Thành viên:Mai Thanh Bang/Nháp 2

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="vi">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikivoyage</sitename>
    <dbname>viwikivoyage</dbname>
    <base>https://vi.wikivoyage.org/wiki/Trang_Ch%C3%ADnh</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Phương tiện</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Đặc biệt</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Thảo luận</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Thành viên</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Thảo luận Thành viên</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikivoyage</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Thảo luận Wikivoyage</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Tập tin</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Thảo luận Tập tin</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Thảo luận MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Bản mẫu</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Thảo luận Bản mẫu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Trợ giúp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Thảo luận Trợ giúp</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Thể loại</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Thảo luận Thể loại</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Mô đun</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Thảo luận Mô đun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Sự kiện</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Thảo luận Sự kiện</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Thành viên:Mai Thanh Bang/Nháp 2</title>
    <ns>2</ns>
    <id>63043</id>
    <revision>
      <id>122308</id>
      <parentid>121978</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:04:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122308</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43543" sha1="n7bg1fxpcovqhkbg3a9yd0i8xdxabjr" xml:space="preserve">{{pagebanner||caption=Mặt hồ Ba Bể tại xã Ba Bể, Thái Nguyên}}

{{quickbarprovince
| image=
| imagewidth=250px
| caption=Hồ Núi Cốc tại xã Đại Phúc
| location=Thai Nguyen in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=8.384,2 km²
| population=1.650.000 người (ước tính)
| population density=196,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Tày]], [[Tiếng Nùng]], [[Tiếng Sán Dìu]], [[Tiếng H'Mông]], [[Tiếng Dao]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tin Lành]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (58%), người Tày (24%), người Nùng (8%), người Sán Dìu, người H'Mông, người Dao
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Trung du và miền núi phía Bắc]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Phan Đình Phùng và phường Đức Xuân
| years active=1831 - Thành lập tỉnh Thái Nguyên thời vua Minh Mạng / 1900 - Thành lập tỉnh Bắc Kạn / Tái hợp nhất không gian Bắc Thái
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 92 đơn vị cơ sở gồm 15 phường và 77 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (208 / 209)
| website=[https://thainguyen.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Thái Nguyên]
}}

'''Thái Nguyên''' là một tỉnh thuộc vùng [[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Việt Nam]]. Sau các đợt sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, địa bàn tỉnh tích hợp toàn vẹn không gian lãnh thổ tự nhiên của 2 tỉnh trước đây là Thái Nguyên và Bắc Kạn (tái lập không gian địa lý - lịch sử của tỉnh [[Bắc Thái]] trước năm 1997). Tỉnh trải dài từ vùng núi đá vôi karst cổ và Vườn Quốc gia [[Vườn quốc gia Ba Bể|Ba Bể]] ở phía Bắc xuống thung lũng [[Sông Cầu]], vùng đồi chè [[Tân Cương]] và tiếp giáp đồng bằng châu thổ sông Hồng ở phía Nam. Địa giới tỉnh tiếp giáp với [[Cao Bằng]] ở phía Bắc, [[Lạng Sơn]] và [[Bắc Ninh]] ở phía Đông, thủ đô [[Hà Nội]] ở phía Nam, [[Tuyên Quang]] và [[Phú Thọ]] ở phía Tây. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình quản lý phân cấp trực tiếp xuống 92 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 15 phường và 77 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:|nhỏ|Lán Tỉn Keo thuộc Khu di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa tại xã Phú Đình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Địa bàn tỉnh Thái Nguyên là một trong những chiếc nôi cư trú của người tiền sử tại Việt Nam với dấu tích khảo cổ học nền Văn hóa Thần Sa có niên đại từ 30.000 đến 10.000 năm trước tại mái đá Ngườm (xã Thần Sa). 

Thời phong kiến, vùng đất này giữ vị trí phên dậu bảo vệ kinh thành Thăng Long từ hướng Bắc. Năm 1917, nơi đây bùng nổ cuộc Khởi nghĩa Thái Nguyên do Đội Cấn và Lương Ngọc Quyến lãnh đạo, đánh chiếm tỉnh lỵ và làm chủ vùng đất trong gần một tuần lễ. 

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp (1946 - 1954), địa bàn Thái Nguyên và Bắc Kạn trở thành trung tâm của Chiến khu Việt Bắc. [[Khu di tích ATK Định Hóa]] (xã Phú Đình, xã Định Hóa) và ATK Chợ Đồn (xã Nghĩa Tá, xã Yên Thịnh) được chọn làm &quot;Thủ đô kháng chiến&quot;, nơi Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra nhiều quyết sách quân sự tối cao, tiêu biểu là quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử vào tháng 12 năm 1953 tại đồi Tỉn Keo. 

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra nghị quyết hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn thành tỉnh Bắc Thái. Sau thời kỳ chia tách năm 1997, không gian này được tái hợp nhất đồng bộ vào năm 2025. Về mặt công nghiệp, nơi đây là chiếc nôi của ngành luyện kim Việt Nam với Khu Gang thép Thái Nguyên thành lập năm 1959 (phường Tích Lương, phường Gia Sàng) và ngày nay là trung tâm sản xuất thiết bị công nghệ điện tử hàng đầu miền Bắc (tổ hợp Samsung tại phường Vạn Xuân, phường Phổ Yên).

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh có sự chuyển tiếp tự nhiên rõ nét từ vùng núi cao trùng điệp xuống vùng đồi bát úp trung du:
* '''Vùng núi cao cánh cung Ngân Sơn &amp; Núi đá vôi karst (phía Bắc):''' Chiếm phần lớn diện tích tự nhiên của khu vực Bắc Kạn cũ, độ cao phổ biến từ 600 - 1.200 m so với mực nước biển. Cấu tạo địa chất chủ yếu là đá vôi cổ bị phong hóa mạnh mẽ, hình thành các hẻm vực sâu, hang động ngầm và hồ nước tự nhiên trên núi. Nổi bật nhất là bồn trũng hồ [[Ba Bể]] (xã Ba Bể) kẹp giữa hai cánh cung Ngân Sơn và Bắc Sơn, cùng Khu Bảo tồn Thiên nhiên [[Kim Hỷ]] (xã Văn Lang) lưu giữ nhiều loài động thực vật đặc hữu như vượn đen má trắng, gỗ nghiến nghìn năm.
* '''Vùng đồi núi cánh cung Tam Đảo (phía Tây):''' Dãy núi Tam Đảo chạy dọc ranh giới tự nhiên phía Tây Nam qua xã Quân Chu, xã La Bằng, phường Phúc Thuận, tạo thành bức tường thành tự nhiên che chắn gió mùa và cung cấp nguồn nước ngọt dồi dào từ các dòng suối rừng nguyên sinh cho các đồn điền chè.
* '''Vùng đồi bát úp trung du &amp; Thung lũng Sông Cầu (phía Nam):''' Vùng địa hình gò đồi thoai thoải hình bát úp uốn lượn đặc trưng tại xã Tân Cương, xã Đại Phúc, xã Vô Tranh, phường Quyết Thắng; là vùng đất phù sa cổ màu mỡ chuyên canh cây chè đặc sản. Sông Cầu bắt nguồn từ núi Chợ Đồn chảy qua phường Đức Xuân, phường Bắc Kạn, phường Linh Sơn, phường Phan Đình Phùng xuôi về vùng đồng bằng. Ngoài ra, công trình nhân tạo hồ [[Hồ Núi Cốc|Núi Cốc]] (xã Đại Phúc, phường Phúc Thuận) với diện tích mặt nước 25 km² tạo cảnh quan sinh thái và điều hòa khí hậu toàn vùng.

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 1,65 triệu người với sự cộng cư của 8 dân tộc chủ yếu: Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu, H'Mông, Dao, Hoa, Cao Lan. Người Kinh sinh sống tập trung tại dải đô thị công nghiệp phía Nam (phường Phan Đình Phùng, phường Tích Lương, phường Phổ Yên, phường Sông Công); đồng bào người Tày và người Nùng định cư lâu đời tại các nếp nhà sàn bên thung lũng lúa và ven hồ Ba Bể (xã Ba Bể, xã Chợ Rã, xã Định Hóa); người Dao, người H'Mông sinh sống trên các triền núi cao xã Thần Sa, xã Bằng Thành, xã Nghiên Loan.

Bản sắc văn hóa dân gian phong phú với các di sản văn hóa phi vật thể: làn điệu [[Hát Then]] của người Tày, hát Soọng Cô của người Sán Dìu, [[Lễ cấp sắc]] của đồng bào người Dao, tiếng khèn Mông đón xuân cùng nghệ thuật chế biến chè búp thủ công truyền thống Tân Cương. Hệ thống lễ hội cổ truyền diễn ra sôi nổi vào dịp đầu xuân như Hội Lồng Tồng Ba Bể (mùng 9 - 11 tháng Giêng), Lễ hội Đền Đuổm (mùng 6 tháng Giêng tại xã Phú Lương) và Lễ hội Chùa Hang (phường Linh Sơn).

=== Khí hậu ===
Thái Nguyên nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh, đặc trưng của vùng đồi núi Đông Bắc Bộ. Do địa hình chuyển tiếp từ núi cao xuống đồi thấp, khí hậu có sự phân hóa nhiệt độ theo độ cao và mùa gió:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Tiết trời ấm áp dần lên, độ ẩm không khí cao, thường xuyên có mưa phùn ẩm ướt; nhiệt độ trung bình từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa thu hái lứa chè xuân đầu năm và diễn ra các lễ hội xuống đồng lồng tồng.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều, tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm; nhiệt độ vùng đô thị phía Nam (phường Phan Đình Phùng, phường Phổ Yên) có thể lên tới 35 - 37&amp;nbsp;°C; trong khi khu vực lòng hồ Ba Bể và sườn đông dãy Tam Đảo duy trì không khí mát mẻ, dễ chịu.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Khí hậu mát mẻ, khô ráo, nắng vàng hanh nhẹ, nền nhiệt từ 22 - 27&amp;nbsp;°C; đây là thời điểm cảnh sắc hồ Ba Bể phẳng lặng trong xanh nhất và là mùa hái chè vụ thu chất lượng cao.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Chịu tác động trực diện của gió mùa Đông Bắc qua các cánh cung núi mở rộng về phía bắc; thời tiết khô lạnh buốt giá; nhiệt độ vùng núi cao xã Ngân Sơn, xã Bằng Thành có thời điểm xuống dưới 5&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Thái Nguyên (Trạm Thái Nguyên)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 21 (70) || 23 (73) || 28 (82) || 32 (90) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''28 (82)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 13 (55) || 15 (59) || 18 (64) || 21 (70) || 24 (75) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 24 (75) || 21 (70) || 18 (64) || 14 (57) || '''19 (66)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 55 (2.2) || 110 (4.3) || 220 (8.7) || 290 (11.4) || 330 (13.0) || 350 (13.8) || 230 (9.1) || 120 (4.7) || 45 (1.8) || 20 (0.8) || '''1.825 (71.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:|nhỏ|Tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT07) kết nối vào địa bàn tỉnh]]

Nằm sát cửa ngõ phía Bắc thủ đô Hà Nội, Thái Nguyên giữ vai trò đầu mối giao thông huyết mạch kết nối vùng châu thổ sông Hồng với các tỉnh miền núi biên giới phía Bắc qua mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và đường sắt.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Chợ Mới (Cao tốc CT07):'''
  * Tuyến cao tốc 4 làn xe chạy thẳng từ cầu Thanh Trì (Hà Nội) qua phường Phổ Yên, phường Sông Công, phường Tích Lương, phường Phan Đình Phùng lên xã Chợ Mới và phường Bắc Kạn.
  * Tốc độ thiết kế 100 km/h; thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến phường Phan Đình Phùng chỉ mất khoảng 50 phút (75 km), và đến phường Đức Xuân (Bắc Kạn) khoảng 1 giờ 45 phút (140 km).
* '''Trục Quốc lộ 3:''' Tuyến quốc lộ truyền thống chạy song song cao tốc nối từ Hà Nội qua các trung tâm đô thị phía Nam, lên xã Bạch Thông, xã Ngân Sơn và tiếp nối sang tỉnh [[Cao Bằng]].
* '''Tuyến Quốc lộ 37:''' Trục Đông - Tây kết nối từ tỉnh [[Bắc Ninh]] qua xã Phú Bình, phường Phan Đình Phùng, vượt đèo Khế sang tỉnh [[Tuyên Quang]].
* '''Tuyến Quốc lộ 1B:''' Kết nối từ phường Linh Sơn qua xã La Hiên, xã Võ Nhai sang tỉnh [[Lạng Sơn]].
* '''Tuyến Quốc lộ 279:''' Chạy cắt ngang khu vực phía Bắc tỉnh qua xã Ba Bể, xã Chợ Rã nối từ Na Hang (Tuyên Quang) sang Ngân Sơn và Lạng Sơn.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Hoạt động dày đặc 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày (các nhà xe Hà Lan, New Sinh Cafe, Minh Anh Limousine), đón trả khách tận nhà giữa nội thành Hà Nội và phường Phan Đình Phùng, phường Sông Công, phường Phổ Yên. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé. Tuyến đi Ba Bể có giá vé khoảng 250.000 - 280.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến liên tục từ Bến xe Mỹ Đình, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe trung tâm Thái Nguyên (phường Phan Đình Phùng) và Bến xe Bắc Kạn (phường Đức Xuân). Giá vé: 80.000 - 150.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Quan Triều dài 75 km khổ lồng 1.435 mm / 1.000 mm kết nối từ ga Gia Lâm và ga Long Biên lên trung tâm tỉnh:
* '''Ga Lưu Xá''' (phường Tích Lương): Ga đầu mối vận chuyển hàng hóa công nghiệp và nguyên liệu gang thép.
* '''Ga Thái Nguyên''' (phường Phan Đình Phùng): Đón trả hành khách cho các đoàn tàu khách địa phương tuyến Hà Nội - Thái Nguyên.
* '''Ga Quan Triều''' (phường Quan Triều): Ga trung chuyển kết nối tuyến đường sắt chuyên dụng vận chuyển than khoáng sản đi Mỏ than Khánh Hòa.

=== Bằng đường hàng không ===
* Tỉnh không có sân bay riêng nhưng nằm rất gần [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]). Khoảng cách từ sân bay Nội Bài theo trục cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT07) đến phường Phổ Yên chỉ 30 km (25 phút lái xe) và đến phường Phan Đình Phùng khoảng 50 km (45 phút lái xe); thuận tiện cho du khách từ miền Trung và miền Nam bay ra tiếp cận điểm đến.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:|nhỏ|Thuyền máy đưa du khách tham quan mặt nước hồ Ba Bể tại xã Ba Bể]]

=== Di chuyển đường thủy lòng hồ ===
* '''Du thuyền &amp; Thuyền máy tham quan Hồ Ba Bể (xã Ba Bể):'''
  * Xuất bến từ bến xuồng Buốc Lốm (ven sông Năng) hoặc bến thuyền bờ hồ tại bản Pác Ngòi. Thuyền vỏ gỗ hoặc xuồng máy composite đưa du khách xuôi dòng sông Năng, xuyên qua hàm cá mập Động Puông, ngắm cảnh mặt nước hồ Một, hồ Hai, hồ Ba, ghé thăm Đảo Bà Góa, Đền An Mạ và thác Đầu Đẳng.
  * Giá thuê thuyền: 500.000 - 800.000 VNĐ/chuyến (tải trọng 10 - 12 người, thời gian tham quan 3 - 4 tiếng).
* '''Tàu du lịch Hồ Núi Cốc (xã Đại Phúc):''' Tàu vỏ sắt và ca nô cao tốc xuất bến từ bến Nam Phương đưa khách đi quanh 89 hòn đảo nổi, tham quan Đảo Khỉ, Đảo Dê và Đền Bà Chúa Thượng Ngàn giữa lòng hồ.

