Trang Chính

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="vi">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikivoyage</sitename>
    <dbname>viwikivoyage</dbname>
    <base>https://vi.wikivoyage.org/wiki/Trang_Ch%C3%ADnh</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.23</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Phương tiện</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Đặc biệt</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Thảo luận</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Thành viên</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Thảo luận Thành viên</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikivoyage</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Thảo luận Wikivoyage</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Tập tin</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Thảo luận Tập tin</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Thảo luận MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Bản mẫu</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Thảo luận Bản mẫu</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Trợ giúp</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Thảo luận Trợ giúp</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Thể loại</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Thảo luận Thể loại</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Mô đun</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Thảo luận Mô đun</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Sự kiện</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Thảo luận Sự kiện</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Trang Chính</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1</id>
    <revision>
      <id>122701</id>
      <parentid>122515</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2566" sha1="sfu1zudbagr04k2t5k8s97lhui6mefq" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Template:Trang Chính/styles.css&quot; /&gt;
{{Trang Chính/Đầu trang}}&lt;!--

BẢNG CUỘN SÓNG 
 
--&gt;&lt;div class=&quot;new-carousel-wrapper&quot; data-interval=&quot;6000&quot;&gt;
    &lt;div class=&quot;new-carousel-slides-viewport&quot;&gt;
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/1}}
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/2}}
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/3}}
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/4}}
        &lt;div class=&quot;new-carousel-btn-prev&quot;&gt;&lt;/div&gt;
        &lt;div class=&quot;new-carousel-btn-next&quot;&gt;&lt;/div&gt;
    &lt;/div&gt;
    &lt;ul class=&quot;new-carousel-pagination-grid&quot; style=&quot;display: none;&quot;&gt;
    &lt;/ul&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;main-wrapper&quot;&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

KHÁM PHÁ

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = 032a94
		|icon = Avion icon.png
		|title = Khám phá
		|content = {{Trang Chính/Khám phá}}
		|liên kết =
		}}
	&lt;/div&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

TIN TỨC

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = blue
		|icon = News-icon.png
		|title = Tin tức
		|content = {{Tin tức/main}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Bản mẫu:Tin tức | Cập nhật }}
		}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;main-wrapper&quot;&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

BẠN CÓ CÂU HỎI VỀ DU LỊCH?

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = 611f7d
		|icon = Bubbles-alt-icon.png
		|title = Bạn có câu hỏi về du lịch?
		|content = {{Trang Chính/Câu hỏi về du lịch}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Wikivoyage:Văn phòng tư vấn du lịch | Đi đến văn phòng tư vấn du lịch }}
		}}
	&lt;/div&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

NGOẠI NGỮ

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|icon = Purple geography icon.svg
		|color = red
		|title = Ngoại ngữ
		|content = {{Trang Chính/Sổ tay ngôn ngữ}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Sổ tay ngôn ngữ | Xem thêm... }}
		}}
	&lt;/div&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

CÙNG THAM GIA

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = blue
		|icon = Icone environnement.svg
		|title = Cùng tham gia
		|content = {{Trang Chính/Tham gia}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Wikivoyage:Chào mừng người mới đến | Tham gia }} {{Trang Chính/Khung/Menu| Wikivoyage:Cộng đồng | Cổng cộng đồng }}
		}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!------------

DỰ ÁN WIKIMEDIA

------------&gt;
{{Trang Chính/Khung
|icon = Wikimedia-logo.svg
|color = 114F0F
|title = Dự án liên quan
|content = {{Trang Chính/Dự án liên quan}}
|liên kết =
}}
__NOEDITSECTION____NOTOC__</text>
      <sha1>sfu1zudbagr04k2t5k8s97lhui6mefq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122705</id>
      <parentid>122701</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:48:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="cv0ekkvuijupf5cx09ppm4vm4vsnr4s" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Template:Trang Chính/styles.css&quot; /&gt;
{{Trang Chính/Đầu trang}}&lt;!--

BẢNG CUỘN SÓNG 
 
--&gt;&lt;div class=&quot;new-carousel-wrapper&quot; data-interval=&quot;6000&quot;&gt;
    &lt;div class=&quot;new-carousel-slides-viewport&quot;&gt;
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/1}}
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/2}}
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/3}}
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/4}}
        &lt;div class=&quot;new-carousel-btn-prev&quot;&gt;&lt;/div&gt;
        &lt;div class=&quot;new-carousel-btn-next&quot;&gt;&lt;/div&gt;
    &lt;/div&gt;
    &lt;ul class=&quot;new-carousel-pagination-grid&quot;&gt;
    &lt;/ul&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;main-wrapper&quot;&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

KHÁM PHÁ

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = 032a94
		|icon = Avion icon.png
		|title = Khám phá
		|content = {{Trang Chính/Khám phá}}
		|liên kết =
		}}
	&lt;/div&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

TIN TỨC

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = blue
		|icon = News-icon.png
		|title = Tin tức
		|content = {{Tin tức/main}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Bản mẫu:Tin tức | Cập nhật }}
		}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;main-wrapper&quot;&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

BẠN CÓ CÂU HỎI VỀ DU LỊCH?

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = 611f7d
		|icon = Bubbles-alt-icon.png
		|title = Bạn có câu hỏi về du lịch?
		|content = {{Trang Chính/Câu hỏi về du lịch}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Wikivoyage:Văn phòng tư vấn du lịch | Đi đến văn phòng tư vấn du lịch }}
		}}
	&lt;/div&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

NGOẠI NGỮ

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|icon = Purple geography icon.svg
		|color = red
		|title = Ngoại ngữ
		|content = {{Trang Chính/Sổ tay ngôn ngữ}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Sổ tay ngôn ngữ | Xem thêm... }}
		}}
	&lt;/div&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

CÙNG THAM GIA

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = blue
		|icon = Icone environnement.svg
		|title = Cùng tham gia
		|content = {{Trang Chính/Tham gia}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Wikivoyage:Chào mừng người mới đến | Tham gia }} {{Trang Chính/Khung/Menu| Wikivoyage:Cộng đồng | Cổng cộng đồng }}
		}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!------------

DỰ ÁN WIKIMEDIA

------------&gt;
{{Trang Chính/Khung
|icon = Wikimedia-logo.svg
|color = 114F0F
|title = Dự án liên quan
|content = {{Trang Chính/Dự án liên quan}}
|liên kết =
}}
__NOEDITSECTION____NOTOC__</text>
      <sha1>cv0ekkvuijupf5cx09ppm4vm4vsnr4s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122708</id>
      <parentid>122705</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:50:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="48xyuknm53w9kw4fxu7xrm06qrh4s4t" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;Template:Trang Chính/styles.css&quot; /&gt;
{{Trang Chính/Đầu trang}}&lt;!--

BẢNG CUỘN SÓNG 
 
--&gt;&lt;div class=&quot;new-carousel-wrapper&quot; data-interval=&quot;8000&quot;&gt;
    &lt;div class=&quot;new-carousel-slides-viewport&quot;&gt;
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/1}}
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/2}}
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/3}}
{{Trang Chính/Bảng cuộn sóng/4}}
        &lt;div class=&quot;new-carousel-btn-prev&quot;&gt;&lt;/div&gt;
        &lt;div class=&quot;new-carousel-btn-next&quot;&gt;&lt;/div&gt;
    &lt;/div&gt;
    &lt;ul class=&quot;new-carousel-pagination-grid&quot;&gt;
    &lt;/ul&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;main-wrapper&quot;&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

KHÁM PHÁ

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = 032a94
		|icon = Avion icon.png
		|title = Khám phá
		|content = {{Trang Chính/Khám phá}}
		|liên kết =
		}}
	&lt;/div&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

TIN TỨC

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = blue
		|icon = News-icon.png
		|title = Tin tức
		|content = {{Tin tức/main}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Bản mẫu:Tin tức | Cập nhật }}
		}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div class=&quot;main-wrapper&quot;&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

BẠN CÓ CÂU HỎI VỀ DU LỊCH?

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = 611f7d
		|icon = Bubbles-alt-icon.png
		|title = Bạn có câu hỏi về du lịch?
		|content = {{Trang Chính/Câu hỏi về du lịch}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Wikivoyage:Văn phòng tư vấn du lịch | Đi đến văn phòng tư vấn du lịch }}
		}}
	&lt;/div&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

NGOẠI NGỮ

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|icon = Purple geography icon.svg
		|color = red
		|title = Ngoại ngữ
		|content = {{Trang Chính/Sổ tay ngôn ngữ}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Sổ tay ngôn ngữ | Xem thêm... }}
		}}
	&lt;/div&gt;
	&lt;div class=&quot;main-wrapper-column&quot;&gt;&lt;!------------

CÙNG THAM GIA

------------&gt;
		{{Trang Chính/Khung
		|color = blue
		|icon = Icone environnement.svg
		|title = Cùng tham gia
		|content = {{Trang Chính/Tham gia}}
		|liên kết = {{Trang Chính/Khung/Menu| Wikivoyage:Chào mừng người mới đến | Tham gia }} {{Trang Chính/Khung/Menu| Wikivoyage:Cộng đồng | Cổng cộng đồng }}
		}}
	&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;!------------

DỰ ÁN WIKIMEDIA

------------&gt;
{{Trang Chính/Khung
|icon = Wikimedia-logo.svg
|color = 114F0F
|title = Dự án liên quan
|content = {{Trang Chính/Dự án liên quan}}
|liên kết =
}}
__NOEDITSECTION____NOTOC__</text>
      <sha1>48xyuknm53w9kw4fxu7xrm06qrh4s4t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hà Nội</title>
    <ns>0</ns>
    <id>521</id>
    <revision>
      <id>122747</id>
      <parentid>122329</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:05:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bientapvienthoitiet</username>
        <id>12077</id>
      </contributor>
      <comment>/* Khí hậu */</comment>
      <origin>122747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61453" sha1="6itdfw6cb2nzf9wjha0fbqu0z2fk53c" xml:space="preserve">{{pagebanner|Hanoi Banner.jpg|dotm=yes|star=yes|unesco=yes|start=yes}}

{{quickbarprovince
| image=Ho Chi Minh Mausoleum-original-5.jpg
| imagewidth=250px
| caption=Lăng chủ tịch Hồ Chí Minh
| location=Ha Noi in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=3328,9 km²
| population=8.053.663 người (ước tính 2019)
| population density=2.398 người/km²
| language=Tiếng Việt
| religion=
| ethnic group=người Kinh (99,1%)
| national={{flag|Vietnam}} Việt Nam
| region= [[Bắc Bộ]]
| Capital=
| years active=1010 - Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long
| administrative division =12 quận, 1 thị xã và 17 huyện
| electricity=220V/50Hz
| timezone=UTC +7
| callingcode=+84(24)
| website=[http://www.hanoi.gov.vn/web/guest/home Thủ đô Hà Nội]
}}
'''Hà Nội''' là thành phố thủ đô [[Việt Nam]], thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]]. Hiện nay, thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là đô thị loại đặc biệt của [[Việt Nam]]. Hà Nội nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử [[Việt Nam]].

==Giới thiệu==
Năm 1010, Lý Công Uẩn, vị vua đầu tiên của nhà Lý, quyết định xây dựng kinh đô mới ở vùng đất này với cái tên Thăng Long. Trong suốt thời kỳ của các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc, kinh thành Thăng Long là nơi buôn bán, trung tâm văn hóa, giáo dục của cả miền Bắc. Khi Tây Sơn rồi nhà Nguyễn lên nắm quyền trị vì, kinh đô được chuyển về Huế và Thăng Long bắt đầu mang tên Hà Nội từ năm 1831, dưới thời vua Minh Mạng. Năm 1902, Hà Nội trở thành thủ đô của Liên bang Đông Dương và được người Pháp xây dựng, quy hoạch lại. Trải qua hai cuộc chiến tranh, Hà Nội là thủ đô của miền Bắc rồi nước [[Việt Nam]] thống nhất và giữ vai trò này cho tới ngày nay.

Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008, Hà Nội hiện nay gồm 12 quận, 1 thị xã và 17 huyện ngoại thành. Hiện nay, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai trung tâm kinh tế - xã hội đặc biệt quan trọng của [[Việt Nam]]. Năm 2009, sau khi mở rộng, GDP của thành phố tăng khoảng 6,67%, tổng thu ngân sách khoảng 70.054 tỷ đồng. Hà Nội cũng là một trung tâm văn hóa, giáo dục với các nhà hát, bảo tàng, các làng nghề truyền thống, những cơ quan truyền thông cấp quốc gia và các trường đại học.

===Khí hậu===
Khí hậu Hà Nội tiêu biểu cho vùng Bắc Bộ với đặc điểm của khí hậu cận nhiệt đới ẩm, mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa về đầu mùa và có mưa phùn về nửa cuối mùa. Nằm về phía bắc của vành đai nhiệt đới, thành phố quanh nǎm tiếp nhận lượng bức xạ Mặt Trời rất dồi dào và có nhiệt độ cao. Và do tác động của biển, Hà Nội có độ ẩm và lượng mưa khá lớn, trung bình 114 ngày mưa một năm. Một đặc điểm rõ nét của khí hậu Hà Nội là sự thay đổi và khác biệt của hai mùa nóng, lạnh. Mùa nóng kéo dài từ tháng 5 tới tháng 9, kèm theo mưa nhiều, nhiệt độ trung bình 28,1&amp;nbsp;°C. Từ tháng 11 tới tháng 3 năm sau là mùa đông với nhiệt độ trung bình 18,6&amp;nbsp;°C. Trong khoảng thời gian này số ngày nắng của thành phố xuống rất thấp, bầu trời thường xuyên bị che phủ bởi mây và sương, tháng 2 trung bình mỗi ngày chỉ có 1,8 giờ mặt trời chiếu sáng. Cùng với hai thời kỳ chuyển tiếp vào tháng 4 (mùa xuân) và tháng 10 (mùa thu), thành phố có đủ bốn mùa xuân, hạ, thu và đông.

Vào tháng 5 năm 1926, nhiệt độ tại thành phố được ghi lại ở mức kỷ lục 42,8&amp;nbsp;°C. Tháng 1 năm 1955, nhiệt độ xuống mức thấp nhất, 2,7&amp;nbsp;°C. Khí hậu Hà Nội cũng ghi nhận những biến đổi bất thường. Đầu tháng 11 năm 2008, một trận mưa kỷ lục đổ xuống các tỉnh miền Bắc và miền Trung khiến 18 cư dân Hà Nội thiệt mạng và gây thiệt hại cho thành phố khoảng 3.000 tỷ đồng.

* Du khách có thể theo dõi diễn biến nhiệt độ theo giờ, chỉ số UV và chất lượng không khí tại [https://thoitiethomnay.org/ha-noi/ Dự báo thời tiết Hà Nội - ThoiTietHomNay.org].

==Đến==
===Bằng máy bay===
Chúng ta có thể di chuyển đến Hà Nội qua Sân bay Quốc tế Nội Bài, cách trung tâm thành phố khoảng 35&amp;nbsp;km về hướng Bắc Tây Bắc. Sân bay có quy mô khá nhỏ so với vị trí chiến lược của thành phố nhưng vẫn đảm bảo đem lại rất nhiều tiện nghi cũng như lợi ích cho khách du lịch khi quá cảnh tại đây hay muốn tới và thăm quan Hà Nội. Một số hãng hàng không có đường bay tới Nội Bài, bao gồm:

* '''Aeroflot''' ([[Moscow]]-Sheremetyevo) [http://aeroflot.ru]
* '''AirAsia''' ☎+60 3 2171 9222 [http://airasia.com/site/vn/en/home.jsp] - Chất lượng tốt cho các chuyến bay từ [[Bangkok]] hoặc [[Kuala Lumpur]].
* '''Asiana Airlines''' ([[Seoul]]-[[Incheon]]) [http://flyasiana.com/]
* '''Cebu Pacific''' ([[Manila]]) [http://cebupacificair.com]
* '''China Airlines ''' ([[Taipei]]) [http://china-airlines.com]
* '''China Southern Airlines''' ([[Beijing]], [[Guangzhou]]) [http://cs-air.com]
* '''Dragon Air ''' ([[Hong Kong]]) [http://dragonair.com]
* '''EVA Air''' ([[Taipei]]) [http://evaair.com/]
* '''Hong Kong Airlines''' ([[Hong Kong]]) [http://hkairlines.com]
* '''Indochina Airlines''' 63 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm. ☎ +84 4 3941 1411, [http://indochinaairlines.vn/]
* '''Japan Airlines ''' ([[Kansai International Airport|Kansai]], [[Tokyo]]-[[Narita]]) [http://jal.com/]
* '''JetStar Asia/Pacific Airlines''' ☎ +84 4 9550550 [http://jetstar.com/] - Giảm giá cho các chuyến bay nội địa.
* '''Korean Air''' ([[Busan]], [[Seoul]]-Incheon) [http://koreanair.com]
* '''Lao Airlines''' [http://laoairlines.com] - Hãng nhỏ với 4 chuyến/tuần từ [[Luang Prabang]], [[Vientiane]], and [[Phnom Penh]].
* '''Lot Polish Airlines''' ([[Warsaw]]) [http://lot.com]
* '''Malaysia Airlines''' ☎ +60 3 7843 3000 [http://malaysiaairlines.com]- Chuyến bay mỗi ngày từ [[Kuala Lumpur]].
* '''PMTair''' ([[Phnom Penh]], [[Siem Reap]]) [http://pmtair.com/]
* '''Qatar Airways''' ([[Bangkok]]-Suvarnabhumi, [[Doha]]) [http://qatarairways.com/]
* '''Shanghai Airlines ''' ([[Shanghai]]) [http://shanghai-air.com/]
* '''Singapore Airlines''' ☎ +84 4 3826 8888 [http://singaporeair.com/] - Các chuyến bay đầy đủ dịch vụ mỗi ngày đến và đi từ Singapore
* '''Thai Airways International''' [http://thaiair.com] - Hai chuyến bay mỗi ngày tới hoặc từ [[Bangkok]].
* '''Tiger Airways''' ([[Singapore]]) ☎ +84 4 94 54565 [http://tigerairways.com/home/]
* '''Uni Air''' ([[Kaohsiung]]) [http://uniair.com.tw/]
* '''Vietnam Airlines''' - 25 Tràng Thi (''giao cắt Quang Trung'') ☎ +84 4 934 9660 fax: +84 4 934 9620, [http://vietnamairlines.com/default.aspx?tabid=98] - Hàng không dân dụng Việt Nam.
* '''Vladivostok Air''' ([[Vladivostok]]) [http://vladivostokavia.ru/]

===Từ sân bay===
* '''Taxi''' Bạn có thể bắt taxi có sẵn ngay ở cửa ra tại sân bay, giá đi vào đến trung tâm thành phố khoảng 300.000 - 400.000 VNĐ, hầu hết các taxi có bộ đếm km hoặc bạn cũng có thể mặc cả giá trước để tránh tình trạng xe đi lòng vòng chặt khách.
* '''Xe riêng''' Ở sân bay Nội Bài có rất nhiều dịch vụ thuê xe riêng (hay gọi là xe không mào), loại xe này thường được những người đi công tác hay sử dụng. Giá chỉ 300.000 vnđ cho 1 xe 4 chỗ và 320.000 vnđ cho xe 7 chỗ để đặt xe bạn
* '''Bus''' Từ sân bay Nội Bài tới trung tâm thành phố sẽ mất khoảng 1 giờ 30 phút đi xe bus. Các tuyến xe buýt bạn có thể bắt đó là:
* ''Xe bus 07'' lộ trình Cầu Giấy - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 8000 VNĐ/Lượt.
* ''Xe bus 17'' lộ trình Long Biên - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 15000 VNĐ/Lượt.
* ''Xe bus 86'' lộ trình Ga Hà Nội - Bờ Hồ Hoàn Kiếm - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 35000 VNĐ/Lượt.
* Xe ''bus'' ''90'' lộ trình Bến xe Kim Mã - Cầu Nhật Tân - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 9000 VNĐ/Lượt.
* Xe ''bus 109'' lộ trình Mỹ Đình - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 8000 VNĐ/Lượt
* Từ sân bay bạn có thể đi về nơi lưu trú qua nhiều hình thức khác nhau như Grap bạn có thể tải ứng dụng hoặc thuê xe máy [https://atdanang.com/dia-diem-thue-xe-may-tai-ha-noi-gia-re-uy-tin/ 26] để đi về

===Bằng tàu điện/hỏa===
[[:Wikipedia:vi:Ga Hà Nội#Các tuyến đường sắt chính|Các tuyến đường sắt chính]]
====Từ Hà Nội đi====
*Tuyến Hà Nội - Sài Gòn
*Tuyến Hà Nội - Hải Phòng
*Tuyến Hà Nội - Lào Cai
*Tuyến Hà Nội - Đồng Đăng
*Tuyến Hà Nội - Quan Triều (Thái Nguyên)

====Đến Hà Nội====

* '''Xe máy''' Bạn có thể tự mình khám phá thành phố bằng cách thuê xe máy tripbike.net [https://tripbike.net/thue-xe-may-ha-noi/] hoặc gọi Grab. Giá [https://dulichkhampha24.com/thue-xe-may-ha-noi.html thuê xe máy ở Hà Nội] vào khoảng từ 50.000 – 200.000 đồng/ngày tùy vào loại xe máy hay xe ga.
* '''Taxi''': Nếu đi đông người bạn có thể lựa chọn taxi. Mặc dù giá khá cao, tuy nhiên phương tiện này sẽ giúp bạn đến bất cứ địa điểm nào bạn muốn một cách an toàn và nhanh chóng.
* '''Xe xích lô''': Bạn có thể di chuyển bằng xích lô để đi thăm khu phố cổ. Đa phần khách du lịch đến đây đều chọn xích lô để di chuyển đến các điểm du lịch ở Hà Nội. Bạn có thể trực tiếp gọi xe bởi ở khu vực bờ hồ, số lượng xe xích lô rất nhiều.

===Bằng ô-tô===

===Bằng xe buýt===

===Bằng tàu===

==Tham quan==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Ho chi minh mausoleum 2.jpg|thumbnail|Lăng Hồ Chí Minh, công trình được xây dựng vào thập niên 1970, trên Quảng trường Ba Đình]]
===Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh===
Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, hay còn gọi là Lăng Hồ Chủ tịch, Lăng Bác, là nơi đặt thi hài của chủ tịch Hồ Chí Minh. Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được chính thức khởi công ngày 2 tháng 9 năm 1973, tại vị trí của lễ đài cũ giữa Quảng trường Ba Đình, nơi ông đã từng chủ trì các cuộc mít tinh lớn.

Lăng được khánh thành vào ngày 29 tháng 8 năm 1975. Lăng gồm 3 lớp với chiều cao 21,6 mét, lớp dưới tạo dáng bậc thềm tam cấp, lớp giữa là kết cấu trung tâm của lăng gồm phòng thi hài và những hành lang, những cầu thang lên xuống. Quanh bốn mặt là những hàng cột vuông bằng đá hoa cương, lớp trên cùng là mái lăng hình tam cấp. Ở mặt chính có dòng chữ: &quot;Chủ tịch Hồ Chí Minh&quot; bằng đá hồng màu mận chín. Trong di chúc, Hồ Chí Minh muốn được hỏa táng và đặt tro tại ba miền đất nước. Tuy nhiên, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản [[Việt Nam]] khóa III, với lý do &quot;theo nguyện vọng và tình cảm của nhân dân&quot;, quyết định giữ gìn lâu dài thi hài Hồ Chí Minh để sau này người dân cả nước, nhất là người dân miền Nam, khách quốc tế có thể tới viếng.

===Hồ Hoàn Kiếm===
[[Tập tin:Thap Rua.jpg|thumbnail|Hồ Hoàn Kiếm với Tháp Rùa]]
Hồ Hoàn Kiếm còn được gọi là Hồ Gươm (trong bản đồ Hà Nội năm 1886, hồ này được gọi là Hồ Hoàn Gươm - Lac de Hoan Guom), là một hồ nước ngọt tự nhiên của thành phố Hà Nội. Trước kia, hồ còn có các tên gọi là hồ Lục Thủy (vì nước có màu xanh quanh năm), hồ Thủy Quân (dùng để duyệt thủy binh), hồ Tả Vọng và Hữu Vọng (trong thời Lê mạt)]. Tên gọi Hoàn Kiếm xuất hiện vào đầu thế kỷ 15 gắn với truyền thuyết Lê Lợi trả gươm. Tên hồ được lấy để đặt cho một quận trung tâm của Hà Nội (quận Hoàn Kiếm) và là hồ nước duy nhất của quận này cho đến ngày nay.

===Hoàng Thành Thăng Long===
Được xây dựng làm nơi sinh sống và làm việc của vua chúa Việt Nam thời xưa nhưng đã bị phá hủy nặng nề trong thời nội chiến cuối thế kỷ 18, sau này thành được vua Gia Long thu hẹp diện tích và cho dỡ bỏ phần lớn cung điện đưa vào Huế. Sau khi Pháp chiếm Việt Nam, thành bị phá gần hết chỉ còn sót lại một vài cổng thành và nền điện Kính Thiên. Trong chiến tranh Việt Nam, hoàng thành là nơi trú ẩn của quân cách mạng và giờ đây nó đã được quy hoạch lại và công nhận là [[Di sản thế giới]].

===Bảo tàng===

*{{tham quan
| tên=Bảo tàng phòng không không quân | tên khác=Air Force Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=171 Trường Chinh | vĩ độ=20.999800 | kinh độ=105.830000 | chỉ đường=Đông Nam trung tâm thành phố
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nơi đây trưng bày các thành tích và lịch sử phát triển của không quân Việt Nam. Có một chiếc trực thăng UH-1, một máy bay chiến đấu MiG của Liên Xô, một chiếc trực thăng MiG-6 lớn, và các loại vũ khí hàng không khác.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam | tên khác=Army Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=28A Điện Biên Phủ | vĩ độ=21.032 | kinh độ=105.8401 | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 13:00-16:30, đóng cửa vào thứ 2 và thứ 6 | giá=30,000 đồng, thêm 20,000 đồng nếu chụp ảnh (thi thoảng)
| nội dung=Lịch sử quân sự vĩ đại của Việt Nam kéo dài hơn 2000 năm và bảo tàng này tái hiện lại nó ở 4 tòa nhà. Các hiện vật được thể hiện bằng tiếng Việt, tiếng Pháp và tiếng Anh. Trưng bày ở phía bên ngoài là máy bay phản lực chiến đấu phổ biến MiG-21, xe tăng T-54, và nhiều loại bom cũng như các bài báo, các bức ảnh được chụp lại trong chiến tranh Đông Dương (1945-1954) và chiến tranh Việt Nam (1954-1975).
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Mỹ Thuật | tên khác=Fine Arts Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=66 Nguyễn Thái Học | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=thứ 3 - chủ nhật 09:15-17:00 | giá=20,000 đồng
| nội dung=Bảo tàng là nơi tái hiện lịch sử phát triển, các tác phẩm nổi bật cũng như xu hướng nghệ thuật của mỹ thuật đương đại Việt Nam, không có thông tin tiếng Anh và chỉ có một số ít bằng tiếng Việt. Bảo tàng này thú vị ở mọi góc độ, nó miêu tả lại những sắc thái tuyệt vời của người lính, chiếc trống đồng Đông Sơn, nghệ thuật Phật giáo, và các cuộc chiến tranh ở thế kỷ 20. Ngoài ra, còn một số bức tranh lụa khá thú vị.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Hà Nội | tên khác=Hanoi Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=Phạm Hùng, Cầu Giấy | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Bảo tàng tái hiện lại lịch sử phát triển của hơn 1000 năm kinh đô Thăng Long - Hà Nội.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Hồ Chí Minh | tên khác=Ho Chi Minh Museum | trang web= | email=bthochiminh@hn.vnn.vn
| địa chỉ=19 Ngọc Hà St, Ba Đình | vĩ độ=21.0356 | kinh độ=105.8326 | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 846-3572 | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 14:00-16:00, đóng cửa vào chiều thứ 2 và thứ 6 | giá=25,000 đồng
| nội dung=Một bảo tàng màu trắng hào nhoáng chạm trổ tô điểm cho vẻ đẹp trang nghiêm của lăng Bác. Xây dựng và hoàn thành vào những năm 1990 nhằm gợi lên hình ảnh một bông hoa sen trắng. Một vài bức ảnh, bức thư cũ của Bác được trưng bày ở tầng 2, nhưng khu triển lãm chính lại ở tầng 3. Ở đó, trưng bày một cái xe hơi đâm xuyên tường để biểu hiện cho sự hỗn độn của chủ nghĩa tư bản Hoa Kỳ thời hậu chiến, một vài người lính đang sạc vào ổ điện thể hiện sự hoang mang của lính Mỹ khi sa lầy ở chiến tranh Việt Nam những năm 70s, cái hang làm nơi trú ẩn được tái hiện lại như bộ não bên trong của Hồ Chí Minh và một số hình ảnh sau đó được tích hợp với câu chuyện chính về cuộc đời của Bác và cuộc đấu tranh của dân tộc. Một trong những bảo tàng nhiều thông tin ở Việt Nam và cũng là kỳ lạ nhất trên thế giới. Hướng dẫn bằng tiếng Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga và Việt Nam.
}}

*{{địa điểm
| tên=Khu di tích nơi ở và làm việc của Hồ Chí Minh | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=1 Bách Thảo, Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 0804 4529 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ mở cửa= | giá=25,000 đồng
| giờ hoạt động=Mùa hè 07:30-11:00, 14:00-16:00. Mùa đông 08:00-11:00, 13:30-16:00, đóng cửa vào chiều T2, T6
| nội dung=Lối ra từ lăng đưa bạn vào ngay khuôn viên của di tích, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc từ năm 1954 cho đến khi qua đời vào năm 1969. Khu du tích là một quần thể cảnh quan phức hợp và độc đáo bao gồm hai căn nhà, nơi vẫn lưu giữ hình bóng của Bác, một nhà để xe với hai chiếc xe Bác từng sử dụng và một ao cá của Người. Phủ Chủ tịch ở gần đó, nhưng không mở cửa cho khách tham quan. Tờ rơi có sẵn bằng tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Pháp và tiếng Hàn. Hướng dẫn du lịch luôn có sẵn nếu bạn chờ đợi.
}}

[[File:Hanoi Flag Tower.jpg|thumb|Cột cờ Hà Nội]]

*{{xem
| tên=Bảo tàng dân tộc học Việt Nam | tên khác=Museum of Ethnology | trang web=http://vme.org.vn | email=
| địa chỉ=đường Nguyễn Văn Huyên, quận Cầu Giấy | vĩ độ=21.0406 | kinh độ=105.7987 | chỉ đường=Bus 14 từ Hồ Hoàn Kiếm - hỏi người phụ xe nơi cần xuống, đi bộ 500m đến bảo tàng (đi ngược lại với bến xe bus, khi bạn thấy một con phố lớn vuông góc thì rẽ vào vào đi tiếp cho đến khi bạn thấy Bảo tàng ở phía bên trái).
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=T3-T6 08:30-17:30 | giá=20,000 đồng (HSSV:10,000 đồng)
| nội dung=Bảo tàng được thiết kế nhằm tái hiện lại các nét văn hóa và nghi lễ phổ biến của 54 dân tộc anh em trên lãnh thổ Việt Nam. Một trong những yếu tố thu hút khách du lịch nhất tại bảo tàng là các hiện vật trưng bày ngoài trời, những ngôi nhà của các dân tộc, trang phục của người dân. Bảo tàng trưng bày hệ thống hướng dẫn tự động bằng các thứ tiếng Việt Nam, Pháp và Anh. Là một bảo tàng thu hút khách ghé thăm nhất Hà Nội và có quán cafe rất ngon.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Cách mạng Việt Nam | tên khác=Museum of the Vietnamese Revolution | trang web=http://baotangcm.gov.vn/ | email=
| địa chỉ=25 Tông Đản St (216 Trần Quang Khải St) | vĩ độ=21.0253 | kinh độ=105.8589 | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=T3-CN 08:00-11:45, 13:30-16:15 | giá=10,000 đồng
| nội dung=Nơi trưng bày những hiện vật chi tiết về cuộc đấu tranh của dân tộc chống lại ách đô hộ của thực dân Pháp (1858-1954) ở tầng 2, trưng bày hiện vật về cuộc chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975) ở tầng trệt. Bảo tàng này được xem là một sự pha trộn tuyệt vời về kiến trúc Pháp thời thuộc địa và kiến trúc truyền thống Việt Nam dưới bàn tay nhào nặn của kiến trúc sư người Pháp Ernest Hébrard. }}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Lịch sử Việt Nam | tên khác=National Museum of Vietnamese History | trang web= | email=
| địa chỉ=1 Tràng Tiền St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 13:30-16:30 | giá=20,000 đồng, HSSV 10,000 đồng. Chụp ảnh 15,000đ, quay phim 20,000đ
| nội dung=Nơi trưng bày những hiện vật về lịch sử Việt Nam trước năm 1945, rất nhiều đồ cổ.}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam | tên khác=Vietnam Women's Museum | trang web=http://www.womenmuseum.org.vn | email=info@baotangphunu.org.vn
| địa chỉ=36 Lý Thường Kiệt St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Trung tâm Hà Nội, cách Hồ Hoàn Kiếm 1km về phía Nam
| điện thoại=+84 4 3825 9938 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3825 9129
| giờ hoạt động=T2-CN 08:00-17:00 | giá=30,000 đồng
| nội dung=Một bảo tàng dường như bị lãng quên trong thời gian qua, nơi đây trưng bày hình ảnh các nữ anh hùng dân tộc, vị trí vai trò của người phụ nữ trong gia đình và các trang phục truyền thống đẹp mắt. Một nét hấp dẫn nữa là luôn có nhiều các triển lãm được tổ chức tại đây với quy mô đa dạng và cập nhật xoay quanh các chủ đề mẹ đơn thân, y học cổ truyền hay nữ thần. Bảo tàng có nội thất hiện đại thuyết minh tiếng Việt, Anh, Pháp, và luôn có sẵn các tour du lịch tiếng Anh.
}}

*{{xem
| tên=Chùa Một Cột | tên khác=One-Pillar Pagoda| trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm giữa lăng Bác và bảo tàng Hồ Chí Minh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=miễn phí
| nội dung=Một ngôi chùa nổi tiếng được xây dựng từ thời nhà Lý với kiến trúc độc đáo thu hút nhiều khách du lịch cả trong và ngoài nước. }}

===Di tích chiến tranh===
[[File:HoaloHaNoi070720091322.jpg|thumb|Nhà tù Hỏa Lò - &quot;The Hanoi Hilton&quot;]]

* {{xem
| tên=Hồ B-52 | tên khác= Hồ Hữu Tiệp | trang web= | email=
| địa chỉ=Ngọc Hà, Ba Đình| vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Trước ngày 19/12/1972, đây chỉ là một cái hồ nước lợ nhỏ gần Hoàng Hoa Thám, cách lăng Bác khoảng 1km về phía Tây. Vào ngày hôm đó, lực lượng phòng không của Việt Nam đã bắn hạ và làm nổ tung một chiếc B-52 nặng 100 tấn khiến nó rơi xuống đáy hồ và tạo thành một di tích như ngày nay.}}

[[File:B52 WRECKAGE HUU TIEP LAKE HANOI VIETNAM FEB 2012(AKA B62 LAKE) (6940926327).jpg|thumb|Xác B52 trên hồ Hữu Tiệp]]

* {{xem
| tên=Đài tưởng niệm chiến thắng B-52 | trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Dọc đường Thanh niên, ven hồ Trúc Bạch
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một tấm bia đá tưởng niệm chiến thắng bắn rơi máy bay B-52 của Hải quân Mỹ (không phải Không quân Mỹ như chú thích trên bia) vào năm 1967 và bắt sống phi công John McCain, người đang là thượng nghị sỹ Mỹ bây giờ.}}

*{{xem
| tên=Nhà tù Hỏa Lò| tên khác=Hanoi Hilton | trang web= | email=
| địa chỉ=số 1 Hỏa Lò, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=08:30-11:30, 13:30-16:30 | giá=20,000 đồng
| nội dung=Nhà tù được xây dựng từ thời Pháp thuộc làm nơi bỏ tù và hành quyết các chiến sỹ cách mạng của Việt Nam. Ngày nay. hai phần ba nhà tù đã phá bỏ để nhường chỗ cho Hanoi Tower, bảo tàng cũng trưng bày các hiện vật về chế độ thực dân tàn bạo của Pháp và cuộc đấu tranh anh hùng của dân tộc. Nhà tù Hỏa Lò còn nổi tiếng với cái tên &quot;Hanoi Hilton&quot; khi giam giữ các tù binh người Mỹ trong chiến tranh Việt Nam, bảo tàng còn lưu giữ bộ đồ phi công thượng nghị sỹ Mỹ John McCain khi bắn hạ chiếc B-52 của ông rơi xuống hồ Trúc Bạch.}}

== Hoạt động ==

* '''Backstreet Academy''', 11A Nam Trang, Truc Bach, ☎ +84 0979 545 707, e-mail: info@backstreetacademy.com. 8AM-6PM. 
Một trải nghiệm du lịch hoàn toàn mới mẻ, họ cho phép những người dân địa phương tiếp cận và đem đến cho du khách những hoạt động thực tế và riêng biệt như dệt lụa, xưởng điêu khắc gỗ, làm giấy, dụng cụ âm nhạc truyền thống và thậm chí du khách có thể tự thiết kế cho mình một chiếc mặt nạ giấy hay các sản phẩm vải thủ công với nghệ nhân. Là một doanh nghiệp xã hội, họ làm việc trên sức lao động của những con người kém may mắn hoặc có hoàn cảnh khó khăn, một điểm đến hấp dẫn để trải nghiệm văn hóa và con người địa phương cho du khách.

* '''Phố đi bộ khu vực phố cổ''': Là khu vực đan xen giữa nhiều tuyến đường phố cổ thuộc quận Hoàn Kiếm ra tới khu vực Hồ Gươm. Đây là nơi tụ tập của rất nhiều du khách nước ngoài, các bạn trẻ tới vui chơi, ăn uống. Vào những ngày đi bộ, có rất nhiều hoạt động đường phố tại đây diễn ra khiến cho không khí luôn nhộn nhịp, tươi vui. Ngoài những ngày đi bộ, buổi tối tại các dãy phố như Lương Ngọc Quyến, Tạ Hiện, Mã Mây, Hàng Buồm vẫn duy trì hoạt động buôn bán sầm uất, tràn cả xuống lòng đường khiến nhiều người nhầm tưởng khu vực này là phố đi bộ các ngày trong tuần.

[[Image:Hanoi.hotay01.jpg|thumb|350px|Hồ Tây, Hà Nội|left]]

=== Xem phim ===

* {{xem
| tên= CGV Vincom City Towers| tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=Tầng 6 Vincom City Towers, 191 Bà Triệu, Q. Hai Bà Trưng, HN | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 3974 3333 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=CGV MIPEC Tower | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=229 Tây Sơn, Quận Đống Đa | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 6252 3333 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=Lotte Cinema Landmark | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ= Tầng 6 Parkson, Tòa nhà Keangnam, E6 Phạm Hùng, Q. Cầu Giấy| vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 3837 8035 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên= Rạp Tháng 8| tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ= 45 Hàng Bài, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= (04) 3825 3911| điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=Trung tâm Chiếu phim Quốc Gia | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=87 Láng Hạ, Quận Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04)35141791 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

===Bars===

* {{xem
| tên=Hồ Gươm Xanh | trang web= | email=
| địa chỉ=32 Lê Thái Tổ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nơi tụ tập và thưởng lãm giọng hát của những ca sĩ nổi tiếng mỗi cuối tuần.
}}

*{{xem
| tên=Mao's Red Lounge | trang web= | email=
| địa chỉ=07 Tạ Hiện, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 39263104 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nhỏ, nhưng sống động giữa lòng phố cổ. Tầng 2 dành cho những vị khách phương Tây hút đầy khói thuốc. Mao thường xuyên có mặt và chơi nhạc từ Ipod, luôn vui vẻ nói chuyện với mọi người. 20,000 đồng cho một chai Larue. Âm nhạc ở quán cũng khá ổn với độ to vừa phải. Khách tới đây chủ yếu là khách nước ngoài tình cờ đi ngang qua quán hoặc khách du lịch, ngoài ra cũng có cả người Việt Nam. Dịch vụ ở đây khá tốt, nhân viên khá thân thiện và làm việc với hiệu suất cao. Bia ở đây cũng bán đúng giá khoảng 15.000 đồng/chai và có rượu Jagermeister. Nhược điểm của quán là chỉ có một phòng WC duy nhất ở gầm cầu thang lối xuống tầng một để tới tầng 1 nên mọi người luôn phải xếp hàng chờ đến lượt.}}

* {{xem
| tên=Minh's Jazz Club | trang web=http://minhjazzvietnam.com/ | email=
| địa chỉ=01 Tràng Tiền (địa chỉ mới) | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=phía sau Nhà hát Lớn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một cơ sở lâu năm của ông Quyền Văn Minh, nổi tiếng với nhiều vị khách nước ngoài. Mở cửa tất cả các tối.}}

===Các lớp học nấu ăn===
* {{xem
| tên=Lớp học nấu ăn ở Hà Nội | tên khác= | trang web= https://vne.edu.vn/hoc-nau-an-o-ha-noi.html | email=contact@vne.edu.vn
| địa chỉ= Số 70 Giáp Nhất, Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84944055166 | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Mỗi lớp học tại EZCooking Class chỉ từ 10-12 học viên, chủ yếu lấy thực hành làm chính. Học viên đều được tự tay sơ chế thực phẩm, tẩm ướp, làm chín, và trình bày món ăn như những người đầu bếp thực thụ dưới sự chỉ bảo kèm cặp tận tình của giáo viên giảng dạy}}

*{{xem
| tên=Hanoi Cooking Centre | trang web=http://hanoicookingcentre.com/ | email=
| địa chỉ=44 Châu Long St, Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=gần hồ Trúc Bạch
| điện thoại=+84 4 3715 0088 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Dạy nấu ăn, có chuỗi cửa hàng bán lẻ và khuôn viên cafe với một thực đơn đầy quyến rũ pha trộn giữa ẩm thực châu Á và phương Tây.}}

* {{xem
| tên=Hidden Hanoi | tên khác= | trang web=http://hiddenhanoi.com.vn | email=info@hiddenhanoi.com.vn
| địa chỉ=137 Nghi Tàm Rd, Tây Hồ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm trên đường ven Hồ Tây
| điện thoại= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=USD50/người
| nội dung=Hidden Hà Nội có các tour đi bộ và lớp học nấu ăn phục vụ khách hàng, tour đi bộ kéo dài trong 1 giờ và các buổi học nấu ăn kéo dài trong 3 giờ. Thực đơn nấu ăn mỗi ngày một khác và luôn luôn có sẵn các tour đi bộ. Ngoài ra, Hidden Hanoi còn có các lớp dạy ngôn ngữ và vũ đạo.}}

* {{xem
| tên=Vietnam Culinary School| tên khác= | trang web= | email=hanoiculinaryclass@gmail.com
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Cơ sở trang bị đầy đủ tiện nghi để có thể nấu những món ăn Việt. Một buổi học sẽ bắt đầu bằng việc đi chợ sáng, bạn sẽ đi cùng một người hướng dẫn và học cách chọn các nguyên liệu làm món ăn Việt Nam, các món ăn sẽ tuân theo mẫu tại một nhà hàng ẩm thực truyền thống Việt Nam}}

===Leo núi===
* {{xem
| tên=VietClimb | tên khác= | trang web=http://vietclimb.vn/ | email=
| địa chỉ=Số 40 Ngõ 76 An Dương | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=04 66 82 43 52 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=Từ T3-CN, 08:00-22:00 | giá=
| nội dung=Khuôn viên gồm 200m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; bề mặt leo núi nhân tạo, 50m2 không gian cafe và non bộ cùng một cửa hàng bán đồ leo núi chuyên dùng. Đây được xem là nơi tuyệt vời để bạn có thể trải nghiệm ngay cảm giác leo núi bên ngoài Hà Nội.
}}

[[File:HA NOI WATER PUPPET THEATRE VIETNAM FEB 2012 (7024668347).jpg|thumb|Rạp múa rối nước Thăng Long]]

===Ca múa nhạc===
* {{xem
| tên=Rạp múa rối nước Thăng Long | tên khác= Thang Long Water Puppet Theatre
| trang web=http://thanglongwaterpuppet.org | email=
| địa chỉ=57 Đinh Tiên Hoàng St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=ven bờ hồ Hoàn Kiếm
| điện thoại=+84 4 824 9494 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 824 5117
| giờ hoạt động= | giá=60,000 và 100,000 đồng. Phụ phí 15,000 đồng nếu chụp ảnh
| nội dung=Một chuyến thăm đến rạp múa rối nước sẽ là một trải nghiệm kỳ thú khi đặt chân tới Hà Nội. Nhạc công chơi nhạc trực tiếp từ âm nhạc truyền thống, với những người đàn ông, phụ nữ, rồng, nhảy múa và bắn tung tóe khắp mặt nước. Câu chuyện được hát bằng tiếng Việt, nhưng lời hát được hiển thị bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau để phục vụ du khách nước ngoài, nhưng thường thì người xem luôn bị cuốn hút vào từng động tác và hiệu ứng. Có nhiều màn trình diễn khác nhau trong ngày, đừng lo lắng sẽ bị ướt nhưng ghế rất nhỏ do đó những vị khách có chiều cao trên mức trung bình sẽ gặp đôi chút lúng túng.}}

== Ẩm thực ==

Từ giữa những thập niên 1990, ẩm thực Việt Nam đã phát triển nhanh chóng về cả chất lượng và sự đa dạng. Nổi bật nhất trong số đó vẫn còn lưu giữ lại được là phở, hiện nay, có đến hàng trăm, thậm chí hàng ngàn nhà hàng ẩm thực tại Hà Nội mọc lên để phục vụ nhu cầu của du khách với các món ăn về gà, bò, cá và hải sản.

Ở Hà Nội, một nét văn hóa ẩm thực không thể bỏ qua là hàng trăm ki-ốt bán đồ ăn vỉa hè với những chiếc bàn ghế nhựa mọc lên bên lề đường, thưởng thức những món ăn này là cách hấp dẫn nhất để đưa du khách trải nghiệm những nét thú vị của ẩm thực và văn hóa Hà Nội. Không ngoa khi nói rằng: chất lượng, sự tươi mới và vệ sinh có thể có những sự khác biệt lớn. Một bát phở bò chất lượng có giá trung bình 40.000 đồng (tháng 1/2015) và các quầy hàng trong những khu chợ luôn bán đầy ắp hoa quả, lạp xường, bánh rán... với giá rất rẻ.

[[File:Pho quay.JPG|thumb|Phở kèm quẩy của người Hà Nội]]

'''Món ăn kỳ lạ'''

Sau Bắc Kinh, Hà Nội gần như là thiên đường ẩm thực kỳ lạ thứ 2 của thế giới.

'''Nhà hàng thịt rắn''' ''(Khoảng 10 phút di chuyển qua sông Hồng từ trung tâm thành phố, có thể bắt xe Bus 10, 15 hoặc 17, cách bến xe Gia Lâm 500m).''

Làng Lệ Mật (hay còn gọi là làng Rắn) là làng nghề chuyên nuôi và làm những món ăn về rắn. Những con rắn được nuôi trong chuồng có thể dễ dàng bắt gặp như những con tôm hùm được nuôi trong bể nước ở những nhà hàng hải sản phương Tây. Khi bạn gọi món rượu rắn từ thực đơn, người bồi bàn sẽ đưa đến một con rắn còn sống, giết nó ngay tại chỗ, nhỏ máu nó vào một ly rượu gạo nhỏ và chặt đầu nó đi khi tim nó vẫn còn đập để cho bạn có thể nuốt gọn. Không dành cho những người yêu động vật hoặc những nhà hoạt động sinh thái. Thịt rắn không rẻ, giá vào khoảng 400.000 - 1.000.000 đồng, một con rắn có thể chia ra đủ cho 3-4 người thưởng thức.

Một món ăn kỳ dị của Hà Nội nữa là '''thịt chó''', có rất nhiều nhà hàng và người ăn thịt chó vào mùa đông, ở quanh khu vực hồ Tây. Có một vài xu hướng vận động người Việt Nam ngừng ăn thịt chó phát sinh trong vài năm qua, nhưng chưa đạt nhiều hiệu quả, có lẽ bởi đó là nét văn hóa đặc sắc của người Việt.

'''Trứng vịt lộn''' được luộc và bán ở khắp nơi từ những người bán hàng rong với giá khoảng 7.000 đồng. Họ sẽ đập vỡ trứng trước mặt bạn, bóc vỏ và cho vào trứng vào một cái bát nhựa, tô điểm thêm một ít rau thơm, lá húng và rắc một tí hạt tiêu. Bạn hoàn toàn có thể cắn đứt cái đầu và cái mỏ của chú vịt con nếu phát cắn đầu tiên không đủ may mắn để trúng vào một điểm khác.

===Thưởng thức===

* {{xem
| tên=Bún Chả | trang web=http://bunchahangmanh.vn/ | email=
| địa chỉ=1 Hàng Mành, 67 Đường Thành | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=phổ cổ, gần chợ Hàng Da
| điện thoại=+84 16 9777 6666 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=khoảng 80.000đ
| nội dung=Đây được xem là những địa điểm nổi tiếng nhất về bún chả Hà Nội cũng như Việt Nam.}}

* {{xem
| tên=Chả cốm Hà Nội | trang web=https://chacomhanoi.com/ | email=
| địa chỉ=11 Gia Ngư, Hoàn Kiếm, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 915085151 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=350.000 đ
| nội dung=Chả cốm là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội và được khách du lịch mua rất nhiều về làm quà.}}

* {{xem
| tên=Cafe 69 | trang web= | email=
| địa chỉ=69 Mã Mây St, đối diện Friendly Hotel| vĩ độ= | kinh độ= 
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một điểm đến tin cậy để thưởng thức ẩm thực phương Tây giữa lòng phố cổ, tuy nhiên, một số khách than phiền nó hơi đắt và chất lượng không tốt}}

* {{xem
| tên=The Cart Âu Triệu | trang web=http://www.thecartfood.com | email=
| địa chỉ=18 Âu Triệu, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Âu Triệu là phố bên phải Nhà thờ nhưng để đi được vào The Cart bạn phải đi vào bằng cửa sau đến một con hẻm và rẽ trái
| điện thoại=+84 4 3928 7715 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-17:00 | giá=60,000 đồng/sandwich
| nội dung=Hãy thử món bánh nướng}}

* {{xem
| tên=Chả cá Lã Vọng | trang web=https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/ | email=
| địa chỉ=18 Trung Yên 10B, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 962083232 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=450.000 đ
| nội dung=Chả cá Lã Vọng là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội.}}

* {{xem
| tên=The Cart Nghi Tàm | trang web=http://www.thecartfood.com | email=
| địa chỉ=8B, Ngõ 1 Âu Cơ, Nghi Tàm, Tây Hồ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm giữa Sheraton và Intercontinental.
| điện thoại=+84 4 3718 6967 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=07:00-19:00 | giá=60,000 đồng/sandwich, 45,000 đồng/Punto Italia latte
| nội dung=Một nơi tuyệt vời cho bữa sáng và cà phê takeaway cũng như các món xông khói. Hãy thử thịt và khoai tây hoặc bánh pho mát chay, hành tây và khoai tây nhão.}}


* {{xem
| tên=Chả rươi | trang web=https://charuoi.com/ | email=
| địa chỉ=13 Gia Ngư, Hoàn Kiếm, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 24.66.82.3737 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=500.000 đ
| nội dung=Chả rươi là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội. Chả rươi không chỉ ngon mà còn là món ăn bổ dưỡng tăng cường sức đề kháng, hạn chế bị cảm mao, do vậy người dân Hà Nội thường ăn vào dịp thời tiết giao mùa.}}

* {{xem
| tên=Com Binh Dan | trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Hàng Bồ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=11:00-14:00| giá=25,000-40,000 đồng
| nội dung=Giá rẻ và ăn uống đậm chất Việt nam.}}
*'''Phở''' : Phở là một món ngon có tiếng ở Hà Nội. Các Quán Phở Ngon Hà Nội thì có khá nhiều, nằm rải rác ở khắp các quận Nội Thành. Người dân Hà Nôi ăn Phở vào các buổi sáng hàng ngày, một món ăn dễ ăn và hương vị ngon. Với những người bạn đi [https://dulichkhatvongviet.com/du-lich-trong-nuoc/du-lich-ha-noi/ Du lịch Hà Nội] thì các món Phở ăn sáng là một trải nghiệm khó quên.

== Đồ uống ==

'''Bia Hơi''' là đồ uống phổ biến ở Hà Nội và được bán tràn ngập trên phố cổ. Tại điểm giao cắt giữa phố ''Tạ Hiện'' và ''Lương Ngọc Quyến'', bạn có thể thấy người ta ùn ùn đổ về đây mỗi tối để uống bia và thưởng thức không khí của Hà Nội.

Hà Nội là một thành phố sống động vào cuối tuần, nhưng các cửa hàng ở phố cổ lại đóng cửa sớm hơn (vào nửa đêm) những ngày trong tuần. Các địa điểm khác ngoài phố cổ thường mở cửa muộn hơn và đóng cửa không cố định thời điểm. Những người trẻ thường tụ tập xung quanh nhà thờ trên phố Lý Quốc Sư để thưởng thức trà chanh, cắn hạt hướng dương và truyện trò trên những hè phố. Buổi tối ở đây thường khá đông đúc.

Ngồi trên một chiếc ghế nhựa và thưởng thức bia hơi trên phố cổ Hà Nội, nhấp từng ngụm bia lạnh và ngắm nhìn sự hối hả nhộn nhịp của đường phố là một trải nghiệm kỳ diệu. Giá bia rất rẻ và nó có thể giúp bạn thư giãn hay chụp những bức ảnh về những gì đang di chuyển trước mặt. Không thể bỏ lỡ. Hơn nữa, một khi đến với phổ cổ, bạn sẽ thấy mọi con phố được phủ đầy bởi những hàng phở, và cà phê (bao gồm cả trà, nước giải khát, thậm chí là phở). Trên phố Tô Tịch, một con phố nhỏ nối Hàng Quạt và Hàng Gai, bạn hoàn toàn có thể thư giãn với một ly sinh tố giá chỉ ~7000 đồng.

== Nghỉ ngơi ==
===Thuê phòng===
* {{ngủ
| tên=Camel City Hotel | tên khác=hay còn gọi là Indochina Queen | trang web=http://www.camelcityhotel.com | email=
|địa chỉ=8/50 Đào Duy Từ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=giữa phố Đào Duy Từ và Tạ Hiện
| điện thoại=+84 4 3935 2024 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD17-20
| nhạn phòng=bất kỳ | trả phòng=12:00 
| nội dung=Tọa lạc tại trung tâm thủ đô Hà Nội, nằm ở phía bắc hồ Hoàn Kiếm, có nhiều phòng rộng phù hợp với nhiều mức giá khác nhau. Tất cả các phòng đều có nước nóng, tivi màn hình phẳng, miễn phí bữa sáng. Khách sạn nằm trong ngõ nên yên tĩnh hơn so với các khách sạn tọa lạc trên những con đường lớn khác}}

* {{ngủ
| tên=Especen Hotel | trang web=http://especen.vn/ | email=especen@gmail.com
| địa chỉ=28-38 Thọ Xương &amp; 41 Ngõ Huyện St, Hoàn Kiếm | vĩ độ=21.029094 | kinh độ=105.848511 | chỉ đường= cách nhà thờ 30m, nằm trên một con hẻm yên tĩnh ở phố Âu Triệu
| điện thoại=+84 4 3824 4401 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3825 9460
| giá=USD17-19
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Phòng mới, sạch sẽ, sáng sủa, yên tĩnh, nhân viên thân thiện.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Backpackers' Hostel | trang web=http://hanoibackpackershostel.com/ | email=info@hanoibackpackershostel.com
| địa chỉ=48 Ngõ Huyện St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường= Ngay gần nhà thờ
| điện thoại=+84 4 828 5372 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá= đơn USD7.50, đôi USD30, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=24 hr | trả phòng=24 hr
| nội dung=Điều hành bởi 2 người Úc đã sinh sống lâu năm ở Hà Nội. Phòng máy lạnh sạch sẽ (bao gồm cả phòng nữ, phòng đôi), bồn tắm nóng, nhà hàng nướng BBGs ở sân thượng, wi-fi miễn phí, và lực lượng nhân viên tuyệt vời luôn luôn sẵn sàng giúp đỡ du khách. Tất cả các giường đều đều có một tủ cá nhân lớn (không thêm phí), kệ và đèn ngủ. Thành viên của Tập đoàn khách sạn Quốc tế Hostelling, do đó sẽ được giảm giá cho những thẻ thành viên còn hiệu lực. Vào mùa cao điểm thường đông khách, do đó bạn nên đặt trước.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Central Backpacker's | trang web=http://centralbackpackershostel.com/ | email=
| địa chỉ=16 Lý Quốc Sư và 45A Lý Quốc Sư, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Gần nhà thờ trên phố Lý Quốc Sư, ngay con hẻm sau June Fashion
| điện thoại=+84 4 3948 1508 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=16-bed dorm USD5, đôi USD29, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=24 hr | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhân viên địa phương thân thiện, internet miễn phí. Một vài khách phàn nàn về vệ sinh. Bia miễn phí mối tối.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Centre Ville Hotel | trang web=http://centrevillehotel.com.vn/ | email=centrevillehotel@gmail.com
| địa chỉ=No 47 Lương Ngọc Quyến St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=cách 20m từ quán Bia hơi
| điện thoại=+84 4 3826 8459 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD12-25, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=08:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Các phòng đều rộng rãi, an toàn và vừa được cải tạo. Một số phòng có tủ quần áo. Các tầng đều được lát gạch cứng và rất sạch sẽ. Ti vi LCD, máy lạnh, điều hòa 2 chiều, nước nóng 24/7, dụng cụ giặt ủi, máy sấy tóc, wi-fi thông suốt, máy tính kết nối internet miễn phí tại sảnh và một bữa sáng tuyệt vời. Đóng cửa muộn, nhân viên thân thiện, nhưng nếu cầu thương lượng bằng tiếng Anh (hoặc tiếng Pháp), hãy liên hệ ông Tuấn: một nhà quản lý bề nổi có thể dễ dàng triệu hồi nhân viên và am hiểu về hướng dẫn du khách. Nên đặt phòng trước.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Emperor Hotel | trang web=http://www.hanoiemperorhotel.com | email=contact@hanoiemperorhotel.com
| địa chỉ=No 16 Hàng Buồm St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD15+
| nội dung=Internet miễn phí với 2 máy tính ở sảnh, miễn phí wi-fi trong tòa nhà. Nhân viên thân thiện và luôn sẵn sàng giúp đỡ. Khách sạn chỉ có 14 phòng, nên đặt trước vào mùa cao điểm.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Guesthouse | trang web=http://hanoiguesthouse.com/ | email=info@hanoiguesthouse.com
| địa chỉ=14 Bát Sứ St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 3824 5732 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=Đôi USD22, bao gồm bữa sáng
| nội dung=Một khách sạn nhỏ rất quen thuộc với Tây ba lô. Nhân viên thân thiện, trung thực. Tất cả các phòng đều có điều hòa với toilet riêng và vòi hoa sen. Có một cơ sở khách là Hanoi Guesthouse2.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi International Hostel | trang web= | email=internationalhostel@yahoo.com
| địa chỉ=24 Thọ Xương | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=2 phút đi bộ từ hồ Hoàn Kiếm
| điện thoại=+84 4 3826 1212 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3824 6010
| giá=Phòng ngủ USD3-6, giảm giá cho khách ở lâu
| nội dung=Là một nhà nghỉ cơ bản và rẻ với quạt, nước nóng vào điều hòa. Bạn sẽ phải bước lên một con dốc nhưng sẽ được giúp với một ít tiền tip. Không có dịch vụ vệ sinh buồng phòng trong khi bạn đang ở căn phòng đó. Nhân viên thân thiện và hữu ích. Internet miễn phí ở tầng trệt (giới hạn 15 phút/ngày). Các quán cafe cung cấp thực phẩm rất rẻ. Ở tầng trệt có một văn phòng du lịch với nhiều sự lựa chọn, có xe máy và xe đạp cho thuê.}}

== Mua sắm ==

===Sách===
* {{xem
| tên=Bookworm Hanoi | trang web=http://www.bookwormhanoi.com/ | email=
| địa chỉ=44 Châu Long (Hanoi Cooking Center) | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 43 715 3711, +84 912 561800 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nhiều sách hay, cả cũ và mới.}}

===Chợ===
* {{xem
| tên=Chợ Hôm | tên khác=| trang web= | email=
| địa chỉ= 19 Phố Huế | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung= Chợ có rất nhiều loại mặt hàng, đặc biệt là hàng vải ở tầng 2, giá cả phải chăng và chất lượng tốt, tuy nhiên, nhớ mặc cả khi mua hàng.}}

* {{xem
| tên=Đồng Xuân | trang web= | email=
| địa chỉ=Đồng Xuân, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Chợ bán buôn và là một trong những chợ lớn nhất Hà Nội, bày bán chủ yếu là quần áo, dụng cụ học tập, đồ trang sức, mỹ phẩm... Trải nghiệm chợ đêm Đồng Xuân luôn là một điều hấp dẫn đối với bất kỳ du khách nào khi đặt chân đến thủ đô}}

* {{xem
| tên=Hàng Da | trang web= | email=
| địa chỉ=Hàng Da, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Chợ cổ lâu đời và nổi tiếng nhất phố cổ Hà Nội, nay đã thành trung tâm thương mại gồm 6 tầng, bao gồm các hàng quán ở phố Phùng Hưng, Đường Thành, Lý Nam Đế lân cận, hàng hóa chủ yếu gồm vải, thú cưng, thực phẩm và hàng tạp hóa.}}

==Liên lạc==
===Các đại sứ quán và lãnh sự===

* [[Hình:Flag of Argentina.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Argentina| tên khác=| địa chỉ=4F, Sentinel Pl, 41A Lý Thái Tổ St| chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3831-5262| trang web= | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ= |email=|= fax=}}
* [[Hình:Flag of Australia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Australia | tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=8 Đào Tấn St | điện thoại=+84 4 3774-0100 |email= |fax= | trang web=http://vietnam.embassy.gov.au| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of Canada.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Canada | tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=| điện thoại=| email= |fax= | trang web=http://dfait-maeci.gc.ca/vietnam| giờ hoạt động=| giá=}}
* [[Hình:Flag of China.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Trung Quốc| tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=46 Hoàng Diệu Rd | điện thoại=+84 4 38453736 |email= |fax= | trang web=http://vn.china-embassy.org/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of the Czech Republic.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Cộng hòa Séc| tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=13 Chu Văn An St phone=+84 4 3845-4131(-2) |email= |fax= | trang web=http://www.mzv.cz/hanoi/en/index.html| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of Denmark.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đan Mạch| địa chỉ=19 Điện Biên Phủ St| điện thoại=+84 4 3823-1888 | trang web=http://ambhanoi.um.dk/en}}
* [[Hình:Flag of Egypt.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ai Cập| tên khác= | địa chỉ=|63 Tô Ngọc Vân Street, Tây Hồ| chỉ đường=| điện thoại=+844 38294999 | trang web=http://mfa.gov.eg/english/embassies/Egyptian_Embassy_Vietnam/Pages/default.aspx | giờ hoạt động=9:00 AM - 16:00 PM | giá= | vĩ độ= | kinh độ= |email=egyembhanoi@yahoo.com |fax=+844 38294997}}
* [[Hình:Flag of France.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Pháp| tên khác=| địa chỉ=57 Trần Hưng Đạo St | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3944-5700 | trang web=http://ambafrance-vn.org | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Hình:Flag of Germany.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đức| tên khác=| địa chỉ= | chỉ đường= | điện thoại= | trang web=http://www.hanoi.diplo.de/ | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Hình:Flag of Greece.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hy Lạp| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=28 Thanh Niên Rd, Quận Tây Hồ| điện thoại=+84 4 3715 2254, +84 4 3715 2263| email= |fax=| trang web=| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of India.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ấn Độ| tên khác= | địa chỉ=58-60, Trần Hưng Đạo | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 253409 |phoneextra=+84 4 252310| trang web= | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ= | kinh độ=}}
* [[Hình:Flag of Indonesia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Indonesia| địa chỉ=50 Ngo Quyen St| điện thoại=+84 4 825 3353 |phoneextra=+84 4 8257969| trang web=http://indonesia-hanoi.org.vn/index.htm }}
* [[Hình:Flag of Italy.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Italy | tên khác= | địa chỉ=9 Le Phung Hieu | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3825-6256| trang web=http://ambhanoi.esteri.it/Ambasciata_Hanoi| giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ= |email=| fax=}}
* [[Hình:Flag of Japan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Nhận Bản| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=27 Lieu Giai, Ba Dinh |District | điện thoại=+84 4 3846 3000 |email= |fax= | trang web=http://www.vn.emb-japan.go.jp/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Malaysia.svg|20px]]{{địa điểm | tên=Malaysia | địa chỉ=43-45 Dien Bien Phu| điện thoại=+84 4 3734 3849}}
* [[Tập tin:Flag of the Netherlands.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hà Lan| tên khác=| địa chỉ=6F, Daeha Office Tower, 360 Kim Ma St| chỉ đường=| điện thoại=+84 4 3831-5650 | trang web=http://netherlands-embassy.org.vn | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ= | kinh độ= |email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Norway.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Na Uy| tên khác= | địa chỉ=10F, Vincom City Towers, 191 Ba Trieu St| chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3974-8900| trang web=http://norway.org.vn/| giờ hoạt động=| giá=| vĩ độ= | kinh độ= |email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Pakistan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Pakistan| tên khác=| địa chỉ=Villa 44/2, Van Bao Street, Van Phuc Diplomatic Compound | chỉ đường= | điện thoại=04-37562251 |fax=04-37562253 |email=parep-hanoi@hn.vnn.vn | giờ hoạt động=M-F 0900-1700}}
* [[Tập tin:Flag of Poland.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ba Lan| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ= | điện thoại= |email= |fax= | trang web=http://hanoi.polemb.net| giờ hoạt động=| giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Russia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Liên bang Nga| địa chỉ=191 La Thanh St| điện thoại=+84 4 833 6991/2 |phoneextra=consular department +84 4 833-6575 | trang web=http://russianembassy.biz/vietnam-hanoi.htm}}
* [[Tập tin:Flag of Singapore.svg|20px]] {{địa điểm | loại=listing
| tên=Singapore | tên khác= | trang web=http://mfa.gov.sg/hanoi | email=
| địa chỉ=41-43 Tran Phu St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 3848-9168 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ mở cửa= | giá=
| nội dung=
}}
* [[Tập tin:Flag of Sweden.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thụy Điển| tên khác= d|irections= | địa chỉ= | điện thoại= |email=| fax= | trang web=http://swedenabroad.com/hanoi| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Switzerland.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thụy Sỹ | tên khác= | địa chỉ=15F Hanoi Central Office Bldg, 44B Ly Thuong Kiet St | chỉ đường=| điện thoại=+84 4 3934-6589 | trang web=http://www.eda.admin.ch/hanoi | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Taiwan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đài Loan| tên khác=| chỉ đường= | địa chỉ= | điện thoại= |email= |fax=| trang web=http://teco.org.vn | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Thailand.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thái Lan | tên khác=| chỉ đường= | địa chỉ=63-65 Hoang Dieu Street | điện thoại=+84-4-382-35092 |email=thaiemhn@netnam.org.vn |fax=+84-4-382-35088 | trang web=http://hanoi.thaiembassy.org/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Ukraine.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ukraine | tên khác= directions= | địa chỉ=6 Le Hong Phong St., Ba Dinh Dist. | điện thoại=+84 4 3734 4484 |email=emb_vn@mfa.gov.ua |fax=+84 4 3734 4497| trang web=http://www.mfa.gov.ua/vietnam| giờ hoạt động=}}
* [[Tập tin:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Vương Quốc Anh | tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=Central Bldg, 31 Hai Ba Trung | điện thoại=+84 4 936 0550| email= |fax= | trang web= | giờ hoạt động=}}
* [[Tập tin:Flag of the United States.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hoa Kỳ| tên khác= | địa chỉ=170 Ngọc Khánh, Ba Đình | chỉ đường=| điện thoại= | trang web=http://vietnam.usembassy.gov | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=}}

== Điểm đến tiếp theo ==

{{geo|21.0333|105.8500}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hà Nội}}</text>
      <sha1>6itdfw6cb2nzf9wjha0fbqu0z2fk53c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122749</id>
      <parentid>122747</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:09:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Đã lùi lại sửa đổi của [[Special:Contributions/Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[User talk:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) quay về phiên bản cuối của [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]</comment>
      <origin>122329</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61235" sha1="6z051sv5uolr6wqd8iq6f7rn16pdeqq" xml:space="preserve">{{pagebanner|Hanoi Banner.jpg|dotm=yes|star=yes|unesco=yes|start=yes}}

{{quickbarprovince
| image=Ho Chi Minh Mausoleum-original-5.jpg
| imagewidth=250px
| caption=Lăng chủ tịch Hồ Chí Minh
| location=Ha Noi in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=3328,9 km²
| population=8.053.663 người (ước tính 2019)
| population density=2.398 người/km²
| language=Tiếng Việt
| religion=
| ethnic group=người Kinh (99,1%)
| national={{flag|Vietnam}} Việt Nam
| region= [[Bắc Bộ]]
| Capital=
| years active=1010 - Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long
| administrative division =12 quận, 1 thị xã và 17 huyện
| electricity=220V/50Hz
| timezone=UTC +7
| callingcode=+84(24)
| website=[http://www.hanoi.gov.vn/web/guest/home Thủ đô Hà Nội]
}}
'''Hà Nội''' là thành phố thủ đô [[Việt Nam]], thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]]. Hiện nay, thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là đô thị loại đặc biệt của [[Việt Nam]]. Hà Nội nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử [[Việt Nam]].

==Giới thiệu==
Năm 1010, Lý Công Uẩn, vị vua đầu tiên của nhà Lý, quyết định xây dựng kinh đô mới ở vùng đất này với cái tên Thăng Long. Trong suốt thời kỳ của các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc, kinh thành Thăng Long là nơi buôn bán, trung tâm văn hóa, giáo dục của cả miền Bắc. Khi Tây Sơn rồi nhà Nguyễn lên nắm quyền trị vì, kinh đô được chuyển về Huế và Thăng Long bắt đầu mang tên Hà Nội từ năm 1831, dưới thời vua Minh Mạng. Năm 1902, Hà Nội trở thành thủ đô của Liên bang Đông Dương và được người Pháp xây dựng, quy hoạch lại. Trải qua hai cuộc chiến tranh, Hà Nội là thủ đô của miền Bắc rồi nước [[Việt Nam]] thống nhất và giữ vai trò này cho tới ngày nay.

Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008, Hà Nội hiện nay gồm 12 quận, 1 thị xã và 17 huyện ngoại thành. Hiện nay, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai trung tâm kinh tế - xã hội đặc biệt quan trọng của [[Việt Nam]]. Năm 2009, sau khi mở rộng, GDP của thành phố tăng khoảng 6,67%, tổng thu ngân sách khoảng 70.054 tỷ đồng. Hà Nội cũng là một trung tâm văn hóa, giáo dục với các nhà hát, bảo tàng, các làng nghề truyền thống, những cơ quan truyền thông cấp quốc gia và các trường đại học.

===Khí hậu===
Khí hậu Hà Nội tiêu biểu cho vùng Bắc Bộ với đặc điểm của khí hậu cận nhiệt đới ẩm, mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa về đầu mùa và có mưa phùn về nửa cuối mùa. Nằm về phía bắc của vành đai nhiệt đới, thành phố quanh nǎm tiếp nhận lượng bức xạ Mặt Trời rất dồi dào và có nhiệt độ cao. Và do tác động của biển, Hà Nội có độ ẩm và lượng mưa khá lớn, trung bình 114 ngày mưa một năm. Một đặc điểm rõ nét của khí hậu Hà Nội là sự thay đổi và khác biệt của hai mùa nóng, lạnh. Mùa nóng kéo dài từ tháng 5 tới tháng 9, kèm theo mưa nhiều, nhiệt độ trung bình 28,1&amp;nbsp;°C. Từ tháng 11 tới tháng 3 năm sau là mùa đông với nhiệt độ trung bình 18,6&amp;nbsp;°C. Trong khoảng thời gian này số ngày nắng của thành phố xuống rất thấp, bầu trời thường xuyên bị che phủ bởi mây và sương, tháng 2 trung bình mỗi ngày chỉ có 1,8 giờ mặt trời chiếu sáng. Cùng với hai thời kỳ chuyển tiếp vào tháng 4 (mùa xuân) và tháng 10 (mùa thu), thành phố có đủ bốn mùa xuân, hạ, thu và đông.

Vào tháng 5 năm 1926, nhiệt độ tại thành phố được ghi lại ở mức kỷ lục 42,8&amp;nbsp;°C. Tháng 1 năm 1955, nhiệt độ xuống mức thấp nhất, 2,7&amp;nbsp;°C. Khí hậu Hà Nội cũng ghi nhận những biến đổi bất thường. Đầu tháng 11 năm 2008, một trận mưa kỷ lục đổ xuống các tỉnh miền Bắc và miền Trung khiến 18 cư dân Hà Nội thiệt mạng và gây thiệt hại cho thành phố khoảng 3.000 tỷ đồng.

==Đến==
===Bằng máy bay===
Chúng ta có thể di chuyển đến Hà Nội qua Sân bay Quốc tế Nội Bài, cách trung tâm thành phố khoảng 35&amp;nbsp;km về hướng Bắc Tây Bắc. Sân bay có quy mô khá nhỏ so với vị trí chiến lược của thành phố nhưng vẫn đảm bảo đem lại rất nhiều tiện nghi cũng như lợi ích cho khách du lịch khi quá cảnh tại đây hay muốn tới và thăm quan Hà Nội. Một số hãng hàng không có đường bay tới Nội Bài, bao gồm:

* '''Aeroflot''' ([[Moscow]]-Sheremetyevo) [http://aeroflot.ru]
* '''AirAsia''' ☎+60 3 2171 9222 [http://airasia.com/site/vn/en/home.jsp] - Chất lượng tốt cho các chuyến bay từ [[Bangkok]] hoặc [[Kuala Lumpur]].
* '''Asiana Airlines''' ([[Seoul]]-[[Incheon]]) [http://flyasiana.com/]
* '''Cebu Pacific''' ([[Manila]]) [http://cebupacificair.com]
* '''China Airlines ''' ([[Taipei]]) [http://china-airlines.com]
* '''China Southern Airlines''' ([[Beijing]], [[Guangzhou]]) [http://cs-air.com]
* '''Dragon Air ''' ([[Hong Kong]]) [http://dragonair.com]
* '''EVA Air''' ([[Taipei]]) [http://evaair.com/]
* '''Hong Kong Airlines''' ([[Hong Kong]]) [http://hkairlines.com]
* '''Indochina Airlines''' 63 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm. ☎ +84 4 3941 1411, [http://indochinaairlines.vn/]
* '''Japan Airlines ''' ([[Kansai International Airport|Kansai]], [[Tokyo]]-[[Narita]]) [http://jal.com/]
* '''JetStar Asia/Pacific Airlines''' ☎ +84 4 9550550 [http://jetstar.com/] - Giảm giá cho các chuyến bay nội địa.
* '''Korean Air''' ([[Busan]], [[Seoul]]-Incheon) [http://koreanair.com]
* '''Lao Airlines''' [http://laoairlines.com] - Hãng nhỏ với 4 chuyến/tuần từ [[Luang Prabang]], [[Vientiane]], and [[Phnom Penh]].
* '''Lot Polish Airlines''' ([[Warsaw]]) [http://lot.com]
* '''Malaysia Airlines''' ☎ +60 3 7843 3000 [http://malaysiaairlines.com]- Chuyến bay mỗi ngày từ [[Kuala Lumpur]].
* '''PMTair''' ([[Phnom Penh]], [[Siem Reap]]) [http://pmtair.com/]
* '''Qatar Airways''' ([[Bangkok]]-Suvarnabhumi, [[Doha]]) [http://qatarairways.com/]
* '''Shanghai Airlines ''' ([[Shanghai]]) [http://shanghai-air.com/]
* '''Singapore Airlines''' ☎ +84 4 3826 8888 [http://singaporeair.com/] - Các chuyến bay đầy đủ dịch vụ mỗi ngày đến và đi từ Singapore
* '''Thai Airways International''' [http://thaiair.com] - Hai chuyến bay mỗi ngày tới hoặc từ [[Bangkok]].
* '''Tiger Airways''' ([[Singapore]]) ☎ +84 4 94 54565 [http://tigerairways.com/home/]
* '''Uni Air''' ([[Kaohsiung]]) [http://uniair.com.tw/]
* '''Vietnam Airlines''' - 25 Tràng Thi (''giao cắt Quang Trung'') ☎ +84 4 934 9660 fax: +84 4 934 9620, [http://vietnamairlines.com/default.aspx?tabid=98] - Hàng không dân dụng Việt Nam.
* '''Vladivostok Air''' ([[Vladivostok]]) [http://vladivostokavia.ru/]

===Từ sân bay===
* '''Taxi''' Bạn có thể bắt taxi có sẵn ngay ở cửa ra tại sân bay, giá đi vào đến trung tâm thành phố khoảng 300.000 - 400.000 VNĐ, hầu hết các taxi có bộ đếm km hoặc bạn cũng có thể mặc cả giá trước để tránh tình trạng xe đi lòng vòng chặt khách.
* '''Xe riêng''' Ở sân bay Nội Bài có rất nhiều dịch vụ thuê xe riêng (hay gọi là xe không mào), loại xe này thường được những người đi công tác hay sử dụng. Giá chỉ 300.000 vnđ cho 1 xe 4 chỗ và 320.000 vnđ cho xe 7 chỗ để đặt xe bạn
* '''Bus''' Từ sân bay Nội Bài tới trung tâm thành phố sẽ mất khoảng 1 giờ 30 phút đi xe bus. Các tuyến xe buýt bạn có thể bắt đó là:
* ''Xe bus 07'' lộ trình Cầu Giấy - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 8000 VNĐ/Lượt.
* ''Xe bus 17'' lộ trình Long Biên - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 15000 VNĐ/Lượt.
* ''Xe bus 86'' lộ trình Ga Hà Nội - Bờ Hồ Hoàn Kiếm - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 35000 VNĐ/Lượt.
* Xe ''bus'' ''90'' lộ trình Bến xe Kim Mã - Cầu Nhật Tân - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 9000 VNĐ/Lượt.
* Xe ''bus 109'' lộ trình Mỹ Đình - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 8000 VNĐ/Lượt
* Từ sân bay bạn có thể đi về nơi lưu trú qua nhiều hình thức khác nhau như Grap bạn có thể tải ứng dụng hoặc thuê xe máy [https://atdanang.com/dia-diem-thue-xe-may-tai-ha-noi-gia-re-uy-tin/ 26] để đi về

===Bằng tàu điện/hỏa===
[[:Wikipedia:vi:Ga Hà Nội#Các tuyến đường sắt chính|Các tuyến đường sắt chính]]
====Từ Hà Nội đi====
*Tuyến Hà Nội - Sài Gòn
*Tuyến Hà Nội - Hải Phòng
*Tuyến Hà Nội - Lào Cai
*Tuyến Hà Nội - Đồng Đăng
*Tuyến Hà Nội - Quan Triều (Thái Nguyên)

====Đến Hà Nội====

* '''Xe máy''' Bạn có thể tự mình khám phá thành phố bằng cách thuê xe máy tripbike.net [https://tripbike.net/thue-xe-may-ha-noi/] hoặc gọi Grab. Giá [https://dulichkhampha24.com/thue-xe-may-ha-noi.html thuê xe máy ở Hà Nội] vào khoảng từ 50.000 – 200.000 đồng/ngày tùy vào loại xe máy hay xe ga.
* '''Taxi''': Nếu đi đông người bạn có thể lựa chọn taxi. Mặc dù giá khá cao, tuy nhiên phương tiện này sẽ giúp bạn đến bất cứ địa điểm nào bạn muốn một cách an toàn và nhanh chóng.
* '''Xe xích lô''': Bạn có thể di chuyển bằng xích lô để đi thăm khu phố cổ. Đa phần khách du lịch đến đây đều chọn xích lô để di chuyển đến các điểm du lịch ở Hà Nội. Bạn có thể trực tiếp gọi xe bởi ở khu vực bờ hồ, số lượng xe xích lô rất nhiều.

===Bằng ô-tô===

===Bằng xe buýt===

===Bằng tàu===

==Tham quan==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Ho chi minh mausoleum 2.jpg|thumbnail|Lăng Hồ Chí Minh, công trình được xây dựng vào thập niên 1970, trên Quảng trường Ba Đình]]
===Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh===
Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, hay còn gọi là Lăng Hồ Chủ tịch, Lăng Bác, là nơi đặt thi hài của chủ tịch Hồ Chí Minh. Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được chính thức khởi công ngày 2 tháng 9 năm 1973, tại vị trí của lễ đài cũ giữa Quảng trường Ba Đình, nơi ông đã từng chủ trì các cuộc mít tinh lớn.

Lăng được khánh thành vào ngày 29 tháng 8 năm 1975. Lăng gồm 3 lớp với chiều cao 21,6 mét, lớp dưới tạo dáng bậc thềm tam cấp, lớp giữa là kết cấu trung tâm của lăng gồm phòng thi hài và những hành lang, những cầu thang lên xuống. Quanh bốn mặt là những hàng cột vuông bằng đá hoa cương, lớp trên cùng là mái lăng hình tam cấp. Ở mặt chính có dòng chữ: &quot;Chủ tịch Hồ Chí Minh&quot; bằng đá hồng màu mận chín. Trong di chúc, Hồ Chí Minh muốn được hỏa táng và đặt tro tại ba miền đất nước. Tuy nhiên, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản [[Việt Nam]] khóa III, với lý do &quot;theo nguyện vọng và tình cảm của nhân dân&quot;, quyết định giữ gìn lâu dài thi hài Hồ Chí Minh để sau này người dân cả nước, nhất là người dân miền Nam, khách quốc tế có thể tới viếng.

===Hồ Hoàn Kiếm===
[[Tập tin:Thap Rua.jpg|thumbnail|Hồ Hoàn Kiếm với Tháp Rùa]]
Hồ Hoàn Kiếm còn được gọi là Hồ Gươm (trong bản đồ Hà Nội năm 1886, hồ này được gọi là Hồ Hoàn Gươm - Lac de Hoan Guom), là một hồ nước ngọt tự nhiên của thành phố Hà Nội. Trước kia, hồ còn có các tên gọi là hồ Lục Thủy (vì nước có màu xanh quanh năm), hồ Thủy Quân (dùng để duyệt thủy binh), hồ Tả Vọng và Hữu Vọng (trong thời Lê mạt)]. Tên gọi Hoàn Kiếm xuất hiện vào đầu thế kỷ 15 gắn với truyền thuyết Lê Lợi trả gươm. Tên hồ được lấy để đặt cho một quận trung tâm của Hà Nội (quận Hoàn Kiếm) và là hồ nước duy nhất của quận này cho đến ngày nay.

