín của các [[đường sức điện trường]] tĩnh, chúng luôn từ các [[điện tích|điện tích dương]] đi ra và đi vào các [[điện tích|điện tích âm]].

Dạng vi phân: 
:&lt;math&gt;\nabla\cdot \mathbf D = \rho \,&lt;/math&gt;
Dạng tích phân: 
:&lt;math&gt;\oint_{S}^{} \mathbf D\cdot d\mathbf {S} = \rho \,&lt;/math&gt;

=== Định lý Ostrogradski - Gauss với từ trường ===

Định lý này diễn tả tính khép kín của các [[đường sức từ]], theo đó từ trường là trường không có nguồn.

Dạng vi phân: 
:&lt;math&gt;\nabla\cdot\mathbf B = 0 \,&lt;/math&gt;

Dạng tích phân: 
:&lt;math&gt;\oint_{S}^{} \mathbf B\cdot d\mathbf {S} = 0 \,&lt;/math&gt;

== Phương trình và hàm số sóng điện từ Laplace ==
=== Phương trình vector sóng điện từ Laplace ===
: &lt;math&gt;\nabla \cdot \mathbf{E} = 0 &lt;/math&gt;  
: &lt;math&gt;\nabla \times \mathbf{E} = -\frac{1}{T} E &lt;/math&gt;  
: &lt;math&gt;\nabla \cdot \mathbf{B} = 0 &lt;/math&gt;  
: &lt;math&gt;\nabla \times \mathbf{B} = -\frac{1}{T} E &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;T = \mu \epsilon &lt;/math&gt;

===Phương trình và hàm số sóng điện từ Laplace===
====Phương trình sóng điện từ====
: &lt;math&gt;\nabla^2  \mathbf{E} = -\beta \mathbf{E} &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;\nabla^2  \mathbf{B} = -\beta \mathbf{B} &lt;/math&gt;
====Hàm số sóng điện từ Laplace ====
: &lt;math&gt; \mathbf{E} = A sin \omega t &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt; \mathbf{B} = A sin \omega t &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt; \omega = \lambda f = \sqrt{\beta} = \sqrt{\frac{1}{T}} = \sqrt{\frac{1}{\mu \epsilon}} = C&lt;/math&gt;
:[[Tập_tin:Onde_electromagnetique.svg|300px]]
Lưu ý : ''Sóng điẹn từ có khả năng di chuyển ở vận tốc bằng vận tốc ánh sáng thấy đươc''


[[Thể loại:Điện từ]]</text>
      <sha1>m0g8ag3fe0tt0chc16lkm24qosq14dv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Máy phát điện</title>
    <ns>0</ns>
    <id>109145</id>
    <revision>
      <id>542888</id>
      <parentid>536805</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:49:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542888</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1501" sha1="nxnyoh9niiygne44fc12lk31zorfe6s" xml:space="preserve">[[Thể loại:Máy điện]]
Máy phát điện một loại máy điện có khả năng cung cấp Điện dưới dạng Điện DC và Điện AC

==[[Máy phát điện DC]]==
===Điện giải===
Điện giải là phản ứng hóa học giửa hai kim loại và axit tạo ra Điện . Điện giải tạo ra điện không đổi theo thời gian được gọi là Điện DC . Điện giải được dùng tao ra Bình ắc ki cung cấp Điện DC
: [[Tập tin:Secondary Cell Diagram.svg|200px|Sơ đồ bình ắc quy]][[Tập tin:Photo-CarBattery.jpg|200px|Ắc quy chì]]

===Điện cực===
Phản ứng hóa học giửa kim loại và axit tạo ra Điện . Điện cực tạo ra điện không đổi theo thời gian được gọi là Điện DC . Ứng dụng Điện cực được dùng tao ra Điện DC có điện 1.5 - 3.0 V
:[[Tập tin:Dry cell (PSF).png|200px]][[Tập tin:Batteries.jpg|200px]]