=== Phương tiện đường bộ nội tỉnh ===
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Hệ thống xe buýt công cộng liên xã phát triển mạnh mẽ:
  * Tuyến buýt số 01: phường Phan Đình Phùng - xã Phổ Yên.
  * Tuyến buýt số 02: phường Phan Đình Phùng - xã Võ Nhai.
  * Tuyến buýt số 03: phường Phan Đình Phùng - xã Phú Lương - xã Định Hóa (ATK).
  * Tuyến buýt số 08: phường Phan Đình Phùng - phường Sông Công - xã Đại Phúc (Hồ Núi Cốc).
  * Tuyến buýt liên vùng phường Phan Đình Phùng - phường Bắc Kạn - xã Chợ Rã (Ba Bể).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để vượt đèo dốc khám phá vùng đồi chè Tân Cương, cung đường rừng ATK Định Hóa hay các bản làng quanh Vườn Quốc gia Ba Bể. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh khu vực Ga Thái Nguyên, đường Lương Ngọc Quyến (phường Phan Đình Phùng), phường Đức Xuân và các homestay ven hồ Ba Bể; giá thuê dao động từ 120.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Thái Nguyên: ☎ +84 208 3625 625
  * Taxi Phú Bình: ☎ +84 208 3577 577
  * Taxi Hoa Mai: ☎ +84 208 3758 758
  * Taxi Bắc Kạn: ☎ +84 209 3888 888
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động phổ biến tại phường Phan Đình Phùng, phường Tích Lương, phường Sông Công và phường Phổ Yên.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:|nhỏ|Khung cảnh mặt nước phẳng lặng của Hồ Ba Bể tại xã Ba Bể]]

=== Danh lam Thắng cảnh Tự nhiên &amp; Vườn Quốc gia ===
* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Quốc gia đặc biệt Hồ Ba Bể | tên khác=Ba Be Lake
| trang web=http://vuonquocgiababe.org | email=
| địa chỉ=xã Ba Bể, xã Nam Mẫu cũ (nay thuộc xã Ba Bể) | vĩ độ=22.4167 | kinh độ=105.6167 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Đức Xuân 70 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 209 3894 077 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan thắng cảnh: 45.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuyền)
| nội dung=Hồ nước ngọt tự nhiên trên núi đá vôi lớn nhất Việt Nam và nằm trong danh mục 20 hồ nước ngọt đặc biệt của thế giới cần được bảo vệ. Hồ nằm ở độ cao 145 m so với mực nước biển, diện tích mặt nước hơn 500 ha, chiều dài hơn 8 km bao gồm ba phân nhánh thông nhau gọi là Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng (hồ Một, hồ Hai, hồ Ba). Quần thể danh thắng tích hợp các điểm tham quan nổi bật:
* '''Động Puông:''' Vòm hang karst đồ sộ dài 300 m, cao hơn 30 m xuyên qua dãy núi đá vôi Lũng Nham, nơi dòng sông Năng chảy xuyên qua lòng núi; bên trong là nơi trú ngụ của hàng vạn cá thể dơi.
* '''Đảo Bà Góa &amp; Đền An Mạ:''' Hai hòn đảo nhỏ nổi giữa làn nước xanh thẳm; đảo Bà Góa cấu tạo từ những khối đá phiến sét phủ đầy cây xanh gắn với truyền thuyết cổ tích hình thành hồ Ba Bể; đền An Mạ ngự trên đảo đá vôi rợp bóng cây cổ thụ thờ Phật và các trung thần nhà Mạc.
* '''Thác Đầu Đẳng:''' Nơi dòng sông Năng bị chặn lại bởi hàng ngàn tảng đá hoa cương khổng lồ, đổ dốc hơn 500 m qua ba tầng đá tạo nên dòng thác nước cuộn sóng trắng xóa kẹp giữa hẻm rừng rậm.
* '''Ao Tiên:''' Hồ nước nhỏ độc lập rộng khoảng 3 ha nằm lọt thỏm giữa thung lũng đá vôi khép kín, nước trong veo quanh năm do mạch ngầm thẩm thấu qua các tầng đá.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Hồ Núi Cốc | tên khác=Nui Coc Lake
| trang web=http://dulichhonuicoc.vn | email=
| địa chỉ=xã Đại Phúc và phường Phúc Thuận | vĩ độ=21.5667 | kinh độ=105.7167 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 16 km về phía Tây
| điện thoại=+84 208 3825 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng trọn gói: 130.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Hồ thủy lợi nhân tạo hoàn thành năm 1979 ngăn dòng sông Công, diện tích mặt nước 25 km² với dung tích trữ nước 175 triệu m³. Quần thể gồm 89 hòn đảo đất và đảo đá nổi nhấp nhô, gắn liền với huyền thoại dân gian chàng Cốc - nàng Công. Khu du lịch tích hợp công viên nước, đền thờ Thần Hạn, đường trượt hang động nhân tạo và chùa Thác Vàng với đại tượng Phật Thích Ca Mâu Ni cao 45 m.
}}

* {{xem
| tên=Động Nàng Tiên &amp; Động Puông | tên khác=Nang Tien Cave
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Na Rì | vĩ độ=22.2150 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Cách phường Đức Xuân khoảng 65 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Hang động đá vôi tự nhiên ăn sâu vào lòng núi Phja Trạng hơn 60 m, cao từ 30 - 40 m. Bên trong động có nhiều nhánh hang phụ với các khối thạch nhũ hình rèm đá rủ, bệ ngai và các thửa ruộng bậc thang đá vôi tích tụ nước ngầm trong vắt.
}}

* {{xem
| tên=Suối Cửa Tử &amp; Suối Kẹm La Bằng | tên khác=Cua Tu Stream
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Hoàng Nông cũ (nay thuộc xã La Bằng) | vĩ độ=21.5200 | kinh độ=105.5833 | chỉ đường=Sườn phía đông dãy núi Tam Đảo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan tự do (tour mạo hiểm tính riêng)
| nội dung=Dòng suối nước tự nhiên bắt nguồn từ đỉnh Tam Đảo chảy len lỏi qua các hẻm vực đá hoa cương sâu và rừng nguyên sinh dốc đứng. Cửa Tử gồm 7 tầng thác nước và hồ bơi tự nhiên (vụng nước sâu trong suốt), là điểm trekking vượt thác mạo hiểm và ngâm mình giải nhiệt vào mùa hè.
}}

[[Tập tin:|nhỏ|Vùng chuyên canh chè búp đặc sản tại xã Tân Cương]]

=== Vùng Văn hóa Trà Tân Cương &amp; Di chỉ Khảo cổ ===
* {{xem
| tên=Vùng Chè Đặc sản Tân Cương &amp; Không gian Văn hóa Trà | tên khác=Tan Cuong Tea Area
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Cương | vĩ độ=21.5580 | kinh độ=105.7820 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 10 km về phía Tây Nam
| điện thoại=+84 208 3855 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí tham quan nhà vườn
| nội dung=Vùng sản xuất chè búp truyền thống nức tiếng cả nước, được bảo hộ chỉ dẫn địa lý trên vùng đất phù sa cổ ven sông Công. Không gian gồm hàng trăm hecta đồi chè bát úp xanh ngắt uốn lượn; Không gian Văn hóa Trà Tân Cương trưng bày hiện vật, nông cụ sao chè bằng chảo gang củi và tổ chức trình diễn nghệ thuật pha trà, thưởng thức hương vị trà móc câu, trà nõn tôm, trà đinh thượng hạng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di chỉ Khảo cổ học Thần Sa &amp; Mái đá Ngườm | tên khác=Than Sa Archaeological Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Thần Sa | vĩ độ=21.7850 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng đá vôi sông Nghinh Tường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di chỉ khảo cổ học thời kỳ đồ đá cũ có niên đại từ 30.000 đến 10.000 năm trước. Các hố khai quật tại mái đá Ngườm, hang Phiêng Tung đã phát hiện hàng ngàn công cụ đá cuội ghè đẽo một mặt, công cụ hình nạo, mũi nhọn và xương răng động vật hóa thạch của người tiền sử nguyên thủy.
}}

[[Tập tin:|nhỏ|Đồi Tỉn Keo - trung tâm di tích ATK Định Hóa tại xã Phú Đình]]

=== Quần thể di tích lịch sử cách mạng ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa | tên khác=Dinh Hoa Safe Zone Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Đình, xã Định Hóa, xã Bình Thành | vĩ độ=21.8833 | kinh độ=105.6500 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 50 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 208 3874 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm chỉ huy đầu não của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954). Các điểm di tích chính gồm:
* '''Đồi Tỉn Keo (xã Phú Đình):''' Nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị ngày 6 tháng 12 năm 1953 thông qua phương án tác chiến mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Lán làm việc bằng tre nứa lá cọ phục dựng nguyên bản dưới chân rặng râm bụt cổ.
* '''Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh:''' Tọa lạc trên đỉnh đồi Đèo De ở độ cao 200 m, khánh thành nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh của Bác.
* '''Đồi Khau Tý (xã Điềm Mặc cũ, nay thuộc xã Phú Đình):''' Nơi Bác Hồ đặt lán ở và làm việc đầu tiên khi trở lại Việt Bắc vào ngày 20 tháng 5 năm 1947.
* '''Cụm di tích Khuôn Tát:''' Nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở và làm việc, cùng cây đa và vũng tắm suối Khuôn Tát lịch sử.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt ATK Chợ Đồn | tên khác=Cho Don Safe Zone
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Nghĩa Tá, xã Yên Thịnh, xã Chợ Đồn | vĩ độ=22.1500 | kinh độ=105.5833 | chỉ đường=Nằm giáp ranh khu ATK Định Hóa
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Căn cứ địa cách mạng gắn liền với hoạt động của Tổng Bí thư Trường Chinh và các cơ quan cơ yếu. Quần thể gồm di tích đồi Nà Pậu (nơi Bác Hồ làm việc đầu năm 1951), di tích Khuổi Linh (nơi đồng chí Trường Chinh chỉ đạo xuất bản báo ''Sự Thật'') và đồi Pù Cọ.
}}

* {{xem
| tên=Đền Đuổm | tên khác=Duong Tu Minh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Động Đạt cũ (nay thuộc xã Phú Lương) | vĩ độ=21.7350 | kinh độ=105.7380 | chỉ đường=Dưới chân núi Đuổm sát Quốc lộ 3
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền cổ xây dựng từ thế kỷ 12 phụng thờ Phò mã Đô úy Dương Tự Minh (Thủ lĩnh phủ Phú Lương thời Lý) - người hai lần được gả công chúa triều Lý và có công lớn trấn giữ yên ổn biên cương phía Bắc. Kiến trúc đền Hạ, đền Trung, đền Thượng dựa lưng vào vách đá tai mèo sừng sững giữa rừng cây cổ thụ.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Chùa Hang | tên khác=Kim Sơn Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Linh Sơn | vĩ độ=21.6150 | kinh độ=105.8520 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 3 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích danh thắng tâm linh độc đáo nằm trọn trong lòng ngọn núi đá vôi Huyền Vũ. Hang sâu gần 100 m, trần hang cao ráo có nhiều thạch nhũ rủ xuống thành các hình rồng chầu, khánh đá; bên trong thờ các pho tượng Phật cổ bằng đá và lưu giữ các bài thơ khắc chữ Hán của danh nhân thời Lê, Nguyễn.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Văn hóa các Dân tộc Việt Nam | tên khác=Museum of Cultures of Vietnam's Ethnic Groups
| trang web=http://mcve.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Đội Cấn, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5950 | kinh độ=105.8450 | chỉ đường=Trung tâm phường bên bờ sông Cầu
| điện thoại=+84 208 3855 781 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 11:30, 13:30 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=30.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 15.000 VNĐ)
| nội dung=Một trong những bảo tàng quốc gia lớn nhất miền Bắc chuyên đề về nhân học văn hóa. Không gian trưng bày gồm 5 phòng trưng bày trong nhà và khu trưng bày ngoài trời tái hiện chân thực đời sống, trang phục, công cụ lao động, kiến trúc nhà sàn, nhà rông, nhà trình tường của 54 dân tộc anh em thuộc các ngữ hệ Việt - Mường, Tày - Thái, Mông - Dao, Nam Á, Nam Đảo và Hán.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên lòng Hồ Ba Bể:''' Thuê thuyền kayak tự chèo trên mặt nước phẳng lặng như gương tại xã Ba Bể, lướt nhẹ dưới bóng mát của vách núi đá vôi nguyên sinh và ghé thăm đảo Bà Góa hoang sơ.
* '''Trải nghiệm hái chè và sao chè thủ công tại Tân Cương:''' Tham gia tour thực tế tại các hợp tác xã chè xã Tân Cương vào buổi sớm; tự tay đeo gùi hái những búp chè &quot;một tôm hai lá&quot;, học kỹ thuật vò chè và sao khô trên chảo gang đun củi truyền thống để cảm nhận hương cốm non dậy mùi.
* '''Trekking khám phá hệ thống hang động Vườn Quốc gia Ba Bể:''' Đi bộ xuyên rừng rậm trên núi đá vôi, thám hiểm Động Puông ngắm đàn dơi khổng lồ bay lượn và leo bậc đá chinh phục Động Nàng Tiên tại xã Na Rì.
* '''Trải nghiệm du thuyền ngắm hoàng hôn Hồ Núi Cốc:''' Ngồi thuyền máy lướt sóng qua 89 hòn đảo đất đỏ rợp bóng bạch đàn và keo lá tràm tại xã Đại Phúc, chiêm ngưỡng bóng núi Cốc soi bóng xuống mặt nước trong ánh chiều tà.
* '''Tắm suối khoáng nóng và thư giãn tại xã La Hiên:''' Trải nghiệm ngâm mình trong dòng suối nước tự nhiên mát lành chảy từ lòng núi đá vôi Thần Sa để phục hồi thể lực.
* '''Lưu trú và sinh hoạt homestay nhà sàn bản Pác Ngòi:''' Ngủ đêm trong những căn nhà sàn gỗ lợp ngói âm dương của người Tày ven hồ Ba Bể (xã Ba Bể), thưởng thức cơm lam cá nướng và nghe các nghệ nhân bản địa biểu diễn hát Then, gảy đàn Tính.

== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Thái Nguyên mới nức tiếng miền Bắc với thương hiệu &quot;đệ nhất danh trà&quot; cùng các sản phẩm nông lâm sản vùng cao nguyên bản.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chè Tân Cương Thái Nguyên:''' Chè búp sao thủ công cánh xoăn chặt như móc câu, phủ lớp phấn tuyết mờ, nước trà xanh vàng trong vắt, tiền chát dịu êm, hậu vị ngọt sâu đậm đà tại xã Tân Cương, xã Đại Phúc. Các dòng thượng phẩm gồm Trà Đinh (thu hái 1 đọt non duy nhất), Trà Nõn Tôm và Trà Móc Câu.
* '''Miến dong Na Rì:''' Miến làm thủ công 100% từ củ dong riềng đỏ vùng cao xã Na Rì, không chất tẩy trắng, sợi miến màu xám mộc tự nhiên, dai mềm và không bị nát nhũn khi nấu lại nhiều lần.
* '''Gạo nếp Khẩu Nua Lếch Ngân Sơn:''' Giống lúa nếp cẩm đặc sản hạt tròn mẩy, vỏ ngoài phớt tím ngà, khi đồ xôi tỏa hương thơm nồng béo dẻo tại xã Ngân Sơn và xã Bằng Vân.
* '''Tôm chua Ba Bể:''' Tôm tươi đánh bắt từ hồ Ba Bể ủ lên men cùng xôi nếp nương, tỏi ớt, riềng củ và rượu ngô trong hũ sành; tôm chín đỏ au, vị chua cay mặn ngọt béo bùi tại xã Ba Bể.
* '''Trám đen Hà Châu:''' Quả trám đen cùi dày, béo bùi đậm vị thu hoạch rộ vào tháng 8 - 9 tại xã Điềm Thụy; thường dùng om nước ấm ăn chấm muối vừng hoặc kho thịt ba chỉ.
* '''Bánh chưng Bờ Đậu:''' Bánh chưng gói thủ công từ gạo nếp cái hoa vàng Định Hóa, đỗ xanh lòng vàng, thịt lợn ỉ mỡ phần ướp tiêu đen và luộc bằng nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại làng nghề Bờ Đậu thuộc xã Phú Lương.
* '''Mật ong rừng Ba Bể &amp; Nấm hương rừng:''' Mật ong khoái tự nhiên hoa rừng nguyên chất sánh đặc cùng nấm hương rừng cánh nhỏ thơm nức hái từ vùng lõi Vườn Quốc gia Ba Bể.

