Wiktionary
viwiktionary
https://vi.wiktionary.org/wiki/Wiktionary:Trang_Ch%C3%ADnh
MediaWiki 1.47.0-wmf.14
case-sensitive
Phương tiện
Đặc biệt
Thảo luận
Thành viên
Thảo luận Thành viên
Wiktionary
Thảo luận Wiktionary
Tập tin
Thảo luận Tập tin
MediaWiki
Thảo luận MediaWiki
Bản mẫu
Thảo luận Bản mẫu
Trợ giúp
Thảo luận Trợ giúp
Thể loại
Thảo luận Thể loại
Phụ lục
Thảo luận Phụ lục
TimedText
TimedText talk
Mô đun
Thảo luận Mô đun
Event
Event talk
Wiktionary:Tin tức
4
644
2513131
2512028
2026-08-11T12:38:32Z
Hiyuune
50834
/* Thứ sáu, ngày 7 tháng 8 năm 2026 */
2513131
wikitext
text/x-wiki
__NOTOC__
{{Lưu trữ|
{{*ym|year=2004–2009|month=no|base=Wiktionary:Tin tức}}
{{*ym|year=2010–2020|month=no|base=Wiktionary:Tin tức}}
{{*ym|year=2021–2023|month=no|base=Wiktionary:Tin tức}}
{{*ym|year=2024|month=no|base=Wiktionary:Tin tức}}
{{*ym|year=2025|month=no|base=Wiktionary:Tin tức}}
{{*ym|year=2026|month=no|base=Wiktionary:Tin tức}}
}}
Trang này dành cho '''tin tức về dự án''' [[Wiktionary]] tiếng Việt nói riêng hay về cộng đồng Wiktionary nói chung. Bạn có biết tin tức mới không? Mời bạn ghi ra đây!
Bạn có thể chọn nút theo dõi trang để cập nhật tin tức tại [[Đặc biệt:Danh sách theo dõi|Danh sách theo dõi]].<!-- Nếu bạn đang cộng thêm một ngày nữa, và nếu đã có năm ngày ở trang này rồi, xin bạn xoá mục cuối cùng và bỏ tin tức mới trên những mục đã có rồi. Rồi, xin bạn thêm tin tức mới vào trang lưu trữ cho tháng năm phù hợp. Cám ơn. -->
== Tháng 8 năm 2026 ==
=== Chủ nhật, ngày 2 tháng 8 năm 2026 ===
* {{l|iro-nor-pro|*-nõhs-}} trở thành mục từ tiếng Bắc Iroquois nguyên thủy đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
=== Thứ hai, ngày 3 tháng 8 năm 2026 ===
* {{l|sem-wes-pro|*baḥr-}} trở thành mục từ tiếng Semit Tây nguyên thủy đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
* {{l|qfa-cka-pro|*'iməl}} trở thành mục từ tiếng Chukotka-Kamchatka nguyên thủy đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
* {{l|aql-pro|*le·kʔawe}} trở thành mục từ tiếng Algic nguyên thủy đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
=== Thứ ba, ngày 4 tháng 8 năm 2026 ===
* {{l|owl|carrecc}} trở thành mục từ tiếng Wales cổ đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
=== Thứ tư, ngày 5 tháng 8 năm 2026 ===
* {{l|grk-pro|*pʰernā́}} trở thành mục từ tiếng Hellen nguyên thủy đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
=== Thứ năm, ngày 6 tháng 8 năm 2026 ===
* {{l|tfn|esbay}} trở thành mục từ tiếng Dena'ina đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
* {{l|gmq-mno|dammr}} trở thành mục từ tiếng Na Uy trung đại đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
* {{l|tbq-lob-pro|*b-ləy²}} trở thành mục từ tiếng Lô Lô-Miến nguyên thủy đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
=== Thứ sáu, ngày 7 tháng 8 năm 2026 ===
* {{l|smw|asu}} đồng thời trở thành mục từ đầu tiên của các ngôn ngữ: Sumbawa và Alune.
=== Thứ ba, ngày 11 tháng 8 năm 2026 ===
* {{l|cau-nec-pro|*u̯aran}} trở thành mục từ tiếng Đông Bắc Kavkaz nguyên thủy đầu tiên của Wiktionary tiếng Việt.
== Xem thêm ==
*[[Thành viên:WikimediaNotifier/notifications|Thời sự Wikimedia]]
*[[m:Tin tức về Wikimedia|Tin tức Wikimedia]]
[[Thể loại:Tin tức Wiktionary| ]]
[[Thể loại:Cộng đồng Wiktionary|{{PAGENAME}}]]
gyzedlal7keycc6tyffbomv6bqukhzm
meer
0
2891
2513243
2112854
2026-08-12T03:46:16Z
Hiyuune
50834
2513243
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|nl}}==
==={{section|pron}}===
* {{IPA|nl|/meːr/|[mɪːr]}}
* {{audio|nl|Nl-meer.ogg}}
* {{hyphenation|nl|meer}}
* {{rhymes|nl|eːr|s=1}}
* {{homophones|nl|Meer|Mheer}}
==={{section|etym}} 1===
Từ {{inh|nl|dum|mēre}}, từ {{inh|nl|odt|meri}}, từ {{inh|nl|gmw-pro|*mari}}, từ {{inh|nl|gem-pro|*mari}}, từ {{inh|nl|ine-pro|*móri}}.
===={{section|n}}====
{{nl-noun|n|-en|+}}
# {{C|nl|Vùng nước|Hồ|Địa mạo}} [[hồ|Hồ]].
# {{lb|nl|obsolete|literary}} [[biển|Biển]].
#: {{syn|nl|zee}}
====={{section|drv}}=====
{{col|nl
|binnenmeer
|brakwatermeer
|kratermeer
|kunstmeer
|kustmeer
|meerkat
|meerkoet
|meerman
|meermin
|meerpolder
|meertje
|meerval
|strandmeer
|stuwmeer
|Vandermeer
|zoetwatermeer
|zoutmeer
|zoutwatermeer
}}
{{col|nl|title=Tên địa danh
|Abcoudermeer
|Achtermeer
|Alkmaardermeer
|Amstelmeer
|Bankrasmeer
|Bargermeer
|Belmermeer
|Bergermeer
|Berkmeer
|Bevermeer
|Bijlmermeer
|Boekelermeer
|Boeimeer
|Boxmeer
|Bozenmeertje
|Braasemmermeer
|Brielse Meer
|Buikslotermeer
|Canadameer
|Daalmeer
|De Friese Meren
|Dergmeer
|Diepsmeer
|Dilifmeer
|Donkmeer
|Drontermeer
|Eeltjemeer
|Eemmeer
|Egmondermeer
|Emmermeer
|Foxholstermeer
|Goese Meer
|Gooimeer
|Grevelingenmeer
|Haarlemmermeer
|Heegermeer
|Heilooërmeer
|Hoetmansmeer
|Hondshalstermeer
|Hoogezand-Sappemeer
|Hoornse Meer
|Hornmeer
|Idskenhuistermeer
|IJmeer
|IJsselmeer
|Jentjemeer
|Kadoelermeer
|Kennemermeer
|Ketelmeer
|Kinselmeer
|Kleinemeer
|Koetermeer
|Koevordermeer
|Kooimeer
|Kraanmeer
|Lauwersmeer
|Leekstermeer
|Lutkemeer
|Markermeer
|Markiezaatsmeer
|Meer
|Meerburg
|Meerdijk
|Meeren
|Meer en Bos
|Meerkerk
|Meerland
|Meerlo
|Meerlo-Wanssum
|Meers
|Meerssen
|Meerssenhoven
|Meerveld
|Meerveldhoven
|Meerven
|Meerwijck
|Meerwijk
|Meerzicht
|Mheer
|Naardermeer
|Nieuwe Meer
|Nieuw-Vossemeer
|Oldambtmeer
|Ookmeer
|Oud-Vossemeer
|Paterswoldsemeer
|Pikmeer
|Rauwse Meer
|Sappemeer
|Schaalsmeer
|Schagermeer
|Scheemdermeer
|Schildmeer
|Schulensmeer
|Slotermeer
|Sneekermeer
|Speketersmeer
|Spieringmeer
|Starnmeer
|Stommeer
|Termaar
|Tjeukemeer
|Uddelermeer
|Uitgeestermeer
|Veerse Meer
|Veluwemeer
|Victoriameer
|Vlasmeer
|Vollenhovermeer
|Vossemeer
|Vroonermeer
|Watergraafsmeer
|Wijmermeer
|Woudmeer
|Zijdelmeer
|Zoetermeer
|Zuidlaardermeer
|Zwartemeer
|Zwijnsmeer
}}
====={{section|desc}}=====
* {{desc|af|meer}}
==={{section|etym}} 2===
Từ {{inh|nl|dum|mêre}}, từ {{inh|nl|odt|*mēro}}, từ {{inh|nl|gmw-pro|*maiʀō}}, từ {{inh|nl|gem-pro|*maizô}}.
===={{section|det}}====
{{head|nl|Từ hạn định}}
# {{comparative of|nl|veel|POS=determiner}}: [[nhiều hơn|Nhiều hơn]].
====={{section|drv}}=====
{{col|nl
|des te meer
|meercellig
|meerder
|meergodendom
|meerkamp
|meerkeuzevraag
|meerlagig
|meerlettergrepig
|meertalig
|meervoud
|meerwaarde
|min of meer
|niet meer
|nimmermeer
|temeer
}}
====={{section|rel}}=====
* {{l|nl|meest}}
====={{section|desc}}=====
* {{desc|af|meer}}
* {{desc|brc|mere}}
* {{desc|gmw-jdt|mêr}}
* {{desc|dcr|meer}}
* {{desc|skw|maer}}
==={{section|etym}} 3===
Từ {{inh|nl|dum|mêer}}, từ {{inh|nl|odt|mēr}}. Hình thức này tồn tại song song với hình thức cũ từ {{cog|dum|mêe}}, từ {{cog|odt|*mē}}, từ {{cog|gem-pro|*maiz}}.
===={{section|adv}}====
{{nl-adv}}
# [[nữa|Nữa]].
====={{section|drv}}=====
{{col|nl
|nimmermeer
}}
4g5eo5ns57qvybpimdg0mwifvfts1c8
2513244
2513243
2026-08-12T03:46:38Z
Hiyuune
50834
/* {{section|etym}} 2 */
2513244
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|nl}}==
==={{section|pron}}===
* {{IPA|nl|/meːr/|[mɪːr]}}
* {{audio|nl|Nl-meer.ogg}}
* {{hyphenation|nl|meer}}
* {{rhymes|nl|eːr|s=1}}
* {{homophones|nl|Meer|Mheer}}
==={{section|etym}} 1===
Từ {{inh|nl|dum|mēre}}, từ {{inh|nl|odt|meri}}, từ {{inh|nl|gmw-pro|*mari}}, từ {{inh|nl|gem-pro|*mari}}, từ {{inh|nl|ine-pro|*móri}}.
===={{section|n}}====
{{nl-noun|n|-en|+}}
# {{C|nl|Vùng nước|Hồ|Địa mạo}} [[hồ|Hồ]].
# {{lb|nl|obsolete|literary}} [[biển|Biển]].
#: {{syn|nl|zee}}
====={{section|drv}}=====
{{col|nl
|binnenmeer
|brakwatermeer
|kratermeer
|kunstmeer
|kustmeer
|meerkat
|meerkoet
|meerman
|meermin
|meerpolder
|meertje
|meerval
|strandmeer
|stuwmeer
|Vandermeer
|zoetwatermeer
|zoutmeer
|zoutwatermeer
}}
{{col|nl|title=Tên địa danh
|Abcoudermeer
|Achtermeer
|Alkmaardermeer
|Amstelmeer
|Bankrasmeer
|Bargermeer
|Belmermeer
|Bergermeer
|Berkmeer
|Bevermeer
|Bijlmermeer
|Boekelermeer
|Boeimeer
|Boxmeer
|Bozenmeertje
|Braasemmermeer
|Brielse Meer
|Buikslotermeer
|Canadameer
|Daalmeer
|De Friese Meren
|Dergmeer
|Diepsmeer
|Dilifmeer
|Donkmeer
|Drontermeer
|Eeltjemeer
|Eemmeer
|Egmondermeer
|Emmermeer
|Foxholstermeer
|Goese Meer
|Gooimeer
|Grevelingenmeer
|Haarlemmermeer
|Heegermeer
|Heilooërmeer
|Hoetmansmeer
|Hondshalstermeer
|Hoogezand-Sappemeer
|Hoornse Meer
|Hornmeer
|Idskenhuistermeer
|IJmeer
|IJsselmeer
|Jentjemeer
|Kadoelermeer
|Kennemermeer
|Ketelmeer
|Kinselmeer
|Kleinemeer
|Koetermeer
|Koevordermeer
|Kooimeer
|Kraanmeer
|Lauwersmeer
|Leekstermeer
|Lutkemeer
|Markermeer
|Markiezaatsmeer
|Meer
|Meerburg
|Meerdijk
|Meeren
|Meer en Bos
|Meerkerk
|Meerland
|Meerlo
|Meerlo-Wanssum
|Meers
|Meerssen
|Meerssenhoven
|Meerveld
|Meerveldhoven
|Meerven
|Meerwijck
|Meerwijk
|Meerzicht
|Mheer
|Naardermeer
|Nieuwe Meer
|Nieuw-Vossemeer
|Oldambtmeer
|Ookmeer
|Oud-Vossemeer
|Paterswoldsemeer
|Pikmeer
|Rauwse Meer
|Sappemeer
|Schaalsmeer
|Schagermeer
|Scheemdermeer
|Schildmeer
|Schulensmeer
|Slotermeer
|Sneekermeer
|Speketersmeer
|Spieringmeer
|Starnmeer
|Stommeer
|Termaar
|Tjeukemeer
|Uddelermeer
|Uitgeestermeer
|Veerse Meer
|Veluwemeer
|Victoriameer
|Vlasmeer
|Vollenhovermeer
|Vossemeer
|Vroonermeer
|Watergraafsmeer
|Wijmermeer
|Woudmeer
|Zijdelmeer
|Zoetermeer
|Zuidlaardermeer
|Zwartemeer
|Zwijnsmeer
}}
====={{section|desc}}=====
* {{desc|af|meer}}
==={{section|etym}} 2===
Từ {{inh|nl|dum|mêre}}, từ {{inh|nl|odt|*mēro}}, từ {{inh|nl|gmw-pro|*maiʀō}}, từ {{inh|nl|gem-pro|*maizô}}.
===={{section|det}}====
{{head|nl|Từ hạn định}}
# {{comparative of|nl|veel|POS=Từ hạn định}}: [[nhiều hơn|Nhiều hơn]].
====={{section|drv}}=====
{{col|nl
|des te meer
|meercellig
|meerder
|meergodendom
|meerkamp
|meerkeuzevraag
|meerlagig
|meerlettergrepig
|meertalig
|meervoud
|meerwaarde
|min of meer
|niet meer
|nimmermeer
|temeer
}}
====={{section|rel}}=====
* {{l|nl|meest}}
====={{section|desc}}=====
* {{desc|af|meer}}
* {{desc|brc|mere}}
* {{desc|gmw-jdt|mêr}}
* {{desc|dcr|meer}}
* {{desc|skw|maer}}
==={{section|etym}} 3===
Từ {{inh|nl|dum|mêer}}, từ {{inh|nl|odt|mēr}}. Hình thức này tồn tại song song với hình thức cũ từ {{cog|dum|mêe}}, từ {{cog|odt|*mē}}, từ {{cog|gem-pro|*maiz}}.
===={{section|adv}}====
{{nl-adv}}
# [[nữa|Nữa]].
====={{section|drv}}=====
{{col|nl
|nimmermeer
}}
knqdb8a2shg5md4v2wwzyot79c08jp1
nette
0
55717
2513255
2500841
2026-08-12T04:07:12Z
Hiyuune
50834
2513255
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|fr}}==
==={{section|pron}}===
* {{fr-IPA}}
* {{audio|fr|LL-Q150 (fra)-Lyokoï-nette.wav|a=Lyon}}
==={{section|adj}}===
{{head|fr|Biến thể hình thái tính từ}}
# {{feminine singular of|fr|net}}
==={{section|ana}}===
* {{l|fr|tente}}, {{l|fr|tenté}}
5f20fy1sntafcwh6gix4catuqk3m43d
hair-splitting
0
150201
2513209
2476286
2026-08-11T15:23:16Z
Hiyuune
50834
2513209
wikitext
text/x-wiki
{{also|hairsplitting|hair splitting}}
=={{langname|en}}==
==={{section|alt}}===
* {{alt|en|hair splitting|hairsplitting}}
==={{section|pron}}===
* {{audio|en|en-au-hair-splitting.ogg|a=AU}}
==={{section|n}}===
{{en-noun|~}}
# {{lb|en|idiomatic|pejorative}} Sự [[bắt bẻ]] [[tỉ mỉ]].
===={{section|syn}}====
* {{l|en|hair-splittery}}, {{l|en|pedantry}}, {{l|en|quibbling}}, {{l|en|pilpul}}, {{l|en|casuistry}}, {{l|en|casuistics}}; {{l|en|Jesuitism}}, {{l|en|Jesuitry}} {{q|lỗi thời, từ xúc phạm}}
==={{section|ref}}===
* {{R:FVDP|db=ev}}
tu4ges0xtu4yibc9d0l7ybcp3vvxzru
Thể loại:Mục từ tiếng Tatar
14
213830
2513174
1990065
2026-08-11T14:48:33Z
Kelly zhrm
58416
Thay cả nội dung bằng “{{auto cat}}”
2513174
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Wiktionary:Sơ đồ mục từ
4
215117
2513224
2330440
2026-08-11T15:36:51Z
Hiyuune
50834
/* Phức tạp */ (sử dụng [[MediaWiki:Gadget-AjaxEdit.js|AjaxEdit]])
2513224
wikitext
text/x-wiki
{{hatnote|Trang này là hướng dẫn theo sơ đồ mục từ mới từ năm 2025. Đối với hướng dẫn sơ đồ mục từ cũ trước 2024, vui lòng {{plain link|url=https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=Wiktionary:Sơ_đồ_mục_từ&oldid=2160285|name=xem hướng dẫn này}}.}}
{{Hướng dẫn|3=WT:SDMT}}
<!--{{Style}}-->
<!--{{pp|small=yes}}-->
Không giống ở [[Wikipedia]], mục từ ở Wiktionary tiếng Việt có thể bao gồm nhiều thông tin khác nhau của từ trong nhiều ngôn ngữ. Để mục từ Wiktionary có cấu trúc thống nhất, các mục từ ở Wiktionary tuân theo một '''cấu trúc chuẩn'''.
Trang này hướng dẫn bạn viết mục từ theo cấu trúc chuẩn này ở dưới. Bạn nên xem qua một số mục từ đã có để biết cách tạo một mục từ hợp lệ, công cụ [[Đặc biệt:Random|Trang ngẫu nhiên]] thường dẫn đến một trang đã được có cấu trúc đúng. Bạn cũng nên đọc sơ qua các hướng dẫn '''[[Trợ giúp:Sửa đổi]]''' trước khi sửa đổi trang nào và '''[[Trợ giúp:Viết trang mới]]''' trước khi tạo ra trang mới.
== Tổng quan cấu trúc ==
=== Cơ bản ===
Một mục từ đơn giản cho bất kỳ từ nào phải có các yếu tố cơ bản nhất sau của một mục từ:
# '''Ngôn ngữ của một từ''' (dưới dạng bản mẫu đề mục ngôn ngữ cấp 2), ví dụ như <code><nowiki>=={{langname|vi}}==</nowiki></code>, <code><nowiki>=={{langname|en}}==</nowiki></code>.
# '''Từ loại của từ đó''' (dưới dạng đề mục từ loại cấp 3). Ví dụ như "danh từ", "động từ", "tính từ", "danh từ riêng", "giới từ", "mạo từ", v.v. Ví dụ như <code><nowiki>==={{section|noun}}===</nowiki></code>, <code><nowiki>==={{section|adj}}===</nowiki></code>, <code><nowiki>==={{section|verb}}===</nowiki></code>,...
# '''Bản thân từ đó''' (sau đề mục cấp 3 từ loại) (dùng [[#Dòng tên mục từ|bản mẫu dòng tên mục từ]] hoặc bản mẫu chỉ ra đặc điểm từ đó, ví dụ như không đếm được)''', ví dụ như <nowiki>{{head}}</nowiki> và các bản mẫu tương tự.
# '''Định nghĩa về từ''' (đứng trước “#”, tạo ra đánh số tự động): Nơi đưa ra định nghĩa về từ đó. Bất kỳ từ quan trọng nào trong định nghĩa đều có thể được liên kết.
Ví dụ sau đây cho từ ''giường'' có các yếu tố cơ bản nhất của một mục từ, mẫu này có thể được sao chép và sử dụng để bắt đầu một mục từ hoặc một phần của mục từ:
<pre>
=={{langname|vi}}==
==={{section|noun}}==
{{vi-noun}}
# [[đồ đạc|Đồ đạc]] dùng để [[ngủ]] trên.
</pre>
=== Phức tạp ===
Một mục từ phức tạp điển hình có nhiều phần có thể được định dạng như sau, ngoài những mục cơ bản ra, có thể có thêm:
#'''Phiên âm của một từ''' (sau phần đề mục ngôn ngữ cấp 2, dùng <code><nowiki>==={{section|pron}}===</nowiki></code>)
# '''Ví dụ sử dụng của từ đó''', để sau từng định nghĩa. Những câu này phải minh họa cho từ và cách nó được sử dụng thay vì chỉ bao gồm từ đó. Khi từ xuất hiện trong ví dụ, nó phải được '''in đậm'''. Ví dụ phải được in nghiêng, có thể dùng bản mẫu <code><nowiki>{{ux}}</nowiki></code> để in nghiêng phần ví dụ.
# '''Từ đồng nghĩa''' khác của một từ (sau phần nghĩa của mục từ), dưới bản mẫu <code><nowiki>===={{section|syn}}====</nowiki></code>
# '''Phần dịch ngôn ngữ khác của một từ''' (sau phần nghĩa hoặc từ đồng nghĩa của mục từ, dùng <code><nowiki>===={{section|trans}}====</nowiki></code>)
# '''“Tham khảo”''' (dưới dạng đề mục cấp 3 <code><nowiki>==={{section|ref}}===</nowiki></code> sau phần nghĩa hoặc từ đồng nghĩa của mục từ) (nếu cần thiết).
# '''Nguồn''' có thể xác minh được nơi bạn tìm thấy từ này sau <code><nowiki>==={{section|ref}}===</nowiki></code> (nếu cần thiết).
Ví dụ từ [[hệ điều hành]] và có những phần phức tạp thường thấy nhất của một mục từ phức tạp. Ví dụ này có thể được sao chép và sử dụng để bắt đầu một mục từ hoặc một phần của mục từ.
<pre>
=={{langname|vi}}==
==={{section|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{section|noun}}===
{{vi-noun}}
# {{label|vi|tin học}} [[phần mềm|Phần mềm]] [[cài đặt]] trên các [[thiết bị]] [[điện tử]], điều khiển [[máy tính]] và hoạt động như lớp trung gian giữa [[phần cứng]] với [[ứng dụng]] và [[người dùng]].
#: {{ux|vi|Linux, Windows, Unix, là một số '''hệ điều hành''' thông dụng.}}
===={{section|trans}}====
{{trans-top|phần mềm điều khiển máy tính}}
* {{langname|da}}: {{t|da|styresystem|n}}, {{t|da|operativsystem|n}}
* {{langname|nl}}: {{t+|nl|besturingssysteem|n}}
* {{langname|en}}: {{t|en|operating system}}
{{trans-mid}}
* {{langname|ko}}: {{t|ko|운영체제(運營體制)}}, {{t|ko|오퍼레이팅 시스템}}, {{t|ko|조작체계(操作體系)}} {{qualifier|Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên}}
* {{langname|la}}: {{t|la|systema internum|n}}, {{t|la|systema operationis|n}}
* {{langname|pl}}: {{t+|pl|system operacyjny|m-in}}
{{trans-bottom}}
</pre>
===Đối với mục từ ngôn ngữ khác tiếng Việt===
Mục từ cho các ngôn ngữ khác phải tuân theo định dạng chuẩn như trên có thể bất kể ngôn ngữ của từ đó. Nhưng hãy đưa ra bản dịch tiếng Việt của từ đó thay vì ý nghĩa chi tiết như mục từ tiếng Việt.
==Cấu trúc chi tiết==
===Tên mục từ===
Tên mục từ là từ, cụm từ, biểu tượng, hình vị hoặc các loại đơn vị từ vựng khác của mục từ được định nghĩa.
Tên mục từ thường sẽ bắt đầu bằng [[chữ cái]] [[thường]] (ví dụ: "hệ điều hành", không phải "Hệ điều hành"). Tên mục từ có thể bắt đầu bằng một chữ cái viết hoa nếu thuộc một số trường hợp ngoại lệ. Một số trường hợp ngoại lệ này là [[danh từ]] [[riêng]] (ví dụ: "Paris", "Neptune"), danh từ tiếng Đức (ví dụ: "Brot", "Straße"), và các từ [[viết tắt]] (ví dụ: "PC", "DIY"). Nếu ai đó cố gắng truy cập vào các mục từ được viết hoa không chính xác, phần mềm sẽ tự động đổi hướng đến mục từ đúng.
Đối với tiền tố, hậu tố và các hình vị khác trong hầu hết các ngôn ngữ, tên được đặt theo nguyên tắc đặt ký tự “-” vào trước hoặc sau từ đó: "pre-", "-ation", "-a-", v.v.
Một số tên mục từ không thể tạo được do những hạn chế trong phần mềm, thường là do những từ này chứa một số ký tự như [[Tiêu_đề_không_được_hỗ_trợ/Number_sign|#]], [[Tiêu_đề_không_được_hỗ_trợ/Vertical line|<nowiki>|</nowiki>]] hoặc quá dài. Những từ này được đặt tên theo nguyên tắc riêng (ví dụ: “[[Tiêu đề không được hỗ trợ/Number sign]]”), trong khi sử dụng [[JavaScript]] để hiển thị từ chính xác như một mục từ bình thường. Danh sách đầy đủ những mục từ này có tại [[Phụ lục:Tiêu đề không được hỗ trợ]].
=== Trước phần ngôn ngữ đầu tiên ===
Khi một từ nhiều cách viết khác nhau như viết hoa, có dấu câu, dấu phụ, chữ ghép, kết hợp với số và các ký hiệu khác. Hãy sử dụng bản mẫu {{LKBM|also}} đầu trang để liên kết chéo giữa chúng. Ví dụ:
:<code><nowiki>{{also|Pan|PAN|pan-|Pan}}</nowiki></code>
Trường hợp từ có quá nhiều cách viết khác nhau, hãy đặt chúng vào một trang phụ lục riêng.
===Ngôn ngữ===
Mục từ ở Wiktionary tiếng Việt có thể bao gồm định nghĩa, cách phát âm... của từ trong nhiều ngôn ngữ. Chẳng hạn ''[[ser]]'' là từ viết tắt trong tiếng Anh, danh từ trong tiếng Ba Lan, và động từ trong tiếng Bồ Đào Nha và tiếng Tây Ban Nha. Điểm hay của Wiktionary là Wiktionary sẽ cho bạn biết về các ý nghĩa của từ trong nhiều ngôn ngữ cùng lúc.
Để tránh sự lẫn lộn giữa các ý nghĩa khác nhau của các ngôn ngữ ở đây, mỗi mục từ được chia ra theo ngôn ngữ bằng bằng cách sử dụng "đề mục ngôn ngữ" có mã ngôn ngữ gồm hai đến ba chữ cái theo mã ISO 639. Việc này cũng nhầm xếp mục từ vào thể loại đúng và thống kê chính xác mục từ theo từng ngôn ngữ.
Để có thể thêm một phần ngôn ngữ mới dễ dàng, chúng ta cứ đưa vào đề mục ngôn ngữ mới vào mỗi mục từ. Nếu một mục từ có nhiều ngôn ngữ, các ngôn ngữ này nên được để theo thứ tự bảng chữ cái, với tiếng Việt ở trên cùng.
Bạn có thể bắt đầu một phần đề mục ngôn ngữ mới bằng cách chèn cú pháp này vào dòng riêng:
:<code><nowiki>=={{langname|[Mã ngôn ngữ]}}==</nowiki></code>
Trong đó thay thế <code><nowiki>[Mã ngôn ngữ]</nowiki></code> mã ISO 639 đúng với ngôn ngữ tương ứng muốn thêm vào. Ví dụ sử dụng <code><nowiki>=={{langname|vi}}==</nowiki></code> với mã "vi" là mã ISO 639-1 để tạo ra phần đề mục ngôn ngữ của tiếng Việt. Dưới đây là một số đề mục của các ngôn ngữ phổ biến nhất:
{| class="wikitable"
|-
! Ngôn ngữ !! Đề mục theo mã ISO 639
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Việt|Tiếng Việt]] || <code><nowiki>=={{langname|vi}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Anh|Tiếng Anh]] || <code><nowiki>=={{langname|en}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Ba Lan|Tiếng Ba Lan]] || <code><nowiki>=={{langname|pl}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Bồ Đào Nha|Tiếng Bồ Đào Nha]] || <code><nowiki>=={{langname|pt}}==</nowiki>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Đức|Tiếng Đức]] || <code><nowiki>=={{langname|de}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Hà Lan|Tiếng Hà Lan]] || <code><nowiki>=={{langname|nl}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Ido|Tiếng Ido]] || <code><nowiki>=={{langname|io}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Latinh|Tiếng Latinh]] || <code><nowiki>=={{langname|la}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Na Uy|Tiếng Na Uy]] || <code><nowiki>=={{langname|no}}==</nowiki></code><ref name="nor">Mã của kiểu đánh vần ''[[:Thể loại:Mục từ tiếng Na Uy (Bokmål)|bokmål]]'' là <code><nowiki>=={{langname|nb}}==</nowiki></code>, còn mã của ''[[:Thể loại:Mục từ tiếng Na Uy (Nynorsk)|nynorsk]]'' là <code><nowiki>=={{langname|nn}}==</nowiki></code>.</ref>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Nhật|Tiếng Nhật]] || <code><nowiki>=={{langname|ja}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Nga|Tiếng Nga]] || <code><nowiki>=={{langname|ru}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Pháp|Tiếng Pháp]] || <code><nowiki>=={{langname|fr}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Tây Ban Nha|Tiếng Tây Ban Nha]] || <code><nowiki>=={{langname|es}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Thụy Điển|Tiếng Thụy Điển]] || <code><nowiki>=={{langname|sv}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Trung Quốc|Tiếng Trung]] (tiếng Trung Quốc) || <code><nowiki>=={{langname|zh}}==</nowiki></code><ref name="zho">Chúng ta thích xài những tên ngôn ngữ/phương ngữ chi tiết hơn; xem [[:Thể loại:Mục từ tiếng Trung Quốc]] để biết mã của các tiếng Trung.</ref>
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Mục từ tiếng Ngô|Tiếng Ngô]] || <code><nowiki>=={{langname|wuu}}==</nowiki></code>
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Mục từ tiếng Mân Đông|Tiếng Mân Đông]] || <code><nowiki>=={{langname|cdo}}==</nowiki></code>
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Mục từ tiếng Mân Nam|Tiếng Mân Nam]] || <code><nowiki>=={{langname|nan}}==</nowiki></code>
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Mục từ tiếng Quan Thoại|Tiếng Quan Thoại]] || <code><nowiki>=={{langname|cmn}}==</nowiki></code>
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Mục từ tiếng Quảng Đông|Tiếng Quảng Đông]] || <code><nowiki>=={{langname|yue}}==</nowiki></code>
|-
| [[:Thể loại:Mục từ tiếng Ý|Tiếng Ý]] || <code><nowiki>=={{langname|it}}==</nowiki></code>
|}
Đây chỉ là vài trong nhiều ngôn ngữ trên thế giới. Bạn có thể xem danh sách mã ngôn ngữ đầy đủ tại [[Wiktionary:Danh sách ngôn ngữ]]. Nếu bạn viết về một ngôn ngữ chưa có mã ISO 639, xin nhắn tin vào [[Wiktionary:Thảo luận|trang thảo luận chung]].
=== Trước phần thân mục từ ===
Đây là những phần trước thân mục từ không phụ thuộc vào nghĩa của từ. Phần này chỉ ra cấu trúc từ và mối quan hệ của từ với các từ khác. Bạn có thể đưa vào nếu bạn nghĩ chúng hữu ích, nhưng nếu bạn không có đủ khả năng, nguồn lực hoặc thời gian cần thiết, thì bạn không cần phải thêm chúng.
====Hình ảnh====
{{also|Trợ giúp:Hình ảnh}}
Hình ảnh rất hữu ích trong việc đưa ra minh họa cho một từ, đặc biệt đối với người xem không rành tiếng Việt vẫn có thể dễ dàng hiểu ý nghĩa từ. Bạn có thể tìm kiếm cho những hình ảnh minh họa từ này một cách đơn giản tại kho tư liệu [[Commons:Trang Chính|Wikimedia Commons]] rồi đặt trong hình ảnh trên một trang, sử dụng mã sau đây trong hầu hết các trường hợp:
:<code><nowiki>[[File:TÊN TẬP TIN.jpg|thumb|Chú thích ảnh]]</nowiki></code>
Đối với hầu hết trường gợp, hình ảnh phải được đặt ở phía bên phải của trang và có kích thước tối đa là 200px. Mã trên có thể được sử dụng để thực hiện việc này tự động.
;Ví dụ:
[[Tập tin:The Earth seen from Apollo 17.jpg|thumb|Trái Đất]]
Chẳng hạn để minh họa từ "[[Trái Đất]]", hiện có hình ở bên phải dùng mã này:
:<code><nowiki>[[Tập tin:The Earth seen from Apollo 17.jpg|thumb|Trái Đất]]</nowiki></code>
====Cách viết khác====
Đôi khi một từ có thể có các cách viết khác. Nếu có thông tin các cách viết khác của từ này, hãy bắt đầu phần này bằng mã:
<pre>==={{section|alternative form}}===</pre>
Sau đó liệt kê các từ dẫn xuất ở dưới bằng cách dùng bản mẫu {{lkbm|alt}} để liên kết cách viết khác với một dấu đầu dòng <code><nowiki>*</nowiki></code> ở đầu dòng các cách viết khác, có thể cần phân tách các cách viết khác bằng dấu phẩy nếu có nhiều cách viết khác trong cùng một dòng.
====Từ nguyên====
{{chính|Wiktionary:Từ nguyên}}
Từ nguyên là phần cho biết nguồn gốc của từ. Phần này thường nằm bên dưới đề mục ngôn ngữ cấp 2 dưới dạng đề mục cấp 3, cho biết nhiều thông tin về các dạng khác của từ làm nền tảng cho từ đó. Thường xuất hiện trong các mục từ ngôn ngữ ngôn ngữ khác, có nhiều thông tin từ nguyên hơn tiếng Việt.
Nếu có thông tin từ nguyên về từ này, hãy bắt đầu phần từ nguyên bằng mã:
<code><nowiki>==={{section|etymology}}===</nowiki></code> hay <code><nowiki>==={{section|etym}}===</nowiki></code>
Sau đó, bạn có thể chú thích từ nguyên bằng văn xuôi hoặc dùng các bản mẫu như {{Liên kết bản mẫu|etym}} để xây dựng một "cây" từ nguyên đẹp đẽ dễ hiểu. Bản mẫu này sử dụng một cú pháp đặc biệt để tạo ra một cấu trúc dễ phân tích dùng phần mềm. Xem các ví dụ tại [[Bản mẫu:etym]].
====Cách phát âm====
Phần “Phát âm” là phần cho biết phát âm, phát âm bằng âm thanh, vần, tách âm và từ đồng âm của từ. Mọi mục từ nên có phần phát âm vì độc giả có thể cần thông tin chỉ dẫn cách phát âm do cách phát âm rất khác nhau giữa các phương ngữ và những người không hiểu ngôn ngữ học thường gặp khó khăn khi viết ra các cách phát âm đúng cách. Sau đây là một số cách để thêm phát âm, phát âm bằng âm thanh mẫu, vần, tách âm và từ đồng âm vào mục từ nếu bạn không hiểu.
Chúng ta hay sử dụng hệ thống [[Wiktionary:IPA|Bảng mẫu tự phiên âm quốc tế]] (IPA) để tiêu biểu cho các cách phát âm khác nhau. Nếu bạn đang viết về tiếng Việt, bạn có thể dùng bản mẫu {{LKBM|vie-pron}} để hiển thị bảng cách phát âm chứa sáu giọng phổ biến tại Việt Nam:
<pre>
==={{section|pron}}===
{{vie-pron}}
</pre>
Những từ tiếng Việt được mượn từ ngôn ngữ khác và không tuân theo chính tả tiếng Việt sẽ gây lỗi kịch bản. Bạn có thể khắc phục lỗi này bằng cách đưa phát âm vào tham số của bản mẫu cách phát âm:
<pre>
==={{section|pron}}===
{{vie-pron|ki-lô-mét}}
</pre>
Nếu đang viết về một mục từ thông ngoại ngữ, chẳng hạn từ tiếng Anh ("pron" được viết tắt từ ''[[pronunciation]]'' trong tiếng Anh), có thể dùng bản mẫu {{LKBM|IPA3}} để thêm phần phát âm giống như mẫu sau, nhớ thêm mã ngôn ngữ cho phát âm và để phiên âm vào giữa các nét chéo (/ /) nó vào giữa để hiển thị phát âm bằng phông chữ thích hợp nếu có:
<pre>
==={{section|pron}}===
* {{IPA3|mã ngôn ngữ|/ phiên âm /}}
</pre>
hoặc
<pre>
==={{section|pron}}===
* {{IPA3|mã ngôn ngữ|/ phiên âm 1 /|/ phiên âm 2 /|...}}
</pre>
Nếu bạn muốn liệt kê phần phát âm có thêm một hoặc nhiều phát âm, phát âm bằng âm thanh mẫu, vần, tách âm và từ đồng âm, có thể liệt kê thêm những nội dung này theo thứ tự như ví dụ của từ [[portmanteau]]:
<pre>
==={{section|pron}}===
* {{IPA3|en|/pɔːtˈmæn.təʊ/|a=RP}}
* {{enPR|pôrtmă'ntō|pô'rtmăntōʹ|a=US}}, {{IPA|en|/pɔːɹtˈmæntoʊ/|/ˌpɔːɹtmænˈtoʊ/}}
* {{audio|en|en-us-portmanteau-1.ogg|a=US}}
* {{audio|en|en-us-portmanteau-2.ogg|a=US}}
* {{audio|en|en-au-portmanteau.ogg|a=AU}}
* {{rhymes|en|æntəʊ|əʊ|s=3}}
</pre>
Trong đó bạn có thể chỉ ra biến thể phát âm theo khu vực của từ (ví dụ chỉ ra quốc gia [(''UK''), (''US''), (''Australia''), ...] ở đầu phát âm) bằng cách dùng bản mẫu {{LKBM|a}} hoặc tham số chỉ ra biến thể phát âm theo khu vực của từ trong các bản mẫu phát âm. Nếu không chỉ định biến thể phát âm theo khu vực, phần phát âm có thể giống như ví dụ sau dựa trên từ ''[[liquid]]'':
<pre>
==={{section|pron}}===
* {{enPR|lĭk'wĭd}}, {{IPA3|en|/ˈlɪkwɪd/}}
* {{audio|en|en-us-liquid.ogg}}
* {{hyphenation|en|liq|uid}}
* {{rhymes|en|ɪkwɪd|s=2}}
</pre>
Nếu có những từ đồng âm ("homo" được viết tắt từ ''[[homonym]]'' trong tiếng Anh), hãy dùng bản mẫu {{LKBM|homophones}} và liệt kê các từ đồng âm để thêm từ đồng âm phần cho phần phát âm như ở dưới. Ví dụ cho từ tiếng Anh '''[[right]]''':
<pre>
==={{section|pron}}===
* {{enPR|rīt|a=RP,GA}}, {{IPA3|en|/ˈɹaɪt/|[ˈɹaɪt]}}
** {{audio|en|en-uk-right.ogg|a=UK}}
** {{audio|en|en-us-right.ogg|a=US}}
* {{homophones|en|rite|wright|Wright|write|rate}}
* {{rhymes|en|aɪt|s=1}}
</pre>
Lưu ý là nếu [[Wiktionary:Phiên bản ngôn ngữ|phiên bản Wiktionary]] về một mục từ ngoại ngữ trong ngôn ngữ đó đã có sẵn phần phát âm của từ. Bạn có thể sao chép phần phát âm đó vào đây vì các phiên bản đó cùng dự án.
<!--
====Cách chuyển tự====
Đối với những ngôn ngữ mà không sử dụng bảng chữ cái Latinh, như là tiếng Nga, nên đưa vào một số cách chuyển tự, nhất là cách chuyển tự ra chữ Latinh, để độc giả dễ đọc. Chẳng hạn đây là phần Chuyển tự của mục từ tiếng Nga ''[[автомобилестроение]]'':
<pre>
==={{section|translit}}===
* {{Latn}}: {{RusTrans|а|в|т|о|м|о|б|и|л|е|с|т|р|о|'|е|н|и|е}}
</pre>
Lưu ý rằng "Latn" là mã chuẩn của chữ cái Latinh. Giống như với các mã ngôn ngữ, chúng ta tuân theo ISO 15924 để chỉ đến các hệ thống viết. Những mã phổ biến nhất ở đây bao gồm:
{| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed"
|-
! Hệ thống viết !! Bản mẫu theo mã ISO 15924
|-
| [[:Thể loại:Mục từ chữ Latinh|Latinh]] || {{Liên kết bản mẫu|Latn}}
|-
| [[:Thể loại:Mục từ chữ Braille|Braille]] || {{Liên kết bản mẫu|Brai}}
|-
| [[:Thể loại:Mục từ chữ Hangul|Hangul]] || {{Liên kết bản mẫu|Hang}}
|-
| [[:Thể loại:Mục từ chữ Hán|Hán]] || {{Liên kết bản mẫu|Hani}} (nói chung)
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Mục từ chữ Hán giản thể|Hán giản thể]] || {{Liên kết bản mẫu|Hans}}
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Mục từ chữ Hán phồn thể|Hán phồn thể]] || {{Liên kết bản mẫu|Hant}}
|-
| [[:Thể loại:Mục từ chữ Kirin|Kirin]] || {{Liên kết bản mẫu|Cyrl}}
|-
| [[:Thể loại:Mục từ chữ Hiragana|Hiragana]] || {{Liên kết bản mẫu|Hira}}
|}
Đây chỉ là vài trong nhiều hệ thống viết trên thế giới. Bạn có thể xem danh sách bản mẫu hệ thống viết đầy đủ tại [[:Thể loại:Bản mẫu đề mục]]. Nếu bạn muốn viết về một ngôn ngữ mà sử dụng bảng chữ cái chưa được hỗ trợ ở đây, xin nhắn tin vào [[Wiktionary:Thảo luận|trang thảo luận chung]].
Lưu ý: Tại vì tiếng Nga có vài cách chuyển tự ra chữ Latinh khác nhau, chúng ta hiện có {{Liên kết bản mẫu|-rus-trans-}} để liệt kê các hệ thống chuyển tự phổ biến. Xin dùng nó thay vì {{Liên kết bản mẫu|RusTrans}} riêng, chẳng hạn: <code><nowiki>{{-rus-trans-|е|щ|'|ё}}</nowiki></code>.
-->
===Thân mục từ===
Đây là phần chính của mục từ: thực sự mục từ vô ích nếu không có định nghĩa, và bạn nên treo bảng {{Liên kết bản mẫu|chờ xóa}} nếu gặp mục từ nào vẫn thiếu định nghĩa.
====Từ loại====
Một từ có thể có nhiều [[từ loại]] với nhiều ý nghĩa khác nhau trên Wiktionary. Giống khi chia theo ngôn ngữ, mỗi từ loại trong một đề mục ngôn ngữ của mục từ được chia ra theo từ loại bằng cách sử dụng "đề mục từ loại" cấp 3.
Bạn có thể dùng cú pháp sau để thêm một phần đề mục từ loại mới của từ:
:<code><nowiki>==={{langname|[Từ loại]}}===</nowiki></code>
Trong đó thay thế <code><nowiki>[Từ loại]</nowiki></code> bằng từ loại tương ứng muốn thêm vào. Ví dụ sử dụng <code><nowiki>==={{section|noun}}===</nowiki></code> với từ "noun" để tạo ra phần đề mục từ loại "Danh từ". Chúng ta làm vậy để có thể sử dụng nội dung của Wiktionary tiếng Việt ở các phiên bản ngoại ngữ dễ hơn.
Dưới đây là mã của một số đề mục từ loại phổ biến nhất mà bạn có thể dùng, bắt nguồn từ tiếng Anh:
{| class="wikitable"
|-
! Đề mục !! Bản mẫu !! Tiếng Anh
|-
! colspan="3" scope="row" | [[từ loại|Từ loại]] ([[parts of speech]])
|-
| [[:Thể loại:Tính từ|Tính từ]] || <code><nowiki>==={{section|adj}}===</nowiki></code> || ''[[adjective]]''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Tính từ riêng|Tính từ riêng]] || <code><nowiki>==={{section|pr-adj}}===</nowiki></code> || ''proper adjective''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Mạo từ|Mạo từ]] || <code><nowiki>==={{section|article}}===</nowiki></code> || ''[[article]]''
|-
| [[:Thể loại:Phó từ|Phó từ]], trạng từ || <code><nowiki>==={{section|adv}}===</nowiki></code> || ''[[adverb]]''
|-
| [[:Thể loại:Yếu tố|Yếu tố]] || <code><nowiki>==={{section|adpos}}===</nowiki></code> || ''[[adposition]]''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Yếu tố quanh|Yếu tố quanh]] || <code><nowiki>==={{section|circumpos}}===</nowiki></code> || ''[[circumposition]]''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Yếu tố sau|Yếu tố sau]] || <code><nowiki>==={{section|postpos}}===</nowiki></code> || ''[[postposition]]''
|-
| [[:Thể loại:Loại từ|Loại từ]] || <code><nowiki>==={{section|classifier}}===</nowiki></code> || ''[[classifier]]''
|-
| [[:Thể loại:Liên từ|Liên từ]] || <code><nowiki>==={{section|conj}}===</nowiki></code> || ''[[conjunction]]''
|-
| [[:Thể loại:Từ rút gọn|Từ rút gọn]] || <code><nowiki>==={{section|contr}}===</nowiki></code> || ''[[contraction]]''
|-
| [[:Thể loại:Lượng từ|Lượng từ]] || <code><nowiki>==={{section|counter}}===</nowiki></code> || ''[[counter]]''
|-
| [[:Thể loại:Từ hạn định|Từ hạn định]] || <code><nowiki>==={{section|determiner}}===</nowiki></code> || ''[[determiner]]''
|-
| [[:Thể loại:Thán từ|Thán từ]] || <code><nowiki>==={{section|interj}}===</nowiki></code> || ''[[interjection]]''
|-
| [[:Thể loại:Danh từ|Danh từ]] || <code><nowiki>==={{section|noun}}===</nowiki></code> || ''[[noun]]''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Danh từ riêng|Danh từ riêng]] || <code><nowiki>==={{section|pr-noun}}===</nowiki></code> || ''[[proper]] noun''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Địa danh|Địa danh]] || <code><nowiki>==={{section|place}}===</nowiki></code> || ''[[place]] [[name]]''
|-
| [[:Thể loại:Số|Số từ]] || <code><nowiki>==={{section|num}}===</nowiki></code> || ''[[numeral]]''
|-
| [[:Thể loại:Trợ từ|Trợ từ]] || <code><nowiki>==={{section|part}}===</nowiki></code> || ''[[particle]]''
|-
| [[:Thể loại:Giới từ|Giới từ]] || <code><nowiki>==={{section|prep}}===</nowiki></code> || ''[[preposition]]''
|-
| [[:Thể loại:Đại từ|Đại từ]] || <code><nowiki>==={{section|pronoun}}===</nowiki></code> || ''[[pronoun]]''
|-
| [[:Thể loại:Động từ|Động từ]] || <code><nowiki>==={{section|verb}}===</nowiki></code> || ''[[verb]]''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Ngoại động từ|Ngoại động từ]] || <code><nowiki>==={{section|tr-verb}}===</nowiki></code> || ''[[transitive]] verb''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Nội động từ|Nội động từ]] || <code><nowiki>==={{section|intr-verb}}===</nowiki></code> || ''[[intransitive]] verb''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Trợ động từ|Trợ động từ]] || <code><nowiki>==={{section|aux-verb}}===</nowiki></code> || ''[[auxiliary]] verb''
|}
Bảng trên chỉ là các từ loại phổ biến nhất ở đây; xem các từ loại khác tại bảng dưới đây.
{| class="wikitable"
|-
! Đề mục !! Bản mẫu !! Tiếng Anh
|-
! colspan="3" scope="row" | [[hình vị|Hình vị]] ([[morpheme|morphemes]])
|-
| [[:Thể loại:Phụ tố|Phụ tố]] || <code><nowiki>==={{section|affix}}===</nowiki></code> || ''[[affix]]''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Hậu tố|Hậu tố]] || <code><nowiki>==={{section|suffix}}===</nowiki></code> || ''[[suffix]]''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Tiền tố|Tiền tố]] || <code><nowiki>==={{section|prefix}}===</nowiki></code> || ''[[prefix]]''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Trung tố|Trung tố]] || <code><nowiki>==={{section|infix}}===</nowiki></code> || ''[[infix]]''
|- style="background-color: #ffffff; font-style: italic"
| • [[:Thể loại:Phụ tố|Phụ tố chu vi]] || <code><nowiki>==={{section|circumfix}}===</nowiki></code> || ''[[circumfix]]''
|-
| [[:Thể loại:Gốc từ|Gốc từ]] || <code><nowiki>==={{section|root}}===</nowiki></code> || ''[[root]]''
|-
! colspan="3" scope="row" | [[ký tự|Ký tự]] và [[chữ]] ([[symbol|symbols]] and [[character|characters]])
|-
| [[:Thể loại:Chữ cái|Chữ cái]] || <code><nowiki>==={{section|letter}}===</nowiki></code> || ''[[letter]]''
|-
| [[:Thể loại:Ký tự số|Ký tự số]] || <code><nowiki>==={{section|number}}===</nowiki></code> || ''[[number]]''
|-
| [[:Thể loại:Dấu câu|Dấu câu]] || <code><nowiki>==={{section|punctuation mark}}===</nowiki></code> || ''[[punctuation mark]]''
|-
| [[:Thể loại:Âm tiết|Âm tiết]] || <code><nowiki>==={{section|syllable}}===</nowiki></code> || ''[[syllable]]''
|-
| [[:Thể loại:Ký tự|Ký tự]] || <code><nowiki>==={{section|symbol}}===</nowiki></code> || ''[[symbol]]''
|-
! colspan="3" scope="row" | [[thành ngữ|Thành ngữ]] ([[phrase|phrases]])
|-
| [[:Thể loại:Thành ngữ|Thành ngữ]] || <code><nowiki>==={{section|phrase}}===</nowiki></code> || ''[[phrase]]''
|-
| [[:Thể loại:Tục ngữ|Tục ngữ]] || <code><nowiki>==={{section|proverb}}===</nowiki></code> || ''[[proverb]]''
|-
| [[:Thể loại:Cụm giới từ|Cụm giới từ]] || <code><nowiki>==={{section|prep-phrase}}===</nowiki></code> || ''[[prepositional phrase]]''
|-
! colspan="3" scope="row" | Khác
|-
| [[kanji|Kanji]] || <code><nowiki>==={{section|kanji}}===</nowiki></code> || ''[[kanji]]''
|-
| [[latinh|Latinh]] hóa || <code><nowiki>==={{section|romanization}}===</nowiki></code> || ''[[romanization]]''
|-
| [[:Thể loại:Từ hạn định|Từ hạn định]] || <code><nowiki>==={{section|determiner}}===</nowiki></code> || ''[[determiner]]''
|-
| [[:Thể loại:Từ viết tắt|Từ viết tắt]] || <code><nowiki>==={{section|abbr}}===</nowiki></code> || ''[[abbreviation]]''
|-
|}
====Dòng tên mục từ====
Dòng tên mục từ là dòng ngay bên dưới phần đề mục từ loại, trong đó từ này được lặp lại, cùng với chữ Latinh nếu có thể. Bạn có thể sử dụng bản mẫu chung {{LKBM|head}} đối với hầu hết mục từ.
Nếu muốn có các thông tin khác về từ, chẳng hạn như muốn thêm giống cho từ và dạng biến cách, bạn có thể sử dụng bản mẫu dành riêng cho ngôn ngữ cụ thể như {{Liên kết bản mẫu|en-noun}} hay {{Liên kết bản mẫu|en-adj}} nếu từ này là một danh từ hay tính từ tiếng Anh. Xem những bản mẫu dòng tên mục từ có bản mẫu riêng cho từng ngôn ngữ cụ thể tại [[:Thể loại:Bản mẫu dòng tên mục từ|Thể loại:Bản mẫu dòng tên mục từ]].
;Lưu ý:
*Trước đây, một số ngôn ngữ như '''Tiếng Tây Ban Nha''' có các [[:Thể loại:Bản mẫu biến cách tiếng Tây Ban Nha|bản mẫu biến cách]] để lọt vào giữa đề mục từ loại và dòng tên mục từ. Tuy nhiên, hiện nay '''phương pháp này đã lỗi thời và không được khuyến khích'''. Nếu bạn muốn chèn phần có bản mẫu biến cách, khuyến nghị bạn nên thực hiện theo [[#Chia động từ và Biến cách|phần dưới đây]].
*Một cách dùng trước đây là dùng mã in đậm <nowiki>'''tiếng Việt'''</nowiki> hoặc <nowiki>'''công ty''', '''công ti'''</nowiki>. Tuy nhiên '''phương pháp này hiện đã lỗi thời và không được khuyến khích sử dụng''' vì sẽ tốt hơn nếu dùng bản mẫu để hiển thị tên trang mà thay vì dùng mã wiki in đậm chữ trong từng mục từ.
* '''Bản mẫu {{LKBM|pn}} đã lỗi thời''', nên sử dụng bản mẫu {{LKBM|head}} đối với hầu hết mục từ vì nó có thể thêm mục từ vào các thể loại từ loại phù hợp.
====Định nghĩa====
Định nghĩa là phần quan trọng nhất của một từ trong từ điển. Phần định nghĩa nằm trong phần từ loại, bên dưới dòng tiêu đề mục từ, được tổ chức dưới dạng một danh sách được liệt kê đánh số. Bạn có thể [[w:Trợ giúp:Sửa đổi#Liệt kê số|liệt kê]] các ý nghĩa của từ vào từng dòng, mỗi dòng bắt đầu bằng một dấu thăng (#). Mỗi định nghĩa có thể được coi như một câu: bắt đầu bằng một chữ cái viết hoa và kết thúc bằng một dấu chấm hết và có thể liên kết bất kỳ từ nào trong định nghĩa. Từ ngữ chính hoặc quan trọng trong định nghĩa nên được liên kết với các mục tương ứng.
Ví dụ:
<pre>
# Có [[tác dụng]] và [[ảnh hưởng]] rất [[lớn]]; rất [[quan trọng]].
</pre>
Viết định nghĩa nên ưu tiên giải thích chung hơn là viết định nghĩa ngắn gọn truyền thống. Nếu đang viết về từ ngoại ngữ, xin cố gắng chỉ dịch nghĩa những từ ngoại ngữ thành từ hay cụm từ đồng nghĩa trong tiếng Việt, không nên giải thích nghĩa trong những mục từ ngoại ngữ. Nếu có hơn khoảng bốn câu trong ý nghĩa của từ tiếng Việt, có lẽ cần tạo ra một bài mới về từ đó tại [[w:Trang Chính|Wikipedia tiếng Việt]] và đặt ra liên kết đến bài đó dùng bản mẫu {{Liên kết bản mẫu|wikipedia}} ngay ở dưới đề mục ngôn ngữ.