===Hoàng Thành Thăng Long===
Được xây dựng làm nơi sinh sống và làm việc của vua chúa Việt Nam thời xưa nhưng đã bị phá hủy nặng nề trong thời nội chiến cuối thế kỷ 18, sau này thành được vua Gia Long thu hẹp diện tích và cho dỡ bỏ phần lớn cung điện đưa vào Huế. Sau khi Pháp chiếm Việt Nam, thành bị phá gần hết chỉ còn sót lại một vài cổng thành và nền điện Kính Thiên. Trong chiến tranh Việt Nam, hoàng thành là nơi trú ẩn của quân cách mạng và giờ đây nó đã được quy hoạch lại và công nhận là [[Di sản thế giới]].

===Bảo tàng===

*{{tham quan
| tên=Bảo tàng phòng không không quân | tên khác=Air Force Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=171 Trường Chinh | vĩ độ=20.999800 | kinh độ=105.830000 | chỉ đường=Đông Nam trung tâm thành phố
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nơi đây trưng bày các thành tích và lịch sử phát triển của không quân Việt Nam. Có một chiếc trực thăng UH-1, một máy bay chiến đấu MiG của Liên Xô, một chiếc trực thăng MiG-6 lớn, và các loại vũ khí hàng không khác.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam | tên khác=Army Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=28A Điện Biên Phủ | vĩ độ=21.032 | kinh độ=105.8401 | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 13:00-16:30, đóng cửa vào thứ 2 và thứ 6 | giá=30,000 đồng, thêm 20,000 đồng nếu chụp ảnh (thi thoảng)
| nội dung=Lịch sử quân sự vĩ đại của Việt Nam kéo dài hơn 2000 năm và bảo tàng này tái hiện lại nó ở 4 tòa nhà. Các hiện vật được thể hiện bằng tiếng Việt, tiếng Pháp và tiếng Anh. Trưng bày ở phía bên ngoài là máy bay phản lực chiến đấu phổ biến MiG-21, xe tăng T-54, và nhiều loại bom cũng như các bài báo, các bức ảnh được chụp lại trong chiến tranh Đông Dương (1945-1954) và chiến tranh Việt Nam (1954-1975).
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Mỹ Thuật | tên khác=Fine Arts Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=66 Nguyễn Thái Học | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=thứ 3 - chủ nhật 09:15-17:00 | giá=20,000 đồng
| nội dung=Bảo tàng là nơi tái hiện lịch sử phát triển, các tác phẩm nổi bật cũng như xu hướng nghệ thuật của mỹ thuật đương đại Việt Nam, không có thông tin tiếng Anh và chỉ có một số ít bằng tiếng Việt. Bảo tàng này thú vị ở mọi góc độ, nó miêu tả lại những sắc thái tuyệt vời của người lính, chiếc trống đồng Đông Sơn, nghệ thuật Phật giáo, và các cuộc chiến tranh ở thế kỷ 20. Ngoài ra, còn một số bức tranh lụa khá thú vị.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Hà Nội | tên khác=Hanoi Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=Phạm Hùng, Cầu Giấy | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Bảo tàng tái hiện lại lịch sử phát triển của hơn 1000 năm kinh đô Thăng Long - Hà Nội.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Hồ Chí Minh | tên khác=Ho Chi Minh Museum | trang web= | email=bthochiminh@hn.vnn.vn
| địa chỉ=19 Ngọc Hà St, Ba Đình | vĩ độ=21.0356 | kinh độ=105.8326 | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 846-3572 | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 14:00-16:00, đóng cửa vào chiều thứ 2 và thứ 6 | giá=25,000 đồng
| nội dung=Một bảo tàng màu trắng hào nhoáng chạm trổ tô điểm cho vẻ đẹp trang nghiêm của lăng Bác. Xây dựng và hoàn thành vào những năm 1990 nhằm gợi lên hình ảnh một bông hoa sen trắng. Một vài bức ảnh, bức thư cũ của Bác được trưng bày ở tầng 2, nhưng khu triển lãm chính lại ở tầng 3. Ở đó, trưng bày một cái xe hơi đâm xuyên tường để biểu hiện cho sự hỗn độn của chủ nghĩa tư bản Hoa Kỳ thời hậu chiến, một vài người lính đang sạc vào ổ điện thể hiện sự hoang mang của lính Mỹ khi sa lầy ở chiến tranh Việt Nam những năm 70s, cái hang làm nơi trú ẩn được tái hiện lại như bộ não bên trong của Hồ Chí Minh và một số hình ảnh sau đó được tích hợp với câu chuyện chính về cuộc đời của Bác và cuộc đấu tranh của dân tộc. Một trong những bảo tàng nhiều thông tin ở Việt Nam và cũng là kỳ lạ nhất trên thế giới. Hướng dẫn bằng tiếng Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga và Việt Nam.
}}

*{{địa điểm
| tên=Khu di tích nơi ở và làm việc của Hồ Chí Minh | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=1 Bách Thảo, Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 0804 4529 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ mở cửa= | giá=25,000 đồng
| giờ hoạt động=Mùa hè 07:30-11:00, 14:00-16:00. Mùa đông 08:00-11:00, 13:30-16:00, đóng cửa vào chiều T2, T6
| nội dung=Lối ra từ lăng đưa bạn vào ngay khuôn viên của di tích, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc từ năm 1954 cho đến khi qua đời vào năm 1969. Khu du tích là một quần thể cảnh quan phức hợp và độc đáo bao gồm hai căn nhà, nơi vẫn lưu giữ hình bóng của Bác, một nhà để xe với hai chiếc xe Bác từng sử dụng và một ao cá của Người. Phủ Chủ tịch ở gần đó, nhưng không mở cửa cho khách tham quan. Tờ rơi có sẵn bằng tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Pháp và tiếng Hàn. Hướng dẫn du lịch luôn có sẵn nếu bạn chờ đợi.
}}

[[File:Hanoi Flag Tower.jpg|thumb|Cột cờ Hà Nội]]

*{{xem
| tên=Bảo tàng dân tộc học Việt Nam | tên khác=Museum of Ethnology | trang web=http://vme.org.vn | email=
| địa chỉ=đường Nguyễn Văn Huyên, quận Cầu Giấy | vĩ độ=21.0406 | kinh độ=105.7987 | chỉ đường=Bus 14 từ Hồ Hoàn Kiếm - hỏi người phụ xe nơi cần xuống, đi bộ 500m đến bảo tàng (đi ngược lại với bến xe bus, khi bạn thấy một con phố lớn vuông góc thì rẽ vào vào đi tiếp cho đến khi bạn thấy Bảo tàng ở phía bên trái).
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=T3-T6 08:30-17:30 | giá=20,000 đồng (HSSV:10,000 đồng)
| nội dung=Bảo tàng được thiết kế nhằm tái hiện lại các nét văn hóa và nghi lễ phổ biến của 54 dân tộc anh em trên lãnh thổ Việt Nam. Một trong những yếu tố thu hút khách du lịch nhất tại bảo tàng là các hiện vật trưng bày ngoài trời, những ngôi nhà của các dân tộc, trang phục của người dân. Bảo tàng trưng bày hệ thống hướng dẫn tự động bằng các thứ tiếng Việt Nam, Pháp và Anh. Là một bảo tàng thu hút khách ghé thăm nhất Hà Nội và có quán cafe rất ngon.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Cách mạng Việt Nam | tên khác=Museum of the Vietnamese Revolution | trang web=http://baotangcm.gov.vn/ | email=
| địa chỉ=25 Tông Đản St (216 Trần Quang Khải St) | vĩ độ=21.0253 | kinh độ=105.8589 | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=T3-CN 08:00-11:45, 13:30-16:15 | giá=10,000 đồng
| nội dung=Nơi trưng bày những hiện vật chi tiết về cuộc đấu tranh của dân tộc chống lại ách đô hộ của thực dân Pháp (1858-1954) ở tầng 2, trưng bày hiện vật về cuộc chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975) ở tầng trệt. Bảo tàng này được xem là một sự pha trộn tuyệt vời về kiến trúc Pháp thời thuộc địa và kiến trúc truyền thống Việt Nam dưới bàn tay nhào nặn của kiến trúc sư người Pháp Ernest Hébrard. }}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Lịch sử Việt Nam | tên khác=National Museum of Vietnamese History | trang web= | email=
| địa chỉ=1 Tràng Tiền St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 13:30-16:30 | giá=20,000 đồng, HSSV 10,000 đồng. Chụp ảnh 15,000đ, quay phim 20,000đ
| nội dung=Nơi trưng bày những hiện vật về lịch sử Việt Nam trước năm 1945, rất nhiều đồ cổ.}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam | tên khác=Vietnam Women's Museum | trang web=http://www.womenmuseum.org.vn | email=info@baotangphunu.org.vn
| địa chỉ=36 Lý Thường Kiệt St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Trung tâm Hà Nội, cách Hồ Hoàn Kiếm 1km về phía Nam
| điện thoại=+84 4 3825 9938 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3825 9129
| giờ hoạt động=T2-CN 08:00-17:00 | giá=30,000 đồng
| nội dung=Một bảo tàng dường như bị lãng quên trong thời gian qua, nơi đây trưng bày hình ảnh các nữ anh hùng dân tộc, vị trí vai trò của người phụ nữ trong gia đình và các trang phục truyền thống đẹp mắt. Một nét hấp dẫn nữa là luôn có nhiều các triển lãm được tổ chức tại đây với quy mô đa dạng và cập nhật xoay quanh các chủ đề mẹ đơn thân, y học cổ truyền hay nữ thần. Bảo tàng có nội thất hiện đại thuyết minh tiếng Việt, Anh, Pháp, và luôn có sẵn các tour du lịch tiếng Anh.
}}

*{{xem
| tên=Chùa Một Cột | tên khác=One-Pillar Pagoda| trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm giữa lăng Bác và bảo tàng Hồ Chí Minh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=miễn phí
| nội dung=Một ngôi chùa nổi tiếng được xây dựng từ thời nhà Lý với kiến trúc độc đáo thu hút nhiều khách du lịch cả trong và ngoài nước. }}

===Di tích chiến tranh===
[[File:HoaloHaNoi070720091322.jpg|thumb|Nhà tù Hỏa Lò - &quot;The Hanoi Hilton&quot;]]

* {{xem
| tên=Hồ B-52 | tên khác= Hồ Hữu Tiệp | trang web= | email=
| địa chỉ=Ngọc Hà, Ba Đình| vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Trước ngày 19/12/1972, đây chỉ là một cái hồ nước lợ nhỏ gần Hoàng Hoa Thám, cách lăng Bác khoảng 1km về phía Tây. Vào ngày hôm đó, lực lượng phòng không của Việt Nam đã bắn hạ và làm nổ tung một chiếc B-52 nặng 100 tấn khiến nó rơi xuống đáy hồ và tạo thành một di tích như ngày nay.}}

[[File:B52 WRECKAGE HUU TIEP LAKE HANOI VIETNAM FEB 2012(AKA B62 LAKE) (6940926327).jpg|thumb|Xác B52 trên hồ Hữu Tiệp]]

* {{xem
| tên=Đài tưởng niệm chiến thắng B-52 | trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Dọc đường Thanh niên, ven hồ Trúc Bạch
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một tấm bia đá tưởng niệm chiến thắng bắn rơi máy bay B-52 của Hải quân Mỹ (không phải Không quân Mỹ như chú thích trên bia) vào năm 1967 và bắt sống phi công John McCain, người đang là thượng nghị sỹ Mỹ bây giờ.}}

*{{xem
| tên=Nhà tù Hỏa Lò| tên khác=Hanoi Hilton | trang web= | email=
| địa chỉ=số 1 Hỏa Lò, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=08:30-11:30, 13:30-16:30 | giá=20,000 đồng
| nội dung=Nhà tù được xây dựng từ thời Pháp thuộc làm nơi bỏ tù và hành quyết các chiến sỹ cách mạng của Việt Nam. Ngày nay. hai phần ba nhà tù đã phá bỏ để nhường chỗ cho Hanoi Tower, bảo tàng cũng trưng bày các hiện vật về chế độ thực dân tàn bạo của Pháp và cuộc đấu tranh anh hùng của dân tộc. Nhà tù Hỏa Lò còn nổi tiếng với cái tên &quot;Hanoi Hilton&quot; khi giam giữ các tù binh người Mỹ trong chiến tranh Việt Nam, bảo tàng còn lưu giữ bộ đồ phi công thượng nghị sỹ Mỹ John McCain khi bắn hạ chiếc B-52 của ông rơi xuống hồ Trúc Bạch.}}

== Hoạt động ==

* '''Backstreet Academy''', 11A Nam Trang, Truc Bach, ☎ +84 0979 545 707, e-mail: info@backstreetacademy.com. 8AM-6PM. 
Một trải nghiệm du lịch hoàn toàn mới mẻ, họ cho phép những người dân địa phương tiếp cận và đem đến cho du khách những hoạt động thực tế và riêng biệt như dệt lụa, xưởng điêu khắc gỗ, làm giấy, dụng cụ âm nhạc truyền thống và thậm chí du khách có thể tự thiết kế cho mình một chiếc mặt nạ giấy hay các sản phẩm vải thủ công với nghệ nhân. Là một doanh nghiệp xã hội, họ làm việc trên sức lao động của những con người kém may mắn hoặc có hoàn cảnh khó khăn, một điểm đến hấp dẫn để trải nghiệm văn hóa và con người địa phương cho du khách.

* '''Phố đi bộ khu vực phố cổ''': Là khu vực đan xen giữa nhiều tuyến đường phố cổ thuộc quận Hoàn Kiếm ra tới khu vực Hồ Gươm. Đây là nơi tụ tập của rất nhiều du khách nước ngoài, các bạn trẻ tới vui chơi, ăn uống. Vào những ngày đi bộ, có rất nhiều hoạt động đường phố tại đây diễn ra khiến cho không khí luôn nhộn nhịp, tươi vui. Ngoài những ngày đi bộ, buổi tối tại các dãy phố như Lương Ngọc Quyến, Tạ Hiện, Mã Mây, Hàng Buồm vẫn duy trì hoạt động buôn bán sầm uất, tràn cả xuống lòng đường khiến nhiều người nhầm tưởng khu vực này là phố đi bộ các ngày trong tuần.

[[Image:Hanoi.hotay01.jpg|thumb|350px|Hồ Tây, Hà Nội|left]]

=== Xem phim ===

* {{xem
| tên= CGV Vincom City Towers| tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=Tầng 6 Vincom City Towers, 191 Bà Triệu, Q. Hai Bà Trưng, HN | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 3974 3333 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=CGV MIPEC Tower | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=229 Tây Sơn, Quận Đống Đa | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 6252 3333 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=Lotte Cinema Landmark | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ= Tầng 6 Parkson, Tòa nhà Keangnam, E6 Phạm Hùng, Q. Cầu Giấy| vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 3837 8035 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên= Rạp Tháng 8| tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ= 45 Hàng Bài, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= (04) 3825 3911| điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=Trung tâm Chiếu phim Quốc Gia | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=87 Láng Hạ, Quận Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04)35141791 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

===Bars===

* {{xem
| tên=Hồ Gươm Xanh | trang web= | email=
| địa chỉ=32 Lê Thái Tổ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nơi tụ tập và thưởng lãm giọng hát của những ca sĩ nổi tiếng mỗi cuối tuần.
}}

*{{xem
| tên=Mao's Red Lounge | trang web= | email=
| địa chỉ=07 Tạ Hiện, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 39263104 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nhỏ, nhưng sống động giữa lòng phố cổ. Tầng 2 dành cho những vị khách phương Tây hút đầy khói thuốc. Mao thường xuyên có mặt và chơi nhạc từ Ipod, luôn vui vẻ nói chuyện với mọi người. 20,000 đồng cho một chai Larue. Âm nhạc ở quán cũng khá ổn với độ to vừa phải. Khách tới đây chủ yếu là khách nước ngoài tình cờ đi ngang qua quán hoặc khách du lịch, ngoài ra cũng có cả người Việt Nam. Dịch vụ ở đây khá tốt, nhân viên khá thân thiện và làm việc với hiệu suất cao. Bia ở đây cũng bán đúng giá khoảng 15.000 đồng/chai và có rượu Jagermeister. Nhược điểm của quán là chỉ có một phòng WC duy nhất ở gầm cầu thang lối xuống tầng một để tới tầng 1 nên mọi người luôn phải xếp hàng chờ đến lượt.}}

* {{xem
| tên=Minh's Jazz Club | trang web=http://minhjazzvietnam.com/ | email=
| địa chỉ=01 Tràng Tiền (địa chỉ mới) | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=phía sau Nhà hát Lớn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một cơ sở lâu năm của ông Quyền Văn Minh, nổi tiếng với nhiều vị khách nước ngoài. Mở cửa tất cả các tối.}}

===Các lớp học nấu ăn===
* {{xem
| tên=Lớp học nấu ăn ở Hà Nội | tên khác= | trang web= https://vne.edu.vn/hoc-nau-an-o-ha-noi.html | email=contact@vne.edu.vn
| địa chỉ= Số 70 Giáp Nhất, Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84944055166 | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Mỗi lớp học tại EZCooking Class chỉ từ 10-12 học viên, chủ yếu lấy thực hành làm chính. Học viên đều được tự tay sơ chế thực phẩm, tẩm ướp, làm chín, và trình bày món ăn như những người đầu bếp thực thụ dưới sự chỉ bảo kèm cặp tận tình của giáo viên giảng dạy}}

*{{xem
| tên=Hanoi Cooking Centre | trang web=http://hanoicookingcentre.com/ | email=
| địa chỉ=44 Châu Long St, Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=gần hồ Trúc Bạch
| điện thoại=+84 4 3715 0088 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Dạy nấu ăn, có chuỗi cửa hàng bán lẻ và khuôn viên cafe với một thực đơn đầy quyến rũ pha trộn giữa ẩm thực châu Á và phương Tây.}}

* {{xem
| tên=Hidden Hanoi | tên khác= | trang web=http://hiddenhanoi.com.vn | email=info@hiddenhanoi.com.vn
| địa chỉ=137 Nghi Tàm Rd, Tây Hồ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm trên đường ven Hồ Tây
| điện thoại= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=USD50/người
| nội dung=Hidden Hà Nội có các tour đi bộ và lớp học nấu ăn phục vụ khách hàng, tour đi bộ kéo dài trong 1 giờ và các buổi học nấu ăn kéo dài trong 3 giờ. Thực đơn nấu ăn mỗi ngày một khác và luôn luôn có sẵn các tour đi bộ. Ngoài ra, Hidden Hanoi còn có các lớp dạy ngôn ngữ và vũ đạo.}}

* {{xem
| tên=Vietnam Culinary School| tên khác= | trang web= | email=hanoiculinaryclass@gmail.com
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Cơ sở trang bị đầy đủ tiện nghi để có thể nấu những món ăn Việt. Một buổi học sẽ bắt đầu bằng việc đi chợ sáng, bạn sẽ đi cùng một người hướng dẫn và học cách chọn các nguyên liệu làm món ăn Việt Nam, các món ăn sẽ tuân theo mẫu tại một nhà hàng ẩm thực truyền thống Việt Nam}}

===Leo núi===
* {{xem
| tên=VietClimb | tên khác= | trang web=http://vietclimb.vn/ | email=
| địa chỉ=Số 40 Ngõ 76 An Dương | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=04 66 82 43 52 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=Từ T3-CN, 08:00-22:00 | giá=
| nội dung=Khuôn viên gồm 200m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; bề mặt leo núi nhân tạo, 50m2 không gian cafe và non bộ cùng một cửa hàng bán đồ leo núi chuyên dùng. Đây được xem là nơi tuyệt vời để bạn có thể trải nghiệm ngay cảm giác leo núi bên ngoài Hà Nội.
}}

[[File:HA NOI WATER PUPPET THEATRE VIETNAM FEB 2012 (7024668347).jpg|thumb|Rạp múa rối nước Thăng Long]]

===Ca múa nhạc===
* {{xem
| tên=Rạp múa rối nước Thăng Long | tên khác= Thang Long Water Puppet Theatre
| trang web=http://thanglongwaterpuppet.org | email=
| địa chỉ=57 Đinh Tiên Hoàng St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=ven bờ hồ Hoàn Kiếm
| điện thoại=+84 4 824 9494 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 824 5117
| giờ hoạt động= | giá=60,000 và 100,000 đồng. Phụ phí 15,000 đồng nếu chụp ảnh
| nội dung=Một chuyến thăm đến rạp múa rối nước sẽ là một trải nghiệm kỳ thú khi đặt chân tới Hà Nội. Nhạc công chơi nhạc trực tiếp từ âm nhạc truyền thống, với những người đàn ông, phụ nữ, rồng, nhảy múa và bắn tung tóe khắp mặt nước. Câu chuyện được hát bằng tiếng Việt, nhưng lời hát được hiển thị bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau để phục vụ du khách nước ngoài, nhưng thường thì người xem luôn bị cuốn hút vào từng động tác và hiệu ứng. Có nhiều màn trình diễn khác nhau trong ngày, đừng lo lắng sẽ bị ướt nhưng ghế rất nhỏ do đó những vị khách có chiều cao trên mức trung bình sẽ gặp đôi chút lúng túng.}}

== Ẩm thực ==

Từ giữa những thập niên 1990, ẩm thực Việt Nam đã phát triển nhanh chóng về cả chất lượng và sự đa dạng. Nổi bật nhất trong số đó vẫn còn lưu giữ lại được là phở, hiện nay, có đến hàng trăm, thậm chí hàng ngàn nhà hàng ẩm thực tại Hà Nội mọc lên để phục vụ nhu cầu của du khách với các món ăn về gà, bò, cá và hải sản.

Ở Hà Nội, một nét văn hóa ẩm thực không thể bỏ qua là hàng trăm ki-ốt bán đồ ăn vỉa hè với những chiếc bàn ghế nhựa mọc lên bên lề đường, thưởng thức những món ăn này là cách hấp dẫn nhất để đưa du khách trải nghiệm những nét thú vị của ẩm thực và văn hóa Hà Nội. Không ngoa khi nói rằng: chất lượng, sự tươi mới và vệ sinh có thể có những sự khác biệt lớn. Một bát phở bò chất lượng có giá trung bình 40.000 đồng (tháng 1/2015) và các quầy hàng trong những khu chợ luôn bán đầy ắp hoa quả, lạp xường, bánh rán... với giá rất rẻ.

[[File:Pho quay.JPG|thumb|Phở kèm quẩy của người Hà Nội]]

'''Món ăn kỳ lạ'''

Sau Bắc Kinh, Hà Nội gần như là thiên đường ẩm thực kỳ lạ thứ 2 của thế giới.

'''Nhà hàng thịt rắn''' ''(Khoảng 10 phút di chuyển qua sông Hồng từ trung tâm thành phố, có thể bắt xe Bus 10, 15 hoặc 17, cách bến xe Gia Lâm 500m).''

Làng Lệ Mật (hay còn gọi là làng Rắn) là làng nghề chuyên nuôi và làm những món ăn về rắn. Những con rắn được nuôi trong chuồng có thể dễ dàng bắt gặp như những con tôm hùm được nuôi trong bể nước ở những nhà hàng hải sản phương Tây. Khi bạn gọi món rượu rắn từ thực đơn, người bồi bàn sẽ đưa đến một con rắn còn sống, giết nó ngay tại chỗ, nhỏ máu nó vào một ly rượu gạo nhỏ và chặt đầu nó đi khi tim nó vẫn còn đập để cho bạn có thể nuốt gọn. Không dành cho những người yêu động vật hoặc những nhà hoạt động sinh thái. Thịt rắn không rẻ, giá vào khoảng 400.000 - 1.000.000 đồng, một con rắn có thể chia ra đủ cho 3-4 người thưởng thức.

Một món ăn kỳ dị của Hà Nội nữa là '''thịt chó''', có rất nhiều nhà hàng và người ăn thịt chó vào mùa đông, ở quanh khu vực hồ Tây. Có một vài xu hướng vận động người Việt Nam ngừng ăn thịt chó phát sinh trong vài năm qua, nhưng chưa đạt nhiều hiệu quả, có lẽ bởi đó là nét văn hóa đặc sắc của người Việt.

'''Trứng vịt lộn''' được luộc và bán ở khắp nơi từ những người bán hàng rong với giá khoảng 7.000 đồng. Họ sẽ đập vỡ trứng trước mặt bạn, bóc vỏ và cho vào trứng vào một cái bát nhựa, tô điểm thêm một ít rau thơm, lá húng và rắc một tí hạt tiêu. Bạn hoàn toàn có thể cắn đứt cái đầu và cái mỏ của chú vịt con nếu phát cắn đầu tiên không đủ may mắn để trúng vào một điểm khác.

===Thưởng thức===

* {{xem
| tên=Bún Chả | trang web=http://bunchahangmanh.vn/ | email=
| địa chỉ=1 Hàng Mành, 67 Đường Thành | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=phổ cổ, gần chợ Hàng Da
| điện thoại=+84 16 9777 6666 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=khoảng 80.000đ
| nội dung=Đây được xem là những địa điểm nổi tiếng nhất về bún chả Hà Nội cũng như Việt Nam.}}

* {{xem
| tên=Chả cốm Hà Nội | trang web=https://chacomhanoi.com/ | email=
| địa chỉ=11 Gia Ngư, Hoàn Kiếm, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 915085151 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=350.000 đ
| nội dung=Chả cốm là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội và được khách du lịch mua rất nhiều về làm quà.}}

* {{xem
| tên=Cafe 69 | trang web= | email=
| địa chỉ=69 Mã Mây St, đối diện Friendly Hotel| vĩ độ= | kinh độ= 
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một điểm đến tin cậy để thưởng thức ẩm thực phương Tây giữa lòng phố cổ, tuy nhiên, một số khách than phiền nó hơi đắt và chất lượng không tốt}}

* {{xem
| tên=The Cart Âu Triệu | trang web=http://www.thecartfood.com | email=
| địa chỉ=18 Âu Triệu, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Âu Triệu là phố bên phải Nhà thờ nhưng để đi được vào The Cart bạn phải đi vào bằng cửa sau đến một con hẻm và rẽ trái
| điện thoại=+84 4 3928 7715 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-17:00 | giá=60,000 đồng/sandwich
| nội dung=Hãy thử món bánh nướng}}

* {{xem
| tên=Chả cá Lã Vọng | trang web=https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/ | email=
| địa chỉ=18 Trung Yên 10B, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 962083232 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=450.000 đ
| nội dung=Chả cá Lã Vọng là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội.}}

* {{xem
| tên=The Cart Nghi Tàm | trang web=http://www.thecartfood.com | email=
| địa chỉ=8B, Ngõ 1 Âu Cơ, Nghi Tàm, Tây Hồ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm giữa Sheraton và Intercontinental.
| điện thoại=+84 4 3718 6967 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=07:00-19:00 | giá=60,000 đồng/sandwich, 45,000 đồng/Punto Italia latte
| nội dung=Một nơi tuyệt vời cho bữa sáng và cà phê takeaway cũng như các món xông khói. Hãy thử thịt và khoai tây hoặc bánh pho mát chay, hành tây và khoai tây nhão.}}


* {{xem
| tên=Chả rươi | trang web=https://charuoi.com/ | email=
| địa chỉ=13 Gia Ngư, Hoàn Kiếm, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 24.66.82.3737 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=500.000 đ
| nội dung=Chả rươi là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội. Chả rươi không chỉ ngon mà còn là món ăn bổ dưỡng tăng cường sức đề kháng, hạn chế bị cảm mao, do vậy người dân Hà Nội thường ăn vào dịp thời tiết giao mùa.}}

* {{xem
| tên=Com Binh Dan | trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Hàng Bồ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=11:00-14:00| giá=25,000-40,000 đồng
| nội dung=Giá rẻ và ăn uống đậm chất Việt nam.}}
*'''Phở''' : Phở là một món ngon có tiếng ở Hà Nội. Các Quán Phở Ngon Hà Nội thì có khá nhiều, nằm rải rác ở khắp các quận Nội Thành. Người dân Hà Nôi ăn Phở vào các buổi sáng hàng ngày, một món ăn dễ ăn và hương vị ngon. Với những người bạn đi [https://dulichkhatvongviet.com/du-lich-trong-nuoc/du-lich-ha-noi/ Du lịch Hà Nội] thì các món Phở ăn sáng là một trải nghiệm khó quên.

== Đồ uống ==

'''Bia Hơi''' là đồ uống phổ biến ở Hà Nội và được bán tràn ngập trên phố cổ. Tại điểm giao cắt giữa phố ''Tạ Hiện'' và ''Lương Ngọc Quyến'', bạn có thể thấy người ta ùn ùn đổ về đây mỗi tối để uống bia và thưởng thức không khí của Hà Nội.

Hà Nội là một thành phố sống động vào cuối tuần, nhưng các cửa hàng ở phố cổ lại đóng cửa sớm hơn (vào nửa đêm) những ngày trong tuần. Các địa điểm khác ngoài phố cổ thường mở cửa muộn hơn và đóng cửa không cố định thời điểm. Những người trẻ thường tụ tập xung quanh nhà thờ trên phố Lý Quốc Sư để thưởng thức trà chanh, cắn hạt hướng dương và truyện trò trên những hè phố. Buổi tối ở đây thường khá đông đúc.

Ngồi trên một chiếc ghế nhựa và thưởng thức bia hơi trên phố cổ Hà Nội, nhấp từng ngụm bia lạnh và ngắm nhìn sự hối hả nhộn nhịp của đường phố là một trải nghiệm kỳ diệu. Giá bia rất rẻ và nó có thể giúp bạn thư giãn hay chụp những bức ảnh về những gì đang di chuyển trước mặt. Không thể bỏ lỡ. Hơn nữa, một khi đến với phổ cổ, bạn sẽ thấy mọi con phố được phủ đầy bởi những hàng phở, và cà phê (bao gồm cả trà, nước giải khát, thậm chí là phở). Trên phố Tô Tịch, một con phố nhỏ nối Hàng Quạt và Hàng Gai, bạn hoàn toàn có thể thư giãn với một ly sinh tố giá chỉ ~7000 đồng.

== Nghỉ ngơi ==
===Thuê phòng===
* {{ngủ
| tên=Camel City Hotel | tên khác=hay còn gọi là Indochina Queen | trang web=http://www.camelcityhotel.com | email=
|địa chỉ=8/50 Đào Duy Từ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=giữa phố Đào Duy Từ và Tạ Hiện
| điện thoại=+84 4 3935 2024 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD17-20
| nhạn phòng=bất kỳ | trả phòng=12:00 
| nội dung=Tọa lạc tại trung tâm thủ đô Hà Nội, nằm ở phía bắc hồ Hoàn Kiếm, có nhiều phòng rộng phù hợp với nhiều mức giá khác nhau. Tất cả các phòng đều có nước nóng, tivi màn hình phẳng, miễn phí bữa sáng. Khách sạn nằm trong ngõ nên yên tĩnh hơn so với các khách sạn tọa lạc trên những con đường lớn khác}}

* {{ngủ
| tên=Especen Hotel | trang web=http://especen.vn/ | email=especen@gmail.com
| địa chỉ=28-38 Thọ Xương &amp; 41 Ngõ Huyện St, Hoàn Kiếm | vĩ độ=21.029094 | kinh độ=105.848511 | chỉ đường= cách nhà thờ 30m, nằm trên một con hẻm yên tĩnh ở phố Âu Triệu
| điện thoại=+84 4 3824 4401 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3825 9460
| giá=USD17-19
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Phòng mới, sạch sẽ, sáng sủa, yên tĩnh, nhân viên thân thiện.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Backpackers' Hostel | trang web=http://hanoibackpackershostel.com/ | email=info@hanoibackpackershostel.com
| địa chỉ=48 Ngõ Huyện St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường= Ngay gần nhà thờ
| điện thoại=+84 4 828 5372 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá= đơn USD7.50, đôi USD30, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=24 hr | trả phòng=24 hr
| nội dung=Điều hành bởi 2 người Úc đã sinh sống lâu năm ở Hà Nội. Phòng máy lạnh sạch sẽ (bao gồm cả phòng nữ, phòng đôi), bồn tắm nóng, nhà hàng nướng BBGs ở sân thượng, wi-fi miễn phí, và lực lượng nhân viên tuyệt vời luôn luôn sẵn sàng giúp đỡ du khách. Tất cả các giường đều đều có một tủ cá nhân lớn (không thêm phí), kệ và đèn ngủ. Thành viên của Tập đoàn khách sạn Quốc tế Hostelling, do đó sẽ được giảm giá cho những thẻ thành viên còn hiệu lực. Vào mùa cao điểm thường đông khách, do đó bạn nên đặt trước.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Central Backpacker's | trang web=http://centralbackpackershostel.com/ | email=
| địa chỉ=16 Lý Quốc Sư và 45A Lý Quốc Sư, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Gần nhà thờ trên phố Lý Quốc Sư, ngay con hẻm sau June Fashion
| điện thoại=+84 4 3948 1508 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=16-bed dorm USD5, đôi USD29, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=24 hr | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhân viên địa phương thân thiện, internet miễn phí. Một vài khách phàn nàn về vệ sinh. Bia miễn phí mối tối.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Centre Ville Hotel | trang web=http://centrevillehotel.com.vn/ | email=centrevillehotel@gmail.com
| địa chỉ=No 47 Lương Ngọc Quyến St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=cách 20m từ quán Bia hơi
| điện thoại=+84 4 3826 8459 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD12-25, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=08:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Các phòng đều rộng rãi, an toàn và vừa được cải tạo. Một số phòng có tủ quần áo. Các tầng đều được lát gạch cứng và rất sạch sẽ. Ti vi LCD, máy lạnh, điều hòa 2 chiều, nước nóng 24/7, dụng cụ giặt ủi, máy sấy tóc, wi-fi thông suốt, máy tính kết nối internet miễn phí tại sảnh và một bữa sáng tuyệt vời. Đóng cửa muộn, nhân viên thân thiện, nhưng nếu cầu thương lượng bằng tiếng Anh (hoặc tiếng Pháp), hãy liên hệ ông Tuấn: một nhà quản lý bề nổi có thể dễ dàng triệu hồi nhân viên và am hiểu về hướng dẫn du khách. Nên đặt phòng trước.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Emperor Hotel | trang web=http://www.hanoiemperorhotel.com | email=contact@hanoiemperorhotel.com
| địa chỉ=No 16 Hàng Buồm St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD15+
| nội dung=Internet miễn phí với 2 máy tính ở sảnh, miễn phí wi-fi trong tòa nhà. Nhân viên thân thiện và luôn sẵn sàng giúp đỡ. Khách sạn chỉ có 14 phòng, nên đặt trước vào mùa cao điểm.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Guesthouse | trang web=http://hanoiguesthouse.com/ | email=info@hanoiguesthouse.com
| địa chỉ=14 Bát Sứ St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 3824 5732 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=Đôi USD22, bao gồm bữa sáng
| nội dung=Một khách sạn nhỏ rất quen thuộc với Tây ba lô. Nhân viên thân thiện, trung thực. Tất cả các phòng đều có điều hòa với toilet riêng và vòi hoa sen. Có một cơ sở khách là Hanoi Guesthouse2.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi International Hostel | trang web= | email=internationalhostel@yahoo.com
| địa chỉ=24 Thọ Xương | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=2 phút đi bộ từ hồ Hoàn Kiếm
| điện thoại=+84 4 3826 1212 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3824 6010
| giá=Phòng ngủ USD3-6, giảm giá cho khách ở lâu
| nội dung=Là một nhà nghỉ cơ bản và rẻ với quạt, nước nóng vào điều hòa. Bạn sẽ phải bước lên một con dốc nhưng sẽ được giúp với một ít tiền tip. Không có dịch vụ vệ sinh buồng phòng trong khi bạn đang ở căn phòng đó. Nhân viên thân thiện và hữu ích. Internet miễn phí ở tầng trệt (giới hạn 15 phút/ngày). Các quán cafe cung cấp thực phẩm rất rẻ. Ở tầng trệt có một văn phòng du lịch với nhiều sự lựa chọn, có xe máy và xe đạp cho thuê.}}

== Mua sắm ==

===Sách===
* {{xem
| tên=Bookworm Hanoi | trang web=http://www.bookwormhanoi.com/ | email=
| địa chỉ=44 Châu Long (Hanoi Cooking Center) | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 43 715 3711, +84 912 561800 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nhiều sách hay, cả cũ và mới.}}

===Chợ===
* {{xem
| tên=Chợ Hôm | tên khác=| trang web= | email=
| địa chỉ= 19 Phố Huế | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung= Chợ có rất nhiều loại mặt hàng, đặc biệt là hàng vải ở tầng 2, giá cả phải chăng và chất lượng tốt, tuy nhiên, nhớ mặc cả khi mua hàng.}}

* {{xem
| tên=Đồng Xuân | trang web= | email=
| địa chỉ=Đồng Xuân, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Chợ bán buôn và là một trong những chợ lớn nhất Hà Nội, bày bán chủ yếu là quần áo, dụng cụ học tập, đồ trang sức, mỹ phẩm... Trải nghiệm chợ đêm Đồng Xuân luôn là một điều hấp dẫn đối với bất kỳ du khách nào khi đặt chân đến thủ đô}}

* {{xem
| tên=Hàng Da | trang web= | email=
| địa chỉ=Hàng Da, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Chợ cổ lâu đời và nổi tiếng nhất phố cổ Hà Nội, nay đã thành trung tâm thương mại gồm 6 tầng, bao gồm các hàng quán ở phố Phùng Hưng, Đường Thành, Lý Nam Đế lân cận, hàng hóa chủ yếu gồm vải, thú cưng, thực phẩm và hàng tạp hóa.}}

==Liên lạc==
===Các đại sứ quán và lãnh sự===

* [[Hình:Flag of Argentina.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Argentina| tên khác=| địa chỉ=4F, Sentinel Pl, 41A Lý Thái Tổ St| chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3831-5262| trang web= | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ= |email=|= fax=}}
* [[Hình:Flag of Australia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Australia | tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=8 Đào Tấn St | điện thoại=+84 4 3774-0100 |email= |fax= | trang web=http://vietnam.embassy.gov.au| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of Canada.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Canada | tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=| điện thoại=| email= |fax= | trang web=http://dfait-maeci.gc.ca/vietnam| giờ hoạt động=| giá=}}
* [[Hình:Flag of China.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Trung Quốc| tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=46 Hoàng Diệu Rd | điện thoại=+84 4 38453736 |email= |fax= | trang web=http://vn.china-embassy.org/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of the Czech Republic.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Cộng hòa Séc| tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=13 Chu Văn An St phone=+84 4 3845-4131(-2) |email= |fax= | trang web=http://www.mzv.cz/hanoi/en/index.html| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of Denmark.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đan Mạch| địa chỉ=19 Điện Biên Phủ St| điện thoại=+84 4 3823-1888 | trang web=http://ambhanoi.um.dk/en}}
* [[Hình:Flag of Egypt.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ai Cập| tên khác= | địa chỉ=|63 Tô Ngọc Vân Street, Tây Hồ| chỉ đường=| điện thoại=+844 38294999 | trang web=http://mfa.gov.eg/english/embassies/Egyptian_Embassy_Vietnam/Pages/default.aspx | giờ hoạt động=9:00 AM - 16:00 PM | giá= | vĩ độ= | kinh độ= |email=egyembhanoi@yahoo.com |fax=+844 38294997}}
* [[Hình:Flag of France.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Pháp| tên khác=| địa chỉ=57 Trần Hưng Đạo St | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3944-5700 | trang web=http://ambafrance-vn.org | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Hình:Flag of Germany.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đức| tên khác=| địa chỉ= | chỉ đường= | điện thoại= | trang web=http://www.hanoi.diplo.de/ | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Hình:Flag of Greece.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hy Lạp| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=28 Thanh Niên Rd, Quận Tây Hồ| điện thoại=+84 4 3715 2254, +84 4 3715 2263| email= |fax=| trang web=| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of India.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ấn Độ| tên khác= | địa chỉ=58-60, Trần Hưng Đạo | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 253409 |phoneextra=+84 4 252310| trang web= | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ= | kinh độ=}}
* [[Hình:Flag of Indonesia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Indonesia| địa chỉ=50 Ngo Quyen St| điện thoại=+84 4 825 3353 |phoneextra=+84 4 8257969| trang web=http://indonesia-hanoi.org.vn/index.htm }}
* [[Hình:Flag of Italy.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Italy | tên khác= | địa chỉ=9 Le Phung Hieu | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3825-6256| trang web=http://ambhanoi.esteri.it/Ambasciata_Hanoi| giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ= |email=| fax=}}
* [[Hình:Flag of Japan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Nhận Bản| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=27 Lieu Giai, Ba Dinh |District | điện thoại=+84 4 3846 3000 |email= |fax= | trang web=http://www.vn.emb-japan.go.jp/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Malaysia.svg|20px]]{{địa điểm | tên=Malaysia | địa chỉ=43-45 Dien Bien Phu| điện thoại=+84 4 3734 3849}}
* [[Tập tin:Flag of the Netherlands.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hà Lan| tên khác=| địa chỉ=6F, Daeha Office Tower, 360 Kim Ma St| chỉ đường=| điện thoại=+84 4 3831-5650 | trang web=http://netherlands-embassy.org.vn | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ= | kinh độ= |email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Norway.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Na Uy| tên khác= | địa chỉ=10F, Vincom City Towers, 191 Ba Trieu St| chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3974-8900| trang web=http://norway.org.vn/| giờ hoạt động=| giá=| vĩ độ= | kinh độ= |email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Pakistan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Pakistan| tên khác=| địa chỉ=Villa 44/2, Van Bao Street, Van Phuc Diplomatic Compound | chỉ đường= | điện thoại=04-37562251 |fax=04-37562253 |email=parep-hanoi@hn.vnn.vn | giờ hoạt động=M-F 0900-1700}}
* [[Tập tin:Flag of Poland.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ba Lan| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ= | điện thoại= |email= |fax= | trang web=http://hanoi.polemb.net| giờ hoạt động=| giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Russia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Liên bang Nga| địa chỉ=191 La Thanh St| điện thoại=+84 4 833 6991/2 |phoneextra=consular department +84 4 833-6575 | trang web=http://russianembassy.biz/vietnam-hanoi.htm}}
* [[Tập tin:Flag of Singapore.svg|20px]] {{địa điểm | loại=listing
| tên=Singapore | tên khác= | trang web=http://mfa.gov.sg/hanoi | email=
| địa chỉ=41-43 Tran Phu St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 3848-9168 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ mở cửa= | giá=
| nội dung=
}}
* [[Tập tin:Flag of Sweden.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thụy Điển| tên khác= d|irections= | địa chỉ= | điện thoại= |email=| fax= | trang web=http://swedenabroad.com/hanoi| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Switzerland.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thụy Sỹ | tên khác= | địa chỉ=15F Hanoi Central Office Bldg, 44B Ly Thuong Kiet St | chỉ đường=| điện thoại=+84 4 3934-6589 | trang web=http://www.eda.admin.ch/hanoi | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Taiwan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đài Loan| tên khác=| chỉ đường= | địa chỉ= | điện thoại= |email= |fax=| trang web=http://teco.org.vn | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Thailand.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thái Lan | tên khác=| chỉ đường= | địa chỉ=63-65 Hoang Dieu Street | điện thoại=+84-4-382-35092 |email=thaiemhn@netnam.org.vn |fax=+84-4-382-35088 | trang web=http://hanoi.thaiembassy.org/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Ukraine.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ukraine | tên khác= directions= | địa chỉ=6 Le Hong Phong St., Ba Dinh Dist. | điện thoại=+84 4 3734 4484 |email=emb_vn@mfa.gov.ua |fax=+84 4 3734 4497| trang web=http://www.mfa.gov.ua/vietnam| giờ hoạt động=}}
* [[Tập tin:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Vương Quốc Anh | tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=Central Bldg, 31 Hai Ba Trung | điện thoại=+84 4 936 0550| email= |fax= | trang web= | giờ hoạt động=}}
* [[Tập tin:Flag of the United States.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hoa Kỳ| tên khác= | địa chỉ=170 Ngọc Khánh, Ba Đình | chỉ đường=| điện thoại= | trang web=http://vietnam.usembassy.gov | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=}}

== Điểm đến tiếp theo ==

{{geo|21.0333|105.8500}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hà Nội}}</text>
      <sha1>6z051sv5uolr6wqd8iq6f7rn16pdeqq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122758</id>
      <parentid>122749</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T07:47:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Làm Việc Thiện</username>
        <id>6321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thưởng thức */</comment>
      <origin>122758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61209" sha1="5qus8ud1enepf3goz5t6n7farfwb2bt" xml:space="preserve">{{pagebanner|Hanoi Banner.jpg|dotm=yes|star=yes|unesco=yes|start=yes}}

{{quickbarprovince
| image=Ho Chi Minh Mausoleum-original-5.jpg
| imagewidth=250px
| caption=Lăng chủ tịch Hồ Chí Minh
| location=Ha Noi in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=3328,9 km²
| population=8.053.663 người (ước tính 2019)
| population density=2.398 người/km²
| language=Tiếng Việt
| religion=
| ethnic group=người Kinh (99,1%)
| national={{flag|Vietnam}} Việt Nam
| region= [[Bắc Bộ]]
| Capital=
| years active=1010 - Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long
| administrative division =12 quận, 1 thị xã và 17 huyện
| electricity=220V/50Hz
| timezone=UTC +7
| callingcode=+84(24)
| website=[http://www.hanoi.gov.vn/web/guest/home Thủ đô Hà Nội]
}}
'''Hà Nội''' là thành phố thủ đô [[Việt Nam]], thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]]. Hiện nay, thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là đô thị loại đặc biệt của [[Việt Nam]]. Hà Nội nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử [[Việt Nam]].

==Giới thiệu==
Năm 1010, Lý Công Uẩn, vị vua đầu tiên của nhà Lý, quyết định xây dựng kinh đô mới ở vùng đất này với cái tên Thăng Long. Trong suốt thời kỳ của các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc, kinh thành Thăng Long là nơi buôn bán, trung tâm văn hóa, giáo dục của cả miền Bắc. Khi Tây Sơn rồi nhà Nguyễn lên nắm quyền trị vì, kinh đô được chuyển về Huế và Thăng Long bắt đầu mang tên Hà Nội từ năm 1831, dưới thời vua Minh Mạng. Năm 1902, Hà Nội trở thành thủ đô của Liên bang Đông Dương và được người Pháp xây dựng, quy hoạch lại. Trải qua hai cuộc chiến tranh, Hà Nội là thủ đô của miền Bắc rồi nước [[Việt Nam]] thống nhất và giữ vai trò này cho tới ngày nay.

Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008, Hà Nội hiện nay gồm 12 quận, 1 thị xã và 17 huyện ngoại thành. Hiện nay, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai trung tâm kinh tế - xã hội đặc biệt quan trọng của [[Việt Nam]]. Năm 2009, sau khi mở rộng, GDP của thành phố tăng khoảng 6,67%, tổng thu ngân sách khoảng 70.054 tỷ đồng. Hà Nội cũng là một trung tâm văn hóa, giáo dục với các nhà hát, bảo tàng, các làng nghề truyền thống, những cơ quan truyền thông cấp quốc gia và các trường đại học.

===Khí hậu===
Khí hậu Hà Nội tiêu biểu cho vùng Bắc Bộ với đặc điểm của khí hậu cận nhiệt đới ẩm, mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa về đầu mùa và có mưa phùn về nửa cuối mùa. Nằm về phía bắc của vành đai nhiệt đới, thành phố quanh nǎm tiếp nhận lượng bức xạ Mặt Trời rất dồi dào và có nhiệt độ cao. Và do tác động của biển, Hà Nội có độ ẩm và lượng mưa khá lớn, trung bình 114 ngày mưa một năm. Một đặc điểm rõ nét của khí hậu Hà Nội là sự thay đổi và khác biệt của hai mùa nóng, lạnh. Mùa nóng kéo dài từ tháng 5 tới tháng 9, kèm theo mưa nhiều, nhiệt độ trung bình 28,1&amp;nbsp;°C. Từ tháng 11 tới tháng 3 năm sau là mùa đông với nhiệt độ trung bình 18,6&amp;nbsp;°C. Trong khoảng thời gian này số ngày nắng của thành phố xuống rất thấp, bầu trời thường xuyên bị che phủ bởi mây và sương, tháng 2 trung bình mỗi ngày chỉ có 1,8 giờ mặt trời chiếu sáng. Cùng với hai thời kỳ chuyển tiếp vào tháng 4 (mùa xuân) và tháng 10 (mùa thu), thành phố có đủ bốn mùa xuân, hạ, thu và đông.

Vào tháng 5 năm 1926, nhiệt độ tại thành phố được ghi lại ở mức kỷ lục 42,8&amp;nbsp;°C. Tháng 1 năm 1955, nhiệt độ xuống mức thấp nhất, 2,7&amp;nbsp;°C. Khí hậu Hà Nội cũng ghi nhận những biến đổi bất thường. Đầu tháng 11 năm 2008, một trận mưa kỷ lục đổ xuống các tỉnh miền Bắc và miền Trung khiến 18 cư dân Hà Nội thiệt mạng và gây thiệt hại cho thành phố khoảng 3.000 tỷ đồng.

==Đến==
===Bằng máy bay===
Chúng ta có thể di chuyển đến Hà Nội qua Sân bay Quốc tế Nội Bài, cách trung tâm thành phố khoảng 35&amp;nbsp;km về hướng Bắc Tây Bắc. Sân bay có quy mô khá nhỏ so với vị trí chiến lược của thành phố nhưng vẫn đảm bảo đem lại rất nhiều tiện nghi cũng như lợi ích cho khách du lịch khi quá cảnh tại đây hay muốn tới và thăm quan Hà Nội. Một số hãng hàng không có đường bay tới Nội Bài, bao gồm:

* '''Aeroflot''' ([[Moscow]]-Sheremetyevo) [http://aeroflot.ru]
* '''AirAsia''' ☎+60 3 2171 9222 [http://airasia.com/site/vn/en/home.jsp] - Chất lượng tốt cho các chuyến bay từ [[Bangkok]] hoặc [[Kuala Lumpur]].
* '''Asiana Airlines''' ([[Seoul]]-[[Incheon]]) [http://flyasiana.com/]
* '''Cebu Pacific''' ([[Manila]]) [http://cebupacificair.com]
* '''China Airlines ''' ([[Taipei]]) [http://china-airlines.com]
* '''China Southern Airlines''' ([[Beijing]], [[Guangzhou]]) [http://cs-air.com]
* '''Dragon Air ''' ([[Hong Kong]]) [http://dragonair.com]
* '''EVA Air''' ([[Taipei]]) [http://evaair.com/]
* '''Hong Kong Airlines''' ([[Hong Kong]]) [http://hkairlines.com]
* '''Indochina Airlines''' 63 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm. ☎ +84 4 3941 1411, [http://indochinaairlines.vn/]
* '''Japan Airlines ''' ([[Kansai International Airport|Kansai]], [[Tokyo]]-[[Narita]]) [http://jal.com/]
* '''JetStar Asia/Pacific Airlines''' ☎ +84 4 9550550 [http://jetstar.com/] - Giảm giá cho các chuyến bay nội địa.
* '''Korean Air''' ([[Busan]], [[Seoul]]-Incheon) [http://koreanair.com]
* '''Lao Airlines''' [http://laoairlines.com] - Hãng nhỏ với 4 chuyến/tuần từ [[Luang Prabang]], [[Vientiane]], and [[Phnom Penh]].
* '''Lot Polish Airlines''' ([[Warsaw]]) [http://lot.com]
* '''Malaysia Airlines''' ☎ +60 3 7843 3000 [http://malaysiaairlines.com]- Chuyến bay mỗi ngày từ [[Kuala Lumpur]].
* '''PMTair''' ([[Phnom Penh]], [[Siem Reap]]) [http://pmtair.com/]
* '''Qatar Airways''' ([[Bangkok]]-Suvarnabhumi, [[Doha]]) [http://qatarairways.com/]
* '''Shanghai Airlines ''' ([[Shanghai]]) [http://shanghai-air.com/]
* '''Singapore Airlines''' ☎ +84 4 3826 8888 [http://singaporeair.com/] - Các chuyến bay đầy đủ dịch vụ mỗi ngày đến và đi từ Singapore
* '''Thai Airways International''' [http://thaiair.com] - Hai chuyến bay mỗi ngày tới hoặc từ [[Bangkok]].
* '''Tiger Airways''' ([[Singapore]]) ☎ +84 4 94 54565 [http://tigerairways.com/home/]
* '''Uni Air''' ([[Kaohsiung]]) [http://uniair.com.tw/]
* '''Vietnam Airlines''' - 25 Tràng Thi (''giao cắt Quang Trung'') ☎ +84 4 934 9660 fax: +84 4 934 9620, [http://vietnamairlines.com/default.aspx?tabid=98] - Hàng không dân dụng Việt Nam.
* '''Vladivostok Air''' ([[Vladivostok]]) [http://vladivostokavia.ru/]

===Từ sân bay===
* '''Taxi''' Bạn có thể bắt taxi có sẵn ngay ở cửa ra tại sân bay, giá đi vào đến trung tâm thành phố khoảng 300.000 - 400.000 VNĐ, hầu hết các taxi có bộ đếm km hoặc bạn cũng có thể mặc cả giá trước để tránh tình trạng xe đi lòng vòng chặt khách.
* '''Xe riêng''' Ở sân bay Nội Bài có rất nhiều dịch vụ thuê xe riêng (hay gọi là xe không mào), loại xe này thường được những người đi công tác hay sử dụng. Giá chỉ 300.000 vnđ cho 1 xe 4 chỗ và 320.000 vnđ cho xe 7 chỗ để đặt xe bạn
* '''Bus''' Từ sân bay Nội Bài tới trung tâm thành phố sẽ mất khoảng 1 giờ 30 phút đi xe bus. Các tuyến xe buýt bạn có thể bắt đó là:
* ''Xe bus 07'' lộ trình Cầu Giấy - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 8000 VNĐ/Lượt.
* ''Xe bus 17'' lộ trình Long Biên - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 15000 VNĐ/Lượt.
* ''Xe bus 86'' lộ trình Ga Hà Nội - Bờ Hồ Hoàn Kiếm - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 35000 VNĐ/Lượt.
* Xe ''bus'' ''90'' lộ trình Bến xe Kim Mã - Cầu Nhật Tân - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 9000 VNĐ/Lượt.
* Xe ''bus 109'' lộ trình Mỹ Đình - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 8000 VNĐ/Lượt
* Từ sân bay bạn có thể đi về nơi lưu trú qua nhiều hình thức khác nhau như Grap bạn có thể tải ứng dụng hoặc thuê xe máy [https://atdanang.com/dia-diem-thue-xe-may-tai-ha-noi-gia-re-uy-tin/ 26] để đi về

===Bằng tàu điện/hỏa===
[[:Wikipedia:vi:Ga Hà Nội#Các tuyến đường sắt chính|Các tuyến đường sắt chính]]
====Từ Hà Nội đi====
*Tuyến Hà Nội - Sài Gòn
*Tuyến Hà Nội - Hải Phòng
*Tuyến Hà Nội - Lào Cai
*Tuyến Hà Nội - Đồng Đăng
*Tuyến Hà Nội - Quan Triều (Thái Nguyên)

====Đến Hà Nội====

* '''Xe máy''' Bạn có thể tự mình khám phá thành phố bằng cách thuê xe máy tripbike.net [https://tripbike.net/thue-xe-may-ha-noi/] hoặc gọi Grab. Giá [https://dulichkhampha24.com/thue-xe-may-ha-noi.html thuê xe máy ở Hà Nội] vào khoảng từ 50.000 – 200.000 đồng/ngày tùy vào loại xe máy hay xe ga.
* '''Taxi''': Nếu đi đông người bạn có thể lựa chọn taxi. Mặc dù giá khá cao, tuy nhiên phương tiện này sẽ giúp bạn đến bất cứ địa điểm nào bạn muốn một cách an toàn và nhanh chóng.
* '''Xe xích lô''': Bạn có thể di chuyển bằng xích lô để đi thăm khu phố cổ. Đa phần khách du lịch đến đây đều chọn xích lô để di chuyển đến các điểm du lịch ở Hà Nội. Bạn có thể trực tiếp gọi xe bởi ở khu vực bờ hồ, số lượng xe xích lô rất nhiều.

===Bằng ô-tô===

===Bằng xe buýt===

===Bằng tàu===

==Tham quan==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Ho chi minh mausoleum 2.jpg|thumbnail|Lăng Hồ Chí Minh, công trình được xây dựng vào thập niên 1970, trên Quảng trường Ba Đình]]
===Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh===
Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, hay còn gọi là Lăng Hồ Chủ tịch, Lăng Bác, là nơi đặt thi hài của chủ tịch Hồ Chí Minh. Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được chính thức khởi công ngày 2 tháng 9 năm 1973, tại vị trí của lễ đài cũ giữa Quảng trường Ba Đình, nơi ông đã từng chủ trì các cuộc mít tinh lớn.

Lăng được khánh thành vào ngày 29 tháng 8 năm 1975. Lăng gồm 3 lớp với chiều cao 21,6 mét, lớp dưới tạo dáng bậc thềm tam cấp, lớp giữa là kết cấu trung tâm của lăng gồm phòng thi hài và những hành lang, những cầu thang lên xuống. Quanh bốn mặt là những hàng cột vuông bằng đá hoa cương, lớp trên cùng là mái lăng hình tam cấp. Ở mặt chính có dòng chữ: &quot;Chủ tịch Hồ Chí Minh&quot; bằng đá hồng màu mận chín. Trong di chúc, Hồ Chí Minh muốn được hỏa táng và đặt tro tại ba miền đất nước. Tuy nhiên, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản [[Việt Nam]] khóa III, với lý do &quot;theo nguyện vọng và tình cảm của nhân dân&quot;, quyết định giữ gìn lâu dài thi hài Hồ Chí Minh để sau này người dân cả nước, nhất là người dân miền Nam, khách quốc tế có thể tới viếng.

===Hồ Hoàn Kiếm===
[[Tập tin:Thap Rua.jpg|thumbnail|Hồ Hoàn Kiếm với Tháp Rùa]]
Hồ Hoàn Kiếm còn được gọi là Hồ Gươm (trong bản đồ Hà Nội năm 1886, hồ này được gọi là Hồ Hoàn Gươm - Lac de Hoan Guom), là một hồ nước ngọt tự nhiên của thành phố Hà Nội. Trước kia, hồ còn có các tên gọi là hồ Lục Thủy (vì nước có màu xanh quanh năm), hồ Thủy Quân (dùng để duyệt thủy binh), hồ Tả Vọng và Hữu Vọng (trong thời Lê mạt)]. Tên gọi Hoàn Kiếm xuất hiện vào đầu thế kỷ 15 gắn với truyền thuyết Lê Lợi trả gươm. Tên hồ được lấy để đặt cho một quận trung tâm của Hà Nội (quận Hoàn Kiếm) và là hồ nước duy nhất của quận này cho đến ngày nay.

===Hoàng Thành Thăng Long===
Được xây dựng làm nơi sinh sống và làm việc của vua chúa Việt Nam thời xưa nhưng đã bị phá hủy nặng nề trong thời nội chiến cuối thế kỷ 18, sau này thành được vua Gia Long thu hẹp diện tích và cho dỡ bỏ phần lớn cung điện đưa vào Huế. Sau khi Pháp chiếm Việt Nam, thành bị phá gần hết chỉ còn sót lại một vài cổng thành và nền điện Kính Thiên. Trong chiến tranh Việt Nam, hoàng thành là nơi trú ẩn của quân cách mạng và giờ đây nó đã được quy hoạch lại và công nhận là [[Di sản thế giới]].

===Bảo tàng===

*{{tham quan
| tên=Bảo tàng phòng không không quân | tên khác=Air Force Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=171 Trường Chinh | vĩ độ=20.999800 | kinh độ=105.830000 | chỉ đường=Đông Nam trung tâm thành phố
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nơi đây trưng bày các thành tích và lịch sử phát triển của không quân Việt Nam. Có một chiếc trực thăng UH-1, một máy bay chiến đấu MiG của Liên Xô, một chiếc trực thăng MiG-6 lớn, và các loại vũ khí hàng không khác.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam | tên khác=Army Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=28A Điện Biên Phủ | vĩ độ=21.032 | kinh độ=105.8401 | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 13:00-16:30, đóng cửa vào thứ 2 và thứ 6 | giá=30,000 đồng, thêm 20,000 đồng nếu chụp ảnh (thi thoảng)
| nội dung=Lịch sử quân sự vĩ đại của Việt Nam kéo dài hơn 2000 năm và bảo tàng này tái hiện lại nó ở 4 tòa nhà. Các hiện vật được thể hiện bằng tiếng Việt, tiếng Pháp và tiếng Anh. Trưng bày ở phía bên ngoài là máy bay phản lực chiến đấu phổ biến MiG-21, xe tăng T-54, và nhiều loại bom cũng như các bài báo, các bức ảnh được chụp lại trong chiến tranh Đông Dương (1945-1954) và chiến tranh Việt Nam (1954-1975).
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Mỹ Thuật | tên khác=Fine Arts Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=66 Nguyễn Thái Học | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=thứ 3 - chủ nhật 09:15-17:00 | giá=20,000 đồng
| nội dung=Bảo tàng là nơi tái hiện lịch sử phát triển, các tác phẩm nổi bật cũng như xu hướng nghệ thuật của mỹ thuật đương đại Việt Nam, không có thông tin tiếng Anh và chỉ có một số ít bằng tiếng Việt. Bảo tàng này thú vị ở mọi góc độ, nó miêu tả lại những sắc thái tuyệt vời của người lính, chiếc trống đồng Đông Sơn, nghệ thuật Phật giáo, và các cuộc chiến tranh ở thế kỷ 20. Ngoài ra, còn một số bức tranh lụa khá thú vị.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Hà Nội | tên khác=Hanoi Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=Phạm Hùng, Cầu Giấy | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Bảo tàng tái hiện lại lịch sử phát triển của hơn 1000 năm kinh đô Thăng Long - Hà Nội.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Hồ Chí Minh | tên khác=Ho Chi Minh Museum | trang web= | email=bthochiminh@hn.vnn.vn
| địa chỉ=19 Ngọc Hà St, Ba Đình | vĩ độ=21.0356 | kinh độ=105.8326 | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 846-3572 | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 14:00-16:00, đóng cửa vào chiều thứ 2 và thứ 6 | giá=25,000 đồng
| nội dung=Một bảo tàng màu trắng hào nhoáng chạm trổ tô điểm cho vẻ đẹp trang nghiêm của lăng Bác. Xây dựng và hoàn thành vào những năm 1990 nhằm gợi lên hình ảnh một bông hoa sen trắng. Một vài bức ảnh, bức thư cũ của Bác được trưng bày ở tầng 2, nhưng khu triển lãm chính lại ở tầng 3. Ở đó, trưng bày một cái xe hơi đâm xuyên tường để biểu hiện cho sự hỗn độn của chủ nghĩa tư bản Hoa Kỳ thời hậu chiến, một vài người lính đang sạc vào ổ điện thể hiện sự hoang mang của lính Mỹ khi sa lầy ở chiến tranh Việt Nam những năm 70s, cái hang làm nơi trú ẩn được tái hiện lại như bộ não bên trong của Hồ Chí Minh và một số hình ảnh sau đó được tích hợp với câu chuyện chính về cuộc đời của Bác và cuộc đấu tranh của dân tộc. Một trong những bảo tàng nhiều thông tin ở Việt Nam và cũng là kỳ lạ nhất trên thế giới. Hướng dẫn bằng tiếng Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga và Việt Nam.
}}

*{{địa điểm
| tên=Khu di tích nơi ở và làm việc của Hồ Chí Minh | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=1 Bách Thảo, Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 0804 4529 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ mở cửa= | giá=25,000 đồng
| giờ hoạt động=Mùa hè 07:30-11:00, 14:00-16:00. Mùa đông 08:00-11:00, 13:30-16:00, đóng cửa vào chiều T2, T6
| nội dung=Lối ra từ lăng đưa bạn vào ngay khuôn viên của di tích, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc từ năm 1954 cho đến khi qua đời vào năm 1969. Khu du tích là một quần thể cảnh quan phức hợp và độc đáo bao gồm hai căn nhà, nơi vẫn lưu giữ hình bóng của Bác, một nhà để xe với hai chiếc xe Bác từng sử dụng và một ao cá của Người. Phủ Chủ tịch ở gần đó, nhưng không mở cửa cho khách tham quan. Tờ rơi có sẵn bằng tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Pháp và tiếng Hàn. Hướng dẫn du lịch luôn có sẵn nếu bạn chờ đợi.
}}

[[File:Hanoi Flag Tower.jpg|thumb|Cột cờ Hà Nội]]

*{{xem
| tên=Bảo tàng dân tộc học Việt Nam | tên khác=Museum of Ethnology | trang web=http://vme.org.vn | email=
| địa chỉ=đường Nguyễn Văn Huyên, quận Cầu Giấy | vĩ độ=21.0406 | kinh độ=105.7987 | chỉ đường=Bus 14 từ Hồ Hoàn Kiếm - hỏi người phụ xe nơi cần xuống, đi bộ 500m đến bảo tàng (đi ngược lại với bến xe bus, khi bạn thấy một con phố lớn vuông góc thì rẽ vào vào đi tiếp cho đến khi bạn thấy Bảo tàng ở phía bên trái).
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=T3-T6 08:30-17:30 | giá=20,000 đồng (HSSV:10,000 đồng)
| nội dung=Bảo tàng được thiết kế nhằm tái hiện lại các nét văn hóa và nghi lễ phổ biến của 54 dân tộc anh em trên lãnh thổ Việt Nam. Một trong những yếu tố thu hút khách du lịch nhất tại bảo tàng là các hiện vật trưng bày ngoài trời, những ngôi nhà của các dân tộc, trang phục của người dân. Bảo tàng trưng bày hệ thống hướng dẫn tự động bằng các thứ tiếng Việt Nam, Pháp và Anh. Là một bảo tàng thu hút khách ghé thăm nhất Hà Nội và có quán cafe rất ngon.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Cách mạng Việt Nam | tên khác=Museum of the Vietnamese Revolution | trang web=http://baotangcm.gov.vn/ | email=
| địa chỉ=25 Tông Đản St (216 Trần Quang Khải St) | vĩ độ=21.0253 | kinh độ=105.8589 | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=T3-CN 08:00-11:45, 13:30-16:15 | giá=10,000 đồng
| nội dung=Nơi trưng bày những hiện vật chi tiết về cuộc đấu tranh của dân tộc chống lại ách đô hộ của thực dân Pháp (1858-1954) ở tầng 2, trưng bày hiện vật về cuộc chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975) ở tầng trệt. Bảo tàng này được xem là một sự pha trộn tuyệt vời về kiến trúc Pháp thời thuộc địa và kiến trúc truyền thống Việt Nam dưới bàn tay nhào nặn của kiến trúc sư người Pháp Ernest Hébrard. }}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Lịch sử Việt Nam | tên khác=National Museum of Vietnamese History | trang web= | email=
| địa chỉ=1 Tràng Tiền St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 13:30-16:30 | giá=20,000 đồng, HSSV 10,000 đồng. Chụp ảnh 15,000đ, quay phim 20,000đ
| nội dung=Nơi trưng bày những hiện vật về lịch sử Việt Nam trước năm 1945, rất nhiều đồ cổ.}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam | tên khác=Vietnam Women's Museum | trang web=http://www.womenmuseum.org.vn | email=info@baotangphunu.org.vn
| địa chỉ=36 Lý Thường Kiệt St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Trung tâm Hà Nội, cách Hồ Hoàn Kiếm 1km về phía Nam
| điện thoại=+84 4 3825 9938 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3825 9129
| giờ hoạt động=T2-CN 08:00-17:00 | giá=30,000 đồng
| nội dung=Một bảo tàng dường như bị lãng quên trong thời gian qua, nơi đây trưng bày hình ảnh các nữ anh hùng dân tộc, vị trí vai trò của người phụ nữ trong gia đình và các trang phục truyền thống đẹp mắt. Một nét hấp dẫn nữa là luôn có nhiều các triển lãm được tổ chức tại đây với quy mô đa dạng và cập nhật xoay quanh các chủ đề mẹ đơn thân, y học cổ truyền hay nữ thần. Bảo tàng có nội thất hiện đại thuyết minh tiếng Việt, Anh, Pháp, và luôn có sẵn các tour du lịch tiếng Anh.
}}

*{{xem
| tên=Chùa Một Cột | tên khác=One-Pillar Pagoda| trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm giữa lăng Bác và bảo tàng Hồ Chí Minh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=miễn phí
| nội dung=Một ngôi chùa nổi tiếng được xây dựng từ thời nhà Lý với kiến trúc độc đáo thu hút nhiều khách du lịch cả trong và ngoài nước. }}

===Di tích chiến tranh===
[[File:HoaloHaNoi070720091322.jpg|thumb|Nhà tù Hỏa Lò - &quot;The Hanoi Hilton&quot;]]

* {{xem
| tên=Hồ B-52 | tên khác= Hồ Hữu Tiệp | trang web= | email=
| địa chỉ=Ngọc Hà, Ba Đình| vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Trước ngày 19/12/1972, đây chỉ là một cái hồ nước lợ nhỏ gần Hoàng Hoa Thám, cách lăng Bác khoảng 1km về phía Tây. Vào ngày hôm đó, lực lượng phòng không của Việt Nam đã bắn hạ và làm nổ tung một chiếc B-52 nặng 100 tấn khiến nó rơi xuống đáy hồ và tạo thành một di tích như ngày nay.}}

[[File:B52 WRECKAGE HUU TIEP LAKE HANOI VIETNAM FEB 2012(AKA B62 LAKE) (6940926327).jpg|thumb|Xác B52 trên hồ Hữu Tiệp]]

* {{xem
| tên=Đài tưởng niệm chiến thắng B-52 | trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Dọc đường Thanh niên, ven hồ Trúc Bạch
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một tấm bia đá tưởng niệm chiến thắng bắn rơi máy bay B-52 của Hải quân Mỹ (không phải Không quân Mỹ như chú thích trên bia) vào năm 1967 và bắt sống phi công John McCain, người đang là thượng nghị sỹ Mỹ bây giờ.}}

*{{xem
| tên=Nhà tù Hỏa Lò| tên khác=Hanoi Hilton | trang web= | email=
| địa chỉ=số 1 Hỏa Lò, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=08:30-11:30, 13:30-16:30 | giá=20,000 đồng
| nội dung=Nhà tù được xây dựng từ thời Pháp thuộc làm nơi bỏ tù và hành quyết các chiến sỹ cách mạng của Việt Nam. Ngày nay. hai phần ba nhà tù đã phá bỏ để nhường chỗ cho Hanoi Tower, bảo tàng cũng trưng bày các hiện vật về chế độ thực dân tàn bạo của Pháp và cuộc đấu tranh anh hùng của dân tộc. Nhà tù Hỏa Lò còn nổi tiếng với cái tên &quot;Hanoi Hilton&quot; khi giam giữ các tù binh người Mỹ trong chiến tranh Việt Nam, bảo tàng còn lưu giữ bộ đồ phi công thượng nghị sỹ Mỹ John McCain khi bắn hạ chiếc B-52 của ông rơi xuống hồ Trúc Bạch.}}

== Hoạt động ==

* '''Backstreet Academy''', 11A Nam Trang, Truc Bach, ☎ +84 0979 545 707, e-mail: info@backstreetacademy.com. 8AM-6PM. 
Một trải nghiệm du lịch hoàn toàn mới mẻ, họ cho phép những người dân địa phương tiếp cận và đem đến cho du khách những hoạt động thực tế và riêng biệt như dệt lụa, xưởng điêu khắc gỗ, làm giấy, dụng cụ âm nhạc truyền thống và thậm chí du khách có thể tự thiết kế cho mình một chiếc mặt nạ giấy hay các sản phẩm vải thủ công với nghệ nhân. Là một doanh nghiệp xã hội, họ làm việc trên sức lao động của những con người kém may mắn hoặc có hoàn cảnh khó khăn, một điểm đến hấp dẫn để trải nghiệm văn hóa và con người địa phương cho du khách.

* '''Phố đi bộ khu vực phố cổ''': Là khu vực đan xen giữa nhiều tuyến đường phố cổ thuộc quận Hoàn Kiếm ra tới khu vực Hồ Gươm. Đây là nơi tụ tập của rất nhiều du khách nước ngoài, các bạn trẻ tới vui chơi, ăn uống. Vào những ngày đi bộ, có rất nhiều hoạt động đường phố tại đây diễn ra khiến cho không khí luôn nhộn nhịp, tươi vui. Ngoài những ngày đi bộ, buổi tối tại các dãy phố như Lương Ngọc Quyến, Tạ Hiện, Mã Mây, Hàng Buồm vẫn duy trì hoạt động buôn bán sầm uất, tràn cả xuống lòng đường khiến nhiều người nhầm tưởng khu vực này là phố đi bộ các ngày trong tuần.

[[Image:Hanoi.hotay01.jpg|thumb|350px|Hồ Tây, Hà Nội|left]]

=== Xem phim ===

* {{xem
| tên= CGV Vincom City Towers| tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=Tầng 6 Vincom City Towers, 191 Bà Triệu, Q. Hai Bà Trưng, HN | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 3974 3333 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=CGV MIPEC Tower | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=229 Tây Sơn, Quận Đống Đa | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 6252 3333 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=Lotte Cinema Landmark | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ= Tầng 6 Parkson, Tòa nhà Keangnam, E6 Phạm Hùng, Q. Cầu Giấy| vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 3837 8035 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên= Rạp Tháng 8| tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ= 45 Hàng Bài, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= (04) 3825 3911| điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=Trung tâm Chiếu phim Quốc Gia | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=87 Láng Hạ, Quận Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04)35141791 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

===Bars===

* {{xem
| tên=Hồ Gươm Xanh | trang web= | email=
| địa chỉ=32 Lê Thái Tổ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nơi tụ tập và thưởng lãm giọng hát của những ca sĩ nổi tiếng mỗi cuối tuần.
}}

*{{xem
| tên=Mao's Red Lounge | trang web= | email=
| địa chỉ=07 Tạ Hiện, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 39263104 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nhỏ, nhưng sống động giữa lòng phố cổ. Tầng 2 dành cho những vị khách phương Tây hút đầy khói thuốc. Mao thường xuyên có mặt và chơi nhạc từ Ipod, luôn vui vẻ nói chuyện với mọi người. 20,000 đồng cho một chai Larue. Âm nhạc ở quán cũng khá ổn với độ to vừa phải. Khách tới đây chủ yếu là khách nước ngoài tình cờ đi ngang qua quán hoặc khách du lịch, ngoài ra cũng có cả người Việt Nam. Dịch vụ ở đây khá tốt, nhân viên khá thân thiện và làm việc với hiệu suất cao. Bia ở đây cũng bán đúng giá khoảng 15.000 đồng/chai và có rượu Jagermeister. Nhược điểm của quán là chỉ có một phòng WC duy nhất ở gầm cầu thang lối xuống tầng một để tới tầng 1 nên mọi người luôn phải xếp hàng chờ đến lượt.}}

* {{xem
| tên=Minh's Jazz Club | trang web=http://minhjazzvietnam.com/ | email=
| địa chỉ=01 Tràng Tiền (địa chỉ mới) | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=phía sau Nhà hát Lớn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một cơ sở lâu năm của ông Quyền Văn Minh, nổi tiếng với nhiều vị khách nước ngoài. Mở cửa tất cả các tối.}}

===Các lớp học nấu ăn===
* {{xem
| tên=Lớp học nấu ăn ở Hà Nội | tên khác= | trang web= https://vne.edu.vn/hoc-nau-an-o-ha-noi.html | email=contact@vne.edu.vn
| địa chỉ= Số 70 Giáp Nhất, Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84944055166 | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Mỗi lớp học tại EZCooking Class chỉ từ 10-12 học viên, chủ yếu lấy thực hành làm chính. Học viên đều được tự tay sơ chế thực phẩm, tẩm ướp, làm chín, và trình bày món ăn như những người đầu bếp thực thụ dưới sự chỉ bảo kèm cặp tận tình của giáo viên giảng dạy}}

*{{xem
| tên=Hanoi Cooking Centre | trang web=http://hanoicookingcentre.com/ | email=
| địa chỉ=44 Châu Long St, Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=gần hồ Trúc Bạch
| điện thoại=+84 4 3715 0088 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Dạy nấu ăn, có chuỗi cửa hàng bán lẻ và khuôn viên cafe với một thực đơn đầy quyến rũ pha trộn giữa ẩm thực châu Á và phương Tây.}}

* {{xem
| tên=Hidden Hanoi | tên khác= | trang web=http://hiddenhanoi.com.vn | email=info@hiddenhanoi.com.vn
| địa chỉ=137 Nghi Tàm Rd, Tây Hồ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm trên đường ven Hồ Tây
| điện thoại= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=USD50/người
| nội dung=Hidden Hà Nội có các tour đi bộ và lớp học nấu ăn phục vụ khách hàng, tour đi bộ kéo dài trong 1 giờ và các buổi học nấu ăn kéo dài trong 3 giờ. Thực đơn nấu ăn mỗi ngày một khác và luôn luôn có sẵn các tour đi bộ. Ngoài ra, Hidden Hanoi còn có các lớp dạy ngôn ngữ và vũ đạo.}}

* {{xem
| tên=Vietnam Culinary School| tên khác= | trang web= | email=hanoiculinaryclass@gmail.com
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Cơ sở trang bị đầy đủ tiện nghi để có thể nấu những món ăn Việt. Một buổi học sẽ bắt đầu bằng việc đi chợ sáng, bạn sẽ đi cùng một người hướng dẫn và học cách chọn các nguyên liệu làm món ăn Việt Nam, các món ăn sẽ tuân theo mẫu tại một nhà hàng ẩm thực truyền thống Việt Nam}}

===Leo núi===
* {{xem
| tên=VietClimb | tên khác= | trang web=http://vietclimb.vn/ | email=
| địa chỉ=Số 40 Ngõ 76 An Dương | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=04 66 82 43 52 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=Từ T3-CN, 08:00-22:00 | giá=
| nội dung=Khuôn viên gồm 200m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; bề mặt leo núi nhân tạo, 50m2 không gian cafe và non bộ cùng một cửa hàng bán đồ leo núi chuyên dùng. Đây được xem là nơi tuyệt vời để bạn có thể trải nghiệm ngay cảm giác leo núi bên ngoài Hà Nội.
}}

[[File:HA NOI WATER PUPPET THEATRE VIETNAM FEB 2012 (7024668347).jpg|thumb|Rạp múa rối nước Thăng Long]]

===Ca múa nhạc===
* {{xem
| tên=Rạp múa rối nước Thăng Long | tên khác= Thang Long Water Puppet Theatre
| trang web=http://thanglongwaterpuppet.org | email=
| địa chỉ=57 Đinh Tiên Hoàng St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=ven bờ hồ Hoàn Kiếm
| điện thoại=+84 4 824 9494 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 824 5117
| giờ hoạt động= | giá=60,000 và 100,000 đồng. Phụ phí 15,000 đồng nếu chụp ảnh
| nội dung=Một chuyến thăm đến rạp múa rối nước sẽ là một trải nghiệm kỳ thú khi đặt chân tới Hà Nội. Nhạc công chơi nhạc trực tiếp từ âm nhạc truyền thống, với những người đàn ông, phụ nữ, rồng, nhảy múa và bắn tung tóe khắp mặt nước. Câu chuyện được hát bằng tiếng Việt, nhưng lời hát được hiển thị bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau để phục vụ du khách nước ngoài, nhưng thường thì người xem luôn bị cuốn hút vào từng động tác và hiệu ứng. Có nhiều màn trình diễn khác nhau trong ngày, đừng lo lắng sẽ bị ướt nhưng ghế rất nhỏ do đó những vị khách có chiều cao trên mức trung bình sẽ gặp đôi chút lúng túng.}}

== Ẩm thực ==

Từ giữa những thập niên 1990, ẩm thực Việt Nam đã phát triển nhanh chóng về cả chất lượng và sự đa dạng. Nổi bật nhất trong số đó vẫn còn lưu giữ lại được là phở, hiện nay, có đến hàng trăm, thậm chí hàng ngàn nhà hàng ẩm thực tại Hà Nội mọc lên để phục vụ nhu cầu của du khách với các món ăn về gà, bò, cá và hải sản.

Ở Hà Nội, một nét văn hóa ẩm thực không thể bỏ qua là hàng trăm ki-ốt bán đồ ăn vỉa hè với những chiếc bàn ghế nhựa mọc lên bên lề đường, thưởng thức những món ăn này là cách hấp dẫn nhất để đưa du khách trải nghiệm những nét thú vị của ẩm thực và văn hóa Hà Nội. Không ngoa khi nói rằng: chất lượng, sự tươi mới và vệ sinh có thể có những sự khác biệt lớn. Một bát phở bò chất lượng có giá trung bình 40.000 đồng (tháng 1/2015) và các quầy hàng trong những khu chợ luôn bán đầy ắp hoa quả, lạp xường, bánh rán... với giá rất rẻ.

[[File:Pho quay.JPG|thumb|Phở kèm quẩy của người Hà Nội]]

'''Món ăn kỳ lạ'''

Sau Bắc Kinh, Hà Nội gần như là thiên đường ẩm thực kỳ lạ thứ 2 của thế giới.

'''Nhà hàng thịt rắn''' ''(Khoảng 10 phút di chuyển qua sông Hồng từ trung tâm thành phố, có thể bắt xe Bus 10, 15 hoặc 17, cách bến xe Gia Lâm 500m).''

Làng Lệ Mật (hay còn gọi là làng Rắn) là làng nghề chuyên nuôi và làm những món ăn về rắn. Những con rắn được nuôi trong chuồng có thể dễ dàng bắt gặp như những con tôm hùm được nuôi trong bể nước ở những nhà hàng hải sản phương Tây. Khi bạn gọi món rượu rắn từ thực đơn, người bồi bàn sẽ đưa đến một con rắn còn sống, giết nó ngay tại chỗ, nhỏ máu nó vào một ly rượu gạo nhỏ và chặt đầu nó đi khi tim nó vẫn còn đập để cho bạn có thể nuốt gọn. Không dành cho những người yêu động vật hoặc những nhà hoạt động sinh thái. Thịt rắn không rẻ, giá vào khoảng 400.000 - 1.000.000 đồng, một con rắn có thể chia ra đủ cho 3-4 người thưởng thức.

Một món ăn kỳ dị của Hà Nội nữa là '''thịt chó''', có rất nhiều nhà hàng và người ăn thịt chó vào mùa đông, ở quanh khu vực hồ Tây. Có một vài xu hướng vận động người Việt Nam ngừng ăn thịt chó phát sinh trong vài năm qua, nhưng chưa đạt nhiều hiệu quả, có lẽ bởi đó là nét văn hóa đặc sắc của người Việt.

'''Trứng vịt lộn''' được luộc và bán ở khắp nơi từ những người bán hàng rong với giá khoảng 7.000 đồng. Họ sẽ đập vỡ trứng trước mặt bạn, bóc vỏ và cho vào trứng vào một cái bát nhựa, tô điểm thêm một ít rau thơm, lá húng và rắc một tí hạt tiêu. Bạn hoàn toàn có thể cắn đứt cái đầu và cái mỏ của chú vịt con nếu phát cắn đầu tiên không đủ may mắn để trúng vào một điểm khác.