=== Chợ mua sắm ===
* '''Chợ Thái (phường Phan Đình Phùng):''' Trung tâm mua sắm thương mại đầu mối lớn nhất, nơi bày bán đầy đủ các dòng sản phẩm trà Tân Cương, chè La Bằng, đồ gia dụng và nông thổ sản các huyện vùng cao.
* '''Chợ phiên Chợ Rã (xã Chợ Rã):''' Chợ phiên vùng cao họp vào các ngày mùng 5, 10, 15, 20, 25, 30 âm lịch; nơi đồng bào Tày, Nùng, Dao diện trang phục thổ cẩm rực rỡ xuống phố trao đổi gà rừng, lợn cắp nách, măng khô và vải chàm dệt tay.
* '''Chợ Bắc Kạn (phường Đức Xuân):''' Chợ trung tâm khu vực phía Bắc tỉnh, nơi đầu mối cung cấp măng vầu, miến dong Na Rì và mộc nhĩ rừng.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị giao thoa giữa văn hóa ẩm thực lúa nước vùng trung du và các món ăn chế biến từ sản vật sông hồ, núi đá vôi của đồng bào Tày, Nùng miền sơn cước.

Các món ăn phổ biến:
* '''Cá nướng hồ Ba Bể:''' Các loài cá mương, cá chép, cá kìm tươi sống đánh bắt từ hồ Ba Bể mổ bụng làm sạch, kẹp giữa các thanh tre non phơi qua nắng rồi nướng chín trên than củi hồng; thịt cá trắng ngọt thơm, xương mềm chấm muối ớt tiêu chanh ăn liền cả con.
* '''Khâu nhục Bắc Kạn:''' Món ăn lễ hội truyền thống của người Tày, Nùng nấu công phu từ thịt ba chỉ lợn luộc chín, châm kim bì rồi rán vàng phồng giòn; sau đó thái miếng dày xếp xen kẽ khoai môn bùi béo, rau tàu soi muối chua, thảo quả, bát giác và đem hấp cách thủy nhừ tan trong miệng.
* '''Thịt lợn cắp nách quay móc mật:''' Lợn bản thả rông đồi núi nhồi lá và quả mắc mật tươi trong bụng, quét mật ong rừng lên da rồi quay nguyên con trên bếp than củi đỏ rực cho đến khi da vàng giòn rụm bóng loáng, thịt ngọt mềm thơm nức mũi.
* '''Đậu phụ Bình Long:''' Đậu phụ làm thủ công từ hạt đậu tương ta nguyên chất ép khuôn đá thủ công tại xã Dân Tiến; miếng đậu dày bản, mềm mịn ngậy béo, cắt rán giòn chấm mắm tôm chanh ớt.
* '''Cơm lam Định Hóa:''' Gạo nếp cái ngâm nước lá thơm cho vào ống giang non nút lá chuối rồi nướng vần trên than củi; cơm dẻo quánh dính màng lụa giang trắng muốt, chấm muối vừng lạc thơm bùi tại xã Định Hóa.
* '''Bánh coóc mò:''' Bánh hình chóp nhọn như sừng bò gói bằng lá dong của người Tày; ruột bánh chỉ làm từ nếp nương trộn lạc nhân giã dập, không nhân thịt, luộc chín ăn dẻo bùi thanh đạm.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Dân tộc Thái Nguyên | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Nha Trang, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5920 | kinh độ=105.8410 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Võ Nguyên Giáp
| điện thoại=+84 208 3855 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:30 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng thiết kế theo phong cách nhà sàn gỗ truyền thống, chuyên phục vụ các món ẩm thực vùng cao: cá lăng sông Cầu nướng than, gà đồi hấp lá chanh, lợn mán xào lăn và xôi nếp nương ngũ sắc.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Lá Cọ Định Hóa | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Hóa | vĩ độ=21.8850 | kinh độ=105.6520 | chỉ đường=Gần khu trung tâm di tích ATK
| điện thoại=+84 208 3878 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 21:00 | giá=100.000 - 220.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn mang đậm dấu ấn chiến khu Việt Bắc xưa: cơm lam chấm muối vừng, măng rừng xào lá lốt, gà đồi nướng mọi và ốc suối luộc sả.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà xanh Tân Cương truyền thống:''' Trải nghiệm thưởng thức chén trà pha phin gốm mộc, nước trà xanh ánh vàng, tỏa hương cốm thơm thanh khiết, vị chát thanh ban đầu và đọng lại vị ngọt hậu sâu nơi cuống họng tại các quán trà đạo phường Phan Đình Phùng và xã Tân Cương.
* '''Rượu men lá Bằng Phúc:''' Rượu chưng cất từ gạo nếp nương ủ men thảo dược gia truyền gồm 36 vị thuốc rừng của người Tày trên núi cao xã Đồng Phúc, nồng độ cồn 40 - 45 độ, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu ngô men lá Chợ Đồn:''' Rượu cất từ hạt ngô nương kết hợp men vỏ cây rừng tại xã Chợ Đồn, hương thơm nồng đượm phong vị núi đá.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:|nhỏ|Khách sạn Đông Á Plaza tại phường Phan Đình Phùng]]

Hệ thống lưu trú tại tỉnh phát triển phong phú: từ các khách sạn thương mại 4 - 5 sao cao tầng tại phường Phan Đình Phùng, phường Sông Công, đến chuỗi homestay nhà sàn sinh thái ven hồ tại xã Ba Bể và resort sinh thái quanh Hồ Núi Cốc:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Thương mại đô thị ===
* {{ngủ
| tên=Khách sạn Crowne Plaza Vĩnh Yên - Phổ Yên | trang web=https://ihg.com | email=
| địa chỉ=Đường 261, phường Vạn Xuân | vĩ độ=21.4180 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Gần tổ hợp công nghệ Samsung
| điện thoại=+84 208 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.500.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao tiêu chuẩn quốc tế đầu tiên phục vụ chuyên gia và khách thương gia, trang bị hồ bơi ngoài trời hiện đại, phòng tập gym, chuỗi nhà hàng Á - Âu và dịch vụ đưa đón sân bay.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Đông Á Plaza Thái Nguyên | trang web=http://dongaplazahotel.com | email=
| địa chỉ=Số 668 Đường Phan Đình Phùng, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5850 | kinh độ=105.8480 | chỉ đường=Mặt tiền trục đường giao thông chính
| điện thoại=+84 208 3756 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=850.000 - 1.900.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao với 130 phòng nghỉ tiện nghi sang trọng, hồ bơi bốn mùa, trung tâm hội nghị tiệc cưới lớn và nhà hàng phục vụ thực đơn phong phú.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Kim Thái | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 03 Đường Hoàng Văn Thụ, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5940 | kinh độ=105.8430 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 208 3959 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=700.000 - 1.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn tiêu chuẩn 3 sao cao cấp nằm ngay cạnh bảo tàng và quảng trường, phòng ốc sạch sẽ, trang bị đầy đủ máy lạnh, nước nóng, wifi cáp quang và buffet sáng.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Ba Bể ===
* {{ngủ
| tên=Ba Be Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Bản Pác Ngòi, xã Ba Bể | vĩ độ=22.4120 | kinh độ=105.6250 | chỉ đường=Bản du lịch cộng đồng ven bờ hồ Ba Bể
| điện thoại=+84 988 567 899 | điện thoại miễn cước=
| giá=200.000 - 600.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà sàn gỗ cổ truyền lợp ngói máng của người Tày, ban công rộng nhìn thẳng ra mặt hồ và ruộng lúa xanh mát; phục vụ các bữa ăn gia đình bản địa và tour thuyền kayak trọn gói.
}}

* {{ngủ
| tên=Phúc Xuân Resort Hồ Núi Cốc | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phúc Trìu cũ (nay thuộc xã Đại Phúc) | vĩ độ=21.5710 | kinh độ=105.7280 | chỉ đường=Ven hồ Núi Cốc
| điện thoại=+84 208 3825 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=800.000 - 1.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái nép mình bên các đồi chè và mặt hồ phẳng lặng, không gian râm mát nhiều cây xanh, có hồ bơi ngoài trời và nhà hàng phục vụ cá hồ nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Trục Quốc lộ 3 từ phường Bắc Kạn lên xã Ngân Sơn, đèo Gió và các tuyến đường tỉnh vào hồ Ba Bể có nhiều đoạn cua gấp, độ dốc lớn; lái xe cần giữ tốc độ ổn định, đi đúng làn đường và kiểm tra hệ thống phanh trước khi vượt đèo.
* Tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Chợ Mới (CT07) có mật độ xe tải chở hàng công nghiệp và xe đưa đón công nhân rất đông; người điều khiển ô tô cần tuân thủ đúng tốc độ tối đa 100 km/h và giữ khoảng cách an toàn.

=== An toàn bơi lội ===
* Khi tham gia các chuyến tham quan bằng thuyền máy, thuyền nan hoặc chèo thuyền kayak trên mặt nước Hồ Ba Bể (xã Ba Bể) và Hồ Núi Cốc (xã Đại Phúc), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy chuẩn trong suốt hành trình; không đứng lên mạn thuyền chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển tốc độ cao.
* Vực nước tại thác Đầu Đẳng và các vụng nước sâu suối Cửa Tử (xã La Bằng) có nhiều đá ngầm trơn trượt và xoáy nước ngầm; tuyệt đối không nhảy cầu hoặc tắm tại các khu vực cắm biển cảnh báo nước sâu nguy hiểm.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo trục cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT07) khoảng 75 km (chỉ mất 50 phút lái xe) để về trung tâm thủ đô thăm Hồ Hoàn Kiếm, phố cổ và lăng Bác.
* [[Cao Bằng]]: Tiếp tục theo Quốc lộ 3 vượt đèo Gió, đèo Khau Khang lên phía Bắc khoảng 130 km để chiêm ngưỡng Thác Bản Giốc hùng vĩ và hang di tích Pác Bó.
* [[Lạng Sơn]]: Đi theo Quốc lộ 1B từ xã Võ Nhai sang phía Đông để đến với ải Chi Lăng, đỉnh núi tuyết Mẫu Sơn và chợ cửa khẩu Tân Thanh.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 37 qua xã Phú Bình sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Phật Tích.
* [[Tuyên Quang]]: Theo Quốc lộ 37 vượt đèo Khế sang phía Tây để đến thăm Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào và hồ thủy điện Na Hang.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 37 hoặc đường ven chân núi Tam Đảo sang vùng đất Tổ Đền Hùng và danh thắng Tây Thiên.

{{geo|21.5928|105.8442}}
{{IsPartOf|Trung du và miền núi phía Bắc}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Thái Nguyên}}</text>
      <sha1>n7bg1fxpcovqhkbg3a9yd0i8xdxabjr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122309</id>
      <parentid>122308</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:04:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bằng đường bộ */</comment>
      <origin>122309</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43540" sha1="sgcm8q8n76r2rsma8c2mckhrt1dakm0" xml:space="preserve">{{pagebanner||caption=Mặt hồ Ba Bể tại xã Ba Bể, Thái Nguyên}}

{{quickbarprovince
| image=
| imagewidth=250px
| caption=Hồ Núi Cốc tại xã Đại Phúc
| location=Thai Nguyen in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=8.384,2 km²
| population=1.650.000 người (ước tính)
| population density=196,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Tày]], [[Tiếng Nùng]], [[Tiếng Sán Dìu]], [[Tiếng H'Mông]], [[Tiếng Dao]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tin Lành]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (58%), người Tày (24%), người Nùng (8%), người Sán Dìu, người H'Mông, người Dao
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Trung du và miền núi phía Bắc]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Phan Đình Phùng và phường Đức Xuân
| years active=1831 - Thành lập tỉnh Thái Nguyên thời vua Minh Mạng / 1900 - Thành lập tỉnh Bắc Kạn / Tái hợp nhất không gian Bắc Thái
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 92 đơn vị cơ sở gồm 15 phường và 77 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (208 / 209)
| website=[https://thainguyen.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Thái Nguyên]
}}

'''Thái Nguyên''' là một tỉnh thuộc vùng [[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Việt Nam]]. Sau các đợt sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, địa bàn tỉnh tích hợp toàn vẹn không gian lãnh thổ tự nhiên của 2 tỉnh trước đây là Thái Nguyên và Bắc Kạn (tái lập không gian địa lý - lịch sử của tỉnh [[Bắc Thái]] trước năm 1997). Tỉnh trải dài từ vùng núi đá vôi karst cổ và Vườn Quốc gia [[Vườn quốc gia Ba Bể|Ba Bể]] ở phía Bắc xuống thung lũng [[Sông Cầu]], vùng đồi chè [[Tân Cương]] và tiếp giáp đồng bằng châu thổ sông Hồng ở phía Nam. Địa giới tỉnh tiếp giáp với [[Cao Bằng]] ở phía Bắc, [[Lạng Sơn]] và [[Bắc Ninh]] ở phía Đông, thủ đô [[Hà Nội]] ở phía Nam, [[Tuyên Quang]] và [[Phú Thọ]] ở phía Tây. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình quản lý phân cấp trực tiếp xuống 92 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 15 phường và 77 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:|nhỏ|Lán Tỉn Keo thuộc Khu di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa tại xã Phú Đình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Địa bàn tỉnh Thái Nguyên là một trong những chiếc nôi cư trú của người tiền sử tại Việt Nam với dấu tích khảo cổ học nền Văn hóa Thần Sa có niên đại từ 30.000 đến 10.000 năm trước tại mái đá Ngườm (xã Thần Sa). 

Thời phong kiến, vùng đất này giữ vị trí phên dậu bảo vệ kinh thành Thăng Long từ hướng Bắc. Năm 1917, nơi đây bùng nổ cuộc Khởi nghĩa Thái Nguyên do Đội Cấn và Lương Ngọc Quyến lãnh đạo, đánh chiếm tỉnh lỵ và làm chủ vùng đất trong gần một tuần lễ. 

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp (1946 - 1954), địa bàn Thái Nguyên và Bắc Kạn trở thành trung tâm của Chiến khu Việt Bắc. [[Khu di tích ATK Định Hóa]] (xã Phú Đình, xã Định Hóa) và ATK Chợ Đồn (xã Nghĩa Tá, xã Yên Thịnh) được chọn làm &quot;Thủ đô kháng chiến&quot;, nơi Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra nhiều quyết sách quân sự tối cao, tiêu biểu là quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử vào tháng 12 năm 1953 tại đồi Tỉn Keo. 

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra nghị quyết hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn thành tỉnh Bắc Thái. Sau thời kỳ chia tách năm 1997, không gian này được tái hợp nhất đồng bộ vào năm 2025. Về mặt công nghiệp, nơi đây là chiếc nôi của ngành luyện kim Việt Nam với Khu Gang thép Thái Nguyên thành lập năm 1959 (phường Tích Lương, phường Gia Sàng) và ngày nay là trung tâm sản xuất thiết bị công nghệ điện tử hàng đầu miền Bắc (tổ hợp Samsung tại phường Vạn Xuân, phường Phổ Yên).