===== Nhãn ngữ cảnh =====
Nhãn ngữ cảnh xác định '''một định nghĩa chỉ áp dụng trong ngữ cảnh hạn chế'''. Mục đích nhãn ngữ cảnh nhãn là chỉ ra rằng định nghĩa này xuất hiện trong một khu vực địa lý hoặc khoảng thời gian giới hạn hoặc chỉ được sử dụng bởi các chuyên gia trong một lĩnh vực cụ thể chứ không phải bởi đại đa số. Bạn có thể thêm một hoặc nhiều nhãn có thể được đặt trước định nghĩa bằng cách dùng bản mẫu {{Liên kết bản mẫu|label}} bằng mã ví dụ sau:
{| class="wikitable" style="margin-bottom: 1em;"
|-
! style="text-align:left; font-weight:normal; padding-right:1.5em;" | Mã
! style="text-align:left; font-weight:normal; padding-right:1.5em;" | Kết quả
|- style="vertical-align:top;"
| style="width:50%; padding-right:1.5em; font-family:monospace;" |
<nowiki># {{label|vi|máy tính}} Một [[tập hợp]] của các [[mệnh lệnh]] [[giúp]] cho [[người dùng]] [[máy tính]] [[điều khiển]] được [[chúng]] và [[tiến hành]] các [[thao tác]] [[chuyên biệt]].</nowiki>
| style="padding-right:1.5em;" |
# {{context|máy tính}} Một [[tập hợp]] của các [[mệnh lệnh]] [[giúp]] cho [[người dùng]] [[máy tính]] [[điều khiển]] được [[chúng]] và [[tiến hành]] các [[thao tác]] [[chuyên biệt]].
|}
====Câu ví dụ và những từ liên quan====
Bạn có thể thêm ví dụ hoặc danh ngôn, tục ngữ và các từ liên quan theo sau mỗi định nghĩa để minh họa từ. Bằng cách
:* đặt ví dụ ngay dưới định nghĩa cần minh họa và phải thụt lề bằng cách sử dụng mã “<code>#:</code>” được đặt ở đầu dòng.
:* Lưu ý những câu này phải minh họa cho từ và cách nó được sử dụng thay vì chỉ bao gồm từ đó. Ví dụ phải được in nghiêng và khi từ xuất hiện trong ví dụ, nó phải được '''in đậm'''. '''Không''' được liên kết wiki bất kỳ từ nào trong ví dụ.
:* đối với các ngôn ngữ không phải tiếng Việt, hãy thêm bản dịch tiếng Việt của ví dụ vào dòng bên dưới ví dụ và được thụt lề thêm 1 cấp dòng so với ví dụ bằng mã: “<code>#::</code>”, trong đó từ nghĩa tiếng Việt tương ứng với bản dịch của ví dụ được '''in đậm'''.
Ví dụ:
<pre>
# [[chưa hề|Chưa hề]] có, [[chưa từng]] có.
#:''event that is '''unparalleled''' in history''
#::sự kiện '''chưa từng có''' trong lịch sử
</pre>
Bạn cũng có thể sử dụng bản mẫu {{Liên kết bản mẫu|ux}} để hỗ trợ việc định dạng các câu ví dụ thay vì viết như trên. Việc này không bắt buộc, nhưng khuyến khích sử dụng cho các ví dụ không phải tiếng Việt vì cung cấp tính năng thêm bản dịch và tác giả/nguồn gốc.
Ví dụ:
{| class="wikitable" style="width:100%;"
|-
! style="width:50%;"| Đối với mục từ tiếng Việt
! style="width:50%;"| Đối với mục từ không phải tiếng Việt
|-
| <pre>
# đồ [[dùng]] để [[nằm]] [[ngủ]], thường làm bằng [[gỗ]], ở trên [[trải]] [[chiếu]] hoặc [[đệm]].
#: {{ví dụ|vi|Anh ấy thức dậy lúc 6 giờ và ra khỏi '''giường'''}}
</pre>
| <pre>
# [[giường]] [[ngủ]].
#: {{ví dụ|en|He woke up at 6:00 and got out of '''bed'''|translation=Anh ấy thức dậy lúc 6 giờ và ra khỏi '''giường'''}}
</pre>
|}
Ngoài ra, danh sách các từ đồng nghĩa và trái nghĩa cũng có thể được thêm vào cuối định nghĩa liên quan bằng bản mẫu {{lkbm|synonyms}} hoặc {{lkbm|antonyms}} thay vì lập danh sách các từ ở dưới đề mục riêng bên dưới. Ví dụ, nếu có các từ đồng nghĩa có nghĩa tương tự với một định nghĩa trong từ, bạn có thể thêm vào sau mỗi định nghĩa như sau:
<pre>
# Làm cho [[tinh thần]] [[trở lại]] [[trạng thái]] [[thăng bằng]] [[bình thường]].
#: {{synonyms|vi|định tâm}}
#: {{ux|vi|'''định thần''' nhìn kĩ lại}}
</pre>
Lưu ý danh sách các từ đồng nghĩa và trái nghĩa phải nằm trước các câu ví dụ và sau định nghĩa trong từ.
===Phần sau thân mục từ===
Đây là những phần tiêu đề khác mà bạn có thể đưa vào nếu bạn nghĩ chúng hữu ích, nhưng nếu bạn không có đủ khả năng, nguồn lực hoặc thời gian cần thiết, thì bạn không cần phải thêm chúng.
====Chia động từ và Biến cách====
Một số ngôn ngữ, ví dụ tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha, có bảng đặc biệt để hiển thị bảng chia động từ và biến cách, nhưng những bảng này lớn rộng lắm, cho nên cần tạo ra phần riêng.
Ví dụ:
{| class="wikitable" style="width:100%;"
|-
! style="width:50%;"| Chia động từ
! style="width:50%;"| Biến tố
|-
| <pre>
===={{section|forms}}====
{{en-conj}}
</pre>
| <pre>
===={{section|decl}}====
{{lv-decl-noun}}
</pre>
|}
Xem các bản mẫu loại này tại [[:Thể loại:Bản mẫu bảng biến tố động từ theo ngôn ngữ]] và [[:Thể loại:Bản mẫu bảng biến tố theo ngôn ngữ]].
==== Ghi chú sử dụng ====
Phần này dùng để ghi chú cách sử dụng mục từ. Phần này thường nằm bên dưới đề mục từ loại cấp 3 sau phần thân mục từ. Nếu có ghi chú sử dụng cần giải thích trong từ, hãy bắt đầu phần Ghi chú sử dụng bằng mã:
<pre>
===={{section|usage}}====
</pre>
Sau đó ghi chú sử dụng cần giải thích của từ. Nên bám sát những điểm cần giải thích, ghi chú rõ ràng ngắn gọn và kiềm chế viết dài dòng trong phần này. Hãy nhớ mô tả cách mục từ được sử dụng, thay vì cố gắng chỉ ra cách sử dụng mục từ đó theo quan điểm của bạn.
====Từ đồng nghĩa====
Phần này dùng để lập danh sách các từ có nghĩa tương tự, được để ở dưới đề mục cấp 4 "Đồng nghĩa". Nếu có các từ có nghĩa tương tự trong từ, trừ trường hợp bạn đã thêm các từ đồng nghĩa ở phần định nghĩa, hãy bắt đầu phần đề mục này bằng mã:
<pre>
===={{section|syn}}====
</pre>
Sau đó liệt kê các từ đồng nghĩa ở dưới bằng cách dùng bản mẫu {{LKBM|l}} để liên kết từ đồng nghĩa với một dấu đầu dòng <code><nowiki>*</nowiki></code> ở đầu dòng từ đồng nghĩa, có thể cần phân tách các từ hoặc cụm từ bằng dấu phẩy nếu có nhiều từ hoặc cụm từ trong cùng một dòng.
Ví dụ:
<pre>
===={{section|syn}}====
* {{l|vi|máy tính}}
* {{l|vi|máy vi tính}}
* {{l|vi|máy điện toán}}
</pre>
====Từ trái nghĩa====
Phần này dùng để lập danh sách các từ trái nghĩa, được để ở dưới đề mục cấp 4 "Trái nghĩa". Nếu có các từ trái nghĩa trong từ, trừ trường hợp bạn đã thêm các từ trái nghĩa ở phần định nghĩa, hãy bắt đầu phần đề mục này bằng mã:
<pre>
===={{section|ant}}====
</pre>
Sau đó liệt kê các từ trái nghĩa ở dưới bằng cách dùng bản mẫu {{LKBM|l}} để liên kết từ đồng nghĩa với một dấu đầu dòng <code><nowiki>*</nowiki></code> ở đầu dòng từ trái nghĩa, có thể cần phân tách các từ hoặc cụm từ bằng dấu phẩy nếu có nhiều từ hoặc cụm từ trong cùng một dòng.
Ví dụ:
<pre>
===={{section|ant}}====
* {{l|vi|máy tính}}
* {{l|vi|máy vi tính}}
* {{l|vi|máy điện toán}}
</pre>
====Từ dẫn xuất====
Phần này dùng để lập danh sách các từ cùng ngôn ngữ mà dẫn xuất từ mục từ, được để ở dưới đề mục cấp 4 "Từ dẫn xuất". Nếu có các từ trái nghĩa trong từ, hãy bắt đầu phần đề mục này bằng mã:
<pre>
===={{section|drv}}====
</pre>
Sau đó liệt kê các từ dẫn xuất ở dưới bằng cách dùng bản mẫu {{LKBM|l}} để liên kết từ đồng nghĩa với một dấu đầu dòng <code><nowiki>*</nowiki></code> ở đầu dòng từ dẫn xuất, có thể cần phân tách các từ hoặc cụm từ bằng dấu phẩy nếu có nhiều từ hoặc cụm từ trong cùng một dòng.
Ví dụ:
<pre>
===={{section|drv}}====
* {{l|vi|công nghệ}}
* {{l|vi|công ty}}, {{l|vi|công ti}}
* {{l|vi|mất công}}
</pre>
====Từ liên quan====
Phần này dùng để lập danh sách các từ trong cùng một ngôn ngữ có mối liên hệ từ nguyên chặt chẽ nhưng không phải là từ dẫn xuất. Nếu có các từ liên quan trong từ, hãy bắt đầu phần đề mục này bằng mã:
<pre>
===={{section|related}}====
</pre>
Sau đó liệt kê các từ liên quan giống như phần Từ dẫn xuất (xem ở trên).
====Từ láy, từ ghép và thành ngữ====
Đối với các từ láy, từ ghép và thành ngữ trong tiếng Việt, nếu có các từ láy, từ ghép và thành ngữ liên quan đến mục từ, hãy bắt đầu phần đề mục này bằng mã:
{| class="wikitable"
! Từ láy !! Từ ghép !! Thành ngữ
|-
| <code><nowiki>
===={{section|redup}}====
</nowiki></code> || <code><nowiki>
===={{section|compound}}====
</nowiki></code> || <code><nowiki>
===={{section|expr}}====
</nowiki></code>
|}
Sau đó liệt kê các từ liên quan giống như phần Từ dẫn xuất (xem ở trên).
====Dịch====
Hiện nay Wiktionary tiếng Việt chỉ có một số lượng nhỏ mục từ cung cấp thông tin thông dịch, nhưng bạn có thể giúp chúng ta bổ sung thêm. Thực sự bạn không cần biết cả chục thứ tiếng để viết phần dịch này: chỉ cần hiểu một ngôn ngữ khác. Phần dịch được tạo '''theo tiêu chuẩn chung''' và '''có thể chép từ Wiktionary tiếng Anh''' (Chẳng hạn nếu bạn đang viết mục từ "[[công nghệ thông tin]]" và cần thêm nghĩa tiếng Anh và những ngôn ngữ khác, có thể bằng cách vào mục từ ''[[:en:information technology|information technology]]'' bên Wiktionary tiếng Anh để rút thông tin dịch rồi chép vào đây). Cấu trúc tạo mới phần dịch theo tiêu chuẩn trên vào phải tuân theo dạng bên dưới:
;Ví dụ đối với mục từ [[công nghệ thông tin]] theo tiêu chuẩn chung (Lưu ý là mã ngôn ngữ trong bản mẫu theo ISO 639):
<pre>
===={{section|trans}}====
{{trans-top|thực hành tạo và/hoặc nghiên cứu các hệ thống và ứng dụng máy tính}}
* {{langname|en}}: {{t|en|information technology}}
* {{langname|zh}}:
*: {{langname|yue}}: {{t|yue|資訊科技|sc=Hani}}, {{t|yue|資讯科技|tr=zi1 seon3 fo1 gei6|sc=Hani}}
*: {{langname|cmn}}: {{t+|cmn|信息技術|sc=Hani}}, {{t+|cmn|信息技术|tr=xìnxī jìshù|sc=Hani}}, {{t+|cmn|資訊技術|sc=Hani}}, {{t+|cmn|资讯技术|tr=zīxùn jìshù|sc=Hani}}, {{t|cmn|情報技術|sc=Hani}}, {{t|cmn|情报技术|tr=qíngbào jìshù|sc=Hani}}, {{t+|cmn|資訊科技|sc=Hani}}, {{t+|cmn|資訊科技|tr=zīxùn kējì|sc=Hani}}
* {{langname|nl}}: {{t+|nl|informatietechnologie|f}}, {{t|nl|informatietechniek|f}}
* {{langname|et}}: {{t|et|infotehnoloogia}}
* {{langname|fi}}: {{t+|fi|informaatioteknologia}}, {{t+|fi|tietotekniikka}}
* {{langname|fr}}: {{t|fr|technologie de l'information|f}}, {{t+|fr|informatique|f}}
* {{langname|de}}: {{t+|de|Informationstechnologie|f}}, {{t+|de|Informationstechnik|f}}
* {{langname|el}}: {{t|el|τεχνολογία της πληροφορίας|f}}
* {{langname|he}}: {{t|he|טכנולוגיית המידע}}
* {{langname|hu}}: {{t|hu|információs technológia}}
* {{langname|it}}: {{t+|it|informatica|f}}
* {{langname|jp}}: {{t+|ja|情報技術|tr=じょうほうぎじゅつ, jōhō gijutsu}}
* {{langname|ko}}: {{t|ko|정보기술(情報技術)}}
* {{langname|lt}}: {{t|lt|informacinės technologijos|f-p}}
* {{langname|no}}:
*: {{langname|nb}}: {{t|nb|informasjonsteknologi|m}}
*: {{langname|nn}}: {{t|nn|informasjonsteknologi|m}}
* {{langname|pl}}: {{t|pl|technologia informacyjna|f}}
* {{langname|pr}}: {{t+|pt|tecnologia da informação|f}}
* {{langname|fa}}: {{t+|fa|فناوری اطلاعات}}, {{t+|fa|انفورماتیک|tr=anformâtik}}
* {{langname|ru}}: {{t|ru|информацио́нная техноло́гия|f}}, {{t+|ru|информацио́нные техноло́гии|f-p}}, {{t+|ru|информа́тика|f}}
* {{langname|es}}: {{t|es|tecnología de la información|f}}, {{t+|es|informática|f}}
* {{langname|sv}}: {{t+|sv|informationsteknologi|c}}, {{t+|sv|informationsteknik|c}}
* {{langname|ta}}: {{t|ta|thagaval thozrilnutpam}}
* {{langname|th}}: {{t|th|เทคโนโลยีสารสนเทศ|tr=ték-noh-loh-yee săa-rá-sŏn-tâyt}}
* {{langname|tr}}: {{t+|tr|bilişim teknolojisi}}
* {{langname|uk}}: {{t|uk|інформаці́йна техноло́гія|f}}, {{t|uk|інформаці́йні техноло́гії|f-p}}
{{trans-bottom}}
</pre>
Việc viết theo các dạng chuẩn này để thông tin dịch này có phần cơ sở dữ liệu đàng hoàng.
Nếu bạn muốn thêm mục dịch vào, dùng theo mẫu bên dưới ('''Lưu ý: mã ngôn ngữ trong bản mẫu phải theo ISO 639'''):
*<code><nowiki>{{langname|en}}: {{t|en|calculator}}</nowiki></code>
sẽ tạo ra ví dụ ngay bên dưới:
*{{langname|en}}: {{t|en|calculator}}
Các phần dịch phải có ba dòng {{Liên kết bản mẫu|trans-top}}, {{Liên kết bản mẫu|trans-mid}}, và {{Liên kết bản mẫu|trans-bottom}} để chia thành hai cột. Ngoài ra cũng có thể tự chia cột theo nội dung chỉ dùng {{Liên kết bản mẫu|đầu}} và {{Liên kết bản mẫu|cuối}}.
Các thẻ ngôn ngữ giống những thẻ ISO được liệt kê ở phần "[[#Ngôn ngữ|Ngôn ngữ]]" bên trên. Nếu có thể, nên xếp ngôn ngữ theo thứ tự của tên ngôn ngữ, chẳng hạn tiếng Anh được xếp trước tiếng Pháp. Tuy nhiên, chúng ta hiểu là việc này hơi khó, cho nên cứ đưa vào thứ tự nào và một thành viên ở đây sẽ chỉnh lại. Nếu ngôn ngữ không được viết bằng chữ gốc Latinh, hãy chuyển tự (nếu có thể) giữa ngoặc đơn (nếu dùng cách cũ).
===Tham khảo===
Phần này dùng để chứa danh sách các nguồn tham khảo, nơi người đọc có thể dùng để xác minh thông tin các mục từ có sẵn trong Wiktionary, được để ở dưới đề mục cấp 3 "Tham khảo". Bạn có thể thêm phần "Tham khảo" bằng cách dùng mã bên dưới:
<pre>==={{section|ref}}===</pre>
Xem [[Wiktionary:Nguồn gốc]] để biết cách trình bày chú thích thông thường và sử dụng [[:Thể loại:Bản mẫu chú thích nguồn gốc|các bản mẫu tham khảo]] cho một số nguồn tham khảo phổ biến nhất.
===Từ đảo chữ===
Phần này dùng để lập danh sách các từ đảo chữ dưới đề mục cấp 3 <code>===Từ đảo chữ===</code>. Chỉ liệt kê các từ đảo chữ là những từ trong cùng một ngôn ngữ. Ví dụ đối với mục từ [[post]], danh sách các từ đảo chữ sẽ được tạo bằng mã bên dưới:
<pre>
* {{anagrams|en|OTPs|POTS|PTOs|Spot|opts|pots|spot|stop|tops}}
</pre>
=== Thể loại ===
Trong Wiktionary, hầu hết [[Trợ giúp:Thể loại|thể loại]] đều được thêm vào mục từ bằng đề mục ngôn ngữ và bản mẫu dòng tên mục từ, (ví dụ như {{LKBM|vi-noun}} và <nowiki>{{catname}}</nowiki>), vì vậy không cần phải thêm thể loại bằng mã Wiki.
Nhưng nếu bạn muốn thêm các thể loại cụ thể hơn vào mục từ, chỉ cần thêm mã thể loại vào phía dưới mục từ, bằng mã:
<pre>
[[Thể loại:Tên thể loại]]
</pre>
Lưu ý "Tên thể loại" phải luôn bắt đầu bằng chữ in hoa. Thể loại sẽ xuất hiện ở cuối trang trong một số giao diện và ở một số vị trí khác đối với các giao diện khác, bất kể được đặt ở đâu. Bạn nên đi đến cuối hộp sửa đổi, phía dưới thể loại hoặc phần nội dung cuối đã có. Việc đặt các thể loại này ở một vị trí nhất quán, bạn sẽ dễ dàng tìm thấy thể loại hơn khi bạn cần sửa thể loại trong một mục từ dài hơn. Nếu thể loại xuất hiện có màu đỏ thì trang thể loại đó vẫn chưa có, nhưng tất cả các mục từ đã được đưa vào thể loại đó sẽ được liệt kê ở đó. Bạn nên tạo trang thể loại, khi tạo nên thêm mô tả ngắn gọn về thể loại đó và '''nhớ thêm mã thể loại để đặt nó vào thể loại cấp cao hơn'''.
==Mẫu cấu trúc chi tiết==
=== Cơ bản ===
Đây là một mẫu mục từ đơn giản và có những phần cơ bản nhất của một mục từ. Mẫu này có thể được sao chép và sử dụng để bắt đầu một mục từ hoặc một phần của mục từ.
<pre>
=={{langname|mã ngôn ngữ của mục từ theo ISO 639; nếu là ký tự được dùng cho mục đích chung, dùng “mul”}}==
==={{section|etym}}=== <!-- Từ nguyên -->
==={{section|pron}}=== <!-- Phiên âm từ -->
* {{IPA3|mã ngôn ngữ|/phát âm/}} <!-- Phiên âm IPA -->
* {{enPR|phát âm}} <!-- Phiên âm enPR (tiếng Anh) -->
* {{audio|mã ngôn ngữ|<tên tập tin>}} <!-- Âm thanh ví dụ -->
* {{audio|mã ngôn ngữ|<tên tập tin>)}} <!-- Âm thanh ví dụ -->
==={{section|[từ loại]}}=== <!-- Từ loại của mục từ, ví dụ như Danh từ (noun). Nếu là ký tự được dùng cho mục đích chung, dùng “symbol” -->
{{head|mã ngôn ngữ|từ loại}}
<!-- Dòng đánh vần từ -->
# Nghĩa 1 <!-- Nghĩa 1 của từ -->
#* Ví dụ <!-- Ví dụ sử dụng nghĩa 1 của từ -->
# Nghĩa 2 <!-- Nghĩa 2 của từ -->
#* Ví dụ <!-- Ví dụ sử dụng nghĩa 2 của từ -->
#…
#(Nghĩa 𝑛 của mục từ)
===={{section|syn}}==== <!-- Từ đồng nghĩa liên quan của từ -->
===={{section|ant}}==== <!-- Từ trái nghĩa -->
===={{section|drv}}==== <!-- Từ liên hệ -->
</pre>
=== Phức tạp ===
Cấu trúc dưới đây là cấu trúc chi tiết tất cả mục có thể trong một mục từ phức tạp hoặc nhiều từ loại/ngôn ngữ khác nhau, bạn có thể dùng mẫu này thay đổi tùy vào mục từ. Bạn có thể đưa vào những mục bổ sung này vào nếu có thể, nhưng nếu bạn không có chuyên môn, nguồn lực hoặc thời gian cần thiết, thì bạn không có cần phải thêm chúng, ví dụ phần “Tham khảo” có thể được bỏ nếu không có nguồn. Cấu trúc này cũng không phải là cấu trúc đầy đủ; có thể thêm phần khác nếu cần thiết trong một số trường hợp.
<pre>
=={{langname|mã ngôn ngữ của mục từ theo ISO 639; nếu là ký tự được dùng cho mục đích chung, dùng “mul”}}==
[[File:Example.jpg|thumb|Mô tả hình]] <!-- Ảnh minh họa từ, nếu có -->
==={{section|alternative form}}=== <!-- Dạng khác của từ -->
==={{section|paro}}=== <!-- Từ viết tương tự khác của từ -->
==={{section|etym}}=== <!-- Từ nguyên -->
==={{section|pron}}=== <!-- Phiên âm từ -->
* {{IPA3|mã ngôn ngữ|/phát âm/}} <!-- Phiên âm IPA -->
* {{enPR|phát âm}} <!-- Phiên âm enPR (tiếng Anh) -->
* {{âm thanh|mã ngôn ngữ|<tên tập tin>}} <!-- Âm thanh ví dụ -->
* {{âm thanh|mã ngôn ngữ|<tên tập tin>)}} <!-- Âm thanh ví dụ -->
* {{homophones|mã ngôn ngữ|Từ đồng âm}} <!-- Từ đồng âm -->
==={{section|translit}}=== <!-- Chuyển tự -->
==={{section|[Loại từ]}}=== <!-- Dạng từ, đây là có thể là "danh từ" ==={{section|noon}}===, "động từ" ==={{section|verb}}=== hoặc tính từ "==={{section|adj}}===,... -->
{{head|mã ngôn ngữ|Dạng từ}} <!-- Dòng đánh vần từ -->
# Nghĩa 1 <!-- Nghĩa 1 của từ -->
#: Ví dụ <!-- Ví dụ sử dụng nghĩa 1 của từ -->
# Nghĩa 2 <!-- Nghĩa 2 của từ -->
#: Ví dụ <!-- Ví dụ sử dụng nghĩa 2 của từ -->
===={{section|usage}}==== <!-- Ghi chú sử dụng của từ -->
===={{section|decl}}==== <!-- Bảng biến cách danh từ của từ (Danh từ/Tính từ) -->
===={{section|forms}}==== <!-- Bảng chia động từ của từ (Động từ) -->
===={{section|expr}}==== <!-- Thành ngữ liên quan của từ -->
===={{section|syn}}==== <!-- Từ đồng nghĩa liên quan của từ -->
===={{section|ant}}====<!-- Từ trái nghĩa liên quan của từ -->
===={{section|hyper}}==== <!-- Từ có nghĩa rộng hơn -->
===={{section|hypo}}==== <!-- Từ có nghĩa hẹp hơn -->
===={{section|homo}}==== <!-- Từ đồng âm -->
===={{section|drv}}==== <!-- Từ dẫn xuất -->
===={{section|related}}==== <!-- Từ liên hệ -->
===={{section|compound}}==== <!-- Từ ghép -->
===={{section|redup}}==== <!-- Từ láy -->
===={{section|anagram}}==== <!-- Từ đảo chữ -->
===={{section|desc}}==== <!-- Hậu duệ -->
===={{section|trans}}==== <!-- Bản dịch -->
==={{section|see}}=== <!-- Xem thêm -->
==={{section|ref}}=== <!-- Tham khảo -->
---- (Dòng phân cách ngôn ngữ, nếu cần thiết)
=={{section|mã ngôn ngữ của mục từ theo ISO 639-3; nếu là ký tự được dùng cho mục đích chung, dùng “mul”}}==
==={{section|verb}}=== <!-- Dạng từ, đây là Động từ -->
{{head|mã ngôn ngữ|Dạng từ}} <!-- Dòng đánh vần từ -->
# Nghĩa 1 <!-- Nghĩa của từ -->
#: Ví dụ <!-- Ví dụ sử dụng nghĩa của từ -->
</pre>
==Chú thích==
<references/>
==Xem thêm==
* [[Trợ giúp:Sửa đổi]]
* [[Trợ giúp:Viết trang mới]]
[[Thể loại:Wiktionary|{{PAGENAME}}]]
0w2sp0ukxkocsy6ej29jdd2owrfme3k
palsying
0
217701
2513326
2167322
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513326
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|palsy||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{đảo chữ|en|a=agilnpsy|playings|plygains|splaying}}
j4ycyz0lylfxl6ydsaqyuaesaldpsxy
2513332
2513326
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513332
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|palsy||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{đảo chữ|en|a=agilnpsy|playings|plygains|splaying}}
4n5wt6m9h0kvk8zz6ebi8r6r3uqo1ly
2513344
2513332
2026-08-12T05:33:46Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513344
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|palsy||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{đảo chữ|en|a=agilnpsy|playings|plygains|splaying}}
il33g1tdd1vm4toooxp7f3r70k8r6d0
trekking
0
217706
2513324
2167754
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513324
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|trek||ing-form}}.
3wd4jy0ysjylha29kd7tcgc6am4nt1d
2513334
2513324
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513334
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|trek||ing-form}}.
ej1ztslv5lf5bwj0qs4cjtvjaisz7yf
treeing
0
217715
2513321
2167226
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513321
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|tree||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{anagrams|en|a=eeginrt|greetin'|integer|teering}}
adhkw6vw6ttf8ummv9exeb2ogr77uhr
2513338
2513321
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513338
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|tree||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{anagrams|en|a=eeginrt|greetin'|integer|teering}}
0orfutjzkjti1jo5bm60la80zi1pnsq
2513343
2513338
2026-08-12T05:33:46Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513343
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|tree||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=eeginrt|greetin'|integer|teering}}
3fkx8imd9wjgijf58ww44z2jwsgcvho
napalming
0
217725
2513329
2167087
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513329
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|napalm||ing-form}}.
d1gphdhvt7z968uawtx2laxq99r4uf6
2513340
2513329
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513340
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|napalm||ing-form}}.
rlhzeznmy1pmgraqsg14mxt8z3bzclh
pandering
0
217738
2513327
2167255
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513327
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|pander||ing-form}}.
ir2b36vmb31tx8sht4z6s5bl2kpv38s
2513339
2513327
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513339
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|pander||ing-form}}.
15qaejsahwa1ywtjxgvualgajtqsvbq
simplifying
0
217744
2513330
2168383
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513330
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|simplify||ing-form}}.
2wsfeyhmxqc284w6posh50xielhsrb7
2513336
2513330
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513336
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|simplify||ing-form}}.
03vj6th98tth71xcfu0w6ebbz1bc6b6
flustering
0
217751
2513328
2166863
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513328
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|fluster||ing-form}}.
sfoz2ftdqe8d6nnly9t9tezjeqmp4lq
2513337
2513328
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513337
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|fluster||ing-form}}.
f2bigmdpttsrfzx0nlzj2ww8u9r3m7v
disaffecting
0
217766
2513322
2165766
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513322
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|disaffect||ing-form}}.
hhh87vqayqh3hssru8o9mwwkqhh9gbe
2513335
2513322
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513335
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|disaffect||ing-form}}.
mzp1akhb5183hn3tyk5rnytii6odq8c
consummating
0
217768
2513331
2164289
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513331
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|consummate||ing-form}}.
tm3ftm5jwy3ls8m3oonlnf5vbyr6th7
2513341
2513331
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513341
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|consummate||ing-form}}.
pr0cniaose7ay668o0acq4vy6fyuw84
dickering
0
217782
2513325
2165254
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513325
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|dicker||ing-form}}.
spvd1n3sj8m64ew5evbi9k8egp86559
2513333
2513325
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513333
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|dicker||ing-form}}.
pgfv32axrc5pt5lvcmt0zr2sknc0eei
gauging
0
217785
2513323
2166986
2026-08-12T05:33:24Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513323
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|gauge||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{đảo chữ|en|a=aggginu|Guigang}}
s2z31ple6hmhstysy8ibih6g86wrdqc
2513342
2513323
2026-08-12T05:33:36Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513342
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|gauge||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{đảo chữ|en|a=aggginu|Guigang}}
rej7v8r6k3uqns4d2fe53ykh2ipr5o5
2513345
2513342
2026-08-12T05:33:46Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513345
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|gauge||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{đảo chữ|en|a=aggginu|Guigang}}
eossp5v3d5kzsamk0qzzo9fa01pdxqq
capering
0
217790
2513409
2164598
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513409
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|caper||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{anagrams|en|a=aceginpr|pearcing|repacing}}
7z13kp3szae7qlog0j05ixpam8492k6
2513426
2513409
2026-08-12T10:04:52Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513426
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|caper||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=aceginpr|pearcing|repacing}}
m1s7knvklggidw1532x69szqy4uckyp
2513437
2513426
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513437
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|caper||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=aceginpr|pearcing|repacing}}
qzaa1s5m10mo4crgo7yz1p9sxzumhw9
busying
0
217793
2513411
2163258
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513411
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|busy||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{anagrams|en|a=bginsuy|Busigny|buyings}}
2op8dp7pjawu3v7znrkmzjzuaqgjqrk
2513423
2513411
2026-08-12T10:04:52Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513423
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|busy||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=bginsuy|Busigny|buyings}}
2g4gqyp6e9f3gndr0l1songelo14k0s
2513441
2513423
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513441
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|busy||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=bginsuy|Busigny|buyings}}
hd00ubbwsvd5n3dnymu34plcdt8q698
headlining
0
217796
2513420
2167195
2026-08-12T10:04:43Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513420
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|headline||ing-form}}.
na879m6xx8bp02y5o6qu1f8hulve5b7
2513428
2513420
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513428
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|headline||ing-form}}.
87b830afkt3s7ulofnyix39hzr91u88
busting
0
217799
2513413
2163764
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513413
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|bust||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{anagrams|en|a=bginstu|gibnuts|tubings}}
fj9s73dqkk49bgk4drgvs6e2sqhc3w8
2513425
2513413
2026-08-12T10:04:52Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513425
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|bust||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=bginstu|gibnuts|tubings}}
pxwtm20bdgiody5w456rdofl7fcduv4
2513429
2513425
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513429
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|bust||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=bginstu|gibnuts|tubings}}
94jr70w2rqte4le68v95w37qzvxq5vx
bushing
0
217802
2513412
2163739
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513412
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|bush||ing-form}}.
i4d523k7pevmtflo75b16poe4xdzrx1
2513439
2513412
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513439
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|bush||ing-form}}.
ekdlkoahwl6inya5a3enjx6qdt5mghc
emblazoning
0
217809
2513418
2166013
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513418
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|emblazon||ing-form}}.
7hnc4ah9tafo6giyo427kkqfx51gjf7
2513427
2513418
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513427
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|emblazon||ing-form}}.
jovzzrrre5qtxkbfy18860bkvn2ukqt
denouncing
0
217816
2513417
2165407
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513417
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|denounce||ing-form}}.
{{-anagram-}}
* {{đảo chữ|en|a=cdeginnnou|unencoding}}
r6e1x2iwfghi3wkkf6o3015gavtijme
2513424
2513417
2026-08-12T10:04:52Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513424
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|denounce||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{đảo chữ|en|a=cdeginnnou|unencoding}}
lgu7w573ug3iv41nqltca1gj5bras7l
2513432
2513424
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513432
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|denounce||ing-form}}.
==={{ĐM|ana}}===
* {{đảo chữ|en|a=cdeginnnou|unencoding}}
lwhlr3lt25df3dps2hhbq82x1hbxwmd
cushioning
0
217822
2513410
2164583
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513410
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|cushion||ing-form}}.
lnv8dm9hzja6gug70t821gfcnpir36g
2513440
2513410
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513440
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|cushion||ing-form}}.
695r24wfql1s56i0tnn4iw7s78vtki0
hastening
0
217833
2513419
2167264
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513419
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|hasten||ing-form}}.
g34n48p3wpc0ic6yfbu3imfayjtxtjg
2513435
2513419
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513435
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|hasten||ing-form}}.
iuzlwp52kbxor5c9jwfgqlcorfjma3l
traversing
0
217839
2513408
2168343
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513408
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|traverse||ing-form}}.
35jzjhicwfw4byblwbai8aihrskqjh0
2513436
2513408
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513436
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|traverse||ing-form}}.
ago37dv40qqfeeev33hsa6ysymk89n3
clewing
0
217842
2513422
2164970
2026-08-12T10:04:43Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513422
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|clew||ing-form}}.
sbojnpwb1oh2dpu0ue28cmonvphv94t
2513430
2513422
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513430
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|clew||ing-form}}.
62hbn7q0m8q9w71b18gmp6hxamc4hrh
disorganising
0
217845
2513414
2165477
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513414
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|disorganise||ing-form}}.
q1kdcj9y4yadovc28urqcxm8opfab2g
2513438
2513414
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513438
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|disorganise||ing-form}}.
0ou5siv59wt8bqvrufzduho06s44ly7
flagellating
0
217856
2513415
2166400
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513415
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|flagellate||ing-form}}.
0eb0wqc6rvacsb7z0bxps8y3pt6shj9
2513433
2513415
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513433
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|flagellate||ing-form}}.
6e4udxr2emddzw2lgsv34q152ko9xqp
extending
0
217868
2513407
2166695
2026-08-12T10:04:31Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513407
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|en|/ɛkˈstɛndɪŋ/}}
* {{rhymes|en|ɛndɪŋ|s=3}}
* {{hyph|en|ex|tending}}
* {{audio|en|En-us-extending.ogg|Âm thanh (Mỹ)}}
{{-verb-}}
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|extend||ing-form}}.
n7c98psj9jrj92qt9x9m9kxd5ewzmga
2513416
2513407
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513416
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|en|/ɛkˈstɛndɪŋ/}}
* {{rhymes|en|ɛndɪŋ|s=3}}
* {{hyph|en|ex|tending}}
* {{audio|en|En-us-extending.ogg|Âm thanh (Mỹ)}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|extend||ing-form}}.
j0gzwyuzhjqqkey0rw6dltlz9sybihu
2513431
2513416
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513431
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|en|/ɛkˈstɛndɪŋ/}}
* {{rhymes|en|ɛndɪŋ|s=3}}
* {{hyph|en|ex|tending}}
* {{audio|en|En-us-extending.ogg|Âm thanh (Mỹ)}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|extend||ing-form}}.
7wo5a72jf2xeps3zggmwh7x1c1cw15n
quadruplicating
0
217870
2513421
2163064
2026-08-12T10:04:42Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513421
wikitext
text/x-wiki
{{-eng-2-}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|quadruplicate||ing-form}}.
m7gbjidivaqxs6wr8r39t3m40qcw44i
2513434
2513421
2026-08-12T10:05:05Z
Hiyuune
50834
(By [[meta:Indic-TechCom/Tools|FindAndReplace]])
2513434
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|v}}===
{{head|en|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|en|quadruplicate||ing-form}}.
ejd18m5gqdrlh75gmfb0nkymrx78qrp
𦟹
0
237559
2513405
2275780
2026-08-12T08:34:45Z
Hiyuune
50834
/* Tiếng Việt */ khôi phục bảng quốc ngữ
2513405
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|mul}}==
==={{ĐM|han}}===
{{Han char|rn=130|rad=肉|as=11|sn=15|four=|canj=BUOB|ids=⿰⺼崙}}
===={{ĐM|ref}}====
{{Han ref|kx=0993.201|uh=267F9}}
=={{langname|vi}}==
{{quốc ngữ|[[lồn]]|[[trôn]]}}
==={{ĐM|han}}===
{{vi-readings|rs=肉11
|nom=lòn-tdcntd, lồn-gdhn, trôn-gdhn
}}
# {{vi-Nom form of|lồn}}
==={{ĐM|ref}}===
<references/>
k49keks3xq57xgethq3rcqzypoexm6u
hivers
0
243841
2513142
1852289
2026-08-11T13:02:22Z
Kelly zhrm
58416
2513142
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|n}}===
{{head|en|Biến thể hình thái danh từ}}
# {{plural of|en|hiver}}
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=ehirsv|Shiver|shiver|shevri|shrive}}
=={{langname|fr}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{fr-muteh}} {{fr-IPA|hivèrs}}
* {{audio|fr|LL-Q150 (fra)-Poslovitch-hivers.wav|a=Vosges}}
==={{ĐM|n}}===
{{head|fr|Biến thể hình thái danh từ|g=m}}
# {{plural of|fr|hiver}}
m99v9fbbl5kvs0ylp1f7rq55uvo0ww0
biáng
0
248335
2513241
2512721
2026-08-12T00:51:21Z
IAmFukVuHoaq
61356
/* Tiếng Quan Thoại */
2513241
wikitext
text/x-wiki
{{also|biang}}
=={{langname|cmn}}==
==={{đm|alt}}===
* {{alt|cmn|biang||nonstandard}}
* {{alt|cmn|biáŋ||chữ viết tắt rất hiếm}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{audio|cmn|Zh-biáng.ogg}}
==={{ĐM|rom}}===
{{cmn-pinyin}}
# {{cmn-pinyin of|𰻞}}
9ijmoopdtr37ngxwkopy9i73rb3vcwa
2513242
2513241
2026-08-12T03:38:41Z
Hiyuune
50834
Hồi sửa về bản sửa đổi 2512721 của [[Special:Contributions/TheHighFighter2|TheHighFighter2]] ([[User talk:TheHighFighter2|talk]])
2513242
wikitext
text/x-wiki
{{also|biang}}
=={{langname|cmn}}==
==={{ĐM|alter}}===
* {{alt|cmn|biang||nonstandard}}
* {{alt|cmn|biáŋ||chữ viết tắt rất hiếm}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{audio|cmn|Zh-biáng.ogg}}
==={{ĐM|rom}}===
{{cmn-pinyin}}
# {{cmn-pinyin of|𰻞}}
gktm9slythumkl4ihz5v3esheu6ftvl
meertje
0
251604
2513245
2001296
2026-08-12T03:49:14Z
Hiyuune
50834
2513245
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|nl}}==
==={{section|pron}}===
* {{audio|nl|Nl-meertje.ogg}}
==={{section|n}}===
{{nl-noun-dim}}
# {{diminutive of|nl|meer}}
d5thhrlithkfmzqudfzw394l7sm9p9j
Bản mẫu:nl-adj form of
10
251606
2513234
2097652
2026-08-11T16:46:54Z
Kateru Zakuro
34522
Cập nhật 2026
2513234
wikitext
text/x-wiki
<span class='use-with-mention'><!--
-->{{#switch:{{{1|<noinclude>infl</noinclude>}}}<!--
-->|infl=[[Phụ lục:Loại từ tiếng Hà Lan#Tính từ|Dạng biến]]<!--
-->|part=[[Phụ lục:Loại từ tiếng Hà Lan#Tính từ|Dạng bộ phận]]<!--
-->|pred=[[Phụ lục:Loại từ tiếng Hà Lan#Tính từ|Dạng vị ngữ]]<!--
-->|comp=[[Phụ lục:Từ điển thuật ngữ#comparative|Dạng cấp so sánh]]<!--
-->|sup=[[Phụ lục:Từ điển thuật ngữ#superlative|Dạng cấp cao nhất]]<!--
-->|#default={{#invoke:debug|error|Type of form (first parameter) was not specified or is not recognised.}}<!--
-->}} <!--
-->của <!--
-->{{m|nl|{{{2|<noinclude>woord</noinclude>}}}||{{{3|}}}}}<!--
-->{{#if:{{{comp-of|}}}|, [[Phụ lục:Từ điển thuật ngữy#comparative|cấp so sánh]] của {{m|nl|{{{comp-of}}}}}}}<!--
-->{{#if:{{{sup-of|}}}|, [[Phụ lục:Từ điển thuật ngữ#superlative|cấp cao nhất]] của {{m|nl|{{{sup-of}}}}}}}<!--
--></span><!--
--><noinclude>{{documentation}}</noinclude>
tb7d0yv1j94kw2cuzixy8ihv37c52yi
zekerder
0
252979
2513239
2001598
2026-08-11T17:10:43Z
Hiyuune
50834
2513239
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|nl}}==
==={{section|pron}}===
* {{audio|nl|Nl-zekerder.ogg}}
==={{section|adj}}===
{{head|nl|Biến thể hình thái tính từ}}
# {{comparative of|nl|zeker}}
p2ue0s9wvxtix85a0c6qcv24leekpho
zekerdere
0
252980
2513238
2001599
2026-08-11T17:09:16Z
Hiyuune
50834
2513238
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|nl}}==
==={{section|pron}}===
* {{audio|nl|Nl-zekerdere.ogg}}
==={{section|adj}}===
{{head|nl|Biến thể hình thái tính từ}}
# {{infl of|nl|zekerder||infl|comp-of=zeker}}
0vij4slppzgncp0qausc897hxi5lbgt
㋭
0
261237
2513358
2299300
2026-08-12T06:14:09Z
TheHighFighter2
42988
2513358
wikitext
text/x-wiki
{{also|ボ|ポ|木|朩|㝳}}
{{character info}}
{{character info|㋭}}
=={{langname|ja}}==
===Mô tả===
Chữ “[[ホ]]” được bao quanh bởi hình tròn ([[○]]).
==={{section|symbol}}===
{{head|ja|Ký hiệu}}
# Xem [[ホ]].
qxufcr0yl594qy7wsbv1e1aq8afg06m
Mô đun:families/data
828
261975
2513310
2512015
2026-08-12T05:23:47Z
Hiyuune
50834
2513310
Scribunto
text/plain
--[=[
This module contains definitions for all language family codes on Wiktionary.
]=]--
local m = {}
m["aav"] = {
"ngữ hệ Nam Á",
33199,
"Ngữ hệ Nam Á",
"Nam Á",
aliases = {"Nam Á"},
}
m["aav-khs"] = {
"nhóm ngôn ngữ Khasi",
3073734,
"aav",
"Nhóm ngôn ngữ Khasi",
"Khasi",
aliases = {"Khasi"},
}
m["aav-nic"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nicobar",
217380,
"aav",
"Nhóm ngôn ngữ Nicobar",
"Nicobar",
}
m["aav-pkl"] = {
"nhóm ngôn ngữ Pnar-Khasi-Lyngngam",
nil,
"aav-khs",
"Nhóm ngôn ngữ Pnar-Khasi-Lyngngam",
"Pnar-Khasi-Lyngngam",
}
m["afa"] = {
"ngữ hệ Phi-Á",
25268,
aliases = {"Phi Á"},
"Ngữ hệ Phi-Á",
"Phi-Á",
}
m["alg"] = {
"nhóm ngôn ngữ Algonquin",
33392,
"aql",
"Nhóm ngôn ngữ Algonquin",
"Algonquin",
}
m["alg-abp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Abenaki-Penobscot",
197936,
"alg-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Abenaki-Penobscot",
"Abenaki-Penobscot",
}
m["alg-ara"] = {
"nhóm ngôn ngữ Arapahoe",
2153686,
"alg",
"Nhóm ngôn ngữ Arapahoe",
"Arapahoe",
}
m["alg-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Algonquin",
2257525,
"alg",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Algonquin",
"Đông Algonquin",
}
m["alg-sfk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sac-Fox-Kickapoo",
1440172,
"alg",
"Nhóm ngôn ngữ Sac-Fox-Kickapoo",
"Sac-Fox-Kickapoo",
}
m["alv"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương-Congo",
771124,
"nic",
"Nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương-Congo",
"Đại Tây Dương-Congo",
}
m["alv-aah"] = {
"Ayere-Ahan",
750953,
"alv-von",
}
m["alv-ada"] = {
"Adamawa",
32906,
"alv-sav",
}
m["alv-bag"] = {
"Baga",
2746083,
"alv-mel",
}
m["alv-bak"] = {
"Bak",
1708174,
"alv-sng",
}
m["alv-bam"] = {
"Bambukic",
4853456,
"alv-ada",
aliases = {"Yungur-Jen"},
}
m["alv-bny"] = {
"Banyum",
2892477,
"alv-nyn",
}
m["alv-bua"] = {
"Bua",
4982094,
"alv-mbd",
}
m["alv-bwj"] = {
"Bikwin-Jen",
84542501,
"alv-bam",
}
m["alv-cng"] = {
"Cangin",
1033184,
"alv-fwo",
}
m["alv-ctn"] = {
"Central Tano",
1658486,
"alv-ptn",
aliases = {"Akan"},
}
m["alv-dlt"] = {
"Delta Edoid",
nil,
"alv-edo",
}
m["alv-dur"] = {
"Duru",
5316788,
"alv-lni",
}
m["alv-ede"] = {
"Ede",
35368,
"alv-yor",
}
m["alv-edk"] = {
"Edekiri",
5336735,
"alv-yrd",
}
m["alv-edo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Edoid",
1287469,
"alv-von",
"Nhóm ngôn ngữ Edoid",
"Edoid",
}
m["alv-eeo"] = {
"Edo-Esan-Ora",
12630439,
"alv-nce",
}
m["alv-fli"] = {
"Fali",
3450166,
"alv",
}
m["alv-fwo"] = {
"Fula-Wolof",
12631267,
"alv-sng",
}
m["alv-gba"] = {
"Gbaya",
3099986,
"alv-sav",
protoLanguage = "gba",
}
m["alv-gbe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Gbe",
668284,
"alv-von",
"Nhóm ngôn ngữ Gbe",
"Gbe",
}
m["alv-gbf"] = {
"Eastern Gbaya",
nil,
"alv-gba",
}
m["alv-gbs"] = {
"Southern Gbaya",
nil,
"alv-gba",
}
m["alv-gbw"] = {
"Western Gbaya",
nil,
"alv-gba",
}
m["alv-gda"] = {
"Ga-Dangme",
3443338,
"alv-kwa",
}
m["alv-gng"] = {
"Guang",
684009,
"alv-ptn",
}
m["alv-gtm"] = {
"Ghana-Togo Mountain",
493020,
"alv-kwa",
aliases = {"Togo Remnant", "Central Togo"},
}
m["alv-hei"] = {
"nhóm ngôn ngữ Heiban",
108752116,
"alv-the",
"Nhóm ngôn ngữ Heiban",
"Heiban",
}
m["alv-ido"] = {
"Idomoid",
974196,
"alv-von",
}
m["alv-igb"] = {
"Igboid",
1429100,
"alv-von",
}
m["alv-jfe"] = {
"Jola-Felupe",
1708174,
"alv-jol",
aliases = {"Ejamat"},
}
m["alv-jol"] = {
"Jola",
35176,
"alv-bak",
aliases = {"Diola"},
}
m["alv-kim"] = {
"Kim",
6409701,
"alv-mbd",
}
m["alv-kis"] = {
"Kissi",
35696,
"alv-mel",
}
m["alv-krb"] = {
"Karaboro",
4213541,
"alv-snf",
}
m["alv-ktg"] = {
"Ka-Togo",
5972796,
"alv-gtm",
}
m["alv-kul"] = {
"Kulango",
16977424,
"alv-sav",
aliases = {"Kulango-Lorhon", "Kulango-Lorom"},
}
m["alv-kwa"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kwa",
33430,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Kwa",
"Kwa",
}
m["alv-lag"] = {
"Lagoon",
111210042,
"alv-kwa",
}
m["alv-lek"] = {
"Leko",
6520642,
otherNames = {"Sambaic"}, -- appears to be an alias in Glottolog
"alv-lni",
}
m["alv-lim"] = {
"Limba",
35825,
"alv",
}
m["alv-lni"] = {
"Leko-Nimbari",
1708170,
"alv-ada",
otherNames = {"Central Adamawa"},
aliases = {"Chamba-Mumuye"},
}
m["alv-mbd"] = {
"Mbum-Day",
6799816,
"alv-ada",
}
m["alv-mbm"] = {
"Mbum",
6799814,
"alv-mbd",
}
m["alv-mel"] = {
"Mel",
12122355,
"alv",
}
m["alv-mum"] = {
"Mumuye",
84607009,
"alv-mye",
}
m["alv-mye"] = {
"Mumuye-Yendang",
6935539,
"alv-lni",
}
m["alv-nal"] = {
"Nalu",
nil,
"alv-sng",
}
m["alv-nce"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc-Trung Edoid",
16110869,
"alv-edo",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc-Trung Edoid",
"Bắc-Trung Edoid",
}
m["alv-ngb"] = {
"Nupe-Gbagyi",
12638649,
"alv-nup",
aliases = {"Nupe-Gbari"},
}
m["alv-ntg"] = {
"Na-Togo",
nil,
"alv-gtm",
}
m["alv-nup"] = {
"Nupoid",
1429143,
"alv-von",
}
m["alv-nwd"] = {
"Northwestern Edoid",
16111012,
"alv-edo",
}
m["alv-nyn"] = {
"Nyun",
nil,
"alv-fwo",
}
m["alv-pap"] = {
"Papel",
7132562,
"alv-bak",
}
m["alv-pph"] = {
"Phla-Pherá",
3849625,
"alv-gbe",
aliases = {"Phla–Pherá"},
}
m["alv-ptn"] = {
"Potou-Tano",
1475003,
"alv-kwa",
}
m["alv-sav"] = {
"nhóm ngôn ngữ Savanna",
4403672,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Savanna}",
"Savanna",
aliases = {"Savannas"},
}
m["alv-sma"] = {
"Suppire-Mamara",
4446348,
"alv-snf",
}
m["alv-snf"] = {
"nhóm ngôn ngữ Senufo",
33795,
"alv",
"Nhóm ngôn ngữ Senufo",
"Senufo",
aliases = {"Senufic", "Senoufo"},
}
m["alv-sng"] = {
"nhóm ngôn ngữ Senegambia",
1708753,
"alv",
"Nhóm ngôn ngữ Senegambia",
"Senegambia",
}
m["alv-snr"] = {
"Senari",
4416084,
"alv-snf",
}
m["alv-swd"] = {
"Southwestern Edoid",
12633903,
"alv-edo",
}
m["alv-tal"] = {
"Talodi",
12643302,
"alv-the",
}
m["alv-tdj"] = {
"Tagwana-Djimini",
7675362,
"alv-snf",
}
m["alv-ten"] = {
"Tenda",
3217535,
"alv-fwo",
}
m["alv-the"] = {
"nhóm ngôn ngữ Talodi-Heiban",
1521145,
"alv",
"Nhóm ngôn ngữ Talodi-Heiban",
"Talodi-Heiban",
}
m["alv-von"] = {
"nhóm ngôn ngữ Volta-Niger",
34177,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Volta-Niger",
"Volta-Niger",
}
m["alv-wan"] = {
"Wara-Natyoro",
7968830,
"alv-sav",
}
m["alv-wjk"] = {
"Waja-Kam",
nil,
"alv-ada",
}
m["alv-yek"] = {
"nhóm ngôn ngữ Yekhee",
nil,
"alv-nce",
"Nhóm ngôn ngữ Yekhee",
"Yekhee",
}
m["alv-yor"] = {
"Yoruba",
nil,
"alv-edk",
}
m["alv-yrd"] = {
"Yoruboid",
1789745,
"alv-von",
}
m["alv-yun"] = {
"Yungur",
84601642,
"alv-bam",
aliases = {"Bena-Mboi"},
}
m["apa"] = {
"Apachean",
27758,
"ath",
aliases = {"Southern Athabaskan"},
}
m["aqa"] = {
"Alacalufan",
1288430,
}
m["aql"] = {
"ngữ hệ Algic",
721612,
"Ngữ hệ Algic",
"Algic",
aliases = {"Algonquin-Ritwan", "Algonquin-Wiyot-Yurok"},
}
m["art"] = {
"constructed",
33215,
"qfa-not",
aliases = {"artificial", "planned"},
}
m["ath"] = {
"Athabaskan",
27475,
"xnd",
}
m["ath-nor"] = {
"North Athabaskan",
20738,
"ath",
aliases = {"Northern Athabaskan"},
}
m["ath-pco"] = {
"Pacific Coast Athabaskan",
20654,
"ath",
}
m["auf"] = {
"Arauan",
626772,
aliases = {"Arahuan", "Arauán", "Arawa", "Arawan", "Arawán"},
}
--[=[
Exceptional language and family codes for Australian Aboriginal languages
can use the prefix "aus-", though "aus" is no longer itself a family code.