===Thưởng thức===

* {{xem
| tên=Bún Chả | trang web=http://bunchahangmanh.vn/ | email=
| địa chỉ=1 Hàng Mành, 67 Đường Thành | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=phổ cổ, gần chợ Hàng Da
| điện thoại=+84 16 9777 6666 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=khoảng 80.000đ
| nội dung=Đây được xem là những địa điểm nổi tiếng nhất về bún chả Hà Nội cũng như Việt Nam.}}

* {{xem
| tên=Chả cốm Hà Nội | trang web=https://chacomhanoi.com/ | email=
| địa chỉ=11 Gia Ngư, Hoàn Kiếm, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 915085151 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=350.000 đ
| nội dung=Chả cốm là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội và được khách du lịch mua rất nhiều về làm quà.}}

* {{xem
| tên=Cafe 69 | trang web= | email=
| địa chỉ=69 Mã Mây St, đối diện Friendly Hotel| vĩ độ= | kinh độ= 
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một điểm đến tin cậy để thưởng thức ẩm thực phương Tây giữa lòng phố cổ, tuy nhiên, một số khách than phiền nó hơi đắt và chất lượng không tốt}}

* {{xem
| tên=The Cart Âu Triệu | trang web= | email=
| địa chỉ=18 Âu Triệu, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Âu Triệu là phố bên phải Nhà thờ nhưng để đi được vào The Cart bạn phải đi vào bằng cửa sau đến một con hẻm và rẽ trái
| điện thoại=+84 4 3928 7715 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-17:00 | giá=60,000 đồng/sandwich
| nội dung=Hãy thử món bánh nướng}}

* {{xem
| tên=Chả cá Lã Vọng | trang web=https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/ | email=
| địa chỉ=18 Trung Yên 10B, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 962083232 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=450.000 đ
| nội dung=Chả cá Lã Vọng là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội.}}

* {{xem
| tên=The Cart Nghi Tàm | trang web=http://www.thecartfood.com | email=
| địa chỉ=8B, Ngõ 1 Âu Cơ, Nghi Tàm, Tây Hồ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm giữa Sheraton và Intercontinental.
| điện thoại=+84 4 3718 6967 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=07:00-19:00 | giá=60,000 đồng/sandwich, 45,000 đồng/Punto Italia latte
| nội dung=Một nơi tuyệt vời cho bữa sáng và cà phê takeaway cũng như các món xông khói. Hãy thử thịt và khoai tây hoặc bánh pho mát chay, hành tây và khoai tây nhão.}}


* {{xem
| tên=Chả rươi | trang web=https://charuoi.com/ | email=
| địa chỉ=13 Gia Ngư, Hoàn Kiếm, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 24.66.82.3737 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=500.000 đ
| nội dung=Chả rươi là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội. Chả rươi không chỉ ngon mà còn là món ăn bổ dưỡng tăng cường sức đề kháng, hạn chế bị cảm mao, do vậy người dân Hà Nội thường ăn vào dịp thời tiết giao mùa.}}

* {{xem
| tên=Com Binh Dan | trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Hàng Bồ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=11:00-14:00| giá=25,000-40,000 đồng
| nội dung=Giá rẻ và ăn uống đậm chất Việt nam.}}
*'''Phở''' : Phở là một món ngon có tiếng ở Hà Nội. Các Quán Phở Ngon Hà Nội thì có khá nhiều, nằm rải rác ở khắp các quận Nội Thành. Người dân Hà Nôi ăn Phở vào các buổi sáng hàng ngày, một món ăn dễ ăn và hương vị ngon. Với những người bạn đi [https://dulichkhatvongviet.com/du-lich-trong-nuoc/du-lich-ha-noi/ Du lịch Hà Nội] thì các món Phở ăn sáng là một trải nghiệm khó quên.

== Đồ uống ==

'''Bia Hơi''' là đồ uống phổ biến ở Hà Nội và được bán tràn ngập trên phố cổ. Tại điểm giao cắt giữa phố ''Tạ Hiện'' và ''Lương Ngọc Quyến'', bạn có thể thấy người ta ùn ùn đổ về đây mỗi tối để uống bia và thưởng thức không khí của Hà Nội.

Hà Nội là một thành phố sống động vào cuối tuần, nhưng các cửa hàng ở phố cổ lại đóng cửa sớm hơn (vào nửa đêm) những ngày trong tuần. Các địa điểm khác ngoài phố cổ thường mở cửa muộn hơn và đóng cửa không cố định thời điểm. Những người trẻ thường tụ tập xung quanh nhà thờ trên phố Lý Quốc Sư để thưởng thức trà chanh, cắn hạt hướng dương và truyện trò trên những hè phố. Buổi tối ở đây thường khá đông đúc.

Ngồi trên một chiếc ghế nhựa và thưởng thức bia hơi trên phố cổ Hà Nội, nhấp từng ngụm bia lạnh và ngắm nhìn sự hối hả nhộn nhịp của đường phố là một trải nghiệm kỳ diệu. Giá bia rất rẻ và nó có thể giúp bạn thư giãn hay chụp những bức ảnh về những gì đang di chuyển trước mặt. Không thể bỏ lỡ. Hơn nữa, một khi đến với phổ cổ, bạn sẽ thấy mọi con phố được phủ đầy bởi những hàng phở, và cà phê (bao gồm cả trà, nước giải khát, thậm chí là phở). Trên phố Tô Tịch, một con phố nhỏ nối Hàng Quạt và Hàng Gai, bạn hoàn toàn có thể thư giãn với một ly sinh tố giá chỉ ~7000 đồng.

== Nghỉ ngơi ==
===Thuê phòng===
* {{ngủ
| tên=Camel City Hotel | tên khác=hay còn gọi là Indochina Queen | trang web=http://www.camelcityhotel.com | email=
|địa chỉ=8/50 Đào Duy Từ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=giữa phố Đào Duy Từ và Tạ Hiện
| điện thoại=+84 4 3935 2024 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD17-20
| nhạn phòng=bất kỳ | trả phòng=12:00 
| nội dung=Tọa lạc tại trung tâm thủ đô Hà Nội, nằm ở phía bắc hồ Hoàn Kiếm, có nhiều phòng rộng phù hợp với nhiều mức giá khác nhau. Tất cả các phòng đều có nước nóng, tivi màn hình phẳng, miễn phí bữa sáng. Khách sạn nằm trong ngõ nên yên tĩnh hơn so với các khách sạn tọa lạc trên những con đường lớn khác}}

* {{ngủ
| tên=Especen Hotel | trang web=http://especen.vn/ | email=especen@gmail.com
| địa chỉ=28-38 Thọ Xương &amp; 41 Ngõ Huyện St, Hoàn Kiếm | vĩ độ=21.029094 | kinh độ=105.848511 | chỉ đường= cách nhà thờ 30m, nằm trên một con hẻm yên tĩnh ở phố Âu Triệu
| điện thoại=+84 4 3824 4401 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3825 9460
| giá=USD17-19
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Phòng mới, sạch sẽ, sáng sủa, yên tĩnh, nhân viên thân thiện.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Backpackers' Hostel | trang web=http://hanoibackpackershostel.com/ | email=info@hanoibackpackershostel.com
| địa chỉ=48 Ngõ Huyện St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường= Ngay gần nhà thờ
| điện thoại=+84 4 828 5372 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá= đơn USD7.50, đôi USD30, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=24 hr | trả phòng=24 hr
| nội dung=Điều hành bởi 2 người Úc đã sinh sống lâu năm ở Hà Nội. Phòng máy lạnh sạch sẽ (bao gồm cả phòng nữ, phòng đôi), bồn tắm nóng, nhà hàng nướng BBGs ở sân thượng, wi-fi miễn phí, và lực lượng nhân viên tuyệt vời luôn luôn sẵn sàng giúp đỡ du khách. Tất cả các giường đều đều có một tủ cá nhân lớn (không thêm phí), kệ và đèn ngủ. Thành viên của Tập đoàn khách sạn Quốc tế Hostelling, do đó sẽ được giảm giá cho những thẻ thành viên còn hiệu lực. Vào mùa cao điểm thường đông khách, do đó bạn nên đặt trước.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Central Backpacker's | trang web=http://centralbackpackershostel.com/ | email=
| địa chỉ=16 Lý Quốc Sư và 45A Lý Quốc Sư, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Gần nhà thờ trên phố Lý Quốc Sư, ngay con hẻm sau June Fashion
| điện thoại=+84 4 3948 1508 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=16-bed dorm USD5, đôi USD29, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=24 hr | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhân viên địa phương thân thiện, internet miễn phí. Một vài khách phàn nàn về vệ sinh. Bia miễn phí mối tối.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Centre Ville Hotel | trang web=http://centrevillehotel.com.vn/ | email=centrevillehotel@gmail.com
| địa chỉ=No 47 Lương Ngọc Quyến St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=cách 20m từ quán Bia hơi
| điện thoại=+84 4 3826 8459 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD12-25, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=08:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Các phòng đều rộng rãi, an toàn và vừa được cải tạo. Một số phòng có tủ quần áo. Các tầng đều được lát gạch cứng và rất sạch sẽ. Ti vi LCD, máy lạnh, điều hòa 2 chiều, nước nóng 24/7, dụng cụ giặt ủi, máy sấy tóc, wi-fi thông suốt, máy tính kết nối internet miễn phí tại sảnh và một bữa sáng tuyệt vời. Đóng cửa muộn, nhân viên thân thiện, nhưng nếu cầu thương lượng bằng tiếng Anh (hoặc tiếng Pháp), hãy liên hệ ông Tuấn: một nhà quản lý bề nổi có thể dễ dàng triệu hồi nhân viên và am hiểu về hướng dẫn du khách. Nên đặt phòng trước.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Emperor Hotel | trang web=http://www.hanoiemperorhotel.com | email=contact@hanoiemperorhotel.com
| địa chỉ=No 16 Hàng Buồm St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD15+
| nội dung=Internet miễn phí với 2 máy tính ở sảnh, miễn phí wi-fi trong tòa nhà. Nhân viên thân thiện và luôn sẵn sàng giúp đỡ. Khách sạn chỉ có 14 phòng, nên đặt trước vào mùa cao điểm.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Guesthouse | trang web=http://hanoiguesthouse.com/ | email=info@hanoiguesthouse.com
| địa chỉ=14 Bát Sứ St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 3824 5732 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=Đôi USD22, bao gồm bữa sáng
| nội dung=Một khách sạn nhỏ rất quen thuộc với Tây ba lô. Nhân viên thân thiện, trung thực. Tất cả các phòng đều có điều hòa với toilet riêng và vòi hoa sen. Có một cơ sở khách là Hanoi Guesthouse2.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi International Hostel | trang web= | email=internationalhostel@yahoo.com
| địa chỉ=24 Thọ Xương | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=2 phút đi bộ từ hồ Hoàn Kiếm
| điện thoại=+84 4 3826 1212 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3824 6010
| giá=Phòng ngủ USD3-6, giảm giá cho khách ở lâu
| nội dung=Là một nhà nghỉ cơ bản và rẻ với quạt, nước nóng vào điều hòa. Bạn sẽ phải bước lên một con dốc nhưng sẽ được giúp với một ít tiền tip. Không có dịch vụ vệ sinh buồng phòng trong khi bạn đang ở căn phòng đó. Nhân viên thân thiện và hữu ích. Internet miễn phí ở tầng trệt (giới hạn 15 phút/ngày). Các quán cafe cung cấp thực phẩm rất rẻ. Ở tầng trệt có một văn phòng du lịch với nhiều sự lựa chọn, có xe máy và xe đạp cho thuê.}}

== Mua sắm ==

===Sách===
* {{xem
| tên=Bookworm Hanoi | trang web=http://www.bookwormhanoi.com/ | email=
| địa chỉ=44 Châu Long (Hanoi Cooking Center) | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 43 715 3711, +84 912 561800 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nhiều sách hay, cả cũ và mới.}}

===Chợ===
* {{xem
| tên=Chợ Hôm | tên khác=| trang web= | email=
| địa chỉ= 19 Phố Huế | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung= Chợ có rất nhiều loại mặt hàng, đặc biệt là hàng vải ở tầng 2, giá cả phải chăng và chất lượng tốt, tuy nhiên, nhớ mặc cả khi mua hàng.}}

* {{xem
| tên=Đồng Xuân | trang web= | email=
| địa chỉ=Đồng Xuân, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Chợ bán buôn và là một trong những chợ lớn nhất Hà Nội, bày bán chủ yếu là quần áo, dụng cụ học tập, đồ trang sức, mỹ phẩm... Trải nghiệm chợ đêm Đồng Xuân luôn là một điều hấp dẫn đối với bất kỳ du khách nào khi đặt chân đến thủ đô}}

* {{xem
| tên=Hàng Da | trang web= | email=
| địa chỉ=Hàng Da, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Chợ cổ lâu đời và nổi tiếng nhất phố cổ Hà Nội, nay đã thành trung tâm thương mại gồm 6 tầng, bao gồm các hàng quán ở phố Phùng Hưng, Đường Thành, Lý Nam Đế lân cận, hàng hóa chủ yếu gồm vải, thú cưng, thực phẩm và hàng tạp hóa.}}

==Liên lạc==
===Các đại sứ quán và lãnh sự===

* [[Hình:Flag of Argentina.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Argentina| tên khác=| địa chỉ=4F, Sentinel Pl, 41A Lý Thái Tổ St| chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3831-5262| trang web= | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ= |email=|= fax=}}
* [[Hình:Flag of Australia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Australia | tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=8 Đào Tấn St | điện thoại=+84 4 3774-0100 |email= |fax= | trang web=http://vietnam.embassy.gov.au| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of Canada.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Canada | tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=| điện thoại=| email= |fax= | trang web=http://dfait-maeci.gc.ca/vietnam| giờ hoạt động=| giá=}}
* [[Hình:Flag of China.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Trung Quốc| tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=46 Hoàng Diệu Rd | điện thoại=+84 4 38453736 |email= |fax= | trang web=http://vn.china-embassy.org/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of the Czech Republic.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Cộng hòa Séc| tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=13 Chu Văn An St phone=+84 4 3845-4131(-2) |email= |fax= | trang web=http://www.mzv.cz/hanoi/en/index.html| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of Denmark.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đan Mạch| địa chỉ=19 Điện Biên Phủ St| điện thoại=+84 4 3823-1888 | trang web=http://ambhanoi.um.dk/en}}
* [[Hình:Flag of Egypt.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ai Cập| tên khác= | địa chỉ=|63 Tô Ngọc Vân Street, Tây Hồ| chỉ đường=| điện thoại=+844 38294999 | trang web=http://mfa.gov.eg/english/embassies/Egyptian_Embassy_Vietnam/Pages/default.aspx | giờ hoạt động=9:00 AM - 16:00 PM | giá= | vĩ độ= | kinh độ= |email=egyembhanoi@yahoo.com |fax=+844 38294997}}
* [[Hình:Flag of France.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Pháp| tên khác=| địa chỉ=57 Trần Hưng Đạo St | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3944-5700 | trang web=http://ambafrance-vn.org | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Hình:Flag of Germany.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đức| tên khác=| địa chỉ= | chỉ đường= | điện thoại= | trang web=http://www.hanoi.diplo.de/ | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Hình:Flag of Greece.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hy Lạp| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=28 Thanh Niên Rd, Quận Tây Hồ| điện thoại=+84 4 3715 2254, +84 4 3715 2263| email= |fax=| trang web=| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of India.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ấn Độ| tên khác= | địa chỉ=58-60, Trần Hưng Đạo | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 253409 |phoneextra=+84 4 252310| trang web= | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ= | kinh độ=}}
* [[Hình:Flag of Indonesia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Indonesia| địa chỉ=50 Ngo Quyen St| điện thoại=+84 4 825 3353 |phoneextra=+84 4 8257969| trang web=http://indonesia-hanoi.org.vn/index.htm }}
* [[Hình:Flag of Italy.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Italy | tên khác= | địa chỉ=9 Le Phung Hieu | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3825-6256| trang web=http://ambhanoi.esteri.it/Ambasciata_Hanoi| giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ= |email=| fax=}}
* [[Hình:Flag of Japan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Nhận Bản| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=27 Lieu Giai, Ba Dinh |District | điện thoại=+84 4 3846 3000 |email= |fax= | trang web=http://www.vn.emb-japan.go.jp/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Malaysia.svg|20px]]{{địa điểm | tên=Malaysia | địa chỉ=43-45 Dien Bien Phu| điện thoại=+84 4 3734 3849}}
* [[Tập tin:Flag of the Netherlands.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hà Lan| tên khác=| địa chỉ=6F, Daeha Office Tower, 360 Kim Ma St| chỉ đường=| điện thoại=+84 4 3831-5650 | trang web=http://netherlands-embassy.org.vn | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ= | kinh độ= |email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Norway.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Na Uy| tên khác= | địa chỉ=10F, Vincom City Towers, 191 Ba Trieu St| chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3974-8900| trang web=http://norway.org.vn/| giờ hoạt động=| giá=| vĩ độ= | kinh độ= |email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Pakistan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Pakistan| tên khác=| địa chỉ=Villa 44/2, Van Bao Street, Van Phuc Diplomatic Compound | chỉ đường= | điện thoại=04-37562251 |fax=04-37562253 |email=parep-hanoi@hn.vnn.vn | giờ hoạt động=M-F 0900-1700}}
* [[Tập tin:Flag of Poland.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ba Lan| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ= | điện thoại= |email= |fax= | trang web=http://hanoi.polemb.net| giờ hoạt động=| giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Russia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Liên bang Nga| địa chỉ=191 La Thanh St| điện thoại=+84 4 833 6991/2 |phoneextra=consular department +84 4 833-6575 | trang web=http://russianembassy.biz/vietnam-hanoi.htm}}
* [[Tập tin:Flag of Singapore.svg|20px]] {{địa điểm | loại=listing
| tên=Singapore | tên khác= | trang web=http://mfa.gov.sg/hanoi | email=
| địa chỉ=41-43 Tran Phu St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 3848-9168 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ mở cửa= | giá=
| nội dung=
}}
* [[Tập tin:Flag of Sweden.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thụy Điển| tên khác= d|irections= | địa chỉ= | điện thoại= |email=| fax= | trang web=http://swedenabroad.com/hanoi| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Switzerland.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thụy Sỹ | tên khác= | địa chỉ=15F Hanoi Central Office Bldg, 44B Ly Thuong Kiet St | chỉ đường=| điện thoại=+84 4 3934-6589 | trang web=http://www.eda.admin.ch/hanoi | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Taiwan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đài Loan| tên khác=| chỉ đường= | địa chỉ= | điện thoại= |email= |fax=| trang web=http://teco.org.vn | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Thailand.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thái Lan | tên khác=| chỉ đường= | địa chỉ=63-65 Hoang Dieu Street | điện thoại=+84-4-382-35092 |email=thaiemhn@netnam.org.vn |fax=+84-4-382-35088 | trang web=http://hanoi.thaiembassy.org/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Ukraine.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ukraine | tên khác= directions= | địa chỉ=6 Le Hong Phong St., Ba Dinh Dist. | điện thoại=+84 4 3734 4484 |email=emb_vn@mfa.gov.ua |fax=+84 4 3734 4497| trang web=http://www.mfa.gov.ua/vietnam| giờ hoạt động=}}
* [[Tập tin:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Vương Quốc Anh | tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=Central Bldg, 31 Hai Ba Trung | điện thoại=+84 4 936 0550| email= |fax= | trang web= | giờ hoạt động=}}
* [[Tập tin:Flag of the United States.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hoa Kỳ| tên khác= | địa chỉ=170 Ngọc Khánh, Ba Đình | chỉ đường=| điện thoại= | trang web=http://vietnam.usembassy.gov | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=}}

== Điểm đến tiếp theo ==

{{geo|21.0333|105.8500}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hà Nội}}</text>
      <sha1>5qus8ud1enepf3goz5t6n7farfwb2bt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122759</id>
      <parentid>122758</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T07:59:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>Link blog</comment>
      <origin>122759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61169" sha1="akxihxtqu68pkex52t5f6s077rf9gc6" xml:space="preserve">{{pagebanner|Hanoi Banner.jpg|dotm=yes|star=yes|unesco=yes|start=yes}}

{{quickbarprovince
| image=Ho Chi Minh Mausoleum-original-5.jpg
| imagewidth=250px
| caption=Lăng chủ tịch Hồ Chí Minh
| location=Ha Noi in Vietnam.svg
| locationwidth=250px
| area=3328,9 km²
| population=8.053.663 người (ước tính 2019)
| population density=2.398 người/km²
| language=Tiếng Việt
| religion=
| ethnic group=người Kinh (99,1%)
| national={{flag|Vietnam}} Việt Nam
| region= [[Bắc Bộ]]
| Capital=
| years active=1010 - Lý Thái Tổ dời đô ra Thăng Long
| administrative division =12 quận, 1 thị xã và 17 huyện
| electricity=220V/50Hz
| timezone=UTC +7
| callingcode=+84(24)
| website=[http://www.hanoi.gov.vn/web/guest/home Thủ đô Hà Nội]
}}
'''Hà Nội''' là thành phố thủ đô [[Việt Nam]], thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]]. Hiện nay, thủ đô Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh là đô thị loại đặc biệt của [[Việt Nam]]. Hà Nội nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử [[Việt Nam]].

==Giới thiệu==
Năm 1010, Lý Công Uẩn, vị vua đầu tiên của nhà Lý, quyết định xây dựng kinh đô mới ở vùng đất này với cái tên Thăng Long. Trong suốt thời kỳ của các triều đại Lý, Trần, Lê, Mạc, kinh thành Thăng Long là nơi buôn bán, trung tâm văn hóa, giáo dục của cả miền Bắc. Khi Tây Sơn rồi nhà Nguyễn lên nắm quyền trị vì, kinh đô được chuyển về Huế và Thăng Long bắt đầu mang tên Hà Nội từ năm 1831, dưới thời vua Minh Mạng. Năm 1902, Hà Nội trở thành thủ đô của Liên bang Đông Dương và được người Pháp xây dựng, quy hoạch lại. Trải qua hai cuộc chiến tranh, Hà Nội là thủ đô của miền Bắc rồi nước [[Việt Nam]] thống nhất và giữ vai trò này cho tới ngày nay.

Sau đợt mở rộng địa giới hành chính vào tháng 8 năm 2008, Hà Nội hiện nay gồm 12 quận, 1 thị xã và 17 huyện ngoại thành. Hiện nay, Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh là hai trung tâm kinh tế - xã hội đặc biệt quan trọng của [[Việt Nam]]. Năm 2009, sau khi mở rộng, GDP của thành phố tăng khoảng 6,67%, tổng thu ngân sách khoảng 70.054 tỷ đồng. Hà Nội cũng là một trung tâm văn hóa, giáo dục với các nhà hát, bảo tàng, các làng nghề truyền thống, những cơ quan truyền thông cấp quốc gia và các trường đại học.

===Khí hậu===
Khí hậu Hà Nội tiêu biểu cho vùng Bắc Bộ với đặc điểm của khí hậu cận nhiệt đới ẩm, mùa hè nóng, mưa nhiều và mùa đông lạnh, ít mưa về đầu mùa và có mưa phùn về nửa cuối mùa. Nằm về phía bắc của vành đai nhiệt đới, thành phố quanh nǎm tiếp nhận lượng bức xạ Mặt Trời rất dồi dào và có nhiệt độ cao. Và do tác động của biển, Hà Nội có độ ẩm và lượng mưa khá lớn, trung bình 114 ngày mưa một năm. Một đặc điểm rõ nét của khí hậu Hà Nội là sự thay đổi và khác biệt của hai mùa nóng, lạnh. Mùa nóng kéo dài từ tháng 5 tới tháng 9, kèm theo mưa nhiều, nhiệt độ trung bình 28,1&amp;nbsp;°C. Từ tháng 11 tới tháng 3 năm sau là mùa đông với nhiệt độ trung bình 18,6&amp;nbsp;°C. Trong khoảng thời gian này số ngày nắng của thành phố xuống rất thấp, bầu trời thường xuyên bị che phủ bởi mây và sương, tháng 2 trung bình mỗi ngày chỉ có 1,8 giờ mặt trời chiếu sáng. Cùng với hai thời kỳ chuyển tiếp vào tháng 4 (mùa xuân) và tháng 10 (mùa thu), thành phố có đủ bốn mùa xuân, hạ, thu và đông.

Vào tháng 5 năm 1926, nhiệt độ tại thành phố được ghi lại ở mức kỷ lục 42,8&amp;nbsp;°C. Tháng 1 năm 1955, nhiệt độ xuống mức thấp nhất, 2,7&amp;nbsp;°C. Khí hậu Hà Nội cũng ghi nhận những biến đổi bất thường. Đầu tháng 11 năm 2008, một trận mưa kỷ lục đổ xuống các tỉnh miền Bắc và miền Trung khiến 18 cư dân Hà Nội thiệt mạng và gây thiệt hại cho thành phố khoảng 3.000 tỷ đồng.

==Đến==
===Bằng máy bay===
Chúng ta có thể di chuyển đến Hà Nội qua Sân bay Quốc tế Nội Bài, cách trung tâm thành phố khoảng 35&amp;nbsp;km về hướng Bắc Tây Bắc. Sân bay có quy mô khá nhỏ so với vị trí chiến lược của thành phố nhưng vẫn đảm bảo đem lại rất nhiều tiện nghi cũng như lợi ích cho khách du lịch khi quá cảnh tại đây hay muốn tới và thăm quan Hà Nội. Một số hãng hàng không có đường bay tới Nội Bài, bao gồm:

* '''Aeroflot''' ([[Moscow]]-Sheremetyevo) [http://aeroflot.ru]
* '''AirAsia''' ☎+60 3 2171 9222 [http://airasia.com/site/vn/en/home.jsp] - Chất lượng tốt cho các chuyến bay từ [[Bangkok]] hoặc [[Kuala Lumpur]].
* '''Asiana Airlines''' ([[Seoul]]-[[Incheon]]) [http://flyasiana.com/]
* '''Cebu Pacific''' ([[Manila]]) [http://cebupacificair.com]
* '''China Airlines ''' ([[Taipei]]) [http://china-airlines.com]
* '''China Southern Airlines''' ([[Beijing]], [[Guangzhou]]) [http://cs-air.com]
* '''Dragon Air ''' ([[Hong Kong]]) [http://dragonair.com]
* '''EVA Air''' ([[Taipei]]) [http://evaair.com/]
* '''Hong Kong Airlines''' ([[Hong Kong]]) [http://hkairlines.com]
* '''Indochina Airlines''' 63 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm. ☎ +84 4 3941 1411, [http://indochinaairlines.vn/]
* '''Japan Airlines ''' ([[Kansai International Airport|Kansai]], [[Tokyo]]-[[Narita]]) [http://jal.com/]
* '''JetStar Asia/Pacific Airlines''' ☎ +84 4 9550550 [http://jetstar.com/] - Giảm giá cho các chuyến bay nội địa.
* '''Korean Air''' ([[Busan]], [[Seoul]]-Incheon) [http://koreanair.com]
* '''Lao Airlines''' [http://laoairlines.com] - Hãng nhỏ với 4 chuyến/tuần từ [[Luang Prabang]], [[Vientiane]], and [[Phnom Penh]].
* '''Lot Polish Airlines''' ([[Warsaw]]) [http://lot.com]
* '''Malaysia Airlines''' ☎ +60 3 7843 3000 [http://malaysiaairlines.com]- Chuyến bay mỗi ngày từ [[Kuala Lumpur]].
* '''PMTair''' ([[Phnom Penh]], [[Siem Reap]]) [http://pmtair.com/]
* '''Qatar Airways''' ([[Bangkok]]-Suvarnabhumi, [[Doha]]) [http://qatarairways.com/]
* '''Shanghai Airlines ''' ([[Shanghai]]) [http://shanghai-air.com/]
* '''Singapore Airlines''' ☎ +84 4 3826 8888 [http://singaporeair.com/] - Các chuyến bay đầy đủ dịch vụ mỗi ngày đến và đi từ Singapore
* '''Thai Airways International''' [http://thaiair.com] - Hai chuyến bay mỗi ngày tới hoặc từ [[Bangkok]].
* '''Tiger Airways''' ([[Singapore]]) ☎ +84 4 94 54565 [http://tigerairways.com/home/]
* '''Uni Air''' ([[Kaohsiung]]) [http://uniair.com.tw/]
* '''Vietnam Airlines''' - 25 Tràng Thi (''giao cắt Quang Trung'') ☎ +84 4 934 9660 fax: +84 4 934 9620, [http://vietnamairlines.com/default.aspx?tabid=98] - Hàng không dân dụng Việt Nam.
* '''Vladivostok Air''' ([[Vladivostok]]) [http://vladivostokavia.ru/]

===Từ sân bay===
* '''Taxi''' Bạn có thể bắt taxi có sẵn ngay ở cửa ra tại sân bay, giá đi vào đến trung tâm thành phố khoảng 300.000 - 400.000 VNĐ, hầu hết các taxi có bộ đếm km hoặc bạn cũng có thể mặc cả giá trước để tránh tình trạng xe đi lòng vòng chặt khách.
* '''Xe riêng''' Ở sân bay Nội Bài có rất nhiều dịch vụ thuê xe riêng (hay gọi là xe không mào), loại xe này thường được những người đi công tác hay sử dụng. Giá chỉ 300.000 vnđ cho 1 xe 4 chỗ và 320.000 vnđ cho xe 7 chỗ để đặt xe bạn
* '''Bus''' Từ sân bay Nội Bài tới trung tâm thành phố sẽ mất khoảng 1 giờ 30 phút đi xe bus. Các tuyến xe buýt bạn có thể bắt đó là:
* ''Xe bus 07'' lộ trình Cầu Giấy - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 8000 VNĐ/Lượt.
* ''Xe bus 17'' lộ trình Long Biên - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 15000 VNĐ/Lượt.
* ''Xe bus 86'' lộ trình Ga Hà Nội - Bờ Hồ Hoàn Kiếm - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 35000 VNĐ/Lượt.
* Xe ''bus'' ''90'' lộ trình Bến xe Kim Mã - Cầu Nhật Tân - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 9000 VNĐ/Lượt.
* Xe ''bus 109'' lộ trình Mỹ Đình - Sân bay Nội Bài. Giá vé: 8000 VNĐ/Lượt
* Từ sân bay bạn có thể đi về nơi lưu trú qua nhiều hình thức khác nhau như Grap bạn có thể tải ứng dụng hoặc thuê xe máy [https://atdanang.com/dia-diem-thue-xe-may-tai-ha-noi-gia-re-uy-tin/ 26] để đi về

===Bằng tàu điện/hỏa===
[[:Wikipedia:vi:Ga Hà Nội#Các tuyến đường sắt chính|Các tuyến đường sắt chính]]
====Từ Hà Nội đi====
*Tuyến Hà Nội - Sài Gòn
*Tuyến Hà Nội - Hải Phòng
*Tuyến Hà Nội - Lào Cai
*Tuyến Hà Nội - Đồng Đăng
*Tuyến Hà Nội - Quan Triều (Thái Nguyên)

====Đến Hà Nội====

* '''Xe máy''' Bạn có thể tự mình khám phá thành phố bằng cách thuê xe máy tripbike.net [https://tripbike.net/thue-xe-may-ha-noi/] hoặc gọi Grab. Giá [https://dulichkhampha24.com/thue-xe-may-ha-noi.html thuê xe máy ở Hà Nội] vào khoảng từ 50.000 – 200.000 đồng/ngày tùy vào loại xe máy hay xe ga.
* '''Taxi''': Nếu đi đông người bạn có thể lựa chọn taxi. Mặc dù giá khá cao, tuy nhiên phương tiện này sẽ giúp bạn đến bất cứ địa điểm nào bạn muốn một cách an toàn và nhanh chóng.
* '''Xe xích lô''': Bạn có thể di chuyển bằng xích lô để đi thăm khu phố cổ. Đa phần khách du lịch đến đây đều chọn xích lô để di chuyển đến các điểm du lịch ở Hà Nội. Bạn có thể trực tiếp gọi xe bởi ở khu vực bờ hồ, số lượng xe xích lô rất nhiều.

===Bằng ô-tô===

===Bằng xe buýt===

===Bằng tàu===

==Tham quan==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Ho chi minh mausoleum 2.jpg|thumbnail|Lăng Hồ Chí Minh, công trình được xây dựng vào thập niên 1970, trên Quảng trường Ba Đình]]
===Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh===
Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, hay còn gọi là Lăng Hồ Chủ tịch, Lăng Bác, là nơi đặt thi hài của chủ tịch Hồ Chí Minh. Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh được chính thức khởi công ngày 2 tháng 9 năm 1973, tại vị trí của lễ đài cũ giữa Quảng trường Ba Đình, nơi ông đã từng chủ trì các cuộc mít tinh lớn.

Lăng được khánh thành vào ngày 29 tháng 8 năm 1975. Lăng gồm 3 lớp với chiều cao 21,6 mét, lớp dưới tạo dáng bậc thềm tam cấp, lớp giữa là kết cấu trung tâm của lăng gồm phòng thi hài và những hành lang, những cầu thang lên xuống. Quanh bốn mặt là những hàng cột vuông bằng đá hoa cương, lớp trên cùng là mái lăng hình tam cấp. Ở mặt chính có dòng chữ: &quot;Chủ tịch Hồ Chí Minh&quot; bằng đá hồng màu mận chín. Trong di chúc, Hồ Chí Minh muốn được hỏa táng và đặt tro tại ba miền đất nước. Tuy nhiên, Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản [[Việt Nam]] khóa III, với lý do &quot;theo nguyện vọng và tình cảm của nhân dân&quot;, quyết định giữ gìn lâu dài thi hài Hồ Chí Minh để sau này người dân cả nước, nhất là người dân miền Nam, khách quốc tế có thể tới viếng.

===Hồ Hoàn Kiếm===
[[Tập tin:Thap Rua.jpg|thumbnail|Hồ Hoàn Kiếm với Tháp Rùa]]
Hồ Hoàn Kiếm còn được gọi là Hồ Gươm (trong bản đồ Hà Nội năm 1886, hồ này được gọi là Hồ Hoàn Gươm - Lac de Hoan Guom), là một hồ nước ngọt tự nhiên của thành phố Hà Nội. Trước kia, hồ còn có các tên gọi là hồ Lục Thủy (vì nước có màu xanh quanh năm), hồ Thủy Quân (dùng để duyệt thủy binh), hồ Tả Vọng và Hữu Vọng (trong thời Lê mạt)]. Tên gọi Hoàn Kiếm xuất hiện vào đầu thế kỷ 15 gắn với truyền thuyết Lê Lợi trả gươm. Tên hồ được lấy để đặt cho một quận trung tâm của Hà Nội (quận Hoàn Kiếm) và là hồ nước duy nhất của quận này cho đến ngày nay.

===Hoàng Thành Thăng Long===
Được xây dựng làm nơi sinh sống và làm việc của vua chúa Việt Nam thời xưa nhưng đã bị phá hủy nặng nề trong thời nội chiến cuối thế kỷ 18, sau này thành được vua Gia Long thu hẹp diện tích và cho dỡ bỏ phần lớn cung điện đưa vào Huế. Sau khi Pháp chiếm Việt Nam, thành bị phá gần hết chỉ còn sót lại một vài cổng thành và nền điện Kính Thiên. Trong chiến tranh Việt Nam, hoàng thành là nơi trú ẩn của quân cách mạng và giờ đây nó đã được quy hoạch lại và công nhận là [[Di sản thế giới]].

===Bảo tàng===

*{{tham quan
| tên=Bảo tàng phòng không không quân | tên khác=Air Force Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=171 Trường Chinh | vĩ độ=20.999800 | kinh độ=105.830000 | chỉ đường=Đông Nam trung tâm thành phố
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nơi đây trưng bày các thành tích và lịch sử phát triển của không quân Việt Nam. Có một chiếc trực thăng UH-1, một máy bay chiến đấu MiG của Liên Xô, một chiếc trực thăng MiG-6 lớn, và các loại vũ khí hàng không khác.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng lịch sử quân sự Việt Nam | tên khác=Army Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=28A Điện Biên Phủ | vĩ độ=21.032 | kinh độ=105.8401 | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 13:00-16:30, đóng cửa vào thứ 2 và thứ 6 | giá=30,000 đồng, thêm 20,000 đồng nếu chụp ảnh (thi thoảng)
| nội dung=Lịch sử quân sự vĩ đại của Việt Nam kéo dài hơn 2000 năm và bảo tàng này tái hiện lại nó ở 4 tòa nhà. Các hiện vật được thể hiện bằng tiếng Việt, tiếng Pháp và tiếng Anh. Trưng bày ở phía bên ngoài là máy bay phản lực chiến đấu phổ biến MiG-21, xe tăng T-54, và nhiều loại bom cũng như các bài báo, các bức ảnh được chụp lại trong chiến tranh Đông Dương (1945-1954) và chiến tranh Việt Nam (1954-1975).
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Mỹ Thuật | tên khác=Fine Arts Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=66 Nguyễn Thái Học | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=thứ 3 - chủ nhật 09:15-17:00 | giá=20,000 đồng
| nội dung=Bảo tàng là nơi tái hiện lịch sử phát triển, các tác phẩm nổi bật cũng như xu hướng nghệ thuật của mỹ thuật đương đại Việt Nam, không có thông tin tiếng Anh và chỉ có một số ít bằng tiếng Việt. Bảo tàng này thú vị ở mọi góc độ, nó miêu tả lại những sắc thái tuyệt vời của người lính, chiếc trống đồng Đông Sơn, nghệ thuật Phật giáo, và các cuộc chiến tranh ở thế kỷ 20. Ngoài ra, còn một số bức tranh lụa khá thú vị.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Hà Nội | tên khác=Hanoi Museum | trang web= | email=
| địa chỉ=Phạm Hùng, Cầu Giấy | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Bảo tàng tái hiện lại lịch sử phát triển của hơn 1000 năm kinh đô Thăng Long - Hà Nội.
}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Hồ Chí Minh | tên khác=Ho Chi Minh Museum | trang web= | email=bthochiminh@hn.vnn.vn
| địa chỉ=19 Ngọc Hà St, Ba Đình | vĩ độ=21.0356 | kinh độ=105.8326 | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 846-3572 | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 14:00-16:00, đóng cửa vào chiều thứ 2 và thứ 6 | giá=25,000 đồng
| nội dung=Một bảo tàng màu trắng hào nhoáng chạm trổ tô điểm cho vẻ đẹp trang nghiêm của lăng Bác. Xây dựng và hoàn thành vào những năm 1990 nhằm gợi lên hình ảnh một bông hoa sen trắng. Một vài bức ảnh, bức thư cũ của Bác được trưng bày ở tầng 2, nhưng khu triển lãm chính lại ở tầng 3. Ở đó, trưng bày một cái xe hơi đâm xuyên tường để biểu hiện cho sự hỗn độn của chủ nghĩa tư bản Hoa Kỳ thời hậu chiến, một vài người lính đang sạc vào ổ điện thể hiện sự hoang mang của lính Mỹ khi sa lầy ở chiến tranh Việt Nam những năm 70s, cái hang làm nơi trú ẩn được tái hiện lại như bộ não bên trong của Hồ Chí Minh và một số hình ảnh sau đó được tích hợp với câu chuyện chính về cuộc đời của Bác và cuộc đấu tranh của dân tộc. Một trong những bảo tàng nhiều thông tin ở Việt Nam và cũng là kỳ lạ nhất trên thế giới. Hướng dẫn bằng tiếng Anh, Pháp, Trung Quốc, Nga và Việt Nam.
}}

*{{địa điểm
| tên=Khu di tích nơi ở và làm việc của Hồ Chí Minh | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=1 Bách Thảo, Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 0804 4529 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ mở cửa= | giá=25,000 đồng
| giờ hoạt động=Mùa hè 07:30-11:00, 14:00-16:00. Mùa đông 08:00-11:00, 13:30-16:00, đóng cửa vào chiều T2, T6
| nội dung=Lối ra từ lăng đưa bạn vào ngay khuôn viên của di tích, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sống và làm việc từ năm 1954 cho đến khi qua đời vào năm 1969. Khu du tích là một quần thể cảnh quan phức hợp và độc đáo bao gồm hai căn nhà, nơi vẫn lưu giữ hình bóng của Bác, một nhà để xe với hai chiếc xe Bác từng sử dụng và một ao cá của Người. Phủ Chủ tịch ở gần đó, nhưng không mở cửa cho khách tham quan. Tờ rơi có sẵn bằng tiếng Anh, tiếng Trung, tiếng Pháp và tiếng Hàn. Hướng dẫn du lịch luôn có sẵn nếu bạn chờ đợi.
}}

[[File:Hanoi Flag Tower.jpg|thumb|Cột cờ Hà Nội]]

*{{xem
| tên=Bảo tàng dân tộc học Việt Nam | tên khác=Museum of Ethnology | trang web=http://vme.org.vn | email=
| địa chỉ=đường Nguyễn Văn Huyên, quận Cầu Giấy | vĩ độ=21.0406 | kinh độ=105.7987 | chỉ đường=Bus 14 từ Hồ Hoàn Kiếm - hỏi người phụ xe nơi cần xuống, đi bộ 500m đến bảo tàng (đi ngược lại với bến xe bus, khi bạn thấy một con phố lớn vuông góc thì rẽ vào vào đi tiếp cho đến khi bạn thấy Bảo tàng ở phía bên trái).
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=T3-T6 08:30-17:30 | giá=20,000 đồng (HSSV:10,000 đồng)
| nội dung=Bảo tàng được thiết kế nhằm tái hiện lại các nét văn hóa và nghi lễ phổ biến của 54 dân tộc anh em trên lãnh thổ Việt Nam. Một trong những yếu tố thu hút khách du lịch nhất tại bảo tàng là các hiện vật trưng bày ngoài trời, những ngôi nhà của các dân tộc, trang phục của người dân. Bảo tàng trưng bày hệ thống hướng dẫn tự động bằng các thứ tiếng Việt Nam, Pháp và Anh. Là một bảo tàng thu hút khách ghé thăm nhất Hà Nội và có quán cafe rất ngon.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Cách mạng Việt Nam | tên khác=Museum of the Vietnamese Revolution | trang web=http://baotangcm.gov.vn/ | email=
| địa chỉ=25 Tông Đản St (216 Trần Quang Khải St) | vĩ độ=21.0253 | kinh độ=105.8589 | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=T3-CN 08:00-11:45, 13:30-16:15 | giá=10,000 đồng
| nội dung=Nơi trưng bày những hiện vật chi tiết về cuộc đấu tranh của dân tộc chống lại ách đô hộ của thực dân Pháp (1858-1954) ở tầng 2, trưng bày hiện vật về cuộc chiến chống Mỹ cứu nước (1954-1975) ở tầng trệt. Bảo tàng này được xem là một sự pha trộn tuyệt vời về kiến trúc Pháp thời thuộc địa và kiến trúc truyền thống Việt Nam dưới bàn tay nhào nặn của kiến trúc sư người Pháp Ernest Hébrard. }}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Lịch sử Việt Nam | tên khác=National Museum of Vietnamese History | trang web= | email=
| địa chỉ=1 Tràng Tiền St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-11:30, 13:30-16:30 | giá=20,000 đồng, HSSV 10,000 đồng. Chụp ảnh 15,000đ, quay phim 20,000đ
| nội dung=Nơi trưng bày những hiện vật về lịch sử Việt Nam trước năm 1945, rất nhiều đồ cổ.}}

*{{xem
| tên=Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam | tên khác=Vietnam Women's Museum | trang web=http://www.womenmuseum.org.vn | email=info@baotangphunu.org.vn
| địa chỉ=36 Lý Thường Kiệt St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Trung tâm Hà Nội, cách Hồ Hoàn Kiếm 1km về phía Nam
| điện thoại=+84 4 3825 9938 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3825 9129
| giờ hoạt động=T2-CN 08:00-17:00 | giá=30,000 đồng
| nội dung=Một bảo tàng dường như bị lãng quên trong thời gian qua, nơi đây trưng bày hình ảnh các nữ anh hùng dân tộc, vị trí vai trò của người phụ nữ trong gia đình và các trang phục truyền thống đẹp mắt. Một nét hấp dẫn nữa là luôn có nhiều các triển lãm được tổ chức tại đây với quy mô đa dạng và cập nhật xoay quanh các chủ đề mẹ đơn thân, y học cổ truyền hay nữ thần. Bảo tàng có nội thất hiện đại thuyết minh tiếng Việt, Anh, Pháp, và luôn có sẵn các tour du lịch tiếng Anh.
}}

*{{xem
| tên=Chùa Một Cột | tên khác=One-Pillar Pagoda| trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm giữa lăng Bác và bảo tàng Hồ Chí Minh
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=miễn phí
| nội dung=Một ngôi chùa nổi tiếng được xây dựng từ thời nhà Lý với kiến trúc độc đáo thu hút nhiều khách du lịch cả trong và ngoài nước. }}

===Di tích chiến tranh===
[[File:HoaloHaNoi070720091322.jpg|thumb|Nhà tù Hỏa Lò - &quot;The Hanoi Hilton&quot;]]

* {{xem
| tên=Hồ B-52 | tên khác= Hồ Hữu Tiệp | trang web= | email=
| địa chỉ=Ngọc Hà, Ba Đình| vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Trước ngày 19/12/1972, đây chỉ là một cái hồ nước lợ nhỏ gần Hoàng Hoa Thám, cách lăng Bác khoảng 1km về phía Tây. Vào ngày hôm đó, lực lượng phòng không của Việt Nam đã bắn hạ và làm nổ tung một chiếc B-52 nặng 100 tấn khiến nó rơi xuống đáy hồ và tạo thành một di tích như ngày nay.}}

[[File:B52 WRECKAGE HUU TIEP LAKE HANOI VIETNAM FEB 2012(AKA B62 LAKE) (6940926327).jpg|thumb|Xác B52 trên hồ Hữu Tiệp]]

* {{xem
| tên=Đài tưởng niệm chiến thắng B-52 | trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Dọc đường Thanh niên, ven hồ Trúc Bạch
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một tấm bia đá tưởng niệm chiến thắng bắn rơi máy bay B-52 của Hải quân Mỹ (không phải Không quân Mỹ như chú thích trên bia) vào năm 1967 và bắt sống phi công John McCain, người đang là thượng nghị sỹ Mỹ bây giờ.}}

*{{xem
| tên=Nhà tù Hỏa Lò| tên khác=Hanoi Hilton | trang web= | email=
| địa chỉ=số 1 Hỏa Lò, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax= 
| giờ hoạt động=08:30-11:30, 13:30-16:30 | giá=20,000 đồng
| nội dung=Nhà tù được xây dựng từ thời Pháp thuộc làm nơi bỏ tù và hành quyết các chiến sỹ cách mạng của Việt Nam. Ngày nay. hai phần ba nhà tù đã phá bỏ để nhường chỗ cho Hanoi Tower, bảo tàng cũng trưng bày các hiện vật về chế độ thực dân tàn bạo của Pháp và cuộc đấu tranh anh hùng của dân tộc. Nhà tù Hỏa Lò còn nổi tiếng với cái tên &quot;Hanoi Hilton&quot; khi giam giữ các tù binh người Mỹ trong chiến tranh Việt Nam, bảo tàng còn lưu giữ bộ đồ phi công thượng nghị sỹ Mỹ John McCain khi bắn hạ chiếc B-52 của ông rơi xuống hồ Trúc Bạch.}}

== Hoạt động ==

* '''Backstreet Academy''', 11A Nam Trang, Truc Bach, ☎ +84 0979 545 707, e-mail: info@backstreetacademy.com. 8AM-6PM. 
Một trải nghiệm du lịch hoàn toàn mới mẻ, họ cho phép những người dân địa phương tiếp cận và đem đến cho du khách những hoạt động thực tế và riêng biệt như dệt lụa, xưởng điêu khắc gỗ, làm giấy, dụng cụ âm nhạc truyền thống và thậm chí du khách có thể tự thiết kế cho mình một chiếc mặt nạ giấy hay các sản phẩm vải thủ công với nghệ nhân. Là một doanh nghiệp xã hội, họ làm việc trên sức lao động của những con người kém may mắn hoặc có hoàn cảnh khó khăn, một điểm đến hấp dẫn để trải nghiệm văn hóa và con người địa phương cho du khách.

* '''Phố đi bộ khu vực phố cổ''': Là khu vực đan xen giữa nhiều tuyến đường phố cổ thuộc quận Hoàn Kiếm ra tới khu vực Hồ Gươm. Đây là nơi tụ tập của rất nhiều du khách nước ngoài, các bạn trẻ tới vui chơi, ăn uống. Vào những ngày đi bộ, có rất nhiều hoạt động đường phố tại đây diễn ra khiến cho không khí luôn nhộn nhịp, tươi vui. Ngoài những ngày đi bộ, buổi tối tại các dãy phố như Lương Ngọc Quyến, Tạ Hiện, Mã Mây, Hàng Buồm vẫn duy trì hoạt động buôn bán sầm uất, tràn cả xuống lòng đường khiến nhiều người nhầm tưởng khu vực này là phố đi bộ các ngày trong tuần.

[[Image:Hanoi.hotay01.jpg|thumb|350px|Hồ Tây, Hà Nội|left]]

=== Xem phim ===

* {{xem
| tên= CGV Vincom City Towers| tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=Tầng 6 Vincom City Towers, 191 Bà Triệu, Q. Hai Bà Trưng, HN | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 3974 3333 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=CGV MIPEC Tower | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=229 Tây Sơn, Quận Đống Đa | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 6252 3333 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=Lotte Cinema Landmark | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ= Tầng 6 Parkson, Tòa nhà Keangnam, E6 Phạm Hùng, Q. Cầu Giấy| vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04) 3837 8035 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên= Rạp Tháng 8| tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ= 45 Hàng Bài, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= (04) 3825 3911| điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

* {{xem
| tên=Trung tâm Chiếu phim Quốc Gia | tên khác= | trang web= | email=
| địa chỉ=87 Láng Hạ, Quận Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=(04)35141791 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=
}}

===Bars===

* {{xem
| tên=Hồ Gươm Xanh | trang web= | email=
| địa chỉ=32 Lê Thái Tổ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nơi tụ tập và thưởng lãm giọng hát của những ca sĩ nổi tiếng mỗi cuối tuần.
}}

*{{xem
| tên=Mao's Red Lounge | trang web= | email=
| địa chỉ=07 Tạ Hiện, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 39263104 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nhỏ, nhưng sống động giữa lòng phố cổ. Tầng 2 dành cho những vị khách phương Tây hút đầy khói thuốc. Mao thường xuyên có mặt và chơi nhạc từ Ipod, luôn vui vẻ nói chuyện với mọi người. 20,000 đồng cho một chai Larue. Âm nhạc ở quán cũng khá ổn với độ to vừa phải. Khách tới đây chủ yếu là khách nước ngoài tình cờ đi ngang qua quán hoặc khách du lịch, ngoài ra cũng có cả người Việt Nam. Dịch vụ ở đây khá tốt, nhân viên khá thân thiện và làm việc với hiệu suất cao. Bia ở đây cũng bán đúng giá khoảng 15.000 đồng/chai và có rượu Jagermeister. Nhược điểm của quán là chỉ có một phòng WC duy nhất ở gầm cầu thang lối xuống tầng một để tới tầng 1 nên mọi người luôn phải xếp hàng chờ đến lượt.}}

* {{xem
| tên=Minh's Jazz Club | trang web=http://minhjazzvietnam.com/ | email=
| địa chỉ=01 Tràng Tiền (địa chỉ mới) | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=phía sau Nhà hát Lớn
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một cơ sở lâu năm của ông Quyền Văn Minh, nổi tiếng với nhiều vị khách nước ngoài. Mở cửa tất cả các tối.}}

===Các lớp học nấu ăn===
* {{xem
| tên=Lớp học nấu ăn ở Hà Nội | tên khác= | trang web= https://vne.edu.vn/hoc-nau-an-o-ha-noi.html | email=contact@vne.edu.vn
| địa chỉ= Số 70 Giáp Nhất, Nhân Chính, Thanh Xuân, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84944055166 | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Mỗi lớp học tại EZCooking Class chỉ từ 10-12 học viên, chủ yếu lấy thực hành làm chính. Học viên đều được tự tay sơ chế thực phẩm, tẩm ướp, làm chín, và trình bày món ăn như những người đầu bếp thực thụ dưới sự chỉ bảo kèm cặp tận tình của giáo viên giảng dạy}}

*{{xem
| tên=Hanoi Cooking Centre | trang web=http://hanoicookingcentre.com/ | email=
| địa chỉ=44 Châu Long St, Ba Đình | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=gần hồ Trúc Bạch
| điện thoại=+84 4 3715 0088 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Dạy nấu ăn, có chuỗi cửa hàng bán lẻ và khuôn viên cafe với một thực đơn đầy quyến rũ pha trộn giữa ẩm thực châu Á và phương Tây.}}

* {{xem
| tên=Hidden Hanoi | tên khác= | trang web=http://hiddenhanoi.com.vn | email=info@hiddenhanoi.com.vn
| địa chỉ=137 Nghi Tàm Rd, Tây Hồ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm trên đường ven Hồ Tây
| điện thoại= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=USD50/người
| nội dung=Hidden Hà Nội có các tour đi bộ và lớp học nấu ăn phục vụ khách hàng, tour đi bộ kéo dài trong 1 giờ và các buổi học nấu ăn kéo dài trong 3 giờ. Thực đơn nấu ăn mỗi ngày một khác và luôn luôn có sẵn các tour đi bộ. Ngoài ra, Hidden Hanoi còn có các lớp dạy ngôn ngữ và vũ đạo.}}

* {{xem
| tên=Vietnam Culinary School| tên khác= | trang web= | email=hanoiculinaryclass@gmail.com
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Cơ sở trang bị đầy đủ tiện nghi để có thể nấu những món ăn Việt. Một buổi học sẽ bắt đầu bằng việc đi chợ sáng, bạn sẽ đi cùng một người hướng dẫn và học cách chọn các nguyên liệu làm món ăn Việt Nam, các món ăn sẽ tuân theo mẫu tại một nhà hàng ẩm thực truyền thống Việt Nam}}

===Leo núi===
* {{xem
| tên=VietClimb | tên khác= | trang web=http://vietclimb.vn/ | email=
| địa chỉ=Số 40 Ngõ 76 An Dương | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=04 66 82 43 52 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=Từ T3-CN, 08:00-22:00 | giá=
| nội dung=Khuôn viên gồm 200m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; bề mặt leo núi nhân tạo, 50m2 không gian cafe và non bộ cùng một cửa hàng bán đồ leo núi chuyên dùng. Đây được xem là nơi tuyệt vời để bạn có thể trải nghiệm ngay cảm giác leo núi bên ngoài Hà Nội.
}}

[[File:HA NOI WATER PUPPET THEATRE VIETNAM FEB 2012 (7024668347).jpg|thumb|Rạp múa rối nước Thăng Long]]

===Ca múa nhạc===
* {{xem
| tên=Rạp múa rối nước Thăng Long | tên khác= Thang Long Water Puppet Theatre
| trang web=http://thanglongwaterpuppet.org | email=
| địa chỉ=57 Đinh Tiên Hoàng St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=ven bờ hồ Hoàn Kiếm
| điện thoại=+84 4 824 9494 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 824 5117
| giờ hoạt động= | giá=60,000 và 100,000 đồng. Phụ phí 15,000 đồng nếu chụp ảnh
| nội dung=Một chuyến thăm đến rạp múa rối nước sẽ là một trải nghiệm kỳ thú khi đặt chân tới Hà Nội. Nhạc công chơi nhạc trực tiếp từ âm nhạc truyền thống, với những người đàn ông, phụ nữ, rồng, nhảy múa và bắn tung tóe khắp mặt nước. Câu chuyện được hát bằng tiếng Việt, nhưng lời hát được hiển thị bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau để phục vụ du khách nước ngoài, nhưng thường thì người xem luôn bị cuốn hút vào từng động tác và hiệu ứng. Có nhiều màn trình diễn khác nhau trong ngày, đừng lo lắng sẽ bị ướt nhưng ghế rất nhỏ do đó những vị khách có chiều cao trên mức trung bình sẽ gặp đôi chút lúng túng.}}

== Ẩm thực ==

Từ giữa những thập niên 1990, ẩm thực Việt Nam đã phát triển nhanh chóng về cả chất lượng và sự đa dạng. Nổi bật nhất trong số đó vẫn còn lưu giữ lại được là phở, hiện nay, có đến hàng trăm, thậm chí hàng ngàn nhà hàng ẩm thực tại Hà Nội mọc lên để phục vụ nhu cầu của du khách với các món ăn về gà, bò, cá và hải sản.

Ở Hà Nội, một nét văn hóa ẩm thực không thể bỏ qua là hàng trăm ki-ốt bán đồ ăn vỉa hè với những chiếc bàn ghế nhựa mọc lên bên lề đường, thưởng thức những món ăn này là cách hấp dẫn nhất để đưa du khách trải nghiệm những nét thú vị của ẩm thực và văn hóa Hà Nội. Không ngoa khi nói rằng: chất lượng, sự tươi mới và vệ sinh có thể có những sự khác biệt lớn. Một bát phở bò chất lượng có giá trung bình 40.000 đồng (tháng 1/2015) và các quầy hàng trong những khu chợ luôn bán đầy ắp hoa quả, lạp xường, bánh rán... với giá rất rẻ.

[[File:Pho quay.JPG|thumb|Phở kèm quẩy của người Hà Nội]]

'''Món ăn kỳ lạ'''

Sau Bắc Kinh, Hà Nội gần như là thiên đường ẩm thực kỳ lạ thứ 2 của thế giới.

'''Nhà hàng thịt rắn''' ''(Khoảng 10 phút di chuyển qua sông Hồng từ trung tâm thành phố, có thể bắt xe Bus 10, 15 hoặc 17, cách bến xe Gia Lâm 500m).''

Làng Lệ Mật (hay còn gọi là làng Rắn) là làng nghề chuyên nuôi và làm những món ăn về rắn. Những con rắn được nuôi trong chuồng có thể dễ dàng bắt gặp như những con tôm hùm được nuôi trong bể nước ở những nhà hàng hải sản phương Tây. Khi bạn gọi món rượu rắn từ thực đơn, người bồi bàn sẽ đưa đến một con rắn còn sống, giết nó ngay tại chỗ, nhỏ máu nó vào một ly rượu gạo nhỏ và chặt đầu nó đi khi tim nó vẫn còn đập để cho bạn có thể nuốt gọn. Không dành cho những người yêu động vật hoặc những nhà hoạt động sinh thái. Thịt rắn không rẻ, giá vào khoảng 400.000 - 1.000.000 đồng, một con rắn có thể chia ra đủ cho 3-4 người thưởng thức.

Một món ăn kỳ dị của Hà Nội nữa là '''thịt chó''', có rất nhiều nhà hàng và người ăn thịt chó vào mùa đông, ở quanh khu vực hồ Tây. Có một vài xu hướng vận động người Việt Nam ngừng ăn thịt chó phát sinh trong vài năm qua, nhưng chưa đạt nhiều hiệu quả, có lẽ bởi đó là nét văn hóa đặc sắc của người Việt.

'''Trứng vịt lộn''' được luộc và bán ở khắp nơi từ những người bán hàng rong với giá khoảng 7.000 đồng. Họ sẽ đập vỡ trứng trước mặt bạn, bóc vỏ và cho vào trứng vào một cái bát nhựa, tô điểm thêm một ít rau thơm, lá húng và rắc một tí hạt tiêu. Bạn hoàn toàn có thể cắn đứt cái đầu và cái mỏ của chú vịt con nếu phát cắn đầu tiên không đủ may mắn để trúng vào một điểm khác.

===Thưởng thức===

* {{xem
| tên=Bún Chả | trang web=http://bunchahangmanh.vn/ | email=
| địa chỉ=1 Hàng Mành, 67 Đường Thành | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=phổ cổ, gần chợ Hàng Da
| điện thoại=+84 16 9777 6666 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=khoảng 80.000đ
| nội dung=Đây được xem là những địa điểm nổi tiếng nhất về bún chả Hà Nội cũng như Việt Nam.}}

* {{xem
| tên=Chả cốm Hà Nội | trang web=https://chacomhanoi.com/ | email=
| địa chỉ=11 Gia Ngư, Hoàn Kiếm, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 915085151 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=350.000 đ
| nội dung=Chả cốm là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội và được khách du lịch mua rất nhiều về làm quà.}}

* {{xem
| tên=Cafe 69 | trang web= | email=
| địa chỉ=69 Mã Mây St, đối diện Friendly Hotel| vĩ độ= | kinh độ= 
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Một điểm đến tin cậy để thưởng thức ẩm thực phương Tây giữa lòng phố cổ, tuy nhiên, một số khách than phiền nó hơi đắt và chất lượng không tốt}}

* {{xem
| tên=The Cart Âu Triệu | trang web= | email=
| địa chỉ=18 Âu Triệu, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Âu Triệu là phố bên phải Nhà thờ nhưng để đi được vào The Cart bạn phải đi vào bằng cửa sau đến một con hẻm và rẽ trái
| điện thoại=+84 4 3928 7715 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-17:00 | giá=60,000 đồng/sandwich
| nội dung=Hãy thử món bánh nướng}}

* {{xem
| tên=Chả cá Lã Vọng | trang web= | email=
| địa chỉ=18 Trung Yên 10B, Yên Hòa, Cầu Giấy, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 962083232 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=450.000 đ
| nội dung=Chả cá Lã Vọng là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội.}}

* {{xem
| tên=The Cart Nghi Tàm | trang web=http://www.thecartfood.com | email=
| địa chỉ=8B, Ngõ 1 Âu Cơ, Nghi Tàm, Tây Hồ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Nằm giữa Sheraton và Intercontinental.
| điện thoại=+84 4 3718 6967 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=07:00-19:00 | giá=60,000 đồng/sandwich, 45,000 đồng/Punto Italia latte
| nội dung=Một nơi tuyệt vời cho bữa sáng và cà phê takeaway cũng như các món xông khói. Hãy thử thịt và khoai tây hoặc bánh pho mát chay, hành tây và khoai tây nhão.}}


* {{xem
| tên=Chả rươi | trang web=https://charuoi.com/ | email=
| địa chỉ=13 Gia Ngư, Hoàn Kiếm, Hà Nội | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 24.66.82.3737 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=08:00-19:00 | giá=500.000 đ
| nội dung=Chả rươi là một trong những món ăn ngon nổi tiếng nhất của Hà Nội. Chả rươi không chỉ ngon mà còn là món ăn bổ dưỡng tăng cường sức đề kháng, hạn chế bị cảm mao, do vậy người dân Hà Nội thường ăn vào dịp thời tiết giao mùa.}}

* {{xem
| tên=Com Binh Dan | trang web= | email=
| địa chỉ= | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Hàng Bồ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động=11:00-14:00| giá=25,000-40,000 đồng
| nội dung=Giá rẻ và ăn uống đậm chất Việt nam.}}
*'''Phở''' : Phở là một món ngon có tiếng ở Hà Nội. Các Quán Phở Ngon Hà Nội thì có khá nhiều, nằm rải rác ở khắp các quận Nội Thành. Người dân Hà Nôi ăn Phở vào các buổi sáng hàng ngày, một món ăn dễ ăn và hương vị ngon. Với những người bạn đi [https://dulichkhatvongviet.com/du-lich-trong-nuoc/du-lich-ha-noi/ Du lịch Hà Nội] thì các món Phở ăn sáng là một trải nghiệm khó quên.

== Đồ uống ==

'''Bia Hơi''' là đồ uống phổ biến ở Hà Nội và được bán tràn ngập trên phố cổ. Tại điểm giao cắt giữa phố ''Tạ Hiện'' và ''Lương Ngọc Quyến'', bạn có thể thấy người ta ùn ùn đổ về đây mỗi tối để uống bia và thưởng thức không khí của Hà Nội.

Hà Nội là một thành phố sống động vào cuối tuần, nhưng các cửa hàng ở phố cổ lại đóng cửa sớm hơn (vào nửa đêm) những ngày trong tuần. Các địa điểm khác ngoài phố cổ thường mở cửa muộn hơn và đóng cửa không cố định thời điểm. Những người trẻ thường tụ tập xung quanh nhà thờ trên phố Lý Quốc Sư để thưởng thức trà chanh, cắn hạt hướng dương và truyện trò trên những hè phố. Buổi tối ở đây thường khá đông đúc.

Ngồi trên một chiếc ghế nhựa và thưởng thức bia hơi trên phố cổ Hà Nội, nhấp từng ngụm bia lạnh và ngắm nhìn sự hối hả nhộn nhịp của đường phố là một trải nghiệm kỳ diệu. Giá bia rất rẻ và nó có thể giúp bạn thư giãn hay chụp những bức ảnh về những gì đang di chuyển trước mặt. Không thể bỏ lỡ. Hơn nữa, một khi đến với phổ cổ, bạn sẽ thấy mọi con phố được phủ đầy bởi những hàng phở, và cà phê (bao gồm cả trà, nước giải khát, thậm chí là phở). Trên phố Tô Tịch, một con phố nhỏ nối Hàng Quạt và Hàng Gai, bạn hoàn toàn có thể thư giãn với một ly sinh tố giá chỉ ~7000 đồng.

== Nghỉ ngơi ==
===Thuê phòng===
* {{ngủ
| tên=Camel City Hotel | tên khác=hay còn gọi là Indochina Queen | trang web=http://www.camelcityhotel.com | email=
|địa chỉ=8/50 Đào Duy Từ | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=giữa phố Đào Duy Từ và Tạ Hiện
| điện thoại=+84 4 3935 2024 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD17-20
| nhạn phòng=bất kỳ | trả phòng=12:00 
| nội dung=Tọa lạc tại trung tâm thủ đô Hà Nội, nằm ở phía bắc hồ Hoàn Kiếm, có nhiều phòng rộng phù hợp với nhiều mức giá khác nhau. Tất cả các phòng đều có nước nóng, tivi màn hình phẳng, miễn phí bữa sáng. Khách sạn nằm trong ngõ nên yên tĩnh hơn so với các khách sạn tọa lạc trên những con đường lớn khác}}

* {{ngủ
| tên=Especen Hotel | trang web=http://especen.vn/ | email=especen@gmail.com
| địa chỉ=28-38 Thọ Xương &amp; 41 Ngõ Huyện St, Hoàn Kiếm | vĩ độ=21.029094 | kinh độ=105.848511 | chỉ đường= cách nhà thờ 30m, nằm trên một con hẻm yên tĩnh ở phố Âu Triệu
| điện thoại=+84 4 3824 4401 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3825 9460
| giá=USD17-19
| nhận phòng=12:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Phòng mới, sạch sẽ, sáng sủa, yên tĩnh, nhân viên thân thiện.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Backpackers' Hostel | trang web=http://hanoibackpackershostel.com/ | email=info@hanoibackpackershostel.com
| địa chỉ=48 Ngõ Huyện St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường= Ngay gần nhà thờ
| điện thoại=+84 4 828 5372 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá= đơn USD7.50, đôi USD30, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=24 hr | trả phòng=24 hr
| nội dung=Điều hành bởi 2 người Úc đã sinh sống lâu năm ở Hà Nội. Phòng máy lạnh sạch sẽ (bao gồm cả phòng nữ, phòng đôi), bồn tắm nóng, nhà hàng nướng BBGs ở sân thượng, wi-fi miễn phí, và lực lượng nhân viên tuyệt vời luôn luôn sẵn sàng giúp đỡ du khách. Tất cả các giường đều đều có một tủ cá nhân lớn (không thêm phí), kệ và đèn ngủ. Thành viên của Tập đoàn khách sạn Quốc tế Hostelling, do đó sẽ được giảm giá cho những thẻ thành viên còn hiệu lực. Vào mùa cao điểm thường đông khách, do đó bạn nên đặt trước.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Central Backpacker's | trang web=http://centralbackpackershostel.com/ | email=
| địa chỉ=16 Lý Quốc Sư và 45A Lý Quốc Sư, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=Gần nhà thờ trên phố Lý Quốc Sư, ngay con hẻm sau June Fashion
| điện thoại=+84 4 3948 1508 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=16-bed dorm USD5, đôi USD29, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=24 hr | trả phòng=12:00
| nội dung=Nhân viên địa phương thân thiện, internet miễn phí. Một vài khách phàn nàn về vệ sinh. Bia miễn phí mối tối.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Centre Ville Hotel | trang web=http://centrevillehotel.com.vn/ | email=centrevillehotel@gmail.com
| địa chỉ=No 47 Lương Ngọc Quyến St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=cách 20m từ quán Bia hơi
| điện thoại=+84 4 3826 8459 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD12-25, bao gồm bữa sáng
| nhận phòng=08:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Các phòng đều rộng rãi, an toàn và vừa được cải tạo. Một số phòng có tủ quần áo. Các tầng đều được lát gạch cứng và rất sạch sẽ. Ti vi LCD, máy lạnh, điều hòa 2 chiều, nước nóng 24/7, dụng cụ giặt ủi, máy sấy tóc, wi-fi thông suốt, máy tính kết nối internet miễn phí tại sảnh và một bữa sáng tuyệt vời. Đóng cửa muộn, nhân viên thân thiện, nhưng nếu cầu thương lượng bằng tiếng Anh (hoặc tiếng Pháp), hãy liên hệ ông Tuấn: một nhà quản lý bề nổi có thể dễ dàng triệu hồi nhân viên và am hiểu về hướng dẫn du khách. Nên đặt phòng trước.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Emperor Hotel | trang web=http://www.hanoiemperorhotel.com | email=contact@hanoiemperorhotel.com
| địa chỉ=No 16 Hàng Buồm St, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=USD15+
| nội dung=Internet miễn phí với 2 máy tính ở sảnh, miễn phí wi-fi trong tòa nhà. Nhân viên thân thiện và luôn sẵn sàng giúp đỡ. Khách sạn chỉ có 14 phòng, nên đặt trước vào mùa cao điểm.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi Guesthouse | trang web=http://hanoiguesthouse.com/ | email=info@hanoiguesthouse.com
| địa chỉ=14 Bát Sứ St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 3824 5732 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giá=Đôi USD22, bao gồm bữa sáng
| nội dung=Một khách sạn nhỏ rất quen thuộc với Tây ba lô. Nhân viên thân thiện, trung thực. Tất cả các phòng đều có điều hòa với toilet riêng và vòi hoa sen. Có một cơ sở khách là Hanoi Guesthouse2.}}

* {{ngủ
| tên=Hanoi International Hostel | trang web= | email=internationalhostel@yahoo.com
| địa chỉ=24 Thọ Xương | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=2 phút đi bộ từ hồ Hoàn Kiếm
| điện thoại=+84 4 3826 1212 | điện thoại miễn cước= | fax=+84 4 3824 6010
| giá=Phòng ngủ USD3-6, giảm giá cho khách ở lâu
| nội dung=Là một nhà nghỉ cơ bản và rẻ với quạt, nước nóng vào điều hòa. Bạn sẽ phải bước lên một con dốc nhưng sẽ được giúp với một ít tiền tip. Không có dịch vụ vệ sinh buồng phòng trong khi bạn đang ở căn phòng đó. Nhân viên thân thiện và hữu ích. Internet miễn phí ở tầng trệt (giới hạn 15 phút/ngày). Các quán cafe cung cấp thực phẩm rất rẻ. Ở tầng trệt có một văn phòng du lịch với nhiều sự lựa chọn, có xe máy và xe đạp cho thuê.}}

== Mua sắm ==

===Sách===
* {{xem
| tên=Bookworm Hanoi | trang web=http://www.bookwormhanoi.com/ | email=
| địa chỉ=44 Châu Long (Hanoi Cooking Center) | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 43 715 3711, +84 912 561800 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Nhiều sách hay, cả cũ và mới.}}

===Chợ===
* {{xem
| tên=Chợ Hôm | tên khác=| trang web= | email=
| địa chỉ= 19 Phố Huế | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung= Chợ có rất nhiều loại mặt hàng, đặc biệt là hàng vải ở tầng 2, giá cả phải chăng và chất lượng tốt, tuy nhiên, nhớ mặc cả khi mua hàng.}}

* {{xem
| tên=Đồng Xuân | trang web= | email=
| địa chỉ=Đồng Xuân, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Chợ bán buôn và là một trong những chợ lớn nhất Hà Nội, bày bán chủ yếu là quần áo, dụng cụ học tập, đồ trang sức, mỹ phẩm... Trải nghiệm chợ đêm Đồng Xuân luôn là một điều hấp dẫn đối với bất kỳ du khách nào khi đặt chân đến thủ đô}}

* {{xem
| tên=Hàng Da | trang web= | email=
| địa chỉ=Hàng Da, Hoàn Kiếm | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại= | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ hoạt động= | giá=
| nội dung=Chợ cổ lâu đời và nổi tiếng nhất phố cổ Hà Nội, nay đã thành trung tâm thương mại gồm 6 tầng, bao gồm các hàng quán ở phố Phùng Hưng, Đường Thành, Lý Nam Đế lân cận, hàng hóa chủ yếu gồm vải, thú cưng, thực phẩm và hàng tạp hóa.}}

==Liên lạc==
===Các đại sứ quán và lãnh sự===

* [[Hình:Flag of Argentina.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Argentina| tên khác=| địa chỉ=4F, Sentinel Pl, 41A Lý Thái Tổ St| chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3831-5262| trang web= | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ= |email=|= fax=}}
* [[Hình:Flag of Australia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Australia | tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=8 Đào Tấn St | điện thoại=+84 4 3774-0100 |email= |fax= | trang web=http://vietnam.embassy.gov.au| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of Canada.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Canada | tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=| điện thoại=| email= |fax= | trang web=http://dfait-maeci.gc.ca/vietnam| giờ hoạt động=| giá=}}
* [[Hình:Flag of China.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Trung Quốc| tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=46 Hoàng Diệu Rd | điện thoại=+84 4 38453736 |email= |fax= | trang web=http://vn.china-embassy.org/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of the Czech Republic.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Cộng hòa Séc| tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=13 Chu Văn An St phone=+84 4 3845-4131(-2) |email= |fax= | trang web=http://www.mzv.cz/hanoi/en/index.html| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of Denmark.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đan Mạch| địa chỉ=19 Điện Biên Phủ St| điện thoại=+84 4 3823-1888 | trang web=http://ambhanoi.um.dk/en}}
* [[Hình:Flag of Egypt.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ai Cập| tên khác= | địa chỉ=|63 Tô Ngọc Vân Street, Tây Hồ| chỉ đường=| điện thoại=+844 38294999 | trang web=http://mfa.gov.eg/english/embassies/Egyptian_Embassy_Vietnam/Pages/default.aspx | giờ hoạt động=9:00 AM - 16:00 PM | giá= | vĩ độ= | kinh độ= |email=egyembhanoi@yahoo.com |fax=+844 38294997}}
* [[Hình:Flag of France.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Pháp| tên khác=| địa chỉ=57 Trần Hưng Đạo St | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3944-5700 | trang web=http://ambafrance-vn.org | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Hình:Flag of Germany.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đức| tên khác=| địa chỉ= | chỉ đường= | điện thoại= | trang web=http://www.hanoi.diplo.de/ | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Hình:Flag of Greece.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hy Lạp| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=28 Thanh Niên Rd, Quận Tây Hồ| điện thoại=+84 4 3715 2254, +84 4 3715 2263| email= |fax=| trang web=| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Hình:Flag of India.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ấn Độ| tên khác= | địa chỉ=58-60, Trần Hưng Đạo | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 253409 |phoneextra=+84 4 252310| trang web= | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ= | kinh độ=}}
* [[Hình:Flag of Indonesia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Indonesia| địa chỉ=50 Ngo Quyen St| điện thoại=+84 4 825 3353 |phoneextra=+84 4 8257969| trang web=http://indonesia-hanoi.org.vn/index.htm }}
* [[Hình:Flag of Italy.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Italy | tên khác= | địa chỉ=9 Le Phung Hieu | chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3825-6256| trang web=http://ambhanoi.esteri.it/Ambasciata_Hanoi| giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ=| kinh độ= |email=| fax=}}
* [[Hình:Flag of Japan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Nhận Bản| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ=27 Lieu Giai, Ba Dinh |District | điện thoại=+84 4 3846 3000 |email= |fax= | trang web=http://www.vn.emb-japan.go.jp/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Malaysia.svg|20px]]{{địa điểm | tên=Malaysia | địa chỉ=43-45 Dien Bien Phu| điện thoại=+84 4 3734 3849}}
* [[Tập tin:Flag of the Netherlands.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hà Lan| tên khác=| địa chỉ=6F, Daeha Office Tower, 360 Kim Ma St| chỉ đường=| điện thoại=+84 4 3831-5650 | trang web=http://netherlands-embassy.org.vn | giờ hoạt động= | giá= | vĩ độ= | kinh độ= |email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Norway.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Na Uy| tên khác= | địa chỉ=10F, Vincom City Towers, 191 Ba Trieu St| chỉ đường= | điện thoại=+84 4 3974-8900| trang web=http://norway.org.vn/| giờ hoạt động=| giá=| vĩ độ= | kinh độ= |email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Pakistan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Pakistan| tên khác=| địa chỉ=Villa 44/2, Van Bao Street, Van Phuc Diplomatic Compound | chỉ đường= | điện thoại=04-37562251 |fax=04-37562253 |email=parep-hanoi@hn.vnn.vn | giờ hoạt động=M-F 0900-1700}}
* [[Tập tin:Flag of Poland.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ba Lan| tên khác= | chỉ đường= | địa chỉ= | điện thoại= |email= |fax= | trang web=http://hanoi.polemb.net| giờ hoạt động=| giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Russia.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Liên bang Nga| địa chỉ=191 La Thanh St| điện thoại=+84 4 833 6991/2 |phoneextra=consular department +84 4 833-6575 | trang web=http://russianembassy.biz/vietnam-hanoi.htm}}
* [[Tập tin:Flag of Singapore.svg|20px]] {{địa điểm | loại=listing
| tên=Singapore | tên khác= | trang web=http://mfa.gov.sg/hanoi | email=
| địa chỉ=41-43 Tran Phu St | vĩ độ= | kinh độ= | chỉ đường=
| điện thoại=+84 4 3848-9168 | điện thoại miễn cước= | fax=
| giờ mở cửa= | giá=
| nội dung=
}}
* [[Tập tin:Flag of Sweden.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thụy Điển| tên khác= d|irections= | địa chỉ= | điện thoại= |email=| fax= | trang web=http://swedenabroad.com/hanoi| giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Switzerland.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thụy Sỹ | tên khác= | địa chỉ=15F Hanoi Central Office Bldg, 44B Ly Thuong Kiet St | chỉ đường=| điện thoại=+84 4 3934-6589 | trang web=http://www.eda.admin.ch/hanoi | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=| email= |fax=}}
* [[Tập tin:Flag of Taiwan.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Đài Loan| tên khác=| chỉ đường= | địa chỉ= | điện thoại= |email= |fax=| trang web=http://teco.org.vn | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Thailand.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Thái Lan | tên khác=| chỉ đường= | địa chỉ=63-65 Hoang Dieu Street | điện thoại=+84-4-382-35092 |email=thaiemhn@netnam.org.vn |fax=+84-4-382-35088 | trang web=http://hanoi.thaiembassy.org/ | giờ hoạt động= | giá=}}
* [[Tập tin:Flag of Ukraine.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Ukraine | tên khác= directions= | địa chỉ=6 Le Hong Phong St., Ba Dinh Dist. | điện thoại=+84 4 3734 4484 |email=emb_vn@mfa.gov.ua |fax=+84 4 3734 4497| trang web=http://www.mfa.gov.ua/vietnam| giờ hoạt động=}}
* [[Tập tin:Flag of the United Kingdom.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Vương Quốc Anh | tên khác= | chỉ đường=| địa chỉ=Central Bldg, 31 Hai Ba Trung | điện thoại=+84 4 936 0550| email= |fax= | trang web= | giờ hoạt động=}}
* [[Tập tin:Flag of the United States.svg|20px]] {{địa điểm | tên=Hoa Kỳ| tên khác= | địa chỉ=170 Ngọc Khánh, Ba Đình | chỉ đường=| điện thoại= | trang web=http://vietnam.usembassy.gov | giờ hoạt động=| giá= | vĩ độ= | kinh độ=}}

== Điểm đến tiếp theo ==

{{geo|21.0333|105.8500}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hà Nội}}</text>
      <sha1>akxihxtqu68pkex52t5f6s077rf9gc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Hải Phòng</title>
    <ns>0</ns>
    <id>532</id>
    <revision>
      <id>122710</id>
      <parentid>121936</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:14:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62685" sha1="qnwfuf3vv9s48gomp2haxlrp3r4gw0l" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại Phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] và [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Quần đảo Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên Phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng [[Lê Chân]] - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn Phường An Biên, Phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của [[Ngô Quyền]] tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của [[Lê Hoàn]] đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương [[Trần Quốc Tảng|Trần Hưng Đạo]] chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại Phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (Phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (Phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư [[Huyền Quang]] (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới [[Nguyễn Trãi]]; Văn miếu Mao Điền (Xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (Xã Nghi Dương, Xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên [[Dương Kinh]].

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh, Phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại Xã Thanh Hà, Xã Nam Sách, Xã Vĩnh Bảo, Xã Tiên Lãng, Phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ Phường Đồ Sơn, Phường Nam Đồ Sơn qua Xã Kiến Hải, Xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại Phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất Phường Thủy Nguyên, Xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại Xã Thanh Hải (Hà Tây), Xã Khúc Thừa Dụ và Xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (Phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cang hang khong Quoc te Cat Bi Hai Phong.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại Phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, Phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, Phường Gia Lộc, Phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (Phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ Phường Hải An, Phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua Xã Cẩm Giàng, Phường Việt Hòa, Phường Hải Dương, Phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua Phường Thủy Nguyên, Xã An Lão, Xã Tiên Lãng, Xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (Phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (Phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (Phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, Phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (Phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại Phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (Phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cap treo Cat Hai Cat Ba.jpg|nhỏ|Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (Phường Lê Chân) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (Phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (Phường Ngô Quyền) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - Xã Tiên Lãng - Xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với Phường Hải Dương, Phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (Phường Gia Viên, Phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo Phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den Kiep Bac Hai Duong.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại Phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, Phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Di tich Trang Kenh Hai Phong.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại Phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Cẩm Giang và Xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (Xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (Xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trần Liễu và Phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại Xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, Xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại Phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Đồ Sơn và Phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại Phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại Phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, Phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại Phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, Phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại Phường Cầu Đất, Phường Lê Chân, Phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại Phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại Phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (Phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại Phường Hải Dương, Phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại Xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại Xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại Xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại Phường Lê Chân, Phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (Phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, Phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (Phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại Phường Lê Chân và Phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ Xã Tứ Kỳ, Xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (Phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại Phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, Phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, Phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, Xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố Phường Phan Bội Châu, Phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại Phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại Phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, Phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại Phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, Phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền, Phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (Phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ Phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính.
* [[Thái Bình]]: Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>qnwfuf3vv9s48gomp2haxlrp3r4gw0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122711</id>
      <parentid>122710</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Đến */</comment>
      <origin>122711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62682" sha1="83dgjdvixtkig99r5a1q73p4on97eeg" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại Phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] và [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Quần đảo Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên Phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng [[Lê Chân]] - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn Phường An Biên, Phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của [[Ngô Quyền]] tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của [[Lê Hoàn]] đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương [[Trần Quốc Tảng|Trần Hưng Đạo]] chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại Phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (Phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (Phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư [[Huyền Quang]] (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới [[Nguyễn Trãi]]; Văn miếu Mao Điền (Xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (Xã Nghi Dương, Xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên [[Dương Kinh]].