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh có sự chuyển tiếp tự nhiên rõ nét từ vùng núi cao trùng điệp xuống vùng đồi bát úp trung du:
* '''Vùng núi cao cánh cung Ngân Sơn &amp; Núi đá vôi karst (phía Bắc):''' Chiếm phần lớn diện tích tự nhiên của khu vực Bắc Kạn cũ, độ cao phổ biến từ 600 - 1.200 m so với mực nước biển. Cấu tạo địa chất chủ yếu là đá vôi cổ bị phong hóa mạnh mẽ, hình thành các hẻm vực sâu, hang động ngầm và hồ nước tự nhiên trên núi. Nổi bật nhất là bồn trũng hồ [[Ba Bể]] (xã Ba Bể) kẹp giữa hai cánh cung Ngân Sơn và Bắc Sơn, cùng Khu Bảo tồn Thiên nhiên [[Kim Hỷ]] (xã Văn Lang) lưu giữ nhiều loài động thực vật đặc hữu như vượn đen má trắng, gỗ nghiến nghìn năm.
* '''Vùng đồi núi cánh cung Tam Đảo (phía Tây):''' Dãy núi Tam Đảo chạy dọc ranh giới tự nhiên phía Tây Nam qua xã Quân Chu, xã La Bằng, phường Phúc Thuận, tạo thành bức tường thành tự nhiên che chắn gió mùa và cung cấp nguồn nước ngọt dồi dào từ các dòng suối rừng nguyên sinh cho các đồn điền chè.
* '''Vùng đồi bát úp trung du &amp; Thung lũng Sông Cầu (phía Nam):''' Vùng địa hình gò đồi thoai thoải hình bát úp uốn lượn đặc trưng tại xã Tân Cương, xã Đại Phúc, xã Vô Tranh, phường Quyết Thắng; là vùng đất phù sa cổ màu mỡ chuyên canh cây chè đặc sản. Sông Cầu bắt nguồn từ núi Chợ Đồn chảy qua phường Đức Xuân, phường Bắc Kạn, phường Linh Sơn, phường Phan Đình Phùng xuôi về vùng đồng bằng. Ngoài ra, công trình nhân tạo hồ [[Hồ Núi Cốc|Núi Cốc]] (xã Đại Phúc, phường Phúc Thuận) với diện tích mặt nước 25 km² tạo cảnh quan sinh thái và điều hòa khí hậu toàn vùng.

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 1,65 triệu người với sự cộng cư của 8 dân tộc chủ yếu: Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu, H'Mông, Dao, Hoa, Cao Lan. Người Kinh sinh sống tập trung tại dải đô thị công nghiệp phía Nam (phường Phan Đình Phùng, phường Tích Lương, phường Phổ Yên, phường Sông Công); đồng bào người Tày và người Nùng định cư lâu đời tại các nếp nhà sàn bên thung lũng lúa và ven hồ Ba Bể (xã Ba Bể, xã Chợ Rã, xã Định Hóa); người Dao, người H'Mông sinh sống trên các triền núi cao xã Thần Sa, xã Bằng Thành, xã Nghiên Loan.

Bản sắc văn hóa dân gian phong phú với các di sản văn hóa phi vật thể: làn điệu [[Hát Then]] của người Tày, hát Soọng Cô của người Sán Dìu, [[Lễ cấp sắc]] của đồng bào người Dao, tiếng khèn Mông đón xuân cùng nghệ thuật chế biến chè búp thủ công truyền thống Tân Cương. Hệ thống lễ hội cổ truyền diễn ra sôi nổi vào dịp đầu xuân như Hội Lồng Tồng Ba Bể (mùng 9 - 11 tháng Giêng), Lễ hội Đền Đuổm (mùng 6 tháng Giêng tại xã Phú Lương) và Lễ hội Chùa Hang (phường Linh Sơn).

=== Khí hậu ===
Thái Nguyên nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh, đặc trưng của vùng đồi núi Đông Bắc Bộ. Do địa hình chuyển tiếp từ núi cao xuống đồi thấp, khí hậu có sự phân hóa nhiệt độ theo độ cao và mùa gió:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Tiết trời ấm áp dần lên, độ ẩm không khí cao, thường xuyên có mưa phùn ẩm ướt; nhiệt độ trung bình từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa thu hái lứa chè xuân đầu năm và diễn ra các lễ hội xuống đồng lồng tồng.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều, tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm; nhiệt độ vùng đô thị phía Nam (phường Phan Đình Phùng, phường Phổ Yên) có thể lên tới 35 - 37&amp;nbsp;°C; trong khi khu vực lòng hồ Ba Bể và sườn đông dãy Tam Đảo duy trì không khí mát mẻ, dễ chịu.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Khí hậu mát mẻ, khô ráo, nắng vàng hanh nhẹ, nền nhiệt từ 22 - 27&amp;nbsp;°C; đây là thời điểm cảnh sắc hồ Ba Bể phẳng lặng trong xanh nhất và là mùa hái chè vụ thu chất lượng cao.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Chịu tác động trực diện của gió mùa Đông Bắc qua các cánh cung núi mở rộng về phía bắc; thời tiết khô lạnh buốt giá; nhiệt độ vùng núi cao xã Ngân Sơn, xã Bằng Thành có thời điểm xuống dưới 5&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Thái Nguyên (Trạm Thái Nguyên)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 21 (70) || 23 (73) || 28 (82) || 32 (90) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''28 (82)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 13 (55) || 15 (59) || 18 (64) || 21 (70) || 24 (75) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 24 (75) || 21 (70) || 18 (64) || 14 (57) || '''19 (66)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 55 (2.2) || 110 (4.3) || 220 (8.7) || 290 (11.4) || 330 (13.0) || 350 (13.8) || 230 (9.1) || 120 (4.7) || 45 (1.8) || 20 (0.8) || '''1.825 (71.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:|nhỏ|Tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT07) kết nối vào địa bàn tỉnh]]

Nằm sát cửa ngõ phía Bắc thủ đô Hà Nội, Thái Nguyên giữ vai trò đầu mối giao thông huyết mạch kết nối vùng châu thổ sông Hồng với các tỉnh miền núi biên giới phía Bắc qua mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và đường sắt.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Chợ Mới (Cao tốc CT07):'''
  * Tuyến cao tốc 4 làn xe chạy thẳng từ cầu Thanh Trì (Hà Nội) qua phường Phổ Yên, phường Sông Công, phường Tích Lương, phường Phan Đình Phùng lên xã Chợ Mới và phường Bắc Kạn.
  * Tốc độ thiết kế 100 km/h; thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến phường Phan Đình Phùng chỉ mất khoảng 50 phút (75 km), và đến phường Đức Xuân (Bắc Kạn) khoảng 1 giờ 45 phút (140 km).
* '''Trục Quốc lộ 3:''' Tuyến quốc lộ truyền thống chạy song song cao tốc nối từ Hà Nội qua các trung tâm đô thị phía Nam, lên xã Bạch Thông, xã Ngân Sơn và tiếp nối sang tỉnh [[Cao Bằng]].
* '''Tuyến Quốc lộ 37:''' Trục Đông - Tây kết nối từ tỉnh [[Bắc Ninh]] qua xã Phú Bình, phường Phan Đình Phùng, vượt đèo Khế sang tỉnh [[Tuyên Quang]].
* '''Tuyến Quốc lộ 1B:''' Kết nối từ phường Linh Sơn qua xã La Hiên, xã Võ Nhai sang tỉnh [[Lạng Sơn]].
* '''Tuyến Quốc lộ 279:''' Chạy cắt ngang khu vực phía Bắc tỉnh qua xã Ba Bể, xã Chợ Rã nối từ Na Hang (Tuyên Quang) sang Ngân Sơn và Lạng Sơn.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Hoạt động dày đặc 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày (các nhà xe Hà Lan, New Sinh Cafe, Minh Anh Limousine), đón trả khách tận nhà giữa nội thành Hà Nội và phường Phan Đình Phùng, phường Sông Công, phường Phổ Yên. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé. Tuyến đi Ba Bể có giá vé khoảng 250.000 - 280.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến liên tục từ Bến xe Mỹ Đình, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe trung tâm Thái Nguyên (phường Phan Đình Phùng) và Bến xe Bắc Kạn (phường Đức Xuân). Giá vé: 80.000 - 150.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Quan Triều dài 75 km khổ lồng 1.435 mm / 1.000 mm kết nối từ ga Gia Lâm và ga Long Biên lên trung tâm tỉnh:
* '''Ga Lưu Xá''' (phường Tích Lương): Ga đầu mối vận chuyển hàng hóa công nghiệp và nguyên liệu gang thép.
* '''Ga Thái Nguyên''' (phường Phan Đình Phùng): Đón trả hành khách cho các đoàn tàu khách địa phương tuyến Hà Nội - Thái Nguyên.
* '''Ga Quan Triều''' (phường Quan Triều): Ga trung chuyển kết nối tuyến đường sắt chuyên dụng vận chuyển than khoáng sản đi Mỏ than Khánh Hòa.

=== Bằng đường hàng không ===
* Tỉnh không có sân bay riêng nhưng nằm rất gần [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]). Khoảng cách từ sân bay Nội Bài theo trục cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT07) đến phường Phổ Yên chỉ 30 km (25 phút lái xe) và đến phường Phan Đình Phùng khoảng 50 km (45 phút lái xe); thuận tiện cho du khách từ miền Trung và miền Nam bay ra tiếp cận điểm đến.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:|nhỏ|Thuyền máy đưa du khách tham quan mặt nước hồ Ba Bể tại xã Ba Bể]]

=== Di chuyển đường thủy lòng hồ ===
* '''Du thuyền &amp; Thuyền máy tham quan Hồ Ba Bể (xã Ba Bể):'''
  * Xuất bến từ bến xuồng Buốc Lốm (ven sông Năng) hoặc bến thuyền bờ hồ tại bản Pác Ngòi. Thuyền vỏ gỗ hoặc xuồng máy composite đưa du khách xuôi dòng sông Năng, xuyên qua hàm cá mập Động Puông, ngắm cảnh mặt nước hồ Một, hồ Hai, hồ Ba, ghé thăm Đảo Bà Góa, Đền An Mạ và thác Đầu Đẳng.
  * Giá thuê thuyền: 500.000 - 800.000 VNĐ/chuyến (tải trọng 10 - 12 người, thời gian tham quan 3 - 4 tiếng).
* '''Tàu du lịch Hồ Núi Cốc (xã Đại Phúc):''' Tàu vỏ sắt và ca nô cao tốc xuất bến từ bến Nam Phương đưa khách đi quanh 89 hòn đảo nổi, tham quan Đảo Khỉ, Đảo Dê và Đền Bà Chúa Thượng Ngàn giữa lòng hồ.

=== Phương tiện đường bộ nội tỉnh ===
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Hệ thống xe buýt công cộng liên xã phát triển mạnh mẽ:
  * Tuyến buýt số 01: phường Phan Đình Phùng - xã Phổ Yên.
  * Tuyến buýt số 02: phường Phan Đình Phùng - xã Võ Nhai.
  * Tuyến buýt số 03: phường Phan Đình Phùng - xã Phú Lương - xã Định Hóa (ATK).
  * Tuyến buýt số 08: phường Phan Đình Phùng - phường Sông Công - xã Đại Phúc (Hồ Núi Cốc).
  * Tuyến buýt liên vùng phường Phan Đình Phùng - phường Bắc Kạn - xã Chợ Rã (Ba Bể).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để vượt đèo dốc khám phá vùng đồi chè Tân Cương, cung đường rừng ATK Định Hóa hay các bản làng quanh Vườn Quốc gia Ba Bể. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh khu vực Ga Thái Nguyên, đường Lương Ngọc Quyến (phường Phan Đình Phùng), phường Đức Xuân và các homestay ven hồ Ba Bể; giá thuê dao động từ 120.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Thái Nguyên: ☎ +84 208 3625 625
  * Taxi Phú Bình: ☎ +84 208 3577 577
  * Taxi Hoa Mai: ☎ +84 208 3758 758
  * Taxi Bắc Kạn: ☎ +84 209 3888 888
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động phổ biến tại phường Phan Đình Phùng, phường Tích Lương, phường Sông Công và phường Phổ Yên.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:|nhỏ|Khung cảnh mặt nước phẳng lặng của Hồ Ba Bể tại xã Ba Bể]]

=== Danh lam Thắng cảnh Tự nhiên &amp; Vườn Quốc gia ===
* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Quốc gia đặc biệt Hồ Ba Bể | tên khác=Ba Be Lake
| trang web=http://vuonquocgiababe.org | email=
| địa chỉ=xã Ba Bể, xã Nam Mẫu cũ (nay thuộc xã Ba Bể) | vĩ độ=22.4167 | kinh độ=105.6167 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Đức Xuân 70 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 209 3894 077 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan thắng cảnh: 45.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuyền)
| nội dung=Hồ nước ngọt tự nhiên trên núi đá vôi lớn nhất Việt Nam và nằm trong danh mục 20 hồ nước ngọt đặc biệt của thế giới cần được bảo vệ. Hồ nằm ở độ cao 145 m so với mực nước biển, diện tích mặt nước hơn 500 ha, chiều dài hơn 8 km bao gồm ba phân nhánh thông nhau gọi là Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng (hồ Một, hồ Hai, hồ Ba). Quần thể danh thắng tích hợp các điểm tham quan nổi bật:
* '''Động Puông:''' Vòm hang karst đồ sộ dài 300 m, cao hơn 30 m xuyên qua dãy núi đá vôi Lũng Nham, nơi dòng sông Năng chảy xuyên qua lòng núi; bên trong là nơi trú ngụ của hàng vạn cá thể dơi.
* '''Đảo Bà Góa &amp; Đền An Mạ:''' Hai hòn đảo nhỏ nổi giữa làn nước xanh thẳm; đảo Bà Góa cấu tạo từ những khối đá phiến sét phủ đầy cây xanh gắn với truyền thuyết cổ tích hình thành hồ Ba Bể; đền An Mạ ngự trên đảo đá vôi rợp bóng cây cổ thụ thờ Phật và các trung thần nhà Mạc.
* '''Thác Đầu Đẳng:''' Nơi dòng sông Năng bị chặn lại bởi hàng ngàn tảng đá hoa cương khổng lồ, đổ dốc hơn 500 m qua ba tầng đá tạo nên dòng thác nước cuộn sóng trắng xóa kẹp giữa hẻm rừng rậm.
* '''Ao Tiên:''' Hồ nước nhỏ độc lập rộng khoảng 3 ha nằm lọt thỏm giữa thung lũng đá vôi khép kín, nước trong veo quanh năm do mạch ngầm thẩm thấu qua các tầng đá.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Hồ Núi Cốc | tên khác=Nui Coc Lake
| trang web=http://dulichhonuicoc.vn | email=
| địa chỉ=xã Đại Phúc và phường Phúc Thuận | vĩ độ=21.5667 | kinh độ=105.7167 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 16 km về phía Tây
| điện thoại=+84 208 3825 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng trọn gói: 130.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Hồ thủy lợi nhân tạo hoàn thành năm 1979 ngăn dòng sông Công, diện tích mặt nước 25 km² với dung tích trữ nước 175 triệu m³. Quần thể gồm 89 hòn đảo đất và đảo đá nổi nhấp nhô, gắn liền với huyền thoại dân gian chàng Cốc - nàng Công. Khu du lịch tích hợp công viên nước, đền thờ Thần Hạn, đường trượt hang động nhân tạo và chùa Thác Vàng với đại tượng Phật Thích Ca Mâu Ni cao 45 m.
}}

* {{xem
| tên=Động Nàng Tiên &amp; Động Puông | tên khác=Nang Tien Cave
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Na Rì | vĩ độ=22.2150 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Cách phường Đức Xuân khoảng 65 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Hang động đá vôi tự nhiên ăn sâu vào lòng núi Phja Trạng hơn 60 m, cao từ 30 - 40 m. Bên trong động có nhiều nhánh hang phụ với các khối thạch nhũ hình rèm đá rủ, bệ ngai và các thửa ruộng bậc thang đá vôi tích tụ nước ngầm trong vắt.
}}

* {{xem
| tên=Suối Cửa Tử &amp; Suối Kẹm La Bằng | tên khác=Cua Tu Stream
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Hoàng Nông cũ (nay thuộc xã La Bằng) | vĩ độ=21.5200 | kinh độ=105.5833 | chỉ đường=Sườn phía đông dãy núi Tam Đảo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan tự do (tour mạo hiểm tính riêng)
| nội dung=Dòng suối nước tự nhiên bắt nguồn từ đỉnh Tam Đảo chảy len lỏi qua các hẻm vực đá hoa cương sâu và rừng nguyên sinh dốc đứng. Cửa Tử gồm 7 tầng thác nước và hồ bơi tự nhiên (vụng nước sâu trong suốt), là điểm trekking vượt thác mạo hiểm và ngâm mình giải nhiệt vào mùa hè.
}}