]=]--
m["aus-arn"] = {
"Arnhem",
2581700,
aliases = {"Gunwinyguan", "Macro-Gunwinyguan"},
}
m["aus-bub"] = {
"Bunuban",
2495148,
aliases = {"Bunaban"},
}
m["aus-cww"] = {
"Central New South Wales",
5061507,
"aus-pam",
}
m["aus-dal"] = {
"Daly",
2478079,
}
m["aus-dyb"] = {
"Dyirbalic",
1850666,
"aus-pam",
}
m["aus-gar"] = {
"Garawan",
5521951,
}
m["aus-gun"] = {
"Gunwinyguan",
2581700,
"aus-arn",
aliases = {"Gunwingguan"},
}
m["aus-jar"] = {
"Jarrakan",
2039423,
}
m["aus-kar"] = {
"Karnic",
4215578,
"aus-pam",
}
m["aus-mir"] = {
"Mirndi",
4294095,
}
m["aus-nga"] = {
"Ngayarda",
16153490,
"aus-psw",
}
m["aus-nyu"] = {
"Nyulnyulan",
2039408,
}
m["aus-pam"] = {
"ngữ hệ Pama–Nyungar",
33942,
"Ngữ hệ Pama–Nyungar",
"Pama–Nyungar",
}
m["aus-pmn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Paman",
2640654,
"aus-pam",
"Nhóm ngôn ngữ Paman",
"Paman",
}
m["aus-psw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Nam Pama–Nyungar",
2258160,
"aus-pam",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Nam Pama–Nyungar",
"Tây Nam Pama–Nyungar",
}
m["aus-rnd"] = {
"Arandic",
4784071,
"aus-pam",
}
m["aus-tnk"] = {
"Tangkic",
1823065,
}
m["aus-wdj"] = {
"ngữ hệ Iwaidja",
4196968,
"Ngữ hệ Iwaidja",
"Iwaidja",
aliases = {"Yiwaidjan"},
}
m["aus-wor"] = {
"Worrorran",
2038619,
}
m["aus-yid"] = {
"Yidinyic",
4205849,
"aus-pam",
}
m["aus-yng"] = {
"Yangmanic",
42727644,
}
m["aus-yol"] = {
"Yolngu",
2511254,
"aus-pam",
aliases = {"Yolŋu", "Yolngu Matha"},
}
m["aus-yuk"] = {
"Yuin-Kuric",
3833021,
"aus-pam",
}
m["awd"] = {
"ngữ hệ Arawak",
626753,
"Ngữ hệ Arawak",
"Arawak",
aliases = {"Maipure", "Maipuran"},
}
m["awd-nwk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nawiki",
nil,
"awd",
"Nhóm ngôn ngữ Nawiki",
"Nawiki",
aliases = {"Newiki"},
}
m["awd-taa"] = {
"Ta-Arawakan",
7672731,
"awd",
aliases = {"Ta-Arawak", "Ta-Maipurean"},
}
m["azc"] = {
"ngữ hệ Ute-Aztec",
34073,
"Ngữ hệ Ute-Aztec",
"Ute-Aztec",
aliases = {"Uto-Aztekan"},
}
m["azc-cup"] = {
"Cupan",
19866871,
"azc-tak",
}
m["azc-dur"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nahua Durango",
2386361,
"azc-nah",
"Nhóm ngôn ngữ Nahua Durango",
"Nahua Durango",
aliases = {"Mexicanero"}
}
m["azc-hua"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nahua Huasteca",
3832950,
"azc-nah",
"Nhóm ngôn ngữ Nahua Huasteca",
"Nahua Huasteca"
}
m["azc-nah"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nahua",
11965602,
"azc",
"Nhóm ngôn ngữ Nahua",
"Nahua",
aliases = {"Aztec"},
}
m["azc-num"] = {
"nhóm ngôn ngữ Numic",
2657541,
"azc",
"Nhóm ngôn ngữ Numic",
"Numic",
}
m["azc-pim"] = {
"nhóm ngôn ngữ Piman",
7194600,
"azc",
"Nhóm ngôn ngữ Piman",
"Piman",
aliases = {"Tepiman"},
}
m["azc-tak"] = {
"Takic",
1280305,
"azc",
}
m["azc-trc"] = {
"Taracahitic",
4245032,
"azc",
aliases = {"Taracahitan"},
}
m["bad"] = {
"Banda",
806234,
"nic-ubg",
}
m["bad-cnt"] = {
"Central Banda",
3438391,
"bad",
}
m["bai"] = {
"Bamileke",
806005,
"nic-gre",
}
m["bat"] = {
"nhóm ngôn ngữ gốc Balt",
33136,
"ine-bsl",
"Nhóm ngôn ngữ gốc Balt",
"gốc Balt",
}
m["bat-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Balt",
149944,
"bat",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Balt",
"Đông Balt",
}
m["bat-wes"] = {
"West Baltic",
149946,
"bat",
}
m["ber"] = {
"nhóm ngôn ngữ Berber",
25448,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Berber",
"Berber",
aliases = {"Tamazight"},
}
m["bnt"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bantu",
33146,
"nic-bds",
"Nhóm ngôn ngữ Bantu",
"Bantu",
}
m["bnt-baf"] = {
"Bafia",
799784,
"bnt",
}
m["bnt-bbo"] = {
"Bafo-Bonkeng",
nil,
"bnt-saw",
}
m["bnt-bdz"] = {
"Boma-Dzing",
1729203,
"bnt",
}
m["bnt-bek"] = {
"Bekwilic",
nil,
"bnt-ndb",
}
m["bnt-bki"] = {
"Bena-Kinga",
16113307,
"bnt-bne",
}
m["bnt-bmo"] = {
"Bangi-Moi",
nil,
"bnt-bnm",
}
m["bnt-bne"] = {
"Northeast Bantu",
7057832,
"bnt",
}
m["bnt-bnm"] = {
"Bangi-Ntomba",
806477,
"bnt-bte",
}
m["bnt-boa"] = {
"Boan",
4931250,
"bnt",
aliases = {"Buan", "Ababuan"},
}
m["bnt-bot"] = {
"Botatwe",
4948532,
"bnt",
}
m["bnt-bsa"] = {
"nhóm ngôn ngữ Basaa",
809739,
"bnt",
"Nhóm ngôn ngữ Basaa",
"Basaa",
}
m["bnt-bsh"] = {
"Bushoong",
5001551,
"bnt-bte",
}
m["bnt-bso"] = {
"Southern Bantu",
980498,
"bnt",
}
m["bnt-bta"] = {
"Bati-Angba",
4869303,
"bnt-boa",
otherNames = {"Late Bomokandian"},
aliases = {"Bwa"},
}
m["bnt-btb"] = {
"Beti",
35118,
"bnt",
}
m["bnt-bte"] = {
"Bangi-Tetela",
4855181,
"bnt",
}
m["bnt-bun"] = {
"Buja-Ngombe",
4986733,
"bnt-mbb",
}
m["bnt-chg"] = {
"Chaga",
33016,
"bnt-cht",
}
m["bnt-cht"] = {
"Chaga-Taita",
nil,
"bnt-bne",
}
m["bnt-clu"] = {
"Chokwe-Luchazi",
3339273,
"bnt",
}
m["bnt-com"] = {
"Comorian",
33077,
"bnt-sab",
}
m["bnt-glb"] = {
"Great Lakes Bantu",
5599420,
"bnt-bne",
}
m["bnt-haj"] = {
"Haya-Jita",
25502360,
"bnt-glb",
}
m["bnt-kak"] = {
"Kako",
nil,
"bnt-pob",
}
m["bnt-kav"] = {
"Kavango",
116544179,
"bnt-ksb",
}
m["bnt-kbi"] = {
"Komo-Bira",
6428591,
"bnt-boa",
}
m["bnt-kel"] = {
"Kele",
1738162,
"bnt-kts",
aliases = {"Sheke"},
}
m["bnt-kil"] = {
"Kilombero",
6408121,
"bnt",
}
m["bnt-kka"] = {
"Kikuyu-Kamba",
18419596,
"bnt-bne",
aliases = {"Thagiicu"},
}
m["bnt-kmb"] = {
"Kimbundu",
16947687,
"bnt",
}
m["bnt-kng"] = {
"Kongo",
6429214,
"bnt",
}
m["bnt-kpw"] = {
"Kpwe",
36428,
"bnt-saw",
}
m["bnt-ksb"] = {
"Kavango-Southwest Bantu",
6379098,
"bnt",
}
m["bnt-kts"] = {
"Kele-Tsogo",
6385577,
"bnt",
}
m["bnt-lbn"] = {
"Luban",
4536504,
"bnt",
}
m["bnt-leb"] = {
"Lebonya",
6511395,
"bnt",
}
m["bnt-lgb"] = {
"Lega-Binja",
6517694,
"bnt",
}
m["bnt-lok"] = {
"Logooli-Kuria",
nil,
"bnt-glb",
}
m["bnt-lub"] = {
"Luba",
nil,
"bnt-lbn",
}
m["bnt-lun"] = {
"Lunda",
6704091,
"bnt",
}
m["bnt-mak"] = {
"Makua",
6740431,
"bnt-bso",
aliases = {"Makhuwa"},
}
m["bnt-mbb"] = {
"Mboshi-Buja",
6799764,
"bnt",
}
m["bnt-mbe"] = {
"Mbole-Enya",
6799728,
"bnt",
}
m["bnt-mbi"] = {
"Mbinga",
nil,
"bnt-rur",
}
m["bnt-mbo"] = {
"Mboshi",
6799763,
"bnt-mbb",
}
m["bnt-mbt"] = {
"Mbete",
1346910,
"bnt-tmb",
aliases = {"Mbere"},
}
m["bnt-mby"] = {
"Mbeya",
nil,
"bnt-ruk",
}
m["bnt-mij"] = {
"Mijikenda",
6845474,
"bnt-sab",
}
m["bnt-mka"] = {
"Makaa",
nil,
"bnt-ndb",
}
m["bnt-mne"] = {
"Manenguba",
31147471,
"bnt",
aliases = {"Mbo", "Ngoe"},
}
m["bnt-mnj"] = {
"Makaa-Njem",
1603899,
"bnt-pob",
}
m["bnt-mon"] = {
"Mongo",
nil,
"bnt-bnm",
}
m["bnt-mra"] = {
"Mbugwe-Rangi",
6799795,
"bnt",
}
m["bnt-msl"] = {
"Masaba-Luhya",
12636428,
"bnt-glb",
}
m["bnt-mwi"] = {
"Mwika",
nil,
"bnt-ruk",
}
m["bnt-ncb"] = {
"Northeast Coast Bantu",
7057848,
"bnt-bne",
}
m["bnt-ndb"] = {
"Ndzem-Bomwali",
nil,
"bnt-mnj",
}
m["bnt-ngn"] = {
"Ngondi-Ngiri",
7022532,
"bnt-mbb",
}
m["bnt-ngu"] = {
"Nguni",
961559,
"bnt-bso",
aliases = {"Ngoni"},
}
m["bnt-nya"] = {
"Nyali",
7070832,
"bnt-leb",
}
m["bnt-nyb"] = {
"Nyanga-Buyi",
7070882,
"bnt",
}
m["bnt-nyg"] = {
"Nyoro-Ganda",
12638666,
"bnt-glb",
}
m["bnt-nys"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nyasa",
7070921,
"bnt",
"Nhóm ngôn ngữ Nyasa",
"Nyasa",
}
m["bnt-nze"] = {
"Nzebi",
1755498,
"bnt-tmb",
aliases = {"Njebi"},
}
m["bnt-ova"] = {
"Ovambo",
36489,
"bnt-swb",
aliases = {"Oshivambo", "Oshiwambo", "Owambo"},
}
m["bnt-par"] = {
"Pare",
nil,
"bnt-ncb",
}
m["bnt-pen"] = {
"Pende",
7162373,
"bnt",
}
m["bnt-pob"] = {
"Pomo-Bomwali",
nil,
"bnt",
}
m["bnt-ruk"] = {
"Rukwa",
7378902,
"bnt",
}
m["bnt-run"] = {
"Rungwe",
nil,
"bnt-ruk",
}
m["bnt-rur"] = {
"Rufiji-Ruvuma",
7377947,
"bnt",
}
m["bnt-ruv"] = {
"Ruvu",
nil,
"bnt-ncb",
}
m["bnt-rvm"] = {
"Ruvuma",
nil,
"bnt-rur",
}
m["bnt-sab"] = {
"Sabaki",
2209395,
"bnt-ncb",
}
m["bnt-saw"] = {
"Sawabantu",
532003,
"bnt",
}
m["bnt-sbi"] = {
"Sabi",
7396071,
"bnt",
}
m["bnt-seu"] = {
"Seuta",
nil,
"bnt-ncb",
}
m["bnt-shh"] = {
"Shi-Havu",
nil,
"bnt-glb",
}
m["bnt-sho"] = {
"Shona",
2904660,
"bnt",
}
m["bnt-sir"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sira",
1436372,
"bnt",
"Nhóm ngôn ngữ Sira",
"Sira",
aliases = {"Shira-Punu"},
}
m["bnt-ske"] = {
"Soko-Kele",
nil,
"bnt-bte",
}
m["bnt-sna"] = {
"Sena",
nil,
"bnt-nys",
}
m["bnt-sts"] = {
"Sotho-Tswana",
2038386,
"bnt-bso",
}
m["bnt-swb"] = {
"Southwest Bantu",
116543539,
"bnt-ksb",
}
m["bnt-swh"] = {
"Swahili",
nil,
"bnt-sab",
}
m["bnt-tek"] = {
"Teke",
36528,
"bnt-tmb",
}
m["bnt-tet"] = {
"Tetela",
7706059,
"bnt-bte",
}
m["bnt-tkc"] = {
"Central Teke",
36473,
"bnt-tek",
}
m["bnt-tkm"] = {
"Takama",
nil,
"bnt-bne",
}
m["bnt-tmb"] = {
"Teke-Mbede",
7695332,
"bnt",
aliases = {"Teke-Mbere"},
}
m["bnt-tso"] = {
"Tsogo",
2458420,
otherNames = {"Okani"}, --appears to be an alias in Glottolog
"bnt-kts",
}
m["bnt-tsr"] = {
"Tswa-Ronga",
12643962,
"bnt-bso",
}
m["bnt-yak"] = {
"Yaka",
8047027,
"bnt",
}
m["bnt-yko"] = {
"Yasa-Kombe",
nil,
"bnt-saw",
}
m["bnt-zbi"] = {
"Zamba-Binza",
nil,
"bnt-bnm",
}
m["btk"] = {
"Batak",
1998595,
"poz-nws",
}
--[=[
Exceptional language and family codes for Central American Indian languages
may use the prefix "cai-", though "cai" is no longer itself a family code.
]=]--
--[=[
Exceptional language and family codes for Caucasian languages can use
the prefix "cau-", though "cau" is no longer itself a family code.
]=]--
m["cau-abz"] = {
"nhóm ngôn ngữ Abkhaz-Abaza",
4663617,
"cau-nwc",
"Nhóm ngôn ngữ Abkhaz-Abaza",
"Abkhaz-Abaza",
otherNames = {"Abkhaz-Tapanta"},
aliases = {"Abazgi"},
}
m["cau-and"] = {
"nhóm ngôn ngữ Andic",
492152,
"cau-ava",
"Nhóm ngôn ngữ Andic",
"Andic",
aliases = {"Andian"},
}
m["cau-ava"] = {
"nhóm ngôn ngữ Avar-Andic",
4827766,
"cau-nec",
"Nhóm ngôn ngữ Avar-Andic",
"Avar-Andic",
aliases = {"Avar-Andian", "Avar-Andi", "Avaro-Andian"},
}
m["cau-cir"] = {
"Circassian",
858543,
"cau-nwc",
aliases = {"Cherkess"},
}
m["cau-drg"] = {
"Dargwa",
5222637,
"cau-nec",
otherNames = {"Dargin"},
}
m["cau-esm"] = {
"Eastern Samur",
nil,
"cau-sam",
}
m["cau-ets"] = {
"East Tsezian",
121437666,
"cau-tsz",
aliases = {"East Tsezic", "East Didoic"},
}
m["cau-lzg"] = {
"Lezghian",
2144370,
"cau-nec",
aliases = {"Lezgi", "Lezgian", "Lezgic"},
}
m["cau-nkh"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nakh",
24441,
"cau-nec",
"Nhóm ngôn ngữ Nakh",
"Nakh",
aliases = {"Bắc-Trung Kavkaz"},
}
m["cau-nec"] = {
"ngữ hệ Đông Bắc Kavkaz",
27387,
"Ngữ hệ Đông Bắc Kavkaz",
"Đông Bắc Kavkaz",
aliases = {"Dagestania", "Nakho-Dagestania", "Caspi"},
}
m["cau-nwc"] = {
"ngữ hệ Tây Bắc Kavkaz",
33852,
"Ngữ hệ Tây Bắc Kavkaz",
"Tây Bắc Kavkaz",
aliases = {"Abkhazo-Adyghean", "Abkhaz-Adyghe", "Pontic"},
}
m["cau-sam"] = {
"Samur",
15229151,
"cau-lzg",
}
m["cau-ssm"] = {
"Southern Samur",
nil,
"cau-sam",
}
m["cau-tsz"] = {
"Tsezian",
1651530,
"cau-nec",
aliases = {"Tsezic", "Didoic"},
}
m["cau-vay"] = {
"Vainakh",
4102486,
"cau-nkh",
aliases = {"Veinakh", "Vaynakh"},
}
m["cau-wsm"] = {
"Western Samur",
nil,
"cau-sam",
}
m["cau-wts"] = {
"West Tsezian",
121437697,
"cau-tsz",
aliases = {"West Tsezic", "West Didoic"},
}
m["cba"] = {
"Chibchan",
520478,
"qfa-mch", -- or none if Macro-Chibchan is considered undemonstrated
}
m["ccs"] = {
"ngữ hệ Kartvelia",
34030,
"Ngữ hệ Kartvelia",
"Kartvelia",
aliases = {"Ngoại Kavkaz"},
}
m["ccs-gzn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Gruzia-Zan",
34030,
"ccs",
"Nhóm ngôn ngữ Gruzia-Zan",
"Gruzia-Zan",
aliases = {"Karto-Zan"},
}
m["ccs-zan"] = {
"Zan",
2606912,
"ccs-gzn",
aliases = {"Zanuri", "Colchian"},
}
m["cdc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tchad",
33184,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Tchad",
"Tchad",
}
m["cdc-cbm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Tchad",
2251547,
"cdc",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Tchad",
"Trung Tchad",
aliases = {"Biu-Mandara"},
}
m["cdc-est"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Tchad",
2276221,
"cdc",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Tchad",
"Đông Tchad",
}
m["cdc-mas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Masa",
2136092,
"cdc",
"Nhóm ngôn ngữ Masa",
"Masa",
}
m["cdc-wst"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Tchad",
2447774,
"cdc",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Tchad",
"Tây Tchad",
}
m["cdd"] = {
"Caddoan",
1025090,
}
m["cel"] = {
"nhóm ngôn ngữ Celt",
25293,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Celt",
"Celt",
}
m["cel-bry"] = {
"nhóm ngôn ngữ Britton",
156877,
"cel-ins",
"Nhóm ngôn ngữ Britton",
"Britton",
aliases = {"Brittonic"},
}
m["cel-brs"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Nam Britton",
2612853,
"cel-bry",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Nam Britton",
"Tây Nam Britton",
aliases = {"Southwestern Brittonic"},
}
m["cel-brw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Britton",
593069,
"cel-bry",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Britton",
"Tây Britton",
aliases = {"Western Brittonic"},
}
m["cel-con"] = {
"Continental Celtic",
215566,
"cel",
}
m["cel-gae"] = {
"Goidelic",
56433,
"cel-ins",
aliases = {"Gaelic"},
protoLanguage = "pgl",
}
m["cel-his"] = {
"Hispano-Celtic",
4204136,
"cel-con",
}
m["cel-ins"] = {
"nhóm ngôn ngữ Celt hải đảo",
214506,
"cel",
"Nhóm ngôn ngữ Celt hải đảo",
"Celt hải đảo",
}
m["chi"] = {
"Chimakuan",
1073088,
}
m["chm"] = {
"Mari",
973685,
"urj",
}
m["cmc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Chăm",
2997506,
"poz-mcm",
"Nhóm ngôn ngữ Chăm",
"Chăm",
}
m["crp"] = {
"creole or pidgin",
nil,
"qfa-not",
}
m["csu"] = {
"Central Sudanic",
190822,
"ssa",
}
m["csu-bba"] = {
"Bongo-Bagirmi",
3505042,
"csu",
}
m["csu-bbk"] = {
"Bongo-Baka",
4941917,
"csu-bba",
}
m["csu-bgr"] = {
"Bagirmi",
4841948,
"csu-bba",
aliases = {"Bagirmic"},
}
m["csu-bkr"] = {
"Birri-Kresh",
nil,
"csu",
}
m["csu-ecs"] = {
"Eastern Central Sudanic",
16911698,
"csu",
aliases = {"East Central Sudanic", "Central Sudanic East", "Lendu-Mangbetu"},
}
m["csu-kab"] = {
"Kaba",
6343715,
"csu-bba",
}
m["csu-lnd"] = {
"Lendu",
6522357,
"csu-ecs",
aliases = {"Lenduic"},
}
m["csu-maa"] = {
"Mangbetu",
6748874,
"csu-ecs",
aliases = {"Mangbetu-Asoa", "Mangbetu-Asua"},
}
m["csu-mle"] = {
"Mangbutu-Lese",
17009406,
"csu-ecs",
aliases = {"Mangbutu–Efe", "Mangbutu", "Membi-Mangbutu-Efe"},
}
m["csu-mma"] = {
"Moru-Madi",
6915156,
"csu-ecs",
}
m["csu-sar"] = {
"Sara",
2036691,
"csu-bba",
}
m["csu-val"] = {
"Vale",
7909520,
"csu-bba",
}
m["cus"] = {
"nhóm ngôn ngữ Cushit",
33248,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Cushit",
"Cushit",
}
m["cus-cen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Cushit",
56569,
"cus",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Cushit",
"Trung Cushit",
}
m["cus-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Cushit",
56568,
"cus",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Cushit",
"Đông Cushit",
}
m["cus-hec"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Cushit Cao nguyên",
56524,
"cus-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Cushit Cao nguyên",
"Đông Cushit Cao nguyên"
}
m["cus-som"] = {
"nhóm ngôn ngữ Somali",
56774,
"cus-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Somali",
"Somali",
aliases = {"Sam", "Macro-Somali"},
}
m["cus-sou"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Cushit",
56525,
"cus",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Cushit",
"Nam Cushit",
}
m["day"] = {
"Land Dayak",
2760613,
"poz",
}
m["del"] = {
"Lenape",
2665761,
"alg-eas",
aliases = {"Delaware"},
}
m["den"] = {
"Slavey",
13272,
"ath-nor",
aliases = {"Slave", "Slavé"},
}
m["dmn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mande",
33681,
"nic",
"Nhóm ngôn ngữ Mande",
"Mande",
}
m["dmn-bbu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bisa-Busa",
12627956,
"dmn-mde",
"Nhóm ngôn ngữ Bisa-Busa",
"Bisa-Busa",
}
m["dmn-emn"] = {
"East Manding",
nil,
"dmn-man",
}
m["dmn-jje"] = {
"Jogo-Jeri",
nil,
"dmn-mjo",
}
m["dmn-man"] = {
"Manding",
35772,
"dmn-mmo",
}
m["dmn-mda"] = {
"Mano-Dan",
nil,
"dmn-mse",
}
m["dmn-mdc"] = {
"Central Mande",
5972907,
"dmn-mdw",
}
m["dmn-mde"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Mande",
12633080,
"dmn",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Mande",
"Đông Mande",
}
m["dmn-mdw"] = {
"Western Mande",
16113831,
"dmn",
}
m["dmn-mjo"] = {
"Manding-Jogo",
12636153,
"dmn-mdc",
}
m["dmn-mmo"] = {
"Manding-Mokole",
nil,
"dmn-mva",
}
m["dmn-mnk"] = {
"Maninka",
36186,
"dmn-emn",
}
m["dmn-mnw"] = {
"Northwestern Mande",
5972910,
"dmn-mdw",
}
m["dmn-mok"] = {
"Mokole",
16935447,
"dmn-mmo",
}
m["dmn-mse"] = {
"Southeastern Mande",
5972912,
"dmn-mde",
}
m["dmn-msw"] = {
"Southwestern Mande",
12633904,
"dmn-mdw",
}
m["dmn-mva"] = {
"Manding-Vai",
nil,
"dmn-mjo",
}
m["dmn-nbe"] = {
"Nwa-Beng",
nil,
"dmn-mse",
}
m["dmn-sam"] = {
"Samo",
36327,
"dmn-bbu",
aliases = {"Samuic"},
}
m["dmn-smg"] = {
"Samogo",
7410000,
"dmn-mnw",
aliases = {"Duun-Seenku"},
}
m["dmn-snb"] = {
"Soninke-Bobo",
16111680,
"dmn-mnw",
}
m["dmn-sya"] = {
"Susu-Yalunka",
nil,
"dmn-mdc",
}
m["dmn-vak"] = {
"Vai-Kono",
nil,
"dmn-mva",
}
m["dmn-wmn"] = {
"West Manding",
nil,
"dmn-man",
}
m["dra"] = {
"ngữ hệ Dravida",
33311,
"Ngữ hệ Dravida",
"Dravida",
}
m["dra-cen"] = {
"Central Dravidian",
68002317,
"dra",
}
m["dra-gki"] = {
"Gondi-Kui",
12631610,
"dra-sdt",
}
m["dra-gon"] = {
"Gondi",
55639812,
"dra-gki",
}
m["dra-imd"] = {
"Irula-Muduga",
nil,
"dra-tkn",
}
m["dra-kan"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kannada",
6363888,
"dra-tkn",
"Nhóm ngôn ngữ Kannada",
"Kannada",
protoLanguage = "dra-okn",
}
m["dra-kki"] = {
"Konda-Kui",
nil,
"dra-gki",
}
m["dra-kml"] = {
"Kurukh-Malto",
68002822,
"dra-nor",
}
m["dra-knk"] = {
"Kolami-Naiki",
10547037,
"dra-cen",
}
m["dra-kod"] = {
"Kodagu",
67983106,
"dra-tkd",
}
m["dra-kor"] = {
"Koraga",
33394,
"dra-tlk",
}
m["dra-mal"] = {
"Malayalamoid",
6741581,
"dra-tml",
}
m["dra-mdy"] = {
"Madiya",
27602,
"dra-gon",
}
m["dra-mlo"] = {
"Malto",
nil,
"dra-kml",
}
m["dra-mur"] = {
"Muria",
6938499,
"dra-gon",
}
m["dra-nor"] = {
"North Dravidian",
16110967,
"dra",
}
m["dra-pgd"] = {
"Parji-Gadaba",
10620428,
"dra-cen",
}
m["dra-sdo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Dravida I",
16112843, -- Wikipedia's "South Dravidian" is South Dravidian I in this scheme.
"dra-sou",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Dravida I",
"Nam Dravida I",
aliases = {"Nam Dravida"}, -- This is why I and II are used.
}
m["dra-sdt"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Dravida II",
12633975,
"dra-sou",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Dravida II",
"Nam Dravida II",
aliases = {"Nhóm ngôn ngữ Trung-Nam Dravida"},
}
m["dra-sou"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Dravida",
nil,
"dra",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Dravida",
"Nam Dravida",
}
m["dra-tam"] = {
"Tamiloid",
7681417,
"dra-tml",
protoLanguage = "oty",
}
m["dra-tel"] = {
"nhóm ngôn ngữ Telugu",
nil,
"dra-sdt",
"Nhóm ngôn ngữ Telugu",
"Telugu",
protoLanguage = "dra-ote",
}
m["dra-tkd"] = {
"Tamil-Kodagu",
25494510,
"dra-tkn",
}
m["dra-tkn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tamil-Kannada",
6478506,
"dra-sdo",
"Nhóm ngôn ngữ Tamil-Kannada",
"Tamil-Kannada",
}
m["dra-tkt"] = {
"Toda-Kota",
67983857,
"dra-tkd",
}
m["dra-tlk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tulu-Koraga",
nil,
"dra-sdo",
"Nhóm ngôn ngữ Tulu-Koraga",
"Tulu-Koraga",
}
m["dra-tml"] = {
"Tamil-Malayalam",
10690507,
"dra-tkd",
}
m["egx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ai Cập",
50868,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Ai Cập",
"Ai Cập",
protoLanguage = "egy",
}
m["esx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Eskimo-Aleut",
25946,
"Nhóm ngôn ngữ Eskimo-Aleut",
"Eskimo-Aleut",
}
m["esx-esk"] = {
"Eskimo",
25946,
"esx",
}
m["esx-inu"] = {
"Inuit",
27796,
"esx-esk",
}
m["euq"] = {
"ngữ hệ Vascon",
4669240,
"Ngữ hệ Vascon",
"Vascon",
}
m["gem"] = {
"nhóm ngôn ngữ German",
21200,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ German",
"German",
}
m["gme"] = {
"East Germanic",
108662,
"gem",
}
m["gmq"] = {
"nhóm ngôn ngữ German Bắc",
106085,
"gem",
"Nhóm ngôn ngữ German Bắc",
"German Bắc",
}
m["gmq-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Scandinavia",
3090263,
"gmq",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Scandinavia",
"Đông Scandinavia",
protoLanguage = "non-oen",
}
m["gmq-ins"] = {
"Insular Scandinavian",
nil,
"gmq-wes",
}
m["gmq-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Scandinavia",
1792570,
"gmq",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Scandinavia",
"Tây Scandinavia",
protoLanguage = "non-own",
}
m["gmw"] = {
"nhóm ngôn ngữ German Tây",
26721,
"gem",
"Nhóm ngôn ngữ German Tây",
"German Tây",
}
m["gmw-afr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Anh-Frisia",
5329170,
"gmw-nsg",
"Nhóm ngôn ngữ Anh-Frisia",
"Anh-Frisia",
}
m["gmw-nsg"] = {
"nhóm ngôn ngữ German Biển Bắc",
30134,
"gmw",
"Nhóm ngôn ngữ German Biển Bắc",
"German Biển Bắc",
}
m["gmw-ang"] = {
"nhóm ngôn ngữ Anh",
1346342,
"gmw-afr",
"Nhóm ngôn ngữ Anh",
"Anh",
protoLanguage = "ang",
}
m["gmw-fri"] = {
"Frisian",
25325,
"gmw-afr",
protoLanguage = "ofs",
}
m["gmw-frk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hạ Franken",
153050,
"gmw",
"Nhóm ngôn ngữ Hạ Franken",
"Hạ Franken",
protoLanguage = "odt",
}
m["gmw-hgm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đức cao địa",
52040,
"gmw",
"Nhóm ngôn ngữ Đức cao địa",
"Đức cao địa",
protoLanguage = "goh",
}
m["gmw-ian"] = {
"Irish Anglo-Norman",
120719384,
"gmw-ang",
protoLanguage = "enm",
}
m["gmw-lgm"] = {
"Low German",
25433,
"gmw",
protoLanguage = "osx",
}
m["grk"] = {
"nhóm ngôn ngữ gốc Hy Lạp",
2042538,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ gốc Hy Lạp",
"gốc Hy Lạp",
aliases = {"Greek"},
}
m["him"] = {
"Western Pahari",
12645574,
"inc-pah",
aliases = {"Himachali"},
}
m["hmn"] = {
"Hmong",
3307894,
"hmx",
}
m["hmx"] = {
"ngữ hệ Hmông-Miền",
33322,
"Ngữ hệ Hmông-Miền",
"Hmông-Miền",
aliases = {"Miao-Yao"},
}
m["hmx-mie"] = {
"nhóm ngôn ngữ Miền",
7992695,
"hmx",
"Nhóm ngôn ngữ Miền",
"Miền",
}
m["hok"] = {
"Hokan",
33406,
}
m["hyx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Armenia",
8785,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Armenia",
"Armenia",
}
m["iir"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ấn-Iran",
33514,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Ấn-Iran",
"Ấn-Iran",
}
m["iir-nur"] = {
"Nuristani",
161804,
"iir",
}
m["nur-nor"] = {
"Northern Nuristani",
nil,
"iir-nur",
}
m["nur-sou"] = {
"Southern Nuristani",
nil,
"iir-nur",
}
m["ijo"] = {
"Ijoid",
1325759,
"nic",
otherNames = {"Ijaw"}, -- Ijaw may be a subfamily
}
m["inc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya",
33577,
"iir",
"Nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya",
"Ấn-Arya",
aliases = {"Indic"},
}
m["inc-bas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bengal-Assam",
4179137,
"inc-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Bengal-Assam",
"Bengal-Assam",
aliases = {"Bengal-Assam", "Gauda-Kamarupa"},
}
m["inc-bhi"] = {
"Bhil",
4901727,
"inc-cen",
}
m["inc-bih"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bihar",
135305,
"inc-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Bihar",
"Bihar",
aliases = {"Bihari"},
}
m["inc-cen"] = {
"Central Indo-Aryan",
10979187,
"inc",
}
m["inc-chi"] = {
"Chitrali",
11732797,
"inc-dar",
}
m["inc-dar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Dard",
161101,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Dard",
"Dard",
protoLanguage = "sa",
}
m["inc-dre"] = {
"Eastern Dardic",
nil,
"inc-dar",
}
m["inc-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Ấn-Arya",
16590069,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Ấn-Arya",
"Đông Ấn-Arya",
protoLanguage = "pra-mag",
}
m["inc-hie"] = {
"Eastern Hindi",
4126648,
"inc",
aliases = {"Purabiyā"},
protoLanguage = "pra-ard",
}
m["inc-hiw"] = {
"Western Hindi",
12600937,
"inc-cen",
protoLanguage = "inc-sap",
}
m["inc-hnd"] = {
"tiếng Hindustan",
11051,
"inc-hiw",
"Tiếng Hindustan",
"Hindustan",
aliases = {"Hindi-Urdu"},
protoLanguage = "hi-mid",
}
m["inc-ins"] = {
"Insular Indo-Aryan",
12179302,
"inc",
protoLanguage = "pra-hel",
}
m["inc-kas"] = {
"Kashmiric",
nil,
"inc-dre",
aliases = {"Kashmiri"},
}
m["inc-koh"] = {
"Kohistani",
111971091,
"inc-dre",
}
m["inc-kun"] = {
"Kunar",
nil,
"inc-dar",
}
m["inc-mid"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya trung đại",
3236316,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya trung đại",
"Ấn-Arya trung đại",
aliases = {"Middle Indic"},
}
m["inc-nwe"] = {
"Northwestern Indo-Aryan",
41355020,
"inc",
protoLanguage = "pra-pai",
}
m["inc-nor"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Ấn-Arya",
12642170,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Ấn-Arya",
"Bắc Ấn-Arya",
protoLanguage = "pra-kha",
}
m["inc-old"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya cổ",
118976896,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya cổ",
"Ấn-Arya cổ",
aliases = {"Old Indic"},
}
m["inc-pah"] = {
"nhóm ngôn ngữ Pahari",
946077,
"inc-nor",
"Nhóm ngôn ngữ Pahari",
"Pahari",
aliases = {"Pahadi"},
}
m["inc-pan"] = {
"Punjabi-Lahnda",
nil,
"inc-nwe",
protoLanguage = "inc-tak",
}
m["inc-pas"] = {
"Pashayi",
36670,
"inc-dar",
aliases = {"Pashai"},
}
m["inc-rom"] = {
"Romani",
13201,
"inc-wes",
aliases = {"Romany", "Gypsy", "Gipsy"},
protoLanguage = "rom",
}
m["inc-shn"] = {
"Shinaic",
12646125,
"inc-dre",
}
m["inc-snd"] = {
"Sindhi",
7522212,
"inc-nwe",
protoLanguage = "inc-vra",
}
m["inc-sou"] = {
"Southern Indo-Aryan",
12179304,
"inc",
protoLanguage = "inc-ama",
}
m["inc-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Ấn-Aryan",
nil,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Ấn-Aryan",
"Tây Ấn-Aryan",
protoLanguage = "inc-agu",
}
m["ine"] = {
"ngữ hệ Ấn-Âu",
19860,
aliases = {"Indo-Germanic"},
"Ngữ hệ Ấn-Âu",
"Ấn Âu",
}
m["ine-ana"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tiểu Á",
147085,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Tiểu Á",
"Tiểu Á",
}
m["ine-bsl"] = {
"nhóm ngôn ngữ Balt-Slav",
147356,
"ine",
"Balt-Slav",
}
m["ine-grp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Graeco-Phrygia",
nil,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Graeco-Phrygia",
"Graeco-Phrygia",
}
m["ine-luw"] = {
"Luwic",
115748615,
"ine-ana",
aliases = {"Luvic"},
}
m["ine-toc"] = {
"Tocharian",
37029,
"ine",
aliases = {"Tokharian"},
}
m["ira"] = {
"nhóm ngôn ngữ Iran",
33527,
"iir",
"Nhóm ngôn ngữ Iran",
"Iran",
}
m["ira-csp"] = {
"Caspian",
5049123,
"ira-mpr",
}
m["ira-cen"] = {
"Central Iranian",
nil,
"ira",
}
m["ira-kms"] = {
"Komisenian",
nil,
"ira-mpr",
aliases = {"Semnani"},
}
m["ira-mid"] = {
"nhóm ngôn ngữ Iran trung đại",
6841465,
"ira",
"Nhóm ngôn ngữ Iran trung đại",
"Iran trung đại",
}
m["ine-luw"] = {
"Luwic",
115748615,
"ine-ana",
aliases = {"Luvic"},
}
m["ira-mny"] = {
"Munji-Yidgha",
nil,
"ira-sym",
aliases = {"Yidgha-Munji"},
}
m["ira-msh"] = {
"Mazanderani-Shahmirzadi",
nil,
"ira-csp",
}
m["ira-nei"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Bắc Iran",
10775567,
"ira",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Bắc Iran",
"Đông Bắc Iran",
}
m["ira-nwi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Iran",
390576,
"ira-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Iran",
"Tây Bắc Iran",
}
m["ira-orp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ormur-Parachi",
nil,
"ira-sei",
"Nhóm ngôn ngữ Ormur-Parachi",
"Ormur-Parachi",
}
m["ira-pat"] = {
"Pathan",
nil,
"ira-sei",
}
m["ira-sbc"] = {
"Sogdo-Bactrian",
nil,
"ira-nei",
}
m["ira-mpr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Media-Parthia",
nil,
"ira-nwi",
"Nhóm ngôn ngữ Media-Parthia",
"Media-Parthia",
}
m["ira-sgi"] = {
"Sanglechi-Ishkashimi",
18711232,
"ira-sei",
}
m["ira-shr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Shughni-Roshani",
11732824,
"ira-shy",
"Nhóm ngôn ngữ Shughni-Roshani",
"Shughni-Roshani",
}
m["ira-shy"] = {
"Shughni-Yazghulami",
nil,
"ira-sym",
}
m["ira-sgc"] = {
"Sogdic",
nil,
"ira-sbc",
aliases = {"Sogdian"},
}
m["ira-sei"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Nam Iran",
3833002,
"ira",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Nam Iran",
"Đông Nam Iran",
}
m["ira-swi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Nam Iran",
390424,
"ira-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Nam Iran",
"Tây Nam Iran",
}
m["ira-sym"] = {
"nhóm ngôn ngữ Shughni-Yazghulami-Munji",
nil,
"ira-sei",
"Nhóm ngôn ngữ Shughni-Yazghulami-Munji",
"Shughni-Yazghulami-Munji",
}
m["ira-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Iran",
129850,
"ira",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Iran",
"Tây Iran",
}
m["ira-zgr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Zaza-Goran",
167854,
"ira-mpr",
"Nhóm ngôn ngữ Zaza-Goran",
"Zaza-Goran",
aliases = {"Zaza-Guran", "Goran-Zaza"},
}
m["iro"] = {
"ngữ hệ Iroquois",
33623,
"Ngữ hệ Iroquois",
"Iroquois",
}
m["iro-nor"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Iroquois",
nil,
"iro",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Iroquois",
"Bắc Iroquois",
}
m["itc"] = {
"nhóm ngôn ngữ gốc Ý",
131848,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ gốc Ý",
"gốc Ý",
}
m["itc-sbl"] = {
"nhóm ngôn ngữ Osco-Umbria",
515194,
"itc",
"Nhóm ngôn ngữ Osco-Umbria",
"Osco-Umbria",
aliases = { "Sabellia" },
}
m["jpx"] = {
"ngữ hệ Nhật Bản-Lưu Cầu",
33612,
aliases = {"Nhật", "Nhật Bản-Lưu Cầu"},
"Ngữ hệ Nhật Bản-Lưu Cầu",
"Nhật Bản-Lưu Cầu",
}
m["jpx-nry"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Lưu Cầu",
20862796,
"jpx-ryu",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Lưu Cầu",
"Bắc Lưu Cầu",
}
m["jpx-ryu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lưu Cầu",
56393,
"jpx",
"Nhóm ngôn ngữ Lưu Cầu",
"Lưu Cầu",
}
m["jpx-sry"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Lưu Cầu",
18392243,
"jpx-ryu",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Lưu Cầu",
"Nam Lưu Cầu",
}
m["kar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Karen",
1364815,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Karen",
"Karen",
}
m["kca"] = {
"Khanty",
33563,
"urj-ugr",
aliases = {"Khantyic", "Khantic"},
}
--[=[
Exceptional language and family codes for Khoisan and Kordofanian languages can use
the prefix "khi-" and "kdo-" respectively, though they are no longer family codes themselves.
]=]--
m["khi-kal"] = {
"Kalahari Khoe",
nil,
"khi-kho",
}
m["khi-khk"] = {
"Khoekhoe",
nil,
"khi-kho",
}
m["khi-kkw"] = {
"Khoe-Kwadi",
3833005,
aliases = {"Kwadi-Khoe"},
}
m["khi-kho"] = {
"Khoe",
2736449,
"khi-kkw",
aliases = {"Central Khoisan"},
}
m["khi-kxa"] = {
"Kx'a",
6450587,
aliases = {"Kxa", "Ju-ǂHoan"},
}
m["khi-tuu"] = {
"Tuu",
631046,
aliases = {"Kwi", "Taa-Kwi", "Southern Khoisan", "Taa-ǃKwi", "Taa-ǃUi", "ǃUi-Taa"},
}
m["kro"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kru",
33535,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Kru",
"Kru",
}
m["kro-aiz"] = {
"Aizi",
4699431,
"kro",
}
m["kro-bet"] = {
"Bété",
32956,
"kro-ekr",
}
m["kro-did"] = {
"Dida",
32685,
"kro-ekr",
}
m["kro-ekr"] = {
"Eastern Kru",
5972899,
"kro",
}
m["kro-grb"] = {
"Grebo",
5601537,
"kro-wkr",
}
m["kro-wee"] = {
"Wee",
nil,
"kro-wkr",
}
m["kro-wkr"] = {
"Western Kru",
5972897,
"kro",
}
m["ku"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kurd",
36368,
"ira-nwi",
"Nhóm ngôn ngữ Kurd",
"Kurd",
}
m["map"] = {
"ngữ hệ Nam Đảo",
49228,
"Ngữ hệ Nam Đảo",
"Nam Đảo",
}
m["map-ata"] = {
"nhóm ngôn ngữ Atayal",
716610,
"map",
"Nhóm ngôn ngữ Atayal",
"Atayal",
}
m["map-tsu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tsou",
716659,
"map",
"Nhóm ngôn ngữ Tsou",
"Tsou",
}
m["mjg"] = {
"nhóm ngôn ngữ Monguor",
34214,
"xgn-shr",
"Nhóm ngôn ngữ Monguor",
"Monguor",
}
m["mkh"] = {
"nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer",
33199,
"aav",
"Nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer",
"Môn-Khmer",
}
m["mkh-asl"] = {
"nhóm ngôn ngữ Asli",
3111082,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Asli",
"Asli",
}
m["mkh-ban"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bahnar",
56309,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Bahnar",
"Bahnar",
}
m["mkh-kat"] = {
"nhóm ngôn ngữ Cơ Tu",
56697,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Cơ Tu",
"Cơ Tu",
}
m["mkh-khm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Khơ Mú",
1323245,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Khơ Mú",
"Khơ Mú",
}
m["mkh-kmr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Khmer",
nil,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Khmer",
"Khmer",
}
m["mkh-mnc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Môn",
3217497,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Môn",
"Môn",
}
m["mkh-mng"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mảng",
3509556,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Mảng",
"Mảng",
}
m["mkh-nbn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bahnar Bắc",
56309,
"mkh-ban",
"Nhóm ngôn ngữ Bahnar",
"Bahnar",
}
m["mkh-pal"] = {
"nhóm ngôn ngữ Palaung",
2391173,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Palaung",
"Palaung",
}
m["mkh-pea"] = {
"nhóm ngôn ngữ Pear",
3073022,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Pear",
"Pear",
}
m["mkh-pkn"] = {
"Pakanic",
nil,
"mkh-mng",
}
m["mkh-vie"] = {
"nhóm ngôn ngữ Việt",
2355546,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Việt",
"Việt",
}
m["mno"] = {
"nhóm ngôn ngữ Manobo",
3217483,
"phi",
"Nhóm ngôn ngữ Manobo",
"Manobo",
}
m["mns"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mansi",
33759,
"urj-ugr",
"Nhóm ngôn ngữ Mansi",
"Mansi",
aliases = {"Mansi"},
}
m["mun"] = {
"nhóm ngôn ngữ Munda",
33892,
"aav",
"Nhóm ngôn ngữ Munda",
"Munda",
}
m["myn"] = {
"ngữ hệ Maya",
33738,
"Ngữ hệ Maya",
"Maya",
}
--[=[
Exceptional language and family codes for North American Indian languages
can use the prefix "nai-", though "nai" is no longer itself a family code.
]=]--
m["nai-cat"] = {
"Catawban",
3446638,
"nai-sca",
}
m["nai-chu"] = {
"Chumashan",
1288420,
}
m["nai-ckn"] = {
"Chinookan",
610586,
}
m["nai-coo"] = {
"Coosan",
940278,
}
m["nai-jcq"] = {
"Jicaquean",
12179308,
"hok"
}
m["nai-ker"] = {
"Keresan",
35878,
}
m["nai-klp"] = {
"Kalapuyan",
1569040,
}
m["nai-kta"] = {
"ngữ hệ Kiowa-Tanoa",
386288,
"Ngữ hệ Kiowa-Tanoa",
"Kiowa-Tanoa",
}
m["nai-len"] = {
"Lencan",
36189,
aliases = {"Lenca"},
}
m["nai-mdu"] = {
"Maiduan",
33502,
}
m["nai-miz"] = {
"Mixe-Zoquean",
954016,
aliases = {"Mixe-Zoque"},
}
m["nai-min"] = {
"Misumalpan",
281693,
"qfa-mch",
aliases = {"Misuluan", "Misumalpa"},
}
m["nai-mus"] = {
"Muskogean",
902978,
aliases = {"Muskhogean"},
}
m["nai-pak"] = {
"Pakawan",
65085487,
"hok",
}
m["nai-pal"] = {
"Palaihnihan",
1288332,
}
m["nai-plp"] = {
"Plateau Penutian",
2307476,
}
m["nai-pom"] = {
"Pomoan",
2618420,
"hok",
aliases = {"Pomo", "Kulanapan"},
}
m["nai-sca"] = {
"Siouan-Catawban",
34181,
}
m["nai-shp"] = {
"Sahaptian",
114782,
"nai-plp",
}
m["nai-shs"] = {
"Shastan",
2991735,
"hok",
}
m["nai-tot"] = {
"Totozoquean",
7828419,
}
m["nai-ttn"] = {
"ngữ hệ Totonac",
34039,
"Ngữ hệ Totonac",
"Totonac",
aliases = {"Totonacan","Totonac-Tepehua", "Totonacan-Tepehuan"},
varieties = {"Totonac"},
}
m["nai-tqn"] = {
"Tequistlatecan",
1754988,
"hok",
aliases = {"Tequistlatec", "Chontal", "Chontalan", "Oaxacan Chontal", "Chontal of Oaxaca"},
}
m["nai-tsi"] = {
"Tsimshianic",
34134,
}
m["nai-utn"] = {
"Utian",
13371763,
"nai-you",
aliases = {"Miwok-Costanoan", "Mutsun"},
}
m["nai-wtq"] = {
"Wintuan",
1294259,
aliases = {"Wintun"},
}
m["nai-xin"] = {
"ngữ hệ Xinca",
1546494,
"Ngữ hệ Xinca",
"Xinca",
aliases = {"Xincan","Xinka","Sinca","Szinca"},
}
m["nai-ykn"] = {
"Yukian",
2406722,
aliases = {"Yuki-Wappo"},
}
m["nai-you"] = {
"Yok-Utian",
2886186,
}
m["nai-yuc"] = {
"ngữ hệ Yuman-Cochimí",
579137,
"Ngữ hệ Yuman-Cochimí",
"Yuman-Cochimí",
}
m["ngf"] = {
"Trans-New Guinea",
34018,
}
m["ngf-fin"] = {
"Finisterre",
5450373,
"ngf",
}
m["ngf-mad"] = {
"Madang",
11217556,
"ngf",
}
m["ngf-okk"] = {
"Ok",
7081687,
"ngf",
}
m["ngf-sbh"] = {
"South Bird's Head",
7566330,
"ngf",
}
m["nic"] = {
"ngữ hệ Niger-Congo",
33838,
"Ngữ hệ Niger-Congo",
"Niger-Congo",
aliases = {"Niger-Kordofania"},
}
m["nic-alu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Alumic",
4737355,
"nic-plt",
"Nhóm ngôn ngữ Alumic",
"Alumic",
}
m["nic-bas"] = {
"Basa",
4866154,
"nic-knj",
}
m["nic-bbe"] = {
"Eastern Beboid",
nil,
"nic-beb",
}
m["nic-bco"] = {
"nhóm ngôn ngữ Benue-Congo",
33253,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Benue-Congo",
"Benue-Congo",
}
m["nic-bcr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bantoid-Cross",
806983,
"nic-bco",
"Nhóm ngôn ngữ Bantoid-Cross",
"Bantoid-Cross",
}
m["nic-bdn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Bantoid",
nil,
"nic-bod",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Bantoid",
"Bắc Bantoid",
aliases = {"North Bantoid"},
}
m["nic-bds"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Bantoid",
3183152,
"nic-bod",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Bantoid",
"Nam Bantoid",
aliases = {"Wide Bantu", "Bin"},
}
m["nic-beb"] = {
"Beboid",
813549,
"nic-bds",
}
m["nic-ben"] = {
"Bendi",
4887065,
"nic-bcr",
}
m["nic-beo"] = {
"Beromic",
4894642,
"nic-plt",
}
m["nic-bod"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bantoid",
806992,
"nic-bcr",
"Nhóm ngôn ngữ Bantoid",
"Bantoid",
}
m["nic-buk"] = {
"Buli-Koma",
nil,
"nic-ovo",
}
m["nic-bwa"] = {
"Bwa",
12628562,
"nic-gur",
otherNames = {"Bwamu", "Bomu"},
}
m["nic-cde"] = {
"Central Delta",
3813191,
"nic-cri",
}
m["nic-cri"] = {
"Cross River",
1141096,
"nic-bcr",
}
m["nic-dag"] = {
"Dagbani",
nil,
"nic-wov",
}
m["nic-dak"] = {
"Dakoid",
1157745,
"nic-bdn",
}
m["nic-dge"] = {
"Escarpment Dogon",
5397128,
"qfa-dgn",
}
m["nic-dgw"] = {
"West Dogon",
nil,
"qfa-dgn",
}
m["nic-eko"] = {
"Ekoid",
1323395,
"nic-bds",
}
m["nic-eov"] = {
"Eastern Oti-Volta",
nil,
"nic-ovo",
aliases = {"Samba"},
}
m["nic-fru"] = {
"Furu",
5509783,
"nic-bds",
}
m["nic-gne"] = {
"Eastern Gurunsi",
12633072,
"nic-gns",
aliases = {"Eastern Grũsi"},
}
m["nic-gnn"] = {
"Northern Gurunsi",
nil,
"nic-gns",
aliases = {"Northern Grũsi"},
}
m["nic-gnw"] = {
"Western Gurunsi",
nil,
"nic-gns",
aliases = {"Western Grũsi"},
}
m["nic-gns"] = {
"Gurunsi",
721007,
"nic-gur",
aliases = {"Grũsi"},
}
m["nic-gre"] = {
"Eastern Grassfields",
5330160,
"nic-grf",
}
m["nic-grf"] = {
"Grassfields",
750932,
"nic-bds",
aliases = {"Grassfields Bantu", "Wide Grassfields"},
}
m["nic-grm"] = {
"Gurma",
30587833,
"nic-ovo",
}
m["nic-grs"] = {
"Southwest Grassfields",
7571285,
"nic-grf",
}
m["nic-gur"] = {
"Gur",
33536,
"alv-sav",
aliases = {"Voltaic"},
}
m["nic-ief"] = {
"Ibibio-Efik",
2743643,
"nic-lcr",
}
m["nic-jer"] = {
"Jera",
nil,
"nic-kne",
}
m["nic-jkn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Jukunoid",
1711622,
"nic-pla",
"Nhóm ngôn ngữ Jukunoid",
"Jukunoid",
}
m["nic-jrn"] = {
"Jarawan",
1683430,
"nic-mba",
}
m["nic-jrw"] = {
"Jarawa",
35423,
"nic-jrn",
}
m["nic-kam"] = {
"Kambari",
6356294,
"nic-knj",
}
m["nic-ktl"] = {
"Katloid",
nil,
"nic",
}
m["nic-kau"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kauru",
nil,
"nic-kne",
"Nhóm ngôn ngữ Kauru",
"Kauru",
}
m["nic-kmk"] = {
"Kamuku",
6359821,
"nic-knj",
}
m["nic-kne"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Kainji",
5328687,
"nic-knj",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Kainji",
"Đông Kainji",
}
m["nic-knj"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kainji",
681495,
"nic-pla",
"Nhóm ngôn ngữ Kainji",
"Kainji",
}
m["nic-knn"] = {
"Northwest Kainji",
7060098,
"nic-knj",
}
m["nic-ktl"] = {
"Katloid",
6377681,
"nic",
aliases = {"Katla", "Katla-Tima"},
}
m["nic-lcr"] = {
"Lower Cross River",
3813193,
"nic-cri",
}
m["nic-mam"] = {
"Mamfe",
2005898,
"nic-bds",
aliases = {"Nyang"},
}
m["nic-mba"] = {
"Mbam",
687826,
"nic-bds",
}
m["nic-mbc"] = {
"Mba",
6799561,
"nic-ubg",
}
m["nic-mbw"] = {
"West Mbam",
nil,
"nic-mba",
}
m["nic-mmb"] = {
"Nhóm ngôn ngữ Mambiloid",
1888151,
otherNames = {"Bắc Bantoid"}, -- per Wikipedia, North Bantoid is the parent family
"nic-bdn",
"Nhóm ngôn ngữ Mambiloid",
"Mambiloid",
}
m["nic-mom"] = {
"Momo",
6897393,
"nic-grf",
}
m["nic-mre"] = {
"Moré",
nil,
"nic-wov",
}
m["nic-ngd"] = {
"Ngbandi",
36439,
"nic-ubg",
}
m["nic-nge"] = {
"Ngemba",
7022271,
"nic-gre",
}
m["nic-ngk"] = {
"Ngbaka",
3217499,
"nic-ubg",
}
m["nic-nin"] = {
"Ninzic",
7039282,
"nic-plt",
}
m["nic-nka"] = {
"Nkambe",
7042520,
"nic-gre",
}
m["nic-nkb"] = {
"Baka",
nil,
"nic-nkw",
}
m["nic-nke"] = {
"Eastern Ngbaka",
nil,
"nic-ngk",
}
m["nic-nkg"] = {
"Gbanziri",
nil,
"nic-nkw",
}
m["nic-nkk"] = {
"Kpala",
nil,
"nic-nkw",
}
m["nic-nkm"] = {
"Mbaka",
nil,
"nic-nkw",
}
m["nic-nkw"] = {
"Western Ngbaka",
nil,
"nic-ngk",
}
m["nic-npd"] = {
"North Plateau Dogon",
nil,
"qfa-dgn",
}
m["nic-nun"] = {
"Nun",
13654297,
"nic-gre",
}
m["nic-nwa"] = {
"Nanga-Walo",
nil,
"qfa-dgn",
}
m["nic-ogo"] = {
"Ogoni",
2350726,
"nic-cri",
aliases = {"Ogonoid"},
}
m["nic-ovo"] = {
"Oti-Volta",
1157178,
"nic-gur",
}
m["nic-pla"] = {
"nhóm ngôn ngữ Platoid",
453244,
"nic-bco",
"Nhóm ngôn ngữ Platoid",
"Platoid",
aliases = {"Đông Nigeria"},
}
m["nic-plc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Plateau",
5061668,
"nic-plt",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Plateau",
"Trung Plateau",
}
m["nic-pld"] = {
"Plains Dogon",
nil,
"qfa-dgn",
}
m["nic-ple"] = {
"East Plateau",
5329154,
"nic-plt",
}
m["nic-pls"] = {
"South Plateau",
7568236,
"nic-plt",
aliases = {"Jilic-Eggonic"},
}
m["nic-plt"] = {
"nhóm ngôn ngữ Plateau",
1267471,
"nic-pla",
"Nhóm ngôn ngữ Plateau",
"Plateau",
}
m["nic-ras"] = {
"Rashad",
3401986,
"nic",
}
m["nic-rnc"] = {
"Central Ring",
nil,
"nic-rng",
}
m["nic-rng"] = {
"Ring",
2269051,
"nic-grf",
aliases = {"Ring Road"},
}
m["nic-rnn"] = {
"Northern Ring",
nil,
"nic-rng",
}
m["nic-rnw"] = {
"Western Ring",
nil,
"nic-rng",
}
m["nic-ser"] = {
"Sere",
7453058,
"nic-ubg",
}
m["nic-shi"] = {
"Shiroro",
7498953,
"nic-knj",
aliases = {"Pongu"},
}
m["nic-sis"] = {
"Sisaala",
36532,
"nic-gnw",
}
m["nic-tar"] = {
"Tarokoid",
2394472,
"nic-plt",
}
m["nic-tiv"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tivoid",
752377,
"nic-bds",
"Nhóm ngôn ngữ Tivoid",
"Tivoid",
}
m["nic-tvc"] = {
"Central Tivoid",
nil,
"nic-tiv",
}
m["nic-tvn"] = {
"Northern Tivoid",
nil,
"nic-tiv",
}
m["nic-ubg"] = {
"Ubangian",
33932,
"nic-vco", -- or none
}
m["nic-uce"] = {
"East-West Upper Cross River",
nil,
"nic-ucr",
}
m["nic-ucn"] = {
"North-South Upper Cross River",
nil,
"nic-ucr",
}
m["nic-ucr"] = {
"Upper Cross River",
4108624,
"nic-cri",
aliases = {"Upper Cross"},
}
m["nic-vco"] = {
"nhóm ngôn ngữ Volta-Congo",
37228,
"alv",
"Nhóm ngôn ngữ Volta-Congo",
"Volta-Congo",
}
m["nic-wov"] = {
"Western Oti-Volta",
nil,
"nic-ovo",
aliases = {"Moré-Dagbani"}
}
m["nic-ykb"] = {
"Yukubenic",
16909196,
"nic-plt",
aliases = {"Oohum"},
}
m["nic-ymb"] = {
"Yambasa",
nil,
"nic-mba",
}
m["nic-yon"] = {
"Yom-Nawdm",
nil,
"nic-ovo",
aliases = {"Moré-Dagbani"}
}
m["nub"] = {
"Nubian",
1517194,
"sdv-nes",
}
m["nub-hil"] = {
"Hill Nubian",
5762211,
"nub",
aliases = {"Kordofan Nubian"},
}
m["omq"] = {
"ngữ hệ Oto-Mangue",
33669,
"Ngữ hệ Oto-Mangue",
"Oto-Mangue",
}
m["omq-cha"] = {
"Chatino",
35111,
"omq-zap",
}
m["omq-chi"] = {
"Chinantecan",
35828,
"omq",
}
m["omq-cui"] = {
"Cuicatec",
616024,
"omq-mix",
}
m["omq-maz"] = {
"Mazatecan",
36230,
"omq",
aliases = {"Mazatec"},
}
m["omq-mix"] = {
"ngữ tộc Mixtec",
21996392,
"omq",
"Ngữ tộc Mixtec",
"Mixtec",
}
m["omq-mxt"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mixtec",
36363,
"omq-mix",
"Nhóm ngôn ngữ Mixtec",
"Mixtec",
}
m["omq-otp"] = {
"Oto-Pamean",
nil,
"omq",
}
m["omq-pop"] = {
"Popolocan",
5132273,
"omq",
}
m["omq-tri"] = {
"nhóm ngôn ngữ Triqui",
780200,
"omq-mix",
"Nhóm ngôn ngữ Triqui",
"Triqui",
aliases = {"Trique"},
}
m["omq-zap"] = {
"Zapotecan",
8066463,
"omq",
}
m["omq-zpc"] = {
"Zapotec",
13214,
"omq-zap",
}
m["omv"] = {
"nhóm ngôn ngữ Omo",
33860,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Omo",
"Omo",
}
m["omv-aro"] = {
"nhóm ngôn ngữ Aari",
3699526,
"omv",
"Nhóm ngôn ngữ Aari",
"Aari",
aliases = {"Ari-Banna", "Nam Omo", "Somo"},
}
m["omv-diz"] = {
"nhóm ngôn ngữ Dizi",
430251,
"omv",
"Nhóm ngôn ngữ Dizi",
"Dizi",
aliases = {"Maji", "Majoid"},
}
m["omv-eom"] = {
"East Ometo",
20527288,
"omv-ome",
}
m["omv-gon"] = {
"Gonga",
4143043,
"omv",
aliases = {"Kefoid"},
}
m["omv-mao"] = {
"Mao",
1351495,
"omv",
}
m["omv-nom"] = {
"North Ometo",
nil,
"omv-ome",
}
m["omv-ome"] = {
"Ometo",
36310,
"omv",
}
m["oto"] = {
"Otomian",
1270220,
"omq-otp",
}
m["oto-otm"] = {
"Otomi",
nil,
"oto",
}
m["paa"] = {
"ngữ hệ Papua",
236425,
"qfa-not",
"Ngữ hệ Papua",
"Papua",
}
m["paa-arf"] = {
"Arafundi",
4783702,
}
m["paa-asa"] = {
"Arai-Samaia",
48803569,
}
m["paa-bng"] = {
"Baining",
748487,
aliases = {"East New Britain"},
}
m["paa-brd"] = {
"ngữ hệ Thượng Tami",
1752158,
"Ngữ hệ Thượng Tami",
"Thượng Tami",
aliases = {"Border", "Upper Tami"},
}
m["paa-egb"] = {
"East Geelvink Bay",
1497678,
aliases = {"East Cenderawasih"},
}
m["paa-eng"] = {
"Engan",
3217449,
}
m["paa-iwm"] = {
"ngữ hệ Iwam",
15147853,
"Ngữ hệ Iwam",
"Iwam",
}
m["paa-kag"] = { -- recode as ngf-kag?