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh, Phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại Xã Thanh Hà, Xã Nam Sách, Xã Vĩnh Bảo, Xã Tiên Lãng, Phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ Phường Đồ Sơn, Phường Nam Đồ Sơn qua Xã Kiến Hải, Xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại Phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất Phường Thủy Nguyên, Xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại Xã Thanh Hải (Hà Tây), Xã Khúc Thừa Dụ và Xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (Phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại Phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, Phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, Phường Gia Lộc, Phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (Phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ Phường Hải An, Phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua Xã Cẩm Giàng, Phường Việt Hòa, Phường Hải Dương, Phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua Phường Thủy Nguyên, Xã An Lão, Xã Tiên Lãng, Xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (Phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (Phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (Phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, Phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (Phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại Phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (Phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cap treo Cat Hai Cat Ba.jpg|nhỏ|Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (Phường Lê Chân) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (Phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (Phường Ngô Quyền) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - Xã Tiên Lãng - Xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với Phường Hải Dương, Phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (Phường Gia Viên, Phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo Phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den Kiep Bac Hai Duong.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại Phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, Phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Di tich Trang Kenh Hai Phong.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại Phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Cẩm Giang và Xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (Xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (Xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trần Liễu và Phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại Xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, Xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại Phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Đồ Sơn và Phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại Phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại Phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, Phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại Phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, Phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại Phường Cầu Đất, Phường Lê Chân, Phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại Phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại Phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (Phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại Phường Hải Dương, Phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại Xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại Xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại Xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại Phường Lê Chân, Phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (Phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, Phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (Phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại Phường Lê Chân và Phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ Xã Tứ Kỳ, Xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (Phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại Phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, Phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, Phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, Xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố Phường Phan Bội Châu, Phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại Phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại Phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, Phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại Phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, Phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền, Phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (Phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ Phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính.
* [[Thái Bình]]: Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>83dgjdvixtkig99r5a1q73p4on97eeg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122712</id>
      <parentid>122711</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Di chuyển */</comment>
      <origin>122712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62630" sha1="jy965p1vxohuq1shcb0q3f7b20joc2n" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại Phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] và [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Quần đảo Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên Phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng [[Lê Chân]] - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn Phường An Biên, Phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của [[Ngô Quyền]] tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của [[Lê Hoàn]] đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương [[Trần Quốc Tảng|Trần Hưng Đạo]] chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại Phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (Phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (Phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư [[Huyền Quang]] (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới [[Nguyễn Trãi]]; Văn miếu Mao Điền (Xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (Xã Nghi Dương, Xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên [[Dương Kinh]].

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh, Phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại Xã Thanh Hà, Xã Nam Sách, Xã Vĩnh Bảo, Xã Tiên Lãng, Phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ Phường Đồ Sơn, Phường Nam Đồ Sơn qua Xã Kiến Hải, Xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại Phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất Phường Thủy Nguyên, Xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại Xã Thanh Hải (Hà Tây), Xã Khúc Thừa Dụ và Xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (Phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại Phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, Phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, Phường Gia Lộc, Phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (Phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ Phường Hải An, Phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua Xã Cẩm Giàng, Phường Việt Hòa, Phường Hải Dương, Phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua Phường Thủy Nguyên, Xã An Lão, Xã Tiên Lãng, Xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (Phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (Phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (Phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, Phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (Phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại Phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (Phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (Phường Lê Chân) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (Phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (Phường Ngô Quyền) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - Xã Tiên Lãng - Xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với Phường Hải Dương, Phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (Phường Gia Viên, Phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo Phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den Kiep Bac Hai Duong.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại Phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, Phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Di tich Trang Kenh Hai Phong.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại Phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Cẩm Giang và Xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (Xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (Xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trần Liễu và Phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại Xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, Xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại Phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Đồ Sơn và Phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại Phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại Phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, Phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại Phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, Phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại Phường Cầu Đất, Phường Lê Chân, Phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại Phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại Phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (Phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại Phường Hải Dương, Phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại Xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại Xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại Xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại Phường Lê Chân, Phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (Phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, Phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (Phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại Phường Lê Chân và Phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ Xã Tứ Kỳ, Xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (Phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại Phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, Phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, Phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, Xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố Phường Phan Bội Châu, Phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại Phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại Phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, Phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại Phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, Phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền, Phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (Phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ Phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính.
* [[Thái Bình]]: Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>jy965p1vxohuq1shcb0q3f7b20joc2n</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122713</id>
      <parentid>122712</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:18:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tham quan */</comment>
      <origin>122713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62620" sha1="jq84b5y7p2vhr3zk6w2n91bsya4jhd7" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại Phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] và [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Quần đảo Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên Phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng [[Lê Chân]] - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn Phường An Biên, Phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của [[Ngô Quyền]] tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của [[Lê Hoàn]] đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương [[Trần Quốc Tảng|Trần Hưng Đạo]] chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại Phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (Phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (Phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư [[Huyền Quang]] (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới [[Nguyễn Trãi]]; Văn miếu Mao Điền (Xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (Xã Nghi Dương, Xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên [[Dương Kinh]].

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh, Phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại Xã Thanh Hà, Xã Nam Sách, Xã Vĩnh Bảo, Xã Tiên Lãng, Phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ Phường Đồ Sơn, Phường Nam Đồ Sơn qua Xã Kiến Hải, Xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại Phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất Phường Thủy Nguyên, Xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại Xã Thanh Hải (Hà Tây), Xã Khúc Thừa Dụ và Xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (Phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại Phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, Phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, Phường Gia Lộc, Phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (Phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ Phường Hải An, Phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua Xã Cẩm Giàng, Phường Việt Hòa, Phường Hải Dương, Phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua Phường Thủy Nguyên, Xã An Lão, Xã Tiên Lãng, Xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (Phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (Phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (Phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, Phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (Phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại Phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (Phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (Phường Lê Chân) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (Phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (Phường Ngô Quyền) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - Xã Tiên Lãng - Xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với Phường Hải Dương, Phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (Phường Gia Viên, Phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo Phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại Phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, Phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Di tich Trang Kenh Hai Phong.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại Phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Cẩm Giang và Xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (Xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (Xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trần Liễu và Phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại Xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, Xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại Phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Đồ Sơn và Phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại Phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại Phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, Phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại Phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, Phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại Phường Cầu Đất, Phường Lê Chân, Phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại Phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại Phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (Phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại Phường Hải Dương, Phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại Xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại Xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại Xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại Phường Lê Chân, Phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (Phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, Phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (Phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại Phường Lê Chân và Phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ Xã Tứ Kỳ, Xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (Phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại Phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, Phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, Phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, Xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố Phường Phan Bội Châu, Phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại Phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại Phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, Phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại Phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, Phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền, Phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (Phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ Phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính.
* [[Thái Bình]]: Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>jq84b5y7p2vhr3zk6w2n91bsya4jhd7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122714</id>
      <parentid>122713</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:20:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc */</comment>
      <origin>122714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62629" sha1="bf2sdmtjiy336bk8cg68orjvj45eaw4" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại Phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] và [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Quần đảo Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên Phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng [[Lê Chân]] - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn Phường An Biên, Phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của [[Ngô Quyền]] tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của [[Lê Hoàn]] đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương [[Trần Quốc Tảng|Trần Hưng Đạo]] chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại Phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (Phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (Phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư [[Huyền Quang]] (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới [[Nguyễn Trãi]]; Văn miếu Mao Điền (Xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (Xã Nghi Dương, Xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên [[Dương Kinh]].

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh, Phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại Xã Thanh Hà, Xã Nam Sách, Xã Vĩnh Bảo, Xã Tiên Lãng, Phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ Phường Đồ Sơn, Phường Nam Đồ Sơn qua Xã Kiến Hải, Xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại Phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất Phường Thủy Nguyên, Xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại Xã Thanh Hải (Hà Tây), Xã Khúc Thừa Dụ và Xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (Phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại Phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, Phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, Phường Gia Lộc, Phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (Phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ Phường Hải An, Phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua Xã Cẩm Giàng, Phường Việt Hòa, Phường Hải Dương, Phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua Phường Thủy Nguyên, Xã An Lão, Xã Tiên Lãng, Xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (Phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (Phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (Phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, Phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (Phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại Phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (Phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (Phường Lê Chân) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (Phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (Phường Ngô Quyền) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - Xã Tiên Lãng - Xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với Phường Hải Dương, Phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (Phường Gia Viên, Phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo Phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại Phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, Phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại Phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Cẩm Giang và Xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (Xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (Xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trần Liễu và Phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại Xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, Xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại Phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Đồ Sơn và Phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại Phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại Phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, Phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại Phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, Phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại Phường Cầu Đất, Phường Lê Chân, Phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại Phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại Phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (Phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại Phường Hải Dương, Phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại Xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại Xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại Xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại Phường Lê Chân, Phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (Phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, Phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (Phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại Phường Lê Chân và Phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ Xã Tứ Kỳ, Xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (Phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại Phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, Phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, Phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, Xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố Phường Phan Bội Châu, Phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại Phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại Phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, Phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại Phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, Phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền, Phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (Phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ Phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính.
* [[Thái Bình]]: Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>bf2sdmtjiy336bk8cg68orjvj45eaw4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122715</id>
      <parentid>122714</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:20:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điểm đến tiếp theo */</comment>
      <origin>122715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62610" sha1="pssob9thdjub5521lkujs3n2jjr1z6m" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại Phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] và [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới [[Quần đảo Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên Phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng [[Lê Chân]] - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn Phường An Biên, Phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của [[Ngô Quyền]] tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của [[Lê Hoàn]] đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương [[Trần Quốc Tảng|Trần Hưng Đạo]] chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại Phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (Phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (Phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư [[Huyền Quang]] (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới [[Nguyễn Trãi]]; Văn miếu Mao Điền (Xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (Xã Nghi Dương, Xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên [[Dương Kinh]].

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc [[Đặc khu Cát Hải]] với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh, Phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại Xã Thanh Hà, Xã Nam Sách, Xã Vĩnh Bảo, Xã Tiên Lãng, Phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ Phường Đồ Sơn, Phường Nam Đồ Sơn qua Xã Kiến Hải, Xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại Phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất Phường Thủy Nguyên, Xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại Xã Thanh Hải (Hà Tây), Xã Khúc Thừa Dụ và Xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (Phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại Phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, Phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, Phường Gia Lộc, Phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (Phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ Phường Hải An, Phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua Xã Cẩm Giàng, Phường Việt Hòa, Phường Hải Dương, Phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua Phường Thủy Nguyên, Xã An Lão, Xã Tiên Lãng, Xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (Phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (Phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (Phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, Phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (Phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại Phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (Phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (Phường Lê Chân) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (Phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (Phường Ngô Quyền) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - Xã Tiên Lãng - Xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với Phường Hải Dương, Phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (Phường Gia Viên, Phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo Phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại Phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, Phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại Phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Cẩm Giang và Xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (Xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (Xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trần Liễu và Phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại Xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, Xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại Phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Đồ Sơn và Phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại Phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại Phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, Phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại Phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, Phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại Phường Cầu Đất, Phường Lê Chân, Phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại Phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại Phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (Phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại Phường Hải Dương, Phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại Xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại Xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại Xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại Phường Lê Chân, Phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (Phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, Phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (Phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại Phường Lê Chân và Phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ Xã Tứ Kỳ, Xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (Phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại Phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, Phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, Phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, Xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố Phường Phan Bội Châu, Phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại Phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại Phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, Phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại Phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, Phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền, Phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (Phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ Phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính. Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>pssob9thdjub5521lkujs3n2jjr1z6m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122716</id>
      <parentid>122715</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:22:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62533" sha1="7zq5tntpha8pir8bkdua0dy25wd0ef3" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại Phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc đặc khu Cát Hải và đặc khu [[Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới Quần đảo [[Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên Phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng Lê Chân - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn Phường An Biên, Phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại Phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (Phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (Phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư Huyền Quang (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; Văn miếu Mao Điền (Xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (Xã Nghi Dương, Xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên Dương Kinh.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc Đặc khu Cát Hải với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh, Phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại Xã Thanh Hà, Xã Nam Sách, Xã Vĩnh Bảo, Xã Tiên Lãng, Phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ Phường Đồ Sơn, Phường Nam Đồ Sơn qua Xã Kiến Hải, Xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô Đặc khu [[Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại Phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất Phường Thủy Nguyên, Xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại Xã Thanh Hải (Hà Tây), Xã Khúc Thừa Dụ và Xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (Phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại Phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, Phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, Phường Gia Lộc, Phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (Phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ Phường Hải An, Phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua Xã Cẩm Giàng, Phường Việt Hòa, Phường Hải Dương, Phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua Phường Thủy Nguyên, Xã An Lão, Xã Tiên Lãng, Xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (Phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (Phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (Phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, Phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (Phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại Phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (Phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (Phường Lê Chân) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (Phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (Phường Ngô Quyền) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - Xã Tiên Lãng - Xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với Phường Hải Dương, Phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (Phường Gia Viên, Phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo Phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại Phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, Phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại Phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Cẩm Giang và Xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (Xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (Xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trần Liễu và Phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại Xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, Xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại Phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Đồ Sơn và Phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại Phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại Phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, Phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại Phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, Phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại Phường Cầu Đất, Phường Lê Chân, Phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại Phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại Phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (Phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại Phường Hải Dương, Phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại Xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại Xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại Xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại Phường Lê Chân, Phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (Phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, Phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (Phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại Phường Lê Chân và Phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ Xã Tứ Kỳ, Xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (Phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại Phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, Phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, Phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, Xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố Phường Phan Bội Châu, Phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại Phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại Phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, Phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại Phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, Phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền, Phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (Phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ Phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính. Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>7zq5tntpha8pir8bkdua0dy25wd0ef3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122717</id>
      <parentid>122716</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:22:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62529" sha1="ednz71bdhld7x84xkomqv1bl1s98g1f" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại Phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc đặc khu Cát Hải và đặc khu [[Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới Quần đảo [[Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên Phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng Lê Chân - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn Phường An Biên, Phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại Phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (Phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (Phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư Huyền Quang (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; Văn miếu Mao Điền (Xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (Xã Nghi Dương, Xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên Dương Kinh.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc Đặc khu Cát Hải với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh, Phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại Xã Thanh Hà, Xã Nam Sách, Xã Vĩnh Bảo, Xã Tiên Lãng, Phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ Phường Đồ Sơn, Phường Nam Đồ Sơn qua Xã Kiến Hải, Xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô Đặc khu [[Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại Phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất Phường Thủy Nguyên, Xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại Xã Thanh Hải (Hà Tây), Xã Khúc Thừa Dụ và Xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (Phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại Phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, Phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, Phường Gia Lộc, Phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (Phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ Phường Hải An, Phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua Xã Cẩm Giàng, Phường Việt Hòa, Phường Hải Dương, Phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua Phường Thủy Nguyên, Xã An Lão, Xã Tiên Lãng, Xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (Phường Chu Văn An, Phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (Phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (Phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (Phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, Phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (Phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại Phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (Phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (Phường Lê Chân) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (Phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (Phường Ngô Quyền) - Phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - Xã Tiên Lãng - Xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với Phường Hải Dương, Phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (Phường Gia Viên, Phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo Phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại Phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=Phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, Phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại Phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, Xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Cẩm Giang và Xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (Xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (Xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Trần Liễu và Phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại Xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, Xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại Phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Đồ Sơn và Phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại Phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại Phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, Phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại Phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, Phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại Phường Cầu Đất, Phường Lê Chân, Phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại Phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại Phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (Phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại Phường Hải Dương, Phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại Xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại Xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại Xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại Phường Lê Chân, Phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (Phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, Phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (Phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại Phường Lê Chân và Phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ Xã Tứ Kỳ, Xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (Phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại Phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, Phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, Phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, Xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố Phường Phan Bội Châu, Phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại Phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại Phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, Phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại Phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, Phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, Phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, Phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại Phường Hồng Bàng, Phường Ngô Quyền, Phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (Phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ Phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính. Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>ednz71bdhld7x84xkomqv1bl1s98g1f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122718</id>
      <parentid>122717</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:22:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62529" sha1="bzmgbe96gso5kcnjjlpa1hwtoilru4o" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc đặc khu Cát Hải và đặc khu [[Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới Quần đảo [[Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng Lê Chân - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn phường An Biên, phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư Huyền Quang (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; Văn miếu Mao Điền (xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (xã Nghi Dương, xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên Dương Kinh.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc Đặc khu Cát Hải với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (phường Chu Văn An, phường Chí Linh, phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại xã Thanh Hà, xã Nam Sách, xã Vĩnh Bảo, xã Tiên Lãng, phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ phường Đồ Sơn, phường Nam Đồ Sơn qua xã Kiến Hải, xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô Đặc khu [[Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất phường Thủy Nguyên, xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại xã Thanh Hải (Hà Tây), xã Khúc Thừa Dụ và xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, phường Gia Lộc, phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ phường Hải An, phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua xã Cẩm Giàng, phường Việt Hòa, phường Hải Dương, phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua phường Thủy Nguyên, xã An Lão, xã Tiên Lãng, xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (phường Chu Văn An, phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (phường Lê Chân) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (phường Ngô Quyền) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - xã Tiên Lãng - xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với phường Hải Dương, phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (phường Gia Viên, phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Cẩm Giang và xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trần Liễu và phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Đồ Sơn và phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại phường Cầu Đất, phường Lê Chân, phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại phường Hải Dương, phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại phường Lê Chân, phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại phường Lê Chân và phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ xã Tứ Kỳ, xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố phường Phan Bội Châu, phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền, phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính. Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>bzmgbe96gso5kcnjjlpa1hwtoilru4o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122719</id>
      <parentid>122718</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:23:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bằng đường bộ */</comment>
      <origin>122719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62525" sha1="6yvf7kehbqwfock82l2gqra1jcff5qk" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại Đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc đặc khu Cát Hải và đặc khu [[Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới Quần đảo [[Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (Đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng Lê Chân - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn phường An Biên, phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư Huyền Quang (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; Văn miếu Mao Điền (xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (xã Nghi Dương, xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên Dương Kinh.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc Đặc khu Cát Hải với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (phường Chu Văn An, phường Chí Linh, phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại xã Thanh Hà, xã Nam Sách, xã Vĩnh Bảo, xã Tiên Lãng, phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ phường Đồ Sơn, phường Nam Đồ Sơn qua xã Kiến Hải, xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô Đặc khu [[Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất phường Thủy Nguyên, xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại xã Thanh Hải (Hà Tây), xã Khúc Thừa Dụ và xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, phường Gia Lộc, phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ phường Hải An, phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua xã Cẩm Giàng, phường Việt Hòa, phường Hải Dương, phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua phường Thủy Nguyên, xã An Lão, xã Tiên Lãng, xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (phường Chu Văn An, phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại Đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (Đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (Đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (phường Lê Chân) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (phường Ngô Quyền) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - xã Tiên Lãng - xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với phường Hải Dương, phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (phường Gia Viên, phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại Đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Cẩm Giang và xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trần Liễu và phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Đồ Sơn và phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=Đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (Đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại phường Cầu Đất, phường Lê Chân, phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[Đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại phường Hải Dương, phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại Đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển Đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại phường Lê Chân, phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (Đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại phường Lê Chân và phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ xã Tứ Kỳ, xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố phường Phan Bội Châu, phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại Đặc khu Cát Hải, phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, Đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền, phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra Đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo Đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (Đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính. Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>6yvf7kehbqwfock82l2gqra1jcff5qk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122720</id>
      <parentid>122719</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122720</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62525" sha1="ak6a6mahmf7or040cns8rj9t5da54sz" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc đặc khu Cát Hải và đặc khu [[Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới Quần đảo [[Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng Lê Chân - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn phường An Biên, phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư Huyền Quang (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; Văn miếu Mao Điền (xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (xã Nghi Dương, xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên Dương Kinh.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc đặc khu Cát Hải với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (phường Chu Văn An, phường Chí Linh, phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại xã Thanh Hà, xã Nam Sách, xã Vĩnh Bảo, xã Tiên Lãng, phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ phường Đồ Sơn, phường Nam Đồ Sơn qua xã Kiến Hải, xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô đặc khu [[Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất phường Thủy Nguyên, xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại xã Thanh Hải (Hà Tây), xã Khúc Thừa Dụ và xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, phường Gia Lộc, phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ phường Hải An, phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua xã Cẩm Giàng, phường Việt Hòa, phường Hải Dương, phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua phường Thủy Nguyên, xã An Lão, xã Tiên Lãng, xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (phường Chu Văn An, phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (phường Lê Chân) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (phường Ngô Quyền) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - xã Tiên Lãng - xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với phường Hải Dương, phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (phường Gia Viên, phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Cẩm Giang và xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trần Liễu và phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Đồ Sơn và phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại phường Cầu Đất, phường Lê Chân, phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại phường Hải Dương, phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại phường Lê Chân, phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại phường Lê Chân và phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ xã Tứ Kỳ, xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố phường Phan Bội Châu, phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại đặc khu Cát Hải, phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền, phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính. Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>ak6a6mahmf7or040cns8rj9t5da54sz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122721</id>
      <parentid>122720</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:25:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái */</comment>
      <origin>122721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62500" sha1="8aonfseoqk8mklkp7hbbogeju9lo3sd" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc đặc khu Cát Hải và đặc khu [[Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới Quần đảo [[Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng Lê Chân - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn phường An Biên, phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư Huyền Quang (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; Văn miếu Mao Điền (xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (xã Nghi Dương, xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên Dương Kinh.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc đặc khu Cát Hải với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (phường Chu Văn An, phường Chí Linh, phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại xã Thanh Hà, xã Nam Sách, xã Vĩnh Bảo, xã Tiên Lãng, phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ phường Đồ Sơn, phường Nam Đồ Sơn qua xã Kiến Hải, xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô đặc khu [[Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất phường Thủy Nguyên, xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại xã Thanh Hải (Hà Tây), xã Khúc Thừa Dụ và xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, phường Gia Lộc, phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ phường Hải An, phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua xã Cẩm Giàng, phường Việt Hòa, phường Hải Dương, phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua phường Thủy Nguyên, xã An Lão, xã Tiên Lãng, xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (phường Chu Văn An, phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (phường Lê Chân) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (phường Ngô Quyền) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - xã Tiên Lãng - xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với phường Hải Dương, phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (phường Gia Viên, phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Cẩm Giang và xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trần Liễu và phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Đồ Sơn và phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại phường Cầu Đất, phường Lê Chân, phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại phường Hải Dương, phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại phường Lê Chân, phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại phường Lê Chân và phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ xã Tứ Kỳ, xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố phường Phan Bội Châu, phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại đặc khu Cát Hải, phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền, phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính. Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>8aonfseoqk8mklkp7hbbogeju9lo3sd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122722</id>
      <parentid>122721</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T04:25:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa */</comment>
      <origin>122722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62476" sha1="qxvhuyre523dv5d33sooxorjthzr097" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc đặc khu Cát Hải và đặc khu [[Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới Quần đảo [[Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng Lê Chân - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn phường An Biên, phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư Huyền Quang (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; Văn miếu Mao Điền (xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (xã Nghi Dương, xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên Dương Kinh.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc đặc khu Cát Hải với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (phường Chu Văn An, phường Chí Linh, phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại xã Thanh Hà, xã Nam Sách, xã Vĩnh Bảo, xã Tiên Lãng, phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ phường Đồ Sơn, phường Nam Đồ Sơn qua xã Kiến Hải, xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô đặc khu [[Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất phường Thủy Nguyên, xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại xã Thanh Hải (Hà Tây), xã Khúc Thừa Dụ và xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, phường Gia Lộc, phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ phường Hải An, phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua xã Cẩm Giàng, phường Việt Hòa, phường Hải Dương, phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua phường Thủy Nguyên, xã An Lão, xã Tiên Lãng, xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (phường Chu Văn An, phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (phường Lê Chân) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (phường Ngô Quyền) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - xã Tiên Lãng - xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với phường Hải Dương, phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (phường Gia Viên, phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Cẩm Giang và xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trần Liễu và phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Đồ Sơn và phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại phường Cầu Đất, phường Lê Chân, phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại phường Hải Dương, phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại phường Lê Chân, phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại phường Lê Chân và phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ xã Tứ Kỳ, xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố phường Phan Bội Châu, phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại đặc khu Cát Hải, phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông &amp; Xe máy đi Food Tour ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền, phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo &amp; Tàu phà mùa mưa bão ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính. Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>qxvhuyre523dv5d33sooxorjthzr097</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122744</id>
      <parentid>122722</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:04:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Giữ an toàn */</comment>
      <origin>122744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62425" sha1="oewde4zy5c83b4pc93x2xoy4dwlzp5g" xml:space="preserve">{{pagebanner|Cat Ba Bay banner.jpg|caption=Quần thể vịnh đảo Cát Bà nhìn từ trên cao tại đặc khu Cát Hải, Hải Phòng}}

{{quickbarprovince
| image=Sông Cấm Hải Phòng Về Đêm năm 2025.jpg
| imagewidth=260px
| caption=Quang cảnh bờ sông Cấm về đêm tại phường Hồng Bàng
| location=Hai Phong in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.194,72 km²
| population=4.664.124 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.459,9 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (99%), người Hoa, người Sán Dìu
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 114 đơn vị cơ sở gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu (không duy trì cấp quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (225 / 220)
| website=[https://haiphong.gov.vn Cổng thông tin điện tử thành phố Hải Phòng]
}}

'''Hải Phòng''' là một thành phố trực thuộc trung ương ven biển nằm ở trung tâm vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]]. Phía Bắc và Đông Bắc giáp tỉnh [[Quảng Ninh]]; phía Tây và Tây Bắc giáp tỉnh [[Bắc Ninh]]; phía Nam giáp tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 125 km cùng hai vùng biển đảo tiền tiêu thuộc đặc khu Cát Hải và đặc khu [[Bạch Long Vĩ]]. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Hải Phòng bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 2 địa phương trước đây là thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương. Vùng đất này sở hữu Di sản Thiên nhiên Thế giới Quần đảo [[Cát Bà]] (thuộc quần thể Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận), Khu Di tích Quốc gia đặc biệt [[Côn Sơn - Kiếp Bạc]] (thuộc Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc), đồng thời là cụm cảng biển nước sâu quốc tế và cửa ngõ xuất nhập khẩu hàng hải chính của toàn miền Bắc. Toàn thành phố vận hành theo mô hình quản lý trực tiếp xuống 114 đơn vị hành chính cấp xã (gồm 45 phường, 67 xã và 02 đặc khu), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Statue of Madam Lê-Chân in Haiphong City (1).jpg|nhỏ|Tượng đài Nữ tướng Lê Chân tại dải công viên phường Lê Chân]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Hải Phòng mới gắn liền với những mốc son quân sự và bề dày văn hiến từ thời tiền sử đến thời đại cận hiện đại.

Thời tiền sử, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo trên đảo Cát Bà (đặc khu Cát Hải) chứng minh sự hiện diện của cư dân biển cách ngày nay hơn 7.000 năm. Đầu Công nguyên, Nữ tướng Lê Chân - vị nữ tướng tiên phong trong cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng - đã có công khai hoang lập ấp, mở mang trang An Biên cổ (nay thuộc địa bàn phường An Biên, phường Lê Chân), thiết lập thế trận phòng thủ miền duyên hải &quot;Hải Tần phòng thủ&quot;.

Trong lịch sử quân sự Đại Việt, vùng cửa sông Bạch Đằng là nơi ghi dấu ba chiến thắng oanh liệt chống ngoại xâm: chiến thắng năm 938 của Ngô Quyền tiêu diệt đoàn thuyền Nam Hán, chiến thắng năm 981 của Lê Hoàn đánh tan quân Tống, và chiến thắng Bạch Đằng năm 1288 do Hưng Đạo Đại Vương chỉ huy tiêu diệt toàn bộ thủy quân Nguyên Mông (dấu tích bãi cọc tại phường Bạch Đằng). 

Khu vực nội lục phía Tây (Hải Dương trước sáp nhập) là vùng đất phát tích của nền văn hiến Xứ Đông: Vạn Kiếp (phường Trần Hưng Đạo) là trung tâm đại bản doanh chỉ huy cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông thời Trần; Côn Sơn (phường Nguyễn Trãi) là nơi tu hành của Thiền sư Huyền Quang (vị tổ thứ ba của Thiền phái Trúc Lâm) và là nơi ở ẩn, trước tác văn thơ của Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi; Văn miếu Mao Điền (xã Mao Điền) là biểu tượng khoa bảng trường thi Nho học lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội. Thế kỷ 16, vùng đất Cổ Trai (xã Nghi Dương, xã Kiến Hưng) được Thái Tổ Mạc Đăng Dung chọn xây dựng kinh đô thứ hai của nhà Mạc mang tên Dương Kinh.

Ngày 19 tháng 7 năm 1888, Tổng thống Pháp ban hành sắc lệnh thành lập thành phố Hải Phòng. Đô thị Hải Phòng nhanh chóng trở thành trung tâm công nghiệp xi măng, cơ khí, cảng biển và đóng tàu lớn nhất miền Bắc; là nơi ghi dấu phong trào công nhân kiên cường với tên gọi &quot;Thành phố Hoa Phượng Đỏ&quot; và biểu tượng công nhân vùng cảng.

=== Địa hình ===
Địa hình thành phố đa dạng, chuyển tiếp từ vùng đồi núi cánh cung đá vôi cổ, đồng bằng phù sa nội đồng đến dải rừng ngập mặn và biển đảo ngoài khơi:
* '''Vùng đồi núi đá vôi &amp; Rừng nhiệt đới (phía Bắc và Đông Bắc):''' 
  * Quần đảo Cát Bà thuộc đặc khu Cát Hải với hơn 367 đảo đá vôi karst cổ ngập nước, các thung lũng đá vôi, hang động nguyên sinh (Động Trung Trang, Hang Quân Y) và rạn san hô tầng nông.
  * Vùng đồi núi cánh cung Chí Linh - Kinh Môn (phường Chu Văn An, phường Chí Linh, phường Nhị Chiểu) gồm các dãy núi đất sa thạch Phượng Hoàng, Côn Sơn, An Phụ và quần thể hang động đá vôi Kính Chủ ven sông Kinh Thầy.
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (khu vực trung tâm và phía Nam):''' Hệ thống châu thổ bồi tụ bởi hạ lưu hệ thống sông Thái Bình và sông Hồng (sông Luộc, sông Văn Úc, sông Lạch Tray, sông Cấm, sông Kinh Môn). Đây là vựa nông nghiệp chuyên canh lúa nước, hành tỏi, thanh long và vải thiều tại xã Thanh Hà, xã Nam Sách, xã Vĩnh Bảo, xã Tiên Lãng, phường Thủy Nguyên.
* '''Vùng bờ biển, bãi triều &amp; Đảo tiền tiêu:''' Dải bờ biển phù sa trũng và bãi bồi sú vẹt kéo dài từ phường Đồ Sơn, phường Nam Đồ Sơn qua xã Kiến Hải, xã Hùng Thắng đến cửa sông Thái Bình. Phía ngoài khơi xa cách đất liền hơn 110 km về phía Đông Nam là đảo san hô đặc khu [[Bạch Long Vĩ]] ngự giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò tiền tiêu về an ninh biển đảo và ngư trường đánh bắt hải sản truyền thống.

=== Dân cư ===
Dân số thành phố đạt trên 4,66 triệu người, người Kinh chiếm hơn 99%. Bản sắc văn hóa địa phương là sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống hiếu học, chuộng đạo Nho khoa bảng của xứ Đông với khí chất phóng khoáng, dạn dày sóng gió của cư dân miền biển và công nhân kỹ nghệ vùng cửa sóng.

Thành phố bảo tồn nhiều di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tiêu biểu:
* '''Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn:''' Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia tổ chức vào ngày mùng 9 tháng 8 âm lịch hàng năm tại phường Đồ Sơn, phản ánh tín ngưỡng thờ cúng thủy thần và tinh thần thượng võ của cư dân miền biển.
* '''Hát Ca trù &amp; Hát Đúm Thủy Nguyên:''' Lối hát đối đáp dân gian truyền thống tại vùng đất phường Thủy Nguyên, xã Hòa Bình và vùng duyên hải Kiến Thụy.
* '''Nghệ thuật Múa rối nước:''' Các phường rối nước dân gian cổ truyền có lịch sử hàng trăm năm còn hoạt động tại xã Thanh Hải (Hà Tây), xã Khúc Thừa Dụ và xã Gia Lộc.
* Các lễ hội truyền thống đầu xuân: Lễ hội đền Kiếp Bạc, Lễ hội chùa Côn Sơn, Lễ hội Đền Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm (xã Nguyễn Bỉnh Khiêm) và Lễ hội Từ Lương Xâm (phường Hải An).

=== Khí hậu ===
Hải Phòng nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển, chịu tác động trực tiếp của hoàn lưu gió mùa Đông Bắc và Vịnh Bắc Bộ, phân hóa 4 mùa rõ rệt:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, thường có mưa phùn và độ ẩm không khí rất cao (thường xuyên trên 85%); nhiệt độ dao động từ 18 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm hành hương trẩy hội Côn Sơn - Kiếp Bạc, đền Trạng Trình, Tràng Kênh.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Nhiệt độ cao, ban ngày từ 31 - 36&amp;nbsp;°C, thời tiết nắng nhiều, biển êm; là mùa hoa phượng vĩ nở đỏ rực các tuyến phố và mùa cao điểm du lịch tắm biển, du thuyền khám phá Vịnh Lan Hạ, Cát Bà, Đồ Sơn. Giai đoạn tháng 7 - 9 thường xuất hiện các cơn bão nhiệt đới từ biển Đông đổ bộ.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Thời tiết khô ráo, bầu trời quang đãng, gió mát dịu, nhiệt độ trung bình từ 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm lý tưởng nhất trong năm để trải nghiệm leo núi Cát Bà, tham quan di tích lịch sử và đi bộ ngắm phố cổ nội đô.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô buốt giá vào đầu mùa và rét ẩm vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 12&amp;nbsp;°C, các đảo ngoài khơi có gió giật mạnh.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu thành phố Hải Phòng (Trạm Phù Liễn)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 23 (73) || 27 (81) || 31 (88) || 32 (90) || 33 (91) || 32 (90) || 31 (88) || 29 (84) || 26 (79) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 14 (57) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 26 (79) || 26 (79) || 25 (77) || 22 (72) || 19 (66) || 15 (59) || '''20 (68)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 25 (1.0) || 30 (1.2) || 45 (1.8) || 90 (3.5) || 190 (7.5) || 260 (10.2) || 310 (12.2) || 350 (13.8) || 250 (9.8) || 130 (5.1) || 40 (1.6) || 20 (0.8) || '''1.750 (68.9)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Cat_Bi_International_Airport_Terminal.jpg|nhỏ|Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi tại phường Hải An]]

Hải Phòng là đầu mối giao thông đa phương thức đồng bộ bậc nhất miền Bắc, sở hữu cảng hàng không quốc tế, cụm cảng nước sâu lớn nhất miền Bắc, mạng lưới đường cao tốc hiện đại và tuyến đường sắt huyết mạch kết nối với thủ đô Hà Nội.

=== Bằng đường hàng không ===
* {{địa điểm
| tên=Cảng hàng không Quốc tế Cát Bi | tên khác=Cat Bi International Airport | ký hiệu=HPH
| địa chỉ=Đường Lê Hồng Phong, phường Hải An | vĩ độ=20.8194 | kinh độ=106.7247 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng khoảng 6 km về phía Đông Nam
| điện thoại=+84 225 3976 408 | trang web=https://catbiairport.vn
| nội dung=Sân bay quốc tế cấp 4E phục vụ các chuyến bay nội địa thường nhật kết nối thẳng với [[Thành phố Hồ Chí Minh]], [[Đà Nẵng]], [[Nha Trang]], [[Đà Lạt]], [[Phú Quốc]], [[Quy Nhơn]], [[Cần Thơ]], cùng các đường bay quốc tế thẳng đến [[Seoul]] (Hàn Quốc), [[Bangkok]] (Thái Lan) và các chuyến bay charter từ Trung Quốc.
}}
* Du khách cũng có thể hạ cánh tại [[Sân bay Quốc tế Nội Bài]] ([[Hà Nội]]) và di chuyển theo trục cao tốc Hà Nội - Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Trục Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (Cao tốc CT04):''' Tuyến cao tốc 6 làn xe hiện đại đạt tốc độ tối đa 120 km/h, chạy xuyên suốt từ đường vành đai 3 Hà Nội qua Hưng Yên, các xã Bình Giang cũ, phường Gia Lộc, phường Hải Dương, vượt sông Thái Bình và kết thúc tại nút giao Đình Vũ (phường Hải An). Thời gian di chuyển ô tô từ Hà Nội về trung tâm Hải Phòng chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 105 km).
* '''Hành lang Cao tốc Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (Cao tốc CT06):''' Vượt qua cầu Bạch Đằng kết nối nhanh chóng từ phường Hải An, phường Đông Hải sang tỉnh [[Quảng Ninh]] (đến trung tâm thành phố Hạ Long chỉ mất 25 phút).
* '''Tuyến Quốc lộ 5:''' Trục giao thông thương mại truyền thống nối từ Hà Nội qua xã Cẩm Giàng, phường Việt Hòa, phường Hải Dương, phường An Dương vào trung tâm đô thị cảng.
* '''Tuyến Quốc lộ 10:''' Trục giao thông duyên hải kết nối Hải Phòng với Quảng Ninh ở phía Bắc và Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình ở phía Nam, đi qua phường Thủy Nguyên, xã An Lão, xã Tiên Lãng, xã Vĩnh Bảo.
* '''Tuyến Quốc lộ 37 &amp; Quốc lộ 18:''' Kết nối khu vực danh thắng Chí Linh (phường Chu Văn An, phường Chí Linh) với Bắc Ninh, Quảng Ninh và các tỉnh trung du phía Bắc.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine chất lượng cao (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Hoàng Long, Anh Huy Đất Cảng, DCar, Hải Phòng Travel chạy liên tục với tần suất 15 - 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đón trả tận nơi giữa nội thành Hà Nội và các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, Lê Chân, Hải Dương. Giá vé: 130.000 - 160.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến từ Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Giáp Bát, Bến xe Gia Lâm (Hà Nội) về Bến xe Vĩnh Niệm (phường Lê Chân), Bến xe Thượng Lý (phường Hồng Bàng) và Bến xe Hải Dương (phường Lê Thanh Nghị). Giá vé: 80.000 - 120.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng dài 102 km đưa vào khai thác từ năm 1902 là phương tiện di chuyển được nhiều du khách lựa chọn nhờ tính an toàn và tiện lợi cho các tour ẩm thực (food tour):
* '''Ga Hải Phòng''' (Đường Lương Khánh Thiện, phường Gia Viên): Ga trung tâm thành phố, công trình kiến trúc Pháp cổ kính xây dựng năm 1902, đón các đoàn tàu khách HP1, HP2, LP3, LP5, LP6, LP7, LP8 hàng ngày. Thời gian chạy tàu khoảng 2 giờ 15 phút đến 2 giờ 30 phút từ Ga Hà Nội hoặc Ga Long Biên.
* '''Ga Hải Dương''' (phường Thành Đông): Ga trung gian tiếp nhận khách tham quan các di tích và làng nghề khu vực phía Tây thành phố.

=== Bằng đường biển ===
[[Tập tin:CANG HOANG DIEU CHUA VE.jpg|nhỏ|Cảng Hoàng Diệu - bến cảng lịch sử bên sông Cấm tại phường Ngô Quyền]]
* '''Cảng cửa ngõ quốc tế Hải Phòng (Cảng Lạch Huyện tại đặc khu Cát Hải):''' Cụm cảng nước sâu hiện đại nhất miền Bắc, tiếp nhận các siêu tàu container trọng tải lớn và tàu khách du lịch biển quốc tế viễn dương.
* '''Tàu cao tốc thủy nội địa &amp; Phà ra đảo Cát Bà:'''
  * Tuyến tàu cao tốc từ Bến Bính (phường Hồng Bàng) đi thẳng Bến tàu Cát Bà: Thời gian chạy khoảng 45 - 60 phút.
  * Tuyến phà biển Đồng Bài - Cái Viềng: Phà vượt biển nối từ đất liền đảo Cát Hải sang đảo Cát Bà (thay thế cho bến phà Gót cũ), vận chuyển người đi bộ, xe máy và ô tô con.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Dinh_Vu_-_Cat_Hai_Bridge.jpg|nhỏ|Cầu Đình Vũ - Cát Hải]]

=== Di chuyển ra quần đảo Cát Bà ===
* '''Tuyến cáp treo vượt biển Cát Hải - Phù Long (Sun World Cat Ba Cable Car):''' Tuyến cáp treo ba dây dài 3.955 m với trụ cáp cao 214,8 m đạt kỷ lục Guinness, nối từ ga Cát Hải sang ga Phù Long (đặc khu Cát Hải), thời gian di chuyển trên không chỉ mất 9 phút, giúp du khách ngắm nhìn toàn cảnh rừng ngập mặn và các đầm nuôi trồng hải sản trên vịnh từ trên cao.
* '''Xe buýt Cát Bà trọn gói:''' Các hãng xe du lịch (Cát Bà Express, Good Morning Cát Bà, Daiichi Travel) cung cấp dịch vụ đón khách từ trung tâm nội thành (phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền), đi qua cầu vượt biển Đình Vũ - Cát Hải, sang phà hoặc cáp treo rồi chuyển tiếp xe buýt về thẳng trung tâm đô thị Cát Bà.
* '''Tàu du lịch và du thuyền Vịnh Lan Hạ:''' Xuất bến từ Bến Bèo (đặc khu Cát Hải) đưa du khách đi tham quan các làng chài nổi Cái Bèo, đảo Khỉ, hang Sáng - Tối và các bãi tắm tự nhiên trên vịnh.

=== Di chuyển đường bộ nội vùng ===
* '''Xe buýt công cộng:''' Hệ thống xe buýt công cộng kết nối xuyên suốt các phường trung tâm và các xã ngoại thành:
  * Tuyến số 01: Cầu Rào (phường Lê Chân) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 02: Bến Bính (phường Hồng Bàng) - Bến xe Vĩnh Niệm.
  * Tuyến số 03: Khách sạn Dầu Khí (phường Ngô Quyền) - phường Đồ Sơn.
  * Tuyến số 09: Bến xe Vĩnh Niệm - xã Tiên Lãng - xã Vĩnh Bảo.
  * Tuyến xe buýt liên vùng: Kết nối trung tâm Hải Phòng với phường Hải Dương, phường Chu Văn An (Chí Linh).
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt và phổ biến nhất để tham gia các tour ẩm thực (food tour) nội đô hoặc tự do khám phá các cung đường đèo ven biển Cát Bà, Đồ Sơn. Điểm cho thuê xe máy tập trung quanh Ga Hải Phòng (phường Gia Viên, phường Ngô Quyền) và khu vực trung tâm Cát Bà với giá từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Taxi &amp; Xe công nghệ:'''
  * Taxi Mai Linh Hải Phòng: ☎ +84 225 3833 833
  * Taxi Én Vàng: ☎ +84 225 3777 999
  * Taxi Mai Linh Hải Dương: ☎ +84 220 3858 585
  * Xanh SM / Grab: Dịch vụ gọi xe máy và ô tô công nghệ hoạt động dày đặc tại các phường nội thành Hải Phòng, Hải Dương, Đồ Sơn và Cát Hải.
* '''Xe điện du lịch:''' Hoạt động phổ biến trên các tuyến đường ven biển phục vụ chở khách ngắm cảnh tại trung tâm đảo Cát Bà và bán đảo phường Đồ Sơn (giá vé tính theo lượt hoặc chuyến từ 15.000 - 20.000 VNĐ/người).

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Cát Bà Island.jpg|nhỏ|Cảnh quan đảo Cát Bà thuộc Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới tại đặc khu Cát Hải]]

=== Quần thể Di sản Thiên nhiên Thế giới Cát Bà &amp; Vịnh Lan Hạ ===
* {{xem
| tên=Quần đảo Cát Bà &amp; Vườn Quốc gia Cát Bà | tên khác=Cat Ba Archipelago &amp; National Park
| trang web=http://catbanp.com.vn | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.8000 | kinh độ=106.9990 | chỉ đường=Trung tâm đảo Cát Bà, cách bến tàu trung tâm 12 km
| điện thoại=+84 225 3888 105 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Vé vào cổng Vườn Quốc gia: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể di sản thiên nhiên thế giới thuộc cụm Di sản Vịnh Hạ Long - Quần đảo Cát Bà được UNESCO công nhận. Quần đảo gồm 367 hòn đảo lớn nhỏ nằm trên vùng biển đá vôi phong hóa karst ngập nước. Vườn Quốc gia Cát Bà có diện tích hơn 17.300 ha (gồm hợp phần trên cạn và biển), là nơi cư trú duy nhất trên thế giới của loài Voọc đầu trắng Cát Bà (loài linh trưởng cực kỳ nguy cấp trong Sách đỏ thế giới), sở hữu các điểm tham quan nổi bật:
* '''Đỉnh Ngự Lâm:''' Điểm leo núi xuyên rừng kim giao tự nhiên ở độ cao 225 m, cho tầm nhìn bao quát toàn bộ thung lũng đá vôi và thảm rừng mưa nhiệt đới nguyên sinh.
* '''Động Trung Trang:''' Hang động karst tự nhiên dài hơn 300 m xuyên qua lòng núi đá vôi với hệ thống thạch nhũ hóa thạch rực rỡ, từng là căn cứ quân sự thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Hang Quân Y:''' Bệnh viện dã chiến trong lòng hang đá vôi độc nhất vô nhị hoàn thành năm 1965, gồm 3 tầng hầm bằng bê tông cốt thép kiên cố với 17 phòng chức năng (phòng mổ, phòng bệnh nhân, phòng tập thể lực).
* '''Làng cổ Việt Hải:''' Bản làng truyền thống của cư dân địa phương nằm biệt lập giữa thung lũng rừng già kẹp giữa các dãy núi đá vôi; du khách tiếp cận bằng tàu du lịch xuyên vịnh Lan Hạ hoặc trekking 9 km băng rừng nguyên sinh.
}}

* {{xem
| tên=Vịnh Lan Hạ &amp; Làng chài nổi Cái Bèo | tên khác=Lan Ha Bay &amp; Cai Beo Floating Village
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7300 | kinh độ=107.0500 | chỉ đường=Xuất bến từ Bến Bèo
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan thắng cảnh vịnh: 80.000 VNĐ/người
| nội dung=Vùng vịnh biển hình vòng cung nằm tiếp giáp phía Nam Vịnh Hạ Long, bao gồm hơn 400 hòn đảo đá vôi phủ thảm thực vật xanh ngắt và 139 bãi cát san hô tự nhiên thoai thoải. Làng chài nổi Cái Bèo là di chỉ khảo cổ học biển có niên đại hơn 7.000 năm thời tiền sử, đồng thời là làng chài nuôi cá lồng bè nổi cổ xưa nhất Việt Nam với hàng trăm hộ dân sinh sống trên nhà bè dập dềnh mặt nước. Điểm dừng chân trên vịnh gồm: Đảo Nam Cát, Đảo Ba Trái Đào, Đảo Khỉ (Bãi Cát Dứa) và khu vực chèo thuyền kayak Hang Sáng - Hang Tối.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Bãi tắm Cát Cò 1, 2, 3 | tên khác=Cat Co Beaches
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7180 | kinh độ=107.0520 | chỉ đường=Cách trung tâm đô thị Cát Bà 1 km về phía Đông
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Ba bãi tắm tự nhiên kẹp giữa các vách núi đá vôi dựng đứng hướng ra vịnh Lan Hạ, được nối liền với nhau bằng con đường đi bộ lát gỗ và bê tông uốn lượn men theo vách đá sát mép biển ngắm cảnh sóng vỗ.
}}

[[Tập tin:Den_kiep_bac.jpg|nhỏ|Đền Kiếp Bạc bên bờ sông Lục Đầu tại phường Trần Hưng Đạo]]

=== Quần thể Di tích Lịch sử Quốc gia đặc biệt Côn Sơn - Kiếp Bạc ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Côn Sơn | tên khác=Chùa Côn Sơn / Tư Phúc Tự
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Nguyễn Trãi | vĩ độ=21.1440 | kinh độ=106.3890 | chỉ đường=Dưới chân núi Côn Sơn (núi Huân)
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Trung tâm văn hóa tôn giáo gắn liền với cuộc đời của Đệ tam Tổ Thiền phái Trúc Lâm Huyền Quang và Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới Nguyễn Trãi. Quần thể gồm:
* '''Chùa Côn Sơn (Thiên Tư Phúc Tự):''' Ngôi cổ tự khởi dựng từ thời Trần thế kỷ 14, nơi lưu giữ bia đá &quot;Thanh Hư Động&quot; do vua Trần Duệ Tông ngự bút đề tặng năm 1373 và Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ phục dựng bề thế.
* '''Suối Côn Sơn &amp; Thạch Bàn:''' Dòng suối đá trong vắt chảy rì rầm dưới tán rừng thông cổ thụ, nơi gắn với bài thơ ''Côn Sơn ca'' bất hủ của Nguyễn Trãi và phiến đá Thạch Bàn nơi người từng ngồi nghỉ ngơi ngâm vịnh.
* '''Đền thờ Nguyễn Trãi (Ức Trai Linh Từ):''' Công trình kiến trúc gỗ lim truyền thống tọa lạc dưới chân núi Ngũ Nhạc, tựa lưng vào rừng thông bạt ngàn.
* '''Bàn Cờ Tiên:''' Nằm trên đỉnh núi Côn Sơn ở độ cao hơn 200 m, khu vực bằng phẳng có phiến đá lớn khắc hình bàn cờ tướng nhìn bao quát toàn bộ đồng bằng Chí Linh.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Kiếp Bạc | tên khác=Kiep Bac Temple
| trang web=http://consonkiepbac.org.vn | email=
| địa chỉ=phường Trần Hưng Đạo | vĩ độ=21.1250 | kinh độ=106.3750 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa thung lũng núi Rồng bên bờ sông Lục Đầu
| điện thoại=+84 220 3882 345 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé tham quan: 30.000 VNĐ/người
| nội dung=Đại bản doanh Vạn Kiếp thời Trần - nơi Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn lập căn cứ quân sự huấn luyện hơn 20 vạn thủy binh đánh tan quân Nguyên Mông trong hai cuộc kháng chiến năm 1285 và 1288. Sau khi ngài viên tịch năm 1300, triều đình cho lập đền phụng thờ. Mặt tiền đền hướng ra sông Lục Đầu (nơi hội tụ của 6 dòng sông: sông Cầu, sông Thương, sông Lục Nam, sông Đuống, sông Kinh Thầy và sông Thái Bình); khuôn viên gồm cổng ngũ môn uy nghiêm, giếng Mắt Rồng, đền thờ Đức Thánh Trần cùng hai con gái và các danh tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
}}

* {{xem
| tên=Đền thờ Chu Văn An | tên khác=Chu Van An Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Phượng Hoàng, phường Chu Văn An | vĩ độ=21.1710 | kinh độ=106.3980 | chỉ đường=Cách chùa Côn Sơn 5 km về phía Bắc
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nơi phụng thờ &quot;Vạn thế sư biểu&quot; Chu Văn An (1292 - 1370) - người thầy giáo mẫu mực của muôn đời sau khi dâng &quot;Thất trảm sớ&quot; xin chém 7 gian thần không được đã cáo quan về núi Phượng Hoàng ở ẩn dạy học và viết sách. Lối lên đền gồm hàng trăm bậc đá len lỏi qua rừng thông xanh ngắt dẫn lên đền chính, giếng Son và lăng mộ của thầy Chu Văn An trên đỉnh núi.
}}

[[Tập tin:Bãi_cọc_cửa_sông_Bạch_Đằng.jpg|nhỏ|Quần thể Di tích Lịch sử Bạch Đằng - Tràng Kênh tại phường Bạch Đằng]]

=== Di tích Quân sự Bạch Đằng, Tôn giáo &amp; Danh nhân ===
* {{xem
| tên=Quần thể Di tích Lịch sử Danh thắng Tràng Kênh - Bạch Đằng | tên khác=Trang Kenh - Bach Dang Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Bạch Đằng | vĩ độ=20.9580 | kinh độ=106.7450 | chỉ đường=Ngay ngã ba sông Bạch Đằng và sông Giá
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí hoàn toàn (kể cả gửi xe và nước uống)
| nội dung=Quần thể di tích lịch sử tri ân ba chiến thắng vĩ đại trên dòng sông Bạch Đằng lịch sử (năm 938, 981 và 1288). Khuôn viên gồm Quảng trường Chiến thắng hướng thẳng ra sông Bạch Đằng với ba pho tượng đồng khổng lồ uy nghiêm cao 11 m của Đức Vương Ngô Quyền, Hoàng đế Lê Đại Hành và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn; kề bên là mô hình tái hiện trận địa cọc gỗ Bạch Đằng cắm dưới lòng sông, Đền thờ Bác Hồ, Chùa Tràng Kênh Trúc Lâm và Bảo tàng lịch sử chiến thắng Bạch Đằng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm | tên khác=Nguyen Binh Khiem Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Trung Am, xã Nguyễn Bỉnh Khiêm | vĩ độ=20.6650 | kinh độ=106.5680 | chỉ đường=Cách trung tâm thành phố 35 km về phía Tây Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể tưởng niệm Danh nhân văn hóa, nhà triết học, nhà tiên tri lỗi lạc của thế kỷ 16 Nguyễn Bỉnh Khiêm (1491 - 1585). Khu di tích gồm đền thờ chính, khu mộ phụ thân, Am Bạch Vân nơi cụ dạy học và sáng tác thơ ca, quán Trung Tân bên bờ sông Hàn (sông Tuyết Giang), cầu Tràng Trình và quần thể tượng sáp, tượng đá tái hiện cuộc đời thanh bạch cùng các sấm truyền thế sự của Trạng Trình.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Văn miếu Mao Điền | tên khác=Mao Dien Temple of Literature
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Mao Điền | vĩ độ=20.9520 | kinh độ=106.1950 | chỉ đường=Nằm sát cạnh Quốc lộ 5
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Văn miếu lớn thứ hai miền Bắc sau Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội, từng là trường thi Hương của trấn Hải Dương và kinh đô nhà Mạc thế kỷ 16. Công trình bảo tồn nguyên vẹn kiến trúc chữ &quot;Nhị&quot; gồm nhà Tiền tế và Hậu cung lợp ngói mũi hài, phụng thờ Khổng Tử cùng 8 vị đại khoa danh nhân đất Việt: Chu Văn An, Mạc Đĩnh Chi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Tuệ Tĩnh, Lương Thế Vinh, Phạm Sư Mạnh và nữ tiến sĩ duy nhất trong lịch sử khoa bảng phong kiến Việt Nam Nguyễn Thị Duệ.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền thờ Thầy thuốc Nam Tuệ Tĩnh | tên khác=Chùa Giám &amp; Đền Bia
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Cẩm Giang và xã Tuệ Tĩnh | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.2180 | chỉ đường=Cách Văn miếu Mao Điền khoảng 4 km
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích phụng thờ Đại danh y Thiền sư Tuệ Tĩnh - người mở đầu cho nền y học cổ truyền dân tộc với phương châm bất hủ ''&quot;Nam dược trị Nam nhân&quot;''. Chùa Giám (xã Cẩm Giang) lưu giữ Tòa Cửu Phẩm Liên Hoa bằng gỗ hình lục giác 9 tầng xoay quanh trục có niên đại từ thế kỷ 17; Đền Bia (xã Tuệ Tĩnh) là nơi thờ tấm bia đá ghi lại di nguyện thiêng liêng của Tuệ Tĩnh khi mất tại Trung Quốc: ''&quot;Ai về nước Nam cho tôi về với&quot;''.
}}

* {{xem
| tên=Quần thể Di tích An Phụ - Kính Chủ | tên khác=An Phu - Kinh Chu Relics
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Trần Liễu và phường Nhị Chiểu | vĩ độ=21.0150 | kinh độ=106.5280 | chỉ đường=Trên dải núi đá vôi ven sông Kinh Thầy
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích quốc gia đặc biệt gồm Đền Cao trên đỉnh núi An Phụ thờ An Sinh Vương Trần Liễu (thân phụ Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn), nơi đặt Tượng đài Trần Hưng Đạo bằng đá xanh nguyên khối cao 12,7 m nhìn về biển Đông. Kề bên là Động Kính Chủ - bảo tàng văn bia đá tự nhiên lớn bậc nhất Việt Nam lưu giữ hơn 40 văn bia khắc trực tiếp vào vách đá vôi từ thời Trần, Lê, Mạc, Nguyễn.
}}

[[Tập tin:Denquat.jpg|nhỏ|Đền Quát &quot;Yết Kiêu thần từ&quot; thờ danh tướng Yết Kiêu tại xã Yết Kiêu]]

* {{xem
| tên=Đền Quát (Yết Kiêu Thần Từ) | tên khác=Yet Kieu Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Hạ Bì, xã Yết Kiêu | vĩ độ=20.8750 | kinh độ=106.2750 | chỉ đường=Bên bờ sông Đáy thuộc hệ thống sông Thái Bình
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử cấp quốc gia phụng thờ danh tướng tài ba Yết Kiêu (Phạm Hữu Thế) - vị tướng thủy quân thời Trần có tài bơi lặn phi thường, lập nhiều chiến công đục thủng thuyền chiến giặc Nguyên Mông trên sông Bạch Đằng. Đền nằm tựa lưng vào bờ đê rợp bóng mát, khuôn viên lưu giữ nhiều sắc phong, văn bia đá và là nơi tổ chức lễ hội bơi chải truyền thống vào tháng Giêng âm lịch.
}}

* {{xem
| tên=Cụm Di tích Đền - Đình Sượt | tên khác=Đền Sượt / Đại Tư Mã Từ
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9250 | kinh độ=106.3280 | chỉ đường=Khu vực làng Sượt cũ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Di tích lịch sử văn hóa phụng thờ Đại Tư Mã tướng quân Vũ Hựu - danh tướng thời Lê sơ có công dẹp giặc giữ yên bờ cõi. Cụm di tích gồm đền và đình cổ kính rêu phong, lưu giữ các mảng chạm khắc gỗ kênh bong thời Hậu Lê và là nơi tổ chức Lễ hội bơi chải trên cạn (hát chèo cạn) và lễ nấu rượu cúng đầu xuân nổi tiếng của xứ Đông.
}}

[[Tập tin:Do Son - Plage du Pagodon en 2007.jpg|nhỏ|Bờ biển Đồ Sơn tại phường Đồ Sơn]]

=== Bán đảo Đồ Sơn &amp; Đảo tiền tiêu Bạch Long Vĩ ===
* {{xem
| tên=Bán đảo Du lịch Đồ Sơn | tên khác=Do Son Peninsula
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Đồ Sơn và phường Nam Đồ Sơn | vĩ độ=20.7050 | kinh độ=106.7900 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hồng Bàng 22 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Bán đảo đồi núi vươn dài 5 km ra biển Đông với rừng thông reo và bờ cát thoai thoải. Các điểm danh thắng tiêu biểu gồm:
* '''Bãi tắm Khu 1, Khu 2, Khu 3:''' Các bãi tắm tự nhiên truyền thống sầm uất dịch vụ ẩm thực hải sản và mô tô nước.
* '''Biệt thự Bảo Đại:''' Biệt thự nghỉ dưỡng của vị hoàng đế cuối cùng triều Nguyễn xây dựng năm 1928 trên đồi Vung ở độ cao gần 40 m nhìn thẳng ra biển.
* '''Bến K15 - Bến tàu Không số:''' Điểm xuất phát của những con tàu Không số huyền thoại chở vũ khí chi viện cho chiến trường miền Nam trên tuyến [[Đường mòn Hồ Chí Minh trên biển]] thời kháng chiến chống Mỹ.
* '''Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng (Dragon Ocean):''' Đại quần thể du lịch nghỉ dưỡng lấn biển hiện đại với bãi tắm nhân tạo cát trắng nước trong lọc bằng công nghệ sinh học dài hơn 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
* '''Hải đăng Hòn Dấu &amp; Đảo Hòn Dấu:''' Hòn đảo nguyên sinh cách mũi bán đảo 1 km với thảm rừng đa búp đỏ cổ thụ hàng trăm năm tuổi, Đền thờ Nam Hải Thần Vương và ngọn hải đăng cổ xây dựng từ năm 1892.
}}

* {{xem
| tên=đặc khu Bạch Long Vĩ | tên khác=Bach Long Vi Island
| trang web= | email=
| địa chỉ=đặc khu Bạch Long Vĩ | vĩ độ=20.1333 | kinh độ=107.7167 | chỉ đường=Cách đất liền bán đảo Đồ Sơn 110 km về phía Đông Nam giữa Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Miễn phí (cần đăng ký thủ tục với cơ quan quản lý biên phòng)
| nội dung=Hòn đảo tiền tiêu cực Đông của miền Bắc có diện tích hơn 2,5 km² nổi giữa trung tâm Vịnh Bắc Bộ, giữ vai trò mốc chuẩn phân định vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc. Đảo sở hữu Ngọn hải đăng Bạch Long Vĩ cao hơn 80 m so với mực nước biển, âu cảng tàu cá Bạch Long Vĩ tấp nập hàng ngàn tàu thuyền đánh bắt ngoài khơi, các bãi rạn san hô tầng nông nguyên sơ bao quanh đảo và ngôi chùa Bạch Long Tự thanh tịnh nơi đầu sóng ngọn gió.
}}

[[Tập tin:Haiphong Opera House.jpg|nhỏ|Nhà hát lớn Hải Phòng tại phường Hồng Bàng]]

=== Bảo tàng, Công trình Kiến trúc &amp; Tôn giáo Tiêu biểu ===
* {{xem
| tên=Nhà hát lớn Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Opera House
| trang web= | email=
| địa chỉ=Quảng trường Nhà hát lớn, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8600 | kinh độ=106.6820 | chỉ đường=Trung tâm dải công viên
| điện thoại=+84 225 3842 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Tham quan ngoại cảnh cả ngày | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà hát thành phố khánh thành năm 1912 mang phong cách kiến trúc Tân cổ điển Pháp với mặt tiền có hàng cột Corinthian, trần nhà vòm vẽ hoa văn thiên thần nghệ thuật Baroque châu Âu. Công trình nằm kề dải công viên cây xanh trung tâm dài 2,8 km uốn lượn qua hồ Tam Bạc và Trung tâm triển lãm mỹ thuật.
}}

* {{xem
| tên=Nhà thờ Chính tòa Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Cathedral
| trang web= | email=
| địa chỉ=Số 46 Đường Hoàng Văn Thụ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8615 | kinh độ=106.6790 | chỉ đường=Cách Nhà hát lớn khoảng 400 m
| điện thoại=+84 225 3842 811 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Nhà thờ chính tòa của Giáo phận Hải Phòng xây dựng từ những năm 1880 mang phong cách kiến trúc Gothic thanh thoát với tháp chuông cao vút, cửa sổ kính màu trang trí tranh thánh và khuôn viên râm mát giữa trung tâm đô thị.
}}

[[Tập tin:NhaThoLonHaiduong.jpg|nhỏ|Nhà thờ lớn Hải Dương tại phường Hải Dương]]

* {{xem
| tên=Nhà thờ lớn Hải Dương | tên khác=Hai Duong Church
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Trần Hưng Đạo, phường Hải Dương | vĩ độ=20.9380 | kinh độ=106.3210 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi thánh đường cổ kính của cộng đồng Công giáo xứ Đông xây dựng từ đầu thế kỷ 20 với mái vòm Gothic cao ráo, tháp chuông uy nghiêm và khuôn viên rợp bóng cây cổ thụ bên dòng sông Sặt.
}}

[[Tập tin:Nhà trưng bày bảo tàng Hải Dương, thành phố Hải Dương, tỉnh Hải Dương.jpg|nhỏ|Nhà trưng bày Bảo tàng Hải Dương tại phường Thành Đông]]

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Dương | tên khác=Hai Duong Museum
| trang web= | email=
| địa chỉ=Đường Hồng Quang, phường Thành Đông | vĩ độ=20.9410 | kinh độ=106.3260 | chỉ đường=Gần khu vực Quảng trường Độc Lập
| điện thoại=+84 220 3852 741 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Không gian trưng bày hàng ngàn hiện vật cổ vật quý giá phản ánh lịch sử văn hiến xứ Đông qua các thời kỳ: di chỉ đồ đá, đồ đồng, các dòng gốm cổ Chu Đậu thế kỷ 14 - 17, hệ thống sắc phong, mộc bản triều Nguyễn và mô hình phục dựng ngôi nhà cổ của quan nghè Nguyễn Quý Tân.
}}

* {{xem
| tên=Bảo tàng Hải Phòng | tên khác=Hai Phong Museum
| trang web=http://baotanghaiphong.gov.vn | email=
| địa chỉ=Số 66 Đường Điện Biên Phủ, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8620 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Tòa nhà kiến trúc Pháp cổ điển
| điện thoại=+84 225 3842 785 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:00 - 11:00, 14:00 - 17:00 (đóng cửa thứ Hai) | giá=Miễn phí
| nội dung=Bảo tàng thành lập từ năm 1959 nguyên là trụ sở Ngân hàng Pháp - Hoa, lưu giữ hơn 20.000 hiện vật quý phản ánh quá trình hình thành đô thị cảng, di chỉ khảo cổ học Cái Bèo, cọc gỗ Bạch Đằng năm 1288 và lịch sử phong trào công nhân vùng cửa sóng.
}}

== Hoạt động ==
* '''Khám phá Vịnh Lan Hạ bằng thuyền buồm &amp; Chèo thuyền kayak:''' Thuê thuyền kayak tự chèo qua các vòm hang karst ngập nước tại Hang Sáng - Hang Tối (đặc khu Cát Hải), lướt trên làn nước xanh ngọc bích phẳng lặng xuyên vào các áng nước kín ngắm bầy khỉ hoang dã.
* '''Trekking xuyên rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cát Bà:''' Thực hiện lộ trình đi bộ thể thao 9 km xuyên qua thung lũng đá vôi, rừng kim giao cổ thụ từ trung tâm Vườn Quốc gia xuống bản làng cổ Việt Hải, kết hợp đạp xe ngắm đồng ruộng và trải nghiệm dịch vụ ngâm chân cá suối massage.
* '''Trải nghiệm &quot;Food Tour&quot; ẩm thực đường phố Hải Phòng:''' Thuê xe máy dạo quanh các tuyến phố ẩm thực nổi tiếng tại phường Cầu Đất, phường Lê Chân, phường Gia Viên để nếm thử các món ăn vỉa hè: bánh đa cua đồng, bánh mì cay patê Cột Đèn, chè dừa dầm, cà phê cốt dừa và bún cá cay.
* '''Chinh phục đỉnh núi Côn Sơn &amp; Bàn Cờ Tiên:''' Leo bộ qua hơn 600 bậc đá dưới tán rừng thông reo ngút ngàn tại phường Nguyễn Trãi, ngắm nhìn thạch bàn cổ kính bên bờ suối Côn Sơn và đón gió mát trên đỉnh Bàn Cờ Tiên.
* '''Tắm biển và trải nghiệm thể thao nước tại Đồi Rồng Đồ Sơn:''' Tắm biển tại bãi tắm nhân tạo nước trong cát trắng lọc công nghệ sinh học, thử sức các trò chơi cảm giác mạnh môtô nước, dù lượn trên cao tại phường Đồ Sơn.
* '''Hành hương chiêm bái di tích đầu xuân Côn Sơn - Kiếp Bạc:''' Tham dự Lễ hội Mùa xuân Côn Sơn (tháng Giêng) và Lễ hội Mùa thu Kiếp Bạc (tháng 8 âm lịch) với các nghi lễ rước nước, liên hoan diễn xướng hầu Thánh và lễ hội đua thuyền rồng truyền thống trên sông Lục Đầu (phường Trần Hưng Đạo).
* '''Lặn ngắm rạn san hô đảo Bạch Long Vĩ:''' Đeo kính lặn và ống thở thám hiểm các bãi đá rạn san hô ngầm nhiều màu sắc nguyên sơ bao quanh các vụng biển của [[đặc khu Bạch Long Vĩ]].
== Mua sắm ==
Sản vật của thành phố Hải Phòng mới là sự kết hợp phong phú giữa nguồn hải sản đánh bắt từ các ngư trường Vịnh Bắc Bộ, đảo Cát Bà, Bạch Long Vĩ và các sản vật nông nghiệp, bánh kẹo cổ truyền danh tiếng của vùng châu thổ xứ Đông.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Bánh đậu xanh Hải Dương:''' Bánh cổ truyền làm từ bột đậu xanh lòng vàng rang chín mịn màng, phối trộn với đường cát trắng, mỡ lợn phi thơm và tinh dầu hoa bưởi; bánh được cắt thành từng khối vuông nhỏ, tan mịn nơi đầu lưỡi với vị ngọt béo bùi ngậy tại phường Hải Dương, phường Lê Thanh Nghị (các nhãn hiệu gia truyền lâu đời: Nguyên Hương, Bảo Hiên, Rồng Vàng Minh Ngọc).
* '''Nước mắm Cát Hải:''' Nước mắm cá nục, cá quẩn ủ chượp phơi nắng và đảo náo tự nhiên bằng phương pháp cổ truyền hơn 100 năm tại đặc khu Cát Hải; nước mắm cốt có màu cánh gián đậm đà, mùi thơm nồng đặc trưng, độ đạm tự nhiên cao và hậu vị ngọt sâu.
* '''Bánh gai Ninh Giang:''' Bánh làm từ bột gạo nếp cái hoa vàng ngâm giã nhuyễn trộn lá gai giã mịn tạo màu đen tuyền bóng mượt; nhân bánh gồm đỗ xanh đồ chín, thịt mỡ ướp đường giòn sần sật, mứt sen, cùi dừa nạo và hạt bí; gói trong nhiều lớp lá chuối khô rồi đem hấp chín tại xã Ninh Giang.
* '''Mực một nắng &amp; Chả mực Cát Bà:''' Mực ống tươi sống đánh bắt từ vùng biển đặc khu Cát Hải xẻ lưng phơi qua đúng một đợt nắng to biển đảo, thịt dày dẻo mềm ngọt đậm; chả mực nang giã tay thủ công chiên vàng thơm phức giòn sần sật.
* '''Vải thiều Thanh Hà:''' Giống vải thiều nức tiếng trồng tại xã Thanh Hà có vỏ mỏng màu đỏ tươi gai nhẵn, cùi dày trong suốt mọng nước, hạt tiêu nhỏ hoặc không hạt, vị ngọt lịm thanh mát không chua chát thu hoạch rộ vào tháng 5 - 6.
* '''Bào ngư &amp; Bách hoa Bạch Long Vĩ:''' Bào ngư chín lỗ tự nhiên khai thác từ các rạn đá ngầm sâu quanh đảo đặc khu Bạch Long Vĩ, giàu giá trị dinh dưỡng cao, có thể mua tươi sống ướp đá hoặc sấy khô hút chân không làm quà biếu cao cấp.
* '''Gốm sứ Chu Đậu:''' Dòng gốm cổ truyền đạt đỉnh cao từ thế kỷ 14 đến 17 tại xã Thái Tân; phục dựng thành công kỹ nghệ men tro trấu tự nhiên, họa tiết thuần Việt vẽ lam dưới men tinh xảo phản ánh nét văn hóa thuần hậu của người Việt cổ.
* '''Bánh đa đỏ Hải Phòng:''' Bánh đa làm từ bột gạo tẻ ngâm tráng mỏng, dùng nước bột hạt điều hoặc đường mía thắng tạo màu đỏ sẫm tự nhiên; phơi khô dẻo dai đóng gói phục vụ du khách mua về nấu canh bánh đa cua tại phường Lê Chân, phường Ngô Quyền.

[[Tập tin:Haiduong Marches.JPG|nhỏ|Chợ truyền thống xứ Đông thời kỳ trước]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Ga &amp; Chợ Cố Đạo (phường Gia Viên):''' Thiên đường ẩm thực đường phố và chợ thực phẩm khô nằm ngay kề Ga Hải Phòng, nơi bày bán đầy đủ bánh mì que cay, chả chìa Hạ Lũng, patê đóng hộp và hải sản khô.
* '''Chợ Đổ (Chợ Tam Bạc, phường Hồng Bàng):''' Khu chợ thương mại bán buôn lâu đời nhất đô thị cảng xây dựng từ thời Pháp thuộc, chuyên doanh các loại vải vóc, quần áo, thảo dược đông y và nông thổ sản các tỉnh phía Bắc.
* '''Chợ Hải sản Cát Bà (đặc khu Cát Hải):''' Nằm sát bến tàu khách, chuyên cung cấp các loại hải sản biển tươi sống đánh bắt trong ngày: cá song, tôm hùm, tu hài, bề bề, cua ghẹ và mực nhảy.
* '''Trung tâm Thương mại Aeon Mall Lê Chân (phường Lê Chân):''' Đại siêu thị tổng hợp phong cách Nhật Bản lớn nhất thành phố, quy tụ các thương hiệu thời trang, đồ gia dụng quốc tế và chuỗi nhà hàng ẩm thực Á - Âu hiện đại.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực địa phương mang phong vị đậm đà, tươi sống mặn mòi của hải sản biển cảng Hải Phòng, kết hợp với nét cầu kỳ, tinh tế, thanh tao của các món ăn đồng quê trù phú vùng châu thổ Hải Dương.

Các món ngon đặc trưng nhất định phải thử:
* '''Bánh đa cua Hải Phòng:''' Món ăn biểu tượng của ẩm thực đất Cảng với sợi bánh đa đỏ dẻo dai trần nước sôi; nước dùng nấu từ gạch và thịt cua đồng giã nhuyễn thơm ngọt đậm đà có vị chua thanh dịu của cà chua và me tươi; ăn kèm chả lá lốt thơm nồng, chả cá chiên vàng, thịt tôm biển bóc nõn, hành phi giòn rụm, rau muống chẻ giòn hoặc rau cần ta, thêm chút ớt chưng cay xé lưỡi.
* '''Bánh mì cay Hải Phòng (Bánh mì que):''' Chiếc bánh mì dài nhỏ chừng hai ngón tay nướng giòn rụm trên bếp than; bên trong phết một lớp patê gan lợn béo ngậy mềm mượt thơm mùi tiêu tỏi; chấm cùng loại tương ớt lỏng gia truyền mang tên &quot;chí chương&quot; cay nồng chua ngọt tại phường Lê Chân và phường Cầu Đất cũ.
* '''Rươi Tứ Kỳ (Chả rươi):''' Món đặc sản theo mùa của vùng nước lợ xã Tứ Kỳ, xã An Thanh thu hoạch vào tháng 9 - 10 âm lịch (&quot;tháng chín đôi mươi, tháng mười mùng năm&quot;); con rươi tươi sống trộn cùng thịt nạc dăm xay nhuyễn, trứng gà, hành hoa, thì là và đặc biệt không thể thiếu vỏ quýt tươi băm nhỏ; đem rán vàng trên chảo lửa nhỏ tỏa hương thơm ngậy nức mũi.
* '''Bún cá cay Hải Phòng:''' Tô bún chan nước dùng hầm từ xương lợn và đầu cá biển ngọt thanh có màu điều đỏ au; xếp lớp thịt cá rô đồng hoặc cá thu rán giòn tan, lòng cá xào nghệ, chả cá thu dai ngọt và dọc mùng (bạc hà) giòn mát ngấm nước sốt.
* '''Chả chìa Hạ Lũng:''' Món ăn truyền thống của làng nghề Hạ Lũng (phường Hải An); thịt nạc heo tươi dẻo xay nhuyễn trộn cùng mực khô nang một nắng xắt hạt lựu, mỡ phần ướp đường; sau đó quết mịn bọc quanh một thanh mía lau rồi đem hấp chín sơ trước khi chiên vàng hoặc nướng than hoa; vị ngọt đậm đà của mía thấm ngược vào thớ thịt thơm giòn.
* '''Tu hài &amp; Bề bề Cát Bà hấp sả:''' Con tu hài (ốc vòi voi) và bề bề tươi sống bắt từ vịnh Lan Hạ thịt ngọt dày chắc; đem hấp bia sả hoặc nướng mỡ hành trên than hồng giữ trọn vị ngọt tự nhiên của biển.
* '''Bánh cuốn Hải Dương:''' Bánh tráng mỏng mềm mướt như lụa từ bột gạo tẻ ngâm kỹ; thoa lớp mỡ hành phi bóng bẩy rắc thịt nạc xào mộc nhĩ nấm hương; ăn nguội kèm chả quế thơm lừng và bát nước mắm pha ấm chua ngọt vừa miệng tại phường Thành Đông.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Quán Bánh đa cua Bà Cụ | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 179 Đường Cầu Đất, phường Lê Chân | vĩ độ=20.8540 | kinh độ=106.6850 | chỉ đường=Nằm trên trục đường phố ẩm thực Cầu Đất
| điện thoại=+84 904 666 054 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:00 | giá=45.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán bánh đa cua gia truyền hơn bốn đời nức tiếng nhất đô thị cảng, phục vụ cả bánh đa cua nước và bánh đa cua trộn thập cẩm với bề bề, tôm tươi, chả lá lốt và gạch cua đồng béo ngậy.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh mì cay Bà Già | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 57 Đường Lê Lợi, phường Gia Viên | vĩ độ=20.8580 | kinh độ=106.6910 | chỉ đường=Gần khu vực Ngã Sáu
| điện thoại=+84 225 3852 147 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 22:30 | giá=3.000 - 5.000 VNĐ/cái
| nội dung=Cơ sở khai sinh ra món bánh mì cay Hải Phòng nguyên bản với công thức patê gan lợn truyền thống béo bùi và nước ớt chí chương lên men cay xé lưỡi.
}}

* {{xem
| tên=Nhà hàng Rươi Tuấn Rươi | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn An Lão, xã Tứ Kỳ | vĩ độ=20.8120 | kinh độ=106.3850 | chỉ đường=Ven đê sông Thái Bình
| điện thoại=+84 912 345 678 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=09:00 - 21:00 | giá=150.000 - 350.000 VNĐ/người
| nội dung=Chuyên phục vụ các món ăn chế biến từ rươi nước lợ tự nhiên chính vụ Tứ Kỳ: chả rươi đúc trứng vỏ quýt, rươi kho niêu đất lá gấc, lẩu rươi măng chua và nem rươi giòn rụm.
}}

== Đồ uống ==
* '''Trà cúc Hải Phòng:''' Thức uống thảo mộc bình dân đặc trưng của người dân đất Cảng; pha từ hoa cúc vàng khô hãm cùng trà mạn, cam thảo thái lát, quất tươi vắt nước và đường phèn; uống nóng vào mùa đông để ấm họng hoặc uống đá mát lạnh vào mùa hè, vị đắng dịu thanh mát ban đầu và đọng lại vị ngọt sâu hậu vị tại các tuyến phố phường Phan Bội Châu, phường Hồng Bàng.
* '''Chè dừa dầm &amp; Cà phê cốt dừa:''' Món tráng miệng đường phố sáng tạo nổi tiếng khắp cả nước; gồm thạch dừa giòn, trân châu nhân cùi dừa dẻo, cùi dừa non nạo sợi chan ngập nước cốt dừa béo ngậy xay đá mịn mát lạnh tại phường Lê Chân.
* '''Bia hơi Hải Phòng:''' Nhà máy bia Hải Phòng thành lập từ thời Pháp thuộc năm 1892 với thương hiệu bia Bạch Đằng; bia tươi nấu từ malt đại mạch nguyên chất có màu vàng óng, bọt trắng mịn xốp, vị đắng thanh dịu uống cùng đĩa lạc luộc tại các quán vỉa hè ven hồ Tam Bạc.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Tòa nhà 45 tầng Hải Phòng Vin Imperia.jpg|nhỏ|Tòa tháp 45 tầng biểu tượng tại phường Hồng Bàng]]

Hệ thống lưu trú tại thành phố Hải Phòng mới phát triển toàn diện mọi phân khúc: từ các khách sạn 5 sao thương mại quốc tế tại các phường trung tâm Hồng Bàng, Ngô Quyền, các tổ hợp nghỉ dưỡng biển đảo sinh thái tại đặc khu Cát Hải, phường Đồ Sơn, đến các khách sạn dịch vụ cao cấp phục vụ chuyên gia tại phường Hải Dương:

=== Khách sạn cao cấp &amp; Nghỉ dưỡng quốc tế ===
* {{ngủ
| tên=Flamingo Cat Ba Resorts | trang web=https://flamingoresorts.vn | email=
| địa chỉ=Bãi tắm Cát Cò 1 và Cát Cò 2, đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7190 | kinh độ=107.0530 | chỉ đường=Tọa lạc trên vách núi ôm trọn hai bãi tắm
| điện thoại=+84 225 3888 688 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.800.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Quần thể nghỉ dưỡng 5 sao tiêu chuẩn quốc tế quy mô bậc nhất đảo Cát Bà với 3 tòa tháp &quot;rừng thẳng đứng&quot; xanh mát trên vách núi hướng thẳng ra Vịnh Lan Hạ; sở hữu hồ bơi vô cực nước ấm 4 mùa trên cao, tổ hợp tắm khoáng nóng onsen Ruriko phong cách Nhật Bản, spa Seva thải độc cơ thể và bãi tắm cát trắng riêng tư.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Sheraton Hai Phong | trang web=https://marriott.com | email=
| địa chỉ=Khu đô thị Vinhomes Imperia, phường Hồng Bàng | vĩ độ=20.8650 | kinh độ=106.6620 | chỉ đường=Tòa tháp biểu tượng 45 tầng ngã ba sông Cửa Cấm
| điện thoại=+84 225 3266 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=2.200.000 - 6.000.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao mang thương hiệu Marriott quốc tế tọa lạc trong tòa tháp cao nhất vùng duyên hải Bắc Bộ (148 m) với 362 phòng nghỉ xa hoa ngắm toàn cảnh sông núi đô thị cảng; trang bị hồ bơi bốn mùa trong nhà, phòng tập thể dục hiện đại, spa trị liệu và sky bar sang trọng trên tầng thượng.
}}

* {{ngủ
| tên=Dream Dragon Resort Đồi Rồng Đồ Sơn | trang web=https://dragonocean.com.vn | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Quốc tế Đồi Rồng, phường Đồ Sơn | vĩ độ=20.6920 | kinh độ=106.7780 | chỉ đường=Nằm trên bán đảo lấn biển Đồi Rồng
| điện thoại=+84 225 3866 999 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.600.000 - 4.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng biển 5 sao tiêu chuẩn quốc tế với hơn 300 phòng nghỉ view trực diện đại dương, sở hữu bãi biển cát trắng lọc nước trong công nghệ sinh học dài 1 km, sân golf 27 hố trên biển và công viên nước giải trí Legend Park.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Hải Dương | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 30 Đại lộ 30 Tháng 10, phường Lê Thanh Nghị | vĩ độ=20.9320 | kinh độ=106.3150 | chỉ đường=Khu vực cửa ngõ phía Tây trung tâm Hải Dương
| điện thoại=+84 220 3894 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=900.000 - 2.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng sang trọng với 181 phòng ngủ hiện đại, hồ bơi ngoài trời râm mát, trung tâm thể dục thể thao, sân tennis và nhà hàng phục vụ ẩm thực Á - Âu phục vụ du khách và chuyên gia công nghiệp.
}}

=== Khách sạn tầm trung &amp; Homestay sinh thái ===
* {{ngủ
| tên=Việt Hải Eco Homestay | trang web= | email=
| địa chỉ=Làng cổ Việt Hải, đặc khu Cát Hải | vĩ độ=20.7650 | kinh độ=107.0350 | chỉ đường=Nằm trong thung lũng biệt lập giữa rừng Cát Bà
| điện thoại=+84 988 234 567 | điện thoại miễn cước=
| giá=300.000 - 800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Lưu trú trong những căn nhà gỗ mái tranh hoặc nhà gạch truyền thống giữa thung lũng yên bình bao quanh bởi núi đá vôi, có dịch vụ xe đạp dạo quanh đồng ruộng và bữa ăn cơm lam gà đồi bản địa.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn giao thông ===
* Khi tham gia các tour trải nghiệm ẩm thực đường phố bằng xe máy tại phường Hồng Bàng, phường Ngô Quyền, phường Lê Chân, người lái cần chú ý hệ thống đường một chiều dày đặc quanh dải công viên trung tâm và khu vực nhà hát thành phố; tuân thủ nghiêm chỉnh tín hiệu đèn giao thông và luôn đội mũ bảo hiểm đạt chuẩn.
* Trục Quốc lộ 5 và Quốc lộ 10 có mật độ xe đầu kéo container và xe tải hạng nặng di chuyển với tần suất rất cao; người điều khiển xe máy và ô tô con cần giữ khoảng cách an toàn, tránh đi vào điểm mù của xe container và tuyệt đối không tạt đầu xe tải lớn.