===Quang tuyến nhiệt điện===
===Biến điện AC ra điện DC===
Biến điện AC ra điện DC là một bộ phận điện tử có khả năng Biến điện AC ra điện DC . Với điện thế nhập điện AC có cường độ 120v 60Hz , cho điện thế xuất là điện DC có cường độ 10v, 5v ...
:[[File:Simple_dc_power_supply_schematic.png|800px]]

==[[Máy phát điện AC]]==
Điện AC được tạo ra từ máy phát điện AC có cấu tạo sau
: [[Tập tin:Elementary generator.svg|200px]][[Tập_tin:Wave.png|200px]]</text>
      <sha1>nxnyoh9niiygne44fc12lk31zorfe6s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Sóng Sin</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110508</id>
    <revision>
      <id>542836</id>
      <timestamp>2026-09-10T14:43:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>Trang mới: “==Sóng Sin== Sóng Sin là sóng có dạng sau  :[[Tập_tin:Wave.png|200px]] Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác  :&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;  ==Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert==  ===Sóng Sin=== Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và ki…”</comment>
      <origin>542836</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3731" sha1="3lshk92irv2jqukhzlaibzafrx8a927" xml:space="preserve">==Sóng Sin==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;

==Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert==

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.


==Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace==
Với phương trình dạo hàm bậc hai có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>3lshk92irv2jqukhzlaibzafrx8a927</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542837</id>
      <parentid>542836</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:44:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542837</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3813" sha1="b1c2w77eeba32qm7ayml2nuq8qeh074" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Tính chất==
===Dạng sóng===
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
===Công thức toán===
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;

==Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert==

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.


==Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace==
Với phương trình dạo hàm bậc hai có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>b1c2w77eeba32qm7ayml2nuq8qeh074</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542838</id>
      <parentid>542837</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:46:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Công thức toán */</comment>
      <origin>542838</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3915" sha1="00bao1hg9u8bqaoefxgv64j5nbo1yo9" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Tính chất==
===Dạng sóng===
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
===Công thức toán===
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
:&lt;math&gt;f^{''}(t) = - \beta f(t)&lt;/math&gt;

==Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert==

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.


==Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace==
Với phương trình dạo hàm bậc hai có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>00bao1hg9u8bqaoefxgv64j5nbo1yo9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542839</id>
      <parentid>542838</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:46:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542839</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3894" sha1="9bjnl1q2qdwe8vocyq61hrrfk2xc3xj" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
:&lt;math&gt;f^{''}(t) = - \beta f(t)&lt;/math&gt;

==Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert==

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.


==Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace==
Với phương trình dạo hàm bậc hai có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>9bjnl1q2qdwe8vocyq61hrrfk2xc3xj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542840</id>
      <parentid>542839</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:47:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace */</comment>
      <origin>542840</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3225" sha1="iuikfjzkw2zavbp923y2mzq6aeq2wat" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
:&lt;math&gt;f^{''}(t) = - \beta f(t)&lt;/math&gt;

==Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert==

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.


==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>iuikfjzkw2zavbp923y2mzq6aeq2wat</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542841</id>
      <parentid>542840</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Công thức toán */</comment>
      <origin>542841</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3896" sha1="f8rw03gz9k0xqkvb24pxsjopxe08hul" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
:&lt;math&gt;f^{''}(t) = - \beta f(t)&lt;/math&gt;

===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc hai có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

==Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert==

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.


==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>f8rw03gz9k0xqkvb24pxsjopxe08hul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542842</id>
      <parentid>542841</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:47:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert */</comment>
      <origin>542842</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3897" sha1="t9cguvm2lv5djnfa7z2i9tprnpbz4op" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
:&lt;math&gt;f^{''}(t) = - \beta f(t)&lt;/math&gt;

===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc hai có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>t9cguvm2lv5djnfa7z2i9tprnpbz4op</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542843</id>
      <parentid>542842</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:49:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Công thức toán */</comment>
      <origin>542843</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3893" sha1="iogdx9hahg3hevb4rtjy8w7nmrld3a6" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;