"Kainantu-Goroka",
3217463,
"ngf",
}
m["paa-kiw"] = {
"Kiwaian",
338449,
}
m["paa-kut"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kutubuan",
48767893,
"paa-pag",
"Nhóm ngôn ngữ Kutubuan",
"Kutubuan",
}
m["paa-kwm"] = {
"Kwomtari",
2075415,
}
m["paa-lkp"] = {
"Lakes Plain",
6478969,
}
m["paa-lsp"] = {
"Lower Sepik",
7061700,
aliases = {"Nor-Pondo"},
}
m["paa-mai"] = {
"Mairasi",
6736896,
}
m["paa-msk"] = {
"Sko",
953509,
aliases = {"Skou"},
}
m["paa-nbo"] = {
"North Bougainville",
749496,
}
m["paa-nim"] = {
"Nimboran",
12638426,
}
m["paa-nha"] = {
"North Halmahera",
nil,
"paa-wpa",
}
m["paa-pag"] = {
"ngữ hệ vùng vịnh Papua",
48803685,
"Ngữ hệ vùng vịnh Papua",
"vùng vịnh Papua",
}
m["paa-pau"] = {
"Pauwasi",
7155496,
}
m["paa-ram"] = {
"Ramu",
3442808,
}
m["paa-sbo"] = {
"South Bougainville",
3217380,
}
m["paa-sen"] = {
"Sentani",
17044584,
"paa-wpa",
}
m["paa-sep"] = {
"ngữ hệ Sepik",
3508772,
"Ngữ hệ Sepik",
"Sepik",
}
m["paa-tkw"] = {
"Tor-Kwerba",
7827523,
}
m["paa-wpa"] = {
"West Papuan",
1363026,
}
m["paa-yam"] = {
"Yam",
15062272,
aliases = {"Morehead and Upper Maro River"},
}
m["paa-yua"] = {
"Yuat",
8060096,
}
m["phi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Philippines",
947858,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Philippines",
"Philippines",
}
m["phi-kal"] = {
"Kalamian",
3217466,
"phi",
aliases = {"Calamian"},
}
m["poz"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo",
143158,
"map",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo",
"Mã Lai-Đa Đảo",
}
m["poz-aay"] = {
"Admiralty Islands",
2701306,
"poz-oce",
}
m["poz-bnn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Borneo",
1427907,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Borneo",
"Bắc Borneo",
}
m["poz-bre"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Barito",
2701314,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Barito",
"Đông Barito",
}
m["poz-brw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Barito",
2761679,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Barito",
"Tây Barito",
}
m["poz-bss"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bali-Sasak-Sumbawa",
3396043,
"poz-msa",
"Nhóm ngôn ngữ Bali-Sasak-Sumbawa",
"Bali-Sasak-Sumbawa",
}
m["poz-btk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bungku-Tolaki",
3217381,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Bungku-Tolaki",
"Bungku-Tolaki",
}
m["poz-cet"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Trung-Đông",
2269883,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Trung-Đông",
"Mã lai-Đa Đảo Trung-Đông",
}
m["poz-clb"] = {
"nhóm ngôn ngữ Celebes",
1078041,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Celebes",
"Celebes",
}
m["poz-cln"] = {
"New Caledonian",
3091221,
"poz-occ",
}
m["poz-cma"] = {
"Central Maluku",
3217479,
"poz-cet",
}
m["poz-hce"] = {
"Halmahera-Cenderawasih",
2526616,
"pqe",
}
m["poz-kal"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kaili-Pamona",
3217465,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Kaili-Pamona",
"Kaili-Pamona",
}
m["poz-lgx"] = {
"Lampungic",
49215,
"poz-sus",
}
m["poz-mcm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Chăm",
nil,
"poz-msa",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Chăm",
"Mã Lai-Chăm",
}
m["poz-mic"] = {
"Micronesian",
420591,
"poz-occ",
}
m["poz-mly"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai",
662628,
"poz-mcm",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai",
"Mã Lai",
}
m["poz-msa"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Sumbawa",
1363818,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Sumbawa",
"Mã Lai-Sumbawa",
}
m["poz-mun"] = {
"nhóm ngôn ngữ Muna-Buton",
3037924,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Muna-Buton",
"Muna-Buton",
}
m["poz-nws"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Sumatra",
2071308,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Sumatra",
"Tây Bắc Sumatra",
}
m["poz-occ"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung-Đông Châu Đại Dương",
2068435,
"poz-oce",
"Nhóm ngôn ngữ Trung-Đông Châu Đại Dương",
"Trung-Đông Châu Đại Dương",
}
m["poz-oce"] = {
"nhóm ngôn ngữ Châu Đại Dương",
324457,
"pqe",
"Nhóm ngôn ngữ Châu Đại Dương",
"Châu Đại Dương",
}
m["poz-ocw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Châu Đại Dương",
2701282,
"poz-oce",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Châu Đại Dương",
"Tây Châu Đại Dương",
}
m["poz-pcc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Thái Bình Dương",
3130237,
"poz-occ",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Thái Bình Dương",
"Trung Thái Bình Dương",
}
m["poz-pep"] = {
"Eastern Polynesian",
390979,
"poz-pnp",
}
m["poz-pnp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đa Đảo hạt nhân",
743851,
"poz-pol",
"Nhóm ngôn ngữ Đa Đảo hạt nhân",
"Đa Đảo hạt nhân",
}
m["poz-pol"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đa Đảo",
390979,
"poz-pcc",
"Nhóm ngôn ngữ Đa Đảo",
"Đa Đảo",
}
m["poz-san"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sabah",
3217517,
"poz-bnn",
"Nhóm ngôn ngữ Sabah",
"Sabah",
}
m["poz-sbj"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sama-Bajaw",
2160409,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Sama-Bajaw",
"Sama-Bajaw",
}
m["poz-slb"] = {
"nhóm ngôn ngữ Saluan-Banggai",
3217519,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Saluan-Banggai",
"Saluan-Banggai",
}
m["poz-sls"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Nam Solomon",
3119671,
"poz-occ",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Nam Solomon",
"Đông Nam Solomon",
}
m["poz-ssw"] = {
"South Sulawesi",
2778190,
"poz-sus",
}
m["poz-sus"] = {
"Sunda-Sulawesi",
319552,
"poz",
}
m["poz-swa"] = {
"North Sarawakan",
538569,
"poz-bnn",
}
m["poz-tim"] = {
"nhóm ngôn ngữ Timor",
7806987,
"poz-cet",
"Nhóm ngôn ngữ Timor",
"Timor",
}
m["poz-tot"] = {
"Tomini-Tolitoli",
3217541,
"poz-clb",
}
m["poz-vnc"] = {
"North-Central Vanuatu",
3039118,
"poz-occ",
}
m["poz-wot"] = {
"nhóm ngôn ngữ Wotu-Wolio",
1041317,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Wotu-Wolio",
"Wotu-Wolio",
}
m["pqe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Đông",
2269883,
"poz-cet",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Đông",
"Mã Lai-Đa Đảo Đông",
}
m["pra"] = {
"Prakrit",
192170,
"inc",
aliases = {"Prakritic"},
protoLanguage = "inc-pra",
}
m["qfa-adc"] = {
"Central Great Andamanese",
nil,
"qfa-adm",
}
m["qfa-adm"] = {
"Great Andamanese",
3515103,
}
m["qfa-adn"] = {
"Northern Great Andamanese",
nil,
"qfa-adm",
}
m["qfa-ads"] = {
"Southern Great Andamanese",
nil,
"qfa-adm",
}
m["qfa-ain"] = {
"ngữ hệ Ainu",
50111972,
"Ngữ hệ Ainu",
"Ainu",
aliases = {"Ainu"},
}
m["qfa-bej"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bối-Cát Triệu",
nil,
"qfa-bet",
"Nhóm ngôn ngữ Bối-Cát Triệu",
"Bối-Cát Triệu"
}
m["qfa-bet"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bối-Thái",
nil,
"qfa-tak",
"Nhóm ngôn ngữ Bối-Thái",
"Bối-Thái",
aliases = {"Thái-Bối", "Daic-Beic", "Beic-Daic"},
}
m["qfa-buy"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bố Ương",
1109927,
"qfa-kra",
"Nhóm ngôn ngữ Bố Ương",
"Bố Ương",
}
m["qfa-cka"] = {
"ngữ hệ Chukotka-Kamchatka",
33255,
"Ngữ hệ Chukotka-Kamchatka",
"Chukotka-Kamchatka",
}
m["qfa-ckn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Chukotka",
2606732,
"qfa-cka",
"Nhóm ngôn ngữ Chukotka",
"Chukotka",
}
m["qfa-cnt"] = {
"contact",
133253514,
"qfa-not",
}
m["qfa-dgn"] = {
"Dogon",
1234776,
"nic",
}
m["qfa-dny"] = {
"Dene-Yeniseian",
21103,
aliases = {"Dené-Yeniseian"},
}
m["qfa-gel"] = {
"Gelao",
56401,
"qfa-kra",
}
m["qfa-hur"] = {
"Hurro-Urartian",
1144159,
}
m["qfa-iso"] = {
"nhóm ngôn ngữ biệt lập",
33648,
"qfa-not",
"Nhóm ngôn ngữ biệt lập",
"biệt lập",
}
m["qfa-kad"] = {
"Kadu", -- considered either Nilo-Saharan or independent/none
1720989,
}
m["qfa-kms"] = {
"nhóm ngôn ngữ Động-Thủy",
1023641,
"qfa-tak",
"Nhóm ngôn ngữ Động-Thủy",
"Động-Thủy",
}
m["qfa-kor"] = {
"ngữ hệ Triều Tiên",
11263525,
"Ngữ hệ Triều Tiên",
"Triều Tiên",
}
m["qfa-kra"] = {
"Kra",
1022087,
"qfa-tak",
}
m["qfa-lic"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hlai",
1023648,
"qfa-tak",
"Nhóm ngôn ngữ Hlai",
"Hlai",
aliases = {"Hlaic"},
}
m["qfa-mal"] = {
"Left May",
614468,
"paa-asa",
}
m["qfa-mch"] = { -- used in both N and S America
"Macro-Chibchan",
3438062,
}
m["qfa-mix"] = {
"mixed",
33694,
"qfa-not",
}
m["qfa-not"] = {
"not a family",
nil,
"qfa-not",
}
m["qfa-onb"] = {
"Be",
nil,
"qfa-bet",
aliases = {"Ong-Be", "Beic"},
}
m["qfa-ong"] = {
"ngữ hệ Önge",
2090575,
aliases = {"Angan", "South Andamanese", "Jarawa-Onge"},
}
m["qfa-sub"] = {
"ngôn ngữ cơ tầng",
20730913,
"qfa-not",
}
m["qfa-tak"] = {
"ngữ hệ Kra-Dai",
34171,
"Ngữ hệ Kra-Dai",
"Kra-Dai",
aliases = {"Tai-Kadai", "Kadai"},
}
m["qfa-tap"] = {
"Timor-Alor-Pantar",
16590002,
}
m["qfa-tor"] = {
"Torricelli",
1333831,
}
m["qfa-tyn"] = {
"ngữ hệ Tyrseni",
1344038,
"Ngữ hệ Tyrseni",
"Tyrseni",
}
m["qfa-xgs"] = {
"ngữ hệ Tiên Ti-Mông Cổ",
108887939,
"Ngữ hệ Tiên Ti-Mông Cổ",
"Tiên Ti-Mông Cổ",
}
m["qfa-xgx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Liên Mông Cổ",
107619002,
"qfa-xgs",
"Nhóm ngôn ngữ Liên Mông Cổ",
"Liên Mông Cổ",
}
m["qfa-yen"] = {
"Yeniseian",
27639,
"qfa-dny",
aliases = {"Yeniseic", "Yenisei-Ostyak"},
}
m["qfa-yno"] = {
"Northern Yeniseian",
nil,
"qfa-yen",
}
m["qfa-yso"] = {
"Southern Yeniseian",
nil,
"qfa-yen",
}
m["qfa-yuk"] = {
"ngữ hệ Yukaghir",
34164,
"Ngữ hệ Yukaghir",
"Yukaghir",
aliases = {"Yukagir", "Jukagir"},
}
m["qwe"] = {
"ngữ hệ Quechua",
5218,
"Ngữ hệ Quechua",
"Quechua",
}
m["raj"] = {
"nhóm ngôn ngữ Rajasthan",
13196,
"inc-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Rajasthan",
"Rajasthan",
protoLanguage = "inc-ogu",
}
m["roa"] = {
"nhóm ngôn ngữ Rôman",
19814,
"itc",
aliases = {"Rôman", "Latinh", "Tân Latinh"},
"Nhóm ngôn ngữ Rôman",
"Rôman",
protoLanguage = "la",
}
m["roa-asl"] = {
"Asturleonese",
35390,
"roa-ibe",
protoLanguage = "roa-ole",
}
m["roa-cas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Castilla",
71924,
"roa-ibe",
"Nhóm ngôn ngữ Castilla",
"Castilla",
aliases = {"Castillian", "Castilic", "Castillic"},
protoLanguage = "osp",
}
m["roa-dal"] = {
"Dalmatian Romance",
97646077,
"roa-itd",
}
m["roa-eas"] = {
"Eastern Romance",
147576,
"roa",
}
m["roa-ibe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Iberia-Rôman",
749533,
"roa-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Iberia-Rôman",
"Iberia-Rôman",
aliases = {"Iberia-Rôman", "Tây Iberia-Rôman"},
}
m["roa-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Rôman",
2714388,
"roa-iwr",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Rôman",
"Tây Rôman",
}
m["roa-iwr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ý-Tây Rôman",
112608,
"roa",
"Nhóm ngôn ngữ Ý-Tây Rôman",
"Ý-Tây Rôman",
aliases = {"Ý-Tây"},
}
m["roa-itd"] = {
"Italo-Dalmatian",
3313381,
"roa",
}
m["roa-git"] = {
"Gallo-Italic",
516074,
"roa",
}
m["roa-oil"] = {
"Oïl",
37351,
"roa",
protoLanguage = "fro",
}
m["roa-ocr"] = {
"Occitano-Romance",
599958,
"roa",
}
m["roa-rhe"] = {
"Rhaeto-Romance",
515593,
"roa",
}
--[=[
Exceptional language and family codes for South American Indian languages
can use the prefix "sai-", though "sai" is no longer itself a family code.
]=]--
m["sai-ara"] = {
"Araucanian",
626630,
}
m["sai-aym"] = {
"Aymaran",
33010,
}
m["sai-bar"] = {
"Barbacoan",
807304,
aliases = {"Barbakoan"},
}
m["sai-bor"] = {
"Boran",
43079266,
}
m["sai-cah"] = {
"Cahuapanan",
1025793,
}
m["sai-car"] = {
"ngữ hệ Carib",
33090,
"Ngữ hệ Carib",
"Carib",
aliases = {"Cariban"},
}
m["sai-cer"] = {
"Cerrado",
98078151,
"sai-jee",
aliases = {"Amazonian Jê"},
}
m["sai-chc"] = {
"Chocoan",
1075616,
aliases = {"Choco", "Chocó"},
}
m["sai-cho"] = {
"Chonan",
33019,
aliases = {"Chon"},
}
m["sai-cje"] = {
"Central Jê",
18010843,
"sai-cer",
aliases = {"Akuwẽ"},
}
m["sai-cpc"] = {
"Chapacuran",
1062626,
}
m["sai-crn"] = {
"Charruan",
3112423,
aliases = {"Charrúan"},
}
m["sai-ctc"] = {
"Catacaoan",
5051139,
}
m["sai-guc"] = {
"Guaicuruan",
1974973,
"sai-mgc",
aliases = {"Guaicurú", "Guaycuruana", "Guaikurú", "Guaycuruano", "Guaykuruan", "Waikurúan"},
}
m["sai-guh"] = {
"Guahiban",
944056,
aliases = {"Guahiboan", "Guajiboan", "Wahivoan"},
}
m["sai-gui"] = {
"Guianan",
nil,
"sai-car",
aliases = {"Guianan Carib", "Guiana Carib"},
}
m["sai-har"] = {
"Harákmbut",
1584402,
"sai-hkt",
aliases = {"Harákmbet"},
}
m["sai-hkt"] = {
"Harákmbut-Katukinan",
17107635,
}
m["sai-hrp"] = {
"ngữ hệ Huarpe",
1578336,
"Ngữ hệ Huarpe",
"Huarpe",
aliases = {"Warpean", "Huarpe", "Warpe"},
}
m["sai-jee"] = {
"Jê",
1483594,
"sai-mje",
aliases = {"Gê", "Jean", "Gean", "Jê-Kaingang", "Ye"},
}
m["sai-jir"] = {
"Jirajaran",
3028651,
aliases = {"Hiraháran"},
}
m["sai-jiv"] = {
"ngữ hệ Jivaro",
1393074,
"Ngữ hệ Jivaro",
"Jivaro",
aliases = {"Hívaro", "Jibaro", "Jibaroana", "Jívaro"},
}
m["sai-ktk"] = {
"Katukinan",
2636000,
"sai-hkt",
aliases = {"Catuquinan"},
}
m["sai-kui"] = {
"Kuikuroan",
nil,
"sai-car",
aliases = {"Kuikuro", "Nahukwa"},
}
m["sai-map"] = {
"Mapoyan",
61096301,
"sai-ven",
aliases = {"Mapoyo", "Mapoyo-Yabarana", "Mapoyo-Yavarana", "Mapoyo-Yawarana"},
}
m["sai-mas"] = {
"Mascoian",
1906952,
aliases = {"Mascoyan", "Maskoian", "Enlhet-Enenlhet"},
}
m["sai-mgc"] = {
"Mataco-Guaicuru",
255512,
}
m["sai-mje"] = {
"Macro-Jê",
887133,
aliases = {"Macro-Gê"},
}
m["sai-mtc"] = {
"Matacoan",
2447424,
"sai-mgc",
}
m["sai-mur"] = {
"Muran",
33826,
aliases = {"Mura"},
}
m["sai-nad"] = {
"Nadahup",
1856439,
aliases = {"Makú", "Macú", "Vaupés-Japurá"},
}
m["sai-nje"] = {
"Northern Jê",
98078225,
"sai-cer",
aliases = {"Core Jê"},
}
m["sai-nmk"] = {
"Nambikwaran",
15548027,
aliases = {"Nambicuaran", "Nambiquaran", "Nambikuaran"},
}
m["sai-otm"] = {
"Otomacoan",
3217503,
aliases = {"Otomákoan", "Otomakoan"},
}
m["sai-pan"] = {
"nhóm ngôn ngữ Pano",
1544537,
"sai-pat",
"Nhóm ngôn ngữ Pano",
"Pano",
aliases = {"Panoan"},
}
m["sai-pat"] = {
"ngữ hệ Pano-Tacana",
2475746,
"Ngữ hệ Pano-Tacana",
"Pano-Tacana",
aliases = {"Pano-Tacana", "Pano-Takana", "Páno-Takána", "Pano-Takánan"},
}
m["sai-pek"] = {
"Pekodian",
107451736,
"sai-car",
aliases = {"South Amazonian Carib", "Southern Cariban", "Pekodi"},
}
m["sai-pem"] = {
"Pemongan",
nil,
"sai-ven",
aliases = {"Pemong", "Pemóng", "Purukoto"},
}
m["sai-prk"] = {
"Parukotoan",
107451482,
"sai-car",
aliases = {"Parukoto"},
}
m["sai-sje"] = {
"Southern Jê",
98078245,
"sai-jee",
}
m["sai-tac"] = {
"Tacanan",
3113762,
"sai-pat",
}
m["sai-tar"] = {
"Taranoan",
105097814,
"sai-gui",
aliases = {"Trio", "Tarano"},
}
m["sai-tuc"] = {
"Tucanoan",
788144,
}
m["sai-tyu"] = {
"Ticuna-Yuri",
4467010,
}
m["sai-ucp"] = {
"Uru-Chipaya",
2475488,
aliases = {"Uru-Chipayan"},
}
m["sai-ven"] = {
"Venezuelan Cariban",
nil,
"sai-car",
aliases = {"Venezuelan Carib", "Venezuelan", "Venezuelano"},
}
m["sai-wic"] = {
"Wichí",
3027047,
}
m["sai-wit"] = {
"Witotoan",
43079317,
aliases = {"Huitotoan", "Uitotoan"},
}
m["sai-ynm"] = {
"Yanomami",
nil,
aliases = {"Yanomam", "Shamatari", "Yamomami", "Yanomaman"},
}
m["sai-yuk"] = {
"Yukpan",
nil,
"sai-car",
aliases = {"Yukpa", "Yukpano", "Yukpa-Japreria"},
}
m["sai-zam"] = {
"Zamucoan",
3048461,
aliases = {"Samúkoan"},
}
m["sai-zap"] = {
"Zaparoan",
33911,
aliases = {"Záparoan", "Saparoan", "Sáparoan", "Záparo", "Zaparoano", "Zaparoana"},
}
m["sal"] = {
"ngữ hệ Salish",
33985,
"Ngữ hệ Salish",
"Salish",
}
m["sdv"] = {
"Eastern Sudanic",
2036148,
"ssa",
}
m["sdv-bri"] = {
"Bari",
nil,
"sdv-nie",
}
m["sdv-daj"] = {
"Daju",
956724,
"sdv",
}
m["sdv-dnu"] = {
"Dinka-Nuer",
nil,
"sdv-niw",
}
m["sdv-eje"] = {
"Eastern Jebel",
3408878,
"sdv",
}
m["sdv-kln"] = {
"Kalenjin",
637228,
"sdv-nis",
}
m["sdv-lma"] = {
"Lotuko-Maa",
nil,
"sdv-nie",
}
m["sdv-lon"] = {
"Northern Luo",
nil,
"sdv-luo",
}
m["sdv-los"] = {
"Southern Luo",
7570103,
"sdv-luo",
}
m["sdv-luo"] = {
"Luo",
nil,
"sdv-niw",
}
m["sdv-nes"] = {
"Northern Eastern Sudanic",
4810496,
"sdv",
aliases = {"Astaboran", "Ek Sudanic"},
}
m["sdv-nie"] = {
"Eastern Nilotic",
153795,
"sdv-nil",
}
m["sdv-nil"] = {
"Nilotic",
513408,
"sdv",
}
m["sdv-nis"] = {
"Southern Nilotic",
1552410,
"sdv-nil",
}
m["sdv-niw"] = {
"Western Nilotic",
3114989,
"sdv-nil",
}
m["sdv-nma"] = {
"Nandi-Markweta",
nil,
"sdv-kln",
}
m["sdv-nyi"] = {
"Nyima",
11688746,
"sdv-nes",
aliases = {"Nyimang"},
}
m["sdv-tmn"] = {
"Taman",
3408873,
"sdv-nes",
aliases = {"Tamaic"},
}
m["sdv-ttu"] = {
"Teso-Turkana",
7705551,
"sdv-nie",
aliases = {"Ateker"},
}
m["sel"] = {
"nhóm ngôn ngữ Selkup",
34008,
"syd",
"Nhóm ngôn ngữ Selkup",
"Selkup",
}
m["sem"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit",
34049,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Semit",
"Semit",
}
m["sem-ara"] = {
"nhóm ngôn ngữ Aram",
28602,
"sem-nwe",
"Nhóm ngôn ngữ Aram",
"Aram",
protoLanguage = "arc",
}
m["sem-arb"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ả Rập",
164667,
"sem-cen",
"Nhóm ngôn ngữ Ả Rập",
"Ả Rập",
protoLanguage = "ar",
}
m["sem-are"] = {
"nhóm ngôn ngữ Aram Đông",
3410322,
"sem-ara",
"Nhóm ngôn ngữ Aram Đông",
"Aram Đông",
}
m["sem-arw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Aram Tây",
3394214,
"sem-ara",
"Nhóm ngôn ngữ Aram Tây",
"Aram Tây",
}
m["sem-ase"] = {
"Southeastern Aramaic",
3410322,
"sem-are",
}
m["sem-can"] = {
"nhóm ngôn ngữ Canaan",
747547,
"sem-nwe",
"Nhóm ngôn ngữ Canaan",
"Canaan",
}
m["sem-cen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Trung",
3433228,
"sem-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Trung",
"Semit Trung",
}
m["sem-cna"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tân Aram Trung",
3410322,
"sem-are",
"Nhóm ngôn ngữ Tân Aram Trung",
"Tân Aram Trung",
}
m["sem-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Đông",
164273,
"sem",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Đông",
"Semit Đông",
}
m["sem-eth"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Ethiopia",
163629,
"sem-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Ethiopia",
"Semit Ethiopia",
aliases = {"Afro-Semitic", "Ethiopian", "Ethiopic", "Ethiosemitic"},
}
m["sem-nna"] = {
"Northeastern Neo-Aramaic",
2560578,
"sem-are",
}
m["sem-nwe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Tây Bắc",
162996,
"sem-cen",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Tây Bắc",
"Semit Tây Bắc",
}
m["sem-osa"] = {
"Old South Arabian",
35025,
"sem-cen",
aliases = {"Epigraphic South Arabian", "Sayhadic"},
}
m["sem-sar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Ả Rập hiện đại",
1981908,
"sem-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Ả Rập hiện đại",
"Nam Ả Rập hiện đại",
}
m["sem-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Tây",
124901,
"sem",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Tây",
"Semit Tây",
}
m["sgn"] = {
"sign",
34228,
"qfa-not",
}
m["sgn-fsl"] = {
"French Sign Languages",
5501921,
"sgn",
}
m["sgn-gsl"] = {
"German Sign Languages",
5551235,
"sgn",
}
m["sgn-jsl"] = {
"Japanese Sign Languages",
11722508,
"sgn",
}
m["sio"] = {
"Siouan",
34181,
"nai-sca",
}
m["sio-dhe"] = {
"Dhegihan",
3217420,
"sio-msv",
}
m["sio-dkt"] = {
"Dakotan",
17188640,
"sio-msv",
}
m["sio-mor"] = {
"Missouri River Siouan",
26807266,
"sio",
}
m["sio-msv"] = {
"Mississippi Valley Siouan",
17188638,
"sio",
}
m["sio-ohv"] = {
"Ohio Valley Siouan",
21070931,
"sio",
}
m["sit"] = {
"ngữ hệ Hán-Tạng",
45961,
"Ngữ hệ Hán-Tạng",
"Hán-Tạng",
}
m["sit-aao"] = {
"Ao",
615474,
"sit",
aliases = {"Central Naga languages"},
}
m["sit-alm"] = {
"Almora",
nil,
"sit-whm",
}
m["sit-bai"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bạch",
35103,
"sit-mba",
"Nhóm ngôn ngữ Bạch",
"Bạch",
aliases = {"Bai"},
}
m["sit-bdi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bod",
1814078,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Bod",
"Bod",
}
m["sit-cln"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái-Long",
107182612,
"sit-mba",
"Nhóm ngôn ngữ Thái-Long",
"Thái-Long",
aliases = {"Cai–Long", "Ta–Li", "Ta-Li"},
}
m["sit-dhi"] = {
"Dhimalish",
1207648,
"sit",
}
m["sit-ebo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bod Đông",
56402,
"sit-bdi",
"Nhóm ngôn ngữ Bod Đông",
"Bod Đông",
}
m["sit-gma"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đại Magar",
55612963,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Đại Magar",
"Đại Magar",
}
m["sit-gsi"] = {
"Greater Siangic",
52698851,
"sit",
}
m["sit-hrs"] = {
"Hrusish",
1632501,
"sit",
aliases = {"Southeast Kamengic"},
}
m["sit-jnp"] = {
"Jingphoic",
nil,
"sit-jpl",
aliases = {"Jingpho"},
}
m["sit-jpl"] = {
"Kachin-Luic",
1515454,
"tbq-bkj",
aliases = {"Jingpho-Luish", "Jingpho-Asakian", "Kachinic"},
}
m["sit-kch"] = {
"Konyak-Chang",
nil,
"sit-kon",
}
m["sit-kha"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kham",
33305,
"sit-gma",
"Nhóm ngôn ngữ Kham",
"Kham",
}
m["sit-khb"] = {
"Kho-Bwa",
6401917,
"sit",
aliases = {"Bugunish", "Kamengic"},
}
m["sit-kic"] = {
"Central Kiranti",
nil,
"sit-kir",
}
m["sit-kie"] = {
"Eastern Kiranti",
nil,
"sit-kir",
}
m["sit-kin"] = {
"Kinnauric",
nil,
"sit-whm",
aliases = {"Kinnauri"},
}
m["sit-kir"] = {
"Kiranti",
922148,
"sit",
}
m["sit-kiw"] = {
"Western Kiranti",
922148,
"sit-kir",
}
m["sit-kon"] = {
"Konyak",
774590,
"tbq-bkj",
aliases = {"Konyakian", "Northern Naga"},
}
m["sit-kyk"] = {
"Kyirong-Kagate",
6450957,
"sit-tib",
}
m["sit-lab"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ladakh-Balti",
6450957,
"sit-tib",
"Nhóm ngôn ngữ Ladakh-Balti",
"Ladakh-Balti",
}
m["sit-las"] = {
"Lahuli-Spiti",
6473510,
"sit-tib",
}
m["sit-luu"] = {
"Luish",
55621439,
"sit-jpl",
aliases = {"Asakian", "Sak"},
}
m["sit-mar"] = {
"Maringic",
nil,
"sit-tma",
}
m["sit-mba"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đại Bạch",
16963847,
"sit-sba",
"Nhóm ngôn ngữ Đại Bạch",
"Đại Bạch",
aliases = {"Macro-Bai", "Greater Bai"},
}
m["sit-mdz"] = {
"Midzu",
6843504,
"sit",
aliases = {"Geman", "Midzuish", "Miju-Meyor", "Southern Mishmi"},
}
m["sit-mnz"] = {
"Mondzish",
6898839,
"tbq-lob",
aliases = {"Mangish"},
}
m["sit-mru"] = {
"Mruic",
16908870,
"sit",
aliases = {"Mru-Hkongso"},
}
m["sit-nas"] = {
"Naish",
25047956,
"sit-nax",
}
m["sit-nax"] = {
"Naic",
6982999,
"tbq-buq",
aliases = {"Naxish"},
}
m["sit-nba"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bạch Bắc",
122463830,
"sit-bai",
"Nhóm ngôn ngữ Bạch Bắc",
"Bạch Bắc",
aliases = {"Northern Bai"},
}
m["sit-new"] = {
"Newaric",
55625069,
"sit",
}
m["sit-nng"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nung",
1515482,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Nung",
"Nung",
aliases = {"Nung"},
}
m["sit-qia"] = {
"Qiangic",
1636765,
"tbq-buq",
}
m["sit-rgy"] = {
"Rgyalrongic",
56936,
"sit-qia",
aliases = {"Jiarongic"},
}
m["sit-sba"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hán-Bạch",
nil,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Hán-Bạch",
"Hán-Bạch",
aliases = {"Sino-Bai", "Greater Bai"},
}
m["sit-tam"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tamang",
3309439,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Tamang",
"Tamang",
aliases = {"West Bodish"},
}
m["sit-tan"] = {
"Tani",
3217538,
"sit",
}
m["sit-tib"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tạng",
1641150,
"sit-bdi",
"Nhóm ngôn ngữ Tạng",
"Tạng",
protoLanguage = "otb",
}
m["sit-tja"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thổ Gia",
nil,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Thổ Gia",
"Thổ Gia",
}
m["sit-tma"] = {
"Tangkhul-Maring",
nil,
"sit",
}
m["sit-tng"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tangkhul",
1516657,
"sit-tma",
"Nhóm ngôn ngữ Tangkhul",
"Tangkhul",
aliases = {"Tangkhul"},
}
m["sit-tno"] = {
"Tangsa-Nocte",
nil,
"sit-kon",
}
m["sit-tsk"] = {
"Tshangla",
nil,
"sit-bdi",
}
m["sit-whm"] = {
"West Himalayish",
2301695,
"sit",
}
m["sit-zem"] = {
"Zeme",
189291,
"sit",
aliases = {"Zeliangrong", "Zemeic"},
}
m["sla"] = {
"nhóm ngôn ngữ gốc Slav",
23526,
"ine-bsl",
"Nhóm ngôn ngữ gốc Slav",
"gốc Slav",
aliases = {"Slavonic"},
}
m["smi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sami",
56463,
"urj",
"Nhóm ngôn ngữ Sami",
"Sami",
aliases = {"Saami", "Samic", "Saamic"},
}
m["son"] = {
"nhóm ngôn ngữ Songhay",
505198,
"ssa",
"Nhóm ngôn ngữ Songhay",
"Songhay",
aliases = {"Songhai"},
}
m["sqj"] = {
"nhóm ngôn ngữ Albani",
8748,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Albani",
"Albani",
}
m["ssa"] = {
"ngữ hệ Nin-Sahara", -- possibly not a genetic grouping
33705,
"Ngữ hệ Nin-Sahara",
"Nin-Sahara",
}
m["ssa-fur"] = {
"Fur",
2989512,
"ssa",
}
m["ssa-klk"] = {
"Kuliak",
1791476,
"ssa",
aliases = {"Rub"},
}
m["ssa-kom"] = {
"nhóm ngôn ngữ Koman",
1781084,
"ssa",
"Nhóm ngôn ngữ Koman",
"Koman",
}
m["ssa-sah"] = {
"Saharan",
1757661,
"ssa",
}
m["syd"] = {
"nhóm ngôn ngữ Samoyed",
34005,
"urj",
"Nhóm ngôn ngữ Samoyed",
"Samoyed",
aliases = {"Samoyed", "Samodeic"},
}
m["tai"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái",
749720,
"qfa-bet",
"Nhóm ngôn ngữ Thái",
"Thái",
aliases = {"Daic"},
}
m["tai-wen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Văn Ma-Thái Tây Nam",
nil,
"tai",
"Nhóm ngôn ngữ Văn Ma-Thái Tây Nam",
"Văn Ma-Thái Tây Nam",
}
m["tai-tay"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tày",
nil,
"tai-wen",
"Nhóm ngôn ngữ Tày",
"Tày",
}
m["tai-sap"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sa Pa-Thái Tây Nam",
nil,
"tai-wen",
"Nhóm ngôn ngữ Sa Pa-Thái Tây Nam",
"Sa Pa-Thái Tây Nam",
aliases = {"Sapa-Thai"},
}
m["tai-swe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái Tây Nam",
3447105,
"tai-sap",
"Nhóm ngôn ngữ Thái Tây Nam",
"Thái Tây Nam",
}
m["tai-cho"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái Sùng Tả",
13216,
"tai",
"Nhóm ngôn ngữ Thái Sùng Tả",
"Thái Sùng Tả",
}
m["tai-cen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái Trung tâm",
5061891,
"tai",
"Nhóm ngôn ngữ Thái Trung tâm",
"Thái Trung tâm",
}
m["tai-nor"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái Bắc",
7059014,
"tai",
"Nhóm ngôn ngữ Thái Bắc",
"Thái Bắc"
}
m["tbq"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến",
34064,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến",
"Tạng-Miến",
}
m["tbq-anp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Angami-Pochuri",
530460,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Angami-Pochuri",
"Angami-Pochuri",
}
m["tbq-axi"] = {
"Axioid",
nil,
"tbq-sel",
}
m["tbq-bdg"] = {
"Bodo-Garo",
4090000,
"tbq-bkj",
}
m["tbq-bis"] = {
"Bisoid",
48844742,
"tbq-slo",
}
m["tbq-bka"] = {
"Bi-Ka",
12627890,
"tbq-slo",
}
m["tbq-bkj"] = {
"Sal",
889900,
"sit",
-- Brahmaputran appears to be Glottolog's term
aliases = {"Bodo-Konyak-Jinghpaw", "Brahmaputran", "Jingpho-Konyak-Bodo"},
}
m["tbq-brm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Miến",
865713,
"tbq-lob",
"Nhóm ngôn ngữ Miến",
"Miến",
}
m["tbq-buq"] = {
"nhóm ngôn ngữ Miến-Khương",
16056278,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Miến-Khương",
"Miến-Khương",
aliases = {"Đông Miến-Khương"},
}
m["tbq-drp"] = {
"Downriver Phula",
7188378,
"tbq-rph",
}
m["tbq-han"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hà Nhì",
17004185,
"tbq-slo",
"Nhóm ngôn ngữ Hà Nhì",
"Hà Nhì",
aliases = {"Hanoid"},
}
m["tbq-hph"] = {
"Highland Phula",
nil,
"tbq-sel",
}
m["tbq-jin"] = {
"Jino",
6202716,
"tbq-slo",
}
m["tbq-kzh"] = {
"Kazhuoish",
48834669,
"tbq-lol",
}
m["tbq-kuk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kuki-Chin",
832413,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Kuki-Chin",
"Kuki-Chin",
}
m["tbq-lal"] = {
"Lalo",
56548,
"tbq-lso",
}
m["tbq-lho"] = {
"Lahoish",
nil,
"tbq-lol",
}
m["tbq-llo"] = {
"Lipo-Lolopo",
nil,
"tbq-lso",
}
m["tbq-lob"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô–Miến",
1635712,
"tbq-buq",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô–Miến",
"Lô Lô–Miến",
}
m["tbq-lol"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô",
37035,
"tbq-lob",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô",
"Lô Lô",
aliases = {"Loloish", "Yi", "Ngwi", "Nisoic"},
}
m["tbq-lso"] = {
"Lisoish",
6559055,
"tbq-lol",
}
m["tbq-lwo"] = {
"Lawoish",
48847673,
"tbq-lol",
}
m["tbq-muj"] = {
"Muji",
11221327,
"tbq-hph",
}
m["tbq-nas"] = {
"Nasoid",
nil,
"tbq-nlo",
}
m["tbq-nis"] = {
"Nisu",
56404,
"tbq-nlo",
}
m["tbq-nlo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô Bắc",
7058676,
"tbq-nso",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô Bắc",
"Lô Lô Bắc",
aliases = {"Northern Loloish"},
}
m["tbq-nso"] = {
"Nisoish",
56990,
"tbq-lol",
}
m["tbq-nus"] = {
"Nusoish",
114245231,
"tbq-lol",
}
m["tbq-phw"] = {
"Phowa",
7187959,
"tbq-hph",
}
m["tbq-rph"] = {
"Riverine Phula",
nil,
"tbq-sel",
}
m["tbq-sel"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô Đông Nam",
16111894,
"tbq-nso",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô Đông Nam",
"Lô Lô Đông Nam",
aliases = {"Southeastern Loloish"},
}
m["tbq-sil"] = {
"Siloid",
60787071,
"tbq-slo",
}
m["tbq-slo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô Nam",
5649340,
"tbq-lol",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô Nam",
"Lô Lô Nam",
aliases = {"Southern Loloish"},
}
m["tbq-tal"] = {
"Taloid",
48804018,
"tbq-lso",
}
m["tbq-urp"] = {
"Upriver Phula",
7187058,
"tbq-rph",
}
m["trk"] = {
"ngữ hệ Turk",
34090,
"Ngữ hệ Turk",
"Turk",
}
m["trk-cmn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Turk chung",
1126028,
"trk",
"Nhóm ngôn ngữ Turk chung",
"Turk chung",
aliases = {"Turk Shaz"},
}
m["trk-kar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Karluk",
703173,
"trk-cmn",
"Nhóm ngôn ngữ Karluk",
"Karluk",
aliases = {"Qarluq", "Duy Ngô Nhĩ-Uzbek", "Đông Nam Turk"},
varieties = {"Đông Turk"},
}
m["trk-kbu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kipchak-Bulgar",
3512539,
"trk-kip",
"Nhóm ngôn ngữ Kipchak-Bulgar",
"Kipchak-Bulgar",
aliases = {"Ural", "Uralo-Caspi"},
}
m["trk-kcu"] = {
"Kipchak-Cuman",
4370412,
"trk-kip",
aliases = {"Ponto-Caspian"},
}
m["trk-kip"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kipchak",
1339898,
"trk-cmn",
"Nhóm ngôn ngữ Kipchak",
"Kipchak",
otherNames = {"Tây Turk"},
aliases = {"Kypchak", "Qypchaq", "Tây Bắc Turk", "Tây Turk"},
protoLanguage = "qwm",
}
m["trk-kkp"] = {
"Kyrgyz-Kipchak",
4221189,
"trk-kip",
}
m["trk-kno"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kipchak-Nogai",
4326954,
"trk-kip",
"Nhóm ngôn ngữ Kipchak-Nogai",
"Kipchak-Nogai",
aliases = {"Aralo-Caspi"},
}
m["trk-nsb"] = {
"North Siberian Turkic",
4537269,
"trk-sib",
aliases = {"Northern Siberian Turkic"},
}
m["trk-ogr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Oghur",
1422731,
"trk",
"Nhóm ngôn ngữ Oghur",
"Oghur",
aliases = {"Lir-Turk", "r-Turk"},
}
m["trk-ogz"] = {
"nhóm ngôn ngữ Oghuz",
494600,
"trk-cmn",
"Nhóm ngôn ngữ Oghuz",
"Oghuz",
aliases = {"nhóm ngôn ngữ Turk Tây Nam"},
}
m["trk-sib"] = {
"Siberian Turkic",
354353,
"trk-cmn",
otherNames = {"Northern Turkic"},
aliases = {"Northeastern Turkic"},
}
m["trk-ssb"] = {
"South Siberian Turkic",
nil,
"trk-sib",
aliases = {"Southern Siberian Turkic"},
}
m["tup"] = {
"ngữ hệ Tupi",
34070,
"Ngữ hệ Tupi",
"Tupi",
aliases = {"Tupi"},
}
m["tup-gua"] = {
"Tupi-Guarani",
148610,
"tup",
aliases = {"Tupí-Guaraní"},
}
m["tuw"] = {
"ngữ hệ Tungus",
34230,
"Ngữ hệ Tungus",
"Tungus",
aliases = {"Mãn-Tungus"},
}
m["tuw-ewe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ewenic",
105889448,
"tuw",
"Nhóm ngôn ngữ Ewenic",
"Ewenic",
aliases = {"Bắc Tungus"},
}
m["tuw-jrc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nữ Chân",
105889432,
"tuw",
"Nhóm ngôn ngữ Nữ Chân",
"Nữ Chân",
aliases = {"Mãn"},
}
m["tuw-nan"] = {
"Nanaic",
105889264,
"tuw",
}
m["tuw-udg"] = {
"nhóm ngôn ngữ Udeghe",
105889266,
"tuw",
"Nhóm ngôn ngữ Udeghe",
"Udeghe",
}
m["urj"] = {
"ngữ hệ Ural",
34113,
"Ngữ hệ Ural",
"Ural",
varieties = {"Finn-Ugria"},
}
m["urj-fin"] = {
"nhóm ngôn ngữ Finn",
33328,
"urj",
"Nhóm ngôn ngữ Finn",
"Finn",
aliases = {"Baltic-Finn", "Balto-Finn", "Fenn"},
}
m["urj-mdv"] = {
"Mordvinic",
627313,
"urj",
}
m["urj-prm"] = {
"Permic",
161493,
"urj",
}
m["urj-ugr"] = {
"Ugric",
156631,
"urj",
}
m["wak"] = {
"ngữ hệ Wakashan",
60069,
"Ngữ hệ Wakashan",
"Wakashan",
}
m["wen"] = {
"Sorbian",
25442,
"zlw",
aliases = {"Lusatian", "Wendish"},
}
m["xgn"] = {
"ngữ hệ Mông Cổ",
33750,
"qfa-xgs",
"Ngữ hệ Mông Cổ",
"Mông Cổ",
aliases = {"Mông Cổ"},
}
m["xgn-cen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Mông Cổ",
28719447,
"xgn",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Mông Cổ",
"Trung Mông Cổ",
protoLanguage = "xng-lat",
}
m["xgn-sou"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Mông Cổ",
nil,
"xgn",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Mông Cổ",
"Nam Mông Cổ",
protoLanguage = "xng-ear",
}
m["xgn-shr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Shirongol",
107539435,
"xgn-sou",
"Nhóm ngôn ngữ Shirongol",
"Shirongol",
}
m["xme"] = {
"Median",
nil,
"ira-mpr",
protoLanguage = "xme-old",
}
m["xme-ttc"] = {
"Tatic",
nil,
"xme",
}
m["xnd"] = {
"Na-Dene",
26986,
"qfa-dny",
aliases = {"Na-Dené"},
}
m["xsc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Scythia",
nil,
"ira-nei",
"Nhóm ngôn ngữ Scythia",
"Scythia",
}
m["xsc-sak"] = {
"Sakan",
nil,
"xsc-skw",
aliases = {"Saka"},
}
m["xsc-sar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sarmatia",
nil,
"xsc",
"Nhóm ngôn ngữ Sarmatia",
"Sarmatia",
}
m["xsc-skw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Saka-Wakhi",
nil,
"xsc",
"Nhóm ngôn ngữ Saka-Wakhi",
"Saka-Wakhi",
}
m["yok"] = {
"Yokuts",
34249,
"nai-you",
aliases = {"Yokutsan", "Mariposan", "Mariposa"},
}
m["ypk"] = {
"Yupik",
27970,
"esx-esk",
aliases = {"Yup'ik", "Yuit"},
}
m["yrk"] = {
"Nenets",
36452,
"syd",
}
m["zhx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hán",
33857,
"sit-sba",
"Nhóm ngôn ngữ Hán",
"Hán",
aliases = {"Sinitic", "Chinese"},
protoLanguage = "och",
}
m["zhx-com"] = {
"Mân ven biển",
20667215,
"zhx-min",
aliases = {"Coastal Min"},
}
m["zhx-inm"] = {
"Mân nội địa",
20667237,
"zhx-min",
aliases = {"Inland Min"},
}
m["zhx-man"] = {
"Quan thoại",
nil,
"zhx",
protoLanguage = "cmn-ear",
aliases = {"Mandarinic"},
}
m["zhx-min"] = {
"Mân",
56504,
"zhx",
aliases = {"Min"},
}
m["zhx-nan"] = {
"Mân Nam",
36495,
"zhx-com",
aliases = {"Southern Min"},
}
m["zhx-pin"] = {
"Bình thoại",
2735715,
"zhx",
protoLanguage = "ltc",
aliases = {"Pinghua"},
}
m["zhx-yue"] = {
"Quảng Châu",
7033959,
"zhx",
protoLanguage = "ltc",
aliases = {"Yue"},
}
m["zle"] = {
"nhóm ngôn ngữ Slav Đông",
144713,
"sla",
"Nhóm ngôn ngữ Slav Đông",
"Slav Đông",
}
m["zls"] = {
"nhóm ngôn ngữ Slav Nam",
146665,
"sla",
"Nhóm ngôn ngữ Slav Nam",
"Slav Nam",
}
m["zlw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Slav Tây",
145852,
"sla",
"Nhóm ngôn ngữ Slav Tây",
"Slav Tây",
}
m["zlw-lch"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lechite",
742782,
"zlw",
"Nhóm ngôn ngữ Lechite",
"Lechite",
aliases = {"Lechitic","Lekhitic"},
}
m["zlw-pom"] = {
"Pomeranian",
nil,
"zlw-lch",
}
m["znd"] = {
"Zande",
8066072,
"nic-ubg",
}
return require("Module:languages").finalizeData(m, "family")
sxq6uak8bu217dorvuxytjhoxe28csn
2513314
2513310
2026-08-12T05:26:18Z
Hiyuune
50834
2513314
Scribunto
text/plain
--[=[
This module contains definitions for all language family codes on Wiktionary.
]=]--
local m = {}
m["aav"] = {
"ngữ hệ Nam Á",
33199,
"Ngữ hệ Nam Á",
"Nam Á",
aliases = {"Nam Á"},
}
m["aav-khs"] = {
"nhóm ngôn ngữ Khasi",
3073734,
"aav",
"Nhóm ngôn ngữ Khasi",
"Khasi",
aliases = {"Khasi"},
}
m["aav-nic"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nicobar",
217380,
"aav",
"Nhóm ngôn ngữ Nicobar",
"Nicobar",
}
m["aav-pkl"] = {
"nhóm ngôn ngữ Pnar-Khasi-Lyngngam",
nil,
"aav-khs",
"Nhóm ngôn ngữ Pnar-Khasi-Lyngngam",
"Pnar-Khasi-Lyngngam",
}
m["afa"] = {
"ngữ hệ Phi-Á",
25268,
aliases = {"Phi Á"},
"Ngữ hệ Phi-Á",
"Phi-Á",
}
m["alg"] = {
"nhóm ngôn ngữ Algonquin",
33392,
"aql",
"Nhóm ngôn ngữ Algonquin",
"Algonquin",
}
m["alg-abp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Abenaki-Penobscot",
197936,
"alg-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Abenaki-Penobscot",
"Abenaki-Penobscot",
}
m["alg-ara"] = {
"nhóm ngôn ngữ Arapahoe",
2153686,
"alg",
"Nhóm ngôn ngữ Arapahoe",
"Arapahoe",
}
m["alg-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Algonquin",
2257525,
"alg",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Algonquin",
"Đông Algonquin",
}
m["alg-sfk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sac-Fox-Kickapoo",
1440172,
"alg",
"Nhóm ngôn ngữ Sac-Fox-Kickapoo",
"Sac-Fox-Kickapoo",
}
m["alv"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương-Congo",
771124,
"nic",
"Nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương-Congo",
"Đại Tây Dương-Congo",
}
m["alv-aah"] = {
"Ayere-Ahan",
750953,
"alv-von",
}
m["alv-ada"] = {
"Adamawa",
32906,
"alv-sav",
}
m["alv-bag"] = {
"Baga",
2746083,
"alv-mel",
}
m["alv-bak"] = {
"Bak",
1708174,
"alv-sng",
}
m["alv-bam"] = {
"Bambukic",
4853456,
"alv-ada",
aliases = {"Yungur-Jen"},
}
m["alv-bny"] = {
"Banyum",
2892477,
"alv-nyn",
}
m["alv-bua"] = {
"Bua",
4982094,
"alv-mbd",
}
m["alv-bwj"] = {
"Bikwin-Jen",
84542501,
"alv-bam",
}
m["alv-cng"] = {
"Cangin",
1033184,
"alv-fwo",
}
m["alv-ctn"] = {
"Central Tano",
1658486,
"alv-ptn",
aliases = {"Akan"},
}
m["alv-dlt"] = {
"Delta Edoid",
nil,
"alv-edo",
}
m["alv-dur"] = {
"Duru",
5316788,
"alv-lni",
}
m["alv-ede"] = {
"Ede",
35368,
"alv-yor",
}
m["alv-edk"] = {
"Edekiri",
5336735,
"alv-yrd",
}
m["alv-edo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Edoid",
1287469,
"alv-von",
"Nhóm ngôn ngữ Edoid",
"Edoid",
}
m["alv-eeo"] = {
"Edo-Esan-Ora",
12630439,
"alv-nce",
}
m["alv-fli"] = {
"Fali",
3450166,
"alv",
}
m["alv-fwo"] = {
"Fula-Wolof",
12631267,
"alv-sng",
}
m["alv-gba"] = {
"Gbaya",
3099986,
"alv-sav",
protoLanguage = "gba",
}
m["alv-gbe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Gbe",
668284,
"alv-von",
"Nhóm ngôn ngữ Gbe",
"Gbe",
}
m["alv-gbf"] = {
"Eastern Gbaya",
nil,
"alv-gba",
}
m["alv-gbs"] = {
"Southern Gbaya",
nil,
"alv-gba",
}
m["alv-gbw"] = {
"Western Gbaya",
nil,
"alv-gba",
}
m["alv-gda"] = {
"Ga-Dangme",
3443338,
"alv-kwa",
}
m["alv-gng"] = {
"Guang",
684009,
"alv-ptn",
}
m["alv-gtm"] = {
"Ghana-Togo Mountain",
493020,
"alv-kwa",
aliases = {"Togo Remnant", "Central Togo"},
}
m["alv-hei"] = {
"nhóm ngôn ngữ Heiban",
108752116,
"alv-the",
"Nhóm ngôn ngữ Heiban",
"Heiban",
}
m["alv-ido"] = {
"Idomoid",
974196,
"alv-von",
}
m["alv-igb"] = {
"Igboid",
1429100,
"alv-von",
}
m["alv-jfe"] = {
"Jola-Felupe",
1708174,
"alv-jol",
aliases = {"Ejamat"},
}
m["alv-jol"] = {
"Jola",
35176,
"alv-bak",
aliases = {"Diola"},
}
m["alv-kim"] = {
"Kim",
6409701,
"alv-mbd",
}
m["alv-kis"] = {
"Kissi",
35696,
"alv-mel",
}
m["alv-krb"] = {
"Karaboro",
4213541,
"alv-snf",
}
m["alv-ktg"] = {
"Ka-Togo",
5972796,
"alv-gtm",
}
m["alv-kul"] = {
"Kulango",
16977424,
"alv-sav",
aliases = {"Kulango-Lorhon", "Kulango-Lorom"},
}
m["alv-kwa"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kwa",
33430,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Kwa",
"Kwa",
}
m["alv-lag"] = {
"Lagoon",
111210042,
"alv-kwa",
}
m["alv-lek"] = {
"Leko",
6520642,
otherNames = {"Sambaic"}, -- appears to be an alias in Glottolog
"alv-lni",
}
m["alv-lim"] = {
"Limba",
35825,
"alv",
}
m["alv-lni"] = {
"Leko-Nimbari",
1708170,
"alv-ada",
otherNames = {"Central Adamawa"},
aliases = {"Chamba-Mumuye"},
}
m["alv-mbd"] = {
"Mbum-Day",
6799816,
"alv-ada",
}
m["alv-mbm"] = {
"Mbum",
6799814,
"alv-mbd",
}
m["alv-mel"] = {
"Mel",
12122355,
"alv",
}
m["alv-mum"] = {
"Mumuye",
84607009,
"alv-mye",
}
m["alv-mye"] = {
"Mumuye-Yendang",
6935539,
"alv-lni",
}
m["alv-nal"] = {
"Nalu",
nil,
"alv-sng",
}
m["alv-nce"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc-Trung Edoid",
16110869,
"alv-edo",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc-Trung Edoid",
"Bắc-Trung Edoid",
}
m["alv-ngb"] = {
"Nupe-Gbagyi",
12638649,
"alv-nup",
aliases = {"Nupe-Gbari"},
}
m["alv-ntg"] = {
"Na-Togo",
nil,
"alv-gtm",
}
m["alv-nup"] = {
"Nupoid",
1429143,
"alv-von",
}
m["alv-nwd"] = {
"Northwestern Edoid",
16111012,
"alv-edo",
}
m["alv-nyn"] = {
"Nyun",
nil,
"alv-fwo",
}
m["alv-pap"] = {
"Papel",
7132562,
"alv-bak",
}
m["alv-pph"] = {
"Phla-Pherá",
3849625,
"alv-gbe",
aliases = {"Phla–Pherá"},
}
m["alv-ptn"] = {
"Potou-Tano",
1475003,
"alv-kwa",
}
m["alv-sav"] = {
"nhóm ngôn ngữ Savanna",
4403672,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Savanna}",
"Savanna",
aliases = {"Savannas"},
}
m["alv-sma"] = {
"Suppire-Mamara",
4446348,
"alv-snf",
}
m["alv-snf"] = {
"nhóm ngôn ngữ Senufo",
33795,
"alv",
"Nhóm ngôn ngữ Senufo",
"Senufo",
aliases = {"Senufic", "Senoufo"},
}
m["alv-sng"] = {
"nhóm ngôn ngữ Senegambia",
1708753,
"alv",
"Nhóm ngôn ngữ Senegambia",
"Senegambia",
}
m["alv-snr"] = {
"Senari",
4416084,
"alv-snf",
}
m["alv-swd"] = {
"Southwestern Edoid",
12633903,
"alv-edo",
}
m["alv-tal"] = {
"Talodi",
12643302,
"alv-the",
}
m["alv-tdj"] = {
"Tagwana-Djimini",
7675362,
"alv-snf",
}
m["alv-ten"] = {
"Tenda",
3217535,
"alv-fwo",
}
m["alv-the"] = {
"nhóm ngôn ngữ Talodi-Heiban",
1521145,
"alv",
"Nhóm ngôn ngữ Talodi-Heiban",
"Talodi-Heiban",
}
m["alv-von"] = {
"nhóm ngôn ngữ Volta-Niger",
34177,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Volta-Niger",
"Volta-Niger",
}
m["alv-wan"] = {
"Wara-Natyoro",
7968830,
"alv-sav",
}
m["alv-wjk"] = {
"Waja-Kam",
nil,
"alv-ada",
}
m["alv-yek"] = {
"nhóm ngôn ngữ Yekhee",
nil,
"alv-nce",
"Nhóm ngôn ngữ Yekhee",
"Yekhee",
}
m["alv-yor"] = {
"Yoruba",
nil,
"alv-edk",
}
m["alv-yrd"] = {
"Yoruboid",
1789745,
"alv-von",
}
m["alv-yun"] = {
"Yungur",
84601642,
"alv-bam",
aliases = {"Bena-Mboi"},
}
m["apa"] = {
"Apachean",
27758,
"ath",
aliases = {"Southern Athabaskan"},
}
m["aqa"] = {
"Alacalufan",
1288430,
}
m["aql"] = {
"ngữ hệ Algic",
721612,
"Ngữ hệ Algic",
"Algic",
aliases = {"Algonquin-Ritwan", "Algonquin-Wiyot-Yurok"},
}
m["art"] = {
"constructed",
33215,
"qfa-not",
aliases = {"artificial", "planned"},
}
m["ath"] = {
"Athabaskan",
27475,
"xnd",
}
m["ath-nor"] = {
"North Athabaskan",
20738,
"ath",
aliases = {"Northern Athabaskan"},
}
m["ath-pco"] = {
"Pacific Coast Athabaskan",
20654,
"ath",
}
m["auf"] = {
"Arauan",
626772,
aliases = {"Arahuan", "Arauán", "Arawa", "Arawan", "Arawán"},
}
--[=[
Exceptional language and family codes for Australian Aboriginal languages
can use the prefix "aus-", though "aus" is no longer itself a family code.