=== An toàn biển đảo ===
* Mùa mưa bão từ tháng 7 đến tháng 9 trên Vịnh Bắc Bộ có thể xuất hiện các đợt áp thấp nhiệt đới và bão biển; khi Cảng vụ Hàng hải phát lệnh cấm biển, toàn bộ phà biển Đồng Bài - Cái Viềng, tuyến cáp treo Cát Hải - Phù Long, tàu cao tốc ra đặc khu Cát Hải và tàu ra đảo đặc khu Bạch Long Vĩ sẽ tạm dừng hoạt động để bảo đảm an toàn. Du khách cần chủ động theo dõi sát sao dự báo thời tiết hải văn trước chuyến đi.
* Khi tắm biển tại các bãi tắm tự nhiên Cát Cò (đặc khu Cát Hải) hoặc Đồ Sơn (phường Đồ Sơn), du khách cần tuân thủ hiệu lệnh cứu hộ, chú ý cờ báo vùng nước xoáy, đá ngầm trơn trượt và tuyệt đối không bơi ra xa khỏi phao tiêu an toàn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Hà Nội - Hải Phòng (CT04) khoảng 105 km (chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe) hoặc đi tàu hỏa từ Ga Hải Phòng để về thăm thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Quảng Ninh]]: Vượt qua cầu Bạch Đằng trên trục cao tốc CT06 chỉ mất 25 phút để đến thành phố Hạ Long chiêm ngưỡng Di sản Thiên nhiên Thế giới Vịnh Hạ Long, hoặc đi phà từ Gia Luận (Cát Bà) sang Tuần Châu.
* [[Bắc Ninh]]: Đi theo Quốc lộ 18 từ phường Chí Linh sang vùng đất di sản văn hóa quan họ Kinh Bắc, chùa Dâu, chùa Bút Tháp.
* [[Hưng Yên]]: Kết nối qua Quốc lộ 38 hoặc đường nối hai cao tốc sang vùng đất nhãn lồng Phố Hiến cổ kính. Theo Quốc lộ 10 vượt cầu Tiên Cựu và cầu Nghìn sang phía Nam để khám phá chùa Keo và vùng đồng bằng lúa nước Thái Bình.

{{geo|20.8561|106.6822}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Hải Phòng}}</text>
      <sha1>oewde4zy5c83b4pc93x2xoy4dwlzp5g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ninh Bình</title>
    <ns>0</ns>
    <id>915</id>
    <revision>
      <id>122728</id>
      <parentid>121938</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65053" sha1="0zx5ph6ylw2uyssw4eprduiz5l3xuqx" xml:space="preserve">{{pagebanner|Trang An banner.jpg|caption=Quần thể Danh thắng Tràng An tại Phường Tây Hoa Lư, Ninh Bình}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh [[Hà Nam Ninh]] thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], [[Hành cung Thiên Trường]], cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là [[Giáo phận Phát Diệm]] và [[Giáo phận Bùi Chu]]. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (Xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại Xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, [[Đinh Bộ Lĩnh]] lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước [[Đại Cồ Việt]] độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua [[Lý Thái Tổ]] dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (Phường Nam Định, Phường Thiên Trường) được xây dựng thành [[Hành cung Thiên Trường]] - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua [[Trần Thái Tông]] cho dựng [[Hành cung Vũ Lâm]] (Phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (Phường Tam Điệp, Phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (Phường Tam Chúc, Phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (Phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (Xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (Xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại Xã Bình Lục, Xã Gia Viễn, Xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (Xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (Xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá Xã Cúc Phương, Xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc Xã Phú Long), Xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại Phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại Xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (Xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (Xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc Xã Xuân Trường) và Phát Diệm (Xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại Phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc Phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (Xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại Phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua Phường Duy Tiên, Phường Phủ Lý, Phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang Phường Hoa Lư và Phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến Phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ Phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua Phường Đồng Văn, Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Phường Hoa Lư, Phường Yên Sơn đến dốc Xây (Phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua Phường Nam Định, Xã Cổ Lễ, Xã Yên Khánh, Phường Hoa Lư đến Xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Xã Hải Hậu xuống bãi biển Xã Hải Thịnh và vùng giáo phận Xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, Phường Hoa Lư, Phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (Phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (Phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (Phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, Phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, Phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (Phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (Phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (Xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (Xã Yên Tiến cũ, nay thuộc Xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (Phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại Phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (Phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (Xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm Phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, Phường Hoa Lư và Phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: Phường Hoa Lư - Phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: Phường Hoa Lư - Xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: Phường Hoa Lư - Xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: Phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: Phường Nam Định - Phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * *Taxi Mai Linh Ninh Bình:* ☎ +84 229 3622 622
  * *Taxi Xuân Thành:* ☎ +84 229 3686 868
  * *Taxi Mai Linh Nam Định:* ☎ +84 228 3252 525
  * *Taxi Mai Linh Hà Nam:* ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, Phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tây Hoa Lư và Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trường Yên cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, Phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=Xã Gia Sinh cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tam Chúc và Phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại Phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc Phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại Phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Kim Thái cũ (nay thuộc Xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại Xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, Xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại Xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, Xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách Phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, Xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=Xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại Xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Xuân Phương cũ (nay thuộc Xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách Phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại Phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc Phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại Phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=Xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Nam Định và Phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (Phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (Phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (Xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại Xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại Phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại Xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại Xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại Phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại Phường Hoa Lư, Phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại Phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc Xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại Xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển Xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (Phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (Xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (Xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại Xã Kim Sơn và Xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc Phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (Xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (Xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại Phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (Phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (Phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (Phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư, Phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (Xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại Phường Nam Định, Phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại Phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển Xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại Phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn Xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, Xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn Chả Đinh Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Trần Phú, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5410 | kinh độ=105.9150 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 226 3852 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=35.000 - 50.000 VNĐ/suất
| nội dung=Địa chỉ bánh cuốn chả than hoa nức tiếng tại Phủ Lý, phục vụ bánh tráng mỏng rắc hành phi ăn kèm chả miếng nướng vàng giòn và bát nước chấm đu đủ xanh ấm nóng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại Xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại Xã Cúc Phương, Xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại Xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại Phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, Xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (Xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>0zx5ph6ylw2uyssw4eprduiz5l3xuqx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122731</id>
      <parentid>122728</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:51:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="65058" sha1="gjoqspklzqxdk8hv18vvt4iad2v8dnb" xml:space="preserve">{{pagebanner|Vườn_chim_Thung_Nham_một_buổi_hoàng_hôn.jpg|caption=Vườn chim Thung Nham - Thung Nham Bird Garden}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh [[Hà Nam Ninh]] thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], [[Hành cung Thiên Trường]], cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là [[Giáo phận Phát Diệm]] và [[Giáo phận Bùi Chu]]. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (Xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại Xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, [[Đinh Bộ Lĩnh]] lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước [[Đại Cồ Việt]] độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua [[Lý Thái Tổ]] dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (Phường Nam Định, Phường Thiên Trường) được xây dựng thành [[Hành cung Thiên Trường]] - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua [[Trần Thái Tông]] cho dựng [[Hành cung Vũ Lâm]] (Phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (Phường Tam Điệp, Phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (Phường Tam Chúc, Phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (Phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (Xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (Xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại Xã Bình Lục, Xã Gia Viễn, Xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (Xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (Xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá Xã Cúc Phương, Xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc Xã Phú Long), Xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại Phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại Xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (Xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (Xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc Xã Xuân Trường) và Phát Diệm (Xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại Phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc Phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (Xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại Phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua Phường Duy Tiên, Phường Phủ Lý, Phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang Phường Hoa Lư và Phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến Phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ Phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua Phường Đồng Văn, Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Phường Hoa Lư, Phường Yên Sơn đến dốc Xây (Phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua Phường Nam Định, Xã Cổ Lễ, Xã Yên Khánh, Phường Hoa Lư đến Xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Xã Hải Hậu xuống bãi biển Xã Hải Thịnh và vùng giáo phận Xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, Phường Hoa Lư, Phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (Phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (Phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (Phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, Phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, Phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (Phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (Phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (Xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (Xã Yên Tiến cũ, nay thuộc Xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (Phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại Phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (Phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (Xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm Phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, Phường Hoa Lư và Phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: Phường Hoa Lư - Phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: Phường Hoa Lư - Xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: Phường Hoa Lư - Xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: Phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: Phường Nam Định - Phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * *Taxi Mai Linh Ninh Bình:* ☎ +84 229 3622 622
  * *Taxi Xuân Thành:* ☎ +84 229 3686 868
  * *Taxi Mai Linh Nam Định:* ☎ +84 228 3252 525
  * *Taxi Mai Linh Hà Nam:* ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, Phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tây Hoa Lư và Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trường Yên cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, Phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=Xã Gia Sinh cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tam Chúc và Phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại Phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc Phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại Phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Kim Thái cũ (nay thuộc Xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại Xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, Xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại Xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, Xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách Phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, Xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=Xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại Xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Xuân Phương cũ (nay thuộc Xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách Phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại Phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc Phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại Phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=Xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Nam Định và Phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (Phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (Phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (Xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại Xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại Phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại Xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại Xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại Phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại Phường Hoa Lư, Phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại Phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc Xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại Xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển Xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (Phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (Xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (Xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại Xã Kim Sơn và Xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc Phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (Xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (Xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại Phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (Phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (Phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (Phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư, Phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (Xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại Phường Nam Định, Phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại Phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển Xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại Phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn Xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, Xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn Chả Đinh Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Trần Phú, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5410 | kinh độ=105.9150 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 226 3852 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=35.000 - 50.000 VNĐ/suất
| nội dung=Địa chỉ bánh cuốn chả than hoa nức tiếng tại Phủ Lý, phục vụ bánh tráng mỏng rắc hành phi ăn kèm chả miếng nướng vàng giòn và bát nước chấm đu đủ xanh ấm nóng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại Xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại Xã Cúc Phương, Xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại Xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại Phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, Xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (Xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>gjoqspklzqxdk8hv18vvt4iad2v8dnb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122733</id>
      <parentid>122731</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:53:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64990" sha1="44xqy6yqph895fxhrd6tf9fvoqd9ih4" xml:space="preserve">{{pagebanner|WV banner Ninh Binh.jpg|caption=Ninh Binh}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh [[Hà Nam Ninh]] thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], [[Hành cung Thiên Trường]], cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là [[Giáo phận Phát Diệm]] và [[Giáo phận Bùi Chu]]. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (Xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại Xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, [[Đinh Bộ Lĩnh]] lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước [[Đại Cồ Việt]] độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua [[Lý Thái Tổ]] dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (Phường Nam Định, Phường Thiên Trường) được xây dựng thành [[Hành cung Thiên Trường]] - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua [[Trần Thái Tông]] cho dựng [[Hành cung Vũ Lâm]] (Phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (Phường Tam Điệp, Phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình &amp; Phân vùng sinh thái ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (Phường Tam Chúc, Phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (Phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (Xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (Xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại Xã Bình Lục, Xã Gia Viễn, Xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (Xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (Xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá Xã Cúc Phương, Xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc Xã Phú Long), Xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại Phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại Xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (Xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (Xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc Xã Xuân Trường) và Phát Diệm (Xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại Phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc Phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (Xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại Phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua Phường Duy Tiên, Phường Phủ Lý, Phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang Phường Hoa Lư và Phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến Phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ Phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua Phường Đồng Văn, Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Phường Hoa Lư, Phường Yên Sơn đến dốc Xây (Phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua Phường Nam Định, Xã Cổ Lễ, Xã Yên Khánh, Phường Hoa Lư đến Xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Xã Hải Hậu xuống bãi biển Xã Hải Thịnh và vùng giáo phận Xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, Phường Hoa Lư, Phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (Phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (Phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (Phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, Phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, Phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (Phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (Phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (Xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (Xã Yên Tiến cũ, nay thuộc Xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (Phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại Phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (Phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (Xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm Phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, Phường Hoa Lư và Phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: Phường Hoa Lư - Phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: Phường Hoa Lư - Xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: Phường Hoa Lư - Xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: Phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: Phường Nam Định - Phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * *Taxi Mai Linh Ninh Bình:* ☎ +84 229 3622 622
  * *Taxi Xuân Thành:* ☎ +84 229 3686 868
  * *Taxi Mai Linh Nam Định:* ☎ +84 228 3252 525
  * *Taxi Mai Linh Hà Nam:* ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, Phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tây Hoa Lư và Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trường Yên cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, Phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=Xã Gia Sinh cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tam Chúc và Phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại Phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc Phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại Phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Kim Thái cũ (nay thuộc Xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại Xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, Xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại Xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, Xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách Phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, Xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=Xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại Xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Xuân Phương cũ (nay thuộc Xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách Phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại Phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc Phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại Phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=Xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Nam Định và Phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (Phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (Phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (Xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại Xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại Phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại Xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại Xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại Phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại Phường Hoa Lư, Phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại Phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc Xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại Xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển Xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (Phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (Xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (Xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại Xã Kim Sơn và Xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc Phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (Xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (Xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại Phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (Phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (Phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (Phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư, Phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (Xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại Phường Nam Định, Phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại Phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển Xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại Phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn Xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, Xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn Chả Đinh Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Trần Phú, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5410 | kinh độ=105.9150 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 226 3852 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=35.000 - 50.000 VNĐ/suất
| nội dung=Địa chỉ bánh cuốn chả than hoa nức tiếng tại Phủ Lý, phục vụ bánh tráng mỏng rắc hành phi ăn kèm chả miếng nướng vàng giòn và bát nước chấm đu đủ xanh ấm nóng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại Xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại Xã Cúc Phương, Xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại Xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại Phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, Xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (Xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>44xqy6yqph895fxhrd6tf9fvoqd9ih4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122736</id>
      <parentid>122733</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:57:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64925" sha1="cvy783hsis5rze3xts1qbr7sst4vrc6" xml:space="preserve">{{pagebanner|WV banner Ninh Binh.jpg|caption=Ninh Binh}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh Hà Nam Ninh thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], Hành cung Thiên Trường, cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là Giáo phận Phát Diệm và Giáo phận Bùi Chu. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (Xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại Xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước Đại Cồ Việt độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (Phường Nam Định, Phường Thiên Trường) được xây dựng thành Hành cung Thiên Trường - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua Trần Thái Tông cho dựng Hành cung Vũ Lâm (Phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (Phường Tam Điệp, Phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (Phường Tam Chúc, Phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (Phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (Xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (Xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại Xã Bình Lục, Xã Gia Viễn, Xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (Xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (Xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá Xã Cúc Phương, Xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc Xã Phú Long), Xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại Phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại Xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (Xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (Xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc Xã Xuân Trường) và Phát Diệm (Xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại Phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc Phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (Xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại Phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua Phường Duy Tiên, Phường Phủ Lý, Phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang Phường Hoa Lư và Phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến Phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ Phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua Phường Đồng Văn, Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Phường Hoa Lư, Phường Yên Sơn đến dốc Xây (Phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua Phường Nam Định, Xã Cổ Lễ, Xã Yên Khánh, Phường Hoa Lư đến Xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Xã Hải Hậu xuống bãi biển Xã Hải Thịnh và vùng giáo phận Xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, Phường Hoa Lư, Phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (Phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (Phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (Phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, Phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, Phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (Phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (Phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (Xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (Xã Yên Tiến cũ, nay thuộc Xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (Phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại Phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (Phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (Xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm Phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, Phường Hoa Lư và Phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: Phường Hoa Lư - Phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: Phường Hoa Lư - Xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: Phường Hoa Lư - Xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: Phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: Phường Nam Định - Phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * *Taxi Mai Linh Ninh Bình:* ☎ +84 229 3622 622
  * *Taxi Xuân Thành:* ☎ +84 229 3686 868
  * *Taxi Mai Linh Nam Định:* ☎ +84 228 3252 525
  * *Taxi Mai Linh Hà Nam:* ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, Phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tây Hoa Lư và Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trường Yên cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, Phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=Xã Gia Sinh cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tam Chúc và Phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại Phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc Phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại Phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Kim Thái cũ (nay thuộc Xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại Xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, Xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại Xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, Xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách Phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, Xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=Xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại Xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Xuân Phương cũ (nay thuộc Xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách Phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại Phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc Phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại Phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=Xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Nam Định và Phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (Phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (Phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (Xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại Xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại Phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại Xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại Xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại Phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại Phường Hoa Lư, Phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại Phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc Xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại Xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển Xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (Phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (Xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (Xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại Xã Kim Sơn và Xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc Phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (Xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (Xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại Phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (Phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (Phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (Phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư, Phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (Xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại Phường Nam Định, Phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại Phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển Xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại Phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn Xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, Xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn Chả Đinh Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Trần Phú, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5410 | kinh độ=105.9150 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 226 3852 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=35.000 - 50.000 VNĐ/suất
| nội dung=Địa chỉ bánh cuốn chả than hoa nức tiếng tại Phủ Lý, phục vụ bánh tráng mỏng rắc hành phi ăn kèm chả miếng nướng vàng giòn và bát nước chấm đu đủ xanh ấm nóng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại Xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại Xã Cúc Phương, Xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại Xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại Phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, Xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (Xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>cvy783hsis5rze3xts1qbr7sst4vrc6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122737</id>
      <parentid>122736</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:58:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Dân cư &amp; Bản sắc văn hóa */</comment>
      <origin>122737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64901" sha1="29ng2qbbphnvwrbj28owmlzbyxpoivv" xml:space="preserve">{{pagebanner|WV banner Ninh Binh.jpg|caption=Ninh Binh}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh Hà Nam Ninh thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], Hành cung Thiên Trường, cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là Giáo phận Phát Diệm và Giáo phận Bùi Chu. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (Xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại Xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước Đại Cồ Việt độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (Phường Nam Định, Phường Thiên Trường) được xây dựng thành Hành cung Thiên Trường - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua Trần Thái Tông cho dựng Hành cung Vũ Lâm (Phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (Phường Tam Điệp, Phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (Phường Tam Chúc, Phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (Phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (Xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (Xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại Xã Bình Lục, Xã Gia Viễn, Xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (Xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (Xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá Xã Cúc Phương, Xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc Xã Phú Long), Xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại Phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại Xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (Xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (Xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc Xã Xuân Trường) và Phát Diệm (Xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại Phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc Phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (Xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại Phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua Phường Duy Tiên, Phường Phủ Lý, Phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang Phường Hoa Lư và Phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến Phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ Phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua Phường Đồng Văn, Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Phường Hoa Lư, Phường Yên Sơn đến dốc Xây (Phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua Phường Nam Định, Xã Cổ Lễ, Xã Yên Khánh, Phường Hoa Lư đến Xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Xã Hải Hậu xuống bãi biển Xã Hải Thịnh và vùng giáo phận Xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * *Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ):* Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, Phường Hoa Lư, Phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * *Xe khách tuyến cố định:* Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (Phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (Phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (Phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, Phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, Phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (Phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (Phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (Xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (Xã Yên Tiến cũ, nay thuộc Xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (Phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại Phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (Phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (Xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm Phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, Phường Hoa Lư và Phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: Phường Hoa Lư - Phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: Phường Hoa Lư - Xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: Phường Hoa Lư - Xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: Phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: Phường Nam Định - Phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * *Taxi Mai Linh Ninh Bình:* ☎ +84 229 3622 622
  * *Taxi Xuân Thành:* ☎ +84 229 3686 868
  * *Taxi Mai Linh Nam Định:* ☎ +84 228 3252 525
  * *Taxi Mai Linh Hà Nam:* ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, Phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tây Hoa Lư và Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trường Yên cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, Phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=Xã Gia Sinh cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tam Chúc và Phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại Phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc Phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại Phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Kim Thái cũ (nay thuộc Xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại Xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, Xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại Xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, Xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách Phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, Xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=Xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại Xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Xuân Phương cũ (nay thuộc Xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách Phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại Phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc Phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại Phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=Xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Nam Định và Phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (Phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (Phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (Xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại Xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại Phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại Xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại Xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại Phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại Phường Hoa Lư, Phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại Phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc Xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại Xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển Xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (Phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (Xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (Xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại Xã Kim Sơn và Xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc Phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (Xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (Xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại Phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (Phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (Phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (Phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư, Phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (Xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại Phường Nam Định, Phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại Phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển Xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại Phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn Xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, Xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn Chả Đinh Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Trần Phú, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5410 | kinh độ=105.9150 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 226 3852 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=35.000 - 50.000 VNĐ/suất
| nội dung=Địa chỉ bánh cuốn chả than hoa nức tiếng tại Phủ Lý, phục vụ bánh tráng mỏng rắc hành phi ăn kèm chả miếng nướng vàng giòn và bát nước chấm đu đủ xanh ấm nóng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại Xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại Xã Cúc Phương, Xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại Xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại Phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, Xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (Xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>29ng2qbbphnvwrbj28owmlzbyxpoivv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122738</id>
      <parentid>122737</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:59:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Bằng đường bộ */</comment>
      <origin>122738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64897" sha1="80oav1tnickf8nvgluajh893k5438d1" xml:space="preserve">{{pagebanner|WV banner Ninh Binh.jpg|caption=Ninh Binh}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh Hà Nam Ninh thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], Hành cung Thiên Trường, cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là Giáo phận Phát Diệm và Giáo phận Bùi Chu. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (Xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại Xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước Đại Cồ Việt độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (Phường Nam Định, Phường Thiên Trường) được xây dựng thành Hành cung Thiên Trường - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua Trần Thái Tông cho dựng Hành cung Vũ Lâm (Phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (Phường Tam Điệp, Phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (Phường Tam Chúc, Phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (Phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (Xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (Xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại Xã Bình Lục, Xã Gia Viễn, Xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (Xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (Xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá Xã Cúc Phương, Xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc Xã Phú Long), Xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại Phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại Xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (Xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (Xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc Xã Xuân Trường) và Phát Diệm (Xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại Phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc Phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (Xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại Phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua Phường Duy Tiên, Phường Phủ Lý, Phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang Phường Hoa Lư và Phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến Phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ Phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua Phường Đồng Văn, Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Phường Hoa Lư, Phường Yên Sơn đến dốc Xây (Phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua Phường Nam Định, Xã Cổ Lễ, Xã Yên Khánh, Phường Hoa Lư đến Xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Xã Hải Hậu xuống bãi biển Xã Hải Thịnh và vùng giáo phận Xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, Phường Hoa Lư, Phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (Phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (Phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (Phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, Phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, Phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (Phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (Phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (Xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (Xã Yên Tiến cũ, nay thuộc Xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (Phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại Phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (Phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (Xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm Phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, Phường Hoa Lư và Phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: Phường Hoa Lư - Phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: Phường Hoa Lư - Xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: Phường Hoa Lư - Xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: Phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: Phường Nam Định - Phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * *Taxi Mai Linh Ninh Bình:* ☎ +84 229 3622 622
  * *Taxi Xuân Thành:* ☎ +84 229 3686 868
  * *Taxi Mai Linh Nam Định:* ☎ +84 228 3252 525
  * *Taxi Mai Linh Hà Nam:* ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.
== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, Phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tây Hoa Lư và Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trường Yên cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, Phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=Xã Gia Sinh cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tam Chúc và Phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại Phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc Phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại Phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Kim Thái cũ (nay thuộc Xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại Xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, Xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại Xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, Xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách Phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, Xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=Xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại Xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Xuân Phương cũ (nay thuộc Xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách Phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại Phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc Phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại Phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=Xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Nam Định và Phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (Phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (Phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (Xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại Xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại Phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại Xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại Xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại Phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại Phường Hoa Lư, Phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại Phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc Xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại Xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển Xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (Phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (Xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (Xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại Xã Kim Sơn và Xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc Phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (Xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (Xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại Phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (Phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (Phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (Phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư, Phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (Xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại Phường Nam Định, Phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại Phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển Xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại Phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn Xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, Xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn Chả Đinh Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Trần Phú, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5410 | kinh độ=105.9150 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 226 3852 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=35.000 - 50.000 VNĐ/suất
| nội dung=Địa chỉ bánh cuốn chả than hoa nức tiếng tại Phủ Lý, phục vụ bánh tráng mỏng rắc hành phi ăn kèm chả miếng nướng vàng giòn và bát nước chấm đu đủ xanh ấm nóng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại Xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại Xã Cúc Phương, Xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại Xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại Phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, Xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (Xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>80oav1tnickf8nvgluajh893k5438d1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122739</id>
      <parentid>122738</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:59:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Di chuyển */</comment>
      <origin>122739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64890" sha1="2b3z7ndhn98h5z9ddexept3u1guom31" xml:space="preserve">{{pagebanner|WV banner Ninh Binh.jpg|caption=Ninh Binh}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh Hà Nam Ninh thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], Hành cung Thiên Trường, cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là Giáo phận Phát Diệm và Giáo phận Bùi Chu. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (Xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại Xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước Đại Cồ Việt độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (Phường Nam Định, Phường Thiên Trường) được xây dựng thành Hành cung Thiên Trường - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua Trần Thái Tông cho dựng Hành cung Vũ Lâm (Phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (Phường Tam Điệp, Phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (Phường Tam Chúc, Phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (Phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (Xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (Xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại Xã Bình Lục, Xã Gia Viễn, Xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (Xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (Xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá Xã Cúc Phương, Xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc Xã Phú Long), Xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại Phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại Xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (Xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (Xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc Xã Xuân Trường) và Phát Diệm (Xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại Phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc Phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (Xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại Phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua Phường Duy Tiên, Phường Phủ Lý, Phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang Phường Hoa Lư và Phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến Phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ Phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua Phường Đồng Văn, Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Phường Hoa Lư, Phường Yên Sơn đến dốc Xây (Phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua Phường Nam Định, Xã Cổ Lễ, Xã Yên Khánh, Phường Hoa Lư đến Xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua Phường Phủ Lý, Phường Nam Định, Xã Hải Hậu xuống bãi biển Xã Hải Thịnh và vùng giáo phận Xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, Phường Hoa Lư, Phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (Phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (Phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (Phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, Phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, Phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (Phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (Phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (Xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (Xã Yên Tiến cũ, nay thuộc Xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (Phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại Phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (Phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (Xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm Phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, Phường Hoa Lư và Phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: Phường Hoa Lư - Phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: Phường Hoa Lư - Xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: Phường Hoa Lư - Xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: Phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: Phường Nam Định - Phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Ninh Bình: ☎ +84 229 3622 622
  * Taxi Xuân Thành: ☎ +84 229 3686 868
  * Taxi Mai Linh Nam Định: ☎ +84 228 3252 525
  * Taxi Mai Linh Hà Nam: ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, Phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tây Hoa Lư và Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại Phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trường Yên cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, Phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=Xã Ninh Hải cũ (nay thuộc Phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=Xã Gia Sinh cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=Phường Tam Chúc và Phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại Phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc Phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm Phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại Phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Kim Thái cũ (nay thuộc Xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại Xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, Xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại Xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, Xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách Phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, Xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=Xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại Xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Xuân Phương cũ (nay thuộc Xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách Phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại Phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc Phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách Phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại Phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=Xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách Phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=Xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=Phường Nam Định và Phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (Phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (Phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (Xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại Xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại Phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại Xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại Xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại Phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại Phường Hoa Lư, Phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại Phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc Xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại Xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển Xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (Phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (Xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (Xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại Xã Kim Sơn và Xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc Phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (Xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (Xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại Phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (Phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (Phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (Phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại Phường Tây Hoa Lư, Phường Nam Hoa Lư, Phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (Xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại Phường Nam Định, Phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại Phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển Xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại Phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn Xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, Xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn Chả Đinh Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Trần Phú, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5410 | kinh độ=105.9150 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 226 3852 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=35.000 - 50.000 VNĐ/suất
| nội dung=Địa chỉ bánh cuốn chả than hoa nức tiếng tại Phủ Lý, phục vụ bánh tráng mỏng rắc hành phi ăn kèm chả miếng nướng vàng giòn và bát nước chấm đu đủ xanh ấm nóng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại Xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại Xã Cúc Phương, Xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại Xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại Phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, Xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, Phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, Phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, Phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, Xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc Phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (Phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (Phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (Xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (Xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>2b3z7ndhn98h5z9ddexept3u1guom31</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122740</id>
      <parentid>122739</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:00:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64890" sha1="ed6u0bbskbrytgl9y06d6v2oulcf9qi" xml:space="preserve">{{pagebanner|WV banner Ninh Binh.jpg|caption=Ninh Binh}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp [[Vịnh Bắc Bộ]] với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh Hà Nam Ninh thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], Hành cung Thiên Trường, cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là Giáo phận Phát Diệm và Giáo phận Bùi Chu. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước Đại Cồ Việt độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (phường Nam Định, phường Thiên Trường) được xây dựng thành Hành cung Thiên Trường - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua Trần Thái Tông cho dựng Hành cung Vũ Lâm (phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (phường Tam Điệp, phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (phường Tam Chúc, phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (phường Tây Hoa Lư, phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại xã Bình Lục, xã Gia Viễn, xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá xã Cúc Phương, xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc xã Phú Long), xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc xã Xuân Trường) và Phát Diệm (xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua phường Duy Tiên, phường Phủ Lý, phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang phường Hoa Lư và phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua phường Đồng Văn, phường Phủ Lý, phường Nam Định, phường Hoa Lư, phường Yên Sơn đến dốc Xây (phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua phường Nam Định, xã Cổ Lễ, xã Yên Khánh, phường Hoa Lư đến xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua phường Phủ Lý, phường Nam Định, xã Hải Hậu xuống bãi biển xã Hải Thịnh và vùng giáo phận xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, phường Hoa Lư, phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (xã Yên Tiến cũ, nay thuộc xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, phường Hoa Lư và phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: phường Hoa Lư - phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: phường Hoa Lư - xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: phường Hoa Lư - xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: phường Nam Định - phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Ninh Bình: ☎ +84 229 3622 622
  * Taxi Xuân Thành: ☎ +84 229 3686 868
  * Taxi Mai Linh Nam Định: ☎ +84 228 3252 525
  * Taxi Mai Linh Hà Nam: ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=phường Tây Hoa Lư và phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Trường Yên cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Ninh Hải cũ (nay thuộc phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=xã Ninh Hải cũ (nay thuộc phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=xã Gia Sinh cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=phường Tam Chúc và phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Kim Thái cũ (nay thuộc xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Xuân Phương cũ (nay thuộc xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Nam Định và phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại phường Hoa Lư, phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại xã Kim Sơn và xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại phường Tây Hoa Lư, phường Nam Hoa Lư, phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại phường Nam Định, phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn Chả Đinh Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Trần Phú, phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5410 | kinh độ=105.9150 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 226 3852 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=35.000 - 50.000 VNĐ/suất
| nội dung=Địa chỉ bánh cuốn chả than hoa nức tiếng tại Phủ Lý, phục vụ bánh tráng mỏng rắc hành phi ăn kèm chả miếng nướng vàng giòn và bát nước chấm đu đủ xanh ấm nóng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại xã Cúc Phương, xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>ed6u0bbskbrytgl9y06d6v2oulcf9qi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122741</id>
      <parentid>122740</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64886" sha1="41342id5e90k533q948z8ck1lgkpu49" xml:space="preserve">{{pagebanner|WV banner Ninh Binh.jpg|caption=Ninh Binh}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh Hà Nam Ninh thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], Hành cung Thiên Trường, cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là Giáo phận Phát Diệm và Giáo phận Bùi Chu. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước Đại Cồ Việt độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (phường Nam Định, phường Thiên Trường) được xây dựng thành Hành cung Thiên Trường - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua Trần Thái Tông cho dựng Hành cung Vũ Lâm (phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (phường Tam Điệp, phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (phường Tam Chúc, phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (phường Tây Hoa Lư, phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại xã Bình Lục, xã Gia Viễn, xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá xã Cúc Phương, xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc xã Phú Long), xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc xã Xuân Trường) và Phát Diệm (xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua phường Duy Tiên, phường Phủ Lý, phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang phường Hoa Lư và phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua phường Đồng Văn, phường Phủ Lý, phường Nam Định, phường Hoa Lư, phường Yên Sơn đến dốc Xây (phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua phường Nam Định, xã Cổ Lễ, xã Yên Khánh, phường Hoa Lư đến xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua phường Phủ Lý, phường Nam Định, xã Hải Hậu xuống bãi biển xã Hải Thịnh và vùng giáo phận xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, phường Hoa Lư, phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (xã Yên Tiến cũ, nay thuộc xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, phường Hoa Lư và phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: phường Hoa Lư - phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: phường Hoa Lư - xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: phường Hoa Lư - xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: phường Nam Định - phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Ninh Bình: ☎ +84 229 3622 622
  * Taxi Xuân Thành: ☎ +84 229 3686 868
  * Taxi Mai Linh Nam Định: ☎ +84 228 3252 525
  * Taxi Mai Linh Hà Nam: ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=phường Tây Hoa Lư và phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Trường Yên cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Ninh Hải cũ (nay thuộc phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=xã Ninh Hải cũ (nay thuộc phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=xã Gia Sinh cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=phường Tam Chúc và phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Kim Thái cũ (nay thuộc xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Xuân Phương cũ (nay thuộc xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Nam Định và phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại phường Hoa Lư, phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại xã Kim Sơn và xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại phường Tây Hoa Lư, phường Nam Hoa Lư, phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại phường Nam Định, phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

* {{xem
| tên=Quán Bánh cuốn Chả Đinh Châu | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 18 Đường Trần Phú, phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5410 | kinh độ=105.9150 | chỉ đường=Trung tâm phường
| điện thoại=+84 226 3852 333 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 14:00 | giá=35.000 - 50.000 VNĐ/suất
| nội dung=Địa chỉ bánh cuốn chả than hoa nức tiếng tại Phủ Lý, phục vụ bánh tráng mỏng rắc hành phi ăn kèm chả miếng nướng vàng giòn và bát nước chấm đu đủ xanh ấm nóng.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại xã Cúc Phương, xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>41342id5e90k533q948z8ck1lgkpu49</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122742</id>
      <parentid>122741</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:02:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Điểm ăn uống danh tiếng */</comment>
      <origin>122742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64292" sha1="23lsexkk15m1vy7w1lgldqkqyd4b1f0" xml:space="preserve">{{pagebanner|WV banner Ninh Binh.jpg|caption=Ninh Binh}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh Hà Nam Ninh thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], Hành cung Thiên Trường, cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là Giáo phận Phát Diệm và Giáo phận Bùi Chu. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước Đại Cồ Việt độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (phường Nam Định, phường Thiên Trường) được xây dựng thành Hành cung Thiên Trường - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua Trần Thái Tông cho dựng Hành cung Vũ Lâm (phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (phường Tam Điệp, phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (phường Tam Chúc, phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (phường Tây Hoa Lư, phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại xã Bình Lục, xã Gia Viễn, xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá xã Cúc Phương, xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc xã Phú Long), xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc xã Xuân Trường) và Phát Diệm (xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua phường Duy Tiên, phường Phủ Lý, phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang phường Hoa Lư và phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua phường Đồng Văn, phường Phủ Lý, phường Nam Định, phường Hoa Lư, phường Yên Sơn đến dốc Xây (phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua phường Nam Định, xã Cổ Lễ, xã Yên Khánh, phường Hoa Lư đến xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua phường Phủ Lý, phường Nam Định, xã Hải Hậu xuống bãi biển xã Hải Thịnh và vùng giáo phận xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, phường Hoa Lư, phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (xã Yên Tiến cũ, nay thuộc xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, phường Hoa Lư và phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: phường Hoa Lư - phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: phường Hoa Lư - xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: phường Hoa Lư - xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: phường Nam Định - phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Ninh Bình: ☎ +84 229 3622 622
  * Taxi Xuân Thành: ☎ +84 229 3686 868
  * Taxi Mai Linh Nam Định: ☎ +84 228 3252 525
  * Taxi Mai Linh Hà Nam: ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=phường Tây Hoa Lư và phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Trường Yên cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Ninh Hải cũ (nay thuộc phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=xã Ninh Hải cũ (nay thuộc phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=xã Gia Sinh cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=phường Tam Chúc và phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Kim Thái cũ (nay thuộc xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Xuân Phương cũ (nay thuộc xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Nam Định và phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại phường Hoa Lư, phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại xã Kim Sơn và xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại phường Tây Hoa Lư, phường Nam Hoa Lư, phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại phường Nam Định, phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại xã Cúc Phương, xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền trên sông &amp; Hang động ngập nước ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi &amp; Khám phá rừng nguyên sinh ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông trục quốc lộ &amp; Cao tốc ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>23lsexkk15m1vy7w1lgldqkqyd4b1f0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122743</id>
      <parentid>122742</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Giữ an toàn */</comment>
      <origin>122743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="64186" sha1="1xypegbxhla27jllnqtpfzspvp399b8" xml:space="preserve">{{pagebanner|WV banner Ninh Binh.jpg|caption=Ninh Binh}}

{{quickbarprovince
| image=Co do Hoa Lu 112.JPG
| imagewidth=260px
| caption=Cố đô Hoa Lư tại phường Tây Hoa Lư
| location=Ninh Binh in Vietnam.svg
| locationwidth=260px
| area=3.942,62 km²
| population=4.412.264 người (ước tính sau sáp nhập)
| population density=1.119,1 người/km²
| language=[[Tiếng Việt]], [[Tiếng Mường]]
| religion=[[Phật giáo]], [[Công giáo tại Việt Nam|Công giáo]], [[Tín ngưỡng dân gian]]
| ethnic group=Người Kinh (98%), người Mường (2%)
| national={{flag|Vietnam}} [[Việt Nam]]
| region=[[Đồng bằng sông Hồng]], [[Bắc Bộ]]
| administrative division=Chính quyền địa phương phân cấp trực tiếp xuống 129 đơn vị cơ sở gồm 32 phường và 97 xã (không duy trì cấp huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh, thị trấn)
| electricity=220V/50Hz
| timezone=[[UTC+7]]
| callingcode=+84 (229 / 226 / 228)
| website=[https://ninhbinh.gov.vn Cổng thông tin điện tử tỉnh Ninh Bình]
}}

'''Ninh Bình''' là một tỉnh thuộc vùng [[Đồng bằng sông Hồng]], [[Việt Nam]], nằm ở cửa ngõ cực Nam của vùng duyên hải Bắc Bộ và tiếp giáp miền Trung. Phía Bắc giáp thủ đô [[Hà Nội]] và tỉnh [[Hưng Yên]]; phía Nam giáp [[Thanh Hóa]] qua dải đèo Ba Dội trên dãy núi Tam Điệp; phía Tây giáp [[Phú Thọ]]; phía Đông giáp Vịnh Bắc Bộ với đường bờ biển dài hơn 92 km. Sau khi sắp xếp và hợp nhất hành chính năm 2025, Ninh Bình bao trọn toàn bộ không gian tự nhiên và văn hóa của 3 địa phương trước đây là Ninh Bình, Hà Nam và Nam Định (khôi phục trọn vẹn không gian địa lý - lịch sử của tỉnh Hà Nam Ninh thời kỳ 1975–1991). Tỉnh sở hữu Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới [[Quần thể danh thắng Tràng An]], Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới [[Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng]], các kinh đô phong kiến cổ [[Kinh đô Hoa Lư|Hoa Lư]], Hành cung Thiên Trường, cùng hai trung tâm Công giáo lâu đời là Giáo phận Phát Diệm và Giáo phận Bùi Chu. Toàn tỉnh vận hành theo mô hình phân cấp quản lý trực tiếp xuống 129 đơn vị hành chính cấp cơ sở (gồm 32 phường và 97 xã), không duy trì các cấp trung gian.

== Giới thiệu ==
[[Tập tin:Village_by_the_River_-_panoramio.jpg|nhỏ|Dòng sông Đáy chảy qua vùng đồi núi đá vôi tỉnh Ninh Bình]]

=== Lịch sử hình thành ===
Lịch sử vùng đất Ninh Bình mới gắn liền với những thời kỳ định đô, kháng chiến và giao lưu văn hóa lớn trong lịch sử Việt Nam.

Thời tiền sử, các hang động karst tại Cúc Phương và Tràng An lưu giữ dấu tích người tiền sử thuộc nền văn hóa Tràng An và văn hóa Hòa Bình (di chỉ Động Người Xưa, hang Ba Trâu) có niên đại từ 10.000 đến 30.000 năm trước. Cư dân cổ Đồng Vườn, Mán Bạc (xã Yên Từ) đánh dấu bước chuyển từ đồ đá sang thời đại kim khí. Chiếc Trống đồng Ngọc Lũ phát hiện tại xã Bình An (khu vực Hà Nam cũ) là bảo vật quốc gia tiêu biểu cho đỉnh cao đúc đồng của văn hóa Đông Sơn.

Năm 968, sau khi dẹp loạn 12 sứ quân, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, lập nên nhà nước Đại Cồ Việt độc lập và chọn Hoa Lư (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) làm kinh đô. Hoa Lư trở thành trung tâm chính trị, quân sự dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời kỳ đầu nhà Lý (968 - 1010) trước khi vua Lý Thái Tổ dời đô về Thăng Long. 

Dưới thời nhà Trần (thế kỷ 13 - 14), vùng đất Tức Mặc (phường Nam Định, phường Thiên Trường) được xây dựng thành Hành cung Thiên Trường - trung tâm quyền lực thứ hai của Đại Việt, nơi các Thái thượng hoàng lui về điều hành chính sự và là căn cứ hậu cần then chốt trong ba cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông. Tại vùng thung lũng đá vôi Hoa Lư, vua Trần Thái Tông cho dựng Hành cung Vũ Lâm (phường Nam Hoa Lư) để tu hành và xây dựng lực lượng phản công chiến lược năm 1285. 

Thời Tây Sơn, dãy núi đá vôi Tam Điệp (phường Tam Điệp, phường Yên Sơn) trở thành phòng tuyến quân sự hiểm yếu do Ngô Thì Nhậm và Phan Văn Lân bày binh bố trận, làm bàn đạp chiến lược cho đại quân của Hoàng đế Quang Trung tiến công giải phóng Thăng Long trong dịp Tết Kỷ Dậu năm 1789.

Năm 1822, dưới triều vua Minh Mạng, đạo Thanh Bình được đổi tên thành trấn Ninh Bình, đánh dấu sự xuất hiện chính thức của danh xưng Ninh Bình. Trong các giai đoạn lịch sử hiện đại, địa bàn ba tỉnh Ninh Bình, Hà Nam, Nam Định từng hợp nhất thành tỉnh Nam Hà (1965), sau đó là tỉnh Hà Nam Ninh (1975) trước khi chia tách năm 1991 và 1996, và tái hợp nhất đồng bộ thành một tỉnh Ninh Bình mở rộng vào năm 2025.

=== Địa hình ===
Địa hình tỉnh chuyển tiếp rõ rệt từ vùng núi cao đá vôi phía Tây sang vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng và bãi bồi duyên hải ngập mặn phía Đông:
* '''Vùng đồi núi đá vôi karst &amp; Rừng nhiệt đới (phía Tây và Tây Nam):''' 
  * Quần thể núi đá vôi cổ kéo dài từ khối núi Tam Chúc (phường Tam Chúc, phường Lý Thường Kiệt), đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân), thung lũng karst Hoa Lư - Tràng An (phường Tây Hoa Lư, phường Nam Hoa Lư) qua đèo Ba Dội (phường Tam Điệp) đến hồ Đồng Thái (xã Đồng Thái). Đỉnh Mây Bạc (648 m) trong rừng nguyên sinh Cúc Phương (xã Cúc Phương) là điểm cao nhất toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng bởi các tháp đá vôi dựng đứng, các áng nước, tùng nước và hang động ngầm ăn thông thủy hệ (Tam Cốc, Bích Động, động Vân Trình).
* '''Vùng đồng bằng phù sa nội đồng (vùng trung tâm và phía Bắc):''' Châu thổ bồi đắp bởi các sông lớn: sông Đáy, sông Hồng, sông Nam Định (sông Đào), sông Ninh Cơ, sông Hoàng Long, sông Châu Giang. Địa hình bằng phẳng, đất phù sa màu mỡ chuyên canh lúa nước chất lượng cao (gạo tám xoan Hải Hậu, nếp hương), đan xen các vùng trũng chiêm trũng tại xã Bình Lục, xã Gia Viễn, xã Thanh Liêm.
* '''Vùng duyên hải ven biển &amp; Bãi bồi ngập mặn (phía Đông và Đông Nam):''' Dải bờ biển dài hơn 92 km tiếp giáp Vịnh Bắc Bộ trải qua các xã Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn. Khu vực cửa sông Hồng và sông Đáy có hệ thống bãi bồi phù sa tiến ra biển hàng năm, tạo thành Vườn Quốc gia Xuân Thủy (xã Giao Minh) - khu Ramsar đầu tiên của Đông Nam Á, rừng ngập mặn Kim Sơn (xã Kim Đông) và dải cồn nổi ngoài khơi (Cồn Lu, Cồn Ngạn, Cồn Nổi).

=== Dân cư ===
Dân số tỉnh đạt trên 4,41 triệu người; người Kinh chiếm tuyệt đại đa số (hơn 98%), người Mường cư trú lâu đời tại các xã vùng núi đá xã Cúc Phương, xã Kỳ Phú cũ (nay thuộc xã Phú Long), xã Phú Sơn.

Ninh Bình là vùng đất hội tụ chiều sâu văn hóa truyền thống của đồng bằng Bắc Bộ:
* '''Cái nôi nghệ thuật Chèo &amp; Dân ca:''' Ninh Bình được coi là đất tổ của nghệ thuật sân khấu Chèo truyền thống từ thời Tiền Lê gắn với bà tổ nghệ thuật Phạm Thị Trân (đền thờ tại phường Hoa Lư). Vùng đất này cũng là không gian sinh dưỡng của các làn điệu hát Xẩm (gắn với nghệ nhân Hà Thị Cầu tại xã Yên Từ), hát Văn tại các đền phủ Phủ Dầy, ca trù và dân ca giao duyên ven sông.
* '''Trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ:''' Quần thể Di tích Phủ Dầy (xã Vụ Bản) là trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt (Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại), nơi thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh.
* '''Cái nôi của Công giáo Việt Nam:''' Địa bàn đầu tiên đón nhận các nhà truyền giáo phương Tây vào thế kỷ 16; hình thành hai giáo phận lịch sử Bùi Chu (xã Xuân Ngọc cũ, nay thuộc xã Xuân Trường) và Phát Diệm (xã Phát Diệm), sở hữu mật độ nhà thờ giáo đường dày đặc nhất cả nước.
* Lễ hội truyền thống hàng năm: Lễ hội Cố đô Hoa Lư (mùng 8 - 10 tháng 3 âm lịch), Lễ hội Đền Trần (ngày 15 tháng Giêng tại phường Lộc Vượng cũ, nay thuộc phường Nam Định), Lễ hội Phủ Dầy (tháng 3 âm lịch), Lễ hội Tràng An, Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn (xã Tiên Sơn).

=== Khí hậu ===
Ninh Bình nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa biển có mùa đông lạnh, chịu tác động trực tiếp của gió mùa Đông Bắc và gió mùa Tây Nam:

* '''Mùa xuân''' (tháng 2 đến tháng 4): Nền nhiệt ấm dần, tiết trời mát mẻ nhưng có mưa phùn ẩm ướt kéo dài, độ ẩm trung bình đạt 88 - 90%; nhiệt độ phổ biến từ 19 - 24&amp;nbsp;°C; là mùa cao điểm của các lễ hội hành hương trẩy hội đầu năm.
* '''Mùa hè''' (tháng 5 đến tháng 8): Thời tiết nóng ẩm, ban ngày nền nhiệt cao từ 32 - 36&amp;nbsp;°C; tập trung hơn 70% lượng mưa cả năm. Vào tháng 5 đến tháng 6 là mùa bướm nở rộ tại rừng Cúc Phương và mùa lúa chín vàng rực hai bên dòng sông Ngô Đồng tại Tam Cốc.
* '''Mùa thu''' (tháng 9 đến tháng 10): Tiết trời khô ráo, nắng hanh dịu mát, nhiệt độ dao động 24 - 28&amp;nbsp;°C; là thời điểm thời tiết thuận lợi nhất cho các hoạt động đi thuyền khám phá Tràng An, Tam Cốc, đầm Vân Long và ngắm chim di cư tại Vườn Quốc gia Xuân Thủy.
* '''Mùa đông''' (tháng 11 đến tháng 1 năm sau): Gió mùa Đông Bắc mang thời tiết lạnh khô vào đầu mùa và rét ẩm buốt giá vào cuối mùa; nhiệt độ ban đêm có thể hạ xuống dưới 10&amp;nbsp;°C ở vùng thung lũng núi Cúc Phương, Tam Điệp.

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:90%; margin:auto;&quot;
|+ Bảng dữ liệu khí hậu tỉnh Ninh Bình (Trạm Hoa Lư)
|-
! Tháng !! T1 !! T2 !! T3 !! T4 !! T5 !! T6 !! T7 !! T8 !! T9 !! T10 !! T11 !! T12 !! Năm
|-
| '''Cao nhất °C (°F)''' || 20 (68) || 20 (68) || 22 (72) || 27 (81) || 31 (88) || 33 (91) || 33 (91) || 32 (90) || 30 (86) || 28 (82) || 25 (77) || 22 (72) || '''27 (81)'''
|-
| '''Thấp nhất °C (°F)''' || 15 (59) || 15 (59) || 18 (64) || 22 (72) || 25 (77) || 26 (79) || 27 (81) || 26 (79) || 25 (77) || 23 (73) || 19 (66) || 16 (61) || '''21 (70)'''
|-
| '''Lượng mưa mm (inch)''' || 24 (0.9) || 29 (1.1) || 48 (1.9) || 78 (3.1) || 165 (6.5) || 232 (9.1) || 224 (8.8) || 317 (12.5) || 369 (14.5) || 244 (9.6) || 68 (2.7) || 32 (1.3) || '''1.830 (72.0)'''
|}

== Đến ==
[[Tập tin:Trung tâm TP.Phủ Lý, Hà Nam.JPG|nhỏ|Cửa ngõ phía Bắc tỉnh Ninh Bình tại phường Phủ Lý]]

Nằm án ngữ cửa ngõ phía Nam thủ đô Hà Nội, Ninh Bình là giao điểm giao thông then chốt của Bắc Bộ với mạng lưới đường cao tốc, quốc lộ và tuyến đường sắt Bắc - Nam kết nối liên vùng.

=== Bằng đường bộ ===
* '''Hành lang Cao tốc Bắc - Nam phía Đông:'''
  * Tuyến Cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) và Cao tốc Cao Bồ - Mai Sơn chạy xuyên suốt từ cửa ngõ Hà Nội qua phường Duy Tiên, phường Phủ Lý, phường Liêm Tuyền, nút giao Cao Bồ sang phường Hoa Lư và phường Tam Điệp. Thời gian lái xe ô tô từ trung tâm Hà Nội đến phường Hoa Lư chỉ mất 1 giờ 15 phút (khoảng 90 km).
  * Đoạn cao tốc nối tiếp Mai Sơn - Quốc lộ 45 kết nối thông suốt từ phường Tam Điệp vào tỉnh [[Thanh Hóa]].
* '''Trục Quốc lộ 1A:''' Chạy song song tuyến cao tốc, đi qua phường Đồng Văn, phường Phủ Lý, phường Nam Định, phường Hoa Lư, phường Yên Sơn đến dốc Xây (phường Tam Điệp).
* '''Trục Quốc lộ 10:''' Tuyến quốc lộ duyên hải kết nối từ [[Hải Phòng]], Thái Bình qua phường Nam Định, xã Cổ Lễ, xã Yên Khánh, phường Hoa Lư đến xã Kim Sơn.
* '''Tuyến Quốc lộ 21A &amp; 21B:''' Kết nối từ Hà Nội qua phường Phủ Lý, phường Nam Định, xã Hải Hậu xuống bãi biển xã Hải Thịnh và vùng giáo phận xã Phát Diệm.
* '''Xe khách liên tỉnh &amp; Limousine:'''
  * Xe Limousine cao cấp (9 - 11 chỗ): Các hãng uy tín như Ninh Bình Excursion Transport, Duy Khang, Tràng An Limousine, Phúc Xuyên hoạt động liên tục 30 phút/chuyến từ 05:00 đến 21:00 hàng ngày, đưa đón tận nơi giữa nội thành Hà Nội, sân bay Nội Bài và các điểm du lịch Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính, phường Hoa Lư, phường Nam Định. Giá vé: 130.000 - 180.000 VNĐ/vé.
  * Xe khách tuyến cố định: Xuất bến liên tục từ Bến xe Giáp Bát, Bến xe Nước Ngầm, Bến xe Mỹ Đình (Hà Nội) về Bến xe Ninh Bình (phường Hoa Lư), Bến xe Nam Định (phường Nam Định) và Bến xe Phủ Lý (phường Phủ Lý). Giá vé: 70.000 - 100.000 VNĐ/vé.

=== Bằng đường sắt ===
Trục đường sắt Bắc - Nam chạy dọc suốt chiều dài tỉnh với mạng lưới 13 nhà ga tiếp đón hành khách:
* '''Ga Ninh Bình''' (Đường Hoàng Diệu, phường Hoa Lư): Ga đường sắt hiện đại, đón trả khách cho các đoàn tàu nhanh Thống Nhất SE1 đến SE8; là ga chính phục vụ du khách khám phá Tràng An, Tam Cốc, Bái Đính.
* '''Ga Nam Định''' (Đường Trần Đăng Ninh, phường Nam Định): Ga hành khách lớn trung tâm đô thị cổ Thành Nam, cách Hà Nội 87 km (thời gian chạy tàu khoảng 1 giờ 30 phút).
* '''Ga Phủ Lý''' (phường Phủ Lý): Ga tiếp nhận hành khách khu vực cửa ngõ phía Bắc và khu du lịch chùa Tam Chúc.
* Các ga địa phương khác gồm Ga Đồng Văn (phường Đồng Văn), Ga Bình Lục (xã Bình Lục), Ga Cát Đằng (xã Yên Tiến cũ, nay thuộc xã Vạn Thắng), Ga Ghềnh và Ga Đồng Giao (phường Tam Điệp).

=== Bằng đường thủy ===
[[Tập tin:Ninh Phuc Port.jpg|nhỏ|Cảng Ninh Phúc bên dòng sông Đáy tại phường Đông Hoa Lư]]
* '''Hệ thống cảng thủy nội địa &amp; Cảng biển:'''
  * Cảng Ninh Phúc (phường Đông Hoa Lư): Cảng sông đầu mối quốc gia lớn nhất miền Bắc trên dòng sông Đáy, tiếp nhận tàu pha sông biển trọng tải đến 3.000 tấn kết nối ra cửa biển Đáy.
  * Cụm cảng biển Hải Thịnh (xã Hải Thịnh): Cảng tổng hợp ven biển phục vụ tàu hàng và tàu đánh bắt hải sản xa bờ.

== Di chuyển ==
[[Tập tin:Cầu Bông Lau.jpg|nhỏ|Cầu Bông Lau bắc qua sông Vân tại trung tâm phường Hoa Lư]]

* '''Thuyền nan truyền thống (Tuyến du lịch Tràng An &amp; Tam Cốc):''' Phương tiện tham quan đặc trưng và bắt buộc tại Quần thể Danh thắng Tràng An (phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (phường Nam Hoa Lư) và Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long (xã Gia Vân). Du khách ngồi trên thuyền nan do người dân địa phương chèo tay lướt nhẹ trên dòng sông sào ngập nước, len lỏi xuyên qua lòng các hang động đá vôi thấp. Thời gian mỗi chuyến thuyền kéo dài từ 2 đến 3 giờ.
* '''Xe đạp du lịch:''' Lựa chọn phổ biến của du khách tại các khu vực Tam Cốc, Tràng An, làng cổ Bích Động và làng cổ Việt Hải; địa hình bằng phẳng rợp bóng cây xanh giữa các thung lũng đá vôi thích hợp cho việc đạp xe ngắm đồng lúa chín và bản làng thanh bình.
* '''Thuê xe máy:''' Phương tiện linh hoạt nhất để tự do di chuyển giữa các điểm tham quan liên xã. Các điểm cho thuê xe máy tập trung rất đông xung quanh Ga Ninh Bình, bến thuyền Tam Cốc, phường Hoa Lư và phường Nam Định với mức giá thuê từ 100.000 - 150.000 VNĐ/ngày.
* '''Xe buýt nội tỉnh:''' Mạng lưới xe buýt công cộng kết nối giữa các trung tâm đô thị và khu du lịch:
  * Tuyến số 01: phường Hoa Lư - phường Tam Điệp.
  * Tuyến số 02: phường Hoa Lư - xã Kim Sơn (Phát Diệm).
  * Tuyến số 04: phường Hoa Lư - xã Nho Quan.
  * Tuyến buýt du lịch: phường Hoa Lư - Khu du lịch Tràng An - Chùa Bái Đính.
  * Tuyến buýt liên vùng: phường Nam Định - phường Phủ Lý (Quốc lộ 21B).
* '''Taxi:''' 
  * Taxi Mai Linh Ninh Bình: ☎ +84 229 3622 622
  * Taxi Xuân Thành: ☎ +84 229 3686 868
  * Taxi Mai Linh Nam Định: ☎ +84 228 3252 525
  * Taxi Mai Linh Hà Nam: ☎ +84 226 3622 622
  * Ứng dụng gọi xe công nghệ Grab và Xanh SM hoạt động tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý.

== Tham quan ==
{{mapframe}}
[[Tập tin:Trangan1k.jpg|nhỏ|Thuyền chở khách tham quan xuyên qua các hang động ngập nước tại Tràng An, phường Tây Hoa Lư]]

=== Quần thể Di sản Thế giới Tràng An &amp; Cố đô Hoa Lư ===
* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Tràng An | tên khác=Trang An Scenic Landscape Complex
| trang web=https://trangandanhthang.vn | email=
| địa chỉ=phường Tây Hoa Lư và phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2550 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Hoa Lư khoảng 7 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3620 335 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé thuyền nan: 250.000 VNĐ/người lớn (chọn 1 trong 3 tuyến thuyền)
| nội dung=Di sản Văn hóa và Thiên nhiên Thế giới hỗn hợp đầu tiên và duy nhất tại Đông Nam Á được UNESCO công nhận. Quần thể thung lũng đá vôi ngập nước karst nguyên sinh với hệ thống 48 hang động xuyên thủy và 31 thung lũng ngập nước thông nhau. Các tuyến tham quan chính:
* '''Tuyến 1 (Khám phá hang động cổ):''' Thuyền đưa du khách qua 9 hang động tự nhiên (Hang Tối, Hang Sáng, Hang Nấu Rượu, Hang Ba Giọt, Hang Seo, Hang Sơn Dương) và 3 điểm tâm linh gồm Đền Trình, Đền Trần (nơi thờ thần Quý Minh - một trong Hoa Lư tứ trấn) và Phủ Khống.
* '''Tuyến 2 (Tuyến sinh thái &amp; Phim trường):''' Thuyền đi qua Hang Lấm, Hang Vạng, Hang Thánh Trượt, Hang Đại, ghé thăm Đền Suối Tiên và phim trường &quot;Kong: Skull Island&quot; phục dựng làng thổ dân bản địa cổ.
* '''Tuyến 3 (Hang động dài &amp; Khảo cổ):''' Tuyến thuyền xuyên qua Hang Mây dài hơn 1.000 m (hang ngập nước dài nhất khu di sản) và Đền Suối Tiên thờ thần Cao Sơn.
}}

[[Tập tin:Co do Hoa Lu 112.JPG|nhỏ|Đền Vua Đinh Tiên Hoàng trong Khu di tích Cố đô Hoa Lư tại phường Tây Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Cố đô Hoa Lư | tên khác=Hoa Lu Ancient Capital
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Trường Yên cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2833 | kinh độ=105.9000 | chỉ đường=Nằm kẹp giữa các dãy núi đá vôi thành lũy tự nhiên
| điện thoại=+84 229 3620 089 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=20.000 VNĐ/người
| nội dung=Kinh đô của nhà nước Đại Cồ Việt độc lập trong giai đoạn 968 - 1010 dưới ba triều đại Đinh, Tiền Lê và thời đầu nhà Lý. Quần thể thành quách tự nhiên khép kín giữa núi đá vôi, bảo tồn hai công trình kiến trúc gỗ lim cổ kính xây dựng từ thời Hậu Lê:
* '''Đền Vua Đinh Tiên Hoàng:''' Tọa lạc trên nền cung điện xưa theo kiểu &quot;nội công ngoại quốc&quot;, sân rồng có sập đá nguyên khối chạm khắc rồng chầu uy nghiêm; hậu cung thờ Đinh Tiên Hoàng cùng ba hoàng tử Đinh Liễn, Đinh Hạng Lang, Đinh Toàn.
* '''Đền Vua Lê Đại Hành:''' Cách đền Vua Đinh 500 m, phụng thờ Lê Hoàn, Thái hậu Dương Vân Nga và Lê Ngọa Triều, bảo tồn các mảng chạm khắc rồng thời Lê và dấu tích khai quật khảo cổ nền móng cung điện thế kỷ 10.
}}

[[Tập tin:Tam Coc by Tuan Mai &quot;007&quot; (8888350545).jpg|nhỏ|Dòng sông Ngô Đồng uốn lượn qua đồng lúa chín tại Tam Cốc, phường Nam Hoa Lư]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động &amp; Hang Múa | tên khác=Tam Coc - Bich Dong
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Ninh Hải cũ (nay thuộc phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2180 | kinh độ=105.9350 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 7 km về phía Nam
| điện thoại=+84 229 3618 012 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé tham quan Tam Cốc: 120.000 VNĐ/người; vé thuyền: 150.000 VNĐ/thuyền (2 khách); vé Hang Múa: 100.000 VNĐ/người
| nội dung=Thắng cảnh thiên nhiên được mệnh danh là &quot;Nam thiên đệ nhị động&quot;. Quần thể gồm:
* '''Tam Cốc (Ba Hang):''' Hành trình thuyền nan chèo tay xuôi dòng sông Ngô Đồng qua Hang Cả (dài 127 m), Hang Hai (dài 60 m) và Hang Ba (dài 50 m) kẹp giữa những dãy núi đá vôi dựng đứng; vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, hai bên bờ sông là những thảm lúa nước chín vàng rực rỡ thu hút du khách và nhiếp ảnh gia.
* '''Chùa Bích Động:''' Ngôi chùa cổ xây dựng tựa vào vách núi đá vôi từ năm 1428 thời Lê sơ, gồm ba tòa Chùa Hạ, Chùa Trung và Chùa Thượng nép mình dưới bóng cây cổ thụ bên đầm sen.
* '''Hang Múa (Đỉnh Ngọa Long):''' Du khách leo qua 486 bậc thang đá trắng uốn lượn mô phỏng Vạn Lý Trường Thành lên đỉnh núi Múa, nơi đặt tượng rồng đá khổng lồ ngắm toàn cảnh thung lũng Tam Cốc và sông Ngô Đồng từ trên cao.
}}

[[Tập tin:Động_Vái_Giời.jpg|nhỏ|Cửa vào Động Vái Giời trong Khu du lịch sinh thái Thung Nham]]

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Sinh thái Thung Nham &amp; Động Vái Giời | tên khác=Thung Nham Bird Garden
| trang web=https://thungnham.com | email=
| địa chỉ=xã Ninh Hải cũ (nay thuộc phường Nam Hoa Lư) | vĩ độ=20.2050 | kinh độ=105.9120 | chỉ đường=Nằm sâu trong thung lũng đá vôi phía sau Bích Động
| điện thoại=+84 229 3624 086 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé vào cổng: 100.000 VNĐ/người lớn (vé thuyền vườn chim: 30.000 VNĐ)
| nội dung=Khu bảo tồn sinh thái ngập nước kẹp giữa các dãy núi đá vôi nguyên sinh. Điểm nhấn trung tâm là Vườn chim Thung Nham - nơi cư trú của hơn 40 loài chim với hàng vạn cá thể (cò, vạc, diệc, sáo đá, đặc biệt có hai loài quý hiếm trong Sách đỏ là Hằng Hạc và Phượng Hoàng đất); thời điểm ngắm chim đẹp nhất lúc 16:30 - 17:30 khi các đàn chim bay rợp trời về tổ. Kề bên là Động Vái Giời nằm trên núi cao vượt 439 bậc đá với ba tầng động thạch nhũ (Trần gian, Địa ngục, Thiên đường), Động Tiên Cá ngập nước và Cây duối nghìn năm mọc trên đá tảng.
}}

[[Tập tin:1000tay1000mat.jpg|nhỏ|Tượng Phật Quan Âm nghìn mắt nghìn tay tại Chùa Bái Đính]]

=== Trung tâm Phật giáo Bái Đính &amp; Quần thể Tâm linh Tam Chúc ===
* {{xem
| tên=Quần thể Trung tâm Phật giáo Chùa Bái Đính | tên khác=Bai Dinh Pagoda
| trang web=https://chuabaidinh.vn | email=
| địa chỉ=xã Gia Sinh cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2680 | kinh độ=105.8580 | chỉ đường=Tọa lạc trên sườn núi Bái Đính
| điện thoại=+84 229 3868 789 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 21:00 | giá=Miễn phí vào cổng (vé xe điện: 30.000 VNĐ/chuyến/lượt; vé tham quan Bảo tháp: 50.000 VNĐ)
| nội dung=Quần thể chùa Phật giáo lớn bậc nhất Việt Nam nắm giữ nhiều kỷ lục châu Á và khu vực. Quần thể kết hợp giữa hai khu vực:
* '''Bái Đính cổ tự:''' Ngôi chùa nghìn năm tuổi tọa lạc gần đỉnh núi ở độ cao 200 m, nơi có động thờ Phật, động thờ Thần Cao Sơn, đền thờ Thánh Nguyễn Minh Không và Giếng Ngọc tự nhiên lớn nhất Việt Nam.
* '''Bái Đính tân tự:''' Khu chùa mới đồ sộ xây dựng từ năm 2003 theo phong cách kiến trúc thời Lý - Trần với gỗ tứ thiết và mái ngói men Bát Tràng. Nơi đây xác lập các kỷ lục: Tượng Phật Thích Ca bằng đồng dát vàng nặng 100 tấn trong điện Đại Bi, Điện Tam Thế uy nghiêm ngự trên đồi cao, Hành lang La Hán dài nhất châu Á (gần 3 km với 500 pho tượng La Hán bằng đá xanh nguyên khối), Chuông đồng lớn nhất Việt Nam nặng 36 tấn và Bảo tháp Xá lợi 13 tầng cao 100 m.
}}

* {{xem
| tên=Khu Du lịch Tâm linh Quốc gia Tam Chúc | tên khác=Tam Chuc Pagoda
| trang web=https://tamchuc.com.vn | email=
| địa chỉ=phường Tam Chúc và phường Ba Sao cũ | vĩ độ=20.6180 | kinh độ=105.8250 | chỉ đường=Cách phường Phủ Lý khoảng 12 km về phía Tây
| điện thoại=+84 226 3888 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:30 | giá=Vé xe điện khứ hồi: 90.000 VNĐ; vé du thuyền lòng hồ: 200.000 - 250.000 VNĐ/người
| nội dung=Quần thể văn hóa tâm linh kết nối liên vùng trên hồ nước ngọt tự nhiên Tam Chúc rộng 600 ha kẹp giữa các dãy núi đá vôi Thất Tinh. Công trình là nơi đăng cai Đại lễ Phật đản Liên Hợp Quốc Vesak 2019, bao gồm:
* '''Điện Tam Thế, Điện Giáo Chủ &amp; Điện Quan Âm:''' Các đại điện nguy nghiêm bằng gỗ và bê tông cốt đá, bên trong ốp 12.000 bức tranh đá bằng dung nham núi lửa do thợ thủ công Hồi giáo Indonesia tạc tay kể về cuộc đời đức Phật.
* '''Vườn Cột Kinh:''' Quảng trường rộng lớn với 32 cột kinh bằng đá xanh nguyên khối cao 14 m, nặng 200 tấn khắc kinh Phật.
* '''Chùa Ngọc (Đàn Tế Trời):''' Ngôi chùa đúc hoàn toàn bằng các khối đá hoa cương đỏ nguyên khối nặng 2.000 tấn do các nghệ nhân Ấn Độ lắp ghép thủ công trên đỉnh núi Thất Tinh ở độ cao 468 m.
* '''Cây Bồ Đề Vĩ Đại Cát Tường:''' Chiết từ Cây Bồ Đề lịch sử hơn 2.250 tuổi tại thánh tích Mahamevnawa (Sri Lanka).
}}

[[Tập tin:DenTran1.jpg|nhỏ|Đền Trần - trung tâm phụng thờ các vị vua triều Trần tại phường Nam Định]]

=== Di tích Lịch sử Nhà Trần &amp; Trung tâm Tín ngưỡng Xứ Nam ===
* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần &amp; Chùa Phổ Minh | tên khác=Tran Temple &amp; Pho Minh Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Lộc Vượng cũ (nay thuộc phường Nam Định) | vĩ độ=20.4480 | kinh độ=106.1680 | chỉ đường=Cách trung tâm phường Nam Định 3 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 228 3648 356 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:30 - 18:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Quần thể di tích cội nguồn của vương triều nhà Trần tại quê hương phát tích Hành cung Thiên Trường. Quần thể gồm:
* '''Đền Thiên Trường (Đền Cả):''' Xây dựng trên nền Thái miếu và cung Trùng Quang xưa, thờ 14 vị Hoàng đế nhà Trần cùng văn thần võ tướng.
* '''Đền Cố Trạch:''' Nơi phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn cùng gia quyến và hai gia tướng Yết Kiêu, Dã Tượng.
* '''Đền Trùng Hoa:''' Nơi thờ 14 pho tượng đồng của các vị Hoàng đế nhà Trần cùng tượng đồng các vị quan phụ chính.
* '''Chùa Phổ Minh (Chùa Tháp):''' Ngôi đại tự xây dựng từ năm 1262 thời Trần Thái Tông. Điểm nhấn trung tâm là Tháp Phổ Minh cao 21,2 m gồm 14 tầng xây dựng năm 1305 lưu giữ một phần xá lợi Phật hoàng Trần Nhân Tông; hai tầng chân tháp bằng đá chạm khắc hoa văn sóng nước và rồng chầu cánh sen thời Trần.
}}

[[Tập tin:Thap Pho Minh.jpg|nhỏ|Tháp Phổ Minh xây dựng năm 1305 tại phường Nam Định]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Quần thể Phủ Dầy | tên khác=Phu Day Relic Complex
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Kim Thái cũ (nay thuộc xã Vụ Bản) | vĩ độ=20.3850 | kinh độ=106.0850 | chỉ đường=Dọc Quốc lộ 37B
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ lớn nhất Việt Nam, nơi gắn liền với sự tích giáng sinh lần thứ hai của Thánh Mẫu Liễu Hạnh (nàng Giáng Tiên). Quần thể gồm gần 20 cụm đền, phủ, lăng miếu cổ kính phân bố quanh núi Tiên Hương: Phủ Tiên Hương (Phủ Chính), Phủ Vân Cát, Lăng Mẫu Liễu Hạnh bằng đá xanh nguyên khối 60 búp sen, Phủ Bóng và Chùa Tiên Hương. Lễ hội Phủ Dầy diễn ra vào tháng 3 âm lịch với các nghi thức hầu đồng diễn xướng, rước đuốc đêm và hội kéo chữ (hoa trượng hội) độc đáo.
}}

[[Tập tin:GacchuongChuaKeoHT.jpg|nhỏ|Gác chuông gỗ Chùa Keo Hành Thiện tại xã Xuân Hồng]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Keo Hành Thiện | tên khác=Keo Hanh Thien Pagoda / Thần Quang Tự
| trang web= | email=
| địa chỉ=Làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng | vĩ độ=20.3120 | kinh độ=106.2850 | chỉ đường=Bên bờ sông Ninh Cơ và sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi cổ tự hơn 900 năm tuổi do Thiền sư Không Lộ (Dương Không Lộ) khởi dựng từ thời Lý năm 1061. Quần thể kiến trúc gỗ lim bề thế gồm 13 tòa với 121 gian thiết kế mô phỏng hình con chim phượng hoàng tung cánh; lưu giữ hệ thống cột gỗ lim nguyên khối, các bức phù điêu chạm khắc rồng ngậm ngọc và gác chuông gỗ ba tầng mái cong cổ kính.
}}

[[Tập tin:Đền Trần Thương.jpg|nhỏ|Đền Trần Thương tại xã Trần Thương]]

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đền Trần Thương | tên khác=Tran Thuong Temple
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Trần Thương | vĩ độ=20.5850 | kinh độ=106.0520 | chỉ đường=Nằm kề đê hữu sông Hồng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Ngôi đền tôn nghiêm phụng thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, tọa lạc trên vị trí kho lương thảo quân sự trọng yếu do ngài thiết lập trong cuộc kháng chiến chống quân Nguyên Mông lần thứ hai (1285). Đền mang kiến trúc &quot;nội công ngoại quốc&quot; lợp ngói mũi hài, lưu giữ thanh kiếm bạc truyền thuyết và là nơi diễn ra Lễ phát lương Đức Thánh Trần vào đêm ngày 14 rằm tháng Giêng âm lịch hàng năm.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Chùa Long Đọi Sơn | tên khác=Doi Son Pagoda
| trang web= | email=
| địa chỉ=Núi Đọi, xã Tiên Sơn | vĩ độ=20.5890 | kinh độ=105.9520 | chỉ đường=Cách phường Đồng Văn 8 km về phía Đông Nam
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Danh lam cổ tự do vua Lý Thánh Tông và Lý Nhân Tông xây dựng năm 1121 trên đỉnh núi Đọi rợp bóng thông cổ thụ. Chùa từng sở hữu tháp Sùng Thiện Diên Linh 13 tầng đồ sộ; hiện còn bảo tồn Bảo vật quốc gia Bia Sùng Thiện Diên Linh khắc chữ Hán tinh xảo ca ngợi công đức vua Lý Nhân Tông và nghệ thuật múa rối nước thời Lý, 6 pho tượng Kim Cương bằng đá xanh và các bệ đá chạm khắc rồng cuộn.
}}

[[Tập tin:Phatdiemk-6.jpg|nhỏ|Phương Đình bằng đá xanh tại Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm, xã Phát Diệm]]

=== Quần thể Kiến trúc Giáo đường Công giáo Lịch sử ===
* {{xem
| tên=Quần thể Nhà thờ Chính tòa Phát Diệm | tên khác=Phat Diem Cathedral Complex
| trang web=https://phatdiem.org | email=
| địa chỉ=xã Phát Diệm | vĩ độ=20.0920 | kinh độ=106.0800 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 28 km về phía Nam theo Quốc lộ 10
| điện thoại=+84 229 3862 058 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 (các giờ lễ chính: 05:00, 18:00) | giá=Miễn phí
| nội dung=&quot;Kinh đô Công giáo&quot; của Việt Nam, công trình kiến trúc tôn giáo độc nhất vô nhị trên thế giới do Linh mục Phêrô Trần Lục (Cụ Sáu) chủ trì xây dựng suốt 24 năm (1875 - 1899). Quần thể kết hợp hài hòa tuyệt đối giữa phong cách thánh đường Công giáo Tây phương và nghệ thuật đình chùa truyền thống phương Đông với vật liệu hoàn toàn bằng đá xanh Ninh Bình và gỗ lim rừng:
* '''Phương Đình (Nhà Chuông):''' Khối kiến trúc đồ sộ hoàn toàn bằng đá tảng ba tầng mái cong mui luyện mô phỏng cổng tam quan đình làng; tầng hai treo quả trống da lớn, tầng ba treo quả chuông đồng nặng 2 tấn đúc năm 1890.
* '''Nhà thờ Lớn (Nhà thờ Đức Mẹ Mân Côi):''' Dài 74 m, rộng 21 m với 4 hàng cột gỗ lim nguyên khối (mỗi cột nặng 10 tấn), bàn thờ chính là một khối đá hoa cương nguyên khối nặng 20 tấn chạm khắc hoa sen, trúc mai.
* '''Nhà thờ Trái Tim Vô Nhiễm Đức Mẹ (Nhà thờ Đá):''' Ngôi nguyện đường nhỏ xây dựng sớm nhất năm 1883, từ nền, cột, rui mè, tường bao, cửa chấn song đến bàn thờ đều được chế tác hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và đá xanh chạm khắc hoa văn tùng, cúc, trúc, mai, hoa sen và chim thú.
* '''Hồ nước trung tâm &amp; Hang đá nhân tạo:''' Phía trước có hồ nước hình chữ nhật đặt tượng Chúa Giêsu; phía sau có các hang đá Lộ Đức, hang Bêlem tạc bằng đá núi tự nhiên.
}}

[[Tập tin:Immaculate Conception church, Nhai Phú.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Phú Nhai tại xã Xuân Trường]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Đức Mẹ Vô nhiễm Nguyên tội Phú Nhai | tên khác=Phu Nhai Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Xuân Phương cũ (nay thuộc xã Xuân Trường) | vĩ độ=20.3550 | kinh độ=106.3350 | chỉ đường=Cách phường Nam Định 25 km về phía Đông
| điện thoại=+84 228 3886 123 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Một trong bốn tiểu Vương cung Thánh đường của Giáo hội Công giáo Việt Nam và là một trong những nhà thờ mang phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất Đông Nam Á. Nhà thờ dài 80 m, rộng 27 m với hai tháp chuông đôi cao 44 m vươn thẳng lên bầu trời; bên trong là các vòm mái Gothic hình múi khế sơn màu kem, hệ thống kính màu hoa hồng lung linh ánh sáng và các bức phù điêu chạm nổi đắp vữa tinh xảo.
}}

[[Tập tin:Nhà thờ Sở Kiện, Hà Nam.jpg|nhỏ|Vương cung Thánh đường Sở Kiện tại phường Châu Sơn]]

* {{xem
| tên=Vương cung Thánh đường Sở Kiện (Kẻ Sở) | tên khác=So Kien Basilica
| trang web= | email=
| địa chỉ=Thị trấn Kiện Khê cũ (nay thuộc phường Châu Sơn) | vĩ độ=20.5350 | kinh độ=105.9180 | chỉ đường=Cách phường Phủ Lý 6 km về phía Nam
| điện thoại=+84 226 3881 234 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 18:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Trung tâm hành hương Công giáo lịch sử từng là Tòa Giám mục Tây Đàng Ngoài giai đoạn 1882 - 1936. Quần thể gồm nhà thờ lớn dài 67 m xây dựng năm 1877 theo phong cách Gothic Phục hưng với sức chứa 5.000 giáo dân, sàn lát gỗ lim quý, tòa nhà Sở Kiện lưu giữ bảo tàng chứng tích các vị thánh tử đạo và tháp chuông treo quả chuông &quot;Bo&quot; nặng 2,5 tấn đúc bằng đồng tinh khiết.
}}

* {{xem
| tên=Đan viện Xitô Thánh Mẫu Châu Sơn | tên khác=Chau Son Monastery
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Phú Sơn | vĩ độ=20.3450 | kinh độ=105.7850 | chỉ đường=Nằm ẩn mình giữa thung lũng rừng thông tĩnh lặng
| điện thoại= | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Giới hạn giờ tham quan sau các giờ kinh phụng vụ: 08:00 - 10:30, 14:30 - 16:30 | giá=Miễn phí
| nội dung=Thánh đường đan viện khổ tu xây dựng từ năm 1939 hoàn toàn bằng vật liệu gạch đỏ nung thủ công không trát vữa ngoài, mang phong cách kiến trúc Gothic giáo đường cổ điển Pháp. Bên trong là các hàng cột gạch đỏ uốn vòm hoa văn tinh tế, khuôn viên thanh tịnh với bãi đá trứng, vườn tượng Fatima và rừng thông xanh ngát.
}}

[[Tập tin:Cột_cờ_Nam_Định_(Flag_Tower_of_Nam_Dinh)_(05).jpg|nhỏ|Cột cờ Nam Định tại phường Nam Định]]

=== Khu Bảo tồn Thiên nhiên, Rừng Quốc gia &amp; Di sản Đô thị ===
* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Cúc Phương | tên khác=Cuc Phuong National Park
| trang web=http://cucphuongnps.vn | email=
| địa chỉ=xã Cúc Phương | vĩ độ=20.3167 | kinh độ=105.6000 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 45 km về phía Tây
| điện thoại=+84 229 3848 006 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 17:30 | giá=Vé vào cổng: 60.000 VNĐ/người lớn (học sinh, sinh viên: 10.000 - 20.000 VNĐ)
| nội dung=Vườn quốc gia đầu tiên của Việt Nam thành lập năm 1962, sáu lần liên tiếp được tổ chức World Travel Awards vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á. Rừng mưa nhiệt đới thường xanh trên núi đá vôi rộng hơn 22.400 ha, lưu giữ hệ sinh thái động thực vật phong phú:
* '''Cây chò chỉ nghìn năm &amp; Cây đăng cổ thụ:''' Các cây đại thụ cao trên 45 - 50 m, đường kính thân 5 m, gốc bạnh vè khổng lồ vươn cao qua tán rừng.
* '''Động Người Xưa:''' Hang đá karst di chỉ khảo cổ học nơi lưu giữ mộ táng và công cụ lao động bằng đá của người tiền sử văn hóa Hòa Bình cách đây 7.500 năm.
* '''Trung tâm Cứu hộ Linh trưởng Nguy cấp (EPRC) &amp; Bảo tồn Rùa:''' Nơi nuôi dưỡng và chăm sóc các loài linh trưởng quý hiếm đặc hữu của Việt Nam như voọc mông trắng, voọc Cát Bà, voọc ngũ sắc, vượn đen má hung.
* '''Mùa bướm rừng Cúc Phương:''' Vào cuối tháng 4 đến giữa tháng 5 hàng năm, hàng triệu cánh bướm đủ màu sắc (bướm trắng, bướm phượng) nở rộ bay rợp các lối mòn trong rừng.
}}

* {{xem
| tên=Khu Bảo tồn Thiên nhiên Đất ngập nước Vân Long | tên khác=Van Long Wetland Nature Reserve
| trang web= | email=
| địa chỉ=xã Gia Vân | vĩ độ=20.3667 | kinh độ=105.8667 | chỉ đường=Cách phường Hoa Lư 17 km về phía Bắc
| điện thoại=+84 229 3868 999 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:00 - 18:00 | giá=Vé thắng cảnh: 20.000 VNĐ; vé thuyền nan: 80.000 VNĐ/thuyền (2 người)
| nội dung=Vùng đất ngập nước nội địa lớn nhất đồng bằng Bắc Bộ và là Khu Ramsar thứ 9 của Việt Nam. Đầm nước phẳng lặng như tấm gương khổng lồ phản chiếu các vách núi đá vôi Mèo Cào, núi Mâm Xôi; là nơi sở hữu quần thể loài Voọc mông trắng (loài linh trưởng đặc hữu cực kỳ nguy cấp) tự nhiên lớn nhất thế giới sinh sống trên các vách núi đá vôi dựng đứng ven đầm.
}}

* {{xem
| tên=Vườn Quốc gia Xuân Thủy | tên khác=Xuan Thuy National Park
| trang web=http://vuonquocgiaxuanthuy.org.vn | email=
| địa chỉ=xã Giao Minh | vĩ độ=20.2500 | kinh độ=106.5500 | chỉ đường=Cửa sông Hồng (cửa Ba Lạt) đổ ra Vịnh Bắc Bộ
| điện thoại=+84 228 3895 152 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=Cả ngày | giá=Vé tham quan: 50.000 VNĐ/người (chưa gồm cước thuê tàu)
| nội dung=Khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và Đông Nam Á được công nhận năm 1989, vùng lõi của Khu Dự trữ Sinh quyển Thế giới Châu thổ Sông Hồng. Vườn quốc gia rộng hơn 7.100 ha bao gồm bãi bồi Cồn Lu, Cồn Ngạn phủ kín rừng ngập mặn sú, vẹt, đước; là &quot;ga quốc tế&quot; của hàng vạn cá thể chim di cư trú đông từ tháng 10 đến tháng 4 năm sau, trong đó có các loài đặc biệt nguy cấp như Cò thìa mặt đen, Choắt chân màng lớn, Mòng bể đầu đen.
}}

* {{xem
| tên=Khu Di tích Lịch sử Cột cờ Nam Định &amp; Phố cổ Thành Nam | tên khác=Nam Dinh Flag Tower &amp; Old Quarter
| trang web= | email=
| địa chỉ=phường Nam Định và phường Trường Thi | vĩ độ=20.4280 | kinh độ=106.1750 | chỉ đường=Khuôn viên Bảo tàng tỉnh Nam Định cũ
| điện thoại=+84 228 3849 555 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=07:30 - 17:00 | giá=Miễn phí
| nội dung=Cột cờ cổ xây dựng từ năm 1812 thời vua Gia Long (cùng thời với Cột cờ Hà Nội) bằng gạch nung đỏ cao 23,8 m mang kiến trúc quân sự thành lũy hình bát giác. Kề bên là không gian Phố cổ Thành Nam hình thành từ thế kỷ 13 với các tuyến phố Hàng Tiện, Hàng Đồng, Hàng Nồi, Bến Ngự còn lưu giữ những dãy nhà phố kiến trúc thuộc địa Pháp cổ kính ven hồ Vị Xuyên.
}}

== Hoạt động ==
* '''Đi thuyền nan khám phá Tam Cốc mùa lúa chín:''' Ngồi thuyền nan chèo tay trên dòng sông Ngô Đồng (phường Nam Hoa Lư) vào cuối tháng 5 đến đầu tháng 6, chiêm ngưỡng bức tranh phong cảnh đồng lúa chín vàng uốn lượn sát mép các chân núi đá vôi.
* '''Chinh phục đỉnh núi Múa ngắm toàn cảnh thung lũng Hoa Lư:''' Vượt qua 486 bậc thang đá dốc đứng lên đỉnh Ngọa Long (phường Nam Hoa Lư), chụp ảnh cùng tượng rồng đá và phóng tầm mắt bao quát 360 độ cảnh sắc núi non Tràng An.
* '''Trekking săn bướm và khám phá rừng nguyên sinh Cúc Phương:''' Đi bộ dã ngoại xuyên qua những cánh rừng đại ngàn Cúc Phương (xã Cúc Phương), chiêm ngưỡng cây chò nghìn năm tuổi, cắm trại đêm và ngắm nhìn hàng ngàn cánh bướm rừng bay rợp lối mòn vào tháng 5.
* '''Đi thuyền ngắm đàn Voọc mông trắng tại Đầm Vân Long:''' Ngồi thuyền nan êm đềm lướt trên mặt nước trong suốt nhìn thấu rong rêu tại xã Gia Vân lúc chiều tà, quan sát các gia đình voọc mông trắng leo trèo chuyền cành trên vách đá vôi dựng đứng.
* '''Du thuyền ngắm cảnh lòng hồ và chiêm bái Chùa Tam Chúc:''' Trải nghiệm du thuyền trên mặt hồ nước rộng 600 ha tại phường Tam Chúc, ngắm nhìn sáu ngọn núi Lục Nhạc nổi giữa mặt hồ và leo bậc đá chinh phục Đàn tế trời Chùa Ngọc trên đỉnh núi Thất Tinh.
* '''Xem chim di cư và đi thuyền xuyên rừng ngập mặn Xuân Thủy:''' Thuê tàu máy tại xã Giao Minh xuôi ra bãi bồi Cồn Lu, đeo ống nhòm quan sát các bầy chim nước quý hiếm như Cò thìa mặt đen tìm kiếm thức ăn trên bãi triều cửa Ba Lạt.
* '''Trải nghiệm Lễ rước hoa đăng và Hội kéo chữ Phủ Dầy:''' Tham dự Lễ hội Phủ Dầy vào tháng 3 âm lịch tại xã Vụ Bản, hòa mình vào không gian thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu, thưởng thức các giá chầu văn cổ truyền và xem hội kéo chữ xếp thành các chữ Hán &quot;Mẫu Nghi Thiên Hạ&quot;.
* '''Tham dự Lễ Khai ấn Đền Trần đêm rằm tháng Giêng:''' Hòa cùng hàng vạn đồng bào tại phường Nam Định trong đêm 14 rạng sáng 15 tháng Giêng âm lịch để đón nhận lá ấn đền Trần cầu chúc may mắn, thăng tiến và bình an cho năm mới.
== Mua sắm ==
Sản vật của tỉnh Ninh Bình mới phản ánh sự trù phú của vùng đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng núi đá vôi ngập nước và dải bờ biển ngập mặn. Du khách có thể tìm thấy các sản vật ẩm thực trứ danh, nông sản đặc sản cùng các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo từ các làng nghề trăm tuổi.