===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>iogdx9hahg3hevb4rtjy8w7nmrld3a6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542844</id>
      <parentid>542843</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:50:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Công thức toán */</comment>
      <origin>542844</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3930" sha1="duagb1fk7ivckwik83m97u4iq3l3l84" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\betaf(t) = 0 &lt;/math&gt;
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>duagb1fk7ivckwik83m97u4iq3l3l84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542845</id>
      <parentid>542844</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:50:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Công thức toán */</comment>
      <origin>542845</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3928" sha1="lkr1ntazmkv2eg90lf2by4trpuxb6ch" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>lkr1ntazmkv2eg90lf2by4trpuxb6ch</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542846</id>
      <parentid>542845</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:51:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Công thức toán */</comment>
      <origin>542846</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3980" sha1="kmnxbhynof77uot3t9dnuog3uhqx1hy" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]
==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>kmnxbhynof77uot3t9dnuog3uhqx1hy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542847</id>
      <parentid>542846</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542847</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4026" sha1="cj7msbvhzbzbevr3gwzxciutjrrjtlt" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng 

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>cj7msbvhzbzbevr3gwzxciutjrrjtlt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542848</id>
      <parentid>542847</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:55:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542848</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4202" sha1="milibo7dq117xbsjkyyy0wcf8jw88c6" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các dao động tuần hoàn như [[Dao động sóng lò xo]], [[Dao dộng sóng con lắc]], [[Dao động sóng điện]], [[Dao động sóng điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức toán==
Có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>milibo7dq117xbsjkyyy0wcf8jw88c6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542849</id>
      <parentid>542848</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:56:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Công thức toán */</comment>
      <origin>542849</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4234" sha1="lsleco8dbjud7mnaznhb74s5ys6z01r" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các dao động tuần hoàn như [[Dao động sóng lò xo]], [[Dao dộng sóng con lắc]], [[Dao động sóng điện]], [[Dao động sóng điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức toán==
Sóng Sin có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;n &gt;= 2&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>lsleco8dbjud7mnaznhb74s5ys6z01r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542850</id>
      <parentid>542849</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:58:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542850</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4238" sha1="rehne544urc73j5yevpj56mz39hxpyn" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các [[Dao động]] tuần hoàn như [[Dao động sóng lò xo]], [[Dao dộng sóng con lắc]], [[Dao động sóng điện]], [[Dao động sóng điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức toán==
Sóng Sin có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;n &gt;= 2&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>rehne544urc73j5yevpj56mz39hxpyn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542851</id>
      <parentid>542850</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T14:59:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542851</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4353" sha1="a0wf0hjgx44aivq4l0ud396ouj6qe2f" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các [[https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng Dao động]] tuần hoàn như [[Dao động sóng lò xo]], [[Dao dộng sóng con lắc]], [[Dao động sóng điện]], [[Dao động sóng điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức toán==
Sóng Sin có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;n &gt;= 2&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>a0wf0hjgx44aivq4l0ud396ouj6qe2f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542852</id>
      <parentid>542851</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:00:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542852</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4351" sha1="l09jrl2q2hrgrpzxpu1he6373x4mjs5" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng Dao động] tuần hoàn như [[Dao động sóng lò xo]], [[Dao dộng sóng con lắc]], [[Dao động sóng điện]], [[Dao động sóng điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức toán==
Sóng Sin có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;n &gt;= 2&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>l09jrl2q2hrgrpzxpu1he6373x4mjs5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542853</id>
      <parentid>542852</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:00:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542853</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4345" sha1="p1hcisf230nd63zezlr3v3g3211pk8g" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng Dao động] tuần hoàn như [[Dao động lò xo]], [[Dao dộng sóng con lắc]], [[Dao động sóng điện]], [[Dao động sóng điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức toán==
Sóng Sin có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;n &gt;= 2&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>p1hcisf230nd63zezlr3v3g3211pk8g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542854</id>
      <parentid>542853</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:01:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542854</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4330" sha1="q4uqpsobcn7ng6wmdlpu3parr7xasax" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng Dao động] tuần hoàn như [[Dao động lò xo]], [[Dao dộng  con lắc]], [[Dao động  điện]], [[Dao động  điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Công thức toán==
Sóng Sin có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;n &gt;= 2&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>q4uqpsobcn7ng6wmdlpu3parr7xasax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542872</id>
      <parentid>542854</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:25:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Công thức toán */</comment>
      <origin>542872</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4324" sha1="bd4r1ukuz3l9g8ofy0wb5fkvrq4wv08" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng Dao động] tuần hoàn như [[Dao động lò xo]], [[Dao dộng  con lắc]], [[Dao động  điện]], [[Dao động  điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Tổng kết==
Sóng Sin có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;n &gt;= 2&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>bd4r1ukuz3l9g8ofy0wb5fkvrq4wv08</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542873</id>
      <parentid>542872</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:25:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tổng kết */</comment>
      <origin>542873</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4336" sha1="datf1zsbmq3knww0vnfiurxo6xd2d9l" xml:space="preserve">Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng Dao động] tuần hoàn như [[Dao động lò xo]], [[Dao dộng  con lắc]], [[Dao động  điện]], [[Dao động  điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Tổng kết==
Sóng Sin có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán đạo hàm có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;n &gt;= 2&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>datf1zsbmq3knww0vnfiurxo6xd2d9l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>542874</id>
      <parentid>542873</parentid>
      <timestamp>2026-09-10T15:25:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <origin>542874</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4360" sha1="aq2u3sn871mmb35v6k45gblgjbzyt4v" xml:space="preserve">[[Thể loại:Sóng]]