]=]--
m["aus-arn"] = {
"Arnhem",
2581700,
aliases = {"Gunwinyguan", "Macro-Gunwinyguan"},
}
m["aus-bub"] = {
"Bunuban",
2495148,
aliases = {"Bunaban"},
}
m["aus-cww"] = {
"Central New South Wales",
5061507,
"aus-pam",
}
m["aus-dal"] = {
"Daly",
2478079,
}
m["aus-dyb"] = {
"Dyirbalic",
1850666,
"aus-pam",
}
m["aus-gar"] = {
"Garawan",
5521951,
}
m["aus-gun"] = {
"Gunwinyguan",
2581700,
"aus-arn",
aliases = {"Gunwingguan"},
}
m["aus-jar"] = {
"Jarrakan",
2039423,
}
m["aus-kar"] = {
"Karnic",
4215578,
"aus-pam",
}
m["aus-mir"] = {
"Mirndi",
4294095,
}
m["aus-nga"] = {
"Ngayarda",
16153490,
"aus-psw",
}
m["aus-nyu"] = {
"Nyulnyulan",
2039408,
}
m["aus-pam"] = {
"ngữ hệ Pama–Nyungar",
33942,
"Ngữ hệ Pama–Nyungar",
"Pama–Nyungar",
}
m["aus-pmn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Paman",
2640654,
"aus-pam",
"Nhóm ngôn ngữ Paman",
"Paman",
}
m["aus-psw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Nam Pama–Nyungar",
2258160,
"aus-pam",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Nam Pama–Nyungar",
"Tây Nam Pama–Nyungar",
}
m["aus-rnd"] = {
"Arandic",
4784071,
"aus-pam",
}
m["aus-tnk"] = {
"Tangkic",
1823065,
}
m["aus-wdj"] = {
"ngữ hệ Iwaidja",
4196968,
"Ngữ hệ Iwaidja",
"Iwaidja",
aliases = {"Yiwaidjan"},
}
m["aus-wor"] = {
"Worrorran",
2038619,
}
m["aus-yid"] = {
"Yidinyic",
4205849,
"aus-pam",
}
m["aus-yng"] = {
"Yangmanic",
42727644,
}
m["aus-yol"] = {
"Yolngu",
2511254,
"aus-pam",
aliases = {"Yolŋu", "Yolngu Matha"},
}
m["aus-yuk"] = {
"Yuin-Kuric",
3833021,
"aus-pam",
}
m["awd"] = {
"ngữ hệ Arawak",
626753,
"Ngữ hệ Arawak",
"Arawak",
aliases = {"Maipure", "Maipuran"},
}
m["awd-nwk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nawiki",
nil,
"awd",
"Nhóm ngôn ngữ Nawiki",
"Nawiki",
aliases = {"Newiki"},
}
m["awd-taa"] = {
"Ta-Arawakan",
7672731,
"awd",
aliases = {"Ta-Arawak", "Ta-Maipurean"},
}
m["azc"] = {
"ngữ hệ Ute-Aztec",
34073,
"Ngữ hệ Ute-Aztec",
"Ute-Aztec",
aliases = {"Uto-Aztekan"},
}
m["azc-cup"] = {
"Cupan",
19866871,
"azc-tak",
}
m["azc-dur"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nahua Durango",
2386361,
"azc-nah",
"Nhóm ngôn ngữ Nahua Durango",
"Nahua Durango",
aliases = {"Mexicanero"}
}
m["azc-hua"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nahua Huasteca",
3832950,
"azc-nah",
"Nhóm ngôn ngữ Nahua Huasteca",
"Nahua Huasteca"
}
m["azc-nah"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nahua",
11965602,
"azc",
"Nhóm ngôn ngữ Nahua",
"Nahua",
aliases = {"Aztec"},
}
m["azc-num"] = {
"nhóm ngôn ngữ Numic",
2657541,
"azc",
"Nhóm ngôn ngữ Numic",
"Numic",
}
m["azc-pim"] = {
"nhóm ngôn ngữ Piman",
7194600,
"azc",
"Nhóm ngôn ngữ Piman",
"Piman",
aliases = {"Tepiman"},
}
m["azc-tak"] = {
"Takic",
1280305,
"azc",
}
m["azc-trc"] = {
"Taracahitic",
4245032,
"azc",
aliases = {"Taracahitan"},
}
m["bad"] = {
"Banda",
806234,
"nic-ubg",
}
m["bad-cnt"] = {
"Central Banda",
3438391,
"bad",
}
m["bai"] = {
"Bamileke",
806005,
"nic-gre",
}
m["bat"] = {
"nhóm ngôn ngữ gốc Balt",
33136,
"ine-bsl",
"Nhóm ngôn ngữ gốc Balt",
"gốc Balt",
}
m["bat-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Balt",
149944,
"bat",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Balt",
"Đông Balt",
}
m["bat-wes"] = {
"West Baltic",
149946,
"bat",
}
m["ber"] = {
"nhóm ngôn ngữ Berber",
25448,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Berber",
"Berber",
aliases = {"Tamazight"},
}
m["bnt"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bantu",
33146,
"nic-bds",
"Nhóm ngôn ngữ Bantu",
"Bantu",
}
m["bnt-baf"] = {
"Bafia",
799784,
"bnt",
}
m["bnt-bbo"] = {
"Bafo-Bonkeng",
nil,
"bnt-saw",
}
m["bnt-bdz"] = {
"Boma-Dzing",
1729203,
"bnt",
}
m["bnt-bek"] = {
"Bekwilic",
nil,
"bnt-ndb",
}
m["bnt-bki"] = {
"Bena-Kinga",
16113307,
"bnt-bne",
}
m["bnt-bmo"] = {
"Bangi-Moi",
nil,
"bnt-bnm",
}
m["bnt-bne"] = {
"Northeast Bantu",
7057832,
"bnt",
}
m["bnt-bnm"] = {
"Bangi-Ntomba",
806477,
"bnt-bte",
}
m["bnt-boa"] = {
"Boan",
4931250,
"bnt",
aliases = {"Buan", "Ababuan"},
}
m["bnt-bot"] = {
"Botatwe",
4948532,
"bnt",
}
m["bnt-bsa"] = {
"nhóm ngôn ngữ Basaa",
809739,
"bnt",
"Nhóm ngôn ngữ Basaa",
"Basaa",
}
m["bnt-bsh"] = {
"Bushoong",
5001551,
"bnt-bte",
}
m["bnt-bso"] = {
"Southern Bantu",
980498,
"bnt",
}
m["bnt-bta"] = {
"Bati-Angba",
4869303,
"bnt-boa",
otherNames = {"Late Bomokandian"},
aliases = {"Bwa"},
}
m["bnt-btb"] = {
"Beti",
35118,
"bnt",
}
m["bnt-bte"] = {
"Bangi-Tetela",
4855181,
"bnt",
}
m["bnt-bun"] = {
"Buja-Ngombe",
4986733,
"bnt-mbb",
}
m["bnt-chg"] = {
"Chaga",
33016,
"bnt-cht",
}
m["bnt-cht"] = {
"Chaga-Taita",
nil,
"bnt-bne",
}
m["bnt-clu"] = {
"Chokwe-Luchazi",
3339273,
"bnt",
}
m["bnt-com"] = {
"Comorian",
33077,
"bnt-sab",
}
m["bnt-glb"] = {
"Great Lakes Bantu",
5599420,
"bnt-bne",
}
m["bnt-haj"] = {
"Haya-Jita",
25502360,
"bnt-glb",
}
m["bnt-kak"] = {
"Kako",
nil,
"bnt-pob",
}
m["bnt-kav"] = {
"Kavango",
116544179,
"bnt-ksb",
}
m["bnt-kbi"] = {
"Komo-Bira",
6428591,
"bnt-boa",
}
m["bnt-kel"] = {
"Kele",
1738162,
"bnt-kts",
aliases = {"Sheke"},
}
m["bnt-kil"] = {
"Kilombero",
6408121,
"bnt",
}
m["bnt-kka"] = {
"Kikuyu-Kamba",
18419596,
"bnt-bne",
aliases = {"Thagiicu"},
}
m["bnt-kmb"] = {
"Kimbundu",
16947687,
"bnt",
}
m["bnt-kng"] = {
"Kongo",
6429214,
"bnt",
}
m["bnt-kpw"] = {
"Kpwe",
36428,
"bnt-saw",
}
m["bnt-ksb"] = {
"Kavango-Southwest Bantu",
6379098,
"bnt",
}
m["bnt-kts"] = {
"Kele-Tsogo",
6385577,
"bnt",
}
m["bnt-lbn"] = {
"Luban",
4536504,
"bnt",
}
m["bnt-leb"] = {
"Lebonya",
6511395,
"bnt",
}
m["bnt-lgb"] = {
"Lega-Binja",
6517694,
"bnt",
}
m["bnt-lok"] = {
"Logooli-Kuria",
nil,
"bnt-glb",
}
m["bnt-lub"] = {
"Luba",
nil,
"bnt-lbn",
}
m["bnt-lun"] = {
"Lunda",
6704091,
"bnt",
}
m["bnt-mak"] = {
"Makua",
6740431,
"bnt-bso",
aliases = {"Makhuwa"},
}
m["bnt-mbb"] = {
"Mboshi-Buja",
6799764,
"bnt",
}
m["bnt-mbe"] = {
"Mbole-Enya",
6799728,
"bnt",
}
m["bnt-mbi"] = {
"Mbinga",
nil,
"bnt-rur",
}
m["bnt-mbo"] = {
"Mboshi",
6799763,
"bnt-mbb",
}
m["bnt-mbt"] = {
"Mbete",
1346910,
"bnt-tmb",
aliases = {"Mbere"},
}
m["bnt-mby"] = {
"Mbeya",
nil,
"bnt-ruk",
}
m["bnt-mij"] = {
"Mijikenda",
6845474,
"bnt-sab",
}
m["bnt-mka"] = {
"Makaa",
nil,
"bnt-ndb",
}
m["bnt-mne"] = {
"Manenguba",
31147471,
"bnt",
aliases = {"Mbo", "Ngoe"},
}
m["bnt-mnj"] = {
"Makaa-Njem",
1603899,
"bnt-pob",
}
m["bnt-mon"] = {
"Mongo",
nil,
"bnt-bnm",
}
m["bnt-mra"] = {
"Mbugwe-Rangi",
6799795,
"bnt",
}
m["bnt-msl"] = {
"Masaba-Luhya",
12636428,
"bnt-glb",
}
m["bnt-mwi"] = {
"Mwika",
nil,
"bnt-ruk",
}
m["bnt-ncb"] = {
"Northeast Coast Bantu",
7057848,
"bnt-bne",
}
m["bnt-ndb"] = {
"Ndzem-Bomwali",
nil,
"bnt-mnj",
}
m["bnt-ngn"] = {
"Ngondi-Ngiri",
7022532,
"bnt-mbb",
}
m["bnt-ngu"] = {
"Nguni",
961559,
"bnt-bso",
aliases = {"Ngoni"},
}
m["bnt-nya"] = {
"Nyali",
7070832,
"bnt-leb",
}
m["bnt-nyb"] = {
"Nyanga-Buyi",
7070882,
"bnt",
}
m["bnt-nyg"] = {
"Nyoro-Ganda",
12638666,
"bnt-glb",
}
m["bnt-nys"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nyasa",
7070921,
"bnt",
"Nhóm ngôn ngữ Nyasa",
"Nyasa",
}
m["bnt-nze"] = {
"Nzebi",
1755498,
"bnt-tmb",
aliases = {"Njebi"},
}
m["bnt-ova"] = {
"Ovambo",
36489,
"bnt-swb",
aliases = {"Oshivambo", "Oshiwambo", "Owambo"},
}
m["bnt-par"] = {
"Pare",
nil,
"bnt-ncb",
}
m["bnt-pen"] = {
"Pende",
7162373,
"bnt",
}
m["bnt-pob"] = {
"Pomo-Bomwali",
nil,
"bnt",
}
m["bnt-ruk"] = {
"Rukwa",
7378902,
"bnt",
}
m["bnt-run"] = {
"Rungwe",
nil,
"bnt-ruk",
}
m["bnt-rur"] = {
"Rufiji-Ruvuma",
7377947,
"bnt",
}
m["bnt-ruv"] = {
"Ruvu",
nil,
"bnt-ncb",
}
m["bnt-rvm"] = {
"Ruvuma",
nil,
"bnt-rur",
}
m["bnt-sab"] = {
"Sabaki",
2209395,
"bnt-ncb",
}
m["bnt-saw"] = {
"Sawabantu",
532003,
"bnt",
}
m["bnt-sbi"] = {
"Sabi",
7396071,
"bnt",
}
m["bnt-seu"] = {
"Seuta",
nil,
"bnt-ncb",
}
m["bnt-shh"] = {
"Shi-Havu",
nil,
"bnt-glb",
}
m["bnt-sho"] = {
"Shona",
2904660,
"bnt",
}
m["bnt-sir"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sira",
1436372,
"bnt",
"Nhóm ngôn ngữ Sira",
"Sira",
aliases = {"Shira-Punu"},
}
m["bnt-ske"] = {
"Soko-Kele",
nil,
"bnt-bte",
}
m["bnt-sna"] = {
"Sena",
nil,
"bnt-nys",
}
m["bnt-sts"] = {
"Sotho-Tswana",
2038386,
"bnt-bso",
}
m["bnt-swb"] = {
"Southwest Bantu",
116543539,
"bnt-ksb",
}
m["bnt-swh"] = {
"Swahili",
nil,
"bnt-sab",
}
m["bnt-tek"] = {
"Teke",
36528,
"bnt-tmb",
}
m["bnt-tet"] = {
"Tetela",
7706059,
"bnt-bte",
}
m["bnt-tkc"] = {
"Central Teke",
36473,
"bnt-tek",
}
m["bnt-tkm"] = {
"Takama",
nil,
"bnt-bne",
}
m["bnt-tmb"] = {
"Teke-Mbede",
7695332,
"bnt",
aliases = {"Teke-Mbere"},
}
m["bnt-tso"] = {
"Tsogo",
2458420,
otherNames = {"Okani"}, --appears to be an alias in Glottolog
"bnt-kts",
}
m["bnt-tsr"] = {
"Tswa-Ronga",
12643962,
"bnt-bso",
}
m["bnt-yak"] = {
"Yaka",
8047027,
"bnt",
}
m["bnt-yko"] = {
"Yasa-Kombe",
nil,
"bnt-saw",
}
m["bnt-zbi"] = {
"Zamba-Binza",
nil,
"bnt-bnm",
}
m["btk"] = {
"Batak",
1998595,
"poz-nws",
}
--[=[
Exceptional language and family codes for Central American Indian languages
may use the prefix "cai-", though "cai" is no longer itself a family code.
]=]--
--[=[
Exceptional language and family codes for Caucasian languages can use
the prefix "cau-", though "cau" is no longer itself a family code.
]=]--
m["cau-abz"] = {
"nhóm ngôn ngữ Abkhaz-Abaza",
4663617,
"cau-nwc",
"Nhóm ngôn ngữ Abkhaz-Abaza",
"Abkhaz-Abaza",
otherNames = {"Abkhaz-Tapanta"},
aliases = {"Abazgi"},
}
m["cau-and"] = {
"nhóm ngôn ngữ Andic",
492152,
"cau-ava",
"Nhóm ngôn ngữ Andic",
"Andic",
aliases = {"Andian"},
}
m["cau-ava"] = {
"nhóm ngôn ngữ Avar-Andic",
4827766,
"cau-nec",
"Nhóm ngôn ngữ Avar-Andic",
"Avar-Andic",
aliases = {"Avar-Andian", "Avar-Andi", "Avaro-Andian"},
}
m["cau-cir"] = {
"Circassian",
858543,
"cau-nwc",
aliases = {"Cherkess"},
}
m["cau-drg"] = {
"Dargwa",
5222637,
"cau-nec",
otherNames = {"Dargin"},
}
m["cau-esm"] = {
"Eastern Samur",
nil,
"cau-sam",
}
m["cau-ets"] = {
"East Tsezian",
121437666,
"cau-tsz",
aliases = {"East Tsezic", "East Didoic"},
}
m["cau-lzg"] = {
"Lezghian",
2144370,
"cau-nec",
aliases = {"Lezgi", "Lezgian", "Lezgic"},
}
m["cau-nkh"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nakh",
24441,
"cau-nec",
"Nhóm ngôn ngữ Nakh",
"Nakh",
aliases = {"Bắc-Trung Kavkaz"},
}
m["cau-nec"] = {
"ngữ hệ Đông Bắc Kavkaz",
27387,
"Ngữ hệ Đông Bắc Kavkaz",
"Đông Bắc Kavkaz",
aliases = {"Dagestania", "Nakho-Dagestania", "Caspi"},
}
m["cau-nwc"] = {
"ngữ hệ Tây Bắc Kavkaz",
33852,
"Ngữ hệ Tây Bắc Kavkaz",
"Tây Bắc Kavkaz",
aliases = {"Abkhazo-Adyghean", "Abkhaz-Adyghe", "Pontic"},
}
m["cau-sam"] = {
"Samur",
15229151,
"cau-lzg",
}
m["cau-ssm"] = {
"Southern Samur",
nil,
"cau-sam",
}
m["cau-tsz"] = {
"Tsezian",
1651530,
"cau-nec",
aliases = {"Tsezic", "Didoic"},
}
m["cau-vay"] = {
"Vainakh",
4102486,
"cau-nkh",
aliases = {"Veinakh", "Vaynakh"},
}
m["cau-wsm"] = {
"Western Samur",
nil,
"cau-sam",
}
m["cau-wts"] = {
"West Tsezian",
121437697,
"cau-tsz",
aliases = {"West Tsezic", "West Didoic"},
}
m["cba"] = {
"Chibchan",
520478,
"qfa-mch", -- or none if Macro-Chibchan is considered undemonstrated
}
m["ccs"] = {
"ngữ hệ Kartvelia",
34030,
"Ngữ hệ Kartvelia",
"Kartvelia",
aliases = {"Ngoại Kavkaz"},
}
m["ccs-gzn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Gruzia-Zan",
34030,
"ccs",
"Nhóm ngôn ngữ Gruzia-Zan",
"Gruzia-Zan",
aliases = {"Karto-Zan"},
}
m["ccs-zan"] = {
"Zan",
2606912,
"ccs-gzn",
aliases = {"Zanuri", "Colchian"},
}
m["cdc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tchad",
33184,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Tchad",
"Tchad",
}
m["cdc-cbm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Tchad",
2251547,
"cdc",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Tchad",
"Trung Tchad",
aliases = {"Biu-Mandara"},
}
m["cdc-est"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Tchad",
2276221,
"cdc",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Tchad",
"Đông Tchad",
}
m["cdc-mas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Masa",
2136092,
"cdc",
"Nhóm ngôn ngữ Masa",
"Masa",
}
m["cdc-wst"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Tchad",
2447774,
"cdc",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Tchad",
"Tây Tchad",
}
m["cdd"] = {
"Caddoan",
1025090,
}
m["cel"] = {
"nhóm ngôn ngữ Celt",
25293,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Celt",
"Celt",
}
m["cel-bry"] = {
"nhóm ngôn ngữ Britton",
156877,
"cel-ins",
"Nhóm ngôn ngữ Britton",
"Britton",
aliases = {"Brittonic"},
}
m["cel-brs"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Nam Britton",
2612853,
"cel-bry",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Nam Britton",
"Tây Nam Britton",
aliases = {"Southwestern Brittonic"},
}
m["cel-brw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Britton",
593069,
"cel-bry",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Britton",
"Tây Britton",
aliases = {"Western Brittonic"},
}
m["cel-con"] = {
"Continental Celtic",
215566,
"cel",
}
m["cel-gae"] = {
"Goidelic",
56433,
"cel-ins",
aliases = {"Gaelic"},
protoLanguage = "pgl",
}
m["cel-his"] = {
"Hispano-Celtic",
4204136,
"cel-con",
}
m["cel-ins"] = {
"nhóm ngôn ngữ Celt hải đảo",
214506,
"cel",
"Nhóm ngôn ngữ Celt hải đảo",
"Celt hải đảo",
}
m["chi"] = {
"Chimakuan",
1073088,
}
m["chm"] = {
"Mari",
973685,
"urj",
}
m["cmc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Chăm",
2997506,
"poz-mcm",
"Nhóm ngôn ngữ Chăm",
"Chăm",
}
m["crp"] = {
"creole or pidgin",
nil,
"qfa-not",
}
m["csu"] = {
"Central Sudanic",
190822,
"ssa",
}
m["csu-bba"] = {
"Bongo-Bagirmi",
3505042,
"csu",
}
m["csu-bbk"] = {
"Bongo-Baka",
4941917,
"csu-bba",
}
m["csu-bgr"] = {
"Bagirmi",
4841948,
"csu-bba",
aliases = {"Bagirmic"},
}
m["csu-bkr"] = {
"Birri-Kresh",
nil,
"csu",
}
m["csu-ecs"] = {
"Eastern Central Sudanic",
16911698,
"csu",
aliases = {"East Central Sudanic", "Central Sudanic East", "Lendu-Mangbetu"},
}
m["csu-kab"] = {
"Kaba",
6343715,
"csu-bba",
}
m["csu-lnd"] = {
"Lendu",
6522357,
"csu-ecs",
aliases = {"Lenduic"},
}
m["csu-maa"] = {
"Mangbetu",
6748874,
"csu-ecs",
aliases = {"Mangbetu-Asoa", "Mangbetu-Asua"},
}
m["csu-mle"] = {
"Mangbutu-Lese",
17009406,
"csu-ecs",
aliases = {"Mangbutu–Efe", "Mangbutu", "Membi-Mangbutu-Efe"},
}
m["csu-mma"] = {
"Moru-Madi",
6915156,
"csu-ecs",
}
m["csu-sar"] = {
"Sara",
2036691,
"csu-bba",
}
m["csu-val"] = {
"Vale",
7909520,
"csu-bba",
}
m["cus"] = {
"nhóm ngôn ngữ Cushit",
33248,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Cushit",
"Cushit",
}
m["cus-cen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Cushit",
56569,
"cus",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Cushit",
"Trung Cushit",
}
m["cus-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Cushit",
56568,
"cus",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Cushit",
"Đông Cushit",
}
m["cus-hec"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Cushit Cao nguyên",
56524,
"cus-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Cushit Cao nguyên",
"Đông Cushit Cao nguyên"
}
m["cus-som"] = {
"nhóm ngôn ngữ Somali",
56774,
"cus-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Somali",
"Somali",
aliases = {"Sam", "Macro-Somali"},
}
m["cus-sou"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Cushit",
56525,
"cus",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Cushit",
"Nam Cushit",
}
m["day"] = {
"Land Dayak",
2760613,
"poz",
}
m["del"] = {
"Lenape",
2665761,
"alg-eas",
aliases = {"Delaware"},
}
m["den"] = {
"Slavey",
13272,
"ath-nor",
aliases = {"Slave", "Slavé"},
}
m["dmn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mande",
33681,
"nic",
"Nhóm ngôn ngữ Mande",
"Mande",
}
m["dmn-bbu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bisa-Busa",
12627956,
"dmn-mde",
"Nhóm ngôn ngữ Bisa-Busa",
"Bisa-Busa",
}
m["dmn-emn"] = {
"East Manding",
nil,
"dmn-man",
}
m["dmn-jje"] = {
"Jogo-Jeri",
nil,
"dmn-mjo",
}
m["dmn-man"] = {
"Manding",
35772,
"dmn-mmo",
}
m["dmn-mda"] = {
"Mano-Dan",
nil,
"dmn-mse",
}
m["dmn-mdc"] = {
"Central Mande",
5972907,
"dmn-mdw",
}
m["dmn-mde"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Mande",
12633080,
"dmn",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Mande",
"Đông Mande",
}
m["dmn-mdw"] = {
"Western Mande",
16113831,
"dmn",
}
m["dmn-mjo"] = {
"Manding-Jogo",
12636153,
"dmn-mdc",
}
m["dmn-mmo"] = {
"Manding-Mokole",
nil,
"dmn-mva",
}
m["dmn-mnk"] = {
"Maninka",
36186,
"dmn-emn",
}
m["dmn-mnw"] = {
"Northwestern Mande",
5972910,
"dmn-mdw",
}
m["dmn-mok"] = {
"Mokole",
16935447,
"dmn-mmo",
}
m["dmn-mse"] = {
"Southeastern Mande",
5972912,
"dmn-mde",
}
m["dmn-msw"] = {
"Southwestern Mande",
12633904,
"dmn-mdw",
}
m["dmn-mva"] = {
"Manding-Vai",
nil,
"dmn-mjo",
}
m["dmn-nbe"] = {
"Nwa-Beng",
nil,
"dmn-mse",
}
m["dmn-sam"] = {
"Samo",
36327,
"dmn-bbu",
aliases = {"Samuic"},
}
m["dmn-smg"] = {
"Samogo",
7410000,
"dmn-mnw",
aliases = {"Duun-Seenku"},
}
m["dmn-snb"] = {
"Soninke-Bobo",
16111680,
"dmn-mnw",
}
m["dmn-sya"] = {
"Susu-Yalunka",
nil,
"dmn-mdc",
}
m["dmn-vak"] = {
"Vai-Kono",
nil,
"dmn-mva",
}
m["dmn-wmn"] = {
"West Manding",
nil,
"dmn-man",
}
m["dra"] = {
"ngữ hệ Dravida",
33311,
"Ngữ hệ Dravida",
"Dravida",
}
m["dra-cen"] = {
"Central Dravidian",
68002317,
"dra",
}
m["dra-gki"] = {
"Gondi-Kui",
12631610,
"dra-sdt",
}
m["dra-gon"] = {
"Gondi",
55639812,
"dra-gki",
}
m["dra-imd"] = {
"Irula-Muduga",
nil,
"dra-tkn",
}
m["dra-kan"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kannada",
6363888,
"dra-tkn",
"Nhóm ngôn ngữ Kannada",
"Kannada",
protoLanguage = "dra-okn",
}
m["dra-kki"] = {
"Konda-Kui",
nil,
"dra-gki",
}
m["dra-kml"] = {
"Kurukh-Malto",
68002822,
"dra-nor",
}
m["dra-knk"] = {
"Kolami-Naiki",
10547037,
"dra-cen",
}
m["dra-kod"] = {
"Kodagu",
67983106,
"dra-tkd",
}
m["dra-kor"] = {
"Koraga",
33394,
"dra-tlk",
}
m["dra-mal"] = {
"Malayalamoid",
6741581,
"dra-tml",
}
m["dra-mdy"] = {
"Madiya",
27602,
"dra-gon",
}
m["dra-mlo"] = {
"Malto",
nil,
"dra-kml",
}
m["dra-mur"] = {
"Muria",
6938499,
"dra-gon",
}
m["dra-nor"] = {
"North Dravidian",
16110967,
"dra",
}
m["dra-pgd"] = {
"Parji-Gadaba",
10620428,
"dra-cen",
}
m["dra-sdo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Dravida I",
16112843, -- Wikipedia's "South Dravidian" is South Dravidian I in this scheme.
"dra-sou",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Dravida I",
"Nam Dravida I",
aliases = {"Nam Dravida"}, -- This is why I and II are used.
}
m["dra-sdt"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Dravida II",
12633975,
"dra-sou",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Dravida II",
"Nam Dravida II",
aliases = {"Nhóm ngôn ngữ Trung-Nam Dravida"},
}
m["dra-sou"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Dravida",
nil,
"dra",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Dravida",
"Nam Dravida",
}
m["dra-tam"] = {
"Tamiloid",
7681417,
"dra-tml",
protoLanguage = "oty",
}
m["dra-tel"] = {
"nhóm ngôn ngữ Telugu",
nil,
"dra-sdt",
"Nhóm ngôn ngữ Telugu",
"Telugu",
protoLanguage = "dra-ote",
}
m["dra-tkd"] = {
"Tamil-Kodagu",
25494510,
"dra-tkn",
}
m["dra-tkn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tamil-Kannada",
6478506,
"dra-sdo",
"Nhóm ngôn ngữ Tamil-Kannada",
"Tamil-Kannada",
}
m["dra-tkt"] = {
"Toda-Kota",
67983857,
"dra-tkd",
}
m["dra-tlk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tulu-Koraga",
nil,
"dra-sdo",
"Nhóm ngôn ngữ Tulu-Koraga",
"Tulu-Koraga",
}
m["dra-tml"] = {
"Tamil-Malayalam",
10690507,
"dra-tkd",
}
m["egx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ai Cập",
50868,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Ai Cập",
"Ai Cập",
protoLanguage = "egy",
}
m["esx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Eskimo-Aleut",
25946,
"Nhóm ngôn ngữ Eskimo-Aleut",
"Eskimo-Aleut",
}
m["esx-esk"] = {
"Eskimo",
25946,
"esx",
}
m["esx-inu"] = {
"Inuit",
27796,
"esx-esk",
}
m["euq"] = {
"ngữ hệ Vascon",
4669240,
"Ngữ hệ Vascon",
"Vascon",
}
m["gem"] = {
"nhóm ngôn ngữ German",
21200,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ German",
"German",
}
m["gme"] = {
"East Germanic",
108662,
"gem",
}
m["gmq"] = {
"nhóm ngôn ngữ German Bắc",
106085,
"gem",
"Nhóm ngôn ngữ German Bắc",
"German Bắc",
}
m["gmq-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Scandinavia",
3090263,
"gmq",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Scandinavia",
"Đông Scandinavia",
protoLanguage = "non-oen",
}
m["gmq-ins"] = {
"Insular Scandinavian",
nil,
"gmq-wes",
}
m["gmq-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Scandinavia",
1792570,
"gmq",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Scandinavia",
"Tây Scandinavia",
protoLanguage = "non-own",
}
m["gmw"] = {
"nhóm ngôn ngữ German Tây",
26721,
"gem",
"Nhóm ngôn ngữ German Tây",
"German Tây",
}
m["gmw-afr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Anh-Frisia",
5329170,
"gmw-nsg",
"Nhóm ngôn ngữ Anh-Frisia",
"Anh-Frisia",
}
m["gmw-nsg"] = {
"nhóm ngôn ngữ German Biển Bắc",
30134,
"gmw",
"Nhóm ngôn ngữ German Biển Bắc",
"German Biển Bắc",
}
m["gmw-ang"] = {
"nhóm ngôn ngữ Anh",
1346342,
"gmw-afr",
"Nhóm ngôn ngữ Anh",
"Anh",
protoLanguage = "ang",
}
m["gmw-fri"] = {
"Frisian",
25325,
"gmw-afr",
protoLanguage = "ofs",
}
m["gmw-frk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hạ Franken",
153050,
"gmw",
"Nhóm ngôn ngữ Hạ Franken",
"Hạ Franken",
protoLanguage = "odt",
}
m["gmw-hgm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đức cao địa",
52040,
"gmw",
"Nhóm ngôn ngữ Đức cao địa",
"Đức cao địa",
protoLanguage = "goh",
}
m["gmw-ian"] = {
"Irish Anglo-Norman",
120719384,
"gmw-ang",
protoLanguage = "enm",
}
m["gmw-lgm"] = {
"Low German",
25433,
"gmw",
protoLanguage = "osx",
}
m["grk"] = {
"nhóm ngôn ngữ gốc Hy Lạp",
2042538,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ gốc Hy Lạp",
"gốc Hy Lạp",
aliases = {"Greek"},
}
m["him"] = {
"Western Pahari",
12645574,
"inc-pah",
aliases = {"Himachali"},
}
m["hmn"] = {
"Hmong",
3307894,
"hmx",
}
m["hmx"] = {
"ngữ hệ Hmông-Miền",
33322,
"Ngữ hệ Hmông-Miền",
"Hmông-Miền",
aliases = {"Miao-Yao"},
}
m["hmx-mie"] = {
"nhóm ngôn ngữ Miền",
7992695,
"hmx",
"Nhóm ngôn ngữ Miền",
"Miền",
}
m["hok"] = {
"Hokan",
33406,
}
m["hyx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Armenia",
8785,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Armenia",
"Armenia",
}
m["iir"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ấn-Iran",
33514,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Ấn-Iran",
"Ấn-Iran",
}
m["iir-nur"] = {
"Nuristani",
161804,
"iir",
}
m["nur-nor"] = {
"Northern Nuristani",
nil,
"iir-nur",
}
m["nur-sou"] = {
"Southern Nuristani",
nil,
"iir-nur",
}
m["ijo"] = {
"Ijoid",
1325759,
"nic",
otherNames = {"Ijaw"}, -- Ijaw may be a subfamily
}
m["inc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya",
33577,
"iir",
"Nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya",
"Ấn-Arya",
aliases = {"Indic"},
}
m["inc-bas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bengal-Assam",
4179137,
"inc-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Bengal-Assam",
"Bengal-Assam",
aliases = {"Bengal-Assam", "Gauda-Kamarupa"},
}
m["inc-bhi"] = {
"Bhil",
4901727,
"inc-cen",
}
m["inc-bih"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bihar",
135305,
"inc-eas",
"Nhóm ngôn ngữ Bihar",
"Bihar",
aliases = {"Bihari"},
}
m["inc-cen"] = {
"Central Indo-Aryan",
10979187,
"inc",
}
m["inc-chi"] = {
"Chitrali",
11732797,
"inc-dar",
}
m["inc-dar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Dard",
161101,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Dard",
"Dard",
protoLanguage = "sa",
}
m["inc-dre"] = {
"Eastern Dardic",
nil,
"inc-dar",
}
m["inc-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Ấn-Arya",
16590069,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Ấn-Arya",
"Đông Ấn-Arya",
protoLanguage = "pra-mag",
}
m["inc-hie"] = {
"Eastern Hindi",
4126648,
"inc",
aliases = {"Purabiyā"},
protoLanguage = "pra-ard",
}
m["inc-hiw"] = {
"Western Hindi",
12600937,
"inc-cen",
protoLanguage = "inc-sap",
}
m["inc-hnd"] = {
"tiếng Hindustan",
11051,
"inc-hiw",
"Tiếng Hindustan",
"Hindustan",
aliases = {"Hindi-Urdu"},
protoLanguage = "hi-mid",
}
m["inc-ins"] = {
"Insular Indo-Aryan",
12179302,
"inc",
protoLanguage = "pra-hel",
}
m["inc-kas"] = {
"Kashmiric",
nil,
"inc-dre",
aliases = {"Kashmiri"},
}
m["inc-koh"] = {
"Kohistani",
111971091,
"inc-dre",
}
m["inc-kun"] = {
"Kunar",
nil,
"inc-dar",
}
m["inc-mid"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya trung đại",
3236316,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya trung đại",
"Ấn-Arya trung đại",
aliases = {"Middle Indic"},
}
m["inc-nwe"] = {
"Northwestern Indo-Aryan",
41355020,
"inc",
protoLanguage = "pra-pai",
}
m["inc-nor"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Ấn-Arya",
12642170,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Ấn-Arya",
"Bắc Ấn-Arya",
protoLanguage = "pra-kha",
}
m["inc-old"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya cổ",
118976896,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya cổ",
"Ấn-Arya cổ",
aliases = {"Old Indic"},
}
m["inc-pah"] = {
"nhóm ngôn ngữ Pahari",
946077,
"inc-nor",
"Nhóm ngôn ngữ Pahari",
"Pahari",
aliases = {"Pahadi"},
}
m["inc-pan"] = {
"Punjabi-Lahnda",
nil,
"inc-nwe",
protoLanguage = "inc-tak",
}
m["inc-pas"] = {
"Pashayi",
36670,
"inc-dar",
aliases = {"Pashai"},
}
m["inc-rom"] = {
"Romani",
13201,
"inc-wes",
aliases = {"Romany", "Gypsy", "Gipsy"},
protoLanguage = "rom",
}
m["inc-shn"] = {
"Shinaic",
12646125,
"inc-dre",
}
m["inc-snd"] = {
"Sindhi",
7522212,
"inc-nwe",
protoLanguage = "inc-vra",
}
m["inc-sou"] = {
"Southern Indo-Aryan",
12179304,
"inc",
protoLanguage = "inc-ama",
}
m["inc-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Ấn-Aryan",
nil,
"inc",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Ấn-Aryan",
"Tây Ấn-Aryan",
protoLanguage = "inc-agu",
}
m["ine"] = {
"ngữ hệ Ấn-Âu",
19860,
aliases = {"Indo-Germanic"},
"Ngữ hệ Ấn-Âu",
"Ấn Âu",
}
m["ine-ana"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tiểu Á",
147085,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Tiểu Á",
"Tiểu Á",
}
m["ine-bsl"] = {
"nhóm ngôn ngữ Balt-Slav",
147356,
"ine",
"Balt-Slav",
}
m["ine-grp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Graeco-Phrygia",
nil,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Graeco-Phrygia",
"Graeco-Phrygia",
}
m["ine-luw"] = {
"Luwic",
115748615,
"ine-ana",
aliases = {"Luvic"},
}
m["ine-toc"] = {
"Tocharian",
37029,
"ine",
aliases = {"Tokharian"},
}
m["ira"] = {
"nhóm ngôn ngữ Iran",
33527,
"iir",
"Nhóm ngôn ngữ Iran",
"Iran",
}
m["ira-csp"] = {
"Caspian",
5049123,
"ira-mpr",
}
m["ira-cen"] = {
"Central Iranian",
nil,
"ira",
}
m["ira-kms"] = {
"Komisenian",
nil,
"ira-mpr",
aliases = {"Semnani"},
}
m["ira-mid"] = {
"nhóm ngôn ngữ Iran trung đại",
6841465,
"ira",
"Nhóm ngôn ngữ Iran trung đại",
"Iran trung đại",
}
m["ine-luw"] = {
"Luwic",
115748615,
"ine-ana",
aliases = {"Luvic"},
}
m["ira-mny"] = {
"Munji-Yidgha",
nil,
"ira-sym",
aliases = {"Yidgha-Munji"},
}
m["ira-msh"] = {
"Mazanderani-Shahmirzadi",
nil,
"ira-csp",
}
m["ira-nei"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Bắc Iran",
10775567,
"ira",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Bắc Iran",
"Đông Bắc Iran",
}
m["ira-nwi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Iran",
390576,
"ira-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Iran",
"Tây Bắc Iran",
}
m["ira-orp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ormur-Parachi",
nil,
"ira-sei",
"Nhóm ngôn ngữ Ormur-Parachi",
"Ormur-Parachi",
}
m["ira-pat"] = {
"Pathan",
nil,
"ira-sei",
}
m["ira-sbc"] = {
"Sogdo-Bactrian",
nil,
"ira-nei",
}
m["ira-mpr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Media-Parthia",
nil,
"ira-nwi",
"Nhóm ngôn ngữ Media-Parthia",
"Media-Parthia",
}
m["ira-sgi"] = {
"Sanglechi-Ishkashimi",
18711232,
"ira-sei",
}
m["ira-shr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Shughni-Roshani",
11732824,
"ira-shy",
"Nhóm ngôn ngữ Shughni-Roshani",
"Shughni-Roshani",
}
m["ira-shy"] = {
"Shughni-Yazghulami",
nil,
"ira-sym",
}
m["ira-sgc"] = {
"Sogdic",
nil,
"ira-sbc",
aliases = {"Sogdian"},
}
m["ira-sei"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Nam Iran",
3833002,
"ira",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Nam Iran",
"Đông Nam Iran",
}
m["ira-swi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Nam Iran",
390424,
"ira-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Nam Iran",
"Tây Nam Iran",
}
m["ira-sym"] = {
"nhóm ngôn ngữ Shughni-Yazghulami-Munji",
nil,
"ira-sei",
"Nhóm ngôn ngữ Shughni-Yazghulami-Munji",
"Shughni-Yazghulami-Munji",
}
m["ira-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Iran",
129850,
"ira",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Iran",
"Tây Iran",
}
m["ira-zgr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Zaza-Goran",
167854,
"ira-mpr",
"Nhóm ngôn ngữ Zaza-Goran",
"Zaza-Goran",
aliases = {"Zaza-Guran", "Goran-Zaza"},
}
m["iro"] = {
"ngữ hệ Iroquois",
33623,
"Ngữ hệ Iroquois",
"Iroquois",
}
m["iro-nor"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Iroquois",
nil,
"iro",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Iroquois",
"Bắc Iroquois",
}
m["itc"] = {
"nhóm ngôn ngữ gốc Ý",
131848,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ gốc Ý",
"gốc Ý",
}
m["itc-sbl"] = {
"nhóm ngôn ngữ Osco-Umbria",
515194,
"itc",
"Nhóm ngôn ngữ Osco-Umbria",
"Osco-Umbria",
aliases = { "Sabellia" },
}
m["jpx"] = {
"ngữ hệ Nhật Bản-Lưu Cầu",
33612,
aliases = {"Nhật", "Nhật Bản-Lưu Cầu"},
"Ngữ hệ Nhật Bản-Lưu Cầu",
"Nhật Bản-Lưu Cầu",
}
m["jpx-nry"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Lưu Cầu",
20862796,
"jpx-ryu",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Lưu Cầu",
"Bắc Lưu Cầu",
}
m["jpx-ryu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lưu Cầu",
56393,
"jpx",
"Nhóm ngôn ngữ Lưu Cầu",
"Lưu Cầu",
}
m["jpx-sry"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Lưu Cầu",
18392243,
"jpx-ryu",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Lưu Cầu",
"Nam Lưu Cầu",
}
m["kar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Karen",
1364815,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Karen",
"Karen",
}
m["kca"] = {
"Khanty",
33563,
"urj-ugr",
aliases = {"Khantyic", "Khantic"},
}
--[=[
Exceptional language and family codes for Khoisan and Kordofanian languages can use
the prefix "khi-" and "kdo-" respectively, though they are no longer family codes themselves.
]=]--
m["khi-kal"] = {
"Kalahari Khoe",
nil,
"khi-kho",
}
m["khi-khk"] = {
"Khoekhoe",
nil,
"khi-kho",
}
m["khi-kkw"] = {
"Khoe-Kwadi",
3833005,
aliases = {"Kwadi-Khoe"},
}
m["khi-kho"] = {
"Khoe",
2736449,
"khi-kkw",
aliases = {"Central Khoisan"},
}
m["khi-kxa"] = {
"Kx'a",
6450587,
aliases = {"Kxa", "Ju-ǂHoan"},
}
m["khi-tuu"] = {
"Tuu",
631046,
aliases = {"Kwi", "Taa-Kwi", "Southern Khoisan", "Taa-ǃKwi", "Taa-ǃUi", "ǃUi-Taa"},
}
m["kro"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kru",
33535,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Kru",
"Kru",
}
m["kro-aiz"] = {
"Aizi",
4699431,
"kro",
}
m["kro-bet"] = {
"Bété",
32956,
"kro-ekr",
}
m["kro-did"] = {
"Dida",
32685,
"kro-ekr",
}
m["kro-ekr"] = {
"Eastern Kru",
5972899,
"kro",
}
m["kro-grb"] = {
"Grebo",
5601537,
"kro-wkr",
}
m["kro-wee"] = {
"Wee",
nil,
"kro-wkr",
}
m["kro-wkr"] = {
"Western Kru",
5972897,
"kro",
}
m["ku"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kurd",
36368,
"ira-nwi",
"Nhóm ngôn ngữ Kurd",
"Kurd",
}
m["map"] = {
"ngữ hệ Nam Đảo",
49228,
"Ngữ hệ Nam Đảo",
"Nam Đảo",
}
m["map-ata"] = {
"nhóm ngôn ngữ Atayal",
716610,
"map",
"Nhóm ngôn ngữ Atayal",
"Atayal",
}
m["map-tsu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tsou",
716659,
"map",
"Nhóm ngôn ngữ Tsou",
"Tsou",
}
m["mjg"] = {
"nhóm ngôn ngữ Monguor",
34214,
"xgn-shr",
"Nhóm ngôn ngữ Monguor",
"Monguor",
}
m["mkh"] = {
"nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer",
33199,
"aav",
"Nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer",
"Môn-Khmer",
}
m["mkh-asl"] = {
"nhóm ngôn ngữ Asli",
3111082,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Asli",
"Asli",
}
m["mkh-ban"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bahnar",
56309,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Bahnar",
"Bahnar",
}
m["mkh-kat"] = {
"nhóm ngôn ngữ Cơ Tu",
56697,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Cơ Tu",
"Cơ Tu",
}
m["mkh-khm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Khơ Mú",
1323245,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Khơ Mú",
"Khơ Mú",
}
m["mkh-kmr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Khmer",
nil,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Khmer",
"Khmer",
}
m["mkh-mnc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Môn",
3217497,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Môn",
"Môn",
}
m["mkh-mng"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mảng",
3509556,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Mảng",
"Mảng",
}
m["mkh-nbn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bahnar Bắc",
56309,
"mkh-ban",
"Nhóm ngôn ngữ Bahnar",
"Bahnar",
}
m["mkh-pal"] = {
"nhóm ngôn ngữ Palaung",
2391173,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Palaung",
"Palaung",
}
m["mkh-pea"] = {
"nhóm ngôn ngữ Pear",
3073022,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Pear",
"Pear",
}
m["mkh-pkn"] = {
"Pakanic",
nil,
"mkh-mng",
}
m["mkh-vie"] = {
"nhóm ngôn ngữ Việt",
2355546,
"mkh",
"Nhóm ngôn ngữ Việt",
"Việt",
}
m["mno"] = {
"nhóm ngôn ngữ Manobo",
3217483,
"phi",
"Nhóm ngôn ngữ Manobo",
"Manobo",
}
m["mns"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mansi",
33759,
"urj-ugr",
"Nhóm ngôn ngữ Mansi",
"Mansi",
aliases = {"Mansi"},
}
m["mun"] = {
"nhóm ngôn ngữ Munda",
33892,
"aav",
"Nhóm ngôn ngữ Munda",
"Munda",
}
m["myn"] = {
"ngữ hệ Maya",
33738,
"Ngữ hệ Maya",
"Maya",
}
--[=[
Exceptional language and family codes for North American Indian languages
can use the prefix "nai-", though "nai" is no longer itself a family code.