[[Tập tin:|nhỏ|Vùng chuyên canh chè búp đặc sản tại xã Tân Cương]]

=== Vùng Văn hóa Trà Tân Cương &amp; Di chỉ Khảo cổ ===
* {{xem
| tên=Vùng Chè Đặc sản Tân Cương &amp; Không gian Văn hóa Trà | tên khác=Tan Cuong Tea Area
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Cương | vĩ độ=21.5580 | kinh độ=105.7820 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 10 km về phía Tây Nam
| điện thoại=+84 208 3855 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí tham quan nhà vườn
| nội dung=Vùng sản xuất chè búp truyền thống nức tiếng cả nước, được bảo hộ chỉ dẫn địa lý trên vùng đất phù sa cổ ven sông Công. Không gian gồm hàng trăm hecta đồi chè bát úp xanh ngắt uốn lượn; Không gian Văn hóa Trà Tân Cương trưng bày hiện vật, nông cụ sao chè bằng chảo gang củi và tổ chức trình diễn nghệ thuật pha trà, thưởng thức hương vị trà móc câu, trà nõn tôm, trà đinh thượng hạng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di chỉ Khảo cổ học Thần Sa &amp; Mái đá Ngườm | tên khác=Than Sa Archaeological Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Thần Sa | vĩ độ=21.7850 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng đá vôi sông Nghinh Tường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di chỉ khảo cổ học thời kỳ đồ đá cũ có niên đại từ 30.000 đến 10.000 năm trước. Các hố khai quật tại mái đá Ngườm, hang Phiêng Tung đã phát hiện hàng ngàn công cụ đá cuội ghè đẽo một mặt, công cụ hình nạo, mũi nhọn và xương răng động vật hóa thạch của người tiền sử nguyên thủy.
}}

[[Tập tin:|nhỏ|Đồi Tỉn Keo - trung tâm di tích ATK Định Hóa tại xã Phú Đình]]

=== Quần thể di tích lịch sử cách mạng ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa | tên khác=Dinh Hoa Safe Zone Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Đình, xã Định Hóa, xã Bình Thành | vĩ độ=21.8833 | kinh độ=105.6500 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 50 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 208 3874 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm chỉ huy đầu não của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954). Các điểm di tích chính gồm:
* '''Đồi Tỉn Keo (xã Phú Đình):''' Nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị ngày 6 tháng 12 năm 1953 thông qua phương án tác chiến mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Lán làm việc bằng tre nứa lá cọ phục dựng nguyên bản dưới chân rặng râm bụt cổ.
* '''Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh:''' Tọa lạc trên đỉnh đồi Đèo De ở độ cao 200 m, khánh thành nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh của Bác.
* '''Đồi Khau Tý (xã Điềm Mặc cũ, nay thuộc xã Phú Đình):''' Nơi Bác Hồ đặt lán ở và làm việc đầu tiên khi trở lại Việt Bắc vào ngày 20 tháng 5 năm 1947.
* '''Cụm di tích Khuôn Tát:''' Nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở và làm việc, cùng cây đa và vũng tắm suối Khuôn Tát lịch sử.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt ATK Chợ Đồn | tên khác=Cho Don Safe Zone
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Nghĩa Tá, xã Yên Thịnh, xã Chợ Đồn | vĩ độ=22.1500 | kinh độ=105.5833 | chỉ đường=Nằm giáp ranh khu ATK Định Hóa
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Căn cứ địa cách mạng gắn liền với hoạt động của Tổng Bí thư Trường Chinh và các cơ quan cơ yếu. Quần thể gồm di tích đồi Nà Pậu (nơi Bác Hồ làm việc đầu năm 1951), di tích Khuổi Linh (nơi đồng chí Trường Chinh chỉ đạo xuất bản báo ''Sự Thật'') và đồi Pù Cọ.
}}

* {{xem
| tên=Đền Đuổm | tên khác=Duong Tu Minh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Động Đạt cũ (nay thuộc xã Phú Lương) | vĩ độ=21.7350 | kinh độ=105.7380 | chỉ đường=Dưới chân núi Đuổm sát Quốc lộ 3
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền cổ xây dựng từ thế kỷ 12 phụng thờ Phò mã Đô úy Dương Tự Minh (Thủ lĩnh phủ Phú Lương thời Lý) - người hai lần được gả công chúa triều Lý và có công lớn trấn giữ yên ổn biên cương phía Bắc. Kiến trúc đền Hạ, đền Trung, đền Thượng dựa lưng vào vách đá tai mèo sừng sững giữa rừng cây cổ thụ.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Chùa Hang | tên khác=Kim Sơn Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Linh Sơn | vĩ độ=21.6150 | kinh độ=105.8520 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 3 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích danh thắng tâm linh độc đáo nằm trọn trong lòng ngọn núi đá vôi Huyền Vũ. Hang sâu gần 100 m, trần hang cao ráo có nhiều thạch nhũ rủ xuống thành các hình rồng chầu, khánh đá; bên trong thờ các pho tượng Phật cổ bằng đá và lưu giữ các bài thơ khắc chữ Hán của danh nhân thời Lê, Nguyễn.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Văn hóa các Dân tộc Việt Nam | tên khác=Museum of Cultures of Vietnam's Ethnic Groups
| trang web=http://mcve.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Đội Cấn, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5950 | kinh độ=105.8450 | chỉ đường=Trung tâm phường bên bờ sông Cầu
| điện thoại=+84 208 3855 781 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 11:30, 13:30 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=30.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 15.000 VNĐ)
| nội dung=Một trong những bảo tàng quốc gia lớn nhất miền Bắc chuyên đề về nhân học văn hóa. Không gian trưng bày gồm 5 phòng trưng bày trong nhà và khu trưng bày ngoài trời tái hiện chân thực đời sống, trang phục, công cụ lao động, kiến trúc nhà sàn, nhà rông, nhà trình tường của 54 dân tộc anh em thuộc các ngữ hệ Việt - Mường, Tày - Thái, Mông - Dao, Nam Á, Nam Đảo và Hán.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên lòng Hồ Ba Bể:''' Thuê thuyền kayak tự chèo trên mặt nước phẳng lặng như gương tại xã Ba Bể, lướt nhẹ dưới bóng mát của vách núi đá vôi nguyên sinh và ghé thăm đảo Bà Góa hoang sơ.
* '''Trải nghiệm hái chè và sao chè thủ công tại Tân Cương:''' Tham gia tour thực tế tại các hợp tác xã chè xã Tân Cương vào buổi sớm; tự tay đeo gùi hái những búp chè &quot;một tôm hai lá&quot;, học kỹ thuật vò chè và sao khô trên chảo gang đun củi truyền thống để cảm nhận hương cốm non dậy mùi.
* '''Trekking khám phá hệ thống hang động Vườn Quốc gia Ba Bể:''' Đi bộ xuyên rừng rậm trên núi đá vôi, thám hiểm Động Puông ngắm đàn dơi khổng lồ bay lượn và leo bậc đá chinh phục Động Nàng Tiên tại xã Na Rì.
* '''Trải nghiệm du thuyền ngắm hoàng hôn Hồ Núi Cốc:''' Ngồi thuyền máy lướt sóng qua 89 hòn đảo đất đỏ rợp bóng bạch đàn và keo lá tràm tại xã Đại Phúc, chiêm ngưỡng bóng núi Cốc soi bóng xuống mặt nước trong ánh chiều tà.
* '''Tắm suối khoáng nóng và thư giãn tại xã La Hiên:''' Trải nghiệm ngâm mình trong dòng suối nước tự nhiên mát lành chảy từ lòng núi đá vôi Thần Sa để phục hồi thể lực.
* '''Lưu trú và sinh hoạt homestay nhà sàn bản Pác Ngòi:''' Ngủ đêm trong những căn nhà sàn gỗ lợp ngói âm dương của người Tày ven hồ Ba Bể (xã Ba Bể), thưởng thức cơm lam cá nướng và nghe các nghệ nhân bản địa biểu diễn hát Then, gảy đàn Tính.

== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Thái Nguyên mới nức tiếng miền Bắc với thương hiệu &quot;đệ nhất danh trà&quot; cùng các sản phẩm nông lâm sản vùng cao nguyên bản.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chè Tân Cương Thái Nguyên:''' Chè búp sao thủ công cánh xoăn chặt như móc câu, phủ lớp phấn tuyết mờ, nước trà xanh vàng trong vắt, tiền chát dịu êm, hậu vị ngọt sâu đậm đà tại xã Tân Cương, xã Đại Phúc. Các dòng thượng phẩm gồm Trà Đinh (thu hái 1 đọt non duy nhất), Trà Nõn Tôm và Trà Móc Câu.
* '''Miến dong Na Rì:''' Miến làm thủ công 100% từ củ dong riềng đỏ vùng cao xã Na Rì, không chất tẩy trắng, sợi miến màu xám mộc tự nhiên, dai mềm và không bị nát nhũn khi nấu lại nhiều lần.
* '''Gạo nếp Khẩu Nua Lếch Ngân Sơn:''' Giống lúa nếp cẩm đặc sản hạt tròn mẩy, vỏ ngoài phớt tím ngà, khi đồ xôi tỏa hương thơm nồng béo dẻo tại xã Ngân Sơn và xã Bằng Vân.
* '''Tôm chua Ba Bể:''' Tôm tươi đánh bắt từ hồ Ba Bể ủ lên men cùng xôi nếp nương, tỏi ớt, riềng củ và rượu ngô trong hũ sành; tôm chín đỏ au, vị chua cay mặn ngọt béo bùi tại xã Ba Bể.
* '''Trám đen Hà Châu:''' Quả trám đen cùi dày, béo bùi đậm vị thu hoạch rộ vào tháng 8 - 9 tại xã Điềm Thụy; thường dùng om nước ấm ăn chấm muối vừng hoặc kho thịt ba chỉ.
* '''Bánh chưng Bờ Đậu:''' Bánh chưng gói thủ công từ gạo nếp cái hoa vàng Định Hóa, đỗ xanh lòng vàng, thịt lợn ỉ mỡ phần ướp tiêu đen và luộc bằng nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại làng nghề Bờ Đậu thuộc xã Phú Lương.
* '''Mật ong rừng Ba Bể &amp; Nấm hương rừng:''' Mật ong khoái tự nhiên hoa rừng nguyên chất sánh đặc cùng nấm hương rừng cánh nhỏ thơm nức hái từ vùng lõi Vườn Quốc gia Ba Bể.

=== Chợ mua sắm ===
* '''Chợ Thái (phường Phan Đình Phùng):''' Trung tâm mua sắm thương mại đầu mối lớn nhất, nơi bày bán đầy đủ các dòng sản phẩm trà Tân Cương, chè La Bằng, đồ gia dụng và nông thổ sản các huyện vùng cao.
* '''Chợ phiên Chợ Rã (xã Chợ Rã):''' Chợ phiên vùng cao họp vào các ngày mùng 5, 10, 15, 20, 25, 30 âm lịch; nơi đồng bào Tày, Nùng, Dao diện trang phục thổ cẩm rực rỡ xuống phố trao đổi gà rừng, lợn cắp nách, măng khô và vải chàm dệt tay.
* '''Chợ Bắc Kạn (phường Đức Xuân):''' Chợ trung tâm khu vực phía Bắc tỉnh, nơi đầu mối cung cấp măng vầu, miến dong Na Rì và mộc nhĩ rừng.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị giao thoa giữa văn hóa ẩm thực lúa nước vùng trung du và các món ăn chế biến từ sản vật sông hồ, núi đá vôi của đồng bào Tày, Nùng miền sơn cước.

Các món ăn phổ biến:
* '''Cá nướng hồ Ba Bể:''' Các loài cá mương, cá chép, cá kìm tươi sống đánh bắt từ hồ Ba Bể mổ bụng làm sạch, kẹp giữa các thanh tre non phơi qua nắng rồi nướng chín trên than củi hồng; thịt cá trắng ngọt thơm, xương mềm chấm muối ớt tiêu chanh ăn liền cả con.
* '''Khâu nhục Bắc Kạn:''' Món ăn lễ hội truyền thống của người Tày, Nùng nấu công phu từ thịt ba chỉ lợn luộc chín, châm kim bì rồi rán vàng phồng giòn; sau đó thái miếng dày xếp xen kẽ khoai môn bùi béo, rau tàu soi muối chua, thảo quả, bát giác và đem hấp cách thủy nhừ tan trong miệng.
* '''Thịt lợn cắp nách quay móc mật:''' Lợn bản thả rông đồi núi nhồi lá và quả mắc mật tươi trong bụng, quét mật ong rừng lên da rồi quay nguyên con trên bếp than củi đỏ rực cho đến khi da vàng giòn rụm bóng loáng, thịt ngọt mềm thơm nức mũi.
* '''Đậu phụ Bình Long:''' Đậu phụ làm thủ công từ hạt đậu tương ta nguyên chất ép khuôn đá thủ công tại xã Dân Tiến; miếng đậu dày bản, mềm mịn ngậy béo, cắt rán giòn chấm mắm tôm chanh ớt.
* '''Cơm lam Định Hóa:''' Gạo nếp cái ngâm nước lá thơm cho vào ống giang non nút lá chuối rồi nướng vần trên than củi; cơm dẻo quánh dính màng lụa giang trắng muốt, chấm muối vừng lạc thơm bùi tại xã Định Hóa.
* '''Bánh coóc mò:''' Bánh hình chóp nhọn như sừng bò gói bằng lá dong của người Tày; ruột bánh chỉ làm từ nếp nương trộn lạc nhân giã dập, không nhân thịt, luộc chín ăn dẻo bùi thanh đạm.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Dân tộc Thái Nguyên | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Nha Trang, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5920 | kinh độ=105.8410 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Võ Nguyên Giáp
| điện thoại=+84 208 3855 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:30 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng thiết kế theo phong cách nhà sàn gỗ truyền thống, chuyên phục vụ các món ẩm thực vùng cao: cá lăng sông Cầu nướng than, gà đồi hấp lá chanh, lợn mán xào lăn và xôi nếp nương ngũ sắc.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Lá Cọ Định Hóa | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Hóa | vĩ độ=21.8850 | kinh độ=105.6520 | chỉ đường=Gần khu trung tâm di tích ATK
| điện thoại=+84 208 3878 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 21:00 | giá=100.000 - 220.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn mang đậm dấu ấn chiến khu Việt Bắc xưa: cơm lam chấm muối vừng, măng rừng xào lá lốt, gà đồi nướng mọi và ốc suối luộc sả.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà xanh Tân Cương truyền thống:''' Trải nghiệm thưởng thức chén trà pha phin gốm mộc, nước trà xanh ánh vàng, tỏa hương cốm thơm thanh khiết, vị chát thanh ban đầu và đọng lại vị ngọt hậu sâu nơi cuống họng tại các quán trà đạo phường Phan Đình Phùng và xã Tân Cương.
* '''Rượu men lá Bằng Phúc:''' Rượu chưng cất từ gạo nếp nương ủ men thảo dược gia truyền gồm 36 vị thuốc rừng của người Tày trên núi cao xã Đồng Phúc, nồng độ cồn 40 - 45 độ, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu ngô men lá Chợ Đồn:''' Rượu cất từ hạt ngô nương kết hợp men vỏ cây rừng tại xã Chợ Đồn, hương thơm nồng đượm phong vị núi đá.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:|nhỏ|Khách sạn Đông Á Plaza tại phường Phan Đình Phùng]]