=== Đặc sản làm quà ===
* '''Cơm cháy Ninh Bình:''' Cơm nấu từ gạo nếp hương dẻo thơm, ép đáy nồi gang tạo lớp cháy vàng đều tự nhiên, phơi khô qua nhiều đợt nắng rồi chiên ngập dầu sôi cho hạt cơm nở xốp giòn rụm; đóng gói kèm ruốc thịt heo và gói nước xốt dê thơm ngậy tại phường Hoa Lư, phường Tây Hoa Lư.
* '''Kẹo Sìu Châu Nam Định:''' Kẹo lạc cổ truyền hình thành hơn hai thế kỷ tại phường Nam Định; làm từ hạt lạc chọn lọc rang chín thơm bùi, vừng rang, đường mía và mạch nha; thanh kẹo giòn tan, ngọt thanh sắc, không dính răng, phủ lớp bột nếp thơm mịn màng.
* '''Chuối ngự Đại Hoàng:''' Giống chuối tiến vua nức tiếng trồng tại dải đất phù sa ven sông Châu Giang thuộc xã Đại Hoàng (quê hương nhà văn Nam Cao); quả nhỏ căng tròn, vỏ mỏng vàng óng như tơ tằm, thịt chuối màu vàng cam dẻo ngọt đậm đà và tỏa hương thơm nồng nàn.
* '''Cá kho làng Vũ Đại (Cá kho Đại Hoàng):''' Cá trắm đen tươi sống từ 3 - 5 kg làm sạch, lót đáy niêu đất bằng riềng củ thái lát dày, ướp nước cốt cua đồng, gừng, ớt, nước hàng mía rồi kho liên tục từ 12 đến 16 tiếng bằng củi nhãn; thịt cá chắc nịch, ngấm đều gia vị, xương cá nhừ tan trong miệng tại xã Đại Hoàng.
* '''Gạo Tám xoan Hải Hậu &amp; Nếp hương:''' Giống lúa tiến vua trồng trên đất phù sa cổ ven biển xã Hải Hậu; hạt gạo nhỏ dài, hơi đục, khi nấu cơm dẻo mềm óng ả, thơm ngào ngạt tự nhiên và đậm vị ngọt bùi.
* '''Bánh gai Bà Thi:''' Bánh gai truyền thống danh tiếng của Thành Nam (phường Nam Định); vỏ bánh làm từ nếp cái hoa vàng giã nhuyễn với lá gai khô tạo màu đen tuyền bóng mượt, nhân bánh gồm đậu xanh đồ nhuyễn, mỡ lợn ướp đường giòn sần sật, hạt sen, cùi dừa và dầu chuối.
* '''Nem nắm Giao Thủy &amp; Nem chua Yên Mạc:''' Nem Giao Thủy (xã Giao Thủy) làm từ thịt nạc mông heo tươi luộc chín tái băm nhỏ trộn bì heo thái chỉ và thính gạo rang thơm lừng; Nem Yên Mạc (xã Yên Mạc) làm từ thịt nạc mông heo sống thái mỏng trộn thính ngô ủ lên men chua tự nhiên, cuốn lá sung non chấm nước mắm gừng tỏi ớt.
* '''Chiếu cói &amp; Sản phẩm mỹ nghệ Kim Sơn:''' Chiếu cói dệt tay hoa văn chữ thọ, thảm cói, làn cói, hộp đựng đồ đan từ sợi cói tự nhiên phơi khô trắng muốt tại xã Kim Sơn và xã Định Hóa.
* '''Đá mỹ nghệ Ninh Vân:''' Các sản phẩm tượng đá, lăng mộ đá, lan can đá, con giống đá xanh chạm khắc hoa văn rồng phượng tinh xảo của làng nghề nghìn năm Ninh Vân thuộc phường Nam Hoa Lư.
* '''Đồ đồng Tống Xá &amp; Gỗ mỹ nghệ La Xuyên:''' Tượng đồng, đỉnh đồng, chuông đồng đúc thủ công tại làng đúc đồng Tống Xá (xã Vạn Thắng); sập gụ, tủ chè, bàn ghế khảm ốc xà cừ tinh xảo tại làng mộc La Xuyên (xã Yên Cường).

[[Tập tin:Shophouse trong Khu đô thị Dệt may Nam Định.jpg|nhỏ|Khu phố thương mại shophouse tại phường Nam Định]]

=== Chợ truyền thống &amp; Trung tâm Mua sắm ===
* '''Chợ Rồng Nam Định (phường Nam Định):''' Khu chợ thương mại trung tâm sầm uất lớn bậc nhất vùng hạ lưu sông Hồng, đầu mối buôn bán vải vóc dệt may, quần áo, thực phẩm khô và bánh kẹo cổ truyền.
* '''Chợ Rồng Ninh Bình (phường Hoa Lư):''' Chợ đầu mối lớn bên bờ sông Vân, nơi tập trung các mặt hàng cơm cháy đóng hộp, thịt dê tươi, mắm tép Gia Viễn và hải sản biển Kim Sơn.
* '''Chợ Bàu Phủ Lý (phường Phủ Lý):''' Khu chợ trung tâm cửa ngõ phía Bắc bày bán phong phú các loại bánh cuốn chả, chuối ngự Đại Hoàng và nông sản vùng trũng đồng bằng.
* '''Trung tâm Thương mại Go! Nam Định &amp; Go! Ninh Bình:''' Các đại siêu thị mua sắm tổng hợp hiện đại, chuỗi thời trang, khu vui chơi giải trí và rạp chiếu phim phục vụ nhu cầu người dân và du khách.

== Ẩm thực ==
Ẩm thực Ninh Bình mới là sự hội tụ tinh hoa ẩm thực giữa núi đá vôi, đồng bằng châu thổ và miền duyên hải cửa sông, mang phong vị mộc mạc, đậm đà và cầu kỳ trong khâu chế biến.

Các món ăn đặc trưng tiêu biểu:
* '''Thịt dê núi Ninh Bình:''' Dê thả rông tự nhiên leo trèo trên các triền núi đá vôi Hoa Lư, ăn các loại lá cây thuốc rừng nên thịt săn chắc, ít mỡ và thơm ngọt đậm; được chế biến thành hàng chục món: dê tái chanh trộn vừng thơm ăn kèm chuối xanh khế chua và chấm tương bần, dê nướng tảng than hoa, dê xào lăn, lẩu dê thuốc bắc và cơm cháy sốt dê tại phường Tây Hoa Lư, phường Nam Hoa Lư, phường Hoa Lư.
* '''Phở bò Nam Định:''' Món ăn quốc hồn quốc túy của xứ Nam xuất xứ từ làng Giao Cù (xã Nam Trực); bánh phở tráng mỏng mềm mướt thái sợi mảnh; thịt bò tươi thái mỏng đập dập dần mềm xào lăn tái lăn hoặc nạc chín; nước dùng ninh từ xương ống bò tủy béo ngậy dậy mùi thơm nồng nàn của gừng nướng, thảo quả, hoa hồi và nước mắm cá cơm truyền thống tại phường Nam Định, phường Trường Thi.
* '''Bánh cuốn Phủ Lý:''' Bánh tráng mỏng nguội mềm mịn từ bột gạo tẻ ngon; không nhân mộc nhĩ, thoa lớp mỡ hành phi giòn vàng rộm; ăn kèm những miếng thịt nạc ba chỉ ướp gia vị đậm đà nướng than hoa vàng xém cạnh và bát nước mắm chua ngọt ấm nóng rắc hạt tiêu thơm nức mũi tại phường Phủ Lý.
* '''Gỏi nhệch Kim Sơn:''' Món ăn trứ danh miền cửa biển xã Kim Sơn; cá nhệch tươi sống làm sạch lọc lấy thịt thái lát mỏng bóp nước cốt chanh rồi trộn đều thính gạo nếp rang vàng; cuốn cùng hơn 10 loại lá rừng (lá sung, lá lộc vừng, lá mơ lông, đinh lăng, vọng cách); chấm cùng loại nước chẻo sền sệt nấu công phu từ xương cá nhệch xay nhuyễn, mẻ chua, mắm tôm, mật mía và ớt tươi cay nồng.
* '''Bánh xíu páo Nam Định:''' Món bánh nướng đường phố độc đáo gốc Hoa tại phường Nam Định; vỏ bánh nhiều lớp mỏng giòn rụm màu vàng ươm phết lòng đỏ trứng; nhân bánh bên trong gồm thịt xá xíu thái hạt lựu, mỡ phần, mộc nhĩ, hạt tiêu đen và một phần tư quả trứng cút luộc béo ngậy.
* '''Ốc núi &amp; Cá rô Tổng Trường:''' Ốc núi tự nhiên chỉ xuất hiện vào mùa mưa (tháng 5 - 8) trên các dãy núi đá vôi Tam Điệp, thịt giòn dai thơm mùi thảo mộc; cá rô Tổng Trường bắt từ các hang động ngập nước Tràng An thịt dày béo ngậy nấu canh chua rau sắng hoặc kho tộ niêu đất.
* '''Mắm tép Gia Viễn:''' Tép riu tươi sống vớt từ các vùng đầm nước lợ ngập mặn xã Gia Viễn ủ men muối hạt và thính gạo rang trong chum sành phơi nắng; mắm có màu đỏ tươi cánh gián, mùi thơm nồng, chưng cùng thịt nạc dăm ba chỉ ăn kèm cơm nóng.

=== Điểm ăn uống danh tiếng ===
* {{xem
| tên=Nhà hàng Thịt dê Chính Thư | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Khê Thượng, xã Ninh Xuân cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2450 | kinh độ=105.9280 | chỉ đường=Gần khu vực bến thuyền Tràng An
| điện thoại=+84 948 420 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=08:30 - 22:00 | giá=120.000 - 300.000 VNĐ/người
| nội dung=Nhà hàng đặc sản dê núi lâu đời nức tiếng nhất Ninh Bình, chuyên phục vụ dê tái chanh cuốn bánh tráng, dê nướng mọi, lẩu ngọc dương và cơm cháy chấm nước xốt tim cật.
}}

* {{xem
| tên=Quán Phở bò Cụ Tặng | trang web= | email=
| địa chỉ=Số 23 Đường Hàng Tiện, phường Nam Định | vĩ độ=20.4285 | kinh độ=106.1730 | chỉ đường=Nằm trong khu phố cổ Thành Nam
| điện thoại=+84 228 3847 888 | điện thoại miễn cước=
| giờ hoạt động=06:00 - 11:30 | giá=40.000 - 65.000 VNĐ/tô
| nội dung=Quán phở gia truyền lâu đời nổi tiếng với phở bò tái lăn và phở áp chảo, nước dùng xương bò đậm đà chuẩn vị truyền thống Nam Định.
}}

== Đồ uống ==
* '''Rượu nếp Kim Sơn:''' Rượu chưng cất thủ công từ hạt gạo nếp lức ủ 36 vị men thuốc bắc gia truyền kết hợp nguồn nước giếng ngầm tự nhiên tại xã Kim Sơn; rượu có nồng độ cao (trên 40 độ), sủi tăm tăm mịn, hương thơm nồng ấm, uống êm say không gây đau đầu.
* '''Rượu cần Nho Quan:''' Thức rượu truyền thống của đồng bào người Mường tại xã Cúc Phương, xã Nho Quan; ngâm ủ từ hạt gạo nếp nương, khoai mì với men vỏ cây rừng trong bình vò sành, cắm cần trúc hút uống chung trong các đêm hội bản mường.
* '''Nước khoáng thiên nhiên Kênh Gà &amp; Cúc Phương:''' Nguồn nước khoáng kiềm tự nhiên đóng chai giàu hàm lượng magiê, canxi và bicacbonat khai thác từ mỏ khoáng nóng ngầm sâu tại xã Gia Thịnh cũ và thung lũng rừng Cúc Phương.

== Nghỉ ngơi ==
[[Tập tin:Khách sạn Nam Cường Nam Định (Nam Cuong Nam Dinh Hotel, Vietnam) (01).jpg|nhỏ|Khách sạn Nam Cường Nam Định tại phường Nam Định]]

Hệ thống lưu trú phân bố phong phú trên toàn tỉnh: từ các khu resort sinh thái 5 sao ẩn mình giữa thung lũng di sản Tràng An, Tam Cốc, các khách sạn thương mại cao cấp tại các phường trung tâm Hoa Lư, Nam Định, Phủ Lý, đến chuỗi homestay mộc mạc bên đầm sen làng cổ:

=== Khu Nghỉ dưỡng Sinh thái Di sản &amp; Khách sạn Cao cấp ===
* {{ngủ
| tên=Emeralda Resort Ninh Binh | trang web=https://emeraldaresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Bảo tồn Đất ngập nước Vân Long, xã Gia Vân | vĩ độ=20.3680 | kinh độ=105.8650 | chỉ đường=Nằm sát mép đầm Vân Long
| điện thoại=+84 229 3658 333 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.900.000 - 5.500.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu nghỉ dưỡng sinh thái 5 sao thiết kế mô phỏng ngôi làng cổ đồng bằng Bắc Bộ xưa với nhà ba gian mái ngói mũi hài, tường gạch đỏ, cột gỗ mít; sở hữu hai hồ bơi ngoài trời và hồ bơi nước ấm trong nhà, spa thảo dược và nhà hàng ẩm thực cung đình.
}}

* {{ngủ
| tên=Ninh Binh Hidden Charm Hotel &amp; Resort | trang web=https://hiddencharmresort.com | email=
| địa chỉ=Khu Du lịch Tam Cốc - Bích Động, phường Nam Hoa Lư | vĩ độ=20.2250 | kinh độ=105.9410 | chỉ đường=Cách bến thuyền Tam Cốc 300 m
| điện thoại=+84 229 3888 555 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.400.000 - 3.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn nghỉ dưỡng 4 sao tiện nghi sang trọng nằm nép mình bên dãy núi đá vôi, có hồ bơi ngoài trời nhìn ra đồng lúa, trung tâm spa chăm sóc sức khỏe và nhà hàng phục vụ thực đơn Á - Âu.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Nam Cường Nam Định | trang web=http://namcuonghotel.com | email=
| địa chỉ=Số 538 Đường Trần Hưng Đạo, phường Nam Định | vĩ độ=20.4350 | kinh độ=106.1710 | chỉ đường=Tọa lạc ngay cửa ngõ trung tâm thành phố kề công viên Vị Xuyên
| điện thoại=+84 228 3676 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.100.000 - 2.800.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 4 sao cao tầng quy mô lớn nhất Thành Nam với 166 phòng nghỉ hiện đại view toàn cảnh hồ Vị Xuyên, hồ bơi ngoài trời, sân tennis, phòng tập thể thao và nhà hàng tiệc cưới lớn.
}}

* {{ngủ
| tên=Khách sạn Meliá Vinpearl Phủ Lý | trang web=https://melia.com | email=
| địa chỉ=Số 60 Đường Biên Hòa, phường Phủ Lý | vĩ độ=20.5420 | kinh độ=105.9160 | chỉ đường=Tòa tháp cao nhất trung tâm Phủ Lý
| điện thoại=+84 226 3522 888 | điện thoại miễn cước=
| giá=1.200.000 - 3.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=14:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khách sạn 5 sao cao 27 tầng sang trọng phục vụ doanh nhân và du khách tham quan Tam Chúc, sở hữu hồ bơi bốn mùa kính vòm, trung tâm thể dục, dịch vụ spa thư giãn và nhà hàng trên cao.
}}

=== Homestay sinh thái &amp; Nhà sàn Thung lũng ===
* {{ngủ
| tên=Tràng An Lamia Bungalow | trang web= | email=
| địa chỉ=Thôn Đại Áng, xã Ninh Hòa cũ (nay thuộc phường Tây Hoa Lư) | vĩ độ=20.2620 | kinh độ=105.9220 | chỉ đường=Nằm giữa thung lũng đá vôi Tràng An
| điện thoại=+84 966 589 789 | điện thoại miễn cước=
| giá=450.000 - 1.200.000 VNĐ/đêm
| nhận phòng=13:00 | trả phòng=12:00
| nội dung=Khu bungalow mộc mạc dựng bằng tre nứa lá cọ tự nhiên bên đầm sen và vách đá sừng sững, có hồ bơi ngắm cảnh núi non, dịch vụ cho thuê xe đạp miễn phí dạo quanh bản làng.
}}

== Giữ an toàn ==
=== An toàn khi đi thuyền ===
* Khi tham gia các tour du lịch bằng thuyền nan tại Tràng An (phường Tây Hoa Lư), Tam Cốc (phường Nam Hoa Lư) và đầm ngập nước Vân Long (xã Gia Vân), du khách bắt buộc phải mặc áo phao cứu sinh đúng quy cách trong suốt hành trình.
* Khi thuyền đi qua các vòm hang karst có trần đá thấp (như Hang Tối, Hang Ba Giọt, Hang Cả), du khách cần ngồi yên đúng vị trí trên thuyền, cúi đầu tránh va chạm vào thạch nhũ sắc nhọn rủ xuống từ trần hang và không đứng lên chụp ảnh khi thuyền đang di chuyển.

=== An toàn leo núi ===
* Cung đường leo 486 bậc thang đá tại Hang Múa và đường lên Chùa Ngọc Tam Chúc có độ dốc cao và các bậc đá trơn trượt vào những ngày mưa phùn ẩm ướt; du khách cần mang giày thể thao có độ bám tốt, bám chắc vào tay vịn đá và chú ý quan sát bước chân.
* Khi trekking sâu vào rừng nguyên sinh Vườn Quốc gia Cúc Phương (xã Cúc Phương), du khách nên thoa kem chống vắt, thuốc chống côn trùng đốt, mặc quần áo dài tay và mang theo nước uống cá nhân đầy đủ.

=== An toàn giao thông ===
* Tuyến Quốc lộ 1A và Quốc lộ 10 có lưu lượng xe tải nặng, xe khách liên tỉnh lưu thông dày đặc; khi điều khiển xe máy tự túc giữa các điểm du lịch, người lái cần đi đúng làn đường quy định, chú ý quan sát tại các điểm giao cắt đường ngang dân sinh và giữ khoảng cách an toàn với các phương tiện lớn.

== Điểm đến tiếp theo ==
* [[Hà Nội]]: Di chuyển xuôi theo tuyến cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình (CT01) chỉ mất 1 giờ 15 phút lái xe (khoảng 90 km) để trở về thủ đô ngàn năm văn hiến.
* [[Thanh Hóa]]: Vượt qua [[Đèo Ba Dội]] trên dãy núi Tam Điệp theo trục cao tốc Mai Sơn - Quốc lộ 45 hoặc Quốc lộ 1A về phía Nam để đến với Di sản Văn hóa Thế giới [[Thành nhà Hồ]], suối cá thần Cẩm Lương và bãi biển Sầm Sơn.
* [[Hưng Yên]]: Đi qua [[Cầu Yên Lệnh]] hoặc [[Cầu Hưng Hà]] vượt sông Hồng sang phía Đông Bắc để thăm quần thể di tích Phố Hiến cổ kính.
* [[Hải Phòng]]: Đi theo trục Quốc lộ 10 qua Thái Bình sang thành phố cảng Hải Phòng, quần đảo Cát Bà và di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc.
* [[Phú Thọ]]: Kết nối theo Quốc lộ 12B qua vùng núi Tây Bắc sang đất Tổ Đền Hùng và danh thắng đồi chè Long Cốc.

{{geo|20.2509|105.9748}}
{{IsPartOf|Đồng bằng sông Hồng}}
{{usablecity}}
{{Wikipedia|Ninh Bình}}</text>
      <sha1>1xypegbxhla27jllnqtpfzspvp399b8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang</title>
    <ns>3</ns>
    <id>2312</id>
    <revision>
      <id>122746</id>
      <parentid>122637</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:05:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thể loại:Wikivoyage */ Đề tài mới ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>122746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="37728" sha1="i0btnv5sji2niok9q6l2ba0zxrs1b7p" xml:space="preserve">==Hoan nghênh==
Chào mừng bạn đến với dự án mới [[Wikivoyage:Giới thiệu|Wikivoyage]]. Mời bạn tham khảo [[Wikivoyage:Hoan nghênh, thành viên Wikipedia]].--[[Thành viên:Dinhhoangdat|Dinhhoangdat]] ([[Thảo luận Thành viên:Dinhhoangdat|thảo luận]]) 11:54, ngày 13 tháng 8 năm 2013 (ICT)

== Bản tin Kỹ thuật: Tuần 38-2026 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
'''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức kỹ thuật]]''' mới nhất từ cộng đồng kỹ thuật Wikimedia. Vui lòng chia sẻ với các thành viên khác về những thay đổi này. Không phải mọi thay đổi đều sẽ ảnh hưởng đến bạn. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Các bản dịch]] của bản tin này cũng có sẵn cho bạn.

'''Nổi bật trong tuần'''
* Nhóm Future Audiences đã mở một [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|cuộc thảo luận trên Wikipedia tiếng Anh]] về một đề xuất thử nghiệm mới nhằm hiển thị thông báo tạm thời về tính năng mới [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Nguồn Ưu tiên của Google] dành cho độc giả Wikipedia truy cập từ Google. Thử nghiệm này nhằm kiểm tra xem liệu thông báo này có giúp thu hút khách truy cập quay lại Wikipedia thường xuyên hơn hay không. Tính năng Nguồn Ưu tiên cho phép người dùng chọn các trang web mà họ tin tưởng nhằm giúp Google có thể hiển thị nội dung từ các nguồn này một cách nổi bật hơn trong trải nghiệm trên Tìm kiếm và AI. Chúng tôi mong muốn triển khai thử nghiệm này trên các ngôn ngữ khác mà Google hỗ trợ và rất hoan nghênh sự hỗ trợ trong việc khởi xướng thảo luận trên các dự án wiki khác. Nếu bạn quan tâm, vui lòng liên hệ nhóm Future Audiences trên [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|trang thảo luận]].

'''Cập nhật cho biên tập viên'''
* Nền tảng trò chuyện Discord ra mắt cơ chế (framework) tự thiết lập mới nhằm cho phép các trang web có thể sử dụng để tùy chỉnh cách hiển thị những liên kết đó khi được chia sẻ trên Discord. Nhóm Future Audiences dự định sẽ bắt đầu sử dụng cơ chế này để cải thiện cách hiển thị các liên kết Wikipedia khi được chia sẻ trên Discord, nhằm ghi công sửa đổi của các tình nguyện viên một cách tốt hơn. Hình thức và cách thức hoạt động của liên kết sẽ không thay đổi trong giai đoạn đầu của dự án này vì chúng tôi muốn thu thập một số dữ liệu cơ sở trước để đánh giá tác động của những thay đổi này trong tương lai. Dù vậy, nếu các thành viên cộng đồng đang hoạt động trên Discord có phát hiện ra bất kỳ vấn đề nào, họ có thể liên hệ qua [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] hoặc [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* Nhóm Phát triển Độc giả sẽ tiến hành một thử nghiệm xem liệu [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|việc rút gọn phần mở đầu của bài viết]] kèm theo nút &quot;đọc thêm&quot; có giúp cải thiện việc giữ chân người đọc hay không. Thử nghiệm này sẽ bắt đầu vào ngày 17 tháng 9 trên các phiên bản Wikipedia tiếng Ả Rập, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, tiếng Indonesia, tiếng Ý, tiếng Nhật, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Việt và tiếng Trung và sẽ kéo dài trong bốn tuần.
* Tất cả các wiki sẽ [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|chuyển sang chế độ chỉ đọc trong vòng vài phút]] vào ngày 23 tháng 9. Kế hoạch được lên lịch lúc 14:00 UTC. Thông tin chi tiết sẽ được đăng tải lên Bản tin Kỹ thuật và cũng sẽ được đăng lên từng wiki riêng lẻ trong tuần tới. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Xem tất cả {{formatnum:28}} {{PLURAL:28|tác vụ}} được tạo bởi cộng đồng đã được [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|giải quyết vào tuần trước]]. Ví dụ, một vấn đề khiến [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] dành cho Wikipedia trả về lỗi HTTP 500 và không thể truy cập được, nay đã được giải quyết. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Cập nhật cho những người đóng góp vào mảng kỹ thuật'''
* Các nhà phát triển đang bảo trì công cụ truy vấn các bảng liên kết của Wikimedia Commons cần cập nhật mã nguồn của mình để kết nối với cụm cơ sở dữ liệu (database cluster) x4 mới. Các bảng liên kết đã được chuyển từ cụm s4 sang x4, và sẽ không còn nhận được cập nhật trên cụm s4 nữa. Các bảng trang và đổi hướng vẫn sẽ tiếp tục khả dụng trên cả hai cụm này. Một bản sao dữ liệu wiki (wiki replica) cho cụm x4 sẽ được thiết lập sau này. Thay đổi này được thực hiện do cụm s4 đã trở nên quá lớn gây ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành của bảng liên kết. Bạn có thể [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|đọc thêm]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Chi tiết cập nhật mã nguồn sắp tới trong tuần này: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức Kỹ thuật]]''' do [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|các biên tập viên Bản tin Kỹ thuật]] chuẩn bị và được đăng bởi [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Đóng góp]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Biên dịch]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Nhờ giúp đỡ]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Phản hồi]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Đăng ký hoặc huỷ đăng ký]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:31, ngày 14 tháng 9 năm 2026 (+07)
&lt;!-- Tin nhắn của Thành viên:STei (WMF)@metawiki gửi cho mọi người trong danh sách tại https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;

== Đã được cấp quyền BQV ==
Chúc mừng bạn  – [[Đặc biệt:Đóng góp/~2026-51749-34|~2026-51749-34]] ([[Thảo luận Thành viên:~2026-51749-34|thảo luận]]) 18:18, ngày 26 tháng 9 năm 2026 (+07)

:Ơ nhỉ sao sang đây tự nhiên bị tktt – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 18:19, ngày 26 tháng 9 năm 2026 (+07)
::Cảm ơn bạn rất nhiều. Cùng đóng góp cho wiki nhé. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 18:54, ngày 26 tháng 9 năm 2026 (+07)

== Bản tin Kỹ thuật: Tuần 39-2026 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
'''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức kỹ thuật]]''' mới nhất từ cộng đồng kỹ thuật Wikimedia. Vui lòng chia sẻ với các thành viên khác về những thay đổi này. Không phải mọi thay đổi đều sẽ ảnh hưởng đến bạn. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Các bản dịch]] của bản tin này cũng có sẵn cho bạn.

'''Nổi bật trong tuần'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Tất cả các wiki sẽ chuyển sang chế độ chỉ đọc]] trong vòng vài phút vào thứ 4, ngày 23 tháng 9 năm 2026 lúc [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. Điều này là nhằm phục vụ cho việc thử nghiệm chuyển đổi máy chủ cơ sở dữ liệu dự phòng, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|diễn ra hai lần trong một năm]]. Trong quá trình chuyển đổi này, toàn bộ lưu lượng trên các trang web của Wikimedia được chuyển từ trung tâm dữ liệu chính sang trung tâm dữ liệu dự phòng nhằm kiểm tra tính khả dụng và ngăn ngừa việc gián đoạn dịch vụ ngay cả trong những trường hợp khẩn cấp. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]

'''Cập nhật cho biên tập viên'''
* Nhóm Tăng trưởng đã thử nghiệm một thông báo sau khi sửa đổi mới được thiết kế nhằm [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|khuyến khích những người đang có Tài khoản Tạm thời đăng ký tài khoản vĩnh viễn]]. Thông báo mới này thay thế cho nhiều hộp thoại kèm thông báo chào mừng xuất hiện cùng lúc bằng một thông báo duy nhất nhằm nêu bật những lợi ích của việc tạo một tài khoản. Thử nghiệm này đã giúp tăng tỷ lệ tạo tài khoản vĩnh viễn từ 1.94% lên 3.66%, tương đương với mức tăng khoảng 87%. Thay đổi này giờ đây sẽ được triển khai đến tất cả các dự án wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551]
* Đối với các biên tập viên Wikipedia sử dụng [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Tính năng Beta &quot;Chế độ gợi ý&quot;]], hiện có một [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|tùy chọn mới trong phần tùy chọn của người dùng]] nhằm hiển thị các gợi ý và kiểm tra sửa đổi mang tính &quot;thử nghiệm&quot;. Những loại này được liệt kê tại [[Special:EditChecks#experimental-checks|Đặc biệt:EditChecks]], và nhằm mục đích để lập trình viên thử nghiệm sớm cũng như để thu thập phản hồi từ những người dùng có kinh nghiệm. Các bảo quản viên có thể thay đổi [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|chi tiết cấu hình]] cho từng gợi ý như thường lệ. Bảo quản viên cũng có thể [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|sử dụng tính năng này]] để giúp thử nghiệm những ý tưởng của cộng đồng về những quy tắc kiểm tra và gợi ý do cộng đồng tạo. Những loại tính năng thử nghiệm này sẽ có giao diện trực quan khác biệt hơn vào cuối tuần này. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Mọi phản hồi đều được hoan nghênh]].
* [[m:CEE Technical Village Pump|Phòng Thảo luận Kỹ thuật CEE]] (CEE Technical Village Pump) đã được mở để đóng vai trò như một không gian thảo luận và hợp tác kỹ thuật của các cộng đồng Wikimedia tại khu vực Trung và Đông Âu.
* Một công cụ mới, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Bộ Công cụ Khởi đầu]] (Starter Kit), nay đã có sẵn dành cho các cộng đồng Wikipedia ngôn ngữ mới và quy mô nhỏ. Công cụ này tập hợp những nhiệm vụ có hướng dẫn, công cụ và tài nguyên nhằm giúp cộng đồng có thể bắt đầu, theo dõi tiến độ, cũng như hợp tác cùng với cộng đồng Wikimedia rộng lớn hơn. Bộ Công cụ Khởi đầu được vận hành trên nền tảng Wikimedia Toolforge và được thiết kế dành cho các dự án Wikipedia có ít hơn 50.000 bài viết. Tìm hiểu thêm cách Bộ Công cụ Khởi đầu hoạt động và cách cộng đồng đang sử dụng công cụ này trong [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|bài viết này trên blog Diff]].
* Nhóm Phát triển Người đọc sẽ mở một đợt tái thử nghiệm của [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|thử nghiệm băng chuyền hình ảnh]]. Đợt tái thử nghiệm này sẽ sử dụng ba phiên bản thiết kế mới, được cập nhật dựa trên phản hồi của cộng đồng. Nhóm sẽ đánh giá kết quả và cùng cộng đồng quyết định xem có tiếp tục triển khai tính năng này hay không. Thử nghiệm này sẽ bắt đầu vào tuần ngày 28 tháng 9 và sẽ được thực hiện trên Wikipedia tiếng Ả Rập, tiếng Bengal, tiếng Trung, tiếng Séc, tiếng Anh, tiếng Ba Tư, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Indonesia, tiếng Nhật, tiếng Ba Lan, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Thụy Điển và tiếng Việt.
* Sau khi triển khai thành công trên Wikipedia tiếng Ả Rập, tiếng Bengal, tiếng Trung, tiếng Séc, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Indonesia và tiếng Việt, [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|tính năng Danh sách Đọc]] do nhóm Trải nghiệm Người đọc phát triển sẽ có mặt cho tất cả người dùng đã đăng nhập trên tất cả các dự án Wikipedia kể từ ngày 28 tháng 9.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Xem tất cả {{formatnum:28}} {{PLURAL:28|tác vụ}} được tạo bởi cộng đồng đã được [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|giải quyết vào tuần trước]]. Ví dụ, một vấn đề khiến cho đoạn mã trạng thái cố vấn liên tục cập nhật trạng thái của cố vấn ngay cả khi không có gì thay đổi, tạo ra những mục không cần thiết trên Thay đổi Gần đây, nay đã được giải quyết. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659]

'''Cập nhật cho những người đóng góp vào mảng kỹ thuật'''
* API truy vấn danh sách &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, vốn được sử dụng để lấy thông tin chi tiết về các bộ lọc sai phạm đang hoạt động hoặc đã tắt được thiết lập trên wiki, đã được cập nhật để hỗ trợ tham số cấu hình &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;formatversion=2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, điều này dẫn đến những thay đổi gây ra lỗi (breaking changes) đến phản hồi của API. Tất cả người dùng đang bảo trì các đoạn mã người dùng hoặc đoạn mã khác cần kiểm tra xem họ có đang sử dụng API truy vấn danh sách &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; hay không, đồng thời điều chỉnh để giải quyết những thay đổi gây ra lỗi này. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Chi tiết cập nhật mã nguồn sắp tới trong tuần này: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức Kỹ thuật]]''' do [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|các biên tập viên Bản tin Kỹ thuật]] chuẩn bị và được đăng bởi [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Đóng góp]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Biên dịch]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Nhờ giúp đỡ]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Phản hồi]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Đăng ký hoặc huỷ đăng ký]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:56, ngày 27 tháng 9 năm 2026 (+07)
&lt;!-- Tin nhắn của Thành viên:STei (WMF)@metawiki gửi cho mọi người trong danh sách tại https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31085309 --&gt;

== Bản tin Kỹ thuật: Tuần 40-2026 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
'''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức kỹ thuật]]''' mới nhất từ cộng đồng kỹ thuật Wikimedia. Vui lòng chia sẻ với các thành viên khác về những thay đổi này. Không phải mọi thay đổi đều sẽ ảnh hưởng đến bạn. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Các bản dịch]] của bản tin này cũng có sẵn cho bạn.

'''Cập nhật cho biên tập viên'''
* Người dùng sử dụng giao diện mặc định trên trang web dành cho máy tính và thiết bị di động (lần lượt là Vector 2022 và Minerva) nay sẽ được thông báo nếu gợi ý tìm kiếm được hiển thị khi họ nhập vào hộp Tìm kiếm đến từ các trang đổi hướng. Trước đây, người dùng có thể bị bối rối khi gợi ý kết quả tìm kiếm hàng đầu không khớp chính xác với những gì họ nhập vào. Thông báo trang đổi hướng mới này giúp làm rõ rằng những gợi ý này không phải ngẫu nhiên mà có liên quan đến nội dung tìm kiếm. Các trang được gợi ý có thể là các trang đổi hướng đến những bài viết đích phù hợp nhất với nội dung được tìm kiếm. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013]
* Người dùng Wikipedia chưa đăng nhập trên giao diện web di dộng sẽ bắt đầu nhìn thấy nút đánh dấu (bookmark) để lưu các bài viết vào [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|danh sách đọc]] của họ thay vì nút Sao theo dõi (Watchstar) hiện tại. Khi được nhấn vào, nút đánh dấu sẽ yêu cầu người dùng đăng nhập hoặc tạo tài khoản để lưu bài viết và đọc lại sau. Một thử nghiệm trước đó cho thấy biểu tượng đánh dấu có khả năng khuyến khích người dùng chưa đăng nhập tạo tài khoản cao gấp bốn lần so với nút Sao theo dõi. Thay đổi này là một phần trong nỗ lực nhằm khuyến khích nhiều độc giả trở thành chủ tài khoản hơn và sử dụng các tính năng giúp họ lưu lại và quay lại để đọc nội dung. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769]
* Một thử nghiệm sẽ bắt đầu vào ngày 29 tháng 9 trên các phiên bản Wikipedia tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ả Rập, tiếng Anh và tiếng Pháp nhằm đơn giản hóa trải nghiệm mà người dùng gặp ngay sau khi tạo tài khoản. Thử nghiệm này sẽ khám phá xem việc loại bỏ trở ngại từ Khảo sát Chào mừng người mới hiện tại có giúp người dùng mới dễ dàng hiểu được rằng cần phải làm những gì tiếp theo hơn hay không. Cuộc thử nghiệm này sẽ kéo dài đến hết tháng 10. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058]

* [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Hội đồng Cố vấn về Sản phẩm và Công nghệ]] đã kêu gọi cộng đồng đề xuất các chủ đề mà hội đồng nên xem xét và thảo luận với Quỹ Wikimedia. Các biên tập viên và tình nguyện viên kỹ thuật được mời đóng góp chủ đề tại [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|trang thảo luận của hội đồng]].
* Cuối tuần này, các cộng đồng sẽ có thể cấu hình tính năng [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Kiểm tra và Gợi ý Sửa đổi]] để chúng được [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|hiển thị trong các không gian tên bổ sung]], chẳng hạn như không gian tên &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Draft:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Mọi ý kiến ​​đóng góp đều được hoan nghênh]].
* Một lỗi trong [[m:Special:GlobalWatchlist|Danh sách Theo dõi Toàn cục]] đang khiến cho trang không thể tải được đối với người dùng có những thay đổi chưa được xem trên Wikimedia Commons. Các lập trình viên đang tiến hành khắc phục lỗi này. Trong thời gian đó, những người dùng bị ảnh hưởng có thể làm theo các giải pháp thay thế được nêu trong mục trợ giúp [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|có liên quan]].
* Các từ ma thuật mới &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; và &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; hiện đã có sẵn để sử dụng. Chúng có khả năng thay đổi cách sắp xếp mặc định của các thể loại dựa trên dấu thời gian xếp thể loại. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Xem tất cả {{formatnum:20}} {{PLURAL:20|tác vụ}} được tạo bởi cộng đồng đã được [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|giải quyết vào tuần trước]].  Ví dụ, sự cố không thể truy cập được [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] cho các trang Wikipedia nay đã được giải quyết. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Cập nhật cho những người đóng góp vào mảng kỹ thuật'''
* Việc chuyển đổi trung tâm dữ liệu, vốn dự kiến được ​​diễn ra vào ngày 23 tháng 9, đã bị hoãn lại. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|Cuộc diễn tập Equinox]] đã bộc lộ các vấn đề về năng lực hệ thống, khiến việc chuyển đổi toàn bộ dịch vụ sang trung tâm dữ liệu khác không thể thực hiện được. Quy trình này đã được tạm dừng để ưu tiên điều tra vấn đề nêu trên, nhằm đảm bảo rằng chúng tôi vẫn có thể phục vụ người dùng một cách ổn định và tin cậy. Một cuộc diễn tập mới sẽ được lên kế hoạch sau. Trong thời gian này, mọi lưu lượng truy cập và hoạt động sửa đổi vẫn sẽ diễn ra như bình thường.
* Vào ngày 23 tháng 9, một sự cố mất điện đã ảnh hưởng đến tất cả các dự án wiki trong một khoảng thời gian ngắn, gây ra vấn đề gián đoạn cho cả chế độ đọc và sửa đổi. Sự cố này cũng ảnh hưởng đến Gerrit. Điều này không liên quan gì đến việc hoãn chuyển đổi trung tâm dữ liệu. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] đã được triển khai trên mediawiki.org và [[phab:T421436|một số wiki sử dụng ngôn ngữ Ấn Độ]]. Chúng tôi mong nhận được phản hồi của bạn về sản phẩm thử nghiệm này. Produnto cho phép người dùng sử dụng các mô đun Lua được lưu trữ trên [[gitlab:repos/lua|GitLab của Wikimedia]]. Nó giúp đơn giản hóa việc chia sẻ mã nguồn Lua giữa các wiki. Thay vì phải sao chép từng mô đun Lua riêng lẻ từ wiki này sang wiki khác, người dùng có thể dễ dàng chia sẻ các gói mã nguồn trên tất cả các wiki.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Chi tiết cập nhật mã nguồn sắp tới trong tuần này: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]]

'''Các cuộc họp và sự kiện'''
* [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Hội thảo cộng tác mã nguồn giữa các wiki]] sẽ được tổ chức trực tuyến vào ngày 2 tháng 10 lúc 12:30 UTC, quy tụ những cộng tác viên kỹ thuật Nam Á nhằm tìm hiểu về Produnto và bắt đầu thử nghiệm nó trên các phiên bản Wikipedia tiếng Hindi, tiếng Punjabi, tiếng Odia, tiếng Telugu và tiếng Malayalam. Produnto là một trình quản lý gói để triển khai các mô đun Lua được lưu trữ trên GitLab đến các wiki của Wikimedia và gần đây đã được triển khai trên một số wiki thí điểm.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức Kỹ thuật]]''' do [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|các biên tập viên Bản tin Kỹ thuật]] chuẩn bị và được đăng bởi [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Đóng góp]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Biên dịch]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Nhờ giúp đỡ]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Phản hồi]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Đăng ký hoặc huỷ đăng ký]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:49, ngày 28 tháng 9 năm 2026 (+07)
&lt;!-- Tin nhắn của Thành viên:STei (WMF)@metawiki gửi cho mọi người trong danh sách tại https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31092225 --&gt;

== Bản tin Kỹ thuật: Tuần 41-2026 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
'''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức kỹ thuật]]''' mới nhất từ cộng đồng kỹ thuật Wikimedia. Vui lòng chia sẻ với các thành viên khác về những thay đổi này. Không phải mọi thay đổi đều sẽ ảnh hưởng đến bạn. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Các bản dịch]] của bản tin này cũng có sẵn cho bạn.

'''Nổi bật trong tuần'''
* Quy trình cho [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|Danh sách mong muốn của cộng đồng]] năm nay [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|đã được công bố]], có tính đến phản hồi từ cộng đồng. Quy trình gửi mong muốn sẽ [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|kết thúc vào ngày 8 tháng 11]]. Năm nay, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|một nhóm công tác (mở cho tình nguyện viên tham gia)]] gồm các thành viên cộng đồng am hiểu về khía cạnh kỹ thuật của các wiki cùng với nhân viên của Wikimedia Foundation sẽ phụ trách [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|quá trình phân loại]]. Dự kiến quá trình phân loại sẽ hoàn tất vào cuối tháng 11. Việc bỏ phiếu cho các mong muốn sẽ bắt đầu vào tháng 1.

'''Cập nhật cho biên tập viên'''
* Các biên tập viên sử dụng [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|trình soạn thảo trực quan]] nay sẽ nhìn thấy cảnh báo khi họ dán đoạn văn bản có khả năng đã được sao chép từ nội dung ban đầu được tạo bởi một trong năm chatbot AI tạo sinh bên ngoài vào Wikipedia. Tính năng này được gọi là [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|Kiểm tra Dán nội dung từ LLM]]. Đây là một dạng [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Kiểm tra Sửa đổi]] mà cộng đồng có thể tùy chỉnh được. Hệ thống kiểm tra này tìm kiếm các mã đánh dấu (marker) trong đoạn mã HTML được sao chép và không sử dụng phương pháp phát hiện hình mờ (watermark) trong nội dung. Các sửa đổi cũng sẽ [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|được gắn thẻ]] để các tuần tra viên có thể xem xét kỹ lưỡng hơn. Tính năng này giúp người mới đóng góp nội dung tuân thủ các chính sách của Wikipedia, đồng thời giúp các biên tập viên có kinh nghiệm dễ dàng nhận diện những sửa đổi có vấn đề. Các cộng đồng có quy định riêng về việc sử dụng LLM có thể [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|điều chỉnh câu từ và quy định được liên kết]]. Nhóm phát triển [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|chân thành xin lỗi]] vì đã triển khai tính năng này mà không dành thời gian chờ cho việc dịch thuật.
* Các biên tập viên nay có thể dễ dàng [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|truy cập trình soạn thảo trực quan bản web trực tiếp từ ứng dụng dành cho iOS và Android]]. Khi mở trình soạn thảo, người dùng sẽ được lựa chọn giữa chế độ soạn thảo trực quan và chế độ soạn thảo mã nguồn. Nếu họ chọn chế độ soạn thảo trực quan, họ sẽ được đưa tới cửa sổ giao diện web di động trong trình duyệt trên điện thoại của họ. Sau khi hoàn thành sửa đổi của mình, một biểu ngữ sẽ xuất hiện để cung cấp cho họ lựa chọn trở về ứng dụng. Điều này cho phép độc giả đóng góp nội dung một cách nhanh chóng trong khi đang đọc một cách thoải mái.
* Người dùng ứng dụng Wikipedia dành cho Android và iOS nay sẽ nhìn thấy thông báo một lần mời tạo tài khoản sau khi họ đã sử dụng ứng dụng được hai tuần liên tiếp. Thông báo này giải thích những lợi ích của việc sở hữu một tài khoản. Điều này nhằm mục đích giúp nhiều đọc giả thông thường trở thành những người dùng đã đăng nhập quay lại ứng dụng thường xuyên hơn. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Các biên tập viên trên [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|các wiki thuộc group1]], bao gồm Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, và Wikisource, sẽ không còn nhìn thấy thông báo trên [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Thay đổi Gần đây]] và [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Danh sách Theo dõi]] khi một liên kết đến phiên bản ngôn ngữ khác của một trang được thêm, xóa hoặc thay đổi trong khoản mục Wikidata của nó. Thay đổi này sẽ bắt đầu vào ngày 5 tháng 10 lúc 07:00 UTC dưới dạng thử nghiệm kéo dài hai tuần nhằm giảm bớt các thông báo xuất hiện với số lượng lớn nhưng ít giá trị và giúp những thay đổi quan trọng có thể được nhận diện một cách dễ dàng hơn. Các biên tập viên thường dựa vào những thông báo này có thể đọc thêm trên [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|trang dự án]] và chia sẻ ý kiến hoặc thắc mắc trên [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|trang thảo luận]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Xem tất cả {{formatnum:36}} {{PLURAL:36|tác vụ}} được tạo bởi cộng đồng đã được [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|giải quyết vào tuần trước]]. Ví dụ, một vấn đề khiến cho các cố vấn tự rút khỏi chương trình cố vấn vẫn có thể có những người được cố vấn gán vào họ và tiếp nhận các câu hỏi, nay đã được giải quyết. Những người được cố vấn sẽ được gán lại khi một cố vấn rời khỏi chương trình. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]

'''Cập nhật cho những người đóng góp vào mảng kỹ thuật'''
* Wikimedia Brasil đã xuất bản [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Khung Thực tiễn Tốt nhất về Phát triển]] (ABPD). Đây là tài liệu hướng dẫn dành cho nhân viên, nhà thầu và tình nguyện viên tham gia xây dựng các công cụ và dự án kỹ thuật. Tài liệu này bao gồm các nội dung về vòng đời dự án, bảo mật, khả năng tiếp cận, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng AI có trách nhiệm, đồng thời giải thích cách những hướng dẫn chung của phong trào được điều chỉnh sao cho phù hợp với bối cảnh cục bộ. Họ khuyến khích các tổ chức thành viên khác sử dụng lại và tùy chỉnh tài liệu này. Đọc thêm tại [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|bài đăng trên Diff]]. 
* Một URL cơ sở chuẩn (canonical base) mới dành cho các API của Wikimedia sẽ sớm được giới thiệu. Đường dẫn chuẩn mới này theo mẫu dạng &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/api/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; và sẽ đóng vai trò là đường dẫn thay thế cho các API REST hiện tại (ví dụ: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/w/rest.php/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). Cả hai phiên bản đều có thể gọi được đối với tất cả các API hiện có, nhưng cấu trúc mới sẽ là lựa chọn ưu tiên cho các mô đun API được tạo mới. Thay đổi này sẽ không gây gián đoạn cho hầu hết người dùng. Những đường dẫn hiện tại vẫn sẽ có sẵn cho mọi yêu cầu đến điểm cuối (endpoint) hiện có. Tuy nhiên, một số điểm cuối có thể trả về các URL tuân theo mẫu mới trong phần nội dung phản hồi (response body). Các thay đổi sẽ có sẵn trên wiki thử nghiệm trước, và việc triển khai dự kiến sẽ được thực hiện trên toàn bộ các dự án wiki vào cuối tháng 10. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Chi tiết cập nhật mã nguồn sắp tới trong tuần này: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức Kỹ thuật]]''' do [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|các biên tập viên Bản tin Kỹ thuật]] chuẩn bị và được đăng bởi [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Đóng góp]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Biên dịch]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Nhờ giúp đỡ]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Phản hồi]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Đăng ký hoặc huỷ đăng ký]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;

01:52, ngày 6 tháng 10 năm 2026 (+07)
&lt;!-- Tin nhắn của Thành viên:Trizek (WMF)@metawiki gửi cho mọi người trong danh sách tại https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31098825 --&gt;

== Mộc Châu ==
Tôi Viết bài về Khu du lịch Quốc Gia Mộc Châu là một bài riêng được không nhỉ, tách riêng ra so với bài [[Sơn La]] của bạn  – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 16:22, ngày 9 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Theo tôi với quy mô cần thiết mở rộng bài viết, chỉ nên phát triển {{Thể loại:Khu du lịch quốc gia}}.
:Nên viết bài có tên dễ tiếp cận là [[Mộc Châu]] để người đọc dễ tra cứu; sau đó có thể là tạo trang đổi hướng Khu du lịch quốc gia Mộc Châu về trang này. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 16:34, ngày 9 tháng 10 năm 2026 (+07)
::Ok bạn  – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 19:52, ngày 9 tháng 10 năm 2026 (+07)

== [[:Thể loại:Wikivoyage]] ==
Thể loại này tôi thấy tên hơi chung chung? Nếu được thì tôi nghĩ nên xem xét tách ra thành [[:Thể loại:Trang dự án Wikivoyage]] và xếp lại các trang. Thể loại tổng thì đã có [[:Thể loại:Tất cả]] rồi. – [[Thành viên:Nvdtn19|Nvdtn19]] ([[Thảo luận Thành viên:Nvdtn19|thảo luận]]) 13:05, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>i0btnv5sji2niok9q6l2ba0zxrs1b7p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122748</id>
      <parentid>122746</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:07:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Thể loại:Wikivoyage */ Trả lời</comment>
      <origin>122748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38073" sha1="4z6sfycu2e5gdm0xcrbfycmjzlksofc" xml:space="preserve">==Hoan nghênh==
Chào mừng bạn đến với dự án mới [[Wikivoyage:Giới thiệu|Wikivoyage]]. Mời bạn tham khảo [[Wikivoyage:Hoan nghênh, thành viên Wikipedia]].--[[Thành viên:Dinhhoangdat|Dinhhoangdat]] ([[Thảo luận Thành viên:Dinhhoangdat|thảo luận]]) 11:54, ngày 13 tháng 8 năm 2013 (ICT)

== Bản tin Kỹ thuật: Tuần 38-2026 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
'''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức kỹ thuật]]''' mới nhất từ cộng đồng kỹ thuật Wikimedia. Vui lòng chia sẻ với các thành viên khác về những thay đổi này. Không phải mọi thay đổi đều sẽ ảnh hưởng đến bạn. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Các bản dịch]] của bản tin này cũng có sẵn cho bạn.

'''Nổi bật trong tuần'''
* Nhóm Future Audiences đã mở một [[en:Special:MyLanguage/Wikipedia:Village pump (proposals)#New proposed experiment to let readers know about “Google preferred sources”|cuộc thảo luận trên Wikipedia tiếng Anh]] về một đề xuất thử nghiệm mới nhằm hiển thị thông báo tạm thời về tính năng mới [https://blog.google/products-and-platforms/products/search/original-high-quality-content-search/ Nguồn Ưu tiên của Google] dành cho độc giả Wikipedia truy cập từ Google. Thử nghiệm này nhằm kiểm tra xem liệu thông báo này có giúp thu hút khách truy cập quay lại Wikipedia thường xuyên hơn hay không. Tính năng Nguồn Ưu tiên cho phép người dùng chọn các trang web mà họ tin tưởng nhằm giúp Google có thể hiển thị nội dung từ các nguồn này một cách nổi bật hơn trong trải nghiệm trên Tìm kiếm và AI. Chúng tôi mong muốn triển khai thử nghiệm này trên các ngôn ngữ khác mà Google hỗ trợ và rất hoan nghênh sự hỗ trợ trong việc khởi xướng thảo luận trên các dự án wiki khác. Nếu bạn quan tâm, vui lòng liên hệ nhóm Future Audiences trên [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences/Preferred sources|trang thảo luận]].

'''Cập nhật cho biên tập viên'''
* Nền tảng trò chuyện Discord ra mắt cơ chế (framework) tự thiết lập mới nhằm cho phép các trang web có thể sử dụng để tùy chỉnh cách hiển thị những liên kết đó khi được chia sẻ trên Discord. Nhóm Future Audiences dự định sẽ bắt đầu sử dụng cơ chế này để cải thiện cách hiển thị các liên kết Wikipedia khi được chia sẻ trên Discord, nhằm ghi công sửa đổi của các tình nguyện viên một cách tốt hơn. Hình thức và cách thức hoạt động của liên kết sẽ không thay đổi trong giai đoạn đầu của dự án này vì chúng tôi muốn thu thập một số dữ liệu cơ sở trước để đánh giá tác động của những thay đổi này trong tương lai. Dù vậy, nếu các thành viên cộng đồng đang hoạt động trên Discord có phát hiện ra bất kỳ vấn đề nào, họ có thể liên hệ qua [[phab:tag/future-audiences/|Phabricator]] hoặc [[m:Special:MyLanguage/Future Audiences|Metawiki]].
* Nhóm Phát triển Độc giả sẽ tiến hành một thử nghiệm xem liệu [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader_Growth/Compact Lead|việc rút gọn phần mở đầu của bài viết]] kèm theo nút &quot;đọc thêm&quot; có giúp cải thiện việc giữ chân người đọc hay không. Thử nghiệm này sẽ bắt đầu vào ngày 17 tháng 9 trên các phiên bản Wikipedia tiếng Ả Rập, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, tiếng Indonesia, tiếng Ý, tiếng Nhật, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Việt và tiếng Trung và sẽ kéo dài trong bốn tuần.
* Tất cả các wiki sẽ [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|chuyển sang chế độ chỉ đọc trong vòng vài phút]] vào ngày 23 tháng 9. Kế hoạch được lên lịch lúc 14:00 UTC. Thông tin chi tiết sẽ được đăng tải lên Bản tin Kỹ thuật và cũng sẽ được đăng lên từng wiki riêng lẻ trong tuần tới. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Xem tất cả {{formatnum:28}} {{PLURAL:28|tác vụ}} được tạo bởi cộng đồng đã được [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|giải quyết vào tuần trước]]. Ví dụ, một vấn đề khiến [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] dành cho Wikipedia trả về lỗi HTTP 500 và không thể truy cập được, nay đã được giải quyết. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Cập nhật cho những người đóng góp vào mảng kỹ thuật'''
* Các nhà phát triển đang bảo trì công cụ truy vấn các bảng liên kết của Wikimedia Commons cần cập nhật mã nguồn của mình để kết nối với cụm cơ sở dữ liệu (database cluster) x4 mới. Các bảng liên kết đã được chuyển từ cụm s4 sang x4, và sẽ không còn nhận được cập nhật trên cụm s4 nữa. Các bảng trang và đổi hướng vẫn sẽ tiếp tục khả dụng trên cả hai cụm này. Một bản sao dữ liệu wiki (wiki replica) cho cụm x4 sẽ được thiết lập sau này. Thay đổi này được thực hiện do cụm s4 đã trở nên quá lớn gây ảnh hưởng đến hiệu quả vận hành của bảng liên kết. Bạn có thể [[wikitech:Special:MyLanguage/News/2026 Commons links tables database split|đọc thêm]].
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Chi tiết cập nhật mã nguồn sắp tới trong tuần này: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.20|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức Kỹ thuật]]''' do [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|các biên tập viên Bản tin Kỹ thuật]] chuẩn bị và được đăng bởi [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Đóng góp]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/38|Biên dịch]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Nhờ giúp đỡ]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Phản hồi]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Đăng ký hoặc huỷ đăng ký]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W38&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 22:31, ngày 14 tháng 9 năm 2026 (+07)
&lt;!-- Tin nhắn của Thành viên:STei (WMF)@metawiki gửi cho mọi người trong danh sách tại https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31039826 --&gt;

== Đã được cấp quyền BQV ==
Chúc mừng bạn  – [[Đặc biệt:Đóng góp/~2026-51749-34|~2026-51749-34]] ([[Thảo luận Thành viên:~2026-51749-34|thảo luận]]) 18:18, ngày 26 tháng 9 năm 2026 (+07)

:Ơ nhỉ sao sang đây tự nhiên bị tktt – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 18:19, ngày 26 tháng 9 năm 2026 (+07)
::Cảm ơn bạn rất nhiều. Cùng đóng góp cho wiki nhé. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 18:54, ngày 26 tháng 9 năm 2026 (+07)

== Bản tin Kỹ thuật: Tuần 39-2026 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
'''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức kỹ thuật]]''' mới nhất từ cộng đồng kỹ thuật Wikimedia. Vui lòng chia sẻ với các thành viên khác về những thay đổi này. Không phải mọi thay đổi đều sẽ ảnh hưởng đến bạn. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Các bản dịch]] của bản tin này cũng có sẵn cho bạn.

'''Nổi bật trong tuần'''
* [[m:Special:MyLanguage/Tech/Server switch|Tất cả các wiki sẽ chuyển sang chế độ chỉ đọc]] trong vòng vài phút vào thứ 4, ngày 23 tháng 9 năm 2026 lúc [https://zonestamp.toolforge.org/1790172000 14:00 UTC]. Điều này là nhằm phục vụ cho việc thử nghiệm chuyển đổi máy chủ cơ sở dữ liệu dự phòng, [[wikitech:Special:MyLanguage/Deployments/Yearly calendar|diễn ra hai lần trong một năm]]. Trong quá trình chuyển đổi này, toàn bộ lưu lượng trên các trang web của Wikimedia được chuyển từ trung tâm dữ liệu chính sang trung tâm dữ liệu dự phòng nhằm kiểm tra tính khả dụng và ngăn ngừa việc gián đoạn dịch vụ ngay cả trong những trường hợp khẩn cấp. [https://phabricator.wikimedia.org/T433363]

'''Cập nhật cho biên tập viên'''
* Nhóm Tăng trưởng đã thử nghiệm một thông báo sau khi sửa đổi mới được thiết kế nhằm [[mw:Special:MyLanguage/Contributors/Account Creation Experiments#4. Encourage Temporary Accounts to Register|khuyến khích những người đang có Tài khoản Tạm thời đăng ký tài khoản vĩnh viễn]]. Thông báo mới này thay thế cho nhiều hộp thoại kèm thông báo chào mừng xuất hiện cùng lúc bằng một thông báo duy nhất nhằm nêu bật những lợi ích của việc tạo một tài khoản. Thử nghiệm này đã giúp tăng tỷ lệ tạo tài khoản vĩnh viễn từ 1.94% lên 3.66%, tương đương với mức tăng khoảng 87%. Thay đổi này giờ đây sẽ được triển khai đến tất cả các dự án wiki. [https://phabricator.wikimedia.org/T433551]
* Đối với các biên tập viên Wikipedia sử dụng [[Special:Preferences#mw-prefsection-betafeatures|Tính năng Beta &quot;Chế độ gợi ý&quot;]], hiện có một [[Special:Preferences#mw-input-wpvisualeditor-editcheck-experimental|tùy chọn mới trong phần tùy chọn của người dùng]] nhằm hiển thị các gợi ý và kiểm tra sửa đổi mang tính &quot;thử nghiệm&quot;. Những loại này được liệt kê tại [[Special:EditChecks#experimental-checks|Đặc biệt:EditChecks]], và nhằm mục đích để lập trình viên thử nghiệm sớm cũng như để thu thập phản hồi từ những người dùng có kinh nghiệm. Các bảo quản viên có thể thay đổi [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration|chi tiết cấu hình]] cho từng gợi ý như thường lệ. Bảo quản viên cũng có thể [[mw:Special:MyLanguage/Help:Suggestion mode#Experimental Suggestions|sử dụng tính năng này]] để giúp thử nghiệm những ý tưởng của cộng đồng về những quy tắc kiểm tra và gợi ý do cộng đồng tạo. Những loại tính năng thử nghiệm này sẽ có giao diện trực quan khác biệt hơn vào cuối tuần này. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Mọi phản hồi đều được hoan nghênh]].
* [[m:CEE Technical Village Pump|Phòng Thảo luận Kỹ thuật CEE]] (CEE Technical Village Pump) đã được mở để đóng vai trò như một không gian thảo luận và hợp tác kỹ thuật của các cộng đồng Wikimedia tại khu vực Trung và Đông Âu.
* Một công cụ mới, [[mw:Special:MyLanguage/Language Onboarding and Development/Starter kit|Bộ Công cụ Khởi đầu]] (Starter Kit), nay đã có sẵn dành cho các cộng đồng Wikipedia ngôn ngữ mới và quy mô nhỏ. Công cụ này tập hợp những nhiệm vụ có hướng dẫn, công cụ và tài nguyên nhằm giúp cộng đồng có thể bắt đầu, theo dõi tiến độ, cũng như hợp tác cùng với cộng đồng Wikimedia rộng lớn hơn. Bộ Công cụ Khởi đầu được vận hành trên nền tảng Wikimedia Toolforge và được thiết kế dành cho các dự án Wikipedia có ít hơn 50.000 bài viết. Tìm hiểu thêm cách Bộ Công cụ Khởi đầu hoạt động và cách cộng đồng đang sử dụng công cụ này trong [[diffblog:2026/09/18/introducing-starter-kit-for-new-and-small-language-wikipedias/|bài viết này trên blog Diff]].
* Nhóm Phát triển Người đọc sẽ mở một đợt tái thử nghiệm của [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Growth/Image Browsing|thử nghiệm băng chuyền hình ảnh]]. Đợt tái thử nghiệm này sẽ sử dụng ba phiên bản thiết kế mới, được cập nhật dựa trên phản hồi của cộng đồng. Nhóm sẽ đánh giá kết quả và cùng cộng đồng quyết định xem có tiếp tục triển khai tính năng này hay không. Thử nghiệm này sẽ bắt đầu vào tuần ngày 28 tháng 9 và sẽ được thực hiện trên Wikipedia tiếng Ả Rập, tiếng Bengal, tiếng Trung, tiếng Séc, tiếng Anh, tiếng Ba Tư, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Indonesia, tiếng Nhật, tiếng Ba Lan, tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Thụy Điển và tiếng Việt.
* Sau khi triển khai thành công trên Wikipedia tiếng Ả Rập, tiếng Bengal, tiếng Trung, tiếng Séc, tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Indonesia và tiếng Việt, [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|tính năng Danh sách Đọc]] do nhóm Trải nghiệm Người đọc phát triển sẽ có mặt cho tất cả người dùng đã đăng nhập trên tất cả các dự án Wikipedia kể từ ngày 28 tháng 9.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Xem tất cả {{formatnum:28}} {{PLURAL:28|tác vụ}} được tạo bởi cộng đồng đã được [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|giải quyết vào tuần trước]]. Ví dụ, một vấn đề khiến cho đoạn mã trạng thái cố vấn liên tục cập nhật trạng thái của cố vấn ngay cả khi không có gì thay đổi, tạo ra những mục không cần thiết trên Thay đổi Gần đây, nay đã được giải quyết. [https://phabricator.wikimedia.org/T436659]

'''Cập nhật cho những người đóng góp vào mảng kỹ thuật'''
* API truy vấn danh sách &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, vốn được sử dụng để lấy thông tin chi tiết về các bộ lọc sai phạm đang hoạt động hoặc đã tắt được thiết lập trên wiki, đã được cập nhật để hỗ trợ tham số cấu hình &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;formatversion=2&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;, điều này dẫn đến những thay đổi gây ra lỗi (breaking changes) đến phản hồi của API. Tất cả người dùng đang bảo trì các đoạn mã người dùng hoặc đoạn mã khác cần kiểm tra xem họ có đang sử dụng API truy vấn danh sách &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;abusefilters&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; hay không, đồng thời điều chỉnh để giải quyết những thay đổi gây ra lỗi này. [https://phabricator.wikimedia.org/T435828]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Chi tiết cập nhật mã nguồn sắp tới trong tuần này: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.21|MediaWiki]]

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức Kỹ thuật]]''' do [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|các biên tập viên Bản tin Kỹ thuật]] chuẩn bị và được đăng bởi [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Đóng góp]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/39|Biên dịch]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Nhờ giúp đỡ]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Phản hồi]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Đăng ký hoặc huỷ đăng ký]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W39&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 18:56, ngày 27 tháng 9 năm 2026 (+07)
&lt;!-- Tin nhắn của Thành viên:STei (WMF)@metawiki gửi cho mọi người trong danh sách tại https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31085309 --&gt;

== Bản tin Kỹ thuật: Tuần 40-2026 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
'''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức kỹ thuật]]''' mới nhất từ cộng đồng kỹ thuật Wikimedia. Vui lòng chia sẻ với các thành viên khác về những thay đổi này. Không phải mọi thay đổi đều sẽ ảnh hưởng đến bạn. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Các bản dịch]] của bản tin này cũng có sẵn cho bạn.

'''Cập nhật cho biên tập viên'''
* Người dùng sử dụng giao diện mặc định trên trang web dành cho máy tính và thiết bị di động (lần lượt là Vector 2022 và Minerva) nay sẽ được thông báo nếu gợi ý tìm kiếm được hiển thị khi họ nhập vào hộp Tìm kiếm đến từ các trang đổi hướng. Trước đây, người dùng có thể bị bối rối khi gợi ý kết quả tìm kiếm hàng đầu không khớp chính xác với những gì họ nhập vào. Thông báo trang đổi hướng mới này giúp làm rõ rằng những gợi ý này không phải ngẫu nhiên mà có liên quan đến nội dung tìm kiếm. Các trang được gợi ý có thể là các trang đổi hướng đến những bài viết đích phù hợp nhất với nội dung được tìm kiếm. [https://phabricator.wikimedia.org/T303013]
* Người dùng Wikipedia chưa đăng nhập trên giao diện web di dộng sẽ bắt đầu nhìn thấy nút đánh dấu (bookmark) để lưu các bài viết vào [[mw:Special:MyLanguage/Readers/Reader Experience/Reading lists|danh sách đọc]] của họ thay vì nút Sao theo dõi (Watchstar) hiện tại. Khi được nhấn vào, nút đánh dấu sẽ yêu cầu người dùng đăng nhập hoặc tạo tài khoản để lưu bài viết và đọc lại sau. Một thử nghiệm trước đó cho thấy biểu tượng đánh dấu có khả năng khuyến khích người dùng chưa đăng nhập tạo tài khoản cao gấp bốn lần so với nút Sao theo dõi. Thay đổi này là một phần trong nỗ lực nhằm khuyến khích nhiều độc giả trở thành chủ tài khoản hơn và sử dụng các tính năng giúp họ lưu lại và quay lại để đọc nội dung. [https://phabricator.wikimedia.org/T438769]
* Một thử nghiệm sẽ bắt đầu vào ngày 29 tháng 9 trên các phiên bản Wikipedia tiếng Tây Ban Nha, tiếng Ả Rập, tiếng Anh và tiếng Pháp nhằm đơn giản hóa trải nghiệm mà người dùng gặp ngay sau khi tạo tài khoản. Thử nghiệm này sẽ khám phá xem việc loại bỏ trở ngại từ Khảo sát Chào mừng người mới hiện tại có giúp người dùng mới dễ dàng hiểu được rằng cần phải làm những gì tiếp theo hơn hay không. Cuộc thử nghiệm này sẽ kéo dài đến hết tháng 10. [https://phabricator.wikimedia.org/T430058]

* [[m:Special:MyLanguage/Product and Technology Advisory Council|Hội đồng Cố vấn về Sản phẩm và Công nghệ]] đã kêu gọi cộng đồng đề xuất các chủ đề mà hội đồng nên xem xét và thảo luận với Quỹ Wikimedia. Các biên tập viên và tình nguyện viên kỹ thuật được mời đóng góp chủ đề tại [[m:Talk:Product and Technology Advisory Council|trang thảo luận của hội đồng]].
* Cuối tuần này, các cộng đồng sẽ có thể cấu hình tính năng [[mw:Special:MyLanguage/Help:Edit check|Kiểm tra và Gợi ý Sửa đổi]] để chúng được [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/Configuration#extraNamespaces|hiển thị trong các không gian tên bổ sung]], chẳng hạn như không gian tên &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;Draft:&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;. [[mw:Talk:VisualEditor/Suggestion Mode|Mọi ý kiến ​​đóng góp đều được hoan nghênh]].
* Một lỗi trong [[m:Special:GlobalWatchlist|Danh sách Theo dõi Toàn cục]] đang khiến cho trang không thể tải được đối với người dùng có những thay đổi chưa được xem trên Wikimedia Commons. Các lập trình viên đang tiến hành khắc phục lỗi này. Trong thời gian đó, những người dùng bị ảnh hưởng có thể làm theo các giải pháp thay thế được nêu trong mục trợ giúp [[mw:Special:MyLanguage/Extension:GlobalWatchlist#GlobalWatchlist temporarily broken for users with Wikimedia Commons|có liên quan]].
* Các từ ma thuật mới &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:TIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; và &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{{CATEGORYSORT:RTIMESTAMP}}&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; hiện đã có sẵn để sử dụng. Chúng có khả năng thay đổi cách sắp xếp mặc định của các thể loại dựa trên dấu thời gian xếp thể loại. [https://phabricator.wikimedia.org/T433768]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Xem tất cả {{formatnum:20}} {{PLURAL:20|tác vụ}} được tạo bởi cộng đồng đã được [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|giải quyết vào tuần trước]].  Ví dụ, sự cố không thể truy cập được [https://wikistats.wmcloud.org/ Wikistats] cho các trang Wikipedia nay đã được giải quyết. [https://phabricator.wikimedia.org/T435959]

'''Cập nhật cho những người đóng góp vào mảng kỹ thuật'''
* Việc chuyển đổi trung tâm dữ liệu, vốn dự kiến được ​​diễn ra vào ngày 23 tháng 9, đã bị hoãn lại. [[diffblog:2025/03/12/hear-that-the-wikis-go-silent-twice-a-year/|Cuộc diễn tập Equinox]] đã bộc lộ các vấn đề về năng lực hệ thống, khiến việc chuyển đổi toàn bộ dịch vụ sang trung tâm dữ liệu khác không thể thực hiện được. Quy trình này đã được tạm dừng để ưu tiên điều tra vấn đề nêu trên, nhằm đảm bảo rằng chúng tôi vẫn có thể phục vụ người dùng một cách ổn định và tin cậy. Một cuộc diễn tập mới sẽ được lên kế hoạch sau. Trong thời gian này, mọi lưu lượng truy cập và hoạt động sửa đổi vẫn sẽ diễn ra như bình thường.
* Vào ngày 23 tháng 9, một sự cố mất điện đã ảnh hưởng đến tất cả các dự án wiki trong một khoảng thời gian ngắn, gây ra vấn đề gián đoạn cho cả chế độ đọc và sửa đổi. Sự cố này cũng ảnh hưởng đến Gerrit. Điều này không liên quan gì đến việc hoãn chuyển đổi trung tâm dữ liệu. [https://www.wikimediastatus.net/incidents/9fm19t8qykk8]
* [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:Produnto|Produnto]] đã được triển khai trên mediawiki.org và [[phab:T421436|một số wiki sử dụng ngôn ngữ Ấn Độ]]. Chúng tôi mong nhận được phản hồi của bạn về sản phẩm thử nghiệm này. Produnto cho phép người dùng sử dụng các mô đun Lua được lưu trữ trên [[gitlab:repos/lua|GitLab của Wikimedia]]. Nó giúp đơn giản hóa việc chia sẻ mã nguồn Lua giữa các wiki. Thay vì phải sao chép từng mô đun Lua riêng lẻ từ wiki này sang wiki khác, người dùng có thể dễ dàng chia sẻ các gói mã nguồn trên tất cả các wiki.
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Chi tiết cập nhật mã nguồn sắp tới trong tuần này: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.22|MediaWiki]]

'''Các cuộc họp và sự kiện'''
* [[m:Event:Cross-wiki Code Collaboration Workshop|Hội thảo cộng tác mã nguồn giữa các wiki]] sẽ được tổ chức trực tuyến vào ngày 2 tháng 10 lúc 12:30 UTC, quy tụ những cộng tác viên kỹ thuật Nam Á nhằm tìm hiểu về Produnto và bắt đầu thử nghiệm nó trên các phiên bản Wikipedia tiếng Hindi, tiếng Punjabi, tiếng Odia, tiếng Telugu và tiếng Malayalam. Produnto là một trình quản lý gói để triển khai các mô đun Lua được lưu trữ trên GitLab đến các wiki của Wikimedia và gần đây đã được triển khai trên một số wiki thí điểm.

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức Kỹ thuật]]''' do [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|các biên tập viên Bản tin Kỹ thuật]] chuẩn bị và được đăng bởi [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Đóng góp]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/40|Biên dịch]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Nhờ giúp đỡ]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Phản hồi]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Đăng ký hoặc huỷ đăng ký]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W40&quot;/&gt;

&lt;bdi lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]&lt;/bdi&gt; 17:49, ngày 28 tháng 9 năm 2026 (+07)
&lt;!-- Tin nhắn của Thành viên:STei (WMF)@metawiki gửi cho mọi người trong danh sách tại https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31092225 --&gt;

== Bản tin Kỹ thuật: Tuần 41-2026 ==
&lt;section begin=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;&lt;div class=&quot;plainlinks&quot;&gt;
'''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức kỹ thuật]]''' mới nhất từ cộng đồng kỹ thuật Wikimedia. Vui lòng chia sẻ với các thành viên khác về những thay đổi này. Không phải mọi thay đổi đều sẽ ảnh hưởng đến bạn. [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Các bản dịch]] của bản tin này cũng có sẵn cho bạn.