]=]--
m["nai-cat"] = {
"Catawban",
3446638,
"nai-sca",
}
m["nai-chu"] = {
"Chumashan",
1288420,
}
m["nai-ckn"] = {
"Chinookan",
610586,
}
m["nai-coo"] = {
"Coosan",
940278,
}
m["nai-jcq"] = {
"Jicaquean",
12179308,
"hok"
}
m["nai-ker"] = {
"Keresan",
35878,
}
m["nai-klp"] = {
"Kalapuyan",
1569040,
}
m["nai-kta"] = {
"ngữ hệ Kiowa-Tanoa",
386288,
"Ngữ hệ Kiowa-Tanoa",
"Kiowa-Tanoa",
}
m["nai-len"] = {
"Lencan",
36189,
aliases = {"Lenca"},
}
m["nai-mdu"] = {
"Maiduan",
33502,
}
m["nai-miz"] = {
"Mixe-Zoquean",
954016,
aliases = {"Mixe-Zoque"},
}
m["nai-min"] = {
"Misumalpan",
281693,
"qfa-mch",
aliases = {"Misuluan", "Misumalpa"},
}
m["nai-mus"] = {
"Muskogean",
902978,
aliases = {"Muskhogean"},
}
m["nai-pak"] = {
"Pakawan",
65085487,
"hok",
}
m["nai-pal"] = {
"Palaihnihan",
1288332,
}
m["nai-plp"] = {
"Plateau Penutian",
2307476,
}
m["nai-pom"] = {
"Pomoan",
2618420,
"hok",
aliases = {"Pomo", "Kulanapan"},
}
m["nai-sca"] = {
"Siouan-Catawban",
34181,
}
m["nai-shp"] = {
"Sahaptian",
114782,
"nai-plp",
}
m["nai-shs"] = {
"Shastan",
2991735,
"hok",
}
m["nai-tot"] = {
"Totozoquean",
7828419,
}
m["nai-ttn"] = {
"ngữ hệ Totonac",
34039,
"Ngữ hệ Totonac",
"Totonac",
aliases = {"Totonacan","Totonac-Tepehua", "Totonacan-Tepehuan"},
varieties = {"Totonac"},
}
m["nai-tqn"] = {
"Tequistlatecan",
1754988,
"hok",
aliases = {"Tequistlatec", "Chontal", "Chontalan", "Oaxacan Chontal", "Chontal of Oaxaca"},
}
m["nai-tsi"] = {
"Tsimshianic",
34134,
}
m["nai-utn"] = {
"Utian",
13371763,
"nai-you",
aliases = {"Miwok-Costanoan", "Mutsun"},
}
m["nai-wtq"] = {
"Wintuan",
1294259,
aliases = {"Wintun"},
}
m["nai-xin"] = {
"ngữ hệ Xinca",
1546494,
"Ngữ hệ Xinca",
"Xinca",
aliases = {"Xincan","Xinka","Sinca","Szinca"},
}
m["nai-ykn"] = {
"Yukian",
2406722,
aliases = {"Yuki-Wappo"},
}
m["nai-you"] = {
"Yok-Utian",
2886186,
}
m["nai-yuc"] = {
"ngữ hệ Yuman-Cochimí",
579137,
"Ngữ hệ Yuman-Cochimí",
"Yuman-Cochimí",
}
m["ngf"] = {
"Trans-New Guinea",
34018,
}
m["ngf-fin"] = {
"Finisterre",
5450373,
"ngf",
}
m["ngf-mad"] = {
"Madang",
11217556,
"ngf",
}
m["ngf-okk"] = {
"Ok",
7081687,
"ngf",
}
m["ngf-sbh"] = {
"South Bird's Head",
7566330,
"ngf",
}
m["nic"] = {
"ngữ hệ Niger-Congo",
33838,
"Ngữ hệ Niger-Congo",
"Niger-Congo",
aliases = {"Niger-Kordofania"},
}
m["nic-alu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Alumic",
4737355,
"nic-plt",
"Nhóm ngôn ngữ Alumic",
"Alumic",
}
m["nic-bas"] = {
"Basa",
4866154,
"nic-knj",
}
m["nic-bbe"] = {
"Eastern Beboid",
nil,
"nic-beb",
}
m["nic-bco"] = {
"nhóm ngôn ngữ Benue-Congo",
33253,
"nic-vco",
"Nhóm ngôn ngữ Benue-Congo",
"Benue-Congo",
}
m["nic-bcr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bantoid-Cross",
806983,
"nic-bco",
"Nhóm ngôn ngữ Bantoid-Cross",
"Bantoid-Cross",
}
m["nic-bdn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Bantoid",
nil,
"nic-bod",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Bantoid",
"Bắc Bantoid",
aliases = {"North Bantoid"},
}
m["nic-bds"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Bantoid",
3183152,
"nic-bod",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Bantoid",
"Nam Bantoid",
aliases = {"Wide Bantu", "Bin"},
}
m["nic-beb"] = {
"Beboid",
813549,
"nic-bds",
}
m["nic-ben"] = {
"Bendi",
4887065,
"nic-bcr",
}
m["nic-beo"] = {
"Beromic",
4894642,
"nic-plt",
}
m["nic-bod"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bantoid",
806992,
"nic-bcr",
"Nhóm ngôn ngữ Bantoid",
"Bantoid",
}
m["nic-buk"] = {
"Buli-Koma",
nil,
"nic-ovo",
}
m["nic-bwa"] = {
"Bwa",
12628562,
"nic-gur",
otherNames = {"Bwamu", "Bomu"},
}
m["nic-cde"] = {
"Central Delta",
3813191,
"nic-cri",
}
m["nic-cri"] = {
"Cross River",
1141096,
"nic-bcr",
}
m["nic-dag"] = {
"Dagbani",
nil,
"nic-wov",
}
m["nic-dak"] = {
"Dakoid",
1157745,
"nic-bdn",
}
m["nic-dge"] = {
"Escarpment Dogon",
5397128,
"qfa-dgn",
}
m["nic-dgw"] = {
"West Dogon",
nil,
"qfa-dgn",
}
m["nic-eko"] = {
"Ekoid",
1323395,
"nic-bds",
}
m["nic-eov"] = {
"Eastern Oti-Volta",
nil,
"nic-ovo",
aliases = {"Samba"},
}
m["nic-fru"] = {
"Furu",
5509783,
"nic-bds",
}
m["nic-gne"] = {
"Eastern Gurunsi",
12633072,
"nic-gns",
aliases = {"Eastern Grũsi"},
}
m["nic-gnn"] = {
"Northern Gurunsi",
nil,
"nic-gns",
aliases = {"Northern Grũsi"},
}
m["nic-gnw"] = {
"Western Gurunsi",
nil,
"nic-gns",
aliases = {"Western Grũsi"},
}
m["nic-gns"] = {
"Gurunsi",
721007,
"nic-gur",
aliases = {"Grũsi"},
}
m["nic-gre"] = {
"Eastern Grassfields",
5330160,
"nic-grf",
}
m["nic-grf"] = {
"Grassfields",
750932,
"nic-bds",
aliases = {"Grassfields Bantu", "Wide Grassfields"},
}
m["nic-grm"] = {
"Gurma",
30587833,
"nic-ovo",
}
m["nic-grs"] = {
"Southwest Grassfields",
7571285,
"nic-grf",
}
m["nic-gur"] = {
"Gur",
33536,
"alv-sav",
aliases = {"Voltaic"},
}
m["nic-ief"] = {
"Ibibio-Efik",
2743643,
"nic-lcr",
}
m["nic-jer"] = {
"Jera",
nil,
"nic-kne",
}
m["nic-jkn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Jukunoid",
1711622,
"nic-pla",
"Nhóm ngôn ngữ Jukunoid",
"Jukunoid",
}
m["nic-jrn"] = {
"Jarawan",
1683430,
"nic-mba",
}
m["nic-jrw"] = {
"Jarawa",
35423,
"nic-jrn",
}
m["nic-kam"] = {
"Kambari",
6356294,
"nic-knj",
}
m["nic-ktl"] = {
"Katloid",
nil,
"nic",
}
m["nic-kau"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kauru",
nil,
"nic-kne",
"Nhóm ngôn ngữ Kauru",
"Kauru",
}
m["nic-kmk"] = {
"Kamuku",
6359821,
"nic-knj",
}
m["nic-kne"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Kainji",
5328687,
"nic-knj",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Kainji",
"Đông Kainji",
}
m["nic-knj"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kainji",
681495,
"nic-pla",
"Nhóm ngôn ngữ Kainji",
"Kainji",
}
m["nic-knn"] = {
"Northwest Kainji",
7060098,
"nic-knj",
}
m["nic-ktl"] = {
"Katloid",
6377681,
"nic",
aliases = {"Katla", "Katla-Tima"},
}
m["nic-lcr"] = {
"Lower Cross River",
3813193,
"nic-cri",
}
m["nic-mam"] = {
"Mamfe",
2005898,
"nic-bds",
aliases = {"Nyang"},
}
m["nic-mba"] = {
"Mbam",
687826,
"nic-bds",
}
m["nic-mbc"] = {
"Mba",
6799561,
"nic-ubg",
}
m["nic-mbw"] = {
"West Mbam",
nil,
"nic-mba",
}
m["nic-mmb"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mambiloid",
1888151,
otherNames = {"Bắc Bantoid"}, -- per Wikipedia, North Bantoid is the parent family
"nic-bdn",
"Nhóm ngôn ngữ Mambiloid",
"Mambiloid",
}
m["nic-mom"] = {
"Momo",
6897393,
"nic-grf",
}
m["nic-mre"] = {
"Moré",
nil,
"nic-wov",
}
m["nic-ngd"] = {
"Ngbandi",
36439,
"nic-ubg",
}
m["nic-nge"] = {
"Ngemba",
7022271,
"nic-gre",
}
m["nic-ngk"] = {
"Ngbaka",
3217499,
"nic-ubg",
}
m["nic-nin"] = {
"Ninzic",
7039282,
"nic-plt",
}
m["nic-nka"] = {
"Nkambe",
7042520,
"nic-gre",
}
m["nic-nkb"] = {
"Baka",
nil,
"nic-nkw",
}
m["nic-nke"] = {
"Eastern Ngbaka",
nil,
"nic-ngk",
}
m["nic-nkg"] = {
"Gbanziri",
nil,
"nic-nkw",
}
m["nic-nkk"] = {
"Kpala",
nil,
"nic-nkw",
}
m["nic-nkm"] = {
"Mbaka",
nil,
"nic-nkw",
}
m["nic-nkw"] = {
"Western Ngbaka",
nil,
"nic-ngk",
}
m["nic-npd"] = {
"North Plateau Dogon",
nil,
"qfa-dgn",
}
m["nic-nun"] = {
"Nun",
13654297,
"nic-gre",
}
m["nic-nwa"] = {
"Nanga-Walo",
nil,
"qfa-dgn",
}
m["nic-ogo"] = {
"Ogoni",
2350726,
"nic-cri",
aliases = {"Ogonoid"},
}
m["nic-ovo"] = {
"Oti-Volta",
1157178,
"nic-gur",
}
m["nic-pla"] = {
"nhóm ngôn ngữ Platoid",
453244,
"nic-bco",
"Nhóm ngôn ngữ Platoid",
"Platoid",
aliases = {"Đông Nigeria"},
}
m["nic-plc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Plateau",
5061668,
"nic-plt",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Plateau",
"Trung Plateau",
}
m["nic-pld"] = {
"Plains Dogon",
nil,
"qfa-dgn",
}
m["nic-ple"] = {
"East Plateau",
5329154,
"nic-plt",
}
m["nic-pls"] = {
"South Plateau",
7568236,
"nic-plt",
aliases = {"Jilic-Eggonic"},
}
m["nic-plt"] = {
"nhóm ngôn ngữ Plateau",
1267471,
"nic-pla",
"Nhóm ngôn ngữ Plateau",
"Plateau",
}
m["nic-ras"] = {
"Rashad",
3401986,
"nic",
}
m["nic-rnc"] = {
"Central Ring",
nil,
"nic-rng",
}
m["nic-rng"] = {
"Ring",
2269051,
"nic-grf",
aliases = {"Ring Road"},
}
m["nic-rnn"] = {
"Northern Ring",
nil,
"nic-rng",
}
m["nic-rnw"] = {
"Western Ring",
nil,
"nic-rng",
}
m["nic-ser"] = {
"Sere",
7453058,
"nic-ubg",
}
m["nic-shi"] = {
"Shiroro",
7498953,
"nic-knj",
aliases = {"Pongu"},
}
m["nic-sis"] = {
"Sisaala",
36532,
"nic-gnw",
}
m["nic-tar"] = {
"Tarokoid",
2394472,
"nic-plt",
}
m["nic-tiv"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tivoid",
752377,
"nic-bds",
"Nhóm ngôn ngữ Tivoid",
"Tivoid",
}
m["nic-tvc"] = {
"Central Tivoid",
nil,
"nic-tiv",
}
m["nic-tvn"] = {
"Northern Tivoid",
nil,
"nic-tiv",
}
m["nic-ubg"] = {
"Ubangian",
33932,
"nic-vco", -- or none
}
m["nic-uce"] = {
"East-West Upper Cross River",
nil,
"nic-ucr",
}
m["nic-ucn"] = {
"North-South Upper Cross River",
nil,
"nic-ucr",
}
m["nic-ucr"] = {
"Upper Cross River",
4108624,
"nic-cri",
aliases = {"Upper Cross"},
}
m["nic-vco"] = {
"nhóm ngôn ngữ Volta-Congo",
37228,
"alv",
"Nhóm ngôn ngữ Volta-Congo",
"Volta-Congo",
}
m["nic-wov"] = {
"Western Oti-Volta",
nil,
"nic-ovo",
aliases = {"Moré-Dagbani"}
}
m["nic-ykb"] = {
"Yukubenic",
16909196,
"nic-plt",
aliases = {"Oohum"},
}
m["nic-ymb"] = {
"Yambasa",
nil,
"nic-mba",
}
m["nic-yon"] = {
"Yom-Nawdm",
nil,
"nic-ovo",
aliases = {"Moré-Dagbani"}
}
m["nub"] = {
"Nubian",
1517194,
"sdv-nes",
}
m["nub-hil"] = {
"Hill Nubian",
5762211,
"nub",
aliases = {"Kordofan Nubian"},
}
m["omq"] = {
"ngữ hệ Oto-Mangue",
33669,
"Ngữ hệ Oto-Mangue",
"Oto-Mangue",
}
m["omq-cha"] = {
"Chatino",
35111,
"omq-zap",
}
m["omq-chi"] = {
"Chinantecan",
35828,
"omq",
}
m["omq-cui"] = {
"Cuicatec",
616024,
"omq-mix",
}
m["omq-maz"] = {
"Mazatecan",
36230,
"omq",
aliases = {"Mazatec"},
}
m["omq-mix"] = {
"ngữ tộc Mixtec",
21996392,
"omq",
"Ngữ tộc Mixtec",
"Mixtec",
}
m["omq-mxt"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mixtec",
36363,
"omq-mix",
"Nhóm ngôn ngữ Mixtec",
"Mixtec",
}
m["omq-otp"] = {
"Oto-Pamean",
nil,
"omq",
}
m["omq-pop"] = {
"Popolocan",
5132273,
"omq",
}
m["omq-tri"] = {
"nhóm ngôn ngữ Triqui",
780200,
"omq-mix",
"Nhóm ngôn ngữ Triqui",
"Triqui",
aliases = {"Trique"},
}
m["omq-zap"] = {
"Zapotecan",
8066463,
"omq",
}
m["omq-zpc"] = {
"Zapotec",
13214,
"omq-zap",
}
m["omv"] = {
"nhóm ngôn ngữ Omo",
33860,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Omo",
"Omo",
}
m["omv-aro"] = {
"nhóm ngôn ngữ Aari",
3699526,
"omv",
"Nhóm ngôn ngữ Aari",
"Aari",
aliases = {"Ari-Banna", "Nam Omo", "Somo"},
}
m["omv-diz"] = {
"nhóm ngôn ngữ Dizi",
430251,
"omv",
"Nhóm ngôn ngữ Dizi",
"Dizi",
aliases = {"Maji", "Majoid"},
}
m["omv-eom"] = {
"East Ometo",
20527288,
"omv-ome",
}
m["omv-gon"] = {
"Gonga",
4143043,
"omv",
aliases = {"Kefoid"},
}
m["omv-mao"] = {
"Mao",
1351495,
"omv",
}
m["omv-nom"] = {
"North Ometo",
nil,
"omv-ome",
}
m["omv-ome"] = {
"Ometo",
36310,
"omv",
}
m["oto"] = {
"Otomian",
1270220,
"omq-otp",
}
m["oto-otm"] = {
"Otomi",
nil,
"oto",
}
m["paa"] = {
"ngữ hệ Papua",
236425,
"qfa-not",
"Ngữ hệ Papua",
"Papua",
}
m["paa-arf"] = {
"Arafundi",
4783702,
}
m["paa-asa"] = {
"Arai-Samaia",
48803569,
}
m["paa-bng"] = {
"Baining",
748487,
aliases = {"East New Britain"},
}
m["paa-brd"] = {
"ngữ hệ Thượng Tami",
1752158,
"Ngữ hệ Thượng Tami",
"Thượng Tami",
aliases = {"Border", "Upper Tami"},
}
m["paa-egb"] = {
"East Geelvink Bay",
1497678,
aliases = {"East Cenderawasih"},
}
m["paa-eng"] = {
"Engan",
3217449,
}
m["paa-iwm"] = {
"ngữ hệ Iwam",
15147853,
"Ngữ hệ Iwam",
"Iwam",
}
m["paa-kag"] = { -- recode as ngf-kag?
"Kainantu-Goroka",
3217463,
"ngf",
}
m["paa-kiw"] = {
"Kiwaian",
338449,
}
m["paa-kut"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kutubuan",
48767893,
"paa-pag",
"Nhóm ngôn ngữ Kutubuan",
"Kutubuan",
}
m["paa-kwm"] = {
"Kwomtari",
2075415,
}
m["paa-lkp"] = {
"Lakes Plain",
6478969,
}
m["paa-lsp"] = {
"Lower Sepik",
7061700,
aliases = {"Nor-Pondo"},
}
m["paa-mai"] = {
"Mairasi",
6736896,
}
m["paa-msk"] = {
"Sko",
953509,
aliases = {"Skou"},
}
m["paa-nbo"] = {
"North Bougainville",
749496,
}
m["paa-nim"] = {
"Nimboran",
12638426,
}
m["paa-nha"] = {
"North Halmahera",
nil,
"paa-wpa",
}
m["paa-pag"] = {
"ngữ hệ vùng vịnh Papua",
48803685,
"Ngữ hệ vùng vịnh Papua",
"vùng vịnh Papua",
}
m["paa-pau"] = {
"Pauwasi",
7155496,
}
m["paa-ram"] = {
"Ramu",
3442808,
}
m["paa-sbo"] = {
"South Bougainville",
3217380,
}
m["paa-sen"] = {
"Sentani",
17044584,
"paa-wpa",
}
m["paa-sep"] = {
"ngữ hệ Sepik",
3508772,
"Ngữ hệ Sepik",
"Sepik",
}
m["paa-tkw"] = {
"Tor-Kwerba",
7827523,
}
m["paa-wpa"] = {
"West Papuan",
1363026,
}
m["paa-yam"] = {
"Yam",
15062272,
aliases = {"Morehead and Upper Maro River"},
}
m["paa-yua"] = {
"Yuat",
8060096,
}
m["phi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Philippines",
947858,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Philippines",
"Philippines",
}
m["phi-kal"] = {
"Kalamian",
3217466,
"phi",
aliases = {"Calamian"},
}
m["poz"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo",
143158,
"map",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo",
"Mã Lai-Đa Đảo",
}
m["poz-aay"] = {
"Admiralty Islands",
2701306,
"poz-oce",
}
m["poz-bnn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bắc Borneo",
1427907,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Bắc Borneo",
"Bắc Borneo",
}
m["poz-bre"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Barito",
2701314,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Barito",
"Đông Barito",
}
m["poz-brw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Barito",
2761679,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Barito",
"Tây Barito",
}
m["poz-bss"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bali-Sasak-Sumbawa",
3396043,
"poz-msa",
"Nhóm ngôn ngữ Bali-Sasak-Sumbawa",
"Bali-Sasak-Sumbawa",
}
m["poz-btk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bungku-Tolaki",
3217381,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Bungku-Tolaki",
"Bungku-Tolaki",
}
m["poz-cet"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Trung-Đông",
2269883,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Trung-Đông",
"Mã lai-Đa Đảo Trung-Đông",
}
m["poz-clb"] = {
"nhóm ngôn ngữ Celebes",
1078041,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Celebes",
"Celebes",
}
m["poz-cln"] = {
"New Caledonian",
3091221,
"poz-occ",
}
m["poz-cma"] = {
"Central Maluku",
3217479,
"poz-cet",
}
m["poz-hce"] = {
"Halmahera-Cenderawasih",
2526616,
"pqe",
}
m["poz-kal"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kaili-Pamona",
3217465,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Kaili-Pamona",
"Kaili-Pamona",
}
m["poz-lgx"] = {
"Lampungic",
49215,
"poz-sus",
}
m["poz-mcm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Chăm",
nil,
"poz-msa",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Chăm",
"Mã Lai-Chăm",
}
m["poz-mic"] = {
"Micronesian",
420591,
"poz-occ",
}
m["poz-mly"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai",
662628,
"poz-mcm",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai",
"Mã Lai",
}
m["poz-msa"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Sumbawa",
1363818,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Sumbawa",
"Mã Lai-Sumbawa",
}
m["poz-mun"] = {
"nhóm ngôn ngữ Muna-Buton",
3037924,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Muna-Buton",
"Muna-Buton",
}
m["poz-nws"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Sumatra",
2071308,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Sumatra",
"Tây Bắc Sumatra",
}
m["poz-occ"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung-Đông Châu Đại Dương",
2068435,
"poz-oce",
"Nhóm ngôn ngữ Trung-Đông Châu Đại Dương",
"Trung-Đông Châu Đại Dương",
}
m["poz-oce"] = {
"nhóm ngôn ngữ Châu Đại Dương",
324457,
"pqe",
"Nhóm ngôn ngữ Châu Đại Dương",
"Châu Đại Dương",
}
m["poz-ocw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Châu Đại Dương",
2701282,
"poz-oce",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Châu Đại Dương",
"Tây Châu Đại Dương",
}
m["poz-pcc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Thái Bình Dương",
3130237,
"poz-occ",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Thái Bình Dương",
"Trung Thái Bình Dương",
}
m["poz-pep"] = {
"Eastern Polynesian",
390979,
"poz-pnp",
}
m["poz-pnp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đa Đảo hạt nhân",
743851,
"poz-pol",
"Nhóm ngôn ngữ Đa Đảo hạt nhân",
"Đa Đảo hạt nhân",
}
m["poz-pol"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đa Đảo",
390979,
"poz-pcc",
"Nhóm ngôn ngữ Đa Đảo",
"Đa Đảo",
}
m["poz-san"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sabah",
3217517,
"poz-bnn",
"Nhóm ngôn ngữ Sabah",
"Sabah",
}
m["poz-sbj"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sama-Bajaw",
2160409,
"poz",
"Nhóm ngôn ngữ Sama-Bajaw",
"Sama-Bajaw",
}
m["poz-slb"] = {
"nhóm ngôn ngữ Saluan-Banggai",
3217519,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Saluan-Banggai",
"Saluan-Banggai",
}
m["poz-sls"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đông Nam Solomon",
3119671,
"poz-occ",
"Nhóm ngôn ngữ Đông Nam Solomon",
"Đông Nam Solomon",
}
m["poz-ssw"] = {
"South Sulawesi",
2778190,
"poz-sus",
}
m["poz-sus"] = {
"Sunda-Sulawesi",
319552,
"poz",
}
m["poz-swa"] = {
"North Sarawakan",
538569,
"poz-bnn",
}
m["poz-tim"] = {
"nhóm ngôn ngữ Timor",
7806987,
"poz-cet",
"Nhóm ngôn ngữ Timor",
"Timor",
}
m["poz-tot"] = {
"Tomini-Tolitoli",
3217541,
"poz-clb",
}
m["poz-vnc"] = {
"North-Central Vanuatu",
3039118,
"poz-occ",
}
m["poz-wot"] = {
"nhóm ngôn ngữ Wotu-Wolio",
1041317,
"poz-clb",
"Nhóm ngôn ngữ Wotu-Wolio",
"Wotu-Wolio",
}
m["pqe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Đông",
2269883,
"poz-cet",
"Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Đông",
"Mã Lai-Đa Đảo Đông",
}
m["pra"] = {
"Prakrit",
192170,
"inc",
aliases = {"Prakritic"},
protoLanguage = "inc-pra",
}
m["qfa-adc"] = {
"Central Great Andamanese",
nil,
"qfa-adm",
}
m["qfa-adm"] = {
"Great Andamanese",
3515103,
}
m["qfa-adn"] = {
"Northern Great Andamanese",
nil,
"qfa-adm",
}
m["qfa-ads"] = {
"Southern Great Andamanese",
nil,
"qfa-adm",
}
m["qfa-ain"] = {
"ngữ hệ Ainu",
50111972,
"Ngữ hệ Ainu",
"Ainu",
aliases = {"Ainu"},
}
m["qfa-bej"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bối-Cát Triệu",
nil,
"qfa-bet",
"Nhóm ngôn ngữ Bối-Cát Triệu",
"Bối-Cát Triệu"
}
m["qfa-bet"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bối-Thái",
nil,
"qfa-tak",
"Nhóm ngôn ngữ Bối-Thái",
"Bối-Thái",
aliases = {"Thái-Bối", "Daic-Beic", "Beic-Daic"},
}
m["qfa-buy"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bố Ương",
1109927,
"qfa-kra",
"Nhóm ngôn ngữ Bố Ương",
"Bố Ương",
}
m["qfa-cka"] = {
"ngữ hệ Chukotka-Kamchatka",
33255,
"Ngữ hệ Chukotka-Kamchatka",
"Chukotka-Kamchatka",
}
m["qfa-ckn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Chukotka",
2606732,
"qfa-cka",
"Nhóm ngôn ngữ Chukotka",
"Chukotka",
}
m["qfa-cnt"] = {
"contact",
133253514,
"qfa-not",
}
m["qfa-dgn"] = {
"Dogon",
1234776,
"nic",
}
m["qfa-dny"] = {
"Dene-Yeniseian",
21103,
aliases = {"Dené-Yeniseian"},
}
m["qfa-gel"] = {
"Gelao",
56401,
"qfa-kra",
}
m["qfa-hur"] = {
"Hurro-Urartian",
1144159,
}
m["qfa-iso"] = {
"nhóm ngôn ngữ biệt lập",
33648,
"qfa-not",
"Nhóm ngôn ngữ biệt lập",
"biệt lập",
}
m["qfa-kad"] = {
"Kadu", -- considered either Nilo-Saharan or independent/none
1720989,
}
m["qfa-kms"] = {
"nhóm ngôn ngữ Động-Thủy",
1023641,
"qfa-tak",
"Nhóm ngôn ngữ Động-Thủy",
"Động-Thủy",
}
m["qfa-kor"] = {
"ngữ hệ Triều Tiên",
11263525,
"Ngữ hệ Triều Tiên",
"Triều Tiên",
}
m["qfa-kra"] = {
"Kra",
1022087,
"qfa-tak",
}
m["qfa-lic"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hlai",
1023648,
"qfa-tak",
"Nhóm ngôn ngữ Hlai",
"Hlai",
aliases = {"Hlaic"},
}
m["qfa-mal"] = {
"Left May",
614468,
"paa-asa",
}
m["qfa-mch"] = { -- used in both N and S America
"Macro-Chibchan",
3438062,
}
m["qfa-mix"] = {
"mixed",
33694,
"qfa-not",
}
m["qfa-not"] = {
"not a family",
nil,
"qfa-not",
}
m["qfa-onb"] = {
"Be",
nil,
"qfa-bet",
aliases = {"Ong-Be", "Beic"},
}
m["qfa-ong"] = {
"ngữ hệ Önge",
2090575,
aliases = {"Angan", "South Andamanese", "Jarawa-Onge"},
}
m["qfa-sub"] = {
"ngôn ngữ cơ tầng",
20730913,
"qfa-not",
}
m["qfa-tak"] = {
"ngữ hệ Kra-Dai",
34171,
"Ngữ hệ Kra-Dai",
"Kra-Dai",
aliases = {"Tai-Kadai", "Kadai"},
}
m["qfa-tap"] = {
"Timor-Alor-Pantar",
16590002,
}
m["qfa-tor"] = {
"Torricelli",
1333831,
}
m["qfa-tyn"] = {
"ngữ hệ Tyrseni",
1344038,
"Ngữ hệ Tyrseni",
"Tyrseni",
}
m["qfa-xgs"] = {
"ngữ hệ Tiên Ti-Mông Cổ",
108887939,
"Ngữ hệ Tiên Ti-Mông Cổ",
"Tiên Ti-Mông Cổ",
}
m["qfa-xgx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Liên Mông Cổ",
107619002,
"qfa-xgs",
"Nhóm ngôn ngữ Liên Mông Cổ",
"Liên Mông Cổ",
}
m["qfa-yen"] = {
"Yeniseian",
27639,
"qfa-dny",
aliases = {"Yeniseic", "Yenisei-Ostyak"},
}
m["qfa-yno"] = {
"Northern Yeniseian",
nil,
"qfa-yen",
}
m["qfa-yso"] = {
"Southern Yeniseian",
nil,
"qfa-yen",
}
m["qfa-yuk"] = {
"ngữ hệ Yukaghir",
34164,
"Ngữ hệ Yukaghir",
"Yukaghir",
aliases = {"Yukagir", "Jukagir"},
}
m["qwe"] = {
"ngữ hệ Quechua",
5218,
"Ngữ hệ Quechua",
"Quechua",
}
m["raj"] = {
"nhóm ngôn ngữ Rajasthan",
13196,
"inc-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Rajasthan",
"Rajasthan",
protoLanguage = "inc-ogu",
}
m["roa"] = {
"nhóm ngôn ngữ Rôman",
19814,
"itc",
aliases = {"Rôman", "Latinh", "Tân Latinh"},
"Nhóm ngôn ngữ Rôman",
"Rôman",
protoLanguage = "la",
}
m["roa-asl"] = {
"Asturleonese",
35390,
"roa-ibe",
protoLanguage = "roa-ole",
}
m["roa-cas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Castilla",
71924,
"roa-ibe",
"Nhóm ngôn ngữ Castilla",
"Castilla",
aliases = {"Castillian", "Castilic", "Castillic"},
protoLanguage = "osp",
}
m["roa-dal"] = {
"Dalmatian Romance",
97646077,
"roa-itd",
}
m["roa-eas"] = {
"Eastern Romance",
147576,
"roa",
}
m["roa-ibe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Iberia-Rôman",
749533,
"roa-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Iberia-Rôman",
"Iberia-Rôman",
aliases = {"Iberia-Rôman", "Tây Iberia-Rôman"},
}
m["roa-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tây Rôman",
2714388,
"roa-iwr",
"Nhóm ngôn ngữ Tây Rôman",
"Tây Rôman",
}
m["roa-iwr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ý-Tây Rôman",
112608,
"roa",
"Nhóm ngôn ngữ Ý-Tây Rôman",
"Ý-Tây Rôman",
aliases = {"Ý-Tây"},
}
m["roa-itd"] = {
"Italo-Dalmatian",
3313381,
"roa",
}
m["roa-git"] = {
"Gallo-Italic",
516074,
"roa",
}
m["roa-oil"] = {
"Oïl",
37351,
"roa",
protoLanguage = "fro",
}
m["roa-ocr"] = {
"Occitano-Romance",
599958,
"roa",
}
m["roa-rhe"] = {
"Rhaeto-Romance",
515593,
"roa",
}
--[=[
Exceptional language and family codes for South American Indian languages
can use the prefix "sai-", though "sai" is no longer itself a family code.
]=]--
m["sai-ara"] = {
"Araucanian",
626630,
}
m["sai-aym"] = {
"Aymaran",
33010,
}
m["sai-bar"] = {
"Barbacoan",
807304,
aliases = {"Barbakoan"},
}
m["sai-bor"] = {
"Boran",
43079266,
}
m["sai-cah"] = {
"Cahuapanan",
1025793,
}
m["sai-car"] = {
"ngữ hệ Carib",
33090,
"Ngữ hệ Carib",
"Carib",
aliases = {"Cariban"},
}
m["sai-cer"] = {
"Cerrado",
98078151,
"sai-jee",
aliases = {"Amazonian Jê"},
}
m["sai-chc"] = {
"Chocoan",
1075616,
aliases = {"Choco", "Chocó"},
}
m["sai-cho"] = {
"Chonan",
33019,
aliases = {"Chon"},
}
m["sai-cje"] = {
"Central Jê",
18010843,
"sai-cer",
aliases = {"Akuwẽ"},
}
m["sai-cpc"] = {
"Chapacuran",
1062626,
}
m["sai-crn"] = {
"Charruan",
3112423,
aliases = {"Charrúan"},
}
m["sai-ctc"] = {
"Catacaoan",
5051139,
}
m["sai-guc"] = {
"Guaicuruan",
1974973,
"sai-mgc",
aliases = {"Guaicurú", "Guaycuruana", "Guaikurú", "Guaycuruano", "Guaykuruan", "Waikurúan"},
}
m["sai-guh"] = {
"Guahiban",
944056,
aliases = {"Guahiboan", "Guajiboan", "Wahivoan"},
}
m["sai-gui"] = {
"Guianan",
nil,
"sai-car",
aliases = {"Guianan Carib", "Guiana Carib"},
}
m["sai-har"] = {
"Harákmbut",
1584402,
"sai-hkt",
aliases = {"Harákmbet"},
}
m["sai-hkt"] = {
"Harákmbut-Katukinan",
17107635,
}
m["sai-hrp"] = {
"ngữ hệ Huarpe",
1578336,
"Ngữ hệ Huarpe",
"Huarpe",
aliases = {"Warpean", "Huarpe", "Warpe"},
}
m["sai-jee"] = {
"Jê",
1483594,
"sai-mje",
aliases = {"Gê", "Jean", "Gean", "Jê-Kaingang", "Ye"},
}
m["sai-jir"] = {
"Jirajaran",
3028651,
aliases = {"Hiraháran"},
}
m["sai-jiv"] = {
"ngữ hệ Jivaro",
1393074,
"Ngữ hệ Jivaro",
"Jivaro",
aliases = {"Hívaro", "Jibaro", "Jibaroana", "Jívaro"},
}
m["sai-ktk"] = {
"Katukinan",
2636000,
"sai-hkt",
aliases = {"Catuquinan"},
}
m["sai-kui"] = {
"Kuikuroan",
nil,
"sai-car",
aliases = {"Kuikuro", "Nahukwa"},
}
m["sai-map"] = {
"Mapoyan",
61096301,
"sai-ven",
aliases = {"Mapoyo", "Mapoyo-Yabarana", "Mapoyo-Yavarana", "Mapoyo-Yawarana"},
}
m["sai-mas"] = {
"Mascoian",
1906952,
aliases = {"Mascoyan", "Maskoian", "Enlhet-Enenlhet"},
}
m["sai-mgc"] = {
"Mataco-Guaicuru",
255512,
}
m["sai-mje"] = {
"Macro-Jê",
887133,
aliases = {"Macro-Gê"},
}
m["sai-mtc"] = {
"Matacoan",
2447424,
"sai-mgc",
}
m["sai-mur"] = {
"Muran",
33826,
aliases = {"Mura"},
}
m["sai-nad"] = {
"Nadahup",
1856439,
aliases = {"Makú", "Macú", "Vaupés-Japurá"},
}
m["sai-nje"] = {
"Northern Jê",
98078225,
"sai-cer",
aliases = {"Core Jê"},
}
m["sai-nmk"] = {
"Nambikwaran",
15548027,
aliases = {"Nambicuaran", "Nambiquaran", "Nambikuaran"},
}
m["sai-otm"] = {
"Otomacoan",
3217503,
aliases = {"Otomákoan", "Otomakoan"},
}
m["sai-pan"] = {
"nhóm ngôn ngữ Pano",
1544537,
"sai-pat",
"Nhóm ngôn ngữ Pano",
"Pano",
aliases = {"Panoan"},
}
m["sai-pat"] = {
"ngữ hệ Pano-Tacana",
2475746,
"Ngữ hệ Pano-Tacana",
"Pano-Tacana",
aliases = {"Pano-Tacana", "Pano-Takana", "Páno-Takána", "Pano-Takánan"},
}
m["sai-pek"] = {
"Pekodian",
107451736,
"sai-car",
aliases = {"South Amazonian Carib", "Southern Cariban", "Pekodi"},
}
m["sai-pem"] = {
"Pemongan",
nil,
"sai-ven",
aliases = {"Pemong", "Pemóng", "Purukoto"},
}
m["sai-prk"] = {
"Parukotoan",
107451482,
"sai-car",
aliases = {"Parukoto"},
}
m["sai-sje"] = {
"Southern Jê",
98078245,
"sai-jee",
}
m["sai-tac"] = {
"Tacanan",
3113762,
"sai-pat",
}
m["sai-tar"] = {
"Taranoan",
105097814,
"sai-gui",
aliases = {"Trio", "Tarano"},
}
m["sai-tuc"] = {
"Tucanoan",
788144,
}
m["sai-tyu"] = {
"Ticuna-Yuri",
4467010,
}
m["sai-ucp"] = {
"Uru-Chipaya",
2475488,
aliases = {"Uru-Chipayan"},
}
m["sai-ven"] = {
"Venezuelan Cariban",
nil,
"sai-car",
aliases = {"Venezuelan Carib", "Venezuelan", "Venezuelano"},
}
m["sai-wic"] = {
"Wichí",
3027047,
}
m["sai-wit"] = {
"Witotoan",
43079317,
aliases = {"Huitotoan", "Uitotoan"},
}
m["sai-ynm"] = {
"Yanomami",
nil,
aliases = {"Yanomam", "Shamatari", "Yamomami", "Yanomaman"},
}
m["sai-yuk"] = {
"Yukpan",
nil,
"sai-car",
aliases = {"Yukpa", "Yukpano", "Yukpa-Japreria"},
}
m["sai-zam"] = {
"Zamucoan",
3048461,
aliases = {"Samúkoan"},
}
m["sai-zap"] = {
"Zaparoan",
33911,
aliases = {"Záparoan", "Saparoan", "Sáparoan", "Záparo", "Zaparoano", "Zaparoana"},
}
m["sal"] = {
"ngữ hệ Salish",
33985,
"Ngữ hệ Salish",
"Salish",
}
m["sdv"] = {
"Eastern Sudanic",
2036148,
"ssa",
}
m["sdv-bri"] = {
"Bari",
nil,
"sdv-nie",
}
m["sdv-daj"] = {
"Daju",
956724,
"sdv",
}
m["sdv-dnu"] = {
"Dinka-Nuer",
nil,
"sdv-niw",
}
m["sdv-eje"] = {
"Eastern Jebel",
3408878,
"sdv",
}
m["sdv-kln"] = {
"Kalenjin",
637228,
"sdv-nis",
}
m["sdv-lma"] = {
"Lotuko-Maa",
nil,
"sdv-nie",
}
m["sdv-lon"] = {
"Northern Luo",
nil,
"sdv-luo",
}
m["sdv-los"] = {
"Southern Luo",
7570103,
"sdv-luo",
}
m["sdv-luo"] = {
"Luo",
nil,
"sdv-niw",
}
m["sdv-nes"] = {
"Northern Eastern Sudanic",
4810496,
"sdv",
aliases = {"Astaboran", "Ek Sudanic"},
}
m["sdv-nie"] = {
"Eastern Nilotic",
153795,
"sdv-nil",
}
m["sdv-nil"] = {
"Nilotic",
513408,
"sdv",
}
m["sdv-nis"] = {
"Southern Nilotic",
1552410,
"sdv-nil",
}
m["sdv-niw"] = {
"Western Nilotic",
3114989,
"sdv-nil",
}
m["sdv-nma"] = {
"Nandi-Markweta",
nil,
"sdv-kln",
}
m["sdv-nyi"] = {
"Nyima",
11688746,
"sdv-nes",
aliases = {"Nyimang"},
}
m["sdv-tmn"] = {
"Taman",
3408873,
"sdv-nes",
aliases = {"Tamaic"},
}
m["sdv-ttu"] = {
"Teso-Turkana",
7705551,
"sdv-nie",
aliases = {"Ateker"},
}
m["sel"] = {
"nhóm ngôn ngữ Selkup",
34008,
"syd",
"Nhóm ngôn ngữ Selkup",
"Selkup",
}
m["sem"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit",
34049,
"afa",
"Nhóm ngôn ngữ Semit",
"Semit",
}
m["sem-ara"] = {
"nhóm ngôn ngữ Aram",
28602,
"sem-nwe",
"Nhóm ngôn ngữ Aram",
"Aram",
protoLanguage = "arc",
}
m["sem-arb"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ả Rập",
164667,
"sem-cen",
"Nhóm ngôn ngữ Ả Rập",
"Ả Rập",
protoLanguage = "ar",
}
m["sem-are"] = {
"nhóm ngôn ngữ Aram Đông",
3410322,
"sem-ara",
"Nhóm ngôn ngữ Aram Đông",
"Aram Đông",
}
m["sem-arw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Aram Tây",
3394214,
"sem-ara",
"Nhóm ngôn ngữ Aram Tây",
"Aram Tây",
}
m["sem-ase"] = {
"Southeastern Aramaic",
3410322,
"sem-are",
}
m["sem-can"] = {
"nhóm ngôn ngữ Canaan",
747547,
"sem-nwe",
"Nhóm ngôn ngữ Canaan",
"Canaan",
}
m["sem-cen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Trung",
3433228,
"sem-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Trung",
"Semit Trung",
}
m["sem-cna"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tân Aram Trung",
3410322,
"sem-are",
"Nhóm ngôn ngữ Tân Aram Trung",
"Tân Aram Trung",
}
m["sem-eas"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Đông",
164273,
"sem",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Đông",
"Semit Đông",
}
m["sem-eth"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Ethiopia",
163629,
"sem-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Ethiopia",
"Semit Ethiopia",
aliases = {"Afro-Semitic", "Ethiopian", "Ethiopic", "Ethiosemitic"},
}
m["sem-nna"] = {
"Northeastern Neo-Aramaic",
2560578,
"sem-are",
}
m["sem-nwe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Tây Bắc",
162996,
"sem-cen",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Tây Bắc",
"Semit Tây Bắc",
}
m["sem-osa"] = {
"Old South Arabian",
35025,
"sem-cen",
aliases = {"Epigraphic South Arabian", "Sayhadic"},
}
m["sem-sar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Ả Rập hiện đại",
1981908,
"sem-wes",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Ả Rập hiện đại",
"Nam Ả Rập hiện đại",
}
m["sem-wes"] = {
"nhóm ngôn ngữ Semit Tây",
124901,
"sem",
"Nhóm ngôn ngữ Semit Tây",
"Semit Tây",
}
m["sgn"] = {
"sign",
34228,
"qfa-not",
}
m["sgn-fsl"] = {
"French Sign Languages",
5501921,
"sgn",
}
m["sgn-gsl"] = {
"German Sign Languages",
5551235,
"sgn",
}
m["sgn-jsl"] = {
"Japanese Sign Languages",
11722508,
"sgn",
}
m["sio"] = {
"Siouan",
34181,
"nai-sca",
}
m["sio-dhe"] = {
"Dhegihan",
3217420,
"sio-msv",
}
m["sio-dkt"] = {
"Dakotan",
17188640,
"sio-msv",
}
m["sio-mor"] = {
"Missouri River Siouan",
26807266,
"sio",
}
m["sio-msv"] = {
"Mississippi Valley Siouan",
17188638,
"sio",
}
m["sio-ohv"] = {
"Ohio Valley Siouan",
21070931,
"sio",
}
m["sit"] = {
"ngữ hệ Hán-Tạng",
45961,
"Ngữ hệ Hán-Tạng",
"Hán-Tạng",
}
m["sit-aao"] = {
"Ao",
615474,
"sit",
aliases = {"Central Naga languages"},
}
m["sit-alm"] = {
"Almora",
nil,
"sit-whm",
}
m["sit-bai"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bạch",
35103,
"sit-mba",
"Nhóm ngôn ngữ Bạch",
"Bạch",
aliases = {"Bai"},
}
m["sit-bdi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bod",
1814078,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Bod",
"Bod",
}
m["sit-cln"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái-Long",
107182612,
"sit-mba",
"Nhóm ngôn ngữ Thái-Long",
"Thái-Long",
aliases = {"Cai–Long", "Ta–Li", "Ta-Li"},
}
m["sit-dhi"] = {
"Dhimalish",
1207648,
"sit",
}
m["sit-ebo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bod Đông",
56402,
"sit-bdi",
"Nhóm ngôn ngữ Bod Đông",
"Bod Đông",
}
m["sit-gma"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đại Magar",
55612963,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Đại Magar",
"Đại Magar",
}
m["sit-gsi"] = {
"Greater Siangic",
52698851,
"sit",
}
m["sit-hrs"] = {
"Hrusish",
1632501,
"sit",
aliases = {"Southeast Kamengic"},
}
m["sit-jnp"] = {
"Jingphoic",
nil,
"sit-jpl",
aliases = {"Jingpho"},
}
m["sit-jpl"] = {
"Kachin-Luic",
1515454,
"tbq-bkj",
aliases = {"Jingpho-Luish", "Jingpho-Asakian", "Kachinic"},
}
m["sit-kch"] = {
"Konyak-Chang",
nil,
"sit-kon",
}
m["sit-kha"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kham",
33305,
"sit-gma",
"Nhóm ngôn ngữ Kham",
"Kham",
}
m["sit-khb"] = {
"Kho-Bwa",
6401917,
"sit",
aliases = {"Bugunish", "Kamengic"},
}
m["sit-kic"] = {
"Central Kiranti",
nil,
"sit-kir",
}
m["sit-kie"] = {
"Eastern Kiranti",
nil,
"sit-kir",
}
m["sit-kin"] = {
"Kinnauric",
nil,
"sit-whm",
aliases = {"Kinnauri"},
}
m["sit-kir"] = {
"Kiranti",
922148,
"sit",
}
m["sit-kiw"] = {
"Western Kiranti",
922148,
"sit-kir",
}
m["sit-kon"] = {
"Konyak",
774590,
"tbq-bkj",
aliases = {"Konyakian", "Northern Naga"},
}
m["sit-kyk"] = {
"Kyirong-Kagate",
6450957,
"sit-tib",
}
m["sit-lab"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ladakh-Balti",
6450957,
"sit-tib",
"Nhóm ngôn ngữ Ladakh-Balti",
"Ladakh-Balti",
}
m["sit-las"] = {
"Lahuli-Spiti",
6473510,
"sit-tib",
}
m["sit-luu"] = {
"Luish",
55621439,
"sit-jpl",
aliases = {"Asakian", "Sak"},
}
m["sit-mar"] = {
"Maringic",
nil,
"sit-tma",
}
m["sit-mba"] = {
"nhóm ngôn ngữ Đại Bạch",
16963847,
"sit-sba",
"Nhóm ngôn ngữ Đại Bạch",
"Đại Bạch",
aliases = {"Macro-Bai", "Greater Bai"},
}
m["sit-mdz"] = {
"Midzu",
6843504,
"sit",
aliases = {"Geman", "Midzuish", "Miju-Meyor", "Southern Mishmi"},
}
m["sit-mnz"] = {
"Mondzish",
6898839,
"tbq-lob",
aliases = {"Mangish"},
}
m["sit-mru"] = {
"Mruic",
16908870,
"sit",
aliases = {"Mru-Hkongso"},
}
m["sit-nas"] = {
"Naish",
25047956,
"sit-nax",
}
m["sit-nax"] = {
"Naic",
6982999,
"tbq-buq",
aliases = {"Naxish"},
}
m["sit-nba"] = {
"nhóm ngôn ngữ Bạch Bắc",
122463830,
"sit-bai",
"Nhóm ngôn ngữ Bạch Bắc",
"Bạch Bắc",
aliases = {"Northern Bai"},
}
m["sit-new"] = {
"Newaric",
55625069,
"sit",
}
m["sit-nng"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nung",
1515482,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Nung",
"Nung",
aliases = {"Nung"},
}
m["sit-qia"] = {
"Qiangic",
1636765,
"tbq-buq",
}
m["sit-rgy"] = {
"Rgyalrongic",
56936,
"sit-qia",
aliases = {"Jiarongic"},
}
m["sit-sba"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hán-Bạch",
nil,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Hán-Bạch",
"Hán-Bạch",
aliases = {"Sino-Bai", "Greater Bai"},
}
m["sit-tam"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tamang",
3309439,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Tamang",
"Tamang",
aliases = {"West Bodish"},
}
m["sit-tan"] = {
"Tani",
3217538,
"sit",
}
m["sit-tib"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tạng",
1641150,
"sit-bdi",
"Nhóm ngôn ngữ Tạng",
"Tạng",
protoLanguage = "otb",
}
m["sit-tja"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thổ Gia",
nil,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Thổ Gia",
"Thổ Gia",
}
m["sit-tma"] = {
"Tangkhul-Maring",
nil,
"sit",
}
m["sit-tng"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tangkhul",
1516657,
"sit-tma",
"Nhóm ngôn ngữ Tangkhul",
"Tangkhul",
aliases = {"Tangkhul"},
}
m["sit-tno"] = {
"Tangsa-Nocte",
nil,
"sit-kon",
}
m["sit-tsk"] = {
"Tshangla",
nil,
"sit-bdi",
}
m["sit-whm"] = {
"West Himalayish",
2301695,
"sit",
}
m["sit-zem"] = {
"Zeme",
189291,
"sit",
aliases = {"Zeliangrong", "Zemeic"},
}
m["sla"] = {
"nhóm ngôn ngữ gốc Slav",
23526,
"ine-bsl",
"Nhóm ngôn ngữ gốc Slav",
"gốc Slav",
aliases = {"Slavonic"},
}
m["smi"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sami",
56463,
"urj",
"Nhóm ngôn ngữ Sami",
"Sami",
aliases = {"Saami", "Samic", "Saamic"},
}
m["son"] = {
"nhóm ngôn ngữ Songhay",
505198,
"ssa",
"Nhóm ngôn ngữ Songhay",
"Songhay",
aliases = {"Songhai"},
}
m["sqj"] = {
"nhóm ngôn ngữ Albani",
8748,
"ine",
"Nhóm ngôn ngữ Albani",
"Albani",
}
m["ssa"] = {
"ngữ hệ Nin-Sahara", -- possibly not a genetic grouping
33705,
"Ngữ hệ Nin-Sahara",
"Nin-Sahara",
}
m["ssa-fur"] = {
"Fur",
2989512,
"ssa",
}
m["ssa-klk"] = {
"Kuliak",
1791476,
"ssa",
aliases = {"Rub"},
}
m["ssa-kom"] = {
"nhóm ngôn ngữ Koman",
1781084,
"ssa",
"Nhóm ngôn ngữ Koman",
"Koman",
}
m["ssa-sah"] = {
"Saharan",
1757661,
"ssa",
}
m["syd"] = {
"nhóm ngôn ngữ Samoyed",
34005,
"urj",
"Nhóm ngôn ngữ Samoyed",
"Samoyed",
aliases = {"Samoyed", "Samodeic"},
}
m["tai"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái",
749720,
"qfa-bet",
"Nhóm ngôn ngữ Thái",
"Thái",
aliases = {"Daic"},
}
m["tai-wen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Văn Ma-Thái Tây Nam",
nil,
"tai",
"Nhóm ngôn ngữ Văn Ma-Thái Tây Nam",
"Văn Ma-Thái Tây Nam",
}
m["tai-tay"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tày",
nil,
"tai-wen",
"Nhóm ngôn ngữ Tày",
"Tày",
}
m["tai-sap"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sa Pa-Thái Tây Nam",
nil,
"tai-wen",
"Nhóm ngôn ngữ Sa Pa-Thái Tây Nam",
"Sa Pa-Thái Tây Nam",
aliases = {"Sapa-Thai"},
}
m["tai-swe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái Tây Nam",
3447105,
"tai-sap",
"Nhóm ngôn ngữ Thái Tây Nam",
"Thái Tây Nam",
}
m["tai-cho"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái Sùng Tả",
13216,
"tai",
"Nhóm ngôn ngữ Thái Sùng Tả",
"Thái Sùng Tả",
}
m["tai-cen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái Trung tâm",
5061891,
"tai",
"Nhóm ngôn ngữ Thái Trung tâm",
"Thái Trung tâm",
}
m["tai-nor"] = {
"nhóm ngôn ngữ Thái Bắc",
7059014,
"tai",
"Nhóm ngôn ngữ Thái Bắc",
"Thái Bắc"
}
m["tbq"] = {
"nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến",
34064,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến",
"Tạng-Miến",
}
m["tbq-anp"] = {
"nhóm ngôn ngữ Angami-Pochuri",
530460,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Angami-Pochuri",
"Angami-Pochuri",
}
m["tbq-axi"] = {
"Axioid",
nil,
"tbq-sel",
}
m["tbq-bdg"] = {
"Bodo-Garo",
4090000,
"tbq-bkj",
}
m["tbq-bis"] = {
"Bisoid",
48844742,
"tbq-slo",
}
m["tbq-bka"] = {
"Bi-Ka",
12627890,
"tbq-slo",
}
m["tbq-bkj"] = {
"Sal",
889900,
"sit",
-- Brahmaputran appears to be Glottolog's term
aliases = {"Bodo-Konyak-Jinghpaw", "Brahmaputran", "Jingpho-Konyak-Bodo"},
}
m["tbq-brm"] = {
"nhóm ngôn ngữ Miến",
865713,
"tbq-lob",
"Nhóm ngôn ngữ Miến",
"Miến",
}
m["tbq-buq"] = {
"nhóm ngôn ngữ Miến-Khương",
16056278,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Miến-Khương",
"Miến-Khương",
aliases = {"Đông Miến-Khương"},
}
m["tbq-drp"] = {
"Downriver Phula",
7188378,
"tbq-rph",
}
m["tbq-han"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hà Nhì",
17004185,
"tbq-slo",
"Nhóm ngôn ngữ Hà Nhì",
"Hà Nhì",
aliases = {"Hanoid"},
}
m["tbq-hph"] = {
"Highland Phula",
nil,
"tbq-sel",
}
m["tbq-jin"] = {
"Jino",
6202716,
"tbq-slo",
}
m["tbq-kzh"] = {
"Kazhuoish",
48834669,
"tbq-lol",
}
m["tbq-kuk"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kuki-Chin",
832413,
"sit",
"Nhóm ngôn ngữ Kuki-Chin",
"Kuki-Chin",
}
m["tbq-lal"] = {
"Lalo",
56548,
"tbq-lso",
}
m["tbq-lho"] = {
"Lahoish",
nil,
"tbq-lol",
}
m["tbq-llo"] = {
"Lipo-Lolopo",
nil,
"tbq-lso",
}
m["tbq-lob"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô–Miến",
1635712,
"tbq-buq",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô–Miến",
"Lô Lô–Miến",
}
m["tbq-lol"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô",
37035,
"tbq-lob",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô",
"Lô Lô",
aliases = {"Loloish", "Yi", "Ngwi", "Nisoic"},
}
m["tbq-lso"] = {
"Lisoish",
6559055,
"tbq-lol",
}
m["tbq-lwo"] = {
"Lawoish",
48847673,
"tbq-lol",
}
m["tbq-muj"] = {
"Muji",
11221327,
"tbq-hph",
}
m["tbq-nas"] = {
"Nasoid",
nil,
"tbq-nlo",
}
m["tbq-nis"] = {
"Nisu",
56404,
"tbq-nlo",
}
m["tbq-nlo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô Bắc",
7058676,
"tbq-nso",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô Bắc",
"Lô Lô Bắc",
aliases = {"Northern Loloish"},
}
m["tbq-nso"] = {
"Nisoish",
56990,
"tbq-lol",
}
m["tbq-nus"] = {
"Nusoish",
114245231,
"tbq-lol",
}
m["tbq-phw"] = {
"Phowa",
7187959,
"tbq-hph",
}
m["tbq-rph"] = {
"Riverine Phula",
nil,
"tbq-sel",
}
m["tbq-sel"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô Đông Nam",
16111894,
"tbq-nso",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô Đông Nam",
"Lô Lô Đông Nam",
aliases = {"Southeastern Loloish"},
}
m["tbq-sil"] = {
"Siloid",
60787071,
"tbq-slo",
}
m["tbq-slo"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lô Lô Nam",
5649340,
"tbq-lol",
"Nhóm ngôn ngữ Lô Lô Nam",
"Lô Lô Nam",
aliases = {"Southern Loloish"},
}
m["tbq-tal"] = {
"Taloid",
48804018,
"tbq-lso",
}
m["tbq-urp"] = {
"Upriver Phula",
7187058,
"tbq-rph",
}
m["trk"] = {
"ngữ hệ Turk",
34090,
"Ngữ hệ Turk",
"Turk",
}
m["trk-cmn"] = {
"nhóm ngôn ngữ Turk chung",
1126028,
"trk",
"Nhóm ngôn ngữ Turk chung",
"Turk chung",
aliases = {"Turk Shaz"},
}
m["trk-kar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Karluk",
703173,
"trk-cmn",
"Nhóm ngôn ngữ Karluk",
"Karluk",
aliases = {"Qarluq", "Duy Ngô Nhĩ-Uzbek", "Đông Nam Turk"},
varieties = {"Đông Turk"},
}
m["trk-kbu"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kipchak-Bulgar",
3512539,
"trk-kip",
"Nhóm ngôn ngữ Kipchak-Bulgar",
"Kipchak-Bulgar",
aliases = {"Ural", "Uralo-Caspi"},
}
m["trk-kcu"] = {
"Kipchak-Cuman",
4370412,
"trk-kip",
aliases = {"Ponto-Caspian"},
}
m["trk-kip"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kipchak",
1339898,
"trk-cmn",
"Nhóm ngôn ngữ Kipchak",
"Kipchak",
otherNames = {"Tây Turk"},
aliases = {"Kypchak", "Qypchaq", "Tây Bắc Turk", "Tây Turk"},
protoLanguage = "qwm",
}
m["trk-kkp"] = {
"Kyrgyz-Kipchak",
4221189,
"trk-kip",
}
m["trk-kno"] = {
"nhóm ngôn ngữ Kipchak-Nogai",
4326954,
"trk-kip",
"Nhóm ngôn ngữ Kipchak-Nogai",
"Kipchak-Nogai",
aliases = {"Aralo-Caspi"},
}
m["trk-nsb"] = {
"North Siberian Turkic",
4537269,
"trk-sib",
aliases = {"Northern Siberian Turkic"},
}
m["trk-ogr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Oghur",
1422731,
"trk",
"Nhóm ngôn ngữ Oghur",
"Oghur",
aliases = {"Lir-Turk", "r-Turk"},
}
m["trk-ogz"] = {
"nhóm ngôn ngữ Oghuz",
494600,
"trk-cmn",
"Nhóm ngôn ngữ Oghuz",
"Oghuz",
aliases = {"nhóm ngôn ngữ Turk Tây Nam"},
}
m["trk-sib"] = {
"Siberian Turkic",
354353,
"trk-cmn",
otherNames = {"Northern Turkic"},
aliases = {"Northeastern Turkic"},
}
m["trk-ssb"] = {
"South Siberian Turkic",
nil,
"trk-sib",
aliases = {"Southern Siberian Turkic"},
}
m["tup"] = {
"ngữ hệ Tupi",
34070,
"Ngữ hệ Tupi",
"Tupi",
aliases = {"Tupi"},
}
m["tup-gua"] = {
"Tupi-Guarani",
148610,
"tup",
aliases = {"Tupí-Guaraní"},
}
m["tuw"] = {
"ngữ hệ Tungus",
34230,
"Ngữ hệ Tungus",
"Tungus",
aliases = {"Mãn-Tungus"},
}
m["tuw-ewe"] = {
"nhóm ngôn ngữ Ewenic",
105889448,
"tuw",
"Nhóm ngôn ngữ Ewenic",
"Ewenic",
aliases = {"Bắc Tungus"},
}
m["tuw-jrc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nữ Chân",
105889432,
"tuw",
"Nhóm ngôn ngữ Nữ Chân",
"Nữ Chân",
aliases = {"Mãn"},
}
m["tuw-nan"] = {
"Nanaic",
105889264,
"tuw",
}
m["tuw-udg"] = {
"nhóm ngôn ngữ Udeghe",
105889266,
"tuw",
"Nhóm ngôn ngữ Udeghe",
"Udeghe",
}
m["urj"] = {
"ngữ hệ Ural",
34113,
"Ngữ hệ Ural",
"Ural",
varieties = {"Finn-Ugria"},
}
m["urj-fin"] = {
"nhóm ngôn ngữ Finn",
33328,
"urj",
"Nhóm ngôn ngữ Finn",
"Finn",
aliases = {"Baltic-Finn", "Balto-Finn", "Fenn"},
}
m["urj-mdv"] = {
"Mordvinic",
627313,
"urj",
}
m["urj-prm"] = {
"Permic",
161493,
"urj",
}
m["urj-ugr"] = {
"Ugric",
156631,
"urj",
}
m["wak"] = {
"ngữ hệ Wakashan",
60069,
"Ngữ hệ Wakashan",
"Wakashan",
}
m["wen"] = {
"Sorbian",
25442,
"zlw",
aliases = {"Lusatian", "Wendish"},
}
m["xgn"] = {
"ngữ hệ Mông Cổ",
33750,
"qfa-xgs",
"Ngữ hệ Mông Cổ",
"Mông Cổ",
aliases = {"Mông Cổ"},
}
m["xgn-cen"] = {
"nhóm ngôn ngữ Trung Mông Cổ",
28719447,
"xgn",
"Nhóm ngôn ngữ Trung Mông Cổ",
"Trung Mông Cổ",
protoLanguage = "xng-lat",
}
m["xgn-sou"] = {
"nhóm ngôn ngữ Nam Mông Cổ",
nil,
"xgn",
"Nhóm ngôn ngữ Nam Mông Cổ",
"Nam Mông Cổ",
protoLanguage = "xng-ear",
}
m["xgn-shr"] = {
"nhóm ngôn ngữ Shirongol",
107539435,
"xgn-sou",
"Nhóm ngôn ngữ Shirongol",
"Shirongol",
}
m["xme"] = {
"Median",
nil,
"ira-mpr",
protoLanguage = "xme-old",
}
m["xme-ttc"] = {
"Tatic",
nil,
"xme",
}
m["xnd"] = {
"Na-Dene",
26986,
"qfa-dny",
aliases = {"Na-Dené"},
}
m["xsc"] = {
"nhóm ngôn ngữ Scythia",
nil,
"ira-nei",
"Nhóm ngôn ngữ Scythia",
"Scythia",
}
m["xsc-sak"] = {
"Sakan",
nil,
"xsc-skw",
aliases = {"Saka"},
}
m["xsc-sar"] = {
"nhóm ngôn ngữ Sarmatia",
nil,
"xsc",
"Nhóm ngôn ngữ Sarmatia",
"Sarmatia",
}
m["xsc-skw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Saka-Wakhi",
nil,
"xsc",
"Nhóm ngôn ngữ Saka-Wakhi",
"Saka-Wakhi",
}
m["yok"] = {
"Yokuts",
34249,
"nai-you",
aliases = {"Yokutsan", "Mariposan", "Mariposa"},
}
m["ypk"] = {
"Yupik",
27970,
"esx-esk",
aliases = {"Yup'ik", "Yuit"},
}
m["yrk"] = {
"Nenets",
36452,
"syd",
}
m["zhx"] = {
"nhóm ngôn ngữ Hán",
33857,
"sit-sba",
"Nhóm ngôn ngữ Hán",
"Hán",
aliases = {"Sinitic", "Chinese"},
protoLanguage = "och",
}
m["zhx-com"] = {
"Mân ven biển",
20667215,
"zhx-min",
aliases = {"Coastal Min"},
}
m["zhx-inm"] = {
"Mân nội địa",
20667237,
"zhx-min",
aliases = {"Inland Min"},
}
m["zhx-man"] = {
"Quan thoại",
nil,
"zhx",
protoLanguage = "cmn-ear",
aliases = {"Mandarinic"},
}
m["zhx-min"] = {
"Mân",
56504,
"zhx",
aliases = {"Min"},
}
m["zhx-nan"] = {
"Mân Nam",
36495,
"zhx-com",
aliases = {"Southern Min"},
}
m["zhx-pin"] = {
"Bình thoại",
2735715,
"zhx",
protoLanguage = "ltc",
aliases = {"Pinghua"},
}
m["zhx-yue"] = {
"Quảng Châu",
7033959,
"zhx",
protoLanguage = "ltc",
aliases = {"Yue"},
}
m["zle"] = {
"nhóm ngôn ngữ Slav Đông",
144713,
"sla",
"Nhóm ngôn ngữ Slav Đông",
"Slav Đông",
}
m["zls"] = {
"nhóm ngôn ngữ Slav Nam",
146665,
"sla",
"Nhóm ngôn ngữ Slav Nam",
"Slav Nam",
}
m["zlw"] = {
"nhóm ngôn ngữ Slav Tây",
145852,
"sla",
"Nhóm ngôn ngữ Slav Tây",
"Slav Tây",
}
m["zlw-lch"] = {
"nhóm ngôn ngữ Lechite",
742782,
"zlw",
"Nhóm ngôn ngữ Lechite",
"Lechite",
aliases = {"Lechitic","Lekhitic"},
}
m["zlw-pom"] = {
"Pomeranian",
nil,
"zlw-lch",
}
m["znd"] = {
"Zande",
8066072,
"nic-ubg",
}
return require("Module:languages").finalizeData(m, "family")
75ry25hxeg2gdulrnzjrxt0ojaigm61
đác mẽnh
0
267223
2513406
2238080
2026-08-12T09:59:20Z
Hiyuune
50834
/* Tiếng Mường */ (sử dụng [[MediaWiki:Gadget-AjaxEdit.js|AjaxEdit]])
2513406
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|n}}===
* {{IPA|mtq|/ɗaːk⁶ mɛɲ⁴/}}
==={{ĐM|n}}===
{{mtq-noun}}
# [[nước miếng|Nước miếng]].
#: {{synonym|mtq|đác dãi}}
===={{ĐM|ref}}====
* {{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
{{C|mtq|Dịch cơ thể}}
evgkn28bnshx7pnbjdk3xc1wtgtvzcb
Wiktionary:GUS2Wiki
4
267278
2513240
2493203
2026-08-12T00:34:28Z
Alexis Jazz
41773
Updating gadget usage statistics from [[Special:GadgetUsage]] ([[phab:T121049]])
2513240
wikitext
text/x-wiki
{{#ifexist:Project:GUS2Wiki/top|{{/top}}|This page provides a historical record of [[Special:GadgetUsage]] through its page history. To get the data in CSV format, see wikitext. To customize this message or add categories, create [[/top]].}}
Dữ liệu dưới đây được đưa vào vùng nhớ đệm và được cập nhật lần cuối lúc 2026-08-10T11:39:58Z. Tối đa có sẵn {{PLURAL:5000|một kết quả|5000 kết quả}} trong vùng nhớ đệm.