Hệ thống lưu trú tại tỉnh phát triển phong phú: từ các khách sạn thương mại 4 - 5 sao cao tầng tại phường Phan Đình Phùng, phường Sông Công, đến chuỗi homestay nhà sàn sinh thái ven hồ tại xã Ba Bể và resort sinh thái quanh Hồ Núi Cốc:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Thương mại đô thị ===
* {{ngủ
| tên=Khách sạn Crowne Plaza Vĩnh Yên - Phổ Yên | trang web=https://ihg.com | email=
| địa chỉ=Đường 261, phường Vạn Xuân | vĩ độ=21.4180 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Gần tổ hợp công nghệ Samsung
| điện thoại=+84 208 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.500.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao tiêu chuẩn quốc tế đầu tiên phục vụ chuyên gia và khách thương gia, trang bị hồ bơi ngoài trời hiện đại, phòng tập gym, chuỗi nhà hàng Á - Âu và dịch vụ đưa đón sân bay.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Đông Á Plaza Thái Nguyên | trang web=http://dongaplazahotel.com | email=
| địa chỉ=Số 668 Đường Phan Đình Phùng, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5850 | kinh độ=105.8480 | chỉ đường=Mặt tiền trục đường giao thông chính
| điện thoại=+84 208 3756 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=850.000 - 1.900.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao với 130 phòng nghỉ tiện nghi sang trọng, hồ bơi bốn mùa, trung tâm hội nghị tiệc cưới lớn và nhà hàng phục vụ thực đơn phong phú.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Kim Thái | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 03 Đường Hoàng Văn Thụ, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5940 | kinh độ=105.8430 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 208 3959 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=700.000 - 1.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn tiêu chuẩn 3 sao cao cấp nằm ngay cạnh bảo tàng và quảng trường, phòng ốc sạch sẽ, trang bị đầy đủ máy lạnh, nước nóng, wifi cáp quang và buffet sáng.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Ba Bể ===
* {{ngủ
| tên=Ba Be Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Bản Pác Ngòi, xã Ba Bể | vĩ độ=22.4120 | kinh độ=105.6250 | chỉ đường=Bản du lịch cộng đồng ven bờ hồ Ba Bể
| điện thoại=+84 988 567 899 | điện thoại miễn cước=
| giá=200.000 - 600.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà sàn gỗ cổ truyền lợp ngói máng của người Tày, ban công rộng nhìn thẳng ra mặt hồ và ruộng lúa xanh mát; phục vụ các bữa ăn gia đình bản địa và tour thuyền kayak trọn gói.
}}

* {{ngủ
| tên=Phúc Xuân Resort Hồ Núi Cốc | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phúc Trìu cũ (nay thuộc xã Đại Phúc) | vĩ độ=21.5710 | kinh độ=105.7280 | chỉ đường=Ven hồ Núi Cốc
| điện thoại=+84 208 3825 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=800.000 - 1.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái nép mình bên các đồi chè và mặt hồ phẳng lặng, không gian râm mát nhiều cây xanh, có hồ bơi ngoài trời và nhà hàng phục vụ cá hồ nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Trục Quốc lộ 3 từ phường Bắc Kạn lên xã Ngân Sơn, đèo Gió và các tuyến đường tỉnh vào hồ Ba Bể có nhiều đoạn cua gấp, độ dốc lớn; lái xe cần giữ tốc độ ổn định, đi đúng làn đường và kiểm tra hệ thống phanh trước khi vượt đèo.
* Tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Chợ Mới (CT07) có mật độ xe tải chở hàng công nghiệp và xe đưa đón công nhân rất đông; người điều khiển ô tô cần tuân thủ đúng tốc độ tối đa 100 km/h và giữ khoảng cách an toàn.

=== An toàn bơi lội ===
* Khi tham gia các chuyến tham quan bằng thuyền máy, thuyền nan hoặc chèo thuyền kayak trên mặt nước Hồ Ba Bể (xã Ba Bể) và Hồ Núi Cốc (xã Đại Phúc), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy chuẩn trong suốt hành trình; không đứng lên mạn thuyền chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển tốc độ cao.
* Vực nước tại thác Đầu Đẳng và các vụng nước sâu suối Cửa Tử (xã La Bằng) có nhiều đá ngầm trơn trượt và xoáy nước ngầm; tuyệt đối không nhảy cầu hoặc tắm tại các khu vực cắm biển cảnh báo nước sâu nguy hiểm.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo trục cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT07) khoảng 75 km (chỉ mất 50 phút lái xe) để về trung tâm thủ đô thăm Hồ Hoàn Kiếm, phố cổ và lăng Bác.
* [[Cao Bằng]]: Tiếp tục theo Quốc lộ 3 vượt đèo Gió, đèo Khau Khang lên phía Bắc khoảng 130 km để chiêm ngưỡng Thác Bản Giốc hùng vĩ và hang di tích Pác Bó.
* [[Lạng Sơn]]: Đi theo Quốc lộ 1B từ xã Võ Nhai sang phía Đông để đến với ải Chi Lăng, đỉnh núi tuyết Mẫu Sơn và chợ cửa khẩu Tân Thanh.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 37 qua xã Phú Bình sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Phật Tích.
* [[Tuyên Quang]]: Theo Quốc lộ 37 vượt đèo Khế sang phía Tây để đến thăm Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào và hồ thủy điện Na Hang.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 37 hoặc đường ven chân núi Tam Đảo sang vùng đất Tổ Đền Hùng và danh thắng Tây Thiên.

{{geo|21.5928|105.8442}}
{{IsPartOf|Trung du và miền núi phía Bắc}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Thái Nguyên}}</text>
      <sha1>sgcm8q8n76r2rsma8c2mckhrt1dakm0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122310</id>
      <parentid>122309</parentid>
      <timestamp>2026-09-23T11:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bằng đường bộ */</comment>
      <origin>122310</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="43539" sha1="m2c5k03zyxsieizcld64gnshx3xmzre" xml:space="preserve">{{pagebanner||caption=Mặt hồ Ba Bể tại xã Ba Bể, Thái Nguyên}}

{{quickbarprovince
| image=
| imagewidth=250px
| caption=Hồ Núi Cốc tại xã Đại Phúc
| location=Thai Nguyen in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=8.384,2 km²
| population=1.650.000 người (ước tính)
| population density=196,8 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Tày]], [[Tiếng Nùng]], [[Tiếng Sán Dìu]], [[Tiếng H'Mông]], [[Tiếng Dao]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tin Lành]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (58%), người Tày (24%), người Nùng (8%), người Sán Dìu, người H'Mông, người Dao
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Trung du và miền núi phía Bắc]]
| Capital=Trung tâm hành chính tại phường Phan Đình Phùng và phường Đức Xuân
| years active=1831 - Thành lập tỉnh Thái Nguyên thời vua Minh Mạng / 1900 - Thành lập tỉnh Bắc Kạn / Tái hợp nhất không gian Bắc Thái
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 92 đơn vị cơ sở gồm 15 phường và 77 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (208 / 209)
| website=[https://thainguyen.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Thái Nguyên]
}}

'''Thái Nguyên''' là một tỉnh thuộc vùng [[Trung du và miền núi phía Bắc]], [[Việt Nam]]. Sau các đợt sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, địa bàn tỉnh tích hợp toàn vẹn không gian lãnh thổ tự nhiên của 2 tỉnh trước đây là Thái Nguyên và Bắc Kạn (tái lập không gian địa lý - lịch sử của tỉnh [[Bắc Thái]] trước năm 1997). Tỉnh trải dài từ vùng núi đá vôi karst cổ và Vườn Quốc gia [[Vườn quốc gia Ba Bể|Ba Bể]] ở phía Bắc xuống thung lũng [[Sông Cầu]], vùng đồi chè [[Tân Cương]] và tiếp giáp đồng bằng châu thổ sông Hồng ở phía Nam. Địa giới tỉnh tiếp giáp với [[Cao Bằng]] ở phía Bắc, [[Lạng Sơn]] và [[Bắc Ninh]] ở phía Đông, thủ đô [[Hà Nội]] ở phía Nam, [[Tuyên Quang]] và [[Phú Thọ]] ở phía Tây. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình quản lý phân cấp trực tiếp xuống 92 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 15 phường và 77 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:|nhỏ|Lán Tỉn Keo thuộc Khu di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa tại xã Phú Đình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Địa bàn tỉnh Thái Nguyên là một trong những chiếc nôi cư trú của người tiền sử tại Việt Nam với dấu tích khảo cổ học nền Văn hóa Thần Sa có niên đại từ 30.000 đến 10.000 năm trước tại mái đá Ngườm (xã Thần Sa). 

Thời phong kiến, vùng đất này giữ vị trí phên dậu bảo vệ kinh thành Thăng Long từ hướng Bắc. Năm 1917, nơi đây bùng nổ cuộc Khởi nghĩa Thái Nguyên do Đội Cấn và Lương Ngọc Quyến lãnh đạo, đánh chiếm tỉnh lỵ và làm chủ vùng đất trong gần một tuần lễ. 

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp (1946 - 1954), địa bàn Thái Nguyên và Bắc Kạn trở thành trung tâm của Chiến khu Việt Bắc. [[Khu di tích ATK Định Hóa]] (xã Phú Đình, xã Định Hóa) và ATK Chợ Đồn (xã Nghĩa Tá, xã Yên Thịnh) được chọn làm &quot;Thủ đô kháng chiến&quot;, nơi Trung ương Đảng, Chính phủ và Chủ tịch Hồ Chí Minh đưa ra nhiều quyết sách quân sự tối cao, tiêu biểu là quyết định mở Chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử vào tháng 12 năm 1953 tại đồi Tỉn Keo. 

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ra nghị quyết hợp nhất hai tỉnh Thái Nguyên và Bắc Kạn thành tỉnh Bắc Thái. Sau thời kỳ chia tách năm 1997, không gian này được tái hợp nhất đồng bộ vào năm 2025. Về mặt công nghiệp, nơi đây là chiếc nôi của ngành luyện kim Việt Nam với Khu Gang thép Thái Nguyên thành lập năm 1959 (phường Tích Lương, phường Gia Sàng) và ngày nay là trung tâm sản xuất thiết bị công nghệ điện tử hàng đầu miền Bắc (tổ hợp Samsung tại phường Vạn Xuân, phường Phổ Yên).

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh có sự chuyển tiếp tự nhiên rõ nét từ vùng núi cao trùng điệp xuống vùng đồi bát úp trung du:
* '''Vùng núi cao cánh cung Ngân Sơn &amp; Núi đá vôi karst (phía Bắc):''' Chiếm phần lớn diện tích tự nhiên của khu vực Bắc Kạn cũ, độ cao phổ biến từ 600 - 1.200 m so với mực nước biển. Cấu tạo địa chất chủ yếu là đá vôi cổ bị phong hóa mạnh mẽ, hình thành các hẻm vực sâu, hang động ngầm và hồ nước tự nhiên trên núi. Nổi bật nhất là bồn trũng hồ [[Ba Bể]] (xã Ba Bể) kẹp giữa hai cánh cung Ngân Sơn và Bắc Sơn, cùng Khu Bảo tồn Thiên nhiên [[Kim Hỷ]] (xã Văn Lang) lưu giữ nhiều loài động thực vật đặc hữu như vượn đen má trắng, gỗ nghiến nghìn năm.
* '''Vùng đồi núi cánh cung Tam Đảo (phía Tây):''' Dãy núi Tam Đảo chạy dọc ranh giới tự nhiên phía Tây Nam qua xã Quân Chu, xã La Bằng, phường Phúc Thuận, tạo thành bức tường thành tự nhiên che chắn gió mùa và cung cấp nguồn nước ngọt dồi dào từ các dòng suối rừng nguyên sinh cho các đồn điền chè.
* '''Vùng đồi bát úp trung du &amp; Thung lũng Sông Cầu (phía Nam):''' Vùng địa hình gò đồi thoai thoải hình bát úp uốn lượn đặc trưng tại xã Tân Cương, xã Đại Phúc, xã Vô Tranh, phường Quyết Thắng; là vùng đất phù sa cổ màu mỡ chuyên canh cây chè đặc sản. Sông Cầu bắt nguồn từ núi Chợ Đồn chảy qua phường Đức Xuân, phường Bắc Kạn, phường Linh Sơn, phường Phan Đình Phùng xuôi về vùng đồng bằng. Ngoài ra, công trình nhân tạo hồ [[Hồ Núi Cốc|Núi Cốc]] (xã Đại Phúc, phường Phúc Thuận) với diện tích mặt nước 25 km² tạo cảnh quan sinh thái và điều hòa khí hậu toàn vùng.

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 1,65 triệu người với sự cộng cư của 8 dân tộc chủ yếu: Kinh, Tày, Nùng, Sán Dìu, H'Mông, Dao, Hoa, Cao Lan. Người Kinh sinh sống tập trung tại dải đô thị công nghiệp phía Nam (phường Phan Đình Phùng, phường Tích Lương, phường Phổ Yên, phường Sông Công); đồng bào người Tày và người Nùng định cư lâu đời tại các nếp nhà sàn bên thung lũng lúa và ven hồ Ba Bể (xã Ba Bể, xã Chợ Rã, xã Định Hóa); người Dao, người H'Mông sinh sống trên các triền núi cao xã Thần Sa, xã Bằng Thành, xã Nghiên Loan.

Bản sắc văn hóa dân gian phong phú với các di sản văn hóa phi vật thể: làn điệu [[Hát Then]] của người Tày, hát Soọng Cô của người Sán Dìu, [[Lễ cấp sắc]] của đồng bào người Dao, tiếng khèn Mông đón xuân cùng nghệ thuật chế biến chè búp thủ công truyền thống Tân Cương. Hệ thống lễ hội cổ truyền diễn ra sôi nổi vào dịp đầu xuân như Hội Lồng Tồng Ba Bể (mùng 9 - 11 tháng Giêng), Lễ hội Đền Đuổm (mùng 6 tháng Giêng tại xã Phú Lương) và Lễ hội Chùa Hang (phường Linh Sơn).

=== Khí hậu ===
Thái Nguyên nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa có mùa đông lạnh, đặc trưng của vùng đồi núi Đông Bắc Bộ. Do địa hình chuyển tiếp từ núi cao xuống đồi thấp, khí hậu có sự phân hóa nhiệt độ theo độ cao và mùa gió:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Tiết trời ấm áp dần lên, độ ẩm không khí cao, thường xuyên có mưa phùn ẩm ướt; nhiệt độ trung bình từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa thu hái lứa chè xuân đầu năm và diễn ra các lễ hội xuống đồng lồng tồng.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều, tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm; nhiệt độ vùng đô thị phía Nam (phường Phan Đình Phùng, phường Phổ Yên) có thể lên tới 35 - 37&amp;nbsp;°C; trong khi khu vực lòng hồ Ba Bể và sườn đông dãy Tam Đảo duy trì không khí mát mẻ, dễ chịu.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Khí hậu mát mẻ, khô ráo, nắng vàng hanh nhẹ, nền nhiệt từ 22 - 27&amp;nbsp;°C; đây là thời điểm cảnh sắc hồ Ba Bể phẳng lặng trong xanh nhất và là mùa hái chè vụ thu chất lượng cao.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Chịu tác động trực diện của gió mùa Đông Bắc qua các cánh cung núi mở rộng về phía bắc; thời tiết khô lạnh buốt giá; nhiệt độ vùng núi cao xã Ngân Sơn, xã Bằng Thành có thời điểm xuống dưới 5&amp;nbsp;°C.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Thái Nguyên (Trạm Thái Nguyên)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 21 (70) || 23 (73) || 28 (82) || 32 (90) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''28 (82)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 13 (55) || 15 (59) || 18 (64) || 21 (70) || 24 (75) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 24 (75) || 21 (70) || 18 (64) || 14 (57) || '''19 (66)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 55 (2.2) || 110 (4.3) || 220 (8.7) || 290 (11.4) || 330 (13.0) || 350 (13.8) || 230 (9.1) || 120 (4.7) || 45 (1.8) || 20 (0.8) || '''1.825 (71.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:|nhỏ|Tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT07) kết nối vào địa bàn tỉnh]]