Sóng Sin là một loại sóng tạo ra từ các [https://vi.wikibooks.org/wiki/S%C3%A1ch_V%E1%BA%ADt_l%C3%BD/Chuy%E1%BB%83n_%C4%91%E1%BB%99ng/Dao_%C4%91%E1%BB%99ng Dao động] tuần hoàn như [[Dao động lò xo]], [[Dao dộng  con lắc]], [[Dao động  điện]], [[Dao động  điện từ]]

==Dạng sóng==
Sóng Sin là sóng có dạng sau 
:[[Tập_tin:Wave.png|200px]]

==Phương trình và hàm số sóng Sin==
===Phương trình và hàm số sóng Sin Laplace===
Với phương trình dạo hàm bậc n có dạng tổng quát sau
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t)  &lt;/math&gt; 
Phương trình được viết dưới dạng phương trình sóng như sau
: &lt;math&gt;f^n(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
Dùng hoán đổi tích phân Laplace ta có
: &lt;math&gt;s^n f(t) = - \frac{b}{a} f(t)  &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;s^n  = - \frac{b}{a}   &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;s  =  \sqrt[n]{- \frac{b}{a}} = \pm j n \sqrt{\frac{b}{a}} = \pm j \omega  &lt;/math&gt;

Nghiệm của phương trình trên
: &lt;math&gt;f(t) = A e^{st} = Ae^{\pm j \omega t} = A sin \omega t&lt;/math&gt;&lt;br&gt;&lt;math&gt;\omega=n\sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt; . n &gt;=2

===Phương trình và hàm số sóng Sin d'Alembert===

===Sóng Sin===
Mọi sóng đều thoả mãn một [[phương trình vi phân riêng phần]] gọi là [[phương trình sóng]]. Các phương trình sóng có thể có nhiều dạng, phụ thuộc vào môi trường truyền và kiểu lan truyền.