{| class="sortable wikitable"
! Tiện ích !! data-sort-type="number" | Số người dùng !! data-sort-type="number" | Số thành viên tích cực
|-
|AcceleratedFormCreation || 6 || 3
|-
|AjaxEdit || 4 || 4
|-
|CommentsInLocalTime || 14 || 2
|-
|DejaVu Sans || 67 || 2
|-
|ShowIDs || 2 || 2
|-
|TabbedLanguages || 7 || 2
|-
|Twinkle || 7 || 5
|-
|UTCLiveClock || 11 || 3
|-
|hotcat || 74 || 6
|-
|linkify || 32 || 2
|-
|navpop || 64 || 1
|-
|purgetab || 67 || 4
|-
|removeAccessKeys || 14 || 0
|-
|tot || 5 || 0
|-
|wiked || 58 || 0
|}
* [[Đặc biệt:GadgetUsage]]
* [[m:Meta:GUS2Wiki/Script|GUS2Wiki]]
<!-- data in CSV format:
AcceleratedFormCreation,6,3
AjaxEdit,4,4
CommentsInLocalTime,14,2
DejaVu Sans,67,2
ShowIDs,2,2
TabbedLanguages,7,2
Twinkle,7,5
UTCLiveClock,11,3
hotcat,74,6
linkify,32,2
navpop,64,1
purgetab,67,4
removeAccessKeys,14,0
tot,5,0
wiked,58,0
-->
68dk4tzgvvbgl84gkg7nu44fooosyun
Thể loại:Danh từ tiếng Tatar
14
270201
2513173
2071599
2026-08-11T14:48:01Z
Kelly zhrm
58416
2513173
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Mô đun:languages/data/3/d
828
270995
2513102
2462518
2026-08-11T11:59:09Z
Lcsnes
40261
2513102
Scribunto
text/plain
local m_langdata = require("Module:languages/data")
-- Loaded on demand, as it may not be needed (depending on the data).
local function u(...)
u = require("Module:string utilities").char
return u(...)
end
local c = m_langdata.chars
local p = m_langdata.puaChars
local s = m_langdata.shared
local m = {}
m["daa"] = {
"tiếng Dangaléat",
942591,
"cdc-est",
"Latn",
"Tiếng Dangaléat",
"Dangaléat",
}
m["dac"] = {
"tiếng Dambi",
12629491,
"poz-ocw",
"Latn",
"Tiếng Dambi",
"Dambi",
}
m["dad"] = {
"Marik",
6763404,
"poz-ocw",
"Latn",
}
m["dae"] = {
"Duupa",
35263,
"alv-dur",
"Latn",
}
m["dag"] = {
"tiếng Dagbani",
32238,
"nic-dag",
"Latn",
"Tiếng Dagbani",
"Dagbani",
}
m["dah"] = {
"Gwahatike",
5623246,
"ngf-fin",
"Latn",
}
m["dai"] = {
"Day",
35163,
"alv-mbd",
"Latn",
}
m["daj"] = {
"Dar Fur Daju",
56370,
"sdv-daj",
"Latn",
}
m["dak"] = {
"tiếng Dakota",
530384,
"sio-dkt",
"Latn",
"Tiếng Dakota",
"Dakota",
}
m["dal"] = {
"tiếng Dahalo",
35143,
"cus",
"Latn",
"Tiếng Dahalo",
"Dahalo",
}
m["dam"] = {
"Damakawa",
1158134,
"nic-knn",
"Latn",
}
m["dao"] = {
"Daai Chin",
860029,
"tbq-kuk",
"Latn",
}
m["daq"] = {
"Dandami Maria",
12952805,
"dra-mdy",
}
m["dar"] = {
"tiếng Dargwa",
32332,
"cau-drg",
"Cyrl, Latn, Arab",
"Tiếng Dargwa",
"Dargwa",
translit = {Cyrl = "dar-translit"},
override_translit = true,
display_text = {Cyrl = s["cau-Cyrl-displaytext"]},
entry_name = {
Cyrl = s["cau-Cyrl-entryname"],
Latn = s["cau-Latn-entryname"],
},
sort_key = {
Cyrl = {
from = {
"къкъ", "хьхь", -- 4 chars
"гъ", "гь", "гӏ", "ё", "къ", "кь", "кӏ", "пп", "пӏ", "сс", "тт", "тӏ", "хх", "хъ", "хь", "хӏ", "цц", "цӏ", "чч", "чӏ" -- 2 chars
},
to = {
"к" .. p[2], "х" .. p[4],
"г" .. p[1], "г" .. p[2], "г" .. p[3], "е" .. p[1], "к" .. p[1], "к" .. p[3], "к" .. p[4], "п" .. p[1], "п" .. p[2], "с" .. p[1], "т" .. p[1], "т" .. p[2], "х" .. p[1], "х" .. p[2], "х" .. p[3], "х" .. p[5], "ц" .. p[1], "ц" .. p[2], "ч" .. p[1], "ч" .. p[2]
}
},
},
}
m["das"] = {
"Daho-Doo",
3915369,
"kro-wee",
"Latn",
}
m["dau"] = {
"Dar Sila Daju",
7514020,
"sdv-daj",
"Latn",
}
m["dav"] = {
"Taita",
2387274,
"bnt-cht",
"Latn",
}
m["daw"] = {
"Davawenyo",
5228174,
"phi",
"Latn",
}
m["dax"] = {
"Dayi",
10467281,
"aus-yol",
"Latn",
}
m["daz"] = {
"Dao",
5221513,
"ngf",
"Latn",
}
m["dba"] = {
"Bangime",
1982696,
"qfa-iso",
"Latn",
}
m["dbb"] = {
"Deno",
56275,
"cdc-wst",
"Latn",
}
m["dbd"] = {
"Dadiya",
3914436,
"alv-wjk",
"Latn",
}
m["dbe"] = {
"Dabe",
5207451,
"paa-tkw",
"Latn",
}
m["dbf"] = {
"Edopi",
12953516,
"paa-lkp",
"Latn",
}
m["dbg"] = {
"Dogul Dom",
3912880,
"nic-npd",
"Latn",
}
m["dbi"] = {
"Doka",
3913293,
"nic-plc",
"Latn",
}
m["dbj"] = {
"tiếng Ida'an",
3041552,
"poz-san",
"Latn",
"Tiếng Ida'an",
"Ida'an",
}
m["dbl"] = {
"tiếng Dyirbal",
35465,
"aus-dyb",
"Latn",
"Tiếng Dyirbal",
"Dyirbal",
}
m["dbm"] = {
"Duguri",
7194057,
"nic-jrw",
"Latn",
}
m["dbn"] = {
"Duriankere",
5316627,
"ngf-sbh",
"Latn",
}
m["dbo"] = {
"Dulbu",
5313310,
"nic-jrn",
"Latn",
}
m["dbp"] = {
"Duwai",
56301,
"cdc-wst",
"Latn",
}
m["dbq"] = {
"Daba",
3913342,
"cdc-cbm",
"Latn",
}
m["dbr"] = {
"tiếng Dabarre",
3447286,
"cus-som",
nil,
"Tiếng Dabarre",
"Dabarre",
}
m["dbt"] = {
"Ben Tey",
4886561,
"nic-nwa",
"Latn",
}
m["dbu"] = {
"Bondum Dom Dogon",
3912758,
"nic-npd",
"Latn",
}
m["dbv"] = {
"Dungu",
5315230,
"nic-kau",
"Latn",
}
m["dbw"] = {
"Bankan Tey Dogon",
4856243,
"nic-nwa",
"Latn",
}
m["dby"] = {
"Dibiyaso",
5272268,
"ngf",
"Latn",
}
m["dcc"] = {
"Deccani",
669431,
"inc-hnd",
"ur-Arab",
ancestors = "ur",
}
m["dcr"] = {
"tiếng Negerhollands",
1815830,
"crp",
"Latn",
"Tiếng Negerhollands",
"Negerhollands",
ancestors = "nl",
}
m["dda"] = {
"Dadi Dadi",
nil,
"aus-pam",
"Latn",
}
m["ddd"] = {
"Dongotono",
56676,
"sdv-lma",
}
m["dde"] = {
"Doondo",
11003401,
"bnt-kng",
"Latn",
}
m["ddg"] = {
"Fataluku",
35353,
"qfa-tap",
"Latn",
}
m["ddi"] = {
"Diodio",
3028668,
"poz-ocw",
"Latn",
}
m["ddj"] = {
"Jaru",
3162806,
"aus-pam",
"Latn",
}
m["ddn"] = {
"Dendi",
35164,
"son",
"Latn",
}
m["ddo"] = {
"tiếng Tsez",
34033,
"cau-wts",
"Cyrl",
"Tiếng Tsez",
"Tsez",
translit = "ddo-translit",
display_text = {Cyrl = s["cau-Cyrl-displaytext"]},
entry_name = {Cyrl = s["cau-Cyrl-entryname"]},
}
m["ddr"] = {
"Dhudhuroa",
5269842,
"aus-pam",
"Latn",
}
m["dds"] = {
"Donno So Dogon",
1234776,
"nic-dge",
"Latn",
}
m["ddw"] = {
"Dawera-Daweloor",
5242304,
"poz-tim",
"Latn",
}
m["dec"] = {
"Dagik",
35125,
"alv-tal",
"Latn",
}
m["ded"] = {
"Dedua",
5249850,
"ngf",
"Latn",
}
m["dee"] = {
"Dewoin",
3914892,
"kro-wkr",
"Latn",
}
m["def"] = {
"Dezfuli",
4115412,
"ira-swi",
}
m["deg"] = {
"tiếng Degema",
35182,
"alv-dlt",
"Latn",
"Tiếng Degema",
"Degema",
}
m["deh"] = {
"Dehwari",
5704314,
"ira-swi",
ancestors = "fa",
}
m["dei"] = {
"Demisa",
56380,
"paa-egb",
"Latn",
}
m["dek"] = { -- called "unattested alleged language" by Wikipedia
"Dek",
5252754,
nil,
"Latn",
}
m["dem"] = {
"Dem",
5254989,
"paa",
"Latn",
}
m["dep"] = {
"Pidgin Delaware",
nil,
"crp",
"Latn",
ancestors = "unm",
}
-- deq is not included, see [[WT:LT]]
m["der"] = {
"tiếng Deori",
56478,
"tbq-bdg",
"Beng, Latn",
"Tiếng Deori",
"Deori",
}
m["des"] = {
"Desano",
962392,
"sai-tuc",
"Latn",
}
m["dev"] = {
"Domung",
5291378,
"ngf-fin",
"Latn",
}
m["dez"] = {
"Dengese",
2909984,
"bnt-tet",
"Latn",
}
m["dga"] = {
"Southern Dagaare",
35159,
"nic-mre",
"Latn",
}
m["dgb"] = {
"Bunoge",
4985178,
"nic-dgw",
"Latn",
}
m["dgc"] = {
"Casiguran Dumagat Agta",
5313599,
"phi",
"Latn",
}
m["dgd"] = {
"Dagaari Dioula",
11153465,
"nic-mre",
"Latn",
}
m["dge"] = {
"Degenan",
5251770,
"ngf-fin",
"Latn",
}
m["dgg"] = {
"Doga",
3033726,
"poz-ocw",
"Latn",
}
m["dgh"] = {
"Dghwede",
56293,
"cdc-cbm",
"Latn",
}
m["dgi"] = {
"tiếng Dagara Bắc",
11004218,
"nic-mre",
"Latn",
"Tiếng Dagara Bắc",
"Dagara Bắc",
}
m["dgk"] = {
"tiếng Dagba",
12952357,
"csu-sar",
"Latn",
"Tiếng Dagba",
"Dagba",
}
m["dgn"] = {
"Dagoman",
10465931,
"aus-yng",
"Latn",
}
m["dgo"] = {
"tiếng Dogri Hindi",
nil,
"him",
"Deva, Arab, Takr",
"Tiếng Dogri Hindi",
"Dogri Hindi",
ancestors = "doi",
}
m["dgr"] = {
"tiếng Dogrib",
20979,
"ath-nor",
"Latn",
"Tiếng Dogrib",
"Dogrib",
}
m["dgs"] = {
"Dogoso",
35343,
"nic-gur",
}
m["dgt"] = {
"Ntra'ngith",
6983809,
"aus-pam",
"Latn",
}
-- dgu is not a language; see [[w:Dhekaru]]
m["dgw"] = {
"Daungwurrung",
5228050,
"aus-pam",
"Latn",
}
m["dgx"] = {
"Doghoro",
12952392,
"ngf",
"Latn",
}
m["dgz"] = {
"Daga",
5208442,
"ngf",
"Latn",
}
m["dhg"] = {
"tiếng Dhangu",
5268960,
"aus-yol",
"Latn",
"Tiếng Dhangu",
"Dhangu",
}
m["dhd"] = {
"tiếng Dhundhar",
633359,
"raj",
"Deva",
"Tiếng Dhundhar",
"Dhundhar",
translit = "hi-translit",
}
m["dhi"] = {
"tiếng Dhimal",
35229,
"sit-dhi",
"Deva",
"Tiếng Dhimal",
"Dhimal",
}
m["dhl"] = {
"Dhalandji",
5268787,
"aus-psw",
"Latn",
}
m["dhm"] = {
"Zemba",
3502283,
"bnt-swb",
"Latn",
ancestors = "hz",
}
m["dhn"] = {
"tiếng Dhanka",
5268992,
"inc-bhi",
"Deva, Gujr",
"Tiếng Dhanka",
"Dhanka",
}
m["dho"] = {
"tiếng Dhodia",
5269658,
"inc-bhi",
"Deva, Gujr",
"Tiếng Dhodia",
"Dhodia",
}
m["dhr"] = {
"Tharrgari",
10470289,
"aus-psw",
"Latn",
}
m["dhs"] = {
"Dhaiso",
11001788,
"bnt-kka",
"Latn",
}
m["dhu"] = {
"Dhurga",
1285318,
"aus-yuk",
"Latn",
}
m["dhv"] = {
"Drehu",
3039319,
"poz-cln",
"Latn",
}
m["dhw"] = {
"tiếng Danuwar",
3522797,
"inc-bhi",
"Deva",
"Tiếng Danuwar",
"Danuwar",
}
m["dhx"] = {
"Dhungaloo",
16960599,
"aus-pam",
"Latn",
}
m["dia"] = {
"Dia",
3446591,
"qfa-tor",
"Latn",
}
m["dib"] = {
"South Central Dinka",
35154,
"sdv-dnu",
"Latn",
ancestors = "din",
}
m["dic"] = {
"Lakota Dida",
11001730,
"kro-did",
"Latn",
}
m["did"] = {
"Didinga",
56365,
"sdv",
"Latn",
}
m["dif"] = {
"tiếng Dieri",
25559563,
"aus-kar",
"Latn",
"Tiếng Dieri",
"Dieri",
}
m["dig"] = {
"Digo",
3362072,
"bnt-mij",
"Latn",
}
-- "dih" IS SPLIT INTO nai-ipa, nai-kum, nai-tip, SEE WT:LT
m["dii"] = {
"Dimbong",
35196,
"bnt-baf",
"Latn",
}
m["dij"] = {
"Dai",
5209056,
"poz-tim",
}
m["dik"] = {
"Southwestern Dinka",
36540,
"sdv-dnu",
"Latn",
ancestors = "din",
}
m["dil"] = {
"Dilling",
35152,
"nub-hil",
"Latn",
}
m["dim"] = {
"tiếng Dime",
35311,
"omv-aro",
"Ethi",
"Tiếng Dime",
"Dime",
translit = "Ethi-translit",
}
m["din"] = {
"tiếng Dinka",
56466,
"sdv-dnu",
"Latn",
"Tiếng Dinka",
"Dinka",
}
m["dio"] = {
"Dibo",
3914891,
"alv-ngb",
"Latn",
}
m["dip"] = {
"Northeastern Dinka",
36246,
"sdv-dnu",
"Latn",
ancestors = "din",
}
m["dir"] = {
"Dirim",
11130804,
"nic-dak",
"Latn",
}
m["dis"] = {
"tiếng Dimasa",
56664,
"tbq-bdg",
"Latn, Beng",
"Tiếng Dimasa",
"Dimasa",
}
m["diu"] = {
"Gciriku",
3780954,
"bnt-kav",
"Latn",
}
m["diw"] = {
"Northwestern Dinka",
36249,
"sdv-dnu",
"Latn",
ancestors = "din",
}
m["dix"] = {
"Dixon Reef",
5284967,
"poz-vnc",
"Latn",
}
m["diy"] = {
"Diuwe",
5283765,
"ngf",
}
m["diz"] = {
"Ding",
35202,
"bnt-bdz",
"Latn",
}
m["dja"] = {
"Djadjawurrung",
5285190,
"aus-pam",
"Latn",
}
m["djb"] = {
"Djinba",
5285351,
"aus-yol",
"Latn",
}
m["djc"] = {
"tiếng Dar Daju Daju",
5209890,
"sdv-daj",
"Latn",
"Tiếng Dar Daju Daju",
"Dar Daju Daju",
}
m["djd"] = {
"Jaminjung",
6147825,
"aus-mir",
"Latn",
}
m["dje"] = {
"tiếng Zarma",
36990,
"son",
"Latn, Arab, Brai",
"Tiếng Zarma",
"Zarma",
}
m["djf"] = {
"Djangun",
10474818,
"aus-pmn",
"Latn",
}
m["dji"] = {
"tiếng Djinang",
5285350,
"aus-yol",
"Latn",
"Tiếng Djinang",
"Djinang",
}
m["djj"] = {
"Ndjébbana",
5285274,
"aus-arn",
"Latn",
}
m["djk"] = {
"tiếng Aukan",
2659044,
"crp",
"Latn, Afak",
ancestors = "en",
"Tiếng Aukan",
"Aukan",
}
m["djl"] = {
"Djiwarli",
nil,
"aus-psw",
"Latn",
}
m["djm"] = {
"Jamsay",
3913290,
"nic-pld",
"Latn",
}
m["djn"] = {
"Djauan",
13553748,
"aus-gun",
"Latn",
}
m["djo"] = {
"Jangkang",
12952388,
"day",
}
m["djr"] = {
"Djambarrpuyngu",
3915679,
"aus-yol",
"Latn",
}
m["dju"] = {
"Kapriman",
6367199,
"paa-spk",
"Latn",
}
m["djw"] = {
"Djawi",
3913844,
"aus-nyu",
"Latn",
ancestors = "bcj",
}
m["dka"] = {
"tiếng Dakpa",
3695189,
"sit-ebo",
"Tibt",
"Tiếng Dakpa",
"Dakpa",
translit = "Tibt-translit",
override_translit = true,
display_text = s["Tibt-displaytext"],
entry_name = s["Tibt-entryname"],
sort_key = "Tibt-sortkey",
}
m["dkk"] = {
"Dakka",
5209962,
"poz-ssw",
}
m["dkr"] = {
"Kuijau",
13580777,
"poz-bnn",
}
m["dks"] = {
"Southeastern Dinka",
36538,
"sdv-dnu",
"Latn",
ancestors = "din",
}
m["dkx"] = {
"Mazagway",
6798209,
"cdc-cbm",
"Latn",
}
m["dlg"] = {
"tiếng Dolgan",
32878,
"trk-nsb",
"Cyrl",
"Tiếng Dolgan",
"Dolgan",
translit = {Cyrl = "dlg-translit"},
sort_key = {
from = {"ё", "һ", "ӈ", "ө", "ү"},
to = {"е" .. p[1], "к" .. p[1], "н" .. p[1], "о" .. p[1], "у" .. p[1]}
},
}
m["dlk"] = {
"tiếng Dahalik",
32260,
"sem-eth",
"Ethi",
"Tiếng Dahalik",
"Dahalik",
translit = "Ethi-translit",
}
m["dlm"] = {
"tiếng Dalmatia",
35527,
"roa-itd",
"Latn",
"Tiếng Dalmatia",
"Dalmatia",
}
m["dln"] = {
"Darlong",
5224029,
"tbq-kuk",
"Latn",
}
m["dma"] = {
"Duma",
35319,
"bnt-nze",
"Latn",
}
m["dmb"] = {
"Mombo Dogon",
6897074,
"nic-dgw",
"Latn",
}
m["dmc"] = {
"Gavak",
5277406,
"ngf-mad",
"Latn",
}
m["dmd"] = {
"Madhi Madhi",
6727353,
"aus-pam",
"Latn",
}
m["dme"] = {
"Dugwor",
56313,
"cdc-cbm",
"Latn",
}
m["dmf"] = {
"Medefaidrin",
1519764,
"art",
"Medf",
type = "appendix-constructed",
}
m["dmg"] = {
"tiếng Thượng Kinabatangan",
16109975,
"poz-san",
"Latn",
"Tiếng Thượng Kinabatangan",
"Thượng Kinabatangan",
}
m["dmk"] = {
"tiếng Domaaki",
32900,
"inc-wes",
}
m["dml"] = {
"tiếng Damel",
32288,
"inc-kun",
"Arab",
"Tiếng Damel",
"Damel",
}
m["dmm"] = {
"Dama (Nigeria)",
5211865,
"alv-mbm",
"Latn",
}
m["dmo"] = {
"Kemezung",
35562,
"nic-bbe",
"Latn",
}
m["dmr"] = {
"East Damar",
5328200,
"poz-cet",
"Latn",
}
m["dms"] = {
"Dampelas",
5212928,
"poz-tot",
"Latn",
}
m["dmu"] = {
"Dubu",
7692059,
"paa-pau",
"Latn",
}
m["dmv"] = {
"Dumpas",
12953512,
"poz-san",
"Latn",
}
m["dmw"] = {
"tiếng Mudburra",
6931573,
"aus-pam",
"Latn",
"Tiếng Mudburra",
"Mudburra",
}
m["dmx"] = {
"Dema",
3553423,
"bnt-sho",
"Latn",
}
m["dmy"] = {
"Demta",
14466283,
"paa-sen",
"Latn",
}
m["dna"] = {
"Upper Grand Valley Dani",
12952361,
"ngf",
"Latn",
}
m["dnd"] = {
"Daonda",
5221528,
"paa-brd",
"Latn",
}
m["dne"] = {
"Ndendeule",
6983725,
"bnt-mbi",
"Latn",
}
m["dng"] = {
"tiếng Đông Can",
33050,
"zhx-man",
"Cyrl, Hants, Arab",
"Tiếng Đông Can",
"Đông Can",
generate_forms = "zh-generateforms",
translit = {Cyrl = "dng-translit"},
sort_key = {
Cyrl = {
from = {"ё", "ә", "җ", "ң", "ў", "ү"},
to = {"е" .. p[1], "е" .. p[2], "ж" .. p[1], "н" .. p[1], "у" .. p[1], "у" .. p[2]}
},
Hani = "Hani-sortkey",
},
}
m["dni"] = {
"Lower Grand Valley Dani",
12635807,
"ngf",
"Latn",
}
m["dnj"] = {
"tiếng Dan",
1158971,
"dmn-mda",
"Latn",
"Tiếng Dan",
"Dan",
entry_name = {Latn = {remove_diacritics = c.grave .. c.acute .. c.macron .. c.dgrave .. c.dacute .. c.circ .. c.diaer}}
}
m["dnk"] = {
"Dengka",
5256954,
"poz-tim",
"Latn",
}
m["dnn"] = {
"tiếng Dzuun",
10973260,
"dmn-smg",
nil,
"Tiếng Dzuun",
"Dzuun",
}
m["dno"] = {
"Ndrulo",
60785094,
"csu-lnd",
}
m["dnr"] = {
"Danaru",
5214932,
"ngf-mad",
"Latn",
}
m["dnt"] = {
"Mid Grand Valley Dani",
12952359,
"ngf",
"Latn",
}
m["dnu"] = {
"tiếng Danau",
5013745,
"mkh-pal",
"Mymr",
"Tiếng Danau",
"Danau",
}
m["dnv"] = {
"tiếng Danu",
5221251,
"tbq-brm",
"Mymr",
"Tiếng Danu",
"Danu",
ancestors = "obr",
}
m["dnw"] = {
"Western Dani",
7987774,
"ngf",
"Latn",
}
m["dny"] = {
"Dení",
56562,
"auf",
"Latn",
}
m["doa"] = {
"Dom",
5289770,
"ngf",
"Latn",
}
m["dob"] = {
"Dobu",
952133,
"poz-ocw",
"Latn",
}
m["doc"] = {
"Northern Kam",
17195499,
"qfa-tak",
"Latn",
}
m["doe"] = {
"Doe",
5288055,
"bnt-ruv",
"Latn",
}
m["dof"] = {
"Domu",
5291375,
"ngf",
"Latn",
}
m["doh"] = {
"Dong",
3438405,
"nic-dak",
"Latn",
}
m["doi"] = {
"tiếng Dogri",
32730,
"him",
"Deva, Takr, fa-Arab, Dogr",
"Tiếng Dogri",
"Dogri",
translit = {
Deva = "hi-translit",
Dogr = "Dogr-translit",
},
}
m["dok"] = {
"Dondo",
5295571,
"poz-tot",
"Latn",
}
m["dol"] = {
"Doso",
4167202,
"paa",
"Latn",
}
m["don"] = {
"Doura",
7829037,
"poz-ocw",
"Latn",
}
m["doo"] = {
"Dongo",
35303,
"nic-mbc",
"Latn",
}
m["dop"] = {
"tiếng Lukpa",
3258739,
"nic-gne",
"Latn",
"Tiếng Lukpa",
"Lukpa",
}
m["doq"] = {
"Dominican Sign Language",
5290820,
"sgn",
"Latn", -- when documented
}
m["dor"] = {
"Dori'o",
3037084,
"poz-sls",
"Latn",
}
m["dos"] = {
"Dogosé",
3913314,
"nic-gur",
"Latn",
}
m["dot"] = {
"Dass",
3441293,
"cdc-wst",
"Latn",
}
m["dov"] = {
"Toka-Leya",
11001779,
"bnt-bot",
"Latn",
ancestors = "toi",
}
m["dow"] = {
"Doyayo",
35299,
"alv-dur",
"Latn",
}
m["dox"] = {
"tiếng Bussa",
35123,
"cus-eas",
"Latn, Ethi",
"Tiếng Bussa",
"Bussa",
}
m["doy"] = {
"Dompo",
35270,
"alv-gng",
"Latn",
}
m["doz"] = {
"Dorze",
56336,
"omv-nom",
"Latn",
}
m["dpp"] = {
"Papar",
7132487,
"poz-san",
"Latn",
}
m["drb"] = {
"Dair",
12952360,
"nub-hil",
"Latn",
}
m["drc"] = {
"Minderico",
6863806,
"roa-ibe",
"Latn",
ancestors = "pt",
}
m["drd"] = {
"Darmiya",
5224058,
"sit-alm",
}
m["dre"] = {
"tiếng Dolpo",
12629969,
"sit-tib",
"Tibt",
"Tiếng Dolpo",
"Dolpo",
translit = { Tibt = "Tibt-translit" },
override_translit = true,
display_text = s["Tibt-displaytext"],
entry_name = s["Tibt-entryname"],
sort_key = "Tibt-sortkey",
}
m["drg"] = {
"tiếng Rungus",
6897407,
"poz-san",
"Latn",
"Tiếng Rungus",
"Rungus",
}
m["dri"] = {
"Lela",
3914004,
"nic-knn",
"Latn",
}
m["drl"] = {
"tiếng Baagandji",
5223941,
"aus-pam",
"Latn",
"Tiếng Baagandji",
"Baagandji",
}
m["drn"] = {
"West Damar",
3450459,
"poz-tim",
"Latn",
}
m["dro"] = {
"Daro-Matu Melanau",
5224156,
"poz-bnn",
"Latn",
}
m["drq"] = {
"Dura",
3449842,
"sit-gma",
}
m["drs"] = {
"tiếng Gedeo",
56622,
"cus-hec",
"Ethi",
"Tiếng Gedeo",
"Gedeo",
}
m["dru"] = {
"tiếng Rukai",
49232,
"map",
"Latn",
"Tiếng Rukai",
"Rukai",
ancestors = "dru-pro",
}
m["dry"] = {
"Darai",
46995026,
"inc-bhi",
"Deva",
}
m["dsb"] = {
"tiếng Hạ Sorb",
13286,
"wen",
"Latn",
"Tiếng Hạ Sorb",
"Hạ Sorb",
sort_key = s["wen-sortkey"],
standardChars = "AaBbCcČčĆćDdEeĚěFfGgHhIiJjKkŁłLlMmNnŃńOoÓóPpRrŔŕSsŠšŚśTtUuWwYyZzŽžŹź" .. c.punc,
}
m["dse"] = {
"Dutch Sign Language",
2201099,
"sgn",
"Latn", -- when documented
}
m["dsh"] = {
"tiếng Daasanach",
56637,
"cus-eas",
"Latn",
"Tiếng Daasanach",
"Daasanach",
}
m["dsi"] = {
"Disa",
3914455,
"csu-bgr",
"Latn",
}
m["dsl"] = {
"Danish Sign Language",
2605298,
"sgn",
"Latn", -- when documented
}
m["dsn"] = {
"Dusner",
5316948,
"poz-hce",
"Latn",
}
m["dso"] = {
"tiếng Desiya",
12629755,
"inc-eas",
"Orya",
"Tiếng Desiya",
"Desiya",
ancestors = "or",
}
m["dsq"] = {
"Tadaksahak",
36568,
"son",
"Arab, Latn",
}
m["dta"] = {
"tiếng Daur",
32430,
"xgn",
"Latn, Hani, Cyrl, Mong",
"Tiếng Daur",
"Daur",
ancestors = "xng",
translit = {Mong = "Mong-translit"},
display_text = {Mong = s["Mong-displaytext"]},
entry_name = {Mong = s["Mong-entryname"]},
sort_key = {Hani = "Hani-sortkey"},
}
m["dtb"] = {
"Labuk-Kinabatangan Kadazan",
5330240,
"poz-san",
"Latn",
}
m["dtd"] = {
"tiếng Ditidaht",
13728042,
"wak",
"Latn",
"Tiếng Ditidaht",
"Ditidaht",
}
m["dth"] = { -- contrast 'rrt'
"Adithinngithigh",
4683034,
"aus-pmn",
"Latn",
}
m["dti"] = {
"Ana Tinga Dogon",
4750346,
"qfa-dgn",
"Latn",
}
m["dtk"] = {
"Tene Kan Dogon",
11018863,
"nic-pld",
"Latn",
}
m["dtm"] = {
"Tomo Kan Dogon",
11137719,
"nic-pld",
"Latn",
}
m["dto"] = {
"Tommo So",
47012992,
"nic-dge",
"Latn",
}
m["dtp"] = {
"tiếng Trung Dusun",
5317225,
"poz-san",
"Latn",
"Tiếng Trung Dusun",
"Trung Dusun",
}
m["dtr"] = {
"Lotud",
6685078,
"poz-san",
"Latn",
}
m["dts"] = {
"Toro So Dogon",
11003311,
"nic-dge",
"Latn",
}
m["dtt"] = {
"Toro Tegu Dogon",
3913924,
"nic-pld",
"Latn",
}
m["dtu"] = {
"Tebul Ure Dogon",
7692089,
"qfa-dgn",
"Latn",
}
m["dty"] = {
"tiếng Doteli",
18415595,
"inc-pah",
"Deva",
"Tiếng Doteli",
"Doteli",
translit = "ne-translit",
}
m["dua"] = {
"Duala",
33013,
"bnt-saw",
"Latn",
}
m["dub"] = {
"tiếng Dubla",
5310792,
"inc-bhi",
"Gujr",
"Tiếng Dubla",
"Dubla",
}
m["duc"] = {
"Duna",
5314039,
"paa",
"Latn",
}
m["due"] = {
"Umiray Dumaget Agta",
7881585,
"phi",
"Latn",
}
m["duf"] = {
"Dumbea",
6983819,
"poz-cln",
"Latn",
}
m["dug"] = {
"Chiduruma",
35614,
"bnt-mij",
"Latn",
}
m["duh"] = {
"tiếng Bhil Dungra",
12953513,
"inc-bhi",
"Deva, Gujr",
"Tiếng Bhil Dungra",
"Bhil Dungra",
}
m["dui"] = {
"Dumun",
5314004,
"ngf-mad",
"Latn",
}
m["duk"] = {
"Uyajitaya",
7904085,
"ngf-mad",
"Latn",
}
m["dul"] = {
"Alabat Island Agta",
3399709,
"phi",
"Latn",
}
m["dum"] = {
"tiếng Hà Lan trung đại",
178806,
"gmw-frk",
"Latn",
"Tiếng Hà Lan trung đại",
"Hà Lan trung đại",
entry_name = {remove_diacritics = c.circ .. c.macron .. c.diaer},
}
m["dun"] = {
"Dusun Deyah",
2784033,
"poz-bre",
"Latn",
}
m["duo"] = {
"tiếng Agta Dupaningan",
5315912,
"phi",
"Latn",
"Tiếng Agta Dupaningan",
"Agta Dupaningan",
}
m["dup"] = {
"Duano",
3040468,
"poz-mly",
"Latn",
}
m["duq"] = {
"Dusun Malang",
3041711,
"poz-bre",
"Latn",
}
m["dur"] = {
"tiếng Dii",
nil,
"alv-dur",
"Latn",
"Tiếng Dii",
"Dii",
}
m["dus"] = {
"tiếng Dumi",
56315,
"sit-kiw",
"Deva",
"Tiếng Dumi",
"Dumi",
}
m["duu"] = {
"tiếng Độc Long",
56406,
"sit-nng",
nil,
"Tiếng Độc Long",
"Độc Long",
}
m["duv"] = {
"Duvle",
56364,
"paa-lkp",
"Latn",
}
m["duw"] = {
"tiếng Dusun Witu",
2381310,
"poz-bre",
"Latn",
"Tiếng Dusun Witu",
"Dusun Witu",
}
m["dux"] = {
"tiếng Duun",
3914880,
"dmn-smg",
"Latn",
"Tiếng Duun",
"Duun",
}
m["duy"] = {
"Dicamay Agta",
5272321,
"phi",
"Latn",
}
m["duz"] = {
"Duli",
5313405,
"alv-ada",
"Latn",
}
m["dva"] = {
"Duau",
5310448,
"poz-ocw",
"Latn",
}
m["dwa"] = {
"Diri",
56286,
"cdc-wst",
"Latn",
}
m["dwk"] = {
"tiếng Kui Dawik",
111360885,
"dra-kki",
"Orya",
"Tiếng Kui Dawik",
"Kui Dawik",
translit = "kxv-translit",
entry_name = {
remove_diacritics = "୕",
from = {"ଆଆ", "ଇଇ", "ଉଉ", "ଏଏ", "ଓଓ", "ିଇ", "ୁଉ", "େଏ", "ୋଓ"},
to = {"ଆ", "ଈ", "ଊ", "ଏ", "ଓ", "ୀ", "ୂ", "େ", "ୋ"},
},
}
m["dwr"] = {
"tiếng Dawro",
12629647,
"omv-nom",
"Ethi, Latn",
"Tiếng Dawro",
"Dawro",
}
m["dwu"] = {
"Dhuwal",
nil,
"aus-yol",
"Latn",
}
m["dww"] = {
"Dawawa",
5242286,
"poz-ocw",
"Latn",
}
m["dwy"] = {
"Dhuwaya",
nil,
"aus-yol",
"Latn",
}
m["dwz"] = {
"Dewas Rai",
62663667,
"inc-bhi",
}
m["dya"] = {
"Dyan",
35340,
"nic-gur",
"Latn",
}
m["dyb"] = {
"Dyaberdyaber",
5285185,
"aus-nyu",
"Latn",
}
m["dyd"] = {
"Dyugun",
3913785,
"aus-nyu",
"Latn",
}
m["dyg"] = {
"Villa Viciosa Agta",
12626611,
"phi",
"Latn",
}
m["dyi"] = {
"Djimini",
35336,
"alv-tdj",
"Latn",
}
m["dym"] = {
"Yanda Dogon",
8048316,
"qfa-dgn",
"Latn",
}
m["dyn"] = {
"Dyangadi",
3913820,
"aus-cww",
"Latn",
}
m["dyo"] = {
"Jola-Fonyi",
3507832,
"alv-jol",
"Latn",
}
m["dyu"] = {
"tiếng Dyula",
32706,
"dmn-man",
"Latn",
"Tiếng Dyula",
"Dyula",
}
m["dyy"] = {
"Dyaabugay",
2591320,
"aus-pmn",
"Latn",
}
m["dza"] = {
"Tunzu",
3915845,
"nic-jer",
"Latn",
}
m["dzg"] = {
"Dazaga",
35244,
"ssa-sah",
"Latn",
}
m["dzl"] = {
"tiếng Dzala",
56607,
"sit-ebo",
"Tibt",
"Tiếng Dzala",
"Dzala",
translit = "Tibt-translit",
override_translit = true,
display_text = s["Tibt-displaytext"],
entry_name = s["Tibt-entryname"],
sort_key = "Tibt-sortkey",
}
m["dzn"] = {
"Dzando",
5319622,
"bnt-bun",
"Latn",
}
return require("Module:languages").finalizeData(m, "language")