Nằm sát cửa ngõ phía Bắc thủ đô Hà Nội, Thái Nguyên giữ vai trò đầu mối giao thông huyết mạch kết nối vùng châu thổ sông Hồng với các tỉnh miền núi biên giới phía Bắc qua mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và đường sắt.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Chợ Mới (Cao tốc CT07):'''
  * Tuyến cao tốc 4 làn xe chạy thẳng từ cầu Thanh Trì (Hà Nội) qua phường Phổ Yên, phường Sông Công, phường Tích Lương, phường Phan Đình Phùng lên xã Chợ Mới và phường Bắc Kạn.
  * Tốc độ thiết kế 100 km/h; thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến phường Phan Đình Phùng chỉ mất khoảng 50 phút (75 km), và đến phường Đức Xuân (Bắc Kạn) khoảng 1 giờ 45 phút (140 km).
* '''Trục Quốc lộ 3:''' Tuyến quốc lộ truyền thống chạy song song cao tốc nối từ Hà Nội qua các trung tâm đô thị phía Nam, lên xã Bạch Thông, xã Ngân Sơn và tiếp nối sang tỉnh [[Cao Bằng]].
* '''Tuyến Quốc lộ 37:''' Trục Đông - Tây kết nối từ tỉnh [[Bắc Ninh]] qua xã Phú Bình, phường Phan Đình Phùng, vượt đèo Khế sang tỉnh [[Tuyên Quang]].
* '''Tuyến Quốc lộ 1B:''' Kết nối từ phường Linh Sơn qua xã La Hiên, xã Võ Nhai sang tỉnh [[Lạng Sơn]].
* '''Tuyến Quốc lộ 279:''' Chạy cắt ngang khu vực phía Bắc tỉnh qua xã Ba Bể, xã Chợ Rã nối từ Na Hang (Tuyên Quang) sang Ngân Sơn và Lạng Sơn.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Hoạt động dày đặc 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày (các nhà xe Hà Lan, New Sinh Cafe, Minh Anh Limousine), đón trả khách tận nhà giữa nội thành Hà Nội và phường Phan Đình Phùng, phường Sông Công, phường Phổ Yên. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé. Tuyến đi Ba Bể có giá vé khoảng 250.000 - 280.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến liên tục từ Bến xe Mỹ Đình, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe trung tâm Thái Nguyên (phường Phan Đình Phùng) và Bến xe Bắc Kạn (phường Đức Xuân). Giá vé: 80.000 - 150.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Quan Triều dài 75 km khổ lồng 1.435 mm / 1.000 mm kết nối từ ga Gia Lâm và ga Long Biên lên trung tâm tỉnh:
* '''Ga Lưu Xá''' (phường Tích Lương): Ga đầu mối vận chuyển hàng hóa công nghiệp và nguyên liệu gang thép.
* '''Ga Thái Nguyên''' (phường Phan Đình Phùng): Đón trả hành khách cho các đoàn tàu khách địa phương tuyến Hà Nội - Thái Nguyên.
* '''Ga Quan Triều''' (phường Quan Triều): Ga trung chuyển kết nối tuyến đường sắt chuyên dụng vận chuyển than khoáng sản đi Mỏ than Khánh Hòa.

=== Bằng đường hàng không ===
* Tỉnh không có sân bay riêng nhưng nằm rất gần [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]). Khoảng cách từ sân bay Nội Bài theo trục cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT07) đến phường Phổ Yên chỉ 30 km (25 phút lái xe) và đến phường Phan Đình Phùng khoảng 50 km (45 phút lái xe); thuận tiện cho du khách từ miền Trung và miền Nam bay ra tiếp cận điểm đến.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:|nhỏ|Thuyền máy đưa du khách tham quan mặt nước hồ Ba Bể tại xã Ba Bể]]

=== Di chuyển đường thủy lòng hồ ===
* '''Du thuyền &amp; Thuyền máy tham quan Hồ Ba Bể (xã Ba Bể):'''
  * Xuất bến từ bến xuồng Buốc Lốm (ven sông Năng) hoặc bến thuyền bờ hồ tại bản Pác Ngòi. Thuyền vỏ gỗ hoặc xuồng máy composite đưa du khách xuôi dòng sông Năng, xuyên qua hàm cá mập Động Puông, ngắm cảnh mặt nước hồ Một, hồ Hai, hồ Ba, ghé thăm Đảo Bà Góa, Đền An Mạ và thác Đầu Đẳng.
  * Giá thuê thuyền: 500.000 - 800.000 VNĐ/chuyến (tải trọng 10 - 12 người, thời gian tham quan 3 - 4 tiếng).
* '''Tàu du lịch Hồ Núi Cốc (xã Đại Phúc):''' Tàu vỏ sắt và ca nô cao tốc xuất bến từ bến Nam Phương đưa khách đi quanh 89 hòn đảo nổi, tham quan Đảo Khỉ, Đảo Dê và Đền Bà Chúa Thượng Ngàn giữa lòng hồ.

=== Phương tiện đường bộ nội tỉnh ===
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Hệ thống xe buýt công cộng liên xã phát triển mạnh mẽ:
  * Tuyến buýt số 01: phường Phan Đình Phùng - xã Phổ Yên.
  * Tuyến buýt số 02: phường Phan Đình Phùng - xã Võ Nhai.
  * Tuyến buýt số 03: phường Phan Đình Phùng - xã Phú Lương - xã Định Hóa (ATK).
  * Tuyến buýt số 08: phường Phan Đình Phùng - phường Sông Công - xã Đại Phúc (Hồ Núi Cốc).
  * Tuyến buýt liên vùng phường Phan Đình Phùng - phường Bắc Kạn - xã Chợ Rã (Ba Bể).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để vượt đèo dốc khám phá vùng đồi chè Tân Cương, cung đường rừng ATK Định Hóa hay các bản làng quanh Vườn Quốc gia Ba Bể. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh khu vực Ga Thái Nguyên, đường Lương Ngọc Quyến (phường Phan Đình Phùng), phường Đức Xuân và các homestay ven hồ Ba Bể; giá thuê dao động từ 120.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Thái Nguyên: ☎ +84 208 3625 625
  * Taxi Phú Bình: ☎ +84 208 3577 577
  * Taxi Hoa Mai: ☎ +84 208 3758 758
  * Taxi Bắc Kạn: ☎ +84 209 3888 888
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động phổ biến tại phường Phan Đình Phùng, phường Tích Lương, phường Sông Công và phường Phổ Yên.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:|nhỏ|Khung cảnh mặt nước phẳng lặng của Hồ Ba Bể tại xã Ba Bể]]

=== Danh lam Thắng cảnh Tự nhiên &amp; Vườn Quốc gia ===
* {{xem
| tên=Khu Danh thắng Quốc gia đặc biệt Hồ Ba Bể | tên khác=Ba Be Lake
| trang web=http://vuonquocgiababe.org | email=
| địa chỉ=xã Ba Bể, xã Nam Mẫu cũ (nay thuộc xã Ba Bể) | vĩ độ=22.4167 | kinh độ=105.6167 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Đức Xuân 70 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 209 3894 077 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan thắng cảnh: 45.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuyền)
| nội dung=Hồ nước ngọt tự nhiên trên núi đá vôi lớn nhất Việt Nam và nằm trong danh mục 20 hồ nước ngọt đặc biệt của thế giới cần được bảo vệ. Hồ nằm ở độ cao 145 m so với mực nước biển, diện tích mặt nước hơn 500 ha, chiều dài hơn 8 km bao gồm ba phân nhánh thông nhau gọi là Pé Lầm, Pé Lù và Pé Lèng (hồ Một, hồ Hai, hồ Ba). Quần thể danh thắng tích hợp các điểm tham quan nổi bật:
* '''Động Puông:''' Vòm hang karst đồ sộ dài 300 m, cao hơn 30 m xuyên qua dãy núi đá vôi Lũng Nham, nơi dòng sông Năng chảy xuyên qua lòng núi; bên trong là nơi trú ngụ của hàng vạn cá thể dơi.
* '''Đảo Bà Góa &amp; Đền An Mạ:''' Hai hòn đảo nhỏ nổi giữa làn nước xanh thẳm; đảo Bà Góa cấu tạo từ những khối đá phiến sét phủ đầy cây xanh gắn với truyền thuyết cổ tích hình thành hồ Ba Bể; đền An Mạ ngự trên đảo đá vôi rợp bóng cây cổ thụ thờ Phật và các trung thần nhà Mạc.
* '''Thác Đầu Đẳng:''' Nơi dòng sông Năng bị chặn lại bởi hàng ngàn tảng đá hoa cương khổng lồ, đổ dốc hơn 500 m qua ba tầng đá tạo nên dòng thác nước cuộn sóng trắng xóa kẹp giữa hẻm rừng rậm.
* '''Ao Tiên:''' Hồ nước nhỏ độc lập rộng khoảng 3 ha nằm lọt thỏm giữa thung lũng đá vôi khép kín, nước trong veo quanh năm do mạch ngầm thẩm thấu qua các tầng đá.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Hồ Núi Cốc | tên khác=Nui Coc Lake
| trang web=http://dulichhonuicoc.vn | email=
| địa chỉ=xã Đại Phúc và phường Phúc Thuận | vĩ độ=21.5667 | kinh độ=105.7167 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 16 km về phía Tây
| điện thoại=+84 208 3825 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng trọn gói: 130.000 VNĐ/người lớn
| nội dung=Hồ thủy lợi nhân tạo hoàn thành năm 1979 ngăn dòng sông Công, diện tích mặt nước 25 km² với dung tích trữ nước 175 triệu m³. Quần thể gồm 89 hòn đảo đất và đảo đá nổi nhấp nhô, gắn liền với huyền thoại dân gian chàng Cốc - nàng Công. Khu du lịch tích hợp công viên nước, đền thờ Thần Hạn, đường trượt hang động nhân tạo và chùa Thác Vàng với đại tượng Phật Thích Ca Mâu Ni cao 45 m.
}}

* {{xem
| tên=Động Nàng Tiên &amp; Động Puông | tên khác=Nang Tien Cave
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Na Rì | vĩ độ=22.2150 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Cách phường Đức Xuân khoảng 65 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Hang động đá vôi tự nhiên ăn sâu vào lòng núi Phja Trạng hơn 60 m, cao từ 30 - 40 m. Bên trong động có nhiều nhánh hang phụ với các khối thạch nhũ hình rèm đá rủ, bệ ngai và các thửa ruộng bậc thang đá vôi tích tụ nước ngầm trong vắt.
}}

* {{xem
| tên=Suối Cửa Tử &amp; Suối Kẹm La Bằng | tên khác=Cua Tu Stream
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Hoàng Nông cũ (nay thuộc xã La Bằng) | vĩ độ=21.5200 | kinh độ=105.5833 | chỉ đường=Sườn phía đông dãy núi Tam Đảo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan tự do (tour mạo hiểm tính riêng)
| nội dung=Dòng suối nước tự nhiên bắt nguồn từ đỉnh Tam Đảo chảy len lỏi qua các hẻm vực đá hoa cương sâu và rừng nguyên sinh dốc đứng. Cửa Tử gồm 7 tầng thác nước và hồ bơi tự nhiên (vụng nước sâu trong suốt), là điểm trekking vượt thác mạo hiểm và ngâm mình giải nhiệt vào mùa hè.
}}

[[Tập tin:|nhỏ|Vùng chuyên canh chè búp đặc sản tại xã Tân Cương]]

=== Vùng Văn hóa Trà Tân Cương &amp; Di chỉ Khảo cổ ===
* {{xem
| tên=Vùng Chè Đặc sản Tân Cương &amp; Không gian Văn hóa Trà | tên khác=Tan Cuong Tea Area
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Tân Cương | vĩ độ=21.5580 | kinh độ=105.7820 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 10 km về phía Tây Nam
| điện thoại=+84 208 3855 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí tham quan nhà vườn
| nội dung=Vùng sản xuất chè búp truyền thống nức tiếng cả nước, được bảo hộ chỉ dẫn địa lý trên vùng đất phù sa cổ ven sông Công. Không gian gồm hàng trăm hecta đồi chè bát úp xanh ngắt uốn lượn; Không gian Văn hóa Trà Tân Cương trưng bày hiện vật, nông cụ sao chè bằng chảo gang củi và tổ chức trình diễn nghệ thuật pha trà, thưởng thức hương vị trà móc câu, trà nõn tôm, trà đinh thượng hạng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di chỉ Khảo cổ học Thần Sa &amp; Mái đá Ngườm | tên khác=Than Sa Archaeological Site
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Thần Sa | vĩ độ=21.7850 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng đá vôi sông Nghinh Tường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di chỉ khảo cổ học thời kỳ đồ đá cũ có niên đại từ 30.000 đến 10.000 năm trước. Các hố khai quật tại mái đá Ngườm, hang Phiêng Tung đã phát hiện hàng ngàn công cụ đá cuội ghè đẽo một mặt, công cụ hình nạo, mũi nhọn và xương răng động vật hóa thạch của người tiền sử nguyên thủy.
}}

[[Tập tin:|nhỏ|Đồi Tỉn Keo - trung tâm di tích ATK Định Hóa tại xã Phú Đình]]

=== Quần thể di tích lịch sử cách mạng ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt ATK Định Hóa | tên khác=Dinh Hoa Safe Zone Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Đình, xã Định Hóa, xã Bình Thành | vĩ độ=21.8833 | kinh độ=105.6500 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 50 km về phía Tây Bắc
| điện thoại=+84 208 3874 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm chỉ huy đầu não của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp (1946 - 1954). Các điểm di tích chính gồm:
* '''Đồi Tỉn Keo (xã Phú Đình):''' Nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị ngày 6 tháng 12 năm 1953 thông qua phương án tác chiến mở Chiến dịch Điện Biên Phủ. Lán làm việc bằng tre nứa lá cọ phục dựng nguyên bản dưới chân rặng râm bụt cổ.
* '''Nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh:''' Tọa lạc trên đỉnh đồi Đèo De ở độ cao 200 m, khánh thành nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh của Bác.
* '''Đồi Khau Tý (xã Điềm Mặc cũ, nay thuộc xã Phú Đình):''' Nơi Bác Hồ đặt lán ở và làm việc đầu tiên khi trở lại Việt Bắc vào ngày 20 tháng 5 năm 1947.
* '''Cụm di tích Khuôn Tát:''' Nơi Đại tướng Võ Nguyên Giáp ở và làm việc, cùng cây đa và vũng tắm suối Khuôn Tát lịch sử.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt ATK Chợ Đồn | tên khác=Cho Don Safe Zone
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Nghĩa Tá, xã Yên Thịnh, xã Chợ Đồn | vĩ độ=22.1500 | kinh độ=105.5833 | chỉ đường=Nằm giáp ranh khu ATK Định Hóa
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Căn cứ địa cách mạng gắn liền với hoạt động của Tổng Bí thư Trường Chinh và các cơ quan cơ yếu. Quần thể gồm di tích đồi Nà Pậu (nơi Bác Hồ làm việc đầu năm 1951), di tích Khuổi Linh (nơi đồng chí Trường Chinh chỉ đạo xuất bản báo ''Sự Thật'') và đồi Pù Cọ.
}}

* {{xem
| tên=Đền Đuổm | tên khác=Duong Tu Minh Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Động Đạt cũ (nay thuộc xã Phú Lương) | vĩ độ=21.7350 | kinh độ=105.7380 | chỉ đường=Dưới chân núi Đuổm sát Quốc lộ 3
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền cổ xây dựng từ thế kỷ 12 phụng thờ Phò mã Đô úy Dương Tự Minh (Thủ lĩnh phủ Phú Lương thời Lý) - người hai lần được gả công chúa triều Lý và có công lớn trấn giữ yên ổn biên cương phía Bắc. Kiến trúc đền Hạ, đền Trung, đền Thượng dựa lưng vào vách đá tai mèo sừng sững giữa rừng cây cổ thụ.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Chùa Hang | tên khác=Kim Sơn Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Linh Sơn | vĩ độ=21.6150 | kinh độ=105.8520 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Phan Đình Phùng 3 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích danh thắng tâm linh độc đáo nằm trọn trong lòng ngọn núi đá vôi Huyền Vũ. Hang sâu gần 100 m, trần hang cao ráo có nhiều thạch nhũ rủ xuống thành các hình rồng chầu, khánh đá; bên trong thờ các pho tượng Phật cổ bằng đá và lưu giữ các bài thơ khắc chữ Hán của danh nhân thời Lê, Nguyễn.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Văn hóa các Dân tộc Việt Nam | tên khác=Museum of Cultures of Vietnam's Ethnic Groups
| trang web=http://mcve.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 01 Đường Đội Cấn, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5950 | kinh độ=105.8450 | chỉ đường=Trung tâm phường bên bờ sông Cầu
| điện thoại=+84 208 3855 781 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 11:30, 13:30 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=30.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 15.000 VNĐ)
| nội dung=Một trong những bảo tàng quốc gia lớn nhất miền Bắc chuyên đề về nhân học văn hóa. Không gian trưng bày gồm 5 phòng trưng bày trong nhà và khu trưng bày ngoài trời tái hiện chân thực đời sống, trang phục, công cụ lao động, kiến trúc nhà sàn, nhà rông, nhà trình tường của 54 dân tộc anh em thuộc các ngữ hệ Việt - Mường, Tày - Thái, Mông - Dao, Nam Á, Nam Đảo và Hán.
}}