Dạng đơn giản nhất, dành cho sóng lan truyền theo phương ''x'', theo thời gian ''t'' và dao động sóng thay đổi trên biến ''y'':

:&lt;math&gt;\frac{1}{v^2}\frac{\partial^2 y}{\partial t^2}=\frac{\partial^2 y}{\partial x^2}.&lt;/math&gt;

Ở đây, ''v'' là [[vận tốc]] lan truyền sóng. [[Hàm sóng]] tổng quát thoả mãn [[phương trình]] trên, giải bởi [[Jean le Rond d'Alembert|d'Alembert]], là:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

===Sóng dừng===
Trong một môi trường đồng nhất và đẳng hướng, [[Joseph Fourier]] đã tìm thấy là mọi [[hàm sóng]] sẽ có dạng tổng quát sau:

:&lt;math&gt;y(x,t)=F(x-vt)+E(x+vt)&lt;/math&gt;

có thể được miêu tả như là sự chồng nhau của nhiều [[dao động điều hòa đơn giản|sóng điều hoà]]
:&lt;math&gt;y(x,t)=A(x,t) \cos (\omega t - kx + \varphi),\,&lt;/math&gt;

Ở đây 
:''A''(''x'', ''t'') là [[biên độ]] của sóng điều hòa, ω là [[tần số góc]], 
:''k'' là [[số sóng]] 
:φ là [[pha sóng|pha ban đầu]]. 

Nếu biên độ của sóng không phụ thuộc thời gian thì sóng gọi là [[sóng dừng]].
:&lt;math&gt;A(x,t) = A(x)&lt;/math&gt;


Tần số góc liên hệ với [[tần số]] qua:
:&lt;math&gt;\omega = 2\pi f&lt;/math&gt;
Còn số sóng liên hệ với [[vận tốc]] lan truyền ''v'' của sóng qua:
:&lt;math&gt;v=\frac{\omega}{k}= \lambda f,&lt;/math&gt;
Ở đây λ là [[bước sóng]]  ''f'' là tần số. Tần số ''f'' liên hệ với [[chu kỳ]] ''T'' qua:
:&lt;math&gt;f=\frac{1}{T}&lt;/math&gt;
 
Mọi sóng điều hoà đều có thể đặc trưng bởi biên độ, tần số, vận tốc và pha. Ngoài ra, sóng có thể được mô tả theo phương dao động.

==Tổng kết==
Sóng Sin có thể biểu diển bằng hàm số toán lượng giác 
:&lt;math&gt;f(t) = A sin \omega t&lt;/math&gt;
là nghiệm số của một phương trình toán đạo hàm có dạng
: &lt;math&gt;a f^n(t) + bf(t) = 0 &lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;f^n(t) =  -\beta f(t)  &lt;/math&gt;
Với
: &lt;math&gt;\beta =   n \sqrt{\frac{b}{a}}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;n &gt;= 2&lt;/math&gt;

==Công thức sóng tổng quát  ==
:{| width=&quot;100%&quot;
| '''Tính Chất Chuyển Động'''   || '''Ký Hiệu'''  || '''Công Thức''' || '''Đơn vị '''
|-
| [[Đường dài ]]  || &lt;math&gt;s &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;k \lambda&lt;/math&gt; || '''m''' 
|-
| [[Thời gian]]  ||  &lt;math&gt;t &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;t&lt;/math&gt; || '''s''' 
|-
| [[Vận tốc ]] || &lt;math&gt;v &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{s}{t} = \frac{k \lambda}{t} = k \lambda f = k \omega &lt;/math&gt; || '''m/s''' 
|-
| [[Gia tốc ]]  || &lt;math&gt;a  &lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;\frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''m/s&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''' 
|-
| [[Lực  ]] ||&lt;math&gt;F&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;m \frac{k \omega}{t} &lt;/math&gt; || '''N''' 
|-
| [[Năng lực ]]   || &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p v =p k \omega&lt;/math&gt; || '''N m''' 
|-
| [[Năng lượng]]  || &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; ||  &lt;math&gt;p a = \frac{p k \omega}{t}&lt;/math&gt; || '''N m/s''' 
|-
|}</text>
      <sha1>aq2u3sn871mmb35v6k45gblgjbzyt4v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dao động lò xo</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110509</id>
    <revision>
      <id>542855</id>
      <timestamp>2026-09-10T15:02:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>Trang mới: “Dao động lò xo  ==Dao động lò xo lên xuống == Dao động lò xo lên xuống - Dao động sóng ngang   : [[Tập_tin:Simple_harmonic_oscillator.gif|50px]]  : &lt;math&gt;F_g = F_y&lt;/math&gt; :  &lt;math&gt;m g = -ky&lt;/math&gt;   : &lt;math&gt;g = -\frac{k}{m}y = \frac{d^2}{dt^2}y&lt;/math&gt;  : &lt;math&gt;y = -\frac{mg}{k} = A sin \omega t&lt;/math&gt;  : &lt;math&gt;\omega = \sqrt{\frac{k}{m}}&lt;/math&gt;   ==Dao động lò xo qua lại == Dao động lò xo qua lại - Dao động sóng  dọc   : Tập_t…”</comment>
      <origin>542855</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="747" sha1="soi00vtw4lt6gye5dleb3u8uamw1l2g" xml:space="preserve">Dao động lò xo