'''Nổi bật trong tuần'''
* Quy trình cho [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|Danh sách mong muốn của cộng đồng]] năm nay [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027#Updated Community Wishlist Process 2027/2028|đã được công bố]], có tính đến phản hồi từ cộng đồng. Quy trình gửi mong muốn sẽ [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is the deadline for submitting wishes?|kết thúc vào ngày 8 tháng 11]]. Năm nay, [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/Community Wishlist 2027/Working group|một nhóm công tác (mở cho tình nguyện viên tham gia)]] gồm các thành viên cộng đồng am hiểu về khía cạnh kỹ thuật của các wiki cùng với nhân viên của Wikimedia Foundation sẽ phụ trách [[m:Special:MyLanguage/Community Wishlist/FAQ#What is triage?|quá trình phân loại]]. Dự kiến quá trình phân loại sẽ hoàn tất vào cuối tháng 11. Việc bỏ phiếu cho các mong muốn sẽ bắt đầu vào tháng 1.

'''Cập nhật cho biên tập viên'''
* Các biên tập viên sử dụng [[mw:Special:MyLanguage/VisualEditor|trình soạn thảo trực quan]] nay sẽ nhìn thấy cảnh báo khi họ dán đoạn văn bản có khả năng đã được sao chép từ nội dung ban đầu được tạo bởi một trong năm chatbot AI tạo sinh bên ngoài vào Wikipedia. Tính năng này được gọi là [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check|Kiểm tra Dán nội dung từ LLM]]. Đây là một dạng [[mw:Special:MyLanguage/Edit check|Kiểm tra Sửa đổi]] mà cộng đồng có thể tùy chỉnh được. Hệ thống kiểm tra này tìm kiếm các mã đánh dấu (marker) trong đoạn mã HTML được sao chép và không sử dụng phương pháp phát hiện hình mờ (watermark) trong nội dung. Các sửa đổi cũng sẽ [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Edit tags|được gắn thẻ]] để các tuần tra viên có thể xem xét kỹ lưỡng hơn. Tính năng này giúp người mới đóng góp nội dung tuân thủ các chính sách của Wikipedia, đồng thời giúp các biên tập viên có kinh nghiệm dễ dàng nhận diện những sửa đổi có vấn đề. Các cộng đồng có quy định riêng về việc sử dụng LLM có thể [[mw:Special:MyLanguage/Edit check/LLM Paste Check#Configuration|điều chỉnh câu từ và quy định được liên kết]]. Nhóm phát triển [[listarchive:list/translators-l@lists.wikimedia.org/message/EVHKWJ4IERZELMPIWNH3XUVUSQV5KOO4/|chân thành xin lỗi]] vì đã triển khai tính năng này mà không dành thời gian chờ cho việc dịch thuật.
* Các biên tập viên nay có thể dễ dàng [[mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Apps/Team/Future of Editing on the Mobile Apps|truy cập trình soạn thảo trực quan bản web trực tiếp từ ứng dụng dành cho iOS và Android]]. Khi mở trình soạn thảo, người dùng sẽ được lựa chọn giữa chế độ soạn thảo trực quan và chế độ soạn thảo mã nguồn. Nếu họ chọn chế độ soạn thảo trực quan, họ sẽ được đưa tới cửa sổ giao diện web di động trong trình duyệt trên điện thoại của họ. Sau khi hoàn thành sửa đổi của mình, một biểu ngữ sẽ xuất hiện để cung cấp cho họ lựa chọn trở về ứng dụng. Điều này cho phép độc giả đóng góp nội dung một cách nhanh chóng trong khi đang đọc một cách thoải mái.
* Người dùng ứng dụng Wikipedia dành cho Android và iOS nay sẽ nhìn thấy thông báo một lần mời tạo tài khoản sau khi họ đã sử dụng ứng dụng được hai tuần liên tiếp. Thông báo này giải thích những lợi ích của việc sở hữu một tài khoản. Điều này nhằm mục đích giúp nhiều đọc giả thông thường trở thành những người dùng đã đăng nhập quay lại ứng dụng thường xuyên hơn. [https://phabricator.wikimedia.org/T434847]
* Các biên tập viên trên [[wmnoc:conf/dblists/group1.dblist|các wiki thuộc group1]], bao gồm Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, và Wikisource, sẽ không còn nhìn thấy thông báo trên [[mw:Special:MyLanguage/Help:Recent changes|Thay đổi Gần đây]] và [[mw:Special:MyLanguage/Help: Watching pages|Danh sách Theo dõi]] khi một liên kết đến phiên bản ngôn ngữ khác của một trang được thêm, xóa hoặc thay đổi trong khoản mục Wikidata của nó. Thay đổi này sẽ bắt đầu vào ngày 5 tháng 10 lúc 07:00 UTC dưới dạng thử nghiệm kéo dài hai tuần nhằm giảm bớt các thông báo xuất hiện với số lượng lớn nhưng ít giá trị và giúp những thay đổi quan trọng có thể được nhận diện một cách dễ dàng hơn. Các biên tập viên thường dựa vào những thông báo này có thể đọc thêm trên [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|trang dự án]] và chia sẻ ý kiến hoặc thắc mắc trên [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|trang thảo luận]]. [https://phabricator.wikimedia.org/T439415]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Xem tất cả {{formatnum:36}} {{PLURAL:36|tác vụ}} được tạo bởi cộng đồng đã được [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Recently resolved community tasks|giải quyết vào tuần trước]]. Ví dụ, một vấn đề khiến cho các cố vấn tự rút khỏi chương trình cố vấn vẫn có thể có những người được cố vấn gán vào họ và tiếp nhận các câu hỏi, nay đã được giải quyết. Những người được cố vấn sẽ được gán lại khi một cố vấn rời khỏi chương trình. [https://phabricator.wikimedia.org/T418194]

'''Cập nhật cho những người đóng góp vào mảng kỹ thuật'''
* Wikimedia Brasil đã xuất bản [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Brasil/Arcabouço de Boas Práticas de Desenvolvimento|Khung Thực tiễn Tốt nhất về Phát triển]] (ABPD). Đây là tài liệu hướng dẫn dành cho nhân viên, nhà thầu và tình nguyện viên tham gia xây dựng các công cụ và dự án kỹ thuật. Tài liệu này bao gồm các nội dung về vòng đời dự án, bảo mật, khả năng tiếp cận, bảo vệ dữ liệu cá nhân và sử dụng AI có trách nhiệm, đồng thời giải thích cách những hướng dẫn chung của phong trào được điều chỉnh sao cho phù hợp với bối cảnh cục bộ. Họ khuyến khích các tổ chức thành viên khác sử dụng lại và tùy chỉnh tài liệu này. Đọc thêm tại [[wmfblog:2026/09/26/wikimedia-brasils-development-best-practices-framework-technical-sustainability-as-an-organizational-responsibility|bài đăng trên Diff]]. 
* Một URL cơ sở chuẩn (canonical base) mới dành cho các API của Wikimedia sẽ sớm được giới thiệu. Đường dẫn chuẩn mới này theo mẫu dạng &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/api/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt; và sẽ đóng vai trò là đường dẫn thay thế cho các API REST hiện tại (ví dụ: &lt;bdi lang=&quot;zxx&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;{projectName}/w/rest.php/&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;&lt;/bdi&gt;). Cả hai phiên bản đều có thể gọi được đối với tất cả các API hiện có, nhưng cấu trúc mới sẽ là lựa chọn ưu tiên cho các mô đun API được tạo mới. Thay đổi này sẽ không gây gián đoạn cho hầu hết người dùng. Những đường dẫn hiện tại vẫn sẽ có sẵn cho mọi yêu cầu đến điểm cuối (endpoint) hiện có. Tuy nhiên, một số điểm cuối có thể trả về các URL tuân theo mẫu mới trong phần nội dung phản hồi (response body). Các thay đổi sẽ có sẵn trên wiki thử nghiệm trước, và việc triển khai dự kiến sẽ được thực hiện trên toàn bộ các dự án wiki vào cuối tháng 10. [https://phabricator.wikimedia.org/T433535]
* [[File:Reload icon with two arrows.svg|12px|link=|class=skin-invert|Đề mục định kỳ]] Chi tiết cập nhật mã nguồn sắp tới trong tuần này: [[mw:MediaWiki 1.47/wmf.23|MediaWiki]].

'''''[[m:Special:MyLanguage/Tech/News|Tin tức Kỹ thuật]]''' do [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/Writers|các biên tập viên Bản tin Kỹ thuật]] chuẩn bị và được đăng bởi [[m:Special:MyLanguage/User:MediaWiki message delivery|bot]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News#contribute|Đóng góp]]&amp;nbsp;• [[m:Special:MyLanguage/Tech/News/2026/41|Biên dịch]]&amp;nbsp;• [[m:Tech|Nhờ giúp đỡ]]&amp;nbsp;• [[m:Talk:Tech/News|Phản hồi]]&amp;nbsp;• [[m:Global message delivery/Targets/Tech ambassadors|Đăng ký hoặc huỷ đăng ký]].''
&lt;/div&gt;&lt;section end=&quot;technews-2026-W41&quot;/&gt;

01:52, ngày 6 tháng 10 năm 2026 (+07)
&lt;!-- Tin nhắn của Thành viên:Trizek (WMF)@metawiki gửi cho mọi người trong danh sách tại https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Tech_ambassadors&amp;oldid=31098825 --&gt;

== Mộc Châu ==
Tôi Viết bài về Khu du lịch Quốc Gia Mộc Châu là một bài riêng được không nhỉ, tách riêng ra so với bài [[Sơn La]] của bạn  – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 16:22, ngày 9 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Theo tôi với quy mô cần thiết mở rộng bài viết, chỉ nên phát triển {{Thể loại:Khu du lịch quốc gia}}.
:Nên viết bài có tên dễ tiếp cận là [[Mộc Châu]] để người đọc dễ tra cứu; sau đó có thể là tạo trang đổi hướng Khu du lịch quốc gia Mộc Châu về trang này. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 16:34, ngày 9 tháng 10 năm 2026 (+07)
::Ok bạn  – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 19:52, ngày 9 tháng 10 năm 2026 (+07)

== [[:Thể loại:Wikivoyage]] ==
Thể loại này tôi thấy tên hơi chung chung? Nếu được thì tôi nghĩ nên xem xét tách ra thành [[:Thể loại:Trang dự án Wikivoyage]] và xếp lại các trang. Thể loại tổng thì đã có [[:Thể loại:Tất cả]] rồi. – [[Thành viên:Nvdtn19|Nvdtn19]] ([[Thảo luận Thành viên:Nvdtn19|thảo luận]]) 13:05, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Ok nhờ bạn sắp xếp cho đồng bộ. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:07, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>4z6sfycu2e5gdm0xcrbfycmjzlksofc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bản mẫu:CarouselSlide</title>
    <ns>10</ns>
    <id>2557</id>
    <revision>
      <id>122762</id>
      <parentid>121122</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:18:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1048" sha1="7pdjffzucv3git8ohk2frdmz9qpiy9s" xml:space="preserve">&lt;templatestyles src=&quot;CarouselSlide/styles.css&quot;/&gt;
&lt;div class=&quot;new-carousel-slide&quot;&gt;
    &lt;div class=&quot;new-carousel-slide-bg&quot;&gt;[[File:{{{image|{{{hình|Insert image here.svg}}}}}}|full|link={{{link|{{{liên kết|}}}}}}|class=new-carousel-bg-img]]&lt;/div&gt;
        &lt;div class=&quot;new-carousel-ribbon&quot; style=&quot;background-color: {{{ribbon-background-color|#0b3f5e}}}; color:{{{ribbon-text-color|white}}}&quot;&gt;
&lt;span&gt;{{CarouselSlide/icon|type={{{category|{{{type|{{{loại|}}}}}}}}}}}&lt;/span&gt;
            &lt;div class=&quot;new-carousel-ribbon-arrow&quot;&gt;&lt;/div&gt;
        &lt;/div&gt;
    &lt;div class=&quot;new-carousel-content-layer&quot;&gt;
        &lt;div class=&quot;new-carousel-title-bubble&quot;&gt;
            &lt;h3&gt;[[{{{link|{{{liên kết|{{{title|{{{tiêu đề|}}}}}}}}}}}}|&lt;span style=&quot;color:#fff;&quot;&gt;{{{title|{{{tiêu đề|{{{link|{{{liên kết|}}}}}}}}}}}}&lt;/span&gt;]]&lt;/h3&gt;
        &lt;/div&gt;
        &lt;div class=&quot;new-carousel-desc-bubble&quot;&gt;
            &lt;p&gt;{{{text|{{{quote|{{{miêu tả|{{{mô tả|{{error|Lỗi: Thiếu mô tả}}}}}}}}}}}}}}&lt;/p&gt;
        &lt;/div&gt;
    &lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;noinclude&gt;{{doc}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7pdjffzucv3git8ohk2frdmz9qpiy9s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-Carousel.css</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3716</id>
    <revision>
      <id>122692</id>
      <parentid>122686</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122692</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="8808" sha1="7tb21jvwme9a8bvi99odp0ewuoxrucv" xml:space="preserve">/* Inspired by default Wikitravel carousel */
/* --- Main Container --- */
.new-carousel-wrapper {
	position: relative;
	width: 100%;
	max-width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	background: #222;
	margin-bottom: 20px;
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

/* --- The Viewport --- */
.new-carousel-slides-viewport {
	position: relative;
	width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	flex-grow: 1;
}

/* --- Slides (Carousel Mode) --- */
/* FIX: Use Opacity instead of Display to prevent black flashing */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide {
    /* 1. Force Absolute to stack them on top of each other (Overrides FOUC relative) */
    position: absolute !important;
    top: 0;
    left: 0;
    width: 100%;
    height: 100%;
    
    /* 2. Hide them visually, but keep them rendered */
    opacity: 0;
    z-index: 0;
    pointer-events: none; /* Prevent clicking links on hidden slides */
    
    /* 3. Ensure the browser knows to animate transforms */
    will-change: transform, opacity;
}

/* --- Active &amp; Animating States --- */
/* Make visible instantly when Active or Animating */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.active,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-next-enter,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-next-leave,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-prev-enter,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-prev-leave {
    opacity: 1 !important;
    z-index: 10;
    pointer-events: auto; /* Re-enable clicking */
}

/* --- Animations --- */
.new-carousel-slide.anim-next-enter {
	display: block;
	z-index: 10;
	animation: slideInRight 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-next-leave {
	display: block;
	z-index: 5;
	animation: slideOutLeft 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-prev-enter {
	display: block;
	z-index: 10;
	animation: slideInLeft 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-prev-leave {
	display: block;
	z-index: 5;
	animation: slideOutRight 0.6s ease-out forwards;
}

@keyframes slideInRight {
	from {
		transform: translateX(100%);
	}
	to {
		transform: translateX(0);
	}
}
@keyframes slideOutLeft {
	from {
		transform: translateX(0);
	}
	to {
		transform: translateX(-100%);
	}
}
@keyframes slideInLeft {
	from {
		transform: translateX(-100%);
	}
	to {
		transform: translateX(0);
	}
}
@keyframes slideOutRight {
	from {
		transform: translateX(0);
	}
	to {
		transform: translateX(100%);
	}
}

/* --- Content Layers (UPDATED: Flexbox Layout) --- */

/* 1. Create the Flex Container */
.new-carousel-content-layer {
	position: absolute;
	top: 0;
	left: 0;
	width: 100%;
	height: 100%;
	/* Flex settings to stack content at bottom-left */
	display: flex;
	flex-direction: column;
	justify-content: flex-end;
	align-items: flex-start;
	pointer-events: none; /* Allows clicks to pass through empty space */
}

/* 2. Re-enable clicks on the bubbles themselves */
.new-carousel-content-layer &gt; * {
	pointer-events: auto;
}

/* Animation states for content */
.new-carousel-slide.active .new-carousel-content-layer,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-content-layer,
.new-carousel-slide.anim-prev-enter .new-carousel-content-layer {
	opacity: 1;
}

/* Bubble Animations */
.new-carousel-slide.active .new-carousel-ribbon,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-ribbon {
	animation: popDown 0.8s forwards;
}
.new-carousel-slide.active .new-carousel-title-bubble,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-title-bubble {
	animation: slideUpFade 0.8s 0.2s forwards;
	opacity: 0;
}
.new-carousel-slide.active .new-carousel-desc-bubble,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-desc-bubble {
	animation: slideUpFade 0.8s 0.4s forwards;
	opacity: 0;
}

@keyframes slideUpFade {
	from {
		opacity: 0;
		transform: translateY(30px);
	}
	to {
		opacity: 1;
		transform: translateY(0);
	}
}
@keyframes popDown {
	from {
		transform: translateY(-50px);
	}
	to {
		transform: translateY(0);
	}
}

/* --- Standard Styling &amp; Bubbles (UPDATED Positions) --- */

.new-carousel-slide-bg {
	width: 100%;
	height: 100%;
}
.new-carousel-slide-bg img {
	width: 100% !important;
	height: 100% !important;
	object-fit: cover !important;
}

/* Ribbon: Stays Absolute (Top-Left) */
.new-carousel-ribbon {
	position: absolute;
	top: 30px;
	left: 0;
	background-color: #0b3f5e;
	color: #fff;
	padding: 10px 15px;
	font-weight: bold;
	text-transform: uppercase;
	font-size: 14px;
}
.new-carousel-ribbon-arrow {
	position: absolute;
	right: -20px;
	top: 0;
	width: 0;
	height: 0;
	border-top: 20px solid transparent;
	border-bottom: 20px solid transparent;
	border-left: 20px solid #0b3f5e;
}

/* Title Bubble: Relative + Margin (Stacks on top of Desc) */
.new-carousel-title-bubble {
	position: relative; /* Changed from absolute */
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 5px; /* Gap between title and description */

	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 10px 20px;
	border-radius: 8px 8px 0 0; /* Optional: Squared bottom corners */
}
.new-carousel-title-bubble h3 {
	margin: 0;
	font-size: 24px;
	color: #fff;
	font-weight: normal;
	border: none;
}

/* Description Bubble: Relative + Margin (Sits at bottom) */
.new-carousel-desc-bubble {
	position: relative; /* Changed from absolute */
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 40px; /* Distance from bottom edge */

	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 15px;
	border-radius: 0 8px 8px 8px; /* Optional: Squared top corners */
	max-width: 45%;
}
.new-carousel-desc-bubble p {
	color: #f0f0f0;
	margin: 0;
	font-size: 14px;
}

/* --- Thumbnail Grid (Desktop) --- */
.new-carousel-pagination-grid {
	position: absolute;
	top: 30px;
	right: 30px;
	width: 220px;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 6px;
	z-index: 20;
	list-style: none;
	margin: 0;
	padding: 10px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.3);
	border-radius: 6px;
}
.new-carousel-pagination-grid li {
	width: 65px;
	height: 50px;
	cursor: pointer;
	border: 2px solid #ddd;
	opacity: 0.6;
	overflow: hidden;
}
.new-carousel-pagination-grid li.active {
	opacity: 1;
	border-color: #ffcc00;
}
.new-carousel-pagination-grid li img {
	width: 100%;
	height: 100%;
	object-fit: cover;
}

/* --- Arrows (Image Based) --- */
.new-carousel-btn-prev,
.new-carousel-btn-next {
    position: absolute;
    top: 50%;
    transform: translateY(-50%);
    width: 50px;
    height: 63px;
    cursor: pointer;
    z-index: 30;
    
    /* Standard background settings */
    background-color: transparent; 
    background-repeat: no-repeat;
    background-position: center;
}

.new-carousel-btn-prev {
    left: 0;
    background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/47/Btn-prev.png');
}

.new-carousel-btn-next {
    right: 0;
    background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Btn-next.png');
}

/* When exactly 4 items are present, restrict width to fit only 2 columns (2x2) */
.new-carousel-pagination-grid:has(&gt; li:nth-child(4):last-child) {
	width: 146px; /* (69px × 2) + 6px gap = 144px */
}

/* =========================================
   MOBILE OPTIMIZATIONS (Screen &lt; 768px)
   ========================================= */
@media only screen and (max-width: 768px) {
	.new-carousel-wrapper {
		height: auto !important;
		min-height: 0;
		background: inherit;
	}
	.new-carousel-slides-viewport {
		height: 250px !important;
		flex-grow: 0;
	}

	.new-carousel-pagination-grid {
		position: relative !important;
		top: auto !important;
		right: auto !important;
		width: 100% !important;
		margin: 10px 0 !important;
		justify-content: center;
		background: transparent !important;
		padding: 0;
	}
	.new-carousel-pagination-grid li {
		width: 50px;
		height: 40px;
	}

	.new-carousel-ribbon {
		top: 10px;
		padding: 4px 8px;
		font-size: 10px;
	}
	.new-carousel-ribbon-arrow {
		border-width: 15px;
		right: -15px;
	}

	/* Update Mobile Positions for Flexbox Bubbles */
	.new-carousel-title-bubble {
		margin-left: 50px;
		margin-bottom: 2px;
		max-width: 80%;
		padding: 0px 10px;
		/* Reset any top/left if inherited */
		top: auto;
		left: auto;
	}
	.new-carousel-title-bubble h3 {
		font-size: 16px;
	}

	.new-carousel-desc-bubble {
		margin-left: 10px;
		margin-bottom: 10px;
		max-width: 90%;
		/* Reset any bottom/left if inherited */
		bottom: auto;
		left: auto;
		padding: 8px;
		font-size: 11px;
		line-height: 1.3;
	}
}

.skin-minerva .new-carousel-slide-bg img {
	height: 100% !important;
	width: 100% !important;
	object-fit: cover !important;
	max-width: none !important;
	margin: 0 !important;
}
.skin-minerva .new-carousel-slides-viewport {
	height: 250px !important;
	min-height: 250px !important;
}
.skin-minerva .content .new-carousel-wrapper {
	margin-left: -16px;
	margin-right: -16px;
	width: calc(100% + 32px);
	max-width: none;
}</text>
      <sha1>7tb21jvwme9a8bvi99odp0ewuoxrucv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122694</id>
      <parentid>122692</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:20:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122694</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="8127" sha1="00mnhx5a7ayzerlsndudjnjpu8g9jh2" xml:space="preserve">/* Inspired by default Wikitravel carousel */
/* --- Main Container --- */
.new-carousel-wrapper {
	position: relative;
	width: 100%;
	max-width: 100%;
	background: #222;
	margin-bottom: 20px;
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

/* --- The Viewport --- */
.new-carousel-slides-viewport {
	position: relative;
	width: 100%;
	flex-grow: 1;
}

/* --- Active &amp; Animating States --- */
/* Make visible instantly when Active or Animating */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.active,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-next-enter,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-next-leave,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-prev-enter,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-prev-leave {
    opacity: 1 !important;
    z-index: 10;
    pointer-events: auto; /* Re-enable clicking */
}

/* --- Animations --- */
.new-carousel-slide.anim-next-enter {
	display: block;
	z-index: 10;
	animation: slideInRight 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-next-leave {
	display: block;
	z-index: 5;
	animation: slideOutLeft 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-prev-enter {
	display: block;
	z-index: 10;
	animation: slideInLeft 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-prev-leave {
	display: block;
	z-index: 5;
	animation: slideOutRight 0.6s ease-out forwards;
}

@keyframes slideInRight {
	from {
		transform: translateX(100%);
	}
	to {
		transform: translateX(0);
	}
}
@keyframes slideOutLeft {
	from {
		transform: translateX(0);
	}
	to {
		transform: translateX(-100%);
	}
}
@keyframes slideInLeft {
	from {
		transform: translateX(-100%);
	}
	to {
		transform: translateX(0);
	}
}
@keyframes slideOutRight {
	from {
		transform: translateX(0);
	}
	to {
		transform: translateX(100%);
	}
}

/* --- Content Layers (UPDATED: Flexbox Layout) --- */

/* 1. Create the Flex Container */
.new-carousel-content-layer {
	position: absolute;
	top: 0;
	left: 0;
	width: 100%;
	height: 100%;
	/* Flex settings to stack content at bottom-left */
	display: flex;
	flex-direction: column;
	justify-content: flex-end;
	align-items: flex-start;
	pointer-events: none; /* Allows clicks to pass through empty space */
}

/* 2. Re-enable clicks on the bubbles themselves */
.new-carousel-content-layer &gt; * {
	pointer-events: auto;
}

/* Animation states for content */
.new-carousel-slide.active .new-carousel-content-layer,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-content-layer,
.new-carousel-slide.anim-prev-enter .new-carousel-content-layer {
	opacity: 1;
}

/* Bubble Animations */
.new-carousel-slide.active .new-carousel-ribbon,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-ribbon {
	animation: popDown 0.8s forwards;
}
.new-carousel-slide.active .new-carousel-title-bubble,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-title-bubble {
	animation: slideUpFade 0.8s 0.2s forwards;
	opacity: 0;
}
.new-carousel-slide.active .new-carousel-desc-bubble,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-desc-bubble {
	animation: slideUpFade 0.8s 0.4s forwards;
	opacity: 0;
}

@keyframes slideUpFade {
	from {
		opacity: 0;
		transform: translateY(30px);
	}
	to {
		opacity: 1;
		transform: translateY(0);
	}
}
@keyframes popDown {
	from {
		transform: translateY(-50px);
	}
	to {
		transform: translateY(0);
	}
}

/* --- Standard Styling &amp; Bubbles (UPDATED Positions) --- */

.new-carousel-slide-bg {
	width: 100%;
	height: 100%;
}
.new-carousel-slide-bg img {
	width: 100% !important;
	height: 100% !important;
	object-fit: cover !important;
}

/* Ribbon: Stays Absolute (Top-Left) */
.new-carousel-ribbon {
	position: absolute;
	top: 30px;
	left: 0;
	background-color: #0b3f5e;
	color: #fff;
	padding: 10px 15px;
	font-weight: bold;
	text-transform: uppercase;
	font-size: 14px;
}
.new-carousel-ribbon-arrow {
	position: absolute;
	right: -20px;
	top: 0;
	width: 0;
	height: 0;
	border-top: 20px solid transparent;
	border-bottom: 20px solid transparent;
	border-left: 20px solid #0b3f5e;
}

/* Title Bubble: Relative + Margin (Stacks on top of Desc) */
.new-carousel-title-bubble {
	position: relative; /* Changed from absolute */
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 5px; /* Gap between title and description */

	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 10px 20px;
	border-radius: 8px 8px 0 0; /* Optional: Squared bottom corners */
}
.new-carousel-title-bubble h3 {
	margin: 0;
	font-size: 24px;
	color: #fff;
	font-weight: normal;
	border: none;
}

/* Description Bubble: Relative + Margin (Sits at bottom) */
.new-carousel-desc-bubble {
	position: relative; /* Changed from absolute */
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 40px; /* Distance from bottom edge */

	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 15px;
	border-radius: 0 8px 8px 8px; /* Optional: Squared top corners */
	max-width: 45%;
}
.new-carousel-desc-bubble p {
	color: #f0f0f0;
	margin: 0;
	font-size: 14px;
}

/* --- Thumbnail Grid (Desktop) --- */
.new-carousel-pagination-grid {
	position: absolute;
	top: 30px;
	right: 30px;
	width: 220px;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 6px;
	z-index: 20;
	list-style: none;
	margin: 0;
	padding: 10px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.3);
	border-radius: 6px;
}
.new-carousel-pagination-grid li {
	width: 65px;
	height: 50px;
	cursor: pointer;
	border: 2px solid #ddd;
	opacity: 0.6;
	overflow: hidden;
}
.new-carousel-pagination-grid li.active {
	opacity: 1;
	border-color: #ffcc00;
}
.new-carousel-pagination-grid li img {
	width: 100%;
	height: 100%;
	object-fit: cover;
}

/* --- Arrows (Image Based) --- */
.new-carousel-btn-prev,
.new-carousel-btn-next {
    position: absolute;
    top: 50%;
    transform: translateY(-50%);
    width: 50px;
    height: 63px;
    cursor: pointer;
    z-index: 30;
    
    /* Standard background settings */
    background-color: transparent; 
    background-repeat: no-repeat;
    background-position: center;
}

.new-carousel-btn-prev {
    left: 0;
    background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/47/Btn-prev.png');
}

.new-carousel-btn-next {
    right: 0;
    background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Btn-next.png');
}

/* When exactly 4 items are present, restrict width to fit only 2 columns (2x2) */
.new-carousel-pagination-grid:has(&gt; li:nth-child(4):last-child) {
	width: 146px; /* (69px × 2) + 6px gap = 144px */
}

/* =========================================
   MOBILE OPTIMIZATIONS (Screen &lt; 768px)
   ========================================= */
@media only screen and (max-width: 768px) {
	.new-carousel-wrapper {
		height: auto !important;
		min-height: 0;
		background: inherit;
	}
	.new-carousel-slides-viewport {
		height: 250px !important;
		flex-grow: 0;
	}

	.new-carousel-pagination-grid {
		position: relative !important;
		top: auto !important;
		right: auto !important;
		width: 100% !important;
		margin: 10px 0 !important;
		justify-content: center;
		background: transparent !important;
		padding: 0;
	}
	.new-carousel-pagination-grid li {
		width: 50px;
		height: 40px;
	}

	.new-carousel-ribbon {
		top: 10px;
		padding: 4px 8px;
		font-size: 10px;
	}
	.new-carousel-ribbon-arrow {
		border-width: 15px;
		right: -15px;
	}

	/* Update Mobile Positions for Flexbox Bubbles */
	.new-carousel-title-bubble {
		margin-left: 50px;
		margin-bottom: 2px;
		max-width: 80%;
		padding: 0px 10px;
		/* Reset any top/left if inherited */
		top: auto;
		left: auto;
	}
	.new-carousel-title-bubble h3 {
		font-size: 16px;
	}

	.new-carousel-desc-bubble {
		margin-left: 10px;
		margin-bottom: 10px;
		max-width: 90%;
		/* Reset any bottom/left if inherited */
		bottom: auto;
		left: auto;
		padding: 8px;
		font-size: 11px;
		line-height: 1.3;
	}
}

.skin-minerva .new-carousel-slide-bg img {
	height: 100% !important;
	width: 100% !important;
	object-fit: cover !important;
	max-width: none !important;
	margin: 0 !important;
}
.skin-minerva .new-carousel-slides-viewport {
	height: 250px !important;
	min-height: 250px !important;
}
.skin-minerva .content .new-carousel-wrapper {
	margin-left: -16px;
	margin-right: -16px;
	width: calc(100% + 32px);
	max-width: none;
}</text>
      <sha1>00mnhx5a7ayzerlsndudjnjpu8g9jh2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122697</id>
      <parentid>122694</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:41:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122697</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="5045" sha1="lur63674v2cuwguslio3p2blcgyifx4" xml:space="preserve">/* ========================================================
   CAROUSEL GADGET STYLES (Loaded when gadget is active)
   ======================================================== */

.new-carousel-wrapper {
	position: relative;
	width: 100%;
	max-width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	background: #222;
	margin-bottom: 20px;
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

.new-carousel-slides-viewport {
	position: relative;
	width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	flex-grow: 1;
}

/* Collapse slides into an absolute stack inside the viewport */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide {
	position: absolute !important;
	top: 0;
	left: 0;
	width: 100%;
	height: 100%;
	margin-bottom: 0 !important;
	opacity: 0;
	z-index: 0;
	pointer-events: none;
	will-change: transform, opacity;
}

/* Active and Animating States */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.active,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-next-enter,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-next-leave,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-prev-enter,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-prev-leave {
	opacity: 1 !important;
	z-index: 10;
	pointer-events: auto;
}

/* Animations */
.new-carousel-slide.anim-next-enter {
	display: block;
	z-index: 10;
	animation: slideInRight 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-next-leave {
	display: block;
	z-index: 5;
	animation: slideOutLeft 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-prev-enter {
	display: block;
	z-index: 10;
	animation: slideInLeft 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-prev-leave {
	display: block;
	z-index: 5;
	animation: slideOutRight 0.6s ease-out forwards;
}

@keyframes slideInRight {
	from { transform: translateX(100%); }
	to { transform: translateX(0); }
}
@keyframes slideOutLeft {
	from { transform: translateX(0); }
	to { transform: translateX(-100%); }
}
@keyframes slideInLeft {
	from { transform: translateX(-100%); }
	to { transform: translateX(0); }
}
@keyframes slideOutRight {
	from { transform: translateX(0); }
	to { transform: translateX(100%); }
}

/* Bubble Animations */
.new-carousel-slide.active .new-carousel-ribbon,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-ribbon {
	animation: popDown 0.8s forwards;
}
.new-carousel-slide.active .new-carousel-title-bubble,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-title-bubble {
	animation: slideUpFade 0.8s 0.2s forwards;
	opacity: 0;
}
.new-carousel-slide.active .new-carousel-desc-bubble,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-desc-bubble {
	animation: slideUpFade 0.8s 0.4s forwards;
	opacity: 0;
}

@keyframes slideUpFade {
	from { opacity: 0; transform: translateY(30px); }
	to { opacity: 1; transform: translateY(0); }
}
@keyframes popDown {
	from { transform: translateY(-50px); }
	to { transform: translateY(0); }
}

/* Thumbnail Grid (Desktop) */
.new-carousel-pagination-grid {
	position: absolute;
	top: 30px;
	right: 30px;
	width: 220px;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 6px;
	z-index: 20;
	list-style: none;
	margin: 0;
	padding: 10px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.3);
	border-radius: 6px;
}
.new-carousel-pagination-grid:empty {
	display: none;
}
.new-carousel-pagination-grid li {
	width: 65px;
	height: 50px;
	cursor: pointer;
	border: 2px solid #ddd;
	opacity: 0.6;
	overflow: hidden;
}
.new-carousel-pagination-grid li.active {
	opacity: 1;
	border-color: #ffcc00;
}
.new-carousel-pagination-grid li img {
	width: 100%;
	height: 100%;
	object-fit: cover;
}

/* 4-item thumbnail balancing */
.new-carousel-pagination-grid:has(&gt; li:nth-child(4):last-child) {
	width: 146px;
}

/* Arrows */
.new-carousel-btn-prev,
.new-carousel-btn-next {
	position: absolute;
	top: 50%;
	transform: translateY(-50%);
	width: 50px;
	height: 63px;
	cursor: pointer;
	z-index: 30;
	background-color: transparent;
	background-repeat: no-repeat;
	background-position: center;
}
.new-carousel-btn-prev {
	left: 0;
	background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/47/Btn-prev.png');
}
.new-carousel-btn-next {
	right: 0;
	background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Btn-next.png');
}

/* Mobile Optimizations */
@media only screen and (max-width: 768px) {
	.new-carousel-wrapper {
		height: auto !important;
		min-height: 0;
		background: inherit;
	}
	.new-carousel-slides-viewport {
		height: 250px !important;
		flex-grow: 0;
	}
	.new-carousel-pagination-grid {
		position: relative !important;
		top: auto !important;
		right: auto !important;
		width: 100% !important;
		margin: 10px 0 !important;
		justify-content: center;
		background: transparent !important;
		padding: 0;
	}
	.new-carousel-pagination-grid li {
		width: 50px;
		height: 40px;
	}
}

/* Minerva skin overrides */
.skin-minerva .new-carousel-slides-viewport {
	height: 250px !important;
	min-height: 250px !important;
}
.skin-minerva .content .new-carousel-wrapper {
	margin-left: -16px;
	margin-right: -16px;
	width: calc(100% + 32px);
	max-width: none;
}</text>
      <sha1>lur63674v2cuwguslio3p2blcgyifx4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122704</id>
      <parentid>122697</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:48:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122704</origin>
      <model>css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="5149" sha1="nndr6vc9s9arnaixh5ajjczx10q05jo" xml:space="preserve">/* ========================================================
   CAROUSEL GADGET STYLES (Loaded when gadget is active)
   ======================================================== */

.new-carousel-wrapper {
	position: relative;
	width: 100%;
	max-width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	background: #222;
	margin-bottom: 20px;
	display: flex;
	flex-direction: column;
}

.new-carousel-slides-viewport {
	position: relative;
	width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	flex-grow: 1;
}

/* Collapse slides into an absolute stack inside the viewport */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide {
	position: absolute !important;
	top: 0;
	left: 0;
	width: 100%;
	height: 100%;
	margin-bottom: 0 !important;
	opacity: 0;
	z-index: 0;
	pointer-events: none;
	will-change: transform, opacity;
}

/* Active and Animating States */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.active,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-next-enter,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-next-leave,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-prev-enter,
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide.anim-prev-leave {
	opacity: 1 !important;
	z-index: 10;
	pointer-events: auto;
}

/* Animations */
.new-carousel-slide.anim-next-enter {
	display: block;
	z-index: 10;
	animation: slideInRight 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-next-leave {
	display: block;
	z-index: 5;
	animation: slideOutLeft 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-prev-enter {
	display: block;
	z-index: 10;
	animation: slideInLeft 0.6s ease-out forwards;
}
.new-carousel-slide.anim-prev-leave {
	display: block;
	z-index: 5;
	animation: slideOutRight 0.6s ease-out forwards;
}

@keyframes slideInRight {
	from { transform: translateX(100%); }
	to { transform: translateX(0); }
}
@keyframes slideOutLeft {
	from { transform: translateX(0); }
	to { transform: translateX(-100%); }
}
@keyframes slideInLeft {
	from { transform: translateX(-100%); }
	to { transform: translateX(0); }
}
@keyframes slideOutRight {
	from { transform: translateX(0); }
	to { transform: translateX(100%); }
}

/* Bubble Animations */
.new-carousel-slide.active .new-carousel-ribbon,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-ribbon {
	animation: popDown 0.8s forwards;
}
.new-carousel-slide.active .new-carousel-title-bubble,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-title-bubble {
	animation: slideUpFade 0.8s 0.2s forwards;
	opacity: 0;
}
.new-carousel-slide.active .new-carousel-desc-bubble,
.new-carousel-slide.anim-next-enter .new-carousel-desc-bubble {
	animation: slideUpFade 0.8s 0.4s forwards;
	opacity: 0;
}

@keyframes slideUpFade {
	from { opacity: 0; transform: translateY(30px); }
	to { opacity: 1; transform: translateY(0); }
}
@keyframes popDown {
	from { transform: translateY(-50px); }
	to { transform: translateY(0); }
}

/* Thumbnail Grid (Desktop) */
.new-carousel-pagination-grid {
	position: absolute;
	top: 30px;
	right: 30px;
	width: 220px;
	display: flex;
	flex-wrap: wrap;
	gap: 6px;
	z-index: 20;
	list-style: none;
	margin: 0;
	padding: 10px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.3);
	border-radius: 6px;
}

/* Hide when empty so it doesn't show an empty dark box before JS runs */
.new-carousel-pagination-grid:empty {
	display: none !important;
}

.new-carousel-pagination-grid li {
	width: 65px;
	height: 50px;
	cursor: pointer;
	border: 2px solid #ddd;
	opacity: 0.6;
	overflow: hidden;
}
.new-carousel-pagination-grid li.active {
	opacity: 1;
	border-color: #ffcc00;
}
.new-carousel-pagination-grid li img {
	width: 100%;
	height: 100%;
	object-fit: cover;
	display: block;
}

/* 4-item thumbnail balancing */
.new-carousel-pagination-grid:has(&gt; li:nth-child(4):last-child) {
	width: 146px;
}

/* Arrows */
.new-carousel-btn-prev,
.new-carousel-btn-next {
	position: absolute;
	top: 50%;
	transform: translateY(-50%);
	width: 50px;
	height: 63px;
	cursor: pointer;
	z-index: 30;
	background-color: transparent;
	background-repeat: no-repeat;
	background-position: center;
}
.new-carousel-btn-prev {
	left: 0;
	background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/4/47/Btn-prev.png');
}
.new-carousel-btn-next {
	right: 0;
	background-image: url('https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/1/1f/Btn-next.png');
}

/* Mobile Optimizations */
@media only screen and (max-width: 768px) {
	.new-carousel-wrapper {
		height: auto !important;
		min-height: 0;
		background: inherit;
	}
	.new-carousel-slides-viewport {
		height: 250px !important;
		flex-grow: 0;
	}
	.new-carousel-pagination-grid {
		position: relative !important;
		top: auto !important;
		right: auto !important;
		width: 100% !important;
		margin: 10px 0 !important;
		justify-content: center;
		background: transparent !important;
		padding: 0;
	}
	.new-carousel-pagination-grid li {
		width: 50px;
		height: 40px;
	}
}

/* Minerva skin overrides */
.skin-minerva .new-carousel-slides-viewport {
	height: 250px !important;
	min-height: 250px !important;
}
.skin-minerva .content .new-carousel-wrapper {
	margin-left: -16px;
	margin-right: -16px;
	width: calc(100% + 32px);
	max-width: none;
}</text>
      <sha1>nndr6vc9s9arnaixh5ajjczx10q05jo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-Carousel.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>3717</id>
    <revision>
      <id>122695</id>
      <parentid>121091</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:25:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122695</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="3844" sha1="nwudz8d7738ww7q8rl7cv9d68f99aix" xml:space="preserve">/* Inspired by default Wikitravel carousel */
$(function () {
	$(&quot;.new-carousel-wrapper&quot;).each(function () {
		var $wrapper = $(this);

		// Activate carousel mode
		$wrapper.addClass(&quot;is-carousel&quot;);
		
		// Be specific to find slides inside viewport (fixes mobile layout)
		var $slides = $wrapper.find(&quot;.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide&quot;);
		var $pagination = $wrapper.find(&quot;.new-carousel-pagination-grid&quot;);
		var currentIndex = 0;
		var timer;
		var isAnimating = false;

		// --- 1. Touch / Swipe Logic (NEW) ---
		var touchStartX = 0;
		var touchEndX = 0;

		$wrapper.on(&quot;touchstart&quot;, function (event) {
			// Record where the finger landed
			touchStartX = event.originalEvent.touches[0].clientX;
		});

		$wrapper.on(&quot;touchend&quot;, function (event) {
			// Record where the finger lifted off
			touchEndX = event.originalEvent.changedTouches[0].clientX;
			handleSwipe();
		});

		function handleSwipe() {
			var threshold = 50; // Min distance (px) to count as a swipe
			var distance = touchStartX - touchEndX;

			if (distance &gt; threshold) {
				// Swiped LEFT -&gt; Go to Next Slide
				goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
				resetTimer();
			} else if (distance &lt; -threshold) {
				// Swiped RIGHT -&gt; Go to Previous Slide
				goToSlide(currentIndex - 1, &quot;prev&quot;);
				resetTimer();
			}
		}
		// -------------------------------------

		// 2. Generate Thumbnails
		$slides.each(function (index) {
			var $imgTag = $(this).find(&quot;.new-carousel-slide-bg img&quot;);
			var thumbSrc = $imgTag.attr(&quot;src&quot;);
			var $li = $(&quot;&lt;li&gt;&quot;);

			if (thumbSrc) {
				$li.append($(&quot;&lt;img&gt;&quot;).attr(&quot;src&quot;, thumbSrc));
			} else {
				$li.css(&quot;background&quot;, &quot;#555&quot;);
			}

			$li.on(&quot;click&quot;, function () {
				if (index !== currentIndex) {
					var direction = index &gt; currentIndex ? &quot;next&quot; : &quot;prev&quot;;
					goToSlide(index, direction);
					resetTimer();
				}
			});
			$pagination.append($li);
		});

		// 3. Animate Slide Function
		function goToSlide(index, direction) {
			if (isAnimating) return;
			if (index &gt;= $slides.length) index = 0;
			if (index &lt; 0) index = $slides.length - 1;

			var $currentSlide = $slides.eq(currentIndex);
			var $nextSlide = $slides.eq(index);

			// Simple active toggle if it's the first load
			if (!$currentSlide.length || direction === &quot;init&quot;) {
				$slides.removeClass(&quot;active&quot;);
				$nextSlide.addClass(&quot;active&quot;);
				updatePagination(index);
				currentIndex = index;
				return;
			}

			isAnimating = true;

			// Define Animation Classes
			var currentClass =
				direction === &quot;next&quot; ? &quot;anim-next-leave&quot; : &quot;anim-prev-leave&quot;;
			var nextClass =
				direction === &quot;next&quot; ? &quot;anim-next-enter&quot; : &quot;anim-prev-enter&quot;;

			// Apply Animations
			$currentSlide.addClass(currentClass).removeClass(&quot;active&quot;);
			$nextSlide.addClass(nextClass).addClass(&quot;active&quot;);
			updatePagination(index);

			// Cleanup classes after CSS animation ends (600ms)
			setTimeout(function () {
				$currentSlide.removeClass(currentClass);
				$nextSlide.removeClass(nextClass);
				isAnimating = false;
				currentIndex = index;
			}, 600);
		}

		function updatePagination(index) {
			$pagination.find(&quot;li&quot;).removeClass(&quot;active&quot;);
			$pagination.find(&quot;li&quot;).eq(index).addClass(&quot;active&quot;);
		}

		// Timer Logic
		function startTimer() {
			var interval = $wrapper.data(&quot;interval&quot;) || 6000;
			timer = setInterval(function () {
				goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
			}, interval);
		}

		function resetTimer() {
			clearInterval(timer);
			startTimer();
		}

		// Button Listeners
		$wrapper.find(&quot;.new-carousel-btn-next&quot;).click(function () {
			goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
			resetTimer();
		});

		$wrapper.find(&quot;.new-carousel-btn-prev&quot;).click(function () {
			goToSlide(currentIndex - 1, &quot;prev&quot;);
			resetTimer();
		});

		// Initialize
		if ($slides.length &gt; 0) {
			goToSlide(0, &quot;init&quot;);
			startTimer();
		}
	});
});</text>
      <sha1>nwudz8d7738ww7q8rl7cv9d68f99aix</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122698</id>
      <parentid>122695</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:43:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>Phục hồi phiên bản [[Special:Permalink/121091|121091]] của [[Special:Contributions/Nvdtn19|Nvdtn19]] ([[User talk:Nvdtn19|thảo luận]])</comment>
      <origin>122698</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="3776" sha1="rxa77vm8lx9lxeudppigkky9aotxcc7" xml:space="preserve">/* Inspired by default Wikitravel carousel */
$(function () {
	$(&quot;.new-carousel-wrapper&quot;).each(function () {
		var $wrapper = $(this);
		// Be specific to find slides inside viewport (fixes mobile layout)
		var $slides = $wrapper.find(&quot;.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide&quot;);
		var $pagination = $wrapper.find(&quot;.new-carousel-pagination-grid&quot;);
		var currentIndex = 0;
		var timer;
		var isAnimating = false;

		// --- 1. Touch / Swipe Logic (NEW) ---
		var touchStartX = 0;
		var touchEndX = 0;

		$wrapper.on(&quot;touchstart&quot;, function (event) {
			// Record where the finger landed
			touchStartX = event.originalEvent.touches[0].clientX;
		});

		$wrapper.on(&quot;touchend&quot;, function (event) {
			// Record where the finger lifted off
			touchEndX = event.originalEvent.changedTouches[0].clientX;
			handleSwipe();
		});

		function handleSwipe() {
			var threshold = 50; // Min distance (px) to count as a swipe
			var distance = touchStartX - touchEndX;

			if (distance &gt; threshold) {
				// Swiped LEFT -&gt; Go to Next Slide
				goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
				resetTimer();
			} else if (distance &lt; -threshold) {
				// Swiped RIGHT -&gt; Go to Previous Slide
				goToSlide(currentIndex - 1, &quot;prev&quot;);
				resetTimer();
			}
		}
		// -------------------------------------

		// 2. Generate Thumbnails
		$slides.each(function (index) {
			var $imgTag = $(this).find(&quot;.new-carousel-slide-bg img&quot;);
			var thumbSrc = $imgTag.attr(&quot;src&quot;);
			var $li = $(&quot;&lt;li&gt;&quot;);

			if (thumbSrc) {
				$li.append($(&quot;&lt;img&gt;&quot;).attr(&quot;src&quot;, thumbSrc));
			} else {
				$li.css(&quot;background&quot;, &quot;#555&quot;);
			}

			$li.on(&quot;click&quot;, function () {
				if (index !== currentIndex) {
					var direction = index &gt; currentIndex ? &quot;next&quot; : &quot;prev&quot;;
					goToSlide(index, direction);
					resetTimer();
				}
			});
			$pagination.append($li);
		});

		// 3. Animate Slide Function
		function goToSlide(index, direction) {
			if (isAnimating) return;
			if (index &gt;= $slides.length) index = 0;
			if (index &lt; 0) index = $slides.length - 1;

			var $currentSlide = $slides.eq(currentIndex);
			var $nextSlide = $slides.eq(index);

			// Simple active toggle if it's the first load
			if (!$currentSlide.length || direction === &quot;init&quot;) {
				$slides.removeClass(&quot;active&quot;);
				$nextSlide.addClass(&quot;active&quot;);
				updatePagination(index);
				currentIndex = index;
				return;
			}

			isAnimating = true;

			// Define Animation Classes
			var currentClass =
				direction === &quot;next&quot; ? &quot;anim-next-leave&quot; : &quot;anim-prev-leave&quot;;
			var nextClass =
				direction === &quot;next&quot; ? &quot;anim-next-enter&quot; : &quot;anim-prev-enter&quot;;

			// Apply Animations
			$currentSlide.addClass(currentClass).removeClass(&quot;active&quot;);
			$nextSlide.addClass(nextClass).addClass(&quot;active&quot;);
			updatePagination(index);

			// Cleanup classes after CSS animation ends (600ms)
			setTimeout(function () {
				$currentSlide.removeClass(currentClass);
				$nextSlide.removeClass(nextClass);
				isAnimating = false;
				currentIndex = index;
			}, 600);
		}

		function updatePagination(index) {
			$pagination.find(&quot;li&quot;).removeClass(&quot;active&quot;);
			$pagination.find(&quot;li&quot;).eq(index).addClass(&quot;active&quot;);
		}

		// Timer Logic
		function startTimer() {
			var interval = $wrapper.data(&quot;interval&quot;) || 6000;
			timer = setInterval(function () {
				goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
			}, interval);
		}

		function resetTimer() {
			clearInterval(timer);
			startTimer();
		}

		// Button Listeners
		$wrapper.find(&quot;.new-carousel-btn-next&quot;).click(function () {
			goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
			resetTimer();
		});

		$wrapper.find(&quot;.new-carousel-btn-prev&quot;).click(function () {
			goToSlide(currentIndex - 1, &quot;prev&quot;);
			resetTimer();
		});

		// Initialize
		if ($slides.length &gt; 0) {
			goToSlide(0, &quot;init&quot;);
			startTimer();
		}
	});
});</text>
      <sha1>rxa77vm8lx9lxeudppigkky9aotxcc7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122702</id>
      <parentid>122698</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:26:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122702</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="4162" sha1="o6ocrhf16ddbhudn1aki8gx2bgxjt82" xml:space="preserve">/* Inspired by default Wikitravel carousel */
$(function () {
	$(&quot;.new-carousel-wrapper&quot;).each(function () {
		var $wrapper = $(this);
		// Be specific to find slides inside viewport (fixes mobile layout)
		var $slides = $wrapper.find(
			&quot;.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide&quot;
		);
		var $pagination = $wrapper.find(&quot;.new-carousel-pagination-grid&quot;);
		var currentIndex = 0;
		var timer;
		var isAnimating = false;

		// Touch / Swipe Logic
		var touchStartX = 0;
		var touchEndX = 0;

		$wrapper.on(&quot;touchstart&quot;, function (event) {
			// Record where the finger landed
			touchStartX = event.originalEvent.touches[0].clientX;
		});

		$wrapper.on(&quot;touchend&quot;, function (event) {
			// Record where the finger lifted off
			touchEndX = event.originalEvent.changedTouches[0].clientX;
			handleSwipe();
		});

		function handleSwipe() {
			var threshold = 50; // Min distance (px) to count as a swipe
			var distance = touchStartX - touchEndX;

			if (distance &gt; threshold) {
				// Swiped LEFT -&gt; Go to Next Slide
				goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
				resetTimer();
			} else if (distance &lt; -threshold) {
				// Swiped RIGHT -&gt; Go to Previous Slide
				goToSlide(currentIndex - 1, &quot;prev&quot;);
				resetTimer();
			}
		}
		// -------------------------------------

		// 2. Generate Thumbnails
		$slides.each(function (index) {
			var $imgTag = $(this).find(&quot;.new-carousel-slide-bg img&quot;);
			var thumbSrc = $imgTag.attr(&quot;src&quot;);

			// Enforce 65x50px box inline so it can NEVER expand to natural image width
			var $li = $(&quot;&lt;li&gt;&quot;).css({
				width: &quot;65px&quot;,
				height: &quot;50px&quot;,
				overflow: &quot;hidden&quot;,
			});

			if (thumbSrc) {
				var $thumb = $(&quot;&lt;img&gt;&quot;).attr(&quot;src&quot;, thumbSrc).css({
					width: &quot;100%&quot;,
					height: &quot;100%&quot;,
					&quot;object-fit&quot;: &quot;cover&quot;,
					display: &quot;block&quot;,
				});
				$li.append($thumb);
			} else {
				$li.css(&quot;background&quot;, &quot;#555&quot;);
			}

			$li.on(&quot;click&quot;, function () {
				if (index !== currentIndex) {
					var direction = index &gt; currentIndex ? &quot;next&quot; : &quot;prev&quot;;
					goToSlide(index, direction);
					resetTimer();
				}
			});
			$pagination.append($li);
		});

		// 3. Animate Slide Function
		function goToSlide(index, direction) {
			if (isAnimating) return;
			if (index &gt;= $slides.length) index = 0;
			if (index &lt; 0) index = $slides.length - 1;

			var $currentSlide = $slides.eq(currentIndex);
			var $nextSlide = $slides.eq(index);

			// Simple active toggle if it's the first load
			if (!$currentSlide.length || direction === &quot;init&quot;) {
				$slides.removeClass(&quot;active&quot;);
				$nextSlide.addClass(&quot;active&quot;);
				updatePagination(index);
				currentIndex = index;
				return;
			}

			isAnimating = true;

			// Define Animation Classes
			var currentClass =
				direction === &quot;next&quot; ? &quot;anim-next-leave&quot; : &quot;anim-prev-leave&quot;;
			var nextClass =
				direction === &quot;next&quot; ? &quot;anim-next-enter&quot; : &quot;anim-prev-enter&quot;;

			// Apply Animations
			$currentSlide.addClass(currentClass).removeClass(&quot;active&quot;);
			$nextSlide.addClass(nextClass).addClass(&quot;active&quot;);
			updatePagination(index);

			// Cleanup classes after CSS animation ends (600ms)
			setTimeout(function () {
				$currentSlide.removeClass(currentClass);
				$nextSlide.removeClass(nextClass);
				isAnimating = false;
				currentIndex = index;
			}, 600);
		}

		function updatePagination(index) {
			$pagination.find(&quot;li&quot;).removeClass(&quot;active&quot;);
			$pagination.find(&quot;li&quot;).eq(index).addClass(&quot;active&quot;);
		}

		// Timer Logic
		function startTimer() {
			var interval = $wrapper.data(&quot;interval&quot;) || 6000;
			timer = setInterval(function () {
				goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
			}, interval);
		}

		function resetTimer() {
			clearInterval(timer);
			startTimer();
		}

		// Button Listeners
		$wrapper.find(&quot;.new-carousel-btn-next&quot;).click(function () {
			goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
			resetTimer();
		});

		$wrapper.find(&quot;.new-carousel-btn-prev&quot;).click(function () {
			goToSlide(currentIndex - 1, &quot;prev&quot;);
			resetTimer();
		});

		// Initialize
		if ($slides.length &gt; 0) {
			goToSlide(0, &quot;init&quot;);
			startTimer();
			// Reveal the pagination grid only after the carousel is fully built
			$pagination.css(&quot;display&quot;, &quot;flex&quot;);
		}
	});
});</text>
      <sha1>o6ocrhf16ddbhudn1aki8gx2bgxjt82</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122703</id>
      <parentid>122702</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:43:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122703</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="3660" sha1="8w4zhzghg5nxvyaq0gqo0oc9wvmh8rg" xml:space="preserve">/* Inspired by default Wikitravel carousel */
$(function () {
	$(&quot;.new-carousel-wrapper&quot;).each(function () {
		var $wrapper = $(this);
		
		// 1. Re-activate carousel mode
		$wrapper.addClass(&quot;is-carousel&quot;);

		var $slides = $wrapper.find(
			&quot;.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide&quot;
		);
		var $pagination = $wrapper.find(&quot;.new-carousel-pagination-grid&quot;);
		var currentIndex = 0;
		var timer;
		var isAnimating = false;

		// Touch / Swipe Logic
		var touchStartX = 0;
		var touchEndX = 0;

		$wrapper.on(&quot;touchstart&quot;, function (event) {
			touchStartX = event.originalEvent.touches[0].clientX;
		});

		$wrapper.on(&quot;touchend&quot;, function (event) {
			touchEndX = event.originalEvent.changedTouches[0].clientX;
			handleSwipe();
		});

		function handleSwipe() {
			var threshold = 50;
			var distance = touchStartX - touchEndX;

			if (distance &gt; threshold) {
				goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
				resetTimer();
			} else if (distance &lt; -threshold) {
				goToSlide(currentIndex - 1, &quot;prev&quot;);
				resetTimer();
			}
		}

		// 2. Generate Thumbnails
		$slides.each(function (index) {
			var $imgTag = $(this).find(&quot;.new-carousel-slide-bg img&quot;);
			// Support standard src and MediaWiki lazy-loaded data-src
			var thumbSrc = $imgTag.attr(&quot;src&quot;) || $imgTag.attr(&quot;data-src&quot;);

			var $li = $(&quot;&lt;li&gt;&quot;).css({
				width: &quot;65px&quot;,
				height: &quot;50px&quot;,
				overflow: &quot;hidden&quot;
			});

			if (thumbSrc) {
				var $thumb = $(&quot;&lt;img&gt;&quot;).attr(&quot;src&quot;, thumbSrc).css({
					width: &quot;100%&quot;,
					height: &quot;100%&quot;,
					&quot;object-fit&quot;: &quot;cover&quot;,
					display: &quot;block&quot;
				});
				$li.append($thumb);
			} else {
				$li.css(&quot;background&quot;, &quot;#555&quot;);
			}

			$li.on(&quot;click&quot;, function () {
				if (index !== currentIndex) {
					var direction = index &gt; currentIndex ? &quot;next&quot; : &quot;prev&quot;;
					goToSlide(index, direction);
					resetTimer();
				}
			});
			$pagination.append($li);
		});

		// 3. Animate Slide Function
		function goToSlide(index, direction) {
			if (isAnimating) return;
			if (index &gt;= $slides.length) index = 0;
			if (index &lt; 0) index = $slides.length - 1;

			var $currentSlide = $slides.eq(currentIndex);
			var $nextSlide = $slides.eq(index);

			if (!$currentSlide.length || direction === &quot;init&quot;) {
				$slides.removeClass(&quot;active&quot;);
				$nextSlide.addClass(&quot;active&quot;);
				updatePagination(index);
				currentIndex = index;
				return;
			}

			isAnimating = true;

			var currentClass =
				direction === &quot;next&quot; ? &quot;anim-next-leave&quot; : &quot;anim-prev-leave&quot;;
			var nextClass =
				direction === &quot;next&quot; ? &quot;anim-next-enter&quot; : &quot;anim-prev-enter&quot;;

			$currentSlide.addClass(currentClass).removeClass(&quot;active&quot;);
			$nextSlide.addClass(nextClass).addClass(&quot;active&quot;);
			updatePagination(index);

			setTimeout(function () {
				$currentSlide.removeClass(currentClass);
				$nextSlide.removeClass(nextClass);
				isAnimating = false;
				currentIndex = index;
			}, 600);
		}

		function updatePagination(index) {
			$pagination.find(&quot;li&quot;).removeClass(&quot;active&quot;);
			$pagination.find(&quot;li&quot;).eq(index).addClass(&quot;active&quot;);
		}

		// Timer Logic
		function startTimer() {
			var interval = $wrapper.data(&quot;interval&quot;) || 6000;
			timer = setInterval(function () {
				goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
			}, interval);
		}

		function resetTimer() {
			clearInterval(timer);
			startTimer();
		}

		// Button Listeners
		$wrapper.find(&quot;.new-carousel-btn-next&quot;).click(function () {
			goToSlide(currentIndex + 1, &quot;next&quot;);
			resetTimer();
		});

		$wrapper.find(&quot;.new-carousel-btn-prev&quot;).click(function () {
			goToSlide(currentIndex - 1, &quot;prev&quot;);
			resetTimer();
		});

		// Initialize
		if ($slides.length &gt; 0) {
			goToSlide(0, &quot;init&quot;);
			startTimer();
		}
	});
});</text>
      <sha1>8w4zhzghg5nxvyaq0gqo0oc9wvmh8rg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bản mẫu:CarouselSlide/styles.css</title>
    <ns>10</ns>
    <id>61481</id>
    <revision>
      <id>122687</id>
      <parentid>122685</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T12:00:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122687</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="179" sha1="g1n7b0y7lgcotgn14vysxh96r8ks9bj" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}</text>
      <sha1>g1n7b0y7lgcotgn14vysxh96r8ks9bj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122688</id>
      <parentid>122687</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:24:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122688</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="272" sha1="2clns5lidee7b1yuqzk15j5guil4kp5" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}

.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide:first-child {
	opacity: 1;
	z-index: 1;
}</text>
      <sha1>2clns5lidee7b1yuqzk15j5guil4kp5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122689</id>
      <parentid>122688</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T13:38:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122689</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="548" sha1="7m9mdd7r891prlkv2jkwvcdasocqplx" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}

/* 1. Make the first slide fully visible and interactive before JS loads */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide:first-child {
	opacity: 1 !important;
	z-index: 1;
	}

/* 2. Hide the thumbnail box while it is empty */
/* Prevents an empty grey box in the top-right before JS populates &lt;li&gt; items */
.new-carousel-pagination-grid:empty {
	display: none;
}</text>
      <sha1>7m9mdd7r891prlkv2jkwvcdasocqplx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122690</id>
      <parentid>122689</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122690</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="530" sha1="2es93mgrm5chnkl15opvihdx2o60exq" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}

/* 1. Make the slide fully visible and interactive before JS loads */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide {
	opacity: 1 !important;
	z-index: 1;
	}

/* 2. Hide the thumbnail box while it is empty */
/* Prevents an empty grey box in the top-right before JS populates &lt;li&gt; items */
.new-carousel-pagination-grid:empty {
	display: none;
}</text>
      <sha1>2es93mgrm5chnkl15opvihdx2o60exq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122691</id>
      <parentid>122690</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T17:58:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122691</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="790" sha1="7rv2e0r4nm4wbcw931xosrnbo50vck1" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}

/* 1. Make the slide fully visible and interactive before JS loads */
.new-carousel-slides-viewport .new-carousel-slide {
	opacity: 1 !important;
	z-index: 1;
	}

/* 2. Hide the thumbnail box while it is empty */
/* Prevents an empty grey box in the top-right before JS populates &lt;li&gt; items */
.new-carousel-pagination-grid:empty {
	display: none;
}


/* --- Slides (Default / Standalone Mode) --- */
/* Matches the FOUC styles so standalone slides look good */
.new-carousel-slide {
    position: relative;
    display: block;
    width: 100%;
    height: 450px;
    overflow: hidden;
    background: #333;
}</text>
      <sha1>7rv2e0r4nm4wbcw931xosrnbo50vck1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122693</id>
      <parentid>122691</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:10:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122693</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2139" sha1="babayenojffe9s1mrf7b7f55pvsfsyg" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}

/* =========================================
   1. DEFAULT / NO-JS FALLBACK (All slides show)
   ========================================= */

/* Let the container expand naturally so all slides are visible */
.new-carousel-wrapper {
	position: relative;
	width: 100%;
	max-width: 100%;
	height: auto;
	background: transparent;
	margin-bottom: 20px;
}

.new-carousel-slides-viewport {
	position: relative;
	width: 100%;
	height: auto;
}

/* Standalone slide styling: each slide takes 375px and sits in normal document flow */
.new-carousel-slide {
	position: relative;
	display: block;
	width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	background: #333;
	margin-bottom: 16px; /* Spacing between stacked slides in fallback mode */
	opacity: 1;
}

/* Hide navigation controls when JS is not running (they do nothing without JS) */
.new-carousel-btn-prev,
.new-carousel-btn-next,
.new-carousel-pagination-grid {
	display: none;
}


/* =========================================
   2. CAROUSEL MODE (Activated by JS only)
   ========================================= */

/* Once JS adds .is-carousel, lock dimensions to single-slide viewport */
.new-carousel-wrapper.is-carousel {
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	background: #222;
}

.new-carousel-wrapper.is-carousel .new-carousel-slides-viewport {
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	flex-grow: 1;
}

/* Collapse slides into an absolute stack inside the viewport */
.new-carousel-wrapper.is-carousel .new-carousel-slide {
	position: absolute !important;
	top: 0;
	left: 0;
	width: 100%;
	height: 100%;
	margin-bottom: 0;
	opacity: 0;
	z-index: 0;
	/* pointer-events: none;
	will-change: transform, opacity; */
}

/* Reveal arrows and pagination grid only when carousel mode is active */
.new-carousel-wrapper.is-carousel .new-carousel-btn-prev,
.new-carousel-wrapper.is-carousel .new-carousel-btn-next {
	display: block;
}

.new-carousel-wrapper.is-carousel .new-carousel-pagination-grid {
	display: flex;
}</text>
      <sha1>babayenojffe9s1mrf7b7f55pvsfsyg</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122696</id>
      <parentid>122693</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T18:40:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122696</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2652" sha1="8girehg6smj0bl0mks6e7n8txqzexvm" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}

/* ========================================================
   SLIDE STANDALONE / FALLBACK STYLES (TemplateStyles)
   ======================================================== */

.new-carousel-slide {
	position: relative;
	display: block;
	width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	background: #333;
	margin-bottom: 20px; /* Clean spacing when stacked in safemode / no-JS */
}

/* Background image filling the slide */
.new-carousel-slide-bg {
	width: 100%;
	height: 100%;
}
.new-carousel-slide-bg img {
	width: 100% !important;
	height: 100% !important;
	object-fit: cover !important;
	display: block;
}

/* Content Layers (Flexbox) */
.new-carousel-content-layer {
	position: absolute;
	top: 0;
	left: 0;
	width: 100%;
	height: 100%;
	display: flex;
	flex-direction: column;
	justify-content: flex-end;
	align-items: flex-start;
}

/* Ribbon */
.new-carousel-ribbon {
	position: absolute;
	top: 30px;
	left: 0;
	background-color: #0b3f5e;
	color: #fff;
	padding: 10px 15px;
	font-weight: bold;
	text-transform: uppercase;
	font-size: 14px;
}
.new-carousel-ribbon-arrow {
	position: absolute;
	right: -20px;
	top: 0;
	width: 0;
	height: 0;
	border-top: 20px solid transparent;
	border-bottom: 20px solid transparent;
	border-left: 20px solid #0b3f5e;
}

/* Title Bubble */
.new-carousel-title-bubble {
	position: relative;
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 5px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 10px 20px;
	border-radius: 8px 8px 0 0;
}
.new-carousel-title-bubble h3 {
	margin: 0;
	font-size: 24px;
	color: #fff;
	font-weight: normal;
	border: none;
}

/* Description Bubble */
.new-carousel-desc-bubble {
	position: relative;
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 40px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 15px;
	border-radius: 0 8px 8px 8px;
	max-width: 45%;
}
.new-carousel-desc-bubble p {
	color: #f0f0f0;
	margin: 0;
	font-size: 14px;
}

/* Mobile Constraints */
@media only screen and (max-width: 768px) {
	.new-carousel-slide {
		height: 250px;
		margin-bottom: 12px;
	}
	.new-carousel-ribbon {
		top: 10px;
		padding: 4px 8px;
		font-size: 10px;
	}
	.new-carousel-ribbon-arrow {
		border-width: 15px;
		right: -15px;
	}
	.new-carousel-title-bubble {
		margin-left: 50px;
		margin-bottom: 2px;
		max-width: 80%;
		padding: 0 10px;
	}
	.new-carousel-title-bubble h3 {
		font-size: 16px;
	}
	.new-carousel-desc-bubble {
		margin-left: 10px;
		margin-bottom: 10px;
		max-width: 90%;
		padding: 8px;
		font-size: 11px;
		line-height: 1.3;
	}
}</text>
      <sha1>8girehg6smj0bl0mks6e7n8txqzexvm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122707</id>
      <parentid>122696</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:46:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122707</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2729" sha1="2scb684s5oywuoddc3wiaxjxf6fitcq" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}

/* ========================================================
   SLIDE STANDALONE / FALLBACK STYLES (TemplateStyles)
   ======================================================== */

.new-carousel-slide {
	position: relative;
	display: block;
	width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	background: #333;
	margin-bottom: 20px; /* Clean spacing when stacked in safemode / no-JS */
}

/* Background image filling the slide */
.new-carousel-slide-bg {
	width: 100%;
	height: 100%;
}
.new-carousel-slide-bg img {
	width: 100% !important;
	height: 100% !important;
	object-fit: cover !important;
	display: block;
}

/* Content Layers (Flexbox) */
.new-carousel-content-layer {
	position: absolute;
	top: 0;
	left: 0;
	width: 100%;
	height: 100%;
	display: flex;
	flex-direction: column;
	justify-content: flex-end;
	align-items: flex-start;
}

/* Ribbon */
.new-carousel-ribbon {
	position: absolute;
	top: 30px;
	left: 0;
	background-color: #0b3f5e;
	color: #fff;
	padding: 10px 15px;
	font-weight: bold;
	text-transform: uppercase;
	font-size: 14px;
	opacity: 0.85; /* Adjust between 0.8 (more transparent) and 0.9 (subtle) */
}
.new-carousel-ribbon-arrow {
	position: absolute;
	right: -20px;
	top: 0;
	width: 0;
	height: 0;
	border-top: 20px solid transparent;
	border-bottom: 20px solid transparent;
	border-left: 20px solid #0b3f5e;
}

/* Title Bubble */
.new-carousel-title-bubble {
	position: relative;
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 5px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 10px 20px;
	border-radius: 8px 8px 0 0;
}
.new-carousel-title-bubble h3 {
	margin: 0;
	font-size: 24px;
	color: #fff;
	font-weight: normal;
	border: none;
}

/* Description Bubble */
.new-carousel-desc-bubble {
	position: relative;
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 40px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 15px;
	border-radius: 0 8px 8px 8px;
	max-width: 45%;
}
.new-carousel-desc-bubble p {
	color: #f0f0f0;
	margin: 0;
	font-size: 14px;
}

/* Mobile Constraints */
@media only screen and (max-width: 768px) {
	.new-carousel-slide {
		height: 250px;
		margin-bottom: 12px;
	}
	.new-carousel-ribbon {
		top: 10px;
		padding: 4px 8px;
		font-size: 10px;
	}
	.new-carousel-ribbon-arrow {
		border-width: 15px;
		right: -15px;
	}
	.new-carousel-title-bubble {
		margin-left: 50px;
		margin-bottom: 2px;
		max-width: 80%;
		padding: 0 10px;
	}
	.new-carousel-title-bubble h3 {
		font-size: 16px;
	}
	.new-carousel-desc-bubble {
		margin-left: 10px;
		margin-bottom: 10px;
		max-width: 90%;
		padding: 8px;
		font-size: 11px;
		line-height: 1.3;
	}
}</text>
      <sha1>2scb684s5oywuoddc3wiaxjxf6fitcq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122763</id>
      <parentid>122707</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:19:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122763</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2838" sha1="9ylrhu52d9518kgwe1pz8h9meshjtgj" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}

/* ========================================================
   SLIDE STANDALONE / FALLBACK STYLES (TemplateStyles)
   ======================================================== */

.new-carousel-slide {
	position: relative;
	display: block;
	width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	background: #333;
	margin-bottom: 20px; /* Clean spacing when stacked in safemode / no-JS */
}

/* Background image filling the slide */
.new-carousel-slide-bg {
	width: 100%;
	height: 100%;
}
.new-carousel-slide-bg img {
	width: 100% !important;
	height: 100% !important;
	object-fit: cover !important;
	display: block;
}

/* Content Layers (Flexbox) */
.new-carousel-content-layer {
	position: absolute;
	bottom: 0;
	left: 0;
	width: auto;
	max-width: 50%; /* Covers only the text bubbles on the left */
	height: auto;   /* Height fits only the text bubbles */
	display: flex;
	flex-direction: column;
	justify-content: flex-end;
	align-items: flex-start;
}

/* Ribbon */
.new-carousel-ribbon {
	position: absolute;
	top: 30px;
	left: 0;
	background-color: #0b3f5e;
	color: #fff;
	padding: 10px 15px;
	font-weight: bold;
	text-transform: uppercase;
	font-size: 14px;
	opacity: 0.85; /* Adjust between 0.8 (more transparent) and 0.9 (subtle) */
}
.new-carousel-ribbon-arrow {
	position: absolute;
	right: -20px;
	top: 0;
	width: 0;
	height: 0;
	border-top: 20px solid transparent;
	border-bottom: 20px solid transparent;
	border-left: 20px solid #0b3f5e;
}

/* Title Bubble */
.new-carousel-title-bubble {
	position: relative;
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 5px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 10px 20px;
	border-radius: 8px 8px 0 0;
}
.new-carousel-title-bubble h3 {
	margin: 0;
	font-size: 24px;
	color: #fff;
	font-weight: normal;
	border: none;
}

/* Description Bubble */
.new-carousel-desc-bubble {
	position: relative;
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 40px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 15px;
	border-radius: 0 8px 8px 8px;
	max-width: 45%;
}
.new-carousel-desc-bubble p {
	color: #f0f0f0;
	margin: 0;
	font-size: 14px;
}

/* Mobile Constraints */
@media only screen and (max-width: 768px) {
	.new-carousel-slide {
		height: 250px;
		margin-bottom: 12px;
	}
	.new-carousel-ribbon {
		top: 10px;
		padding: 4px 8px;
		font-size: 10px;
	}
	.new-carousel-ribbon-arrow {
		border-width: 15px;
		right: -15px;
	}
	.new-carousel-title-bubble {
		margin-left: 50px;
		margin-bottom: 2px;
		max-width: 80%;
		padding: 0 10px;
	}
	.new-carousel-title-bubble h3 {
		font-size: 16px;
	}
	.new-carousel-desc-bubble {
		margin-left: 10px;
		margin-bottom: 10px;
		max-width: 90%;
		padding: 8px;
		font-size: 11px;
		line-height: 1.3;
	}
}</text>
      <sha1>9ylrhu52d9518kgwe1pz8h9meshjtgj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122764</id>
      <parentid>122763</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:23:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122764</origin>
      <model>sanitized-css</model>
      <format>text/css</format>
      <text bytes="2867" sha1="i8s2zxhareeiqlhsj1zw0tjv3yuxrzs" xml:space="preserve">/* Optional: Mobile-specific constraint (if TemplateStyles supports @media) */
@media only screen and (max-width: 768px) {
    .new-carousel-slide {
        height: 250px;
    }
}

/* ========================================================
   SLIDE STANDALONE / FALLBACK STYLES (TemplateStyles)
   ======================================================== */

.new-carousel-slide {
	position: relative;
	display: block;
	width: 100%;
	height: 375px;
	overflow: hidden;
	background: #333;
	margin-bottom: 20px; /* Clean spacing when stacked in safemode / no-JS */
}

/* Background image filling the slide */
.new-carousel-slide-bg {
	width: 100%;
	height: 100%;
}
.new-carousel-slide-bg img {
	width: 100% !important;
	height: 100% !important;
	object-fit: cover !important;
	display: block;
}

/* Content Layers (Flexbox) */
.new-carousel-content-layer {
	position: absolute;
	bottom: 0;
	left: 0;
	width: 100%;      /* Preserves identical 45% desktop and 90% mobile calculations */
	height: auto;     /* Shrinks vertical height to fit ONLY the text bubbles */
	display: flex;
	flex-direction: column;
	justify-content: flex-end;
	align-items: flex-start;
}


/* Ribbon */
.new-carousel-ribbon {
	position: absolute;
	top: 30px;
	left: 0;
	background-color: #0b3f5e;
	color: #fff;
	padding: 10px 15px;
	font-weight: bold;
	text-transform: uppercase;
	font-size: 14px;
	opacity: 0.85; /* Adjust between 0.8 (more transparent) and 0.9 (subtle) */
}
.new-carousel-ribbon-arrow {
	position: absolute;
	right: -20px;
	top: 0;
	width: 0;
	height: 0;
	border-top: 20px solid transparent;
	border-bottom: 20px solid transparent;
	border-left: 20px solid #0b3f5e;
}

/* Title Bubble */
.new-carousel-title-bubble {
	position: relative;
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 5px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 10px 20px;
	border-radius: 8px 8px 0 0;
}
.new-carousel-title-bubble h3 {
	margin: 0;
	font-size: 24px;
	color: #fff;
	font-weight: normal;
	border: none;
}

/* Description Bubble */
.new-carousel-desc-bubble {
	position: relative;
	margin-left: 50px;
	margin-bottom: 40px;
	background: rgba(0, 0, 0, 0.5);
	padding: 15px;
	border-radius: 0 8px 8px 8px;
	max-width: 45%;
}
.new-carousel-desc-bubble p {
	color: #f0f0f0;
	margin: 0;
	font-size: 14px;
}

/* Mobile Constraints */
@media only screen and (max-width: 768px) {
	.new-carousel-slide {
		height: 250px;
		margin-bottom: 12px;
	}
	.new-carousel-ribbon {
		top: 10px;
		padding: 4px 8px;
		font-size: 10px;
	}
	.new-carousel-ribbon-arrow {
		border-width: 15px;
		right: -15px;
	}
	.new-carousel-title-bubble {
		margin-left: 50px;
		margin-bottom: 2px;
		max-width: 80%;
		padding: 0 10px;
	}
	.new-carousel-title-bubble h3 {
		font-size: 16px;
	}
	.new-carousel-desc-bubble {
		margin-left: 10px;
		margin-bottom: 10px;
		max-width: 90%;
		padding: 8px;
		font-size: 11px;
		line-height: 1.3;
	}
}</text>
      <sha1>i8s2zxhareeiqlhsj1zw0tjv3yuxrzs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikivoyage:GUS2Wiki</title>
    <ns>4</ns>
    <id>61890</id>
    <revision>
      <id>122709</id>
      <parentid>122500</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T22:07:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Alexis Jazz</username>
        <id>6649</id>
      </contributor>
      <comment>Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])</comment>
      <origin>122709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1187" sha1="r9xgc47l14cjkk6ehnj19btbk8ab5q7" xml:space="preserve">{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Dữ liệu dưới đây được đưa vào vùng nhớ đệm và được cập nhật lần cuối lúc 2026-10-10T10:03:31Z. Tối đa có sẵn {{PLURAL:5000|một kết quả|5000 kết quả}} trong vùng nhớ đệm.
{| class=&quot;sortable wikitable&quot;
! Tiện ích !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Số người dùng !! data-sort-type=&quot;number&quot; | Số thành viên tích cực
|-
|AVIM || 2 || 1
|-
|AVIM portlet || 2 || 1
|-
|ErrorHighlighter || 3 || 2
|-
|LocalLiveClock || 2 || 1
|-
|MiniEdit || 2 || 1
|-
|XTools-ArticleInfo || 1 || 1
|-
|edittop || 15 || 1
|-
|popups || 28 || 1
|-
|purgetab || data-sort-value=&quot;Infinity&quot; | Mặc định || data-sort-value=&quot;Infinity&quot; | Mặc định
|}
* [[Đặc biệt:GadgetUsage]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
&lt;!-- data in CSV format:
AVIM,2,1
AVIM portlet,2,1
ErrorHighlighter,3,2
LocalLiveClock,2,1
MiniEdit,2,1
XTools-ArticleInfo,1,1
edittop,15,1
popups,28,1
purgetab,default,default
--&gt;</text>
      <sha1>r9xgc47l14cjkk6ehnj19btbk8ab5q7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:Gadget-MiniEdit.js</title>
    <ns>8</ns>
    <id>62408</id>
    <revision>
      <id>122706</id>
      <parentid>111918</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T20:04:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122706</origin>
      <model>javascript</model>
      <format>text/javascript</format>
      <text bytes="527" sha1="ls5993j5fe7xhc2b1o91rwwf85xhf2u" xml:space="preserve">/**
 * MiniEdit enables quick and simple edits without leaving the page
 * Documentation: https://www.mediawiki.org/wiki/MiniEdit
 * Source code: https://www.mediawiki.org/wiki/MediaWiki:Gadget-Global-MiniEdit.js
 */
(function () {
    if (mw.config.get(&quot;wgNamespaceNumber&quot;) === -1 || mw.config.get(&quot;wgIsMainPage&quot;)) {
        return;
    }

    mw.loader.load('//www.mediawiki.org/w/load.php?modules=ext.gadget.Global-MiniEdit');
    mw.config.set('miniedit-page', 'mw:MiniEdit');
    mw.config.set('miniedit-tag', null);
})();</text>
      <sha1>ls5993j5fe7xhc2b1o91rwwf85xhf2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Bản mẫu:CarouselSlide/doc</title>
    <ns>10</ns>
    <id>62432</id>
    <revision>
      <id>122699</id>
      <parentid>121124</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tiêu chuẩn hình banner */ đã lỗi thời</comment>
      <origin>122699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4790" sha1="g6dn8qzdjv5cqzdndb54uxthsbwoaqa" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Uses TemplateStyles|Bản mẫu:CarouselSlide/styles.css}}

==Tài liệu==
Bản mẫu này được sử dụng để tạo các biểu ngữ được sử dụng trên [[Trang Chính]]. 