== Hoạt động ==
* '''Chèo thuyền kayak và SUP trên lòng Hồ Ba Bể:''' Thuê thuyền kayak tự chèo trên mặt nước phẳng lặng như gương tại xã Ba Bể, lướt nhẹ dưới bóng mát của vách núi đá vôi nguyên sinh và ghé thăm đảo Bà Góa hoang sơ.
* '''Trải nghiệm hái chè và sao chè thủ công tại Tân Cương:''' Tham gia tour thực tế tại các hợp tác xã chè xã Tân Cương vào buổi sớm; tự tay đeo gùi hái những búp chè &quot;một tôm hai lá&quot;, học kỹ thuật vò chè và sao khô trên chảo gang đun củi truyền thống để cảm nhận hương cốm non dậy mùi.
* '''Trekking khám phá hệ thống hang động Vườn Quốc gia Ba Bể:''' Đi bộ xuyên rừng rậm trên núi đá vôi, thám hiểm Động Puông ngắm đàn dơi khổng lồ bay lượn và leo bậc đá chinh phục Động Nàng Tiên tại xã Na Rì.
* '''Trải nghiệm du thuyền ngắm hoàng hôn Hồ Núi Cốc:''' Ngồi thuyền máy lướt sóng qua 89 hòn đảo đất đỏ rợp bóng bạch đàn và keo lá tràm tại xã Đại Phúc, chiêm ngưỡng bóng núi Cốc soi bóng xuống mặt nước trong ánh chiều tà.
* '''Tắm suối khoáng nóng và thư giãn tại xã La Hiên:''' Trải nghiệm ngâm mình trong dòng suối nước tự nhiên mát lành chảy từ lòng núi đá vôi Thần Sa để phục hồi thể lực.
* '''Lưu trú và sinh hoạt homestay nhà sàn bản Pác Ngòi:''' Ngủ đêm trong những căn nhà sàn gỗ lợp ngói âm dương của người Tày ven hồ Ba Bể (xã Ba Bể), thưởng thức cơm lam cá nướng và nghe các nghệ nhân bản địa biểu diễn hát Then, gảy đàn Tính.

== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Thái Nguyên mới nức tiếng miền Bắc với thương hiệu &quot;đệ nhất danh trà&quot; cùng các sản phẩm nông lâm sản vùng cao nguyên bản.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Chè Tân Cương Thái Nguyên:''' Chè búp sao thủ công cánh xoăn chặt như móc câu, phủ lớp phấn tuyết mờ, nước trà xanh vàng trong vắt, tiền chát dịu êm, hậu vị ngọt sâu đậm đà tại xã Tân Cương, xã Đại Phúc. Các dòng thượng phẩm gồm Trà Đinh (thu hái 1 đọt non duy nhất), Trà Nõn Tôm và Trà Móc Câu.
* '''Miến dong Na Rì:''' Miến làm thủ công 100% từ củ dong riềng đỏ vùng cao xã Na Rì, không chất tẩy trắng, sợi miến màu xám mộc tự nhiên, dai mềm và không bị nát nhũn khi nấu lại nhiều lần.
* '''Gạo nếp Khẩu Nua Lếch Ngân Sơn:''' Giống lúa nếp cẩm đặc sản hạt tròn mẩy, vỏ ngoài phớt tím ngà, khi đồ xôi tỏa hương thơm nồng béo dẻo tại xã Ngân Sơn và xã Bằng Vân.
* '''Tôm chua Ba Bể:''' Tôm tươi đánh bắt từ hồ Ba Bể ủ lên men cùng xôi nếp nương, tỏi ớt, riềng củ và rượu ngô trong hũ sành; tôm chín đỏ au, vị chua cay mặn ngọt béo bùi tại xã Ba Bể.
* '''Trám đen Hà Châu:''' Quả trám đen cùi dày, béo bùi đậm vị thu hoạch rộ vào tháng 8 - 9 tại xã Điềm Thụy; thường dùng om nước ấm ăn chấm muối vừng hoặc kho thịt ba chỉ.
* '''Bánh chưng Bờ Đậu:''' Bánh chưng gói thủ công từ gạo nếp cái hoa vàng Định Hóa, đỗ xanh lòng vàng, thịt lợn ỉ mỡ phần ướp tiêu đen và luộc bằng nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại làng nghề Bờ Đậu thuộc xã Phú Lương.
* '''Mật ong rừng Ba Bể &amp; Nấm hương rừng:''' Mật ong khoái tự nhiên hoa rừng nguyên chất sánh đặc cùng nấm hương rừng cánh nhỏ thơm nức hái từ vùng lõi Vườn Quốc gia Ba Bể.

=== Chợ mua sắm ===
* '''Chợ Thái (phường Phan Đình Phùng):''' Trung tâm mua sắm thương mại đầu mối lớn nhất, nơi bày bán đầy đủ các dòng sản phẩm trà Tân Cương, chè La Bằng, đồ gia dụng và nông thổ sản các huyện vùng cao.
* '''Chợ phiên Chợ Rã (xã Chợ Rã):''' Chợ phiên vùng cao họp vào các ngày mùng 5, 10, 15, 20, 25, 30 âm lịch; nơi đồng bào Tày, Nùng, Dao diện trang phục thổ cẩm rực rỡ xuống phố trao đổi gà rừng, lợn cắp nách, măng khô và vải chàm dệt tay.
* '''Chợ Bắc Kạn (phường Đức Xuân):''' Chợ trung tâm khu vực phía Bắc tỉnh, nơi đầu mối cung cấp măng vầu, miến dong Na Rì và mộc nhĩ rừng.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị giao thoa giữa văn hóa ẩm thực lúa nước vùng trung du và các món ăn chế biến từ sản vật sông hồ, núi đá vôi của đồng bào Tày, Nùng miền sơn cước.

Các món ăn phổ biến:
* '''Cá nướng hồ Ba Bể:''' Các loài cá mương, cá chép, cá kìm tươi sống đánh bắt từ hồ Ba Bể mổ bụng làm sạch, kẹp giữa các thanh tre non phơi qua nắng rồi nướng chín trên than củi hồng; thịt cá trắng ngọt thơm, xương mềm chấm muối ớt tiêu chanh ăn liền cả con.
* '''Khâu nhục Bắc Kạn:''' Món ăn lễ hội truyền thống của người Tày, Nùng nấu công phu từ thịt ba chỉ lợn luộc chín, châm kim bì rồi rán vàng phồng giòn; sau đó thái miếng dày xếp xen kẽ khoai môn bùi béo, rau tàu soi muối chua, thảo quả, bát giác và đem hấp cách thủy nhừ tan trong miệng.
* '''Thịt lợn cắp nách quay móc mật:''' Lợn bản thả rông đồi núi nhồi lá và quả mắc mật tươi trong bụng, quét mật ong rừng lên da rồi quay nguyên con trên bếp than củi đỏ rực cho đến khi da vàng giòn rụm bóng loáng, thịt ngọt mềm thơm nức mũi.
* '''Đậu phụ Bình Long:''' Đậu phụ làm thủ công từ hạt đậu tương ta nguyên chất ép khuôn đá thủ công tại xã Dân Tiến; miếng đậu dày bản, mềm mịn ngậy béo, cắt rán giòn chấm mắm tôm chanh ớt.
* '''Cơm lam Định Hóa:''' Gạo nếp cái ngâm nước lá thơm cho vào ống giang non nút lá chuối rồi nướng vần trên than củi; cơm dẻo quánh dính màng lụa giang trắng muốt, chấm muối vừng lạc thơm bùi tại xã Định Hóa.
* '''Bánh coóc mò:''' Bánh hình chóp nhọn như sừng bò gói bằng lá dong của người Tày; ruột bánh chỉ làm từ nếp nương trộn lạc nhân giã dập, không nhân thịt, luộc chín ăn dẻo bùi thanh đạm.

=== Điểm ăn uống ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Dân tộc Thái Nguyên | trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Nha Trang, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5920 | kinh độ=105.8410 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Võ Nguyên Giáp
| điện thoại=+84 208 3855 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 22:30 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng thiết kế theo phong cách nhà sàn gỗ truyền thống, chuyên phục vụ các món ẩm thực vùng cao: cá lăng sông Cầu nướng than, gà đồi hấp lá chanh, lợn mán xào lăn và xôi nếp nương ngũ sắc.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Lá Cọ Định Hóa | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Định Hóa | vĩ độ=21.8850 | kinh độ=105.6520 | chỉ đường=Gần khu trung tâm di tích ATK
| điện thoại=+84 208 3878 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 21:00 | giá=100.000 - 220.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn mang đậm dấu ấn chiến khu Việt Bắc xưa: cơm lam chấm muối vừng, măng rừng xào lá lốt, gà đồi nướng mọi và ốc suối luộc sả.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà xanh Tân Cương truyền thống:''' Trải nghiệm thưởng thức chén trà pha phin gốm mộc, nước trà xanh ánh vàng, tỏa hương cốm thơm thanh khiết, vị chát thanh ban đầu và đọng lại vị ngọt hậu sâu nơi cuống họng tại các quán trà đạo phường Phan Đình Phùng và xã Tân Cương.
* '''Rượu men lá Bằng Phúc:''' Rượu chưng cất từ gạo nếp nương ủ men thảo dược gia truyền gồm 36 vị thuốc rừng của người Tày trên núi cao xã Đồng Phúc, nồng độ cồn 40 - 45 độ, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu ngô men lá Chợ Đồn:''' Rượu cất từ hạt ngô nương kết hợp men vỏ cây rừng tại xã Chợ Đồn, hương thơm nồng đượm phong vị núi đá.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:|nhỏ|Khách sạn Đông Á Plaza tại phường Phan Đình Phùng]]

Hệ thống lưu trú tại tỉnh phát triển phong phú: từ các khách sạn thương mại 4 - 5 sao cao tầng tại phường Phan Đình Phùng, phường Sông Công, đến chuỗi homestay nhà sàn sinh thái ven hồ tại xã Ba Bể và resort sinh thái quanh Hồ Núi Cốc:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Thương mại đô thị ===
* {{ngủ
| tên=Khách sạn Crowne Plaza Vĩnh Yên - Phổ Yên | trang web=https://ihg.com | email=
| địa chỉ=Đường 261, phường Vạn Xuân | vĩ độ=21.4180 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Gần tổ hợp công nghệ Samsung
| điện thoại=+84 208 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.500.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao tiêu chuẩn quốc tế đầu tiên phục vụ chuyên gia và khách thương gia, trang bị hồ bơi ngoài trời hiện đại, phòng tập gym, chuỗi nhà hàng Á - Âu và dịch vụ đưa đón sân bay.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Đông Á Plaza Thái Nguyên | trang web=http://dongaplazahotel.com | email=
| địa chỉ=Số 668 Đường Phan Đình Phùng, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5850 | kinh độ=105.8480 | chỉ đường=Mặt tiền trục đường giao thông chính
| điện thoại=+84 208 3756 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=850.000 - 1.900.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao với 130 phòng nghỉ tiện nghi sang trọng, hồ bơi bốn mùa, trung tâm hội nghị tiệc cưới lớn và nhà hàng phục vụ thực đơn phong phú.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Kim Thái | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 03 Đường Hoàng Văn Thụ, phường Phan Đình Phùng | vĩ độ=21.5940 | kinh độ=105.8430 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 208 3959 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=700.000 - 1.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn tiêu chuẩn 3 sao cao cấp nằm ngay cạnh bảo tàng và quảng trường, phòng ốc sạch sẽ, trang bị đầy đủ máy lạnh, nước nóng, wifi cáp quang và buffet sáng.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Ba Bể ===
* {{ngủ
| tên=Ba Be Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Bản Pác Ngòi, xã Ba Bể | vĩ độ=22.4120 | kinh độ=105.6250 | chỉ đường=Bản du lịch cộng đồng ven bờ hồ Ba Bể
| điện thoại=+84 988 567 899 | điện thoại miễn cước=
| giá=200.000 - 600.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà sàn gỗ cổ truyền lợp ngói máng của người Tày, ban công rộng nhìn thẳng ra mặt hồ và ruộng lúa xanh mát; phục vụ các bữa ăn gia đình bản địa và tour thuyền kayak trọn gói.
}}

* {{ngủ
| tên=Phúc Xuân Resort Hồ Núi Cốc | trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phúc Trìu cũ (nay thuộc xã Đại Phúc) | vĩ độ=21.5710 | kinh độ=105.7280 | chỉ đường=Ven hồ Núi Cốc
| điện thoại=+84 208 3825 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=800.000 - 1.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái nép mình bên các đồi chè và mặt hồ phẳng lặng, không gian râm mát nhiều cây xanh, có hồ bơi ngoài trời và nhà hàng phục vụ cá hồ nướng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Trục Quốc lộ 3 từ phường Bắc Kạn lên xã Ngân Sơn, đèo Gió và các tuyến đường tỉnh vào hồ Ba Bể có nhiều đoạn cua gấp, độ dốc lớn; lái xe cần giữ tốc độ ổn định, đi đúng làn đường và kiểm tra hệ thống phanh trước khi vượt đèo.
* Tuyến cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên - Chợ Mới (CT07) có mật độ xe tải chở hàng công nghiệp và xe đưa đón công nhân rất đông; người điều khiển ô tô cần tuân thủ đúng tốc độ tối đa 100 km/h và giữ khoảng cách an toàn.

=== An toàn bơi lội ===
* Khi tham gia các chuyến tham quan bằng thuyền máy, thuyền nan hoặc chèo thuyền kayak trên mặt nước Hồ Ba Bể (xã Ba Bể) và Hồ Núi Cốc (xã Đại Phúc), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy chuẩn trong suốt hành trình; không đứng lên mạn thuyền chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển tốc độ cao.
* Vực nước tại thác Đầu Đẳng và các vụng nước sâu suối Cửa Tử (xã La Bằng) có nhiều đá ngầm trơn trượt và xoáy nước ngầm; tuyệt đối không nhảy cầu hoặc tắm tại các khu vực cắm biển cảnh báo nước sâu nguy hiểm.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo trục cao tốc Hà Nội - Thái Nguyên (CT07) khoảng 75 km (chỉ mất 50 phút lái xe) để về trung tâm thủ đô thăm Hồ Hoàn Kiếm, phố cổ và lăng Bác.
* [[Cao Bằng]]: Tiếp tục theo Quốc lộ 3 vượt đèo Gió, đèo Khau Khang lên phía Bắc khoảng 130 km để chiêm ngưỡng Thác Bản Giốc hùng vĩ và hang di tích Pác Bó.
* [[Lạng Sơn]]: Đi theo Quốc lộ 1B từ xã Võ Nhai sang phía Đông để đến với ải Chi Lăng, đỉnh núi tuyết Mẫu Sơn và chợ cửa khẩu Tân Thanh.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 37 qua xã Phú Bình sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Phật Tích.
* [[Tuyên Quang]]: Theo Quốc lộ 37 vượt đèo Khế sang phía Tây để đến thăm Khu di tích Quốc gia đặc biệt Tân Trào và hồ thủy điện Na Hang.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 37 hoặc đường ven chân núi Tam Đảo sang vùng đất Tổ Đền Hùng và danh thắng Tây Thiên.

{{geo|21.5928|105.8442}}
{{IsPartOf|Trung du và miền núi phía Bắc}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Thái Nguyên}}</text>
      <sha1>m2c5k03zyxsieizcld64gnshx3xmzre</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>