==Dao động lò xo lên xuống ==
Dao động lò xo lên xuống - Dao động sóng ngang  
: [[Tập_tin:Simple_harmonic_oscillator.gif|50px]] 
: &lt;math&gt;F_g = F_y&lt;/math&gt;
:  &lt;math&gt;m g = -ky&lt;/math&gt;  
: &lt;math&gt;g = -\frac{k}{m}y = \frac{d^2}{dt^2}y&lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;y = -\frac{mg}{k} = A sin \omega t&lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;\omega = \sqrt{\frac{k}{m}}&lt;/math&gt; 

==Dao động lò xo qua lại ==
Dao động lò xo qua lại - Dao động sóng  dọc  
: [[Tập_tin:Simple_harmonic_oscillator.gif|50px]] 
: &lt;math&gt;F_a = F_x&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;m a = -kx &lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;a = -\frac{k}{m}x =  \frac{d^2}{dt^2}x  = A sin \omega t&lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;x= -\frac{ma}{k}&lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;\omega = \sqrt{\frac{k}{m}}&lt;/math&gt;
[[Thể loại:Dao động]]</text>
      <sha1>soi00vtw4lt6gye5dleb3u8uamw1l2g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Dao dộng con lắc</title>
    <ns>0</ns>
    <id>110510</id>
    <revision>
      <id>542856</id>
      <timestamp>2026-09-10T15:03:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48899-33</username>
        <id>19735</id>
      </contributor>
      <comment>Trang mới: “ Dao động con lắc đong đưa - Dao động sóng  nghiêng  : [[Tập tin:Simple_pendulum_height.png|150px]]  : &lt;math&gt;F_g = F_{\theta}&lt;/math&gt; :  &lt;math&gt;m g = -l \theta&lt;/math&gt;  : &lt;math&gt;g = -\frac{l}{m}\theta = = \frac{d^2}{dt^2}\theta  = A sin \omega t&lt;/math&gt;  : &lt;math&gt;\theta = -\frac{mg}{k}&lt;/math&gt; : &lt;math&gt;\omega = \sqrt{\frac{l}{\theta}}&lt;/math&gt; [[Thể loại:Dao động]]”</comment>
      <origin>542856</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="gahvi9p8lm72uvmqstb5cku0rlwelio" xml:space="preserve">
Dao động con lắc đong đưa - Dao động sóng  nghiêng 
: [[Tập tin:Simple_pendulum_height.png|150px]] 
: &lt;math&gt;F_g = F_{\theta}&lt;/math&gt;
:  &lt;math&gt;m g = -l \theta&lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;g = -\frac{l}{m}\theta = = \frac{d^2}{dt^2}\theta  = A sin \omega t&lt;/math&gt; 
: &lt;math&gt;\theta = -\frac{mg}{k}&lt;/math&gt;
: &lt;math&gt;\omega = \sqrt{\frac{l}{\theta}}&lt;/math&gt;
[[Thể loại:Dao động]]</text>
      <sha1>gahvi9p8lm72uvmqstb5cku0rlwelio</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>