== Cách sử dụng ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;white-space:pre-wrap&quot;&gt;
{{banner
| link= Hà Nội
| title= Ví dụ
| type= ddtt
| image= Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hà Nội (cropped).jpeg
| quote= Hà Nội là thủ đô của Việt Nam, thuộc vùng Đông Bắc Bộ. Nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử Việt Nam.
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
sẽ cho ra:
{{Banner
| link=Hà Nội
| title= Ví dụ
| type= ddtt
| image= Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hà Nội (cropped).jpeg
| quote= Hà Nội là thủ đô của Việt Nam, thuộc vùng Đông Bắc Bộ. Nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử Việt Nam.
}}

&lt;!--
== Tiêu chuẩn hình banner ==
Các hình ảnh trong banner cần có kích thước là 2048x672 để có thể đưa lên Trang Chính. Dưới đây là các bước cắt hình trên Commons theo đúng kích thước để có thể đưa vào trong banner:
* Truy cập [[:c:Special:Preferences|trang tùy chọn tiện ích của bạn trên Commons]] và bật chức năng CropTool.
* Tìm một hình ảnh bất kỳ mà bạn muốn cắt trên Commons rồi nhấp vào “CropTool” trên menu “Công cụ”. ([[:c:File:Croptool-01.png|ví dụ]])
* Đăng nhập vào CropTool bằng tài khoản Wikimedia của bạn để bắt đầu sử dụng.
* Lần lượt điền 2048 và 672 vào giá trị Width và Height, rồi sau đó tùy chỉnh vị trí bạn muốn cắt. Nếu Width và Height có vô tình thay đổi sang một giá trị khác, thì bạn phải chỉnh lại.
* Sau khi tùy chỉnh kích thước, nhấn vào nút &quot;Preview&quot;. Tên tập tin trong phần &quot;Update the filename below if no longer descriptive.&quot; sẽ là tên tập tin đã cắt. Ghi nhớ tên này để có thể đưa vào bản mẫu trong bước tiếp theo.
* Nhấn nút &quot;Upload&quot;. Tập tin đã cắt của bạn sẽ được tải lên dưới dạng một tên mới trên Commons. Hãy sử dụng tên mới này khi đưa hình vào trong banner.
--&gt;

==  Các tham số ==
{{TemplateDataHeader}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;link&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;liên kết&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Liên kết&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Liên kết đến bài viết&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Hà Nội&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;unknown&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		},
		&quot;title&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;tiêu đề&quot;,
				&quot;tên&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Tiêu đề&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Tên của bài viết nổi bật sẽ được \&quot;in trên biểu ngữ\&quot;. Được sử dụng khi tiêu đề mặc định quá dài. \&quot;Vườn Quốc gia\&quot; và \&quot;Quốc tế\&quot; nên được viết tắt thành \&quot;VQG\&quot; và \&quot;QT\&quot;.&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;VQG Phong Nha - Kẻ Bàng&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;quote&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;miêu tả&quot;,
				&quot;mô tả&quot;,
				&quot;text&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mô tả&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Văn bản tóm tắt mô tả bài viết.&quot;,
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;example&quot;: &quot;The final Land's End of Quebec's Gaspé Peninsula is where the mighty Chic-Choc Mountains collide head-on with the sea. Its unique landscape is an intoxicating juxtaposition of forests, mountains, and shore.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;image&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;hình&quot;
			],
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Hình&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Hình ảnh biểu ngữ không có tiền tố \&quot;Tập tin:\&quot;&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Abc.jpg&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;type&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;loại&quot;,
				&quot;category&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Loại&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Thể loại của bài viết. Ví dụ: ddtt — Điểm đến trong tháng, ddinb — Điểm đến ít người biết, cddlnb — Chủ đề du lịch nổi bật, sknb — Sự kiện nổi bật, bvcl — Bài viết chọn lọc, bvctt — Bài viết cá tháng tư.&quot;,
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;bvcl&quot;
		},
		&quot;ribbon-background-color&quot;: {},
		&quot;ribbon-text-color&quot;: {}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Bản mẫu này được sử dụng để tạo các biểu ngữ được sử dụng trên [[Trang Chính]]. &quot;,
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;,
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;link&quot;,
		&quot;title&quot;,
		&quot;quote&quot;,
		&quot;image&quot;,
		&quot;type&quot;,
		&quot;ribbon-background-color&quot;,
		&quot;ribbon-text-color&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;
[[Category:Bản mẫu Trang Chính]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>g6dn8qzdjv5cqzdndb54uxthsbwoaqa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122700</id>
      <parentid>122699</parentid>
      <timestamp>2026-10-10T19:07:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>/* Cách sử dụng */</comment>
      <origin>122700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4789" sha1="r6nd9wzv5aj16ncjqddrotzpqh81k4j" xml:space="preserve">{{Documentation subpage}}
{{Uses TemplateStyles|Bản mẫu:CarouselSlide/styles.css}}

==Tài liệu==
Bản mẫu này được sử dụng để tạo các biểu ngữ được sử dụng trên [[Trang Chính]]. 

== Cách sử dụng ==
&lt;syntaxhighlight lang=&quot;wikitext&quot; style=&quot;white-space:pre-wrap&quot;&gt;
{{banner
| link= Hà Nội
| title= Ví dụ
| type= ddtt
| image= Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hà Nội (cropped).jpeg
| quote= Hà Nội là thủ đô của Việt Nam, thuộc vùng Đông Bắc Bộ. Nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử Việt Nam.
}}
&lt;/syntaxhighlight&gt;
sẽ cho ra:
{{Banner
| link=Hà Nội
| title= Ví dụ
| type= ddtt
| image= Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Hà Nội (cropped).jpeg
| quote= Hà Nội là thủ đô của Việt Nam, thuộc vùng Đông Bắc Bộ. Nằm giữa đồng bằng sông Hồng trù phú, nơi đây đã sớm trở thành một trung tâm chính trị và tôn giáo ngay từ những buổi đầu của lịch sử Việt Nam.
}}
&lt;!--
== Tiêu chuẩn hình banner ==
Các hình ảnh trong banner cần có kích thước là 2048x672 để có thể đưa lên Trang Chính. Dưới đây là các bước cắt hình trên Commons theo đúng kích thước để có thể đưa vào trong banner:
* Truy cập [[:c:Special:Preferences|trang tùy chọn tiện ích của bạn trên Commons]] và bật chức năng CropTool.
* Tìm một hình ảnh bất kỳ mà bạn muốn cắt trên Commons rồi nhấp vào “CropTool” trên menu “Công cụ”. ([[:c:File:Croptool-01.png|ví dụ]])
* Đăng nhập vào CropTool bằng tài khoản Wikimedia của bạn để bắt đầu sử dụng.
* Lần lượt điền 2048 và 672 vào giá trị Width và Height, rồi sau đó tùy chỉnh vị trí bạn muốn cắt. Nếu Width và Height có vô tình thay đổi sang một giá trị khác, thì bạn phải chỉnh lại.
* Sau khi tùy chỉnh kích thước, nhấn vào nút &quot;Preview&quot;. Tên tập tin trong phần &quot;Update the filename below if no longer descriptive.&quot; sẽ là tên tập tin đã cắt. Ghi nhớ tên này để có thể đưa vào bản mẫu trong bước tiếp theo.
* Nhấn nút &quot;Upload&quot;. Tập tin đã cắt của bạn sẽ được tải lên dưới dạng một tên mới trên Commons. Hãy sử dụng tên mới này khi đưa hình vào trong banner.
--&gt;

==  Các tham số ==
{{TemplateDataHeader}}
&lt;templatedata&gt;
{
	&quot;params&quot;: {
		&quot;link&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;liên kết&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Liên kết&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Liên kết đến bài viết&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Hà Nội&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;unknown&quot;,
			&quot;required&quot;: true
		},
		&quot;title&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;tiêu đề&quot;,
				&quot;tên&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Tiêu đề&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Tên của bài viết nổi bật sẽ được \&quot;in trên biểu ngữ\&quot;. Được sử dụng khi tiêu đề mặc định quá dài. \&quot;Vườn Quốc gia\&quot; và \&quot;Quốc tế\&quot; nên được viết tắt thành \&quot;VQG\&quot; và \&quot;QT\&quot;.&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;VQG Phong Nha - Kẻ Bàng&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;
		},
		&quot;quote&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;miêu tả&quot;,
				&quot;mô tả&quot;,
				&quot;text&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Mô tả&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Văn bản tóm tắt mô tả bài viết.&quot;,
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;example&quot;: &quot;The final Land's End of Quebec's Gaspé Peninsula is where the mighty Chic-Choc Mountains collide head-on with the sea. Its unique landscape is an intoxicating juxtaposition of forests, mountains, and shore.&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;content&quot;
		},
		&quot;image&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;hình&quot;
			],
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;label&quot;: &quot;Hình&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Hình ảnh biểu ngữ không có tiền tố \&quot;Tập tin:\&quot;&quot;,
			&quot;example&quot;: &quot;Abc.jpg&quot;,
			&quot;type&quot;: &quot;wiki-file-name&quot;
		},
		&quot;type&quot;: {
			&quot;aliases&quot;: [
				&quot;loại&quot;,
				&quot;category&quot;
			],
			&quot;label&quot;: &quot;Loại&quot;,
			&quot;description&quot;: &quot;Thể loại của bài viết. Ví dụ: ddtt — Điểm đến trong tháng, ddinb — Điểm đến ít người biết, cddlnb — Chủ đề du lịch nổi bật, sknb — Sự kiện nổi bật, bvcl — Bài viết chọn lọc, bvctt — Bài viết cá tháng tư.&quot;,
			&quot;required&quot;: true,
			&quot;type&quot;: &quot;line&quot;,
			&quot;default&quot;: &quot;bvcl&quot;
		},
		&quot;ribbon-background-color&quot;: {},
		&quot;ribbon-text-color&quot;: {}
	},
	&quot;description&quot;: &quot;Bản mẫu này được sử dụng để tạo các biểu ngữ được sử dụng trên [[Trang Chính]]. &quot;,
	&quot;format&quot;: &quot;block&quot;,
	&quot;paramOrder&quot;: [
		&quot;link&quot;,
		&quot;title&quot;,
		&quot;quote&quot;,
		&quot;image&quot;,
		&quot;type&quot;,
		&quot;ribbon-background-color&quot;,
		&quot;ribbon-text-color&quot;
	]
}
&lt;/templatedata&gt;
&lt;includeonly&gt;
[[Category:Bản mẫu Trang Chính]]
&lt;/includeonly&gt;</text>
      <sha1>r6nd9wzv5aj16ncjqddrotzpqh81k4j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>MediaWiki:BlockedExternalDomains.json</title>
    <ns>8</ns>
    <id>62459</id>
    <revision>
      <id>122752</id>
      <parentid>118898</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:47:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Làm Việc Thiện</username>
        <id>6321</id>
      </contributor>
      <comment>Chặn tên miền thoitiethomnay.org với ghi chú: Spam link dự báo thời tiết</comment>
      <origin>122752</origin>
      <model>json</model>
      <format>application/json</format>
      <text bytes="126" sha1="mf52wpr2if6xwzl4b2b0y4ptep5wjay" xml:space="preserve">[
	{
		&quot;domain&quot;: &quot;thoitiethomnay.org&quot;,
		&quot;notes&quot;: &quot;Spam link dự báo thời tiết&quot;,
		&quot;addedBy&quot;: &quot;Làm Việc Thiện&quot;
	}
]</text>
      <sha1>mf52wpr2if6xwzl4b2b0y4ptep5wjay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thành viên:Nvdtn19/nháp</title>
    <ns>2</ns>
    <id>62670</id>
    <revision>
      <id>122765</id>
      <parentid>120437</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:17:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="369" sha1="6dwzoofp14bayreypwpcu9qfnxao7zi" xml:space="preserve">{{CarouselSlide
|image=AnsanBanner1.jpg
|category=ddckp
|title=Phong Nha – Kẻ Bàng
|link=Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
|text=Một vườn quốc gia ở tỉnh Quảng Trị, Việt Nam. Năm 2003, vườn quốc gia này được UNESCO đưa vào danh sách di sản thế giới.
}}&lt;noinclude&gt;[[Thể loại:Bản mẫu Trang Chính]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6dwzoofp14bayreypwpcu9qfnxao7zi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122766</id>
      <parentid>122765</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T11:18:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <origin>122766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="385" sha1="9ttyy54cwktj2e3fhojhf0nfcs3e86f" xml:space="preserve">{{CarouselSlide
|image=Lake_Louise_Victoria_Glacier.jpg
|category=ddckp
|title=Phong Nha – Kẻ Bàng
|link=Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng
|text=Một vườn quốc gia ở tỉnh Quảng Trị, Việt Nam. Năm 2003, vườn quốc gia này được UNESCO đưa vào danh sách di sản thế giới.
}}&lt;noinclude&gt;[[Thể loại:Bản mẫu Trang Chính]]&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>9ttyy54cwktj2e3fhojhf0nfcs3e86f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thành viên:Mai Thanh Bang/Bài viết đã tạo</title>
    <ns>2</ns>
    <id>63048</id>
    <revision>
      <id>122745</id>
      <parentid>122423</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:04:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <origin>122745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4545" sha1="jvic26v64nkyv9l49c5a6miwz06ijhf" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;__KHÔNG_NÚT_SỬA_MỤC__ __KHÔNG_MỤC_LỤC__&lt;/noinclude&gt;
{| class=&quot;hlist&quot; cellspacing=&quot;3&quot; style=&quot;width:100%; font-size:90%&quot;
| colspan=&quot;3&quot; style=&quot;font-size:80%; text-align:right&quot; | [[Thành viên:Mai Thanh Bang/Bài viết đã tạo|Bài viết đã tạo]] * [[Thành viên:Mai Thanh Bang/Bài viết đã tạo (chi tiết)|Bài viết đã tạo (chi tiết)]] * [[Thành viên:Mai Thanh Bang/Bài dự định viết|Bài dự định viết]] * [[Thành viên:Mai Thanh Bang/Các mốc thời gian|Các mốc thời gian]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;width: 75px; vertical-align: top; padding-top: 10px; text-align:center&quot; | [[Tập tin:OOjs UI icon chem-progressive.svg|frameless|50px]]
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight: bold;&quot; | Thế giới
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Kinh nghiệm du lịch
|
* ''Đang viết''
|-
|
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-top: 1px dotted #CCCCCC; padding-bottom: 10px; font-size: 120%;&quot; | 
|-
| rowspan=&quot;7&quot; style=&quot;width: 75px; vertical-align: top; padding-top: 10px; text-align:center&quot; | [[Tập tin:OOjs UI icon graph-progressive.svg|frameless|50px]]
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight: bold;&quot; | Châu lục
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Châu Á
|
* [[Hoa Đông]]*
* [[Đông Nam Trung Quốc]]*
* [[Trung Nam Trung Quốc]]*
* [[Tây Nam Trung Quốc]]*
* [[Tây Bắc Trung Quốc]]*
* [[Hoa Bắc]]*
* [[Đông Bắc Trung Quốc]]*
* [[Khu tự trị Tây Tạng]]*
* [[Giang Tây]]*
* [[An Huy]]*
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Châu Âu
|
* [[Bỉ]]*
* [[Thành phố Luxembourg]]*
* [[Nicosia]]*
* [[Ljubljana]]*
* [[Beograd]]*
* [[Thành phố San Marino]]*
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Châu Phi
|
* [[Mogadishu]]*
* [[Bissau]]*
* [[Bamako]]*
* [[Dakar]]*
* [[Monrovia]]
* [[Yamoussoukro]]*
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Châu Mỹ
|
* ''Đang viết''
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Châu Đại Dương
|
* ''Đang viết''
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Châu Nam Cực
|
* ''Đang viết''
|-
|
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-top: 1px dotted #CCCCCC; padding-bottom: 10px; font-size: 120%;&quot; | 
|-
| rowspan=&quot;6&quot; style=&quot;width: 75px; vertical-align: top; padding-top: 10px; text-align:center&quot; | [[Tập tin:OOjs UI icon graph-progressive.svg|frameless|50px]]
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight: bold;&quot; | Việt Nam
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; |Tỉnh thành
|
* [[Đông Nam Bộ]]
* [[Đắk Lắk]]
* [[Điện Biên]]
* [[Đồng Tháp]]
* [[Vĩnh Long]]
* [[Tuyên Quang]]
* [[Thái Nguyên]]
* [[Tây Ninh]]
* [[Sơn La]]
* [[Quảng Trị]]
* [[Quảng Ninh]]
* [[Quảng Ngãi]]
* [[Phú Thọ]]
* [[Nghệ An]]
* [[Lạng Sơn]]
* [[Lai Châu]]
* [[Khánh Hòa]]
* [[Hưng Yên]]
* [[Hà Tĩnh]]
* [[Gia Lai]]
* [[Cao Bằng]]
* [[Bắc Ninh]]
|-
| style=&quot;vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Đô thị
|
* ''Đang cập nhật''
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Biển, đảo
|
* ''Đang cập nhật''
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Núi, rừng
|
* ''Đang cập nhật''
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Sông, hồ
|
* ''Đang cập nhật''
|-
|
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;border-top: 1px dotted #CCCCCC; padding-bottom: 10px; font-size: 120%;&quot; | 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 75px; vertical-align: top; padding-top: 10px; text-align:center&quot; | [[Tập tin:OOjs UI icon stripeFlow-ltr-progressive.svg|frameless|50px]]
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;font-size:125%; font-weight: bold;&quot; | Khác
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Định hướng
|
* [[Thành viên:Mai Thanh Bang/Bài dự định viết|Bài dự định viết]]
|-
| style=&quot;width: 100px; vertical-align: top; font-size: 110%; font-weight: bold&quot; | Mở rộng
|
* [[Hải Phòng]]
* [[Ninh Bình]]
* [[Hà Nội]]*
* [[Lào Cai]]*
* [[Thanh Hóa]]*
* [[Huế]]*
* [[Đà Nẵng]]*
* [[Lâm Đồng]]*
* [[Đồng Nai]]*
* [[Thành phố Hồ Chí Minh]]*
* [[An Giang]]*
* [[Cà Mau]]*
* [[Cần Thơ]]*
|}</text>
      <sha1>jvic26v64nkyv9l49c5a6miwz06ijhf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikivoyage:Tái sử dụng nội dung của Wikivoyage</title>
    <ns>4</ns>
    <id>63135</id>
    <revision>
      <id>122729</id>
      <parentid>122501</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Nvdtn19 đã đổi [[Wikivoyage:Dùng nội dung của Wikivoyage]] thành [[Wikivoyage:Tái sử dụng nội dung của Wikivoyage]]: Từ gốc không phải là &quot;use&quot;</comment>
      <origin>122501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8946" sha1="olztb8aidkizn9de68bxzs6li5w4qlw" xml:space="preserve">Bạn hoàn toàn có thể tái sử dụng các cẩm nang du lịch của Wikivoyage! Có thể bạn đang tổ chức một hội nghị và muốn có cẩm nang du lịch cho địa điểm tổ chức? Có thể bạn có ý tưởng phát triển một ứng dụng di động hoặc máy tính để bàn sẽ hữu ích hơn khi tích hợp cẩm nang du lịch? Hay đơn giản là bạn muốn chia sẻ một bài viết hướng dẫn du lịch lên blog cá nhân? Các cẩm nang du lịch do cộng đồng đóng góp của chúng tôi được tự do phân phối lại và chỉnh sửa, miễn là bạn tuân thủ một vài bước đơn giản dưới đây.

Khi phân phối lại nội dung của Wikivoyage, bạn chỉ cần thực hiện các yêu cầu sau:
* '''Ghi nhận công lao (ghi công) các tác giả của nội dung'''.
** Điều này có thể được thực hiện đơn giản bằng cách dẫn một liên kết quay lại trang bài viết gốc trên Wikivoyage hoặc, nếu bạn in cẩm nang ra giấy, hãy đính kèm liên kết URL trong bản in. Luôn có một ''liên kết thường trực'' (permanent link) dẫn đến phiên bản bài viết hiện tại trong menu &quot;Công cụ&quot; ở thanh bên của mỗi trang. Ngoài ra, bạn cũng có thể ghi công trực tiếp danh sách từng tác giả được liệt kê trong lịch sử sửa đổi của bài viết.
** Hình ảnh sẽ tự động được ghi nhận công lao (một cách gián tiếp) nếu bạn dẫn liên kết trở lại đúng phiên bản trang mà bạn hiển thị. Nếu không, bạn cần sao chép các thông tin về ghi công hoặc tác giả từ trang miêu tả của từng hình ảnh (xem thêm bên dưới).
* '''Đính kèm giấy phép bản quyền'''.
** Đối với phần văn bản, giấy phép áp dụng là ''Creative Commons Ghi công - Chia sẻ tương tự 4.0 (CC BY-SA 4.0)''.
** Đối với hình ảnh, giấy phép có thể khác nhau tùy từng tập tin. Việc dẫn liên kết về bài viết gốc hoặc trang miêu tả hình ảnh sẽ đáp ứng yêu cầu này. Ngoài ra, bạn cũng có thể trích dẫn trực tiếp tên tác giả và giấy phép hiển thị trên trang miêu tả tập tin (nhấp vào ảnh để xem chi tiết).

Bạn nên đảm bảo rằng mình hiểu rõ các điều khoản của giấy phép bạn sắp sử dụng. Một số ít hình ảnh được đăng tải theo diện ''sử dụng hợp lý'' (fair use). Đối với các hình ảnh thuộc phạm vi công cộng (thường do đã hết thời hạn bảo hộ quyền tác giả), hãy kiểm tra xem quy định này có áp dụng tại khu vực tài phán của bạn hay không.

Nếu bạn chỉnh sửa, cải biên nội dung của Wikivoyage, bạn phải tuân thủ các quy tắc trên và đồng thời:
* '''Phát hành tác phẩm phái sinh của bạn theo cùng giấy phép tự do tương thích'''. Tác phẩm phái sinh không nhất thiết phải dùng chính xác cùng một giấy phép, nhưng bắt buộc phải là giấy phép tương thích được chấp nhận.

== Cách sao chép dữ liệu của chúng tôi ==
Cách tốt nhất để tải toàn bộ bản sao dữ liệu của chúng tôi là từ các [[Wikivoyage:Bản sao lưu cơ sở dữ liệu|bản kết xuất cơ sở dữ liệu (database dumps)]]. Các bản kết xuất này chứa toàn bộ bản sao của tất cả các cẩm nang du lịch, và có sẵn nhiều [[m:Data dumps#Tools|công cụ MediaWiki]] hỗ trợ bạn xử lý nguồn dữ liệu này.

Nếu bạn chỉ cần một vài trang cụ thể, bạn có thể sử dụng MediaWiki API để truy xuất dữ liệu tự động theo chương trình. API có sẵn tại đường dẫn &lt;nowiki&gt;http&lt;/nowiki&gt;://''mã-ngôn-ngữ''.wikivoyage.org/w/api.php, trong đó ''mã-ngôn-ngữ'' là mã của các [http://www.wikivoyage.org/ phiên bản ngôn ngữ] của Wikivoyage (ví dụ: &quot;vi&quot; cho tiếng Việt, &quot;en&quot; cho tiếng Anh). Khi sử dụng API, hãy cẩn thận để không làm quá tải máy chủ (khuyến nghị không quá một yêu cầu mỗi 30 giây; xem chi tiết tại [[:wmf:Điều khoản sử dụng|điều khoản sử dụng của Wikimedia Foundation]]).

Tất nhiên, nếu bạn chỉ muốn in trang ra giấy để phát cho bạn bè hoặc du khách, bạn chỉ cần dùng tính năng &quot;Bản để in ra&quot; trong menu Công cụ; bản in đã tự động tích hợp sẵn các liên kết ghi công và thông báo giấy phép bản quyền phù hợp.

== Về giấy phép bản quyền của chúng tôi ==
Chúng tôi áp dụng giấy phép [http://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.vi ''Creative Commons Ghi công - Chia sẻ tương tự 4.0 Quốc tế (CC BY-SA 4.0)''] cho toàn bộ văn bản trên hệ thống, vì giấy phép này cho phép cẩm nang được tự do sử dụng và chỉnh sửa cho cả cẩm nang du lịch truyền thống lẫn các ứng dụng sáng tạo mới.

Tóm tắt giấy phép yêu cầu:
# Bạn phải '''ghi nhận công lao''' (ghi công) các tác giả của bài viết.
# Bạn phải phát hành mọi '''tác phẩm phái sinh''' theo cùng giấy phép tương tự. Điều này cũng áp dụng cho các tác phẩm phái sinh tiếp theo.
# Bạn phải thông báo rõ ràng cho độc giả và người dùng khác về giấy phép này.

Xem thêm: [[Wikivoyage:Bản quyền mở|Bản quyền mở (Copyleft)]].

== Mẫu văn bản ghi công ==
Bạn có thể ghi nhận công lao của các tác giả bằng cách hướng dẫn độc giả quay lại bài viết gốc, nêu rõ rằng danh sách tác giả có thể tìm thấy tại trang lịch sử sửa đổi của bài viết đó.

=== Đối với văn bản ===
Ví dụ: để ghi công và dẫn nguồn về lịch sử sửa đổi của bài viết [[Singapore]], bạn có thể viết:

:''[https://vi.wikivoyage.org/w/index.php?title=Singapore&amp;action=history Danh sách các tác giả đóng góp] có thể tra cứu tại bài viết [https://vi.wikivoyage.org/wiki/Singapore Singapore] gốc trên Wikivoyage.''

Cách làm này cũng mang lại lợi ích là nếu độc giả nhận thấy lỗi sai hoặc điểm cần bổ sung, họ có thể trực tiếp sửa chữa bài viết gốc trên Wikivoyage và giúp cẩm nang luôn được cập nhật cho mọi người!

=== Đối với hình ảnh ===
Đối với hình ảnh, thông tin tác giả và bản quyền có thể tìm thấy tại trang miêu tả tập tin tương ứng. Phần lớn hình ảnh được sử dụng trên Wikivoyage đều lưu trữ tại Wikimedia Commons, nơi có bản [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Reusing_content_outside_Wikimedia hướng dẫn tái sử dụng hình ảnh rất chi tiết].

== Mẫu thông báo bản quyền ==

=== Đối với văn bản ===
Bạn phải cung cấp một liên kết dẫn đến giấy phép Creative Commons Ghi công - Chia sẻ tương tự để thông báo cho độc giả về quyền sử dụng của họ đối với nội dung. Một dòng thông báo kèm liên kết là hoàn toàn đủ, ví dụ:

:''Nội dung trên trang này được phát hành theo [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.vi giấy phép Creative Commons Ghi công - Chia sẻ tương tự 4.0 Quốc tế].''

=== Đối với hình ảnh ===
Vui lòng tham khảo thông tin chi tiết trên Wikimedia Commons đối với từng hình ảnh cụ thể. Tuy nhiên, phần lớn hình ảnh trên Wikivoyage đều được phát hành theo cùng giấy phép với văn bản (hoặc phiên bản tương đương). Bạn có thể tối giản hóa việc ghi nhận công lao bằng cách ưu tiên sử dụng những hình ảnh phát hành theo giấy phép CC BY-SA.

== Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm ==
Các thông tin trên đây là cách diễn giải quy định giấy phép từ cộng đồng Wikivoyage. Các điều kiện pháp lý ràng buộc cuối cùng được quy định trong [https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/legalcode.vi văn bản pháp lý đầy đủ của giấy phép Creative Commons].

== Xem thêm ==
* [[Wikivoyage:Danh sách các đơn vị tái sử dụng nội dung|Danh sách các đơn vị tái sử dụng nội dung]]
* [[Wikivoyage:Thám hiểm đọc ngoại tuyến|Dự án Thám hiểm đọc ngoại tuyến]]
* [[:en:Wikivoyage:Non-compliant redistribution|Các trường hợp tái phân phối vi phạm quy định giấy phép]]

{{WikivoyageDoc|site}}

[[Thể loại:Trợ giúp Wikivoyage]]
[[Thể loại:Bản quyền Wikivoyage]]
[[Thể loại:Chính sách Wikivoyage]]</text>
      <sha1>olztb8aidkizn9de68bxzs6li5w4qlw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thể loại:Wikivoyage</title>
    <ns>14</ns>
    <id>63180</id>
    <revision>
      <id>122723</id>
      <timestamp>2026-10-11T04:31:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>Trang mới: “Thể loại tổng”</comment>
      <origin>122723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="3d3ljvpbk8gn4ubqo337a7wjgop8it6" xml:space="preserve">Thể loại tổng</text>
      <sha1>3d3ljvpbk8gn4ubqo337a7wjgop8it6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122734</id>
      <parentid>122723</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:53:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>added [[Category:Tất cả]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>122734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="48" sha1="9ms0nlkqa12cgszgwl2q3562im2mkxr" xml:space="preserve">Thể loại tổng

[[Thể loại:Tất cả]]</text>
      <sha1>9ms0nlkqa12cgszgwl2q3562im2mkxr</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122735</id>
      <parentid>122734</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:56:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>Phục hồi phiên bản [[Special:Permalink/122723|122723]] của [[Special:Contributions/Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]] ([[User talk:Mai Thanh Bang|thảo luận]])</comment>
      <origin>122735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19" sha1="3d3ljvpbk8gn4ubqo337a7wjgop8it6" xml:space="preserve">Thể loại tổng</text>
      <sha1>3d3ljvpbk8gn4ubqo337a7wjgop8it6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thể loại:Chất lượng bài viết</title>
    <ns>14</ns>
    <id>63181</id>
    <revision>
      <id>122724</id>
      <timestamp>2026-10-11T04:32:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>Trang mới: “[[Thể loại:Wikivoyage]]”</comment>
      <origin>122724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="bvqr41hr9f6e25fdpds3c7uqo0misnj" xml:space="preserve">[[Thể loại:Wikivoyage]]</text>
      <sha1>bvqr41hr9f6e25fdpds3c7uqo0misnj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122727</id>
      <parentid>122724</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T05:17:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>removed [[Category:Wikivoyage]]; added [[Category:Bảo trì Wikivoyage]] using [[Help:Gadget-HotCat|HotCat]]</comment>
      <origin>122727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38" sha1="mvz0ki9jlwdu0fuyzrsd6ockcbzpgak" xml:space="preserve">[[Thể loại:Bảo trì Wikivoyage]]</text>
      <sha1>mvz0ki9jlwdu0fuyzrsd6ockcbzpgak</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thể loại:Bài viết đủ dùng</title>
    <ns>14</ns>
    <id>63182</id>
    <revision>
      <id>122725</id>
      <timestamp>2026-10-11T04:32:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>Trang mới: “[[Thể loại:Chất lượng bài viết]]”</comment>
      <origin>122725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44" sha1="4tbd93da11lrqw3e8ug6zr7rklptifo" xml:space="preserve">[[Thể loại:Chất lượng bài viết]]</text>
      <sha1>4tbd93da11lrqw3e8ug6zr7rklptifo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Mỹ Latinh</title>
    <ns>0</ns>
    <id>63183</id>
    <revision>
      <id>122726</id>
      <timestamp>2026-10-11T05:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Lcsnes</username>
        <id>6521</id>
      </contributor>
      <comment>Trang mới: “{{pagebanner|Latin America banner Mexican yoyos.jpg|caption=Yoyo của México}} '''Mỹ Latinh''' bao gồm các quốc gia ở [[Nam Mỹ|Nam]], [[Trung Mỹ|Trung]] và [[Bắc Mỹ]] nơi [[Sổ tay tiếng Tây Ban Nha|tiếng Tây Ban Nha]] hoặc [[Sổ tay tiếng Bồ Đào Nha|tiếng Bồ Đào Nha]] là ngôn ngữ chính thức hoặc phổ biến nhất. Đôi khi thuật ngữ được dùng để chỉ toàn bộ khu vực phía nam [[châu Mỹ]] nhưng k…”</comment>
      <origin>122726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31927" sha1="ij1256k63f60eskaj9zdxbmouizrsem" xml:space="preserve">{{pagebanner|Latin America banner Mexican yoyos.jpg|caption=Yoyo của México}}
'''Mỹ Latinh''' bao gồm các quốc gia ở [[Nam Mỹ|Nam]], [[Trung Mỹ|Trung]] và [[Bắc Mỹ]] nơi [[Sổ tay tiếng Tây Ban Nha|tiếng Tây Ban Nha]] hoặc [[Sổ tay tiếng Bồ Đào Nha|tiếng Bồ Đào Nha]] là ngôn ngữ chính thức hoặc phổ biến nhất. Đôi khi thuật ngữ được dùng để chỉ toàn bộ khu vực phía nam [[châu Mỹ]] nhưng không mang tính địa lý mà chính xác hơn là về ngôn ngữ hoặc văn hóa. Không có định nghĩa chính xác, nhưng chắc chắn không gồm [[Hoa Kỳ]] (ngoại trừ [[Puerto Rico]]), [[Canada]], [[Greenland]] hoặc các đảo [[Caribe]] chiếm ưu thế [[Sổ tay tiếng Anh|tiếng Anh]] hoặc [[Sổ tay tiếng Hà Lan|tiếng Hà Lan]]. (Đôi khi có cả các nước nói  [[Sổ tay tiếng Pháp|tiếng Pháp]] vì có gốc Latinh, nhưng theo nghĩa thông thường thì không hàm ý như vậy) Thuật ngữ này được chính quyền Hoàng đế Napoléon III phổ biến để biện minh cho việc can thiệp vào México &quot;Latinh&quot;.

==Vùng==
{{mapframe|height=700|width=500}}
===Bắc Mỹ===

{{Regionlist
|region1name = [[Mexico|México]]
|region1color=#ac5c91
|region1items=
|region1description=Điểm đến du lịch hấp dẫn đối với những người thích tắm nắng, yêu thiên nhiên, du lịch sinh thái và [[du lịch lịch sử|lịch sử]]. Nhóm thứ nhất đổ xô đến các bãi biển nhiệt đới, còn nhóm kia lặn lội với tàn tích người Maya, Aztec cho đến lịch sử thuộc địa Tây Ban Nha.}}

====[[Caribe]]====
{{Regionlist
|region1name = [[Cuba]]
|region1color=#d5dc76
|region1items=
|region1description=Quốc đảo lớn nhất vùng Caribe, nổi bật với nhiều thập kỷ dưới chế độ cộng sản.
 	

|region2name = [[Cộng hòa Dominica]]
|region2color=#b5d29f
|region2items=
|region2description= Nền kinh tế phát triển nhanh cùng với một số thành phố thuộc địa lâu đời nhất bán cầu.

|region3name = [[Puerto Rico]]
|region3color=#b383b3
|region3items=
|region3description=Lãnh thổ Hoa Kỳ, nổi tiếng với cuộc sống về đêm sôi động cũng như phong cảnh tuyệt đẹp.
}}

====Trung Mỹ====
{{Regionlist
|region5name = [[Costa Rica]]
|region5color=#71b37b
|region5items=
|region5description=[[Điểm tham quan tự nhiên|Điểm du lịch sinh thái]] nổi tiếng, người dân thích gọi đất nước mình là &quot;[[Thụy Sĩ]] của Mỹ Latinh&quot;. Quả thực, địa hình đồi núi, chính trị trung lập, tương đối giàu có là những lý do để khẳng định điều đó.

|region6name = [[El Salvador]]
|region6color=#8a84a3
|region6items=
|region6description=Quốc gia Trung Mỹ duy nhất không có đường bờ biển Đại Tây Dương, từng bị hàng thập kỷ nội chiến nhưng hiện nay đã hòa bình

|region7name = [[Guatemala]]
|region7color=#d09440
|region7items=
|region7description= Một trong những trung tâm văn minh Maya và vẫn còn lưu giữ nhiều di tích

|region8name = [[Honduras]]
|region8color=#578e86
|region8items=
|region8description= Đường bờ biển Caribe dài với những bãi biển và rạn san hô tuyệt đẹp, nội địa nhiều núi non, nơi có tàn tích nền văn minh Maya cũng như thị trấn thuộc địa trên đồi.

|region9name = [[Nicaragua]]
|region9color=#d56d76
|region9items=
|region9description= Người dân thích gọi đất nước mình là &quot;quốc gia của hồ và núi lửa&quot;, hai đặc điểm địa lý nổi bật nhất nơi này

|region10name = [[Panama]]
|region10color=#4f93c0
|region10items=
|region10description=Quốc gia giàu có nhất trong khu vực chủ yếu nhờ kênh đào cùng tên, mới giành được độc lập từ Colombia đầu thế kỷ 20
}}

===Nam Mỹ===
{{Regionlist
|region1name = [[Argentina]]
|region1color=#69999f
|region1items=
|region1description=Từng được biết đến như là &quot;quốc gia châu Âu ở Nam Mỹ&quot;, Argentina mang đến đời sống văn hóa năng động và phong phú ở vùng đô thị, cùng với những thảo nguyên thưa dân, núi non và công viên băng hà ở phía nam.

|region2name = [[Bolivia]]
|region2color=#ac5c91
|region2items=
|region2description=Không giáp biển. Có thể được coi là nước Mỹ Latinh duy nhất có đa số dân tộc là người bản địa, một nền văn hóa chịu ảnh hưởng lớn từ độ cao dãy [[Andes]].

|region3name = [[Brasil]]
|region3color=#d5dc76
|region3items=
|region3description=Quốc gia lớn nhất Nam Mỹ cũng như duy nhất tại Nam Mỹ nói tiếng Bồ Đào Nha, sở hữu rừng mưa Amazon cùng với những thành phố sôi động như [[Rio de Janeiro]].

|region4name = [[Chile]]
|region4color=#b5d29f
|region4items=
|region4description=Dải đất dài và hẹp phía tây dãy Andes, nổi bật trên bất kỳ bản đồ nào. Bao gồm phần lớn {{ill|hoang mạc Atacama|en|Atacama Desert}}, một trong những sa mạc khô hạn nhất thế giới.

|region5name = [[Colombia]]
|region5color=#b383b3
|region5items=
|region5description=Sau nhiều thập kỷ bạo lực, Colombia giờ đây là điểm đến an toàn hơn, với cà phê, rừng rậm, núi lửa và hai bờ biển mang đậm chất Carbie.

|region6name = [[Ecuador]]
|region6color=#71b37b
|region6items=
|region6description= Nằm vắt ngang đường xích đạo, Ecuador là đất nước nhỏ bé nhưng sở hữu sự đa dạng đáng kinh ngạc trên bốn khu vực: rừng Amazon, dãy Andes, bờ biển Thái Bình Dương và {{ill|quần đảo Galapagos|en|Galapagos Islands}} độc đáo.

|region7name = [[Paraguay]]
|region7color=#8a84a3
|region7items=
|region7description=Có lẽ là quốc gia ít được du khách ghé thăm nhất Mỹ Latinh. Đất nước bằng phẳng của các phái đoàn truyền giáo dòng Tên, sông lớn và đập Itaipú ấn tượng, tiếng Guaraní bản địa.

|region8name = [[Peru]]
|region8color=#d09440
|region8items=
|region8description=Trung tâm lịch sử của người Inca lưu giữ nhiều di sản Inca ({{ill|Machu Picchu|en}} là nơi được tham quan nhiều nhất) cùng đường kẻ {{ill|Nazca|en}} bí hiểm do nền văn minh cổ tạo ra.

|region9name = [[Uruguay]]
|region9color=#578e86
|region9items=
|region9description= Cuồng nhiệt ''bóng đá'' như Argentina và Brasil, sở hữu những bãi biển tuyệt đẹp, thị trấn lịch sử quyến rũ và lối sống thư thái.

}}

{{Regionlist
|region1name = [[Venezuela]]
|region1color=#d56d76
|region1items=
|region1description=Có thể du khách chỉ nghĩ đến dầu mỏ và chủ nghĩa xã hội, nhưng Venezuela còn có rừng rậm, thác nước, các thành phố lớn như Maracaibo, Caracas và hồ Maracaibo là một trong những hồ hoặc vịnh lớn nhất trên thế giới.
}}

{{mapshape|type=geoshape|fill=#ac5c91|title=[[Mexico]]|wikidata=Q96}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#d5dc76|title=[[Cuba]]|wikidata=Q241}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#b5d29f|title=[[Cộng hòa Dominica]]|wikidata=Q786}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#b383b3|title=[[Puerto Rico]]|wikidata=Q1183}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#71b37b|title=[[Costa Rica]]|wikidata=Q800}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#8a84a3|title=[[El Salvador]]|wikidata=Q792}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#d09440|title=[[Guatemala]]|wikidata=Q774}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#578e86|title=[[Honduras]]|wikidata=Q783}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#d56d76|title=[[Nicaragua]]|wikidata=Q811}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#4f93c0|title=[[Panama]]|wikidata=Q804}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#69999f|title=[[Argentina]]|wikidata=Q414}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#ac5c91|title=[[Bolivia]]|wikidata=Q750}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#d5dc76|title=[[Brasil]]|wikidata=Q155}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#b5d29f|title=[[Chile]]|wikidata=Q298}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#b383b3|title=[[Colombia]]|wikidata=Q739}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#71b37b|title=[[Ecuador]]|wikidata=Q736}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#8a84a3|title=[[Paraguay]]|wikidata=Q733}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#d09440|title=[[Peru]]|wikidata=Q419}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#578e86|title=[[Uruguay]]|wikidata=Q77}}
{{mapshape|type=geoshape|fill=#d56d76|title=[[Venezuela]]|wikidata=Q717}}

==Tổng quan==
Thuật ngữ &quot;Mỹ Latinh&quot; bắt nguồn từ những nỗ lực tuyên truyền của Hoàng đế Pháp Napoleon III (trị vì 1848-1870; ban đầu là tổng thống) nhằm gây ảnh hưởng của Pháp ở châu Mỹ dựa trên lập luận rằng tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha đều là những ngôn ngữ có nguồn gốc từ tiếng Latinh giống như tiếng Pháp. Mặc dù nỗ lực này là một thất bại đáng xấu hổ đối với Pháp (Hoàng đế bù nhìn Maximilian của México ban đầu từ chối làm bù nhìn rồi bị người dân cộng hòa hành quyết), thuật ngữ này đã thay thế gần như hoàn toàn thuật ngữ &quot;Iberoamerica&quot; ​​trước đó và hiện đang được sử dụng trong hầu hết các ngôn ngữ. Có những tranh luận như thuật ngữ này bao gồm những vùng đất nào, nhưng phạm vi bài viết chỉ sử dụng cho các địa điểm nói tiếng Tây Ban Nha và tiếng Bồ Đào Nha. Không nên nhầm lẫn toàn bộ Mỹ Latinh với [[Nam Mỹ]] vì còn hầu hết [[Trung Mỹ]] và [[Mexico|México]] nữa.

===Điểm nổi bật thời tiền Colombo===
Trước khi bị chinh phục, khu vực Mỹ Latinh ngày nay từng tồn tại nhiều nền văn minh vĩ đại. México nổi tiếng với người Aztec và nền văn minh Olmec sớm hơn; Trung Mỹ từ bán đảo Yucátan đến Honduras có rất nhiều tàn tích Maya và vẫn còn một lượng lớn người Maya sinh sống; người Inca từng có hẳn đế chế rộng lớn ở dãy Andes; và bằng chứng về một nền văn minh vĩ đại khoảng 2000 năm ở vùng Pampas của Brasil được phát hiện năm 2021 và đang được nghiên cứu thêm. Tất cả các nền văn minh được đề cập ở trên, ngoại trừ ở Brazil chưa được đặt tên và nhiều nền văn minh khác, đều tạo ra lượng lớn đồ gốm, tượng điêu khắc và tác phẩm nghệ thuật khác, có thể được chiêm ngưỡng trong nhiều bảo tàng, và một số tàn tích ấn tượng vẫn còn được lưu giữ, bao gồm {{ill|Machu Picchu|en}}, {{ill|Teotihuacan|en}} và {{ill|Chichen Itza|en}}. Bảo tàng Nhân chủng học Quốc gia ở [[Thành phố Mexico|Thành phố México]] sở hữu bộ sưu tập khổng lồ các hiện vật từ nhiều nền văn minh tiền Colombo. Bảo tàng Vàng ở [[Bogotá]], [[Colombia]] là nơi tuyệt vời để ngắm nhìn các tác phẩm nghệ thuật làm từ vàng từ thời tiền Colombo.

Dân tộc bản địa châu Mỹ có tác động lớn đến nền văn minh nhân loại, như trồng trọt và nấu nướng. Khoai tây với nhiều giống khác nhau có nguồn gốc từ dãy Andes và đã được trồng ở đó ít nhất 7.000 năm. Ngô có nguồn gốc từ México với lịch sử khoảng 10.000 năm. Cà chua có nguồn gốc từ México và các vùng lân cận, đã được người Aztec và cả trước đó trồng làm lương thực từ trước năm 500 TCN. Ớt có nguồn gốc từ Bolivia và lần đầu tiên được trồng ở México khoảng 6.000 năm trước. Hạt cacao dùng để làm sô cô la có nguồn gốc từ vùng Amazon và đã được trồng ở Nam Mỹ 5.300 năm trước khi được người Olmec mang tới México. Người Taino vùng Caribe đã sử dụng kỹ thuật nấu ăn trở thành nền tảng món nướng thịt (tiếng Tây Ban Nha: ''barbacoa'') ngày nay ở châu Mỹ. Đậu có vai trò lớn trong ẩm thực tiền Colombo. Tất cả hoặc hầu hết nguyên liệu này vẫn là trung tâm của ẩm thực hầu hết các nước Mỹ Latinh ngày nay.

===Lịch sử chung===
:''Bài viết chỉ cung cấp cái nhìn tổng quan ngắn gọn về chủ đề lịch sử chung của hầu hết các nước Mỹ Latinh. Để biết thêm thông tin chi tiết, vui lòng xem bài viết từng nước hoặc tại Wikipedia''
[[File:Cartagena05.jpg|thumb|Pháo đài Tây Ban Nha dùng để bảo vệ chống lại hải tặc và quân đội thù địch]]

Phần lớn khu vực Mỹ Latinh đã bị chinh phục dưới bàn tay những nhà thám hiểm, truyền giáo và trong những thập kỷ sau năm 1492. Một số như người Mapuche đã tiếp tục kháng cự cho đến cả sau khi Chile độc lập. Chính quyền phải mất hàng thế kỷ mới thâm nhập sâu vào mọi khía cạnh đời sống. Ngôn ngữ bản địa và cả cấu trúc xã hội trong một số trường hợp vẫn tồn tại và thậm chí phát triển mạnh. Những nơi xa xôi khó tiếp cận và ít giá trị khai thác về sau mới bị các cường quốc châu Âu khác tuyên bố chủ quyền, làm cho lịch sử phân tầng. Những vùng &quot;Guyana&quot;, [[Guyane thuộc Pháp]], [[Guyana]] (thuộc địa [[đế quốc Anh|Anh]] cũ), [[Suriname]] (thuộc địa Hà Lan cũ) cũng như [[Belize]] (thuộc địa Anh trước năm 1980) và hầu hết vùng Caribe có lịch sử khác biệt rõ rệt so với phần còn lại, điều này làm dấy lên tranh luận liệu các nơi này có thuộc &quot;Mỹ Latinh&quot; không.

Thế kỷ 19, các phong trào giành độc lập chủ yếu do tầng lớp thượng lưu ''criollo'' (người gốc Âu sinh ở thuộc địa) lãnh đạo, hầu hết các thuộc địa Tây Ban Nha cũ đều được giải phóng. Chế độ nô lệ bị bãi bỏ sau khi độc lập hoặc bị cấm, không giống như ở Hoa Kỳ hay Brasil vẫn còn kéo dài tương ứng đến năm 1865 và 1888 tương ứng. Ít nhất trên lý thuyết, dân da đen và dân bản địa được trao đầy đủ quyền công dân sau khi độc lập. Tây Ban Nha vẫn duy trì quyền kiểm soát một số thuộc địa đảo đặc biệt sinh lợi như Cuba, Santo Domingo (nay là Cộng hòa Dominica) và Puerto Rico trước khi mất chúng vào tay Hoa Kỳ trong chiến tranh năm 1898. Hoa Kỳ trao độc lập trên danh nghĩa cho Cuba năm 1902 trong khi vẫn duy trì quyền kiểm soát mạnh mẽ trên thực tế đến năm 1959. Puerto Rico vẫn là lãnh thổ thuộc Hoa Kỳ, tiếng Tây Ban Nha vẫn là ngôn ngữ ưu thế thay vì tiếng Anh. Mặc dù hiến pháp mới về cơ bản không phân biệt màu da, nhưng tầng lớp thượng lưu ''criollo'' phần lớn nắm quyền cho riêng mình, chỉ dần dần đưa một số ít gia tộc ''mestizo'' (người lai Âu với bản địa) vào tầng lớp cầm quyền. Tương tự, văn hóa bản địa thường bị bỏ qua hoặc thậm chí bị đàn áp, và việc áp đặt bộ máy hành chính mạnh mẽ hơn, trường học công lập và quản lý trực tiếp hơn đối với vùng xa xôi đã tạo ra áp lực liên tục lên các ngôn ngữ bản địa, khiến chỉ một số ít còn tồn tại và phát triển lành mạnh.

Xuất hiện từ thời thuộc địa hoặc cả trước đó, bất bình đẳng xã hội là một trong nhiều nguyên nhân dẫn đến lịch sử chính trị hỗn loạn và đầy mâu thuẫn suốt thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Thường thì một ''caudillo'' tức thủ lĩnh quân sự lôi cuốn sẽ nổi lên từ bên ngoài tầng lớp cầm quyền và thách thức bằng các chính sách dân túy; được tầng lớp thấp đông đảo ủng hộ để trở thành nhà độc tài. Với việc ban hành Học thuyết Monroe cấm các nước châu Mỹ khác thành lập liên minh quân sự với cường quốc khác, Hoa Kỳ bắt đầu khẳng định ảnh hưởng trong khu vực và tiếp tục là đối tác thương mại quan trọng, dẫn đến thái độ bị ghét đến được yêu mến hay sợ hãi tạo ra phổ chính trị đã dạng. Trong thập niên 1850, những người &quot;Filibusters&quot; của Hoa Kỳ đã cố gắng chinh phục các quốc gia Mỹ Latinh và biến họ thành con rối cho lợi ích buôn nô lệ chủ yếu ở miền Nam. Đến cuối thế kỷ 19, các lợi ích kinh doanh, nhất là ở mặt hàng chuối, đã nắm giữ chặt chẽ nhiều quốc gia, dẫn đến sự ra đời của thuật ngữ &quot;nước cộng hòa chuối&quot;. Mỹ thường xuyên can thiệp để lật đổ các chính phủ xã hội chủ nghĩa và ủng hộ các chế độ độc tài cánh hữu hợp tác với lợi ích kinh doanh của mình, gây ra bất mãn từ phía thua cuộc. Xu hướng này trở nên trầm trọng hơn trong {{ill|Chiến tranh Lạnh|en|Cold War}}, nhất là từ thời Woodrow Wilson bởi cáo buộc rằng bất kỳ phong trào cánh tả nào cũng là con rối của [[Liên Xô]] và có khuynh hướng tự nhiên nhận viện trợ từ Liên Xô (hoặc sau này là Cuba). Ví dụ khét tiếng nhất có lẽ là cuộc đảo chính ở Chile năm 1973, trong đó Mỹ hậu thuẫn tướng cực hữu Augusto Pinochet đảo chính quân sự lật đổ tổng thống xã hội chủ nghĩa được bầu cử dân chủ Salvador Allende, sau đó Pinochet tiếp tục cai trị Chile bằng bàn tay sắt cho đến thập niên 1990. Trong thế kỷ 21, [[Trung Quốc]] ngày càng thách thức sự thống trị và vượt qua Hoa Kỳ để trở thành nguồn đầu tư nước ngoài lớn nhất ở Mỹ Latinh.

Cây {{ill|coca|en}} có nguồn gốc từ dãy Andes và sản xuất cocaine diễn ra ở Mỹ Latinh như một tất yếu tự nhiên. Việc cấm sản xuất, buôn bán và tiêu thụ chất này theo luật pháp Hoa Kỳ đều có ảnh hưởng lớn và đôi khi gây tranh cãi. Mặc dù đã có kế hoạch xóa sổ hoàn toàn cây coca theo đề xuất của Hoa Kỳ và cách tiếp cận &quot;luật pháp và trật tự&quot; với &quot;bàn tay sắt&quot; vẫn được một số người ủng hộ, các quốc gia như Uruguay đã thử nghiệm việc hợp pháp hóa cần sa hay thậm chí đề xuất giảm bớt &quot;cuộc chiến chống ma túy&quot;. Dù sao thì hoạt động tội phạm do buôn bán ma túy đã có ảnh hưởng lớn đến nhiều khu vực ở Mỹ Latinh.

Sau năm 1990, một số nước Mỹ Latinh đã bầu ra tổng thống có khuynh hướng cánh tả, xu hướng đôi khi gọi là &quot;làn sóng hồng&quot;, làm thay đổi định hướng chính trị. Dù hầu hết các nhà lãnh đạo cánh tả này đều cầm quyền theo hiến pháp và sẵn sàng cho phép duy trì một số khoản đầu tư nước ngoài, nhưng triều đại của Hugo Chavez ở Venezuela (từ năm 1999 đến khi qua đời năm 2013), Daniel Ortega ở Nicaragua (1979-1990 và 2007-nay), Rafael Correa ở Ecuador (2007-2017), Evo Morales ở Bolivia (từ năm 2006 đến khi bị đảo chính năm 2019) và người kế nhiệm Chavez là Maduro đã gây ra nhiều tranh cãi quốc tế và cáo buộc một mặt về Mỹ can thiệp, mặt khác về khuynh hướng độc tài. Vụ bê bối tham nhũng Odebrecht đã liên lụy đến các nhân vật chính trị cấp cao ở hầu hết các nước Mỹ Latinh không chừa phe nào. Trong một số trường hợp, phương Tây đã thẳng thừng từ chối công nhận tính hợp pháp của các chính phủ xã hội chủ nghĩa ở Mỹ Latinh, thay vào đó cáo buộc gian lận bầu cử, đồng thời coi những nhân vật đối lập cánh hữu mới là người đứng đầu hợp pháp chính thức.

===Văn hóa===
Tuy đa dạng về văn hóa, không có gì đáng ngạc nhiên khi là thuộc địa cũ của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, ảnh hưởng từ các thế lực thực dân trước đây thể hiện rõ trong văn hóa địa phương. Dễ nhận thấy nhất là Giáo hội Công giáo La Mã, đa số các nước đều theo Công giáo. Nhìn chung, các nền văn hóa bản địa đã tồn tại tốt hơn nhiều ở Mỹ Latinh so với ở Hoa Kỳ và Canada, hầu hết người dân Mỹ Latinh đều có ít nhất dòng máu người bản địa, yếu tố văn hóa bản địa tạo thành một phần không thể thiếu trong bản sắc dân tộc hầu hết các nước Mỹ Latinh. Văn hóa Mỹ Latinh cũng được định hình từ văn hóa châu Phi qua {{ill|Buôn nô lệ xuyên Đại Tây Dương|lt=nô lệ xuyên Đại Tây Dương|en|Atlantic slave trade}}, cũng như từ văn hóa nhập cư khác như người Ả Rập ở México, người Đức ở Brasil, người xứ Wales và người Ý ở Argentina, người Nhật ở Brasil và Peru, và người Hoa ở Cuba và Peru.

==Nói chuyện==
Như bản chất về Mỹ Latinh, ít nhất một ngôn ngữ Romance sẽ được một phần lớn dân số sử dụng. Tiếng Tây Ban Nha chiếm đa số, chỉ có {{ill|Sổ tay tiếng Bồ Đào Nha Brasil|lt=tiếng Bồ Đào Nha ở Brasil|en|Brazilian Portuguese phrasebook}}. Cả hai thứ tiếng này đều khác biệt đáng kể so với ngôn ngữ &quot;chính thống&quot; được nói ở châu Âu, từ phát âm cho đến tiếng lóng có thể gây khó khăn cho người chưa quen. Hơn nữa còn có khác biệt phương ngữ đáng kể ở vùng miền Mỹ Latinh. Tuy nhiên, ngoài việc người nghe bật cười khi nghe một từ vô tình có nghĩa khác thì không phải thách thức lớn để thông hiểu hay [[giao tiếp]]. Ngoại ngữ ngoài đô thị thì khá kém, và chênh lệch rõ rệt giữa các nước láng giềng như Nicaragua và Costa Rica. 

Có ý kiến sáo rỗng phổ biến cho rằng các ngôn ngữ bản địa đều đã biến mất ngay khi người Iberia đặt chân đến, nhưng các ngôn ngữ như Nahuatl (México), Maya (nam México và bắc Trung Mỹ), Quechua và Aymara (Andes) vẫn được sử dụng rộng rãi và thậm chí cho thấy dấu hiệu hồi sinh khả quan. Tại [[Paraguay]], phần lớn dân số đều nói được hai thứ tiếng: tiếng Tây Ban Nha và tiếng Guaraní, ngay cả những người không có gốc bản địa, một phần là do các nhà truyền giáo dòng Tên đã sử dụng rộng rãi thứ tiếng này.

==Tham quan==
===Thể thao===
Người Mỹ Latinh rất coi trọng [[thể thao]]. Hai môn nổi bật nhất là '''{{ill|bóng đá|en|Association football}}''' và '''{{ill|bóng chày|en|baseball}}'''. Bóng chày là môn thể thao thống trị ở Cộng hòa Dominica, Cuba, Puerto Rico, Nicaragua, Panama và Venezuela, còn lại do bóng đá chiếm trọn. Niềm đam mê bóng đá rất cao, người hâm mộ đối thủ thường xảy ra xô xát bạo lực, đôi khi thậm chí dẫn đến chết người. Những trận cầu giữa Brasil và Argentina là một trong những cuộc đối đầu căng thẳng và mang tính biểu tượng nhất trên thế giới.

Bên cạnh hai môn này, các môn khác thu hút lượng người hâm mộ đông đảo là bóng chuyền ở Brasil, cũng như bóng rổ, {{ill|khúc côn cầu|en|field hockey}} và {{ill|bóng ruby|en|Rugby football}} ở Argentina.

{{ill|Đấu bò|en|Bullfighting}} là môn truyền thống Tây Ban Nha, thu hút đông đảo khán giả nhưng đang phải đối mặt với nhiều chỉ trích trong thời hiện đại vì ngược đãi động vật. Tuy nhiên, nó vẫn phổ biến ở nhiều nước Mỹ Latinh và được xem là một phần không thể thiếu của di sản và văn hóa Mỹ Latinh.

==Đồ ăn==
Ẩm thực rất đa dạng giữa các quốc gia và ngay cả giữa các vùng khác nhau trong cùng một nước. Xem bài viết từng quốc gia để để có thông tin về ẩm thự. Nhiều món ăn khác nhau giữa các nước lại có cùng tên, và để thêm phần nhầm lẫn, nhiều món ăn vẫn tên ấy ở Tây Ban Nha-Bồ Đào Nha lại khác biệt đáng kể khi ở Mỹ Latinh. Ví dụ, ''tamal'' rất khác giữa México và Colombia, bánh ''empanada'' của Colombia khác vớia Argentina, bánh ''tortilla'' ở Tây Ban Nha ăn rất khác ''tortilla'' ở México. Thức uống ''horchata'' giữa các nước Mỹ Latinh là khác nhau và tất cả đều khác biệt đáng kể so với phiên bản Tây Ban Nha. Nhiều định kiến cho rằng đồ ăn Mỹ Latinh đều cay, điều này đúng với phần lớn México và bắc Trung Mỹ, cũng như ớt có nguồn gốc từ châu Mỹ thật, nhưng ẩm thực các nước Mỹ Latinh khác hầu như không bị ''capsaicin'' ảnh hưởng.

==Đồ uống==
Nước ngọt Mỹ có mặt khắp Mỹ Latinh và an toàn sử dụng cho những điểm đến ''thực sự'' hẻo lánh. Chất lượng nước máy dao động từ dùng được đến không thể uống, du khách có thể &quot;quen dần với các loại vi sinh vật địa phương trong nước&quot; nhưng đã nhiễm bẩn thì cả dân địa phương lẫn khách nước ngoài đều chịu như nhau. Nước đóng chai thường được bán rộng rãi nhưng giá khá cao, hãy mua chai lớn cho tiết kiệm

Đối với thức uống có cồn, phần lớn khu vực Mỹ Latinh không bao giờ đủ lạnh để sản xuất một số loại bia nhất định mà không cần làm lạnh nhân tạo. Đức là nơi khởi nguồn công nghệ với quy mô lớn nên nhiều nhà máy bia ở đây có gốc từ Đức. Từ loại bia &quot;Imperial&quot; của Costa Rica với logo đại bàng lớn (nhìn như nước Đức thời chiến) cho đến bia thủ công ngon. Bia một số nước khá ngon, tất nhiên tùy thuộc vào khẩu vị sau khi đã nếm bia châu Âu truyền thống 5 thế kỷ rồi.

Phần lớn khí hậu Mỹ Latinh không phù hợp để trồng nho, nên hầu hết phải nhập rượu vang với giá cao. Ngoại lệ đáng chú ý nhất là Argentina và Chile, hai quốc gia sản xuất rượu vang lớn và được nhiều chuyên gia đánh giá cao. Tuy nhiên, rượu vang từ đây thường được xuất khẩu sang Hoa Kỳ hoặc châu Âu thay vì tiêu thụ nội bộ Mỹ Latinh.

Ngô là lương thực chính ở nhiều nước và dùng để nấu rượu bia từ lâu. Một số loại bia cũng làm từ ngô, cả rượu bia không cồn cũng vậy.

Mía được Columbo mang đến châu Mỹ, nhiều nước vẫn trồng thương mại nhiều. Mía cũng dùng để sản xuất rượu như rượu rum, ''cachaça'' hoặc ''aguardiente''.

==Giữ tôn trọng==
Mặc dù hầu hết Mỹ Latinh theo Công giáo trên danh nghĩa nhưng mức độ sùng đạo thực tế rất khác nhau. Vì nhiều từ chửi thề thông dụng bị coi là báng bổ, nên thận trọng khi dùng giao tiếp ở cộng đồng. Tình hình Công giáo cũng không bảo thủ như ở châu Âu mà có khi &quot;thiên tả&quot; theo &quot;thần học giải phóng&quot; viện dẫn ảnh hưởng đến cả chính trị, thậm chí có lúc bị Giáo hoàng lên án. Mặt khác, các nhà truyền giáo Mỹ thế kỷ 20 và 21 đã mang đến Tin Lành hấp dẫn nhưng có xu hướng nghiêm khắc hơn nhiều, bảo thủ về mặt xã hội hơn nhiều và được các tín đồ coi trọng hơn nhiều so với nhiều &quot;dân Công giáo ngầm&quot; chỉ &quot;xuất hiện&quot; ở nhà thờ trong những lễ trọng.

So với hầu hết cộng đồng nói tiếng Anh, người Mỹ Latinh thường rất tình cảm, cả trong lời nói và ngôn ngữ cơ thể. Cần lưu ý rằng đây thường chỉ là dấu hiệu của tình thân chứ không phải ý đồ tình dục thể xác. Hôn má là kiểu chào phổ biến giữa bạn bè khắp Mỹ Latinh.

Du khách Mỹ thường không gặp vấn đề gì và thái độ của các nước Mỹ Latinh đối với &quot;con khỉ đột&quot; khổng lồ ở phía bắc rất mơ hồ và đôi khi mâu thuẫn (Nicaragua dù chịu nhiều thiệt hại từ chủ nghĩa đế quốc Mỹ thập niên 1980 nhưng lại rất mê ''Walker, Texas Ranger''), nhưng hãy tránh bất kỳ bình luận chính trị nào đặt Hoa Kỳ lên trên. Rất có thể, người Mỹ Latinh bình thường có thể kể vanh vách kiến ​​thức bách khoa về xâm lược, can thiệp, giao dịch mờ ám và bất công mà phương Tây đã gây ra cho đất nước mình mà phần còn lại của thế giới có lẽ chưa từng nghe đến. Bàn luận chính trị có thể kết thêm bạn nhiệt tình, nhưng khôn ngoan hơn là lắng nghe và hỏi hơn là đưa ra ý kiến ​​hay thuyết giảng.

Có khác biệt về ngôn ngữ và văn hóa trong việc dùng thuật ngữ &quot;America&quot;. Người nói tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Tây Ban Nha có xu hướng coi toàn bộ lục địa giữa Tierra del Fuego và Alaska là một lục địa lớn &quot;America&quot; (Châu Mỹ) chứ không phân ra hai hay ba &quot;America&quot; như thế giới nói tiếng Anh thường nhìn nhận. Do vậy, tất cả những người sống trên lục địa đó đều được gọi là &quot;người (châu) Mỹ&quot; (Americans). Hoa Kỳ được gọi là ''Estados Unidos'' trong tiếng Tây Ban Nha chứ ''không bao giờ'' là ''América''. Tiếng Tây Ban Nha cũng có từ ''estadounidense'' (&quot;người Hoa Kỳ&quot;) mang nghĩa trung lập và phổ biến để chỉ công dân Hoa Kỳ. Người Mỹ Latinh thường cảm thấy khó chịu với từ viết tắt phổ biến ''americano'' mà lại (chỉ) nói về Hoa Kỳ không thôi. Hãy tránh dùng từ này nếu không muốn phát sinh bài giảng giải &quot;America&quot; là &quot;toàn bộ lục địa&quot; chứ không phải cái nước lớn kia. Mặt khác, ''norteamericano'' (Bắc Mỹ) đôi khi lại chỉ đích danh Hoa Kỳ (''dólares norteamericanos'' là đô la Mỹ phổ biến ở Mỹ Latinh). Từ &quot;Gringo&quot; được nhiều người dùng ở nhiều nơi để chỉ tất cả mọi thứ thuộc về Hoa Kỳ và đôi khi là tất cả mọi thứ không thuộc về địa phương đó; không phải mọi lúc nhưng đôi khi mang ý miệt thị.

So với các nước nói tiếng Anh, gia đình nhiều thế hệ ở Mỹ Latinh có xu hướng gắn bó chặt chẽ hơn. Các buổi tụ họp gia đình lớn rất phổ biến.

==Xem thêm==
* {{ill|Đế quốc Tây Ban Nha|en|Spanish Empire}}
* {{ill|Đế quốc Bồ Đào Nha|en|Portuguese Empire}}
* {{ill|Đường mòn Gringo|en|Gringo Trail}}

{{wikipedia}}
{{isPartOf|Điểm đến khác}}
{{geo|0|-70|zoom=3}}</text>
      <sha1>ij1256k63f60eskaj9zdxbmouizrsem</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikivoyage:Dùng nội dung của Wikivoyage</title>
    <ns>4</ns>
    <id>63184</id>
    <redirect title="Wikivoyage:Tái sử dụng nội dung của Wikivoyage" />
    <revision>
      <id>122730</id>
      <timestamp>2026-10-11T05:51:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>Nvdtn19 đã đổi [[Wikivoyage:Dùng nội dung của Wikivoyage]] thành [[Wikivoyage:Tái sử dụng nội dung của Wikivoyage]]: Từ gốc không phải là &quot;use&quot;</comment>
      <origin>122730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="id4k29fqg862yis8r82hgjywa3yokxp" xml:space="preserve">#đổi [[Wikivoyage:Tái sử dụng nội dung của Wikivoyage]]</text>
      <sha1>id4k29fqg862yis8r82hgjywa3yokxp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Wikivoyage:Dùng lại nội dung của Wikivoyage</title>
    <ns>4</ns>
    <id>63185</id>
    <redirect title="Wikivoyage:Tái sử dụng nội dung của Wikivoyage" />
    <revision>
      <id>122732</id>
      <timestamp>2026-10-11T05:52:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>Create redirect to [[Wikivoyage:Tái sử dụng nội dung của Wikivoyage]] (via [[w:en:User:Eejit43/scripts/redirect-helper|redirect-helper]])</comment>
      <origin>122732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="69" sha1="t4ijl1ghi436oi0k9kvy4pjdbfzbnf7" xml:space="preserve">#REDIRECT [[Wikivoyage:Tái sử dụng nội dung của Wikivoyage]]</text>
      <sha1>t4ijl1ghi436oi0k9kvy4pjdbfzbnf7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet</title>
    <ns>3</ns>
    <id>63186</id>
    <revision>
      <id>122750</id>
      <timestamp>2026-10-11T06:12:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>Mục mới: /* Tháng 10 năm 2026 */</comment>
      <origin>122750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="928" sha1="dx4em4e2qzcyk83bv1009d10my9j3o9" xml:space="preserve">== Tháng 10 năm 2026 ==
[[Tập tin:Commons-emblem-notice.svg|25px|alt=|link=]] Xin chào, tôi là [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]. Tôi muốn báo với bạn là tôi đã xóa liên kết ngoài mà bạn đã thêm&amp;nbsp;vào trang [[:Hà Nội]], vì nó có vẻ không phù hợp với một bách khoa toàn thư. Nếu bạn thấy tôi đã nhầm lẫn, hoặc có điều gì muốn hỏi, bạn có thể để lại lời nhắn cho tôi tại [[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|trang thảo luận của tôi]], hoặc xem hướng dẫn]của Wikivoyage về liên kết ngoài. Cảm ơn bạn. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>dx4em4e2qzcyk83bv1009d10my9j3o9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122751</id>
      <parentid>122750</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T06:13:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mai Thanh Bang</username>
        <id>2461</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tháng 10 năm 2026 */</comment>
      <origin>122751</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="928" sha1="ttux9fvswvsprgtfmdsjc6s7o4n1xjx" xml:space="preserve">== Tháng 10 năm 2026 ==
[[Tập tin:Commons-emblem-notice.svg|25px|alt=|link=]] Xin chào, tôi là [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]. Tôi muốn báo với bạn là tôi đã xóa liên kết ngoài mà bạn đã thêm&amp;nbsp;vào trang [[:Hà Nội]], vì nó có vẻ không phù hợp với một bách khoa toàn thư. Nếu bạn thấy tôi đã nhầm lẫn, hoặc có điều gì muốn hỏi, bạn có thể để lại lời nhắn cho tôi tại [[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|trang thảo luận của tôi]], hoặc xem hướng dẫn của Wikivoyage về liên kết ngoài. Cảm ơn bạn. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>ttux9fvswvsprgtfmdsjc6s7o4n1xjx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122753</id>
      <parentid>122751</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T07:07:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bientapvienthoitiet</username>
        <id>12077</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tháng 10 năm 2026 */ Trả lời</comment>
      <origin>122753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1342" sha1="8vnaqauhtwo3hoyz09awx14noqfcm2j" xml:space="preserve">== Tháng 10 năm 2026 ==
[[Tập tin:Commons-emblem-notice.svg|25px|alt=|link=]] Xin chào, tôi là [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]. Tôi muốn báo với bạn là tôi đã xóa liên kết ngoài mà bạn đã thêm&amp;nbsp;vào trang [[:Hà Nội]], vì nó có vẻ không phù hợp với một bách khoa toàn thư. Nếu bạn thấy tôi đã nhầm lẫn, hoặc có điều gì muốn hỏi, bạn có thể để lại lời nhắn cho tôi tại [[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|trang thảo luận của tôi]], hoặc xem hướng dẫn của Wikivoyage về liên kết ngoài. Cảm ơn bạn. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Tại sao sao nhận tiền PR cho các nhà Hàng như https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/
:http://www.thecartfood.com/
:Admin nhận bao nhiêu tiền, để đặt link? và đây là trang cộng đồng chứ ko phải ổ rác PR – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:07, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>8vnaqauhtwo3hoyz09awx14noqfcm2j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122754</id>
      <parentid>122753</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T07:12:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Làm Việc Thiện</username>
        <id>6321</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tháng 10 năm 2026 */ Trả lời</comment>
      <origin>122754</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1606" sha1="dgzxaws1emtgh417odaf6tkz8r27wfm" xml:space="preserve">== Tháng 10 năm 2026 ==
[[Tập tin:Commons-emblem-notice.svg|25px|alt=|link=]] Xin chào, tôi là [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]. Tôi muốn báo với bạn là tôi đã xóa liên kết ngoài mà bạn đã thêm&amp;nbsp;vào trang [[:Hà Nội]], vì nó có vẻ không phù hợp với một bách khoa toàn thư. Nếu bạn thấy tôi đã nhầm lẫn, hoặc có điều gì muốn hỏi, bạn có thể để lại lời nhắn cho tôi tại [[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|trang thảo luận của tôi]], hoặc xem hướng dẫn của Wikivoyage về liên kết ngoài. Cảm ơn bạn. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Tại sao sao nhận tiền PR cho các nhà Hàng như https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/
:http://www.thecartfood.com/
:Admin nhận bao nhiêu tiền, để đặt link? và đây là trang cộng đồng chứ ko phải ổ rác PR – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:07, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
::@[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] Cụ thể là bài nào bạn ? – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 14:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>dgzxaws1emtgh417odaf6tkz8r27wfm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122755</id>
      <parentid>122754</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T07:19:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bientapvienthoitiet</username>
        <id>12077</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tháng 10 năm 2026 */ Trả lời</comment>
      <origin>122755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1882" sha1="tkglmvhjdngc1sg5jqceml0kg2sim5h" xml:space="preserve">== Tháng 10 năm 2026 ==
[[Tập tin:Commons-emblem-notice.svg|25px|alt=|link=]] Xin chào, tôi là [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]. Tôi muốn báo với bạn là tôi đã xóa liên kết ngoài mà bạn đã thêm&amp;nbsp;vào trang [[:Hà Nội]], vì nó có vẻ không phù hợp với một bách khoa toàn thư. Nếu bạn thấy tôi đã nhầm lẫn, hoặc có điều gì muốn hỏi, bạn có thể để lại lời nhắn cho tôi tại [[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|trang thảo luận của tôi]], hoặc xem hướng dẫn của Wikivoyage về liên kết ngoài. Cảm ơn bạn. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Tại sao sao nhận tiền PR cho các nhà Hàng như https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/
:http://www.thecartfood.com/
:Admin nhận bao nhiêu tiền, để đặt link? và đây là trang cộng đồng chứ ko phải ổ rác PR – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:07, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
::@[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] Cụ thể là bài nào bạn ? – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 14:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
:::&lt;nowiki&gt;https://vi.wikivoyage.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i&lt;/nowiki&gt; - Bài Hà Nội
:::[[Hà Nội]] – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:19, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>tkglmvhjdngc1sg5jqceml0kg2sim5h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122756</id>
      <parentid>122755</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T07:30:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <comment>/* Tháng 10 năm 2026 */ trả lời Bientapvienthoitiet ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>122756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2672" sha1="htp1qs6dhoufwifph693ayn392qqz7q" xml:space="preserve">== Tháng 10 năm 2026 ==
[[Tập tin:Commons-emblem-notice.svg|25px|alt=|link=]] Xin chào, tôi là [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]. Tôi muốn báo với bạn là tôi đã xóa liên kết ngoài mà bạn đã thêm&amp;nbsp;vào trang [[:Hà Nội]], vì nó có vẻ không phù hợp với một bách khoa toàn thư. Nếu bạn thấy tôi đã nhầm lẫn, hoặc có điều gì muốn hỏi, bạn có thể để lại lời nhắn cho tôi tại [[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|trang thảo luận của tôi]], hoặc xem hướng dẫn của Wikivoyage về liên kết ngoài. Cảm ơn bạn. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Tại sao sao nhận tiền PR cho các nhà Hàng như https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/
:http://www.thecartfood.com/
:Admin nhận bao nhiêu tiền, để đặt link? và đây là trang cộng đồng chứ ko phải ổ rác PR – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:07, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
::@[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] Cụ thể là bài nào bạn ? – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 14:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
:::&lt;nowiki&gt;https://vi.wikivoyage.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i&lt;/nowiki&gt; - Bài Hà Nội
:::[[Hà Nội]] – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:19, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
:: @[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]]: Địa điểm ở đây '''được phép''' thêm vào bài viết nhưng phải thỏa mãn các tiêu chuẩn của [[Wikivoyage:Những từ nên tránh]] và [[:en:Wikivoyage:Listing]], chứ không phải cứ thêm vào đồng nghĩa với việc là PR nhận tiền, nếu thấy không phù hợp thì bạn có thể tự biên tập lại hoặc bỏ ra khỏi bài. Còn về sửa đổi của bạn, bạn được phép thêm liên kết dự báo thời tiết nhưng nó phải là nguồn chính thức của địa phương, không phải trang web dịch vụ tư nhân. – [[Thành viên:Nvdtn19|Nvdtn19]] ([[Thảo luận Thành viên:Nvdtn19|thảo luận]]) 14:30, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>htp1qs6dhoufwifph693ayn392qqz7q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122757</id>
      <parentid>122756</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T07:32:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tháng 10 năm 2026 */ sửa trả lời đến Bientapvienthoitiet ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>122757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2665" sha1="fkz6op7zp79hdlvv5mrywzq79eypc76" xml:space="preserve">== Tháng 10 năm 2026 ==
[[Tập tin:Commons-emblem-notice.svg|25px|alt=|link=]] Xin chào, tôi là [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]. Tôi muốn báo với bạn là tôi đã xóa liên kết ngoài mà bạn đã thêm&amp;nbsp;vào trang [[:Hà Nội]], vì nó có vẻ không phù hợp với một bách khoa toàn thư. Nếu bạn thấy tôi đã nhầm lẫn, hoặc có điều gì muốn hỏi, bạn có thể để lại lời nhắn cho tôi tại [[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|trang thảo luận của tôi]], hoặc xem hướng dẫn của Wikivoyage về liên kết ngoài. Cảm ơn bạn. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Tại sao sao nhận tiền PR cho các nhà Hàng như https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/
:http://www.thecartfood.com/
:Admin nhận bao nhiêu tiền, để đặt link? và đây là trang cộng đồng chứ ko phải ổ rác PR – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:07, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
::@[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] Cụ thể là bài nào bạn ? – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 14:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
:::&lt;nowiki&gt;https://vi.wikivoyage.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i&lt;/nowiki&gt; - Bài Hà Nội
:::[[Hà Nội]] – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:19, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
:: @[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]]: Địa điểm ở đây '''được phép''' thêm vào bài viết nhưng phải thỏa mãn các tiêu chuẩn của [[en:Wikivoyage:Words to avoid]] và [[:en:Wikivoyage:Listing]], chứ không phải cứ thêm vào đồng nghĩa với việc là PR nhận tiền, nếu thấy không phù hợp thì bạn có thể tự biên tập lại hoặc bỏ ra khỏi bài. Còn về sửa đổi của bạn, bạn được phép thêm liên kết dự báo thời tiết nhưng nó phải là nguồn chính thức của địa phương, không phải trang web dịch vụ tư nhân. – [[Thành viên:Nvdtn19|Nvdtn19]] ([[Thảo luận Thành viên:Nvdtn19|thảo luận]]) 14:30, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>fkz6op7zp79hdlvv5mrywzq79eypc76</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122760</id>
      <parentid>122757</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:01:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tháng 10 năm 2026 */ sửa trả lời đến Bientapvienthoitiet ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>122760</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2800" sha1="hsv3nqdnh4zxspcowcvje6h5vkp2ay6" xml:space="preserve">== Tháng 10 năm 2026 ==
[[Tập tin:Commons-emblem-notice.svg|25px|alt=|link=]] Xin chào, tôi là [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]. Tôi muốn báo với bạn là tôi đã xóa liên kết ngoài mà bạn đã thêm&amp;nbsp;vào trang [[:Hà Nội]], vì nó có vẻ không phù hợp với một bách khoa toàn thư. Nếu bạn thấy tôi đã nhầm lẫn, hoặc có điều gì muốn hỏi, bạn có thể để lại lời nhắn cho tôi tại [[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|trang thảo luận của tôi]], hoặc xem hướng dẫn của Wikivoyage về liên kết ngoài. Cảm ơn bạn. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Tại sao sao nhận tiền PR cho các nhà Hàng như https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/
:http://www.thecartfood.com/
:Admin nhận bao nhiêu tiền, để đặt link? và đây là trang cộng đồng chứ ko phải ổ rác PR – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:07, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
::@[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] Cụ thể là bài nào bạn ? – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 14:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
:::&lt;nowiki&gt;https://vi.wikivoyage.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i&lt;/nowiki&gt; - Bài Hà Nội
:::[[Hà Nội]] – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:19, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
:: @[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]]: Địa điểm và các liên kết ở đây '''được phép''' thêm vào bài viết nhưng phải thỏa mãn các tiêu chuẩn của [[en:Wikivoyage:Words to avoid]] và [[:en:Wikivoyage:Listing]], và dẫn đến trang                             chính thức của địa điểm đó, chứ không phải cứ thêm vào đồng nghĩa với việc là PR nhận tiền, nếu thấy hai liên kết trên không phù hợp thì bạn có thể tự biên tập lại hoặc bỏ ra khỏi bài. Còn về sửa đổi của bạn, bạn được phép thêm liên kết dự báo thời tiết nhưng nó phải là nguồn chính thức của địa phương, không phải trang web dịch vụ tư nhân. – [[Thành viên:Nvdtn19|Nvdtn19]] ([[Thảo luận Thành viên:Nvdtn19|thảo luận]]) 14:30, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>hsv3nqdnh4zxspcowcvje6h5vkp2ay6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>122761</id>
      <parentid>122760</parentid>
      <timestamp>2026-10-11T08:02:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Nvdtn19</username>
        <id>6833</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* Tháng 10 năm 2026 */ sửa trả lời đến Bientapvienthoitiet ([[mw:c:Special:MyLanguage/User:JWBTH/CD|CD]])</comment>
      <origin>122761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2772" sha1="bdx2eyjhejwutf4f6qgcwvw8k4zl86k" xml:space="preserve">== Tháng 10 năm 2026 ==
[[Tập tin:Commons-emblem-notice.svg|25px|alt=|link=]] Xin chào, tôi là [[User:Mai Thanh Bang|Mai Thanh Bang]]. Tôi muốn báo với bạn là tôi đã xóa liên kết ngoài mà bạn đã thêm&amp;nbsp;vào trang [[:Hà Nội]], vì nó có vẻ không phù hợp với một bách khoa toàn thư. Nếu bạn thấy tôi đã nhầm lẫn, hoặc có điều gì muốn hỏi, bạn có thể để lại lời nhắn cho tôi tại [[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|trang thảo luận của tôi]], hoặc xem hướng dẫn của Wikivoyage về liên kết ngoài. Cảm ơn bạn. – &lt;span style=&quot;background-image:linear-gradient(97deg,#548bf7,#110475);font-family:Georgia; &quot;&gt;[[Thành viên:Mai Thanh Bang|&lt;span style=&quot;color:#eee&quot;&gt;&lt;b&gt; Mai Thanh Bang&lt;/b&gt;&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;big&gt;[[Thảo luận Thành viên:Mai Thanh Bang|    🗪]]&lt;/big&gt; 13:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)

:Tại sao sao nhận tiền PR cho các nhà Hàng như https://dacsanbakien.com/cha-ca-la-vong/
:http://www.thecartfood.com/
:Admin nhận bao nhiêu tiền, để đặt link? và đây là trang cộng đồng chứ ko phải ổ rác PR – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:07, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
::@[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] Cụ thể là bài nào bạn ? – [[Thành viên:Làm Việc Thiện|Làm Việc Thiện]] ([[Thảo luận Thành viên:Làm Việc Thiện|thảo luận]]) 14:12, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
:::&lt;nowiki&gt;https://vi.wikivoyage.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i&lt;/nowiki&gt; - Bài Hà Nội
:::[[Hà Nội]] – [[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]] ([[Thảo luận Thành viên:Bientapvienthoitiet|thảo luận]]) 14:19, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)
:: @[[Thành viên:Bientapvienthoitiet|Bientapvienthoitiet]]: Địa điểm và các liên kết ở đây '''được phép''' thêm vào bài viết nhưng phải thỏa mãn các tiêu chuẩn của [[en:Wikivoyage:Words to avoid]] và [[:en:Wikivoyage:Listing]], và dẫn đến trang chính thức của địa điểm đó, chứ không phải cứ thêm vào đồng nghĩa với việc là PR nhận tiền, nếu thấy hai liên kết trên không phù hợp thì bạn có thể tự biên tập lại hoặc bỏ ra khỏi bài. Còn về sửa đổi của bạn, bạn được phép thêm liên kết dự báo thời tiết nhưng nó phải là nguồn chính thức của địa phương, không phải trang web dịch vụ tư nhân. – [[Thành viên:Nvdtn19|Nvdtn19]] ([[Thảo luận Thành viên:Nvdtn19|thảo luận]]) 14:30, ngày 11 tháng 10 năm 2026 (+07)</text>
      <sha1>bdx2eyjhejwutf4f6qgcwvw8k4zl86k</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>