my2nzozkhgiw3916dmojif4xpxg62ej
特苏巴纳莫
0
272455
2513226
2512947
2026-08-11T15:40:36Z
Hiyuune
50834
2513226
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tuw-bal}}==
==={{section|n}}===
{{head|tuw-bal|Danh từ|tr=tesu ba namo}}
# [[người|Người]] [[địa phương]], [[người]] [[bản địa]].
{{C|tuw-bal|Mọi người}}
kxsrm4qwdl59fxlnzdhsa6zn10meh51
Mô đun:languages/canonical names
828
273923
2513124
2512781
2026-08-11T12:29:08Z
Hiyuune
50834
2513124
Scribunto
text/plain
return {
["Aba"] = "utp",
["Abai Sungai"] = "abf",
["Abenlen Ayta"] = "abp",
["Abipon"] = "axb",
["Abishira"] = "ash",
["Abom"] = "aob",
["Abu"] = "ado",
["Abu' Arapesh"] = "aah",
["Abua"] = "abn",
["Abun"] = "kgr",
["Abung"] = "abl",
["Abureni"] = "mgj",
["Abé"] = "aba",
["Ache"] = "yif",
["Aché"] = "guq",
["Acroá"] = "acs",
["Adabe"] = "adb",
["Adai"] = "xad",
["Adamorobe Sign Language"] = "ads",
["Adang"] = "adn",
["Adangbe"] = "adq",
["Adap"] = "adp",
["Adasen"] = "tiu",
["Adele"] = "ade",
["Adhola"] = "adh",
["Adioukrou"] = "adj",
["Adithinngithigh"] = "dth",
["Adonara"] = "adr",
["Aduge"] = "adu",
["Aeka"] = "aez",
["Aekyom"] = "awi",
["Aequian"] = "xae",
["Afghan Sign Language"] = "afg",
["Afitti"] = "aft",
["Afra"] = "ulf",
["Afrihili"] = "afh",
["Afro-Seminole Creole"] = "afs",
["Agarabi"] = "agd",
["Agariya"] = "agi",
["Agavotaguerra"] = "avo",
["Aghu"] = "ahh",
["Aghu Tharrnggala"] = "gtu",
["Agi"] = "aif",
["Agob"] = "kit",
["Agoi"] = "ibm",
["Aguano"] = "aga",
["Aguaruna"] = "agr",
["Aguna"] = "aug",
["Agusan Manobo"] = "msm",
["Agutaynen"] = "agn",
["Agwagwune"] = "yay",
["Ahanta"] = "aha",
["Ahirani"] = "ahr",
["Ahwai"] = "nfd",
["Ai-Cham"] = "aih",
["Aighon"] = "aix",
["Aikanã"] = "tba",
["Aiklep"] = "mwg",
["Aimele"] = "ail",
["Ainbai"] = "aic",
["Aiome"] = "aki",
["Airoran"] = "air",
["Aisi"] = "mmq",
["Aiwoo"] = "nfl",
["Aja"] = "aja",
["Ajagua"] = "sai-ajg",
["Ajawa"] = "ajw",
["Ajyíninka Apurucayali"] = "cpc",
["Ak"] = "akq",
["Aka (Central Africa)"] = "axk",
["Aka (Sudan)"] = "soh",
["Aka-Bea"] = "abj",
["Aka-Cari"] = "aci",
["Aka-Kol"] = "aky",
["Aka-Kora"] = "ack",
["Akar-Bale"] = "acl",
["Akatek"] = "knj",
["Ake"] = "aik",
["Akebu"] = "keu",
["Akei"] = "tsr",
["Akeu"] = "aeu",
["Akolet"] = "akt",
["Akoye"] = "miw",
["Akpa"] = "akf",
["Akpes"] = "ibe",
["Akrukay"] = "afi",
["Akuku"] = "ayk",
["Akum"] = "aku",
["Akurio"] = "ako",
["Akuwagel"] = "bey",
["Akwa"] = "akw",
["Akyaung Ari"] = "nqy",
["Al-Sayyid Bedouin Sign Language"] = "syy",
["Alabat Island Agta"] = "dul",
["Alacatlatzala Mixtec"] = "mim",
["Alago"] = "ala",
["Alapmunte"] = "apv",
["Alas-Kluet Batak"] = "btz",
["Alazapa"] = "nai-ala",
["Albanian Sign Language"] = "sqk",
["Alege"] = "alf",
["Algerian Sign Language"] = "asp",
["Ali"] = "aiy",
["Alladian"] = "ald",
["Alngith"] = "aid",
["Alo Phola"] = "ypo",
["Alor"] = "aol",
["Aloápam Zapotec"] = "zaq",
["Alu"] = "mte",
["Alugu"] = "aub",
["Tiếng Alune"] = "alp",
["Alungul"] = "aus-alu",
["Aluo"] = "yna",
["Alur"] = "alz",
["Alutiiq"] = "ems",
["Alviri-Vidari"] = "avd",
["Alyawarr"] = "aly",
["Amahai"] = "amq",
["Amanayé"] = "ama",
["Amara"] = "aie",
["Amarakaeri"] = "amr",
["Amarizana"] = "awd-ama",
["Amasi"] = "alv-ama",
["Amatlán Zapotec"] = "zpo",
["Amba"] = "rwm",
["Ambakich"] = "aew",
["Ambala Ayta"] = "abc",
["Ambelau"] = "amv",
["Ambele"] = "ael",
["Amblong"] = "alm",
["Ambo"] = "amb",
["Ambul"] = "apo",
["Amele"] = "aey",
["Amganad Ifugao"] = "ifa",
["Ami"] = "amy",
["Ammonite"] = "sem-amm",
["Amo"] = "amo",
["Amol"] = "alx",
["Amoltepec Mixtec"] = "mbz",
["Amondawa"] = "adw",
["Amorite"] = "sem-amo",
["Ampanang"] = "apg",
["Ampari Dogon"] = "aqd",
["Amri Karbi"] = "ajz",
["Amto"] = "amt",
["Ana Tinga Dogon"] = "dti",
["Anakalangu"] = "akg",
["Anam"] = "pda",
["Anambé"] = "aan",
["Anamgura"] = "imi",
["Anasi"] = "bpo",
["Ancient Ligurian"] = "xlg",
["Ancient North Arabian"] = "xna",
["Ancient Zapotec"] = "xzp",
["Andai"] = "afd",
["Andajin"] = "ajn",
["Andaman Creole Hindi"] = "hca",
["Andaqui"] = "ana",
["Andarum"] = "aod",
["Andegerebinha"] = "adg",
["Andh"] = "anr",
["Andio"] = "bzb",
["Andjingith"] = "aus-and",
["Andoa"] = "anb",
["Andoque"] = "ano",
["Andoquero"] = "sai-and",
["Andra-Hus"] = "anx",
["Aneityum"] = "aty",
["Anem"] = "anz",
["Aneme Wake"] = "aby",
["Anfillo"] = "myo",
["Angaataha"] = "agm",
["Angaité"] = "aqt",
["Angal"] = "age",
["Angal Enen"] = "aoe",
["Angal Heneng"] = "akh",
["Angevin"] = "roa-ang",
["Angkamuthi"] = "avm",
["Angkola Batak"] = "akb",
["Angloromani"] = "rme",
["Angor"] = "agg",
["Angoram"] = "aog",
["Angosturas Tunebo"] = "tnd",
["Anguthimri"] = "awg",
["Ani Phowa"] = "ypn",
["Animere"] = "anf",
["Anindilyakwa"] = "aoi",
["Anjam"] = "boj",
["Anmatyerre"] = "amx",
["Anong"] = "nun",
["Anor"] = "anj",
["Anserma"] = "ans",
["Ansus"] = "and",
["Antakarinya"] = "ant",
["Antigua and Barbuda Creole English"] = "aig",
["Anu"] = "anl",
["Anufo"] = "cko",
["Anus"] = "auq",
["Anuta"] = "aud",
["Anyin Morofo"] = "mtb",
["Aoheng"] = "pni",
["Aore"] = "aor",
["Ap Ma"] = "kbx",
["Apalachee"] = "xap",
["Apali"] = "ena",
["Apasco-Apoala Mixtec"] = "mip",
["Apiaká"] = "api",
["Apma"] = "app",
["Apolista"] = "awd-apo",
["Aproumu Aizi"] = "ahp",
["Apurinã"] = "apu",
["Arabana"] = "ard",
["Arabela"] = "arl",
["Aralle-Tabulahan"] = "atq",
["Arammba"] = "stk",
["Aranama-Tamique"] = "xrt",
["Arandai"] = "jbj",
["Araona"] = "aro",
["Arapaso"] = "arj",
["Arara-Karo"] = "arr",
["Ararandewára"] = "xaj",
["Arawum"] = "awm",
["Arbore"] = "arv",
["Are"] = "mwc",
["Areba"] = "aea",
["Argentine Sign Language"] = "aed",
["Arguni"] = "agf",
["Arhâ"] = "aqr",
["Arhö"] = "aok",
["Aribwatsa"] = "laz",
["Aribwaung"] = "ylu",
["Arifama-Miniafia"] = "aai",
["Arigidi"] = "aqg",
["Arikapú"] = "ark",
["Arikara"] = "ari",
["Arikem"] = "ait",
["Aringa"] = "luc",
["Armazic"] = "xrm",
["Armenian Sign Language"] = "aen",
["Arop-Lokep"] = "apr",
["Arop-Sissano"] = "aps",
["Arosi"] = "aia",
["Arritinngithigh"] = "rrt",
["Arta"] = "atz",
["Arua"] = "aru",
["Aruamu"] = "msy",
["Aruek"] = "aur",
["Aruop"] = "lsr",
["Arutani"] = "atx",
["Aruá"] = "arx",
["As"] = "asz",
["Asaro'o"] = "mtv",
["Ashe"] = "ahs",
["Asháninka"] = "cni",
["Ashéninka Perené"] = "prq",
["Asilulu"] = "asl",
["Asoa"] = "asv",
["Assangori"] = "sjg",
["Asu"] = "aum",
["Asue Awyu"] = "psa",
["Asunción Mixtepec Zapotec"] = "zoo",
["Ata"] = "atm",
["Ata Manobo"] = "atd",
["Atakapa"] = "aqp",
["Atampaya"] = "amz",
["Atanques"] = "cba-ata",
["Atatláhuca Mixtec"] = "mib",
["Ateso"] = "teo",
["Ati"] = "atk",
["Atohwaim"] = "aqm",
["Atong (Cameroon)"] = "ato",
["Atorada"] = "aox",
["Atsam"] = "cch",
["Atsugewi"] = "atw",
["Attié"] = "ati",
["Au"] = "avt",
["Aulua"] = "aul",
["Aurá"] = "aux",
["Aushi"] = "auh",
["Aushiri"] = "avs",
["Auslan"] = "asf",
["Austral"] = "aut",
["Australian Aboriginal Sign Language"] = "asw",
["Austrian Sign Language"] = "asq",
["Austronesian Mari"] = "hob",
["Auwe"] = "smf",
["Auyana"] = "auy",
["Auye"] = "auu",
["Auyokawa"] = "auo",
["Avau"] = "avb",
["Avava"] = "tmb",
["Avikam"] = "avi",
["Avá-Canoeiro"] = "avv",
["Awa (New Guinea)"] = "awb",
["Awa-Cuaiquer"] = "kwi",
["Awabakal"] = "awk",
["Awak"] = "awo",
["Awar"] = "aya",
["Awara"] = "awx",
["Awbono"] = "awh",
["Awera"] = "awr",
["Awetí"] = "awe",
["Awngthim"] = "gwm",
["Awtuw"] = "kmn",
["Awun"] = "aww",
["Awutu"] = "afu",
["Awyi"] = "auw",
["Axamb"] = "ahb",
["Ayabadhu"] = "ayd",
["Ayautla Mazatec"] = "vmy",
["Ayerrerenge"] = "axe",
["Ayi"] = "ayq",
["Ayizi"] = "yyz",
["Ayizo"] = "ayb",
["Ayomán"] = "sai-ayo",
["Ayoquesco Zapotec"] = "zaf",
["Ayoreo"] = "ayo",
["Ayu"] = "ayu",
["Ayutla Mixtec"] = "miy",
["Azha"] = "aza",
["Azhe"] = "yiz",
["Baa"] = "kwb",
["Baan"] = "bvj",
["Baangi"] = "bqx",
["Baba"] = "bbw",
["Babango"] = "bbm",
["Babanki"] = "bbk",
["Babine-Witsuwit'en"] = "bcr",
["Babole"] = "bvx",
["Bada"] = "bhz",
["Badeshi"] = "bdz",
["Badimaya"] = "bia",
["Badyara"] = "pbp",
["Baeggu"] = "bvd",
["Baelelea"] = "bvc",
["Baenan"] = "sai-bae",
["Baetora"] = "btr",
["Bafanji"] = "bfj",
["Bafaw"] = "bwt",
["Bafia"] = "ksf",
["Bafut"] = "bfd",
["Baga Kaloum"] = "bqf",
["Baga Koga"] = "bgo",
["Baga Manduri"] = "bmd",
["Baga Pokur"] = "bcg",
["Baga Sitemu"] = "bsp",
["Baga Sobané"] = "bsv",
["Bagheli"] = "bfy",
["Bagirmi"] = "bmi",
["Bago-Kusuntu"] = "bqg",
["Bagri"] = "bgq",
["Bagupi"] = "bpi",
["Bagusa"] = "bqb",
["Baha"] = "yha",
["Baham"] = "bdw",
["Bahamian Creole"] = "bah",
["Baharna Arabic"] = "abv",
["Bahau"] = "bhv",
["Bahinemo"] = "bjh",
["Bahonsuai"] = "bsu",
["Bai"] = "bdj",
["Baibai"] = "bbf",
["Baikeno"] = "bkx",
["Baima"] = "bqh",
["Baimak"] = "bmx",
["Bainouk-Gunyaamolo"] = "bcz",
["Bainouk-Samik"] = "bcb",
["Baissa Fali"] = "fah",
["Bajan"] = "bjs",
["Bajelani"] = "bjm",
["Baka"] = "bkc",
["Bakairí"] = "bkq",
["Bakoko"] = "bkh",
["Bakole"] = "kme",
["Bakpinka"] = "bbs",
["Bakulung"] = "bbu",
["Tiếng Bakumpai"] = "bkr",
["Bakwé"] = "bjw",
["Balaesang"] = "bls",
["Balangao"] = "blw",
["Balangingi"] = "sse",
["Balau"] = "blg",
["Baldemu"] = "bdn",
["Bali"] = "bcp",
["Baliledo"] = "poz-bal",
["Balinese Malay"] = "mhp",
["Balo"] = "bqo",
["Baloi"] = "biz",
["Balong"] = "bnt-bal",
["Baluan-Pam"] = "blq",
["Bamako Sign Language"] = "bog",
["Bamali"] = "bbq",
["Bambalang"] = "bmo",
["Bambam"] = "ptu",
["Bambili-Bambui"] = "baw",
["Bamenyam"] = "bce",
["Bamu"] = "bcf",
["Bamukumbit"] = "bqt",
["Bamunka"] = "bvm",
["Bamwe"] = "bmg",
["Ban Khor Sign Language"] = "bfk",
["Banam Bay"] = "vrt",
["Banao Itneg"] = "bjx",
["Banaro"] = "byz",
["Banda"] = "bnd",
["Banda Malay"] = "bpq",
["Banda-Bambari"] = "liy",
["Banda-Banda"] = "bpd",
["Banda-Mbrès"] = "bqk",
["Banda-Ndélé"] = "bfl",
["Banda-Yangere"] = "yaj",
["Bandi"] = "bza",
["Bandial"] = "bqj",
["Bangala"] = "bxg",
["Bangandu"] = "bgf",
["Bangba"] = "bbe",
["Bangime"] = "dba",
["Bangka"] = "mfb",
["Bangru"] = "sit-ban",
["Bangubangu"] = "bnx",
["Bangwinji"] = "bsj",
["Baniva"] = "bvv",
["Baniwa"] = "bwi",
["Banka"] = "bxw",
["Bankan Tey Dogon"] = "dbw",
["Banoni"] = "bcm",
["Bantik"] = "bnq",
["Baraamu"] = "brd",
["Baram Kayan"] = "kys",
["Barama"] = "bbg",
["Barambu"] = "brm",
["Baramu"] = "bmz",
["Barapasi"] = "brp",
["Baras"] = "brs",
["Barasana"] = "bsn",
["Barbareño"] = "boi",
["Barclayville Grebo"] = "gry",
["Bardi"] = "bcj",
["Barein"] = "bva",
["Bargam"] = "mlp",
["Bariai"] = "bch",
["Bariji"] = "bjc",
["Barikanchi"] = "bxo",
["Barngarla"] = "bjb",
["Barok"] = "bjk",
["Barranbinya"] = "aus-bra",
["Barro Negro Tunebo"] = "tbn",
["Barrow Point"] = "bpt",
["Baruga"] = "bjz",
["Barunggam"] = "aus-brm",
["Baruya"] = "byr",
["Barwe"] = "bwg",
["Barí"] = "mot",
["Basa"] = "bzw",
["Basa-Gumna"] = "bsl",
["Basa-Gurmana"] = "buj",
["Basap"] = "bdb",
["Bashkardi"] = "bsg",
["Bassa-Kontagora"] = "bsr",
["Bassossi"] = "bsi",
["Bata"] = "bta",
["Bataan Ayta"] = "ayt",
["Batanga"] = "bnm",
["Bateri"] = "btv",
["Bathari"] = "bhm",
["Bati (Cameroon)"] = "btc",
["Bati (Indonesia)"] = "bvt",
["Batu"] = "btu",
["Batui"] = "zbt",
["Bau"] = "bbd",
["Bauchi"] = "bsf",
["Baure"] = "brg",
["Bauria"] = "bge",
["Bauro"] = "bxa",
["Bauwaki"] = "bwk",
["Bauzi"] = "bvz",
["Bawm Chin"] = "bgr",
["Bay Miwok"] = "mkq",
["Bayali"] = "bjy",
["Baybayanon"] = "bvy",
["Baygo"] = "byg",
["Bayogoula"] = "nai-bay",
["Bayono"] = "byl",
["Bayot"] = "bda",
["Bayungu"] = "bxj",
["Bazigar"] = "bfr",
["Baïnounk Gubëeher"] = "alv-bgu",
["Beami"] = "beo",
["Beba"] = "bfp",
["Bebe"] = "bzv",
["Bebele"] = "beb",
["Bebeli"] = "bek",
["Bebil"] = "bxp",
["Bedik"] = "tnr",
["Bedoanas"] = "bed",
["Beeke"] = "bkf",
["Beele"] = "bxq",
["Beembe"] = "beq",
["Beezen"] = "bnz",
["Befang"] = "bby",
["Begbere-Ejar"] = "bqv",
["Bekati'"] = "bei",
["Bekwarra"] = "bkv",
["Bekwel"] = "bkw",
["Belait"] = "beg",
["Belanda Bor"] = "bxb",
["Belanda Viri"] = "bvi",
["Belizean Creole"] = "bzj",
["Bembe"] = "bmb",
["Ben Tey"] = "dbt",
["Bena"] = "yun",
["Benabena"] = "bef",
["Bende"] = "bdp",
["Bendi"] = "bct",
["Beneraf"] = "bnv",
["Beng"] = "nhb",
["Benga"] = "bng",
["Benggoi"] = "bgy",
["Bengkala Sign Language"] = "bqy",
["Bentong"] = "bnu",
["Benyadu'"] = "byd",
["Beothuk"] = "bue",
["Bepour"] = "bie",
["Bera"] = "brf",
["Berakou"] = "bxv",
["Berau Malay"] = "bve",
["Berawan"] = "lod",
["Bergish"] = "gmw-bgh",
["Berinomo"] = "bit",
["Berom"] = "bom",
["Berta"] = "wti",
["Berti"] = "byt",
["Besme"] = "bes",
["Besoa"] = "bep",
["Betaf"] = "bfe",
["Bete"] = "byf",
["Bete-Bendi"] = "btt",
["Betoi"] = "sai-bet",
["Bhalay"] = "bhx",
["Bharia"] = "bha",
["Bhaya"] = "bhe",
["Bhele"] = "bhy",
["Bhilali"] = "bhi",
["Bhoti Kinnauri"] = "nes",
["Biafada"] = "bif",
["Biage"] = "bdf",
["Biak"] = "bhw",
["Biali"] = "beh",
["Bian Marind"] = "bpv",
["Biangai"] = "big",
["Biao"] = "byk",
["Biao Mon"] = "bmt",
["Biao-Jiao Mien"] = "bje",
["Bibaali"] = "bcn",
["Bibbulman"] = "xbp",
["Bidiyo"] = "bid",
["Bidyara"] = "bym",
["Bidyogo"] = "bjg",
["Biem"] = "bmc",
["Bierebo"] = "bnk",
["Bieria"] = "brj",
["Biete"] = "biu",
["Big Nambas"] = "nmb",
["Biga"] = "bhc",
["Bigambal"] = "xbe",
["Bikaru"] = "bic",
["Bikya"] = "byb",
["Bila"] = "bip",
["Bilakura"] = "bql",
["Bilba"] = "bpz",
["Bilbil"] = "brz",
["Bile"] = "bil",
["Biliau"] = "bcu",
["Biloxi"] = "bll",
["Bilur"] = "bxf",
["Bimin"] = "bhl",
["Bimoba"] = "bim",
["Bina"] = "bmn",
["Binahari"] = "bxz",
["Binandere"] = "bhg",
["Binawa"] = "byj",
["Bindal"] = "xbd",
["Bine"] = "bon",
["Binji"] = "bpj",
["Binongan Itneg"] = "itb",
["Bintauna"] = "bne",
["Bintulu"] = "bny",
["Binumarien"] = "bjr",
["Bipi"] = "biq",
["Birgid"] = "brk",
["Biri"] = "bzr",
["Biritai"] = "bqq",
["Birri"] = "bvq",
["Birrpayi"] = "xbj",
["Birwa"] = "brl",
["Biseni"] = "ije",
["Bishuo"] = "bwh",
["Bisis"] = "bnw",
["Bisorio"] = "bir",
["Bitare"] = "brt",
["Bitur"] = "mcc",
["Biwat"] = "bwm",
["Biyo"] = "byo",
["Biyom"] = "bpm",
["Blablanga"] = "blp",
["Black Speech"] = "art-bsp",
["Blafe"] = "bfh",
["Bo"] = "bgl",
["Bo-Rukul"] = "mae",
["Bo-Ung"] = "mux",
["Boano (Maluku)"] = "bzn",
["Boano (Sulawesi)"] = "bzl",
["Bobongko"] = "bgb",
["Bobot"] = "bty",
["Bodo (Central Africa)"] = "boy",
["Bofi"] = "bff",
["Boga"] = "bvw",
["Bogaya"] = "boq",
["Boguru"] = "bqu",
["Boikin"] = "bzf",
["Bokha"] = "ybk",
["Bokoto"] = "bdt",
["Bokyi"] = "bky",
["Bolak"] = "art-blk",
["Bolango"] = "bld",
["Bole"] = "bol",
["Bolgo"] = "bvo",
["Bolia"] = "bli",
["Tiếng Bolinao"] = "smk",
["Bolivian Sign Language"] = "bvl",
["Bolon"] = "bof",
["Bolondo"] = "bzm",
["Bolongan"] = "blj",
["Bom"] = "bmf",
["Boma Nkuu"] = "bnt-bon",
["Boma Yumu"] = "bnt-boy",
["Bomboli"] = "bml",
["Bomboma"] = "bws",
["Bomitaba"] = "zmx",
["Bomwali"] = "bmw",
["Bon Gula"] = "glc",
["Bondei"] = "bou",
["Tiếng Kulango Bondoukou"] = "kzc",
["Bondum Dom Dogon"] = "dbu",
["Bonerate"] = "bna",
["Bonggi"] = "bdg",
["Bonggo"] = "bpg",
["Bongili"] = "bui",
["Bongo"] = "bot",
["Bongu"] = "bpu",
["Bonjo"] = "bok",
["Bonkeng"] = "bvg",
["Bonkiman"] = "bop",
["Bookan"] = "bnb",
["Boor"] = "bvf",
["Bora"] = "boa",
["Border Kuna"] = "kvn",
["Borei"] = "gai",
["Boro"] = "xxb",
["Borong"] = "ksr",
["Boruca"] = "brn",
["Boselewa"] = "bwf",
["Bosngun"] = "bqs",
["Bote-Majhi"] = "bmj",
["Tiếng Kulango Bouna"] = "nku",
["Bourbonnais-Berrichon"] = "roa-bbn",
["Bozaba"] = "bzo",
["Bragat"] = "aof",
["Brazilian Sign Language"] = "bzs",
["Brek Karen"] = "kvl",
["Brem"] = "buq",
["Bribri"] = "bzd",
["British Sign Language"] = "bfi",
["Brokskat"] = "bkk",
["Broome Pearling Lugger Pidgin"] = "bpl",
["Brunei Bisaya"] = "bsb",
["Bruny Island"] = "xpz",
["Bu"] = "jid",
["Bu-Nao Bunu"] = "bwx",
["Bua"] = "bub",
["Bualkhaw Chin"] = "cbl",
["Buamu"] = "box",
["Bubi"] = "buw",
["Bubia"] = "bbx",
["Budibud"] = "btp",
["Budong-Budong"] = "bdx",
["Budu"] = "buu",
["Buduma"] = "bdm",
["Budza"] = "bja",
["Buena Vista Yokuts"] = "nai-bvy",
["Buglere"] = "sab",
["Bugun"] = "bgg",
["Buhutu"] = "bxh",
["Bujhyal"] = "byh",
["Bukar-Sadung Bidayuh"] = "sdo",
["Bukat"] = "bvk",
["Bukawa"] = "buk",
["Bukit Malay"] = "bvu",
["Bukitan"] = "bkn",
["Buksa"] = "tkb",
["Bukusu"] = "bxk",
["Bulgarian Sign Language"] = "bqn",
["Bulgebi"] = "bmp",
["Buli (Ghana)"] = "bwu",
["Buli (Indonesia)"] = "bzq",
["Bulu (Cameroon)"] = "bum",
["Bulu (New Guinea)"] = "bjl",
["Bum"] = "bmv",
["Bumaji"] = "byp",
["Bumbita Arapesh"] = "aon",
["Bun"] = "buv",
["Buna"] = "bvn",
["Bunaba"] = "bck",
["Bunak"] = "bfn",
["Bunama"] = "bdd",
["Bundeli"] = "bns",
["Bung"] = "bqd",
["Bungain"] = "but",
["Bunganditj"] = "xbg",
["Bungu"] = "wun",
["Bunoge"] = "dgb",
["Buol"] = "blf",
["Bura"] = "bwr",
["Burak"] = "bys",
["Buraka"] = "bkg",
["Burarra"] = "bvr",
["Burate"] = "bti",
["Burduna"] = "bxn",
["Bure"] = "bvh",
["Burgundian"] = "gem-bur",
["Burmeso"] = "bzu",
["Buru (Indonesia)"] = "mhs",
["Buru (Nigeria)"] = "bqw",
["Burui"] = "bry",
["Burumakok"] = "aip",
["Burun"] = "bdi",
["Burusu"] = "bqr",
["Buruwai"] = "asi",
["Busam"] = "bxs",
["Busami"] = "bsm",
["Busang Kayan"] = "bfg",
["Bushoong"] = "buf",
["Buso"] = "bso",
["Busoa"] = "bup",
["Busuu"] = "bju",
["Butbut Kalinga"] = "kyb",
["Butchulla"] = "xby",
["Butmas-Tur"] = "bnr",
["Buwal"] = "bhs",
["Buyeo"] = "xpy",
["Buyu"] = "byi",
["Buyuan Jino"] = "jiy",
["Bwa"] = "bww",
["Bwaidoka"] = "bwd",
["Bwala"] = "bnt-bwa",
["Bwanabwana"] = "tte",
["Bwatoo"] = "bwa",
["Bwela"] = "bwl",
["Bwile"] = "bwc",
["Bwisi"] = "bwz",
["Byangsi"] = "bee",
["Byep"] = "mkk",
["Bädi Kanum"] = "khd",
["Caac"] = "msq",
["Cabiyarí"] = "cbb",
["Cabécar"] = "cjp",
["Cacaloxtepec Mixtec"] = "miu",
["Cacaopera"] = "ccr",
["Cacua"] = "cbv",
["Cacán"] = "sai-cac",
["Caddo"] = "cad",
["Cafundó"] = "ccd",
["Cahuarano"] = "cah",
["Caka"] = "ckx",
["Cakchiquel-Quiché Mixed Language"] = "ckz",
["Cakfem-Mushere"] = "cky",
["Calabrian Greek"] = "grk-cal",
["Callawalla"] = "caw",
["Calusa"] = "nai-cal",
["Caluyanun"] = "clu",
["Caló"] = "rmq",
["Camarines Norte Agta"] = "abd",
["Cameroon Mambila"] = "mcu",
["Cameroon Pidgin"] = "wes",
["Campalagian"] = "cml",
["Camsá"] = "kbh",
["Camtho"] = "cmt",
["Candoshi-Shapra"] = "cbu",
["Canichana"] = "caz",
["Cao Miao"] = "cov",
["Capiznon"] = "cps",
["Caquinte"] = "cot",
["Cara"] = "cfd",
["Carabayo"] = "cby",
["Caramanta"] = "crf",
["Caranqui"] = "sai-caq",
["Carapana"] = "cbc",
["Carian"] = "xcr",
["Cariay"] = "awd-kar",
["Carijona"] = "cbd",
["Carolina Algonquian"] = "crr",
["Carolinian"] = "cal",
["Carpathian Romani"] = "rmc",
["Cashibo-Cacataibo"] = "cbr",
["Cashinahua"] = "cbs",
["Casiguran Dumagat Agta"] = "dgc",
["Casuarina Coast Asmat"] = "asc",
["Catacao"] = "sai-cat",
["Catalan Sign Language"] = "csc",
["Catuquinaru"] = "sai-ctq",
["Catío Chibcha"] = "cba-cat",
["Cauca"] = "cca",
["Cavere"] = "awd-cav",
["Cavineña"] = "cav",
["Cayubaba"] = "cyb",
["Cayuse"] = "xcy",
["Cazcan"] = "azc-caz",
["Cañari"] = "sai-cnr",
["Cebaara Senoufo"] = "sef",
["Cemuhî"] = "cam",
["Cen"] = "cen",
["Central Asmat"] = "cns",
["Central Awyu"] = "awu",
["Central Bontoc"] = "lbk",
["Central Cagayan Agta"] = "agt",
["Central Grebo"] = "grv",
["Central Huishui Hmong"] = "hmc",
["Central Maewo"] = "mwo",
["Central Mahuatlán Zapoteco"] = "zam",
["Central Malay"] = "pse",
["Central Masela"] = "mxz",
["Central Mashan Hmong"] = "hmm",
["Central Melanau"] = "mel",
["Central Ojibwa"] = "ojc",
["Central Palawano"] = "plc",
["Central Pame"] = "pbs",
["Central Pomo"] = "poo",
["Central Sierra Miwok"] = "csm",
["Central Subanen"] = "syb",
["Central Tagbanwa"] = "tgt",
["Central Tarahumara"] = "tar",
["Central Teke"] = "nzu",
["Central Tunebo"] = "tuf",
["Centúúm"] = "cet",
["Cerma"] = "cme",
["Ch'olti'"] = "myn-chl",
["Chaap Wuurong"] = "tjw",
["Chadian Sign Language"] = "cds",
["Chaha"] = "sem-cha",
["Chairel"] = "sit-cha",
["Chakali"] = "cli",
["Chala"] = "cll",
["Chali"] = "tgf",
["Chamacoco"] = "ceg",
["Chamba Daka"] = "ccg",
["Chamba Leko"] = "ndi",
["Chambri"] = "can",
["Champenois"] = "roa-cha",
["Chang"] = "nbc",
["Changriwa"] = "cga",
["Chaná"] = "sai-chn",
["Chané"] = "caj",
["Chapacura"] = "sai-chp",
["Chara"] = "cra",
["Charrua"] = "sai-chr",
["Chaudangsi"] = "cdn",
["Chayahuita"] = "cbt",
["Chazumba Mixtec"] = "xtb",
["Che"] = "ruk",
["Cheke Holo"] = "mrn",
["Chemakum"] = "xch",
["Chenapian"] = "cjn",
["Chepya"] = "ycp",
["Cherepon"] = "cpn",
["Chesu"] = "ych",
["Chetco-Tolowa"] = "ctc",
["Chhintange"] = "ctn",
["Chhulung"] = "cur",
["Chiangmai Sign Language"] = "csd",
["Chiapanec"] = "cip",
["Chichicapan Zapotec"] = "zpv",
["Chichimeca-Jonaz"] = "pei",
["Chichonyi-Chidzihana-Chikauma"] = "coh",
["Chicomuceltec"] = "cob",
["Chiduruma"] = "dug",
["Chigmecatitlán Mixtec"] = "mii",
["Chilean Sign Language"] = "csg",
["Chilisso"] = "clh",
["Chiltepec Chinantec"] = "csa",
["Chimalapa Zoque"] = "zoh",
["Chimariko"] = "cid",
["Chimila"] = "cbg",
["Chimwiini"] = "bnt-cmw",
["Chinbon Chin"] = "cnb",
["Chinese Pidgin English"] = "cpi",
["Chinese Sign Language"] = "csl",
["Chipaya"] = "cap",
["Chiquihuitlán Mazatec"] = "maq",
["Chiquimulilla"] = "nai-chi",
["Chiquitano"] = "cax",
["Chirino"] = "sai-chi",
["Chiripá"] = "nhd",
["Chitimacha"] = "ctm",
["Chitkuli Kinnauri"] = "cik",
["Chitwania Tharu"] = "the",
["Choapan Zapotec"] = "zpc",
["Chochotec"] = "coz",
["Chokri Naga"] = "nri",
["Chokwe"] = "cjk",
["Cholón"] = "cht",
["Chono"] = "sai-cno",
["Chopi"] = "cce",
["Chuabo"] = "chw",
["Chuanqiandian Cluster Miao"] = "cqd",
["Chuave"] = "cjv",
["Chug"] = "cvg",
["Chuj"] = "cac",
["Chuka"] = "cuh",
["Chukwa"] = "cuw",
["Chumburung"] = "ncu",
["Churuya"] = "sai-chu",
["Chácobo"] = "cao",
["Ci Gbe"] = "cib",
["Cibak"] = "ckl",
["Cicipu"] = "awc",
["Ciguayo"] = "nai-cig",
["Cinamiguin Manobo"] = "mkx",
["Cinda-Regi-Tiyal"] = "cdr",
["Cineni"] = "cie",
["Cinta Larga"] = "cin",
["Cishingini"] = "asg",
["Citak"] = "txt",
["Ciwogai"] = "tgd",
["Classical Gaelic"] = "ghc",
["Classical Guaraní"] = "gn-cls",
["Classical Mandaic"] = "myz",
["Classical Newar"] = "nwc",
["Classical Quechua"] = "qwc",
["Coahuilteco"] = "xcw",
["Coast Miwok"] = "csi",
["Coastal Konjo"] = "kjc",
["Coatecas Altas Zapotec"] = "zca",
["Coatepec Nahuatl"] = "naz",
["Coatlán Mixe"] = "mco",
["Coatlán Zapotec"] = "zps",
["Coatzospan Mixtec"] = "miz",
["Cocopa"] = "coc",
["Cocos Islands Malay"] = "coa",
["Coeruna"] = "sai-coe",
["Cogui"] = "kog",
["Col"] = "liw",
["Colombian Sign Language"] = "csn",
["Colonia Tovar German"] = "gct",
["Columbia-Wenatchi"] = "col",
["Colán"] = "sai-col",
["Comaltepec Chinantec"] = "cco",
["Comechingon"] = "sai-cmg",
["Comecrudo"] = "xcm",
["Communicationssprache"] = "art-com",
["Como Karim"] = "cfg",
["Con"] = "cno",
["Coos"] = "csz",
["Copainalá Zoque"] = "zoc",
["Copallén"] = "sai-cop",
["Coquille"] = "coq",
["Cora"] = "crn",
["Cori"] = "cry",
["Coroado Puri"] = "sai-crd",
["Cosoleacaque Nahuatl"] = "nhk",
["Costa Rican Sign Language"] = "csr",
["Cotabato Manobo"] = "mta",
["Cotoname"] = "xcn",
["Coyaima"] = "coy",
["Coyotepec Popoloca"] = "pbf",
["Coyutla Totonac"] = "toc",
["Crimean Gothic"] = "gme-cgo",
["Croatian Sign Language"] = "csq",
["Cruzeño"] = "crz",
["Cuban Sign Language"] = "csf",
["Cubeo"] = "cub",
["Cueva"] = "sai-cva",
["Cuiba"] = "cui",
["Cuitlatec"] = "cuy",
["Culina"] = "cul",
["Culli"] = "sai-cul",
["Cun"] = "cuq",
["Cung"] = "cug",
["Curonian"] = "xcu",
["Curripaco"] = "kpc",
["Cutchi-Swahili"] = "ccl",
["Cuvok"] = "cuv",
["Cuyamecalco Mixtec"] = "xtu",
["Cwi Bwamu"] = "bwy",
["Czech Sign Language"] = "cse",
["Da'a Kaili"] = "kzf",
["Daai Chin"] = "dao",
["Daantanai'"] = "lni",
["Daba"] = "dbq",
["Dabe"] = "dbe",
["Dadanitic"] = "sem-dad",
["Dadi Dadi"] = "dda",
["Dadiya"] = "dbd",
["Daga"] = "dgz",
["Dagaari Dioula"] = "dgd",
["Dagik"] = "dec",
["Dagoman"] = "dgn",
["Daho-Doo"] = "das",
["Dai"] = "dij",
["Dair"] = "drb",
["Dairi Batak"] = "btd",
["Dakaka"] = "bpa",
["Dakka"] = "dkk",
["Daloa Bété"] = "bev",
["Dama (Nigeria)"] = "dmm",
["Dama (Sierra Leone)"] = "dmn-dam",
["Damakawa"] = "dam",
["Damal"] = "uhn",
["Dampelas"] = "dms",
["Danaru"] = "dnr",
["Dandami Maria"] = "daq",
["Dangaura Tharu"] = "thl",
["Danish Sign Language"] = "dsl",
["Dano"] = "aso",
["Dao"] = "daz",
["Daonda"] = "dnd",
["Dar Fur Daju"] = "daj",
["Dar Sila Daju"] = "dau",
["Darai"] = "dry",
["Darkinjung"] = "xda",
["Darlong"] = "dln",
["Darmiya"] = "drd",
["Daro-Matu Melanau"] = "dro",
["Darumbal"] = "xgm",
["Dass"] = "dot",
["Datooga"] = "tcc",
["Daungwurrung"] = "dgw",
["Davawenyo"] = "daw",
["Dawawa"] = "dww",
["Dawera-Daweloor"] = "ddw",
["Day"] = "dai",
["Dayi"] = "dax",
["Dazaga"] = "dzg",
["Deccani"] = "dcc",
["Dedua"] = "ded",
["Defaka"] = "afn",
["Defi Gbe"] = "gbh",
["Deg"] = "mzw",
["Degenan"] = "dge",
["Dehwari"] = "deh",
["Dek"] = "dek",
["Dela-Oenale"] = "row",
["Delo"] = "ntr",
["Delta Yokuts"] = "nai-dly",
["Dem"] = "dem",
["Dema"] = "dmx",
["Demisa"] = "dei",
["Demta"] = "dmy",
["Tiếng Dena'ina"] = "tfn",
["Dendi"] = "ddn",
["Dengese"] = "dez",
["Dengka"] = "dnk",
["Deno"] = "dbb",
["Denya"] = "anv",
["Dení"] = "dny",
["Desano"] = "des",
["Dewas Rai"] = "dwz",
["Dewoin"] = "dee",
["Dezfuli"] = "def",
["Dghwede"] = "dgh",
["Dhaiso"] = "dhs",
["Dhalandji"] = "dhl",
["Dhao"] = "nfa",
["Dhofari Arabic"] = "adf",
["Dhudhuroa"] = "ddr",
["Dhungaloo"] = "dhx",
["Dhurga"] = "dhu",
["Dhuwal"] = "dwu",
["Dhuwaya"] = "dwy",
["Dia"] = "dia",
["Dibiyaso"] = "dby",
["Dibo"] = "dio",
["Dicamay Agta"] = "duy",
["Didinga"] = "did",
["Digo"] = "dig",
["Tiếng Dii"] = "dur",
["Dijim-Bwilim"] = "cfa",
["Dilling"] = "dil",
["Dima"] = "jma",
["Dimbong"] = "dii",
["Dinapigue Agta"] = "phi-din",
["Dineor"] = "mrx",
["Ding"] = "diz",
["Diodio"] = "ddi",
["Diri"] = "dwa",
["Dirim"] = "dir",
["Disa"] = "dsi",
["Diuwe"] = "diy",
["Diuxi-Tilantongo Mixtec"] = "xtd",
["Dixon Reef"] = "dix",
["Djadjawurrung"] = "dja",
["Djambarrpuyngu"] = "djr",
["Djangun"] = "djf",
["Djauan"] = "djn",
["Djawi"] = "djw",
["Djimini"] = "dyi",
["Djinba"] = "djb",
["Djiwarli"] = "djl",
["Dobel"] = "kvo",
["Dobu"] = "dob",
["Doe"] = "doe",
["Doga"] = "dgg",
["Doghoro"] = "dgx",
["Dogoso"] = "dgs",
["Dogosé"] = "dos",
["Dogul Dom"] = "dbg",
["Doka"] = "dbi",
["Doko-Uyanga"] = "uya",
["Dom"] = "doa",
["Dominican Sign Language"] = "doq",
["Dompo"] = "doy",
["Domu"] = "dof",
["Domung"] = "dev",
["Dondo"] = "dok",
["Dong"] = "doh",
["Dongo"] = "doo",
["Dongotono"] = "ddd",
["Dongshanba Lalo"] = "yik",
["Donno So Dogon"] = "dds",
["Doondo"] = "dde",
["Dorasque"] = "cba-dor",
["Dori'o"] = "dor",
["Dorig"] = "wwo",
["Doromu-Koki"] = "kqc",
["Dorze"] = "doz",
["Doso"] = "dol",
["Dothraki"] = "art-dtk",
["Doura"] = "don",
["Doutai"] = "tds",
["Doyayo"] = "dow",
["Drehu"] = "dhv",
["Duala"] = "dua",
["Duano"] = "dup",
["Duau"] = "dva",
["Dubu"] = "dmu",
["Dugun"] = "ndu",
["Duguri"] = "dbm",
["Dugwor"] = "dme",
["Duhwa"] = "kbz",
["Duit"] = "cba-dui",
["Duke"] = "nke",
["Dulbu"] = "dbo",
["Duli"] = "duz",
["Duma"] = "dma",
["Dumaitic"] = "sem-dum",
["Dumbea"] = "duf",
["Dumpas"] = "dmv",
["Dumun"] = "dui",
["Duna"] = "duc",
["Dungmali"] = "raa",
["Dungu"] = "dbv",
["Dura"] = "drq",
["Duri"] = "mvp",
["Duriankere"] = "dbn",
["Dusner"] = "dsn",
["Dusun Deyah"] = "dun",
["Dusun Malang"] = "duq",
["Dutch Sign Language"] = "dse",
["Duupa"] = "dae",
["Duvle"] = "duv",
["Duwai"] = "dbp",
["Duwet"] = "gve",
["Dwang"] = "nnu",
["Dyaabugay"] = "dyy",
["Dyaberdyaber"] = "dyb",
["Dyan"] = "dya",
["Dyangadi"] = "dyn",
["Dyugun"] = "dyd",
["Dza"] = "jen",
["Dzando"] = "dzn",
["Dzao Min"] = "bpn",
["Dzodinka"] = "add",
["Dâw"] = "kwa",
["E'ma Buyang"] = "yzg",
["Early Modern Korean"] = "ko-ear",
["Early Tripuri"] = "xtr",
["East Damar"] = "dmr",
["East Franconian"] = "vmf",
["East Kewa"] = "kjs",
["East Limba"] = "lma",
["East Makian"] = "mky",
["East Masela"] = "vme",
["East Nyala"] = "nle",
["East Tarangan"] = "tre",
["Eastern Bolivian Guaraní"] = "gui",
["Eastern Durango Nahuatl"] = "azd",
["Eastern Gurung"] = "ggn",
["Eastern Highland Chatino"] = "cly",
["Eastern Highland Otomi"] = "otm",
["Eastern Huasteca Nahuatl"] = "nhe",
["Eastern Huishui Hmong"] = "hme",
["Eastern Karaboro"] = "xrb",
["Eastern Keres"] = "kee",
["Eastern Lalu"] = "yit",
["Eastern Maninkakan"] = "emk",
["Eastern Meohang"] = "emg",
["Eastern Muria"] = "emu",
["Eastern Ngad'a"] = "nea",
["Eastern Nisu"] = "nos",
["Eastern Penan"] = "pez",
["Eastern Pomo"] = "peb",
["Eastern Qiandong Miao"] = "hmq",
["Eastern Subanun"] = "sfe",
["Eastern Tawbuid"] = "bnj",
["Eastern Xiangxi Miao"] = "muq",
["Eastern Xwla Gbe"] = "gbx",
["Ebira"] = "igb",
["Ecuadorian Sign Language"] = "ecs",
["Ede Cabe"] = "cbj",
["Ede Ije"] = "ijj",
["Edera Awyu"] = "awy",
["Edolo"] = "etr",
["Edomite"] = "xdm",
["Edopi"] = "dbf",
["Efutop"] = "ofu",
["Egyptian Sign Language"] = "esl",
["Ejamat"] = "eja",
["Ekajuk"] = "eka",
["Ekari"] = "ekg",
["Ekele"] = "khy",
["Eki"] = "eki",
["Ekit"] = "eke",
["Ekpeye"] = "ekp",
["El Alto Zapotec"] = "zpp",
["El Hugeirat"] = "elh",
["Eleme"] = "elm",
["Elepi"] = "ele",
["Elip"] = "ekm",
["Elkei"] = "elk",
["Eloi"] = "art-elo",
["Elotepec Zapotec"] = "zte",
["Eloyi"] = "afo",
["Elseng"] = "mrf",
["Elu"] = "elu",
["Emae"] = "mmw",
["Emai"] = "ema",
["Eman"] = "emn",
["Embaloh"] = "emb",
["Emberá-Baudó"] = "bdc",
["Emberá-Catío"] = "cto",
["Emem"] = "enr",
["Emerillon"] = "eme",
["Emplawas"] = "emw",
["Enawené-Nawé"] = "unk",
["Ende"] = "end",
["Enga"] = "enq",
["Enggano"] = "eno",
["Enlhet"] = "enl",
["Enrekang"] = "ptt",
["Enu"] = "enu",
["Enwan"] = "env",
["Enwang"] = "enw",
["Enxet"] = "enx",
["Enya"] = "gey",
["Epena"] = "sja",
["Epi-Olmec"] = "xep",
["Epigraphic Mayan"] = "emy",
["Erave"] = "kjy",
["Ere"] = "twp",
["Erie"] = "iro-ere",
["Eritai"] = "ert",
["Erokwanas"] = "erw",
["Erre"] = "err",
["Erromintxela"] = "emx",
["Eruwa"] = "erh",
["Ese Ejja"] = "ese",
["Eshtehardi"] = "esh",
["Eskayan"] = "esy",
["Esmeralda"] = "sai-esm",
["Esselen"] = "esq",
["Estado de México Otomi"] = "ots",
["Estonian Sign Language"] = "eso",
["Esuma"] = "esm",
["Etchemin"] = "etc",
["Etebi"] = "etb",
["Eten"] = "etx",
["Eteocypriot"] = "ecy",
["Ethiopian Sign Language"] = "eth",
["Etkywan"] = "ich",
["Eton (Cameroon)"] = "eto",
["Eton (Vanuatu)"] = "etn",
["Etulo"] = "utr",
["Evant"] = "bzz",
["Ewage-Notu"] = "nou",
["Ewarhuyana"] = "sai-ewa",
["Ewondo"] = "ewo",
["Extremaduran"] = "ext",
["Eyak"] = "eya",
["Ezaa"] = "eza",
["Fagani"] = "faf",
["Faire Atta"] = "azt",
["Faita"] = "faj",
["Faiwol"] = "fai",
["Fakkanci"] = "gel",
["Fali"] = "fli",
["Fam"] = "fam",
["Fanamaket"] = "bjp",
["Fang (Beboid)"] = "fak",
["Fania"] = "fni",
["Fas"] = "fqs",
["Fasu"] = "faa",
["Fataleka"] = "far",
["Fataluku"] = "ddg",
["Fayu"] = "fau",
["Fedan"] = "pdn",
["Fembe"] = "agl",
["Fer"] = "kah",
["Feroge"] = "fer",
["Filomena Mata-Coahuitlán Totonac"] = "tlp",
["Finisterre Yau"] = "yuw",
["Finnish Sign Language"] = "fse",
["Finnish-Swedish Sign Language"] = "fss",
["Finongan"] = "fag",
["Fipa"] = "fip",
["Firan"] = "fir",
["Fiwaga"] = "fiw",
["Flemish Sign Language"] = "vgt",
["Flinders Island"] = "fln",
["Foau"] = "flh",
["Foia Foia"] = "ffi",
["Folopa"] = "ppo",
["Foma"] = "fom",
["Fongoro"] = "fgr",
["Foodo"] = "fod",
["Forak"] = "frq",
["Fordata"] = "frd",
["Fore"] = "for",
["Forest Nenets"] = "yrk-for",
["Fortsenal"] = "frt",
["French Belgian Sign Language"] = "sfb",
["French Sign Language"] = "fsl",
["Fuliiru"] = "flr",
["Fulniô"] = "fun",
["Fum"] = "fum",
["Fungwa"] = "ula",
["Furu"] = "fuu",
["Futuna-Aniwa"] = "fut",
["Fuyug"] = "fuy",
["Fwe"] = "fwe",
["Fwâi"] = "fwa",
["Fyam"] = "pym",
["Fyer"] = "fie",
["Ga'anda"] = "gqa",
["Ga'dang"] = "gdg",
["Gaa"] = "ttb",
["Gaam"] = "tbi",
["Gabadi"] = "kbt",
["Gabi"] = "gbw",
["Gabrielino-Fernandeño"] = "xgf",
["Gadang"] = "gdk",
["Gade"] = "ged",
["Gadjerawang"] = "gdh",
["Gadsup"] = "gaj",
["Gafat"] = "gft",
["Gagadu"] = "gbu",
["Gagnoa Bété"] = "btg",
["Gaikundi"] = "gbf",
["Gaina"] = "gcn",
["Gal"] = "gap",
["Galambu"] = "glo",
["Galela"] = "gbi",
["Galeya"] = "gar",
["Galice"] = "gce",
["Galindian"] = "xgl",
["Gallaecian"] = "cel-gal",
["Galoli"] = "gal",
["Gambera"] = "gma",
["Gamela"] = "sai-gam",
["Gamkonora"] = "gak",
["Gamo-Ningi"] = "bte",
["Gana"] = "gnq",
["Ganang"] = "gne",
["Gane"] = "gzn",
["Ganggalida"] = "gcd",
["Ganglau"] = "ggl",
["Gangte"] = "gnb",
["Gangulu"] = "gnl",
["Gants"] = "gao",
["Ganzi"] = "gnz",
["Gao"] = "gga",
["Gapapaiwa"] = "pwg",
["Garawa"] = "wrk",
["Garingbal"] = "xgi",
["Garus"] = "gyb",
["Garza"] = "xgr",
["Gashowu"] = "nai-gsy",
["Gavak"] = "dmc",
["Gavar"] = "gou",
["Gavião do Jiparaná"] = "gvo",
["Gayo"] = "gay",
["Gayón"] = "sai-gay",
["Gbagyi"] = "gbr",
["Gban"] = "ggu",
["Gbanu"] = "gbv",
["Gbanziri"] = "gbg",
["Gbari"] = "gby",
["Gbaya"] = "gba",
["Gbaya-Bossangoa"] = "gbp",
["Gbaya-Bozoum"] = "gbq",
["Gbaya-Mbodomo"] = "gmm",
["Gbayi"] = "gyg",
["Gbesi Gbe"] = "gbs",
["Gbii"] = "ggb",
["Gbin"] = "xgb",
["Gboloo Grebo"] = "gec",
["Gciriku"] = "diu",
["Gcwi"] = "gwj",
["Ge"] = "hmj",
["Gebe"] = "gei",
["Gedaged"] = "gdd",
["Geji"] = "gji",
["Gela"] = "nlg",
["Gelao"] = "gio",
["Gele'"] = "sbc",
["Geme"] = "geq",
["Gende"] = "gaf",
["Gengle"] = "geg",
["Gepo"] = "ygp",
["Gera"] = "gew",
["German Sign Language"] = "gsg",
["Geruma"] = "gea",
["Geser-Gorom"] = "ges",
["Gey"] = "guv",
["Ghanaian Sign Language"] = "gse",
["Ghandruk Sign Language"] = "gds",
["Ghanongga"] = "ghn",
["Ghari"] = "gri",
["Ghayavi"] = "bmk",
["Ghera"] = "ghr",
["Ghulfan"] = "ghl",
["Giangan"] = "bgi",
["Gibanawa"] = "gib",
["Gidar"] = "gid",
["Gikyode"] = "acd",
["Gilima"] = "gix",
["Gimi (Austronesian)"] = "gip",
["Gimme"] = "kmp",
["Gimnime"] = "gmn",
["Ginuman"] = "gnm",
["Girawa"] = "bbr",
["Githabul"] = "gih",
["Gitua"] = "ggt",
["Giyug"] = "giy",
["Gizrra"] = "tof",
["Glaro-Twabo"] = "glr",
["Glavda"] = "glw",
["Glio-Oubi"] = "oub",
["Gnau"] = "gnu",
["Goa'uld"] = "art-gld",
["Goaria"] = "gig",
["Gobasi"] = "goi",
["Gobu"] = "gox",
["Godié"] = "god",
["Godwari"] = "gdx",
["Goemai"] = "ank",
["Gogo"] = "gog",
["Gogodala"] = "ggw",
["Gokana"] = "gkn",
["Gokhy"] = "sit-gkh",
["Gola"] = "gol",
["Golin"] = "gvf",
["Golpa"] = "lja",
["Gondi"] = "gon",
["Gongduk"] = "goe",
["Gonja"] = "gjn",
["Goo"] = "gov",
["Gor"] = "gqr",
["Gorakor"] = "goc",
["Gorap"] = "goq",
["Goreng"] = "xgg",
["Gorovu"] = "grq",
["Gottscheerish"] = "gmw-gts",
["Goundo"] = "goy",
["Gowlan"] = "goj",
["Gowro"] = "gwf",
["Gozarkhani"] = "goz",
["Grangali"] = "nli",
["Grass Koiari"] = "kbk",
["Grebo"] = "grb",
["Greek Sign Language"] = "gss",
["Green Gelao"] = "giq",
["Green Hmong"] = "hnj",
["Grenadian Creole English"] = "gcl",
["Gresi"] = "grs",
["Groma"] = "gro",
["Gros Ventre"] = "ats",
["Gua"] = "gwx",
["Guahibo"] = "guh",
["Guambiano"] = "gum",
["Guamo"] = "sai-gmo",
["Guanano"] = "gvc",
["Guatemalan Sign Language"] = "gsm",
["Guató"] = "gta",
["Guayabero"] = "guo",
["Guazacapán"] = "nai-guz",
["Gudang"] = "xgd",
["Gudanji"] = "nji",
["Gude"] = "gde",
["Gudu"] = "gdu",
["Guduf-Gava"] = "gdf",
["Guerrero Nahuatl"] = "ngu",
["Guevea de Humboldt Zapotec"] = "zpg",
["Gugadj"] = "ggd",
["Gugu Badhun"] = "gdc",
["Gugu Warra"] = "wrw",
["Guhu-Samane"] = "ghs",
["Guianese Creole"] = "gcr",
["Guiberoua Bété"] = "bet",
["Guinau"] = "awd-gnu",
["Guinea-Bissau Sign Language"] = "lgs",
["Guinean Sign Language"] = "gus",
["Guiqiong"] = "gqi",
["Gula"] = "glu",
["Gula'alaa"] = "gmb",
["Gule"] = "gly",
["Gullah"] = "gul",
["Gumalu"] = "gmu",
["Gumatj"] = "gnn",
["Gumawana"] = "gvs",
["Gundi"] = "gdi",
["Gunditjmara"] = "gjm",
["Gundungurra"] = "xrd",
["Gungabula"] = "gyf",
["Gungu"] = "rub",
["Guntai"] = "gnt",
["Gunu"] = "yas",
["Gunwinggu"] = "gup",
["Gunya"] = "gyy",
["Gupa-Abawa"] = "gpa",
["Gupapuyngu"] = "guf",
["Guragone"] = "gge",
["Guramalum"] = "grz",
["Gureng Gureng"] = "gnr",
["Gurgula"] = "ggg",
["Guriaso"] = "grx",
["Gurindji"] = "gue",
["Gurjar Apabhramsa"] = "inc-gup",
["Gurmana"] = "gvm",
["Guro"] = "goa",
["Guruntum"] = "grd",
["Gusan"] = "gsn",
["Gusii"] = "guz",
["Gusilay"] = "gsl",
["Guwa"] = "xgw",
["Guwamu"] = "gwu",
["Guwar"] = "aus-guw",
["Guya"] = "gka",
["Guyanese Creole English"] = "gyn",
["Guyani"] = "gvy",
["Guébie"] = "gie",
["Gvoko"] = "ngs",
["Gwa"] = "gwb",
["Gwahatike"] = "dah",
["Gwak"] = "jgk",
["Gwamhi-Wuri"] = "bga",
["Gwandara"] = "gwn",
["Gwara"] = "alv-gwa",
["Gweda"] = "grw",
["Gweno"] = "gwe",
["Gwere"] = "gwr",
["Gyalsumdo"] = "gyo",
["Gyele"] = "gyi",
["Gyem"] = "gye",
["Güenoa"] = "sai-gue",
["Habu"] = "hbu",
["Hadothi"] = "hoj",
["Hadrami"] = "xhd",
["Hadza"] = "hts",
["Haeke"] = "aek",
["Hahon"] = "hah",
["Haigwai"] = "hgw",
["Hainyaxo Bozo"] = "bzx",
["Haiphong Sign Language"] = "haf",
["Haitian Vodoun Culture Language"] = "hvc",
["Haiǁom"] = "hgm",
["Haji"] = "hji",
["Hakö"] = "hao",
["Halang Doan"] = "hld",
["Halia"] = "hla",
["Hamap"] = "hmu",
["Hamba"] = "hba",
["Hamtai"] = "hmt",
["Hanga"] = "hag",
["Hanga Hundi"] = "wos",
["Hanoi Sign Language"] = "hab",
["Harami"] = "xha",
["Haraza"] = "nub-har",
["Haruai"] = "tmd",
["Haruku"] = "hrk",
["Harzani"] = "hrz",
["Hasaitic"] = "sem-has",
["Hasha"] = "ybj",
["Hassaniya Arabic"] = "mey",
["Tiếng Hatam"] = "had",
["Hausa Sign Language"] = "hsl",
["Haveke"] = "hvk",
["Havu"] = "hav",
["Hawai'i Pidgin Sign Language"] = "hps",
["Hawaiian Creole"] = "hwc",
["Haya"] = "hay",
["Hdi"] = "xed",
["Hehe"] = "heh",
["Helong"] = "heg",
["Helu"] = "elu-prk",
["Hema"] = "nix",
["Hemba"] = "hem",
["Herdé"] = "hed",
["Hermit"] = "llf",
["Hewa"] = "ham",
["Heyo"] = "auk",
["Hibito"] = "hib",
["Hidatsa"] = "hid",
["Highland Konjo"] = "kjk",
["Highland Oaxaca Chontal"] = "chd",
["Highland Puebla Nahuatl"] = "azz",
["Hijuk"] = "hij",
["Himarimã"] = "hir",
["Himyaritic"] = "sem-him",
["Hismaic"] = "sem-his",
["Hitchiti"] = "nai-hit",
["Hitu"] = "htu",
["Hixkaryana"] = "hix",
["Hlepho Phowa"] = "yhl",
["Hlersu"] = "hle",
["Hmar"] = "hmr",
["Hmong Dô"] = "hmv",
["Hmong Shua"] = "hmz",
["Hmwaveke"] = "mrk",
["Ho Chi Minh City Sign Language"] = "hos",
["Hobyót"] = "hoh",
["Hoia Hoia"] = "hhi",
["Holikachuk"] = "hoi",
["Holma"] = "hod",
["Holoholo"] = "hoo",
["Holu"] = "hol",
["Homa"] = "hom",
["Honduran Lenca"] = "len",
["Honduras Sign Language"] = "hds",
["Hone"] = "juh",
["Hong Kong Sign Language"] = "hks",
["Honi"] = "how",
["Horned Miao"] = "hrm",
["Horo"] = "hor",
["Horom"] = "hoe",
["Hote"] = "hot",
["Hoti"] = "hti",
["Hovongan"] = "hov",
["Hoyahoya"] = "hhy",
["Hrangkhol"] = "hra",
["Hruso"] = "hru",
["Huachipaeri"] = "hug",
["Huambisa"] = "hub",
["Huaorani"] = "auc",
["Huarijio"] = "var",
["Huaulu"] = "hud",
["Huautla Mazatec"] = "mau",
["Huave"] = "huv",
["Huaxcaleca Nahuatl"] = "nhq",
["Huba"] = "hbb",
["Huehuetla Tepehua"] = "tee",
["Huetar"] = "cba-hue",
["Huichol"] = "hch",
["Huilliche"] = "huh",
["Huitepec Mixtec"] = "mxs",
["Hukumina"] = "huw",
["Hula"] = "hul",
["Huli"] = "hui",
["Hulung"] = "huk",
["Humene"] = "huf",
["Hun"] = "uth",
["Hunde"] = "hke",
["Hungana"] = "hum",
["Hungarian Sign Language"] = "hsh",
["Hungworo"] = "nat",
["Hunjara-Kaina Ke"] = "hkk",
["Hunnic"] = "xhc",
["Hupla"] = "hap",
["Hutterisch"] = "geh",
["Hwana"] = "hwo",
["Hya"] = "hya",
["Hän"] = "haa",
["Hértevin"] = "hrt",
["I-Wak"] = "iwk",
["Iamalele"] = "yml",
["Iatmul"] = "ian",
["Iau"] = "tmu",
["Ibali Teke"] = "tek",
["Ibani"] = "iby",
["Iberian"] = "xib",
["Iboko"] = "bkp",
["Ibu"] = "ibu",
["Icelandic Sign Language"] = "icl",
["Iceve-Maci"] = "bec",
["Idakho-Isukha-Tiriki"] = "ida",
["Idaté"] = "idt",
["Idere"] = "ide",
["Idesa"] = "ids",
["Idi"] = "idi",
["Idoma"] = "idu",
["Idon"] = "idc",
["Idun"] = "ldb",
["Iduna"] = "viv",
["Ifo"] = "iff",
["Igana"] = "igg",
["Igede"] = "ige",
["Ignaciano"] = "ign",
["Igo"] = "ahl",
["Iguta"] = "nar",
["Igwe"] = "igw",
["Iha"] = "ihp",
["Ihievbe"] = "ihi",
["Ija-Zuba"] = "vki",
["Ik"] = "ikx",
["Ika"] = "ikk",
["Ikaranggal"] = "ikr",
["Ikizu"] = "ikz",
["Iko"] = "iki",
["Ikobi-Mena"] = "meb",
["Ikoma"] = "ntk",
["Ikpeng"] = "txi",
["Ikpeshi"] = "ikp",
["Iku-Gora-Ankwa"] = "ikv",
["Ikulu"] = "ikl",
["Ikwo"] = "iqw",
["Ila"] = "ilb",
["Ile Ape"] = "ila",
["Ilgar"] = "ilg",
["Ili'uun"] = "ilu",
["Ilianen Manobo"] = "mbi",
["Illyrian"] = "xil",
["Ilongot"] = "ilk",
["Ilue"] = "ilv",
["Ilwana"] = "mlk",
["Imbongu"] = "imo",
["Imonda"] = "imn",
["Imroing"] = "imr",
["Inabaknon"] = "abx",
["Inapang"] = "mzu",
["Indanga"] = "bnt-ind",
["Indian Sign Language"] = "ins",
["Indonesian Bajau"] = "bdl",
["Indonesian Sign Language"] = "inl",
["Indri"] = "idr",
["Indus Valley Language"] = "xiv",
["Inebu One"] = "oin",
["Ineseño"] = "inz",
["Inga"] = "inb",
["Inlaod Itneg"] = "iti",
["Inoke-Yate"] = "ino",
["Inonhan"] = "loc",
["Inpui Naga"] = "nkf",
["International Sign"] = "ils",
["Inuinnaqtun"] = "esx-inq",
["Inuit Sign Language"] = "iks",
["Inuktun"] = "esx-ink",
["Ipai"] = "nai-ipa",
["Ipalapa Amuzgo"] = "azm",
["Ipiko"] = "ipo",
["Ipili"] = "ipi",
["Ipulo"] = "ass",
["Iquito"] = "iqu",
["Ir"] = "irr",
["Irantxe"] = "irn",
["Iranun"] = "ill",
["Irarutu"] = "irh",
["Iraya"] = "iry",
["Iresim"] = "ire",
["Iriga Bicolano"] = "bto",
["Irish Sign Language"] = "isg",
["Isabi"] = "isa",
["Isanzu"] = "isn",
["Isarog Agta"] = "agk",
["Isaurian"] = "und-isa",
["Isconahua"] = "isc",
["Isebe"] = "igo",
["Isinai"] = "inn",
["Isirawa"] = "srl",
["Islander Creole English"] = "icr",
["Israeli Sign Language"] = "isr",
["Isthmus Mixe"] = "mir",
["Isu"] = "isu",
["Isubu"] = "szv",
["Italian Sign Language"] = "ise",
["Itawit"] = "itv",
["Iteri"] = "itr",
["Itik"] = "itx",
["Ito"] = "itw",
["Itundujia Mixtec"] = "mce",
["Itzá"] = "itz",
["Iwal"] = "kbm",
["Iwam"] = "iwm",
["Iwur"] = "iwo",
["Ixcatec"] = "ixc",
["Ixcatlán Mazatec"] = "mzi",
["Ixtayutla Mixtec"] = "vmj",
["Ixtenco Otomi"] = "otz",
["Iyayu"] = "iya",
["Iyive"] = "uiv",
["Iyo"] = "nca",
["Iyo'wujwa Chorote"] = "crq",
["Iyojwa'ja Chorote"] = "crt",
["Izere"] = "izr",
["Izi"] = "izz",
["Izi-Ezaa-Ikwo-Mgbo"] = "izi",
["Izora"] = "cbo",
["Iñapari"] = "inp",
["Jabem"] = "jae",
["Jabutí"] = "jbt",
["Jad"] = "jda",
["Jadgali"] = "jdg",
["Jahanka"] = "jad",
["Jair Awyu"] = "awv",
["Jakati"] = "jat",
["Jalapa de Díaz Mazatec"] = "maj",
["Jalkunan"] = "bxl",
["Jamaican Country Sign Language"] = "jcs",
["Jamaican Sign Language"] = "jls",
["Jambi Malay"] = "jax",
["Jamiltepec Mixtec"] = "mxt",
["Jaminjung"] = "djd",
["Jamsay"] = "djm",
["Jamtish"] = "gmq-jmk",
["Jandavra"] = "jnd",
["Janday"] = "jan",
["Jangkang"] = "djo",
["Jangshung"] = "jna",
["Janji"] = "jni",
["Japanese Sign Language"] = "jsl",
["Japrería"] = "jru",
["Jara"] = "jaf",
["Jaru"] = "ddj",
["Jassic"] = "ysc",
["Jawe"] = "jaz",
["Jaya"] = "jyy",
["Jebero"] = "jeb",
["Jeikó"] = "sai-jko",
["Jenaama Bozo"] = "bze",
["Jeng"] = "jeg",
["Jere"] = "jer",
["Jeri Kuo"] = "jek",
["Jerung"] = "jee",
["Jhankot Sign Language"] = "jhs",
["Jiamao"] = "jio",
["Jiba"] = "juo",
["Jibu"] = "jib",
["Jilbe"] = "jie",
["Jili"] = "mgi",
["Jilim"] = "jil",
["Jimi"] = "jmi",
["Jimjimen"] = "jim",
["Jina"] = "jia",
["Jingulu"] = "jig",
["Jiongnai Bunu"] = "pnu",
["Jirajara"] = "sai-jrj",
["Jiru"] = "jrr",
["Jita"] = "jit",
["Joba"] = "job",
["Jofotek-Bromnya"] = "jbr",
["Jola-Fonyi"] = "dyo",
["Jola-Kasa"] = "csk",
["Jonkor Bourmataguil"] = "jeu",
["Jordanian Sign Language"] = "jos",
["Jorá"] = "jor",
["Jowulu"] = "jow",
["Ju"] = "juu",
["Jumla Sign Language"] = "jus",
["Jumli"] = "jml",
["Jungle Inga"] = "inj",
["Juquila Mixe"] = "mxq",
["Jur Modo"] = "bex",
["Jurúna"] = "jur",
["Jutiapa"] = "nai-jtp",
["Juwal"] = "mwb",
["Juxtlahuaca Mixtec"] = "vmc",
["Jwira-Pepesa"] = "jwi",
["Júma"] = "jua",
["Kaamba"] = "xku",
["Kaan"] = "ldl",
["Kaang Chin"] = "ckn",
["Kaansa"] = "gna",
["Kaapor Sign Language"] = "uks",
["Kaba"] = "ksp",
["Kabalai"] = "kvf",
["Kabatei"] = "xkp",
["Kabba-Laka"] = "lap",
["Kabishiana"] = "tup-kab",
["Kabola"] = "klz",
["Kabore One"] = "onk",
["Kabras"] = "lkb",
["Kaburi"] = "uka",
["Kabutra"] = "kbu",
["Kabwa"] = "cwa",
["Kabwari"] = "kcw",
["Kachari"] = "xac",
["Kacipo-Balesi"] = "koe",
["Kaco'"] = "xkk",
["Kadai"] = "kzd",
["Kadara"] = "kad",
["Kadaru"] = "kdu",
["Kadiwéu"] = "kbc",
["Kado"] = "kdv",
["Kadugli"] = "xtc",
["Kaduo"] = "ktp",
["Kaera"] = "jka",
["Kafoa"] = "kpu",
["Kagan Kalagan"] = "kll",
["Kagate"] = "syw",
["Kagoma"] = "kdm",
["Kagoro"] = "xkg",
["Kagulu"] = "kki",
["Kahe"] = "hka",
["Kahua"] = "agw",
["Kaian"] = "kct",
["Kaibobo"] = "kzb",
["Kaidipang"] = "kzp",
["Kaiep"] = "kbw",
["Kaike"] = "kzq",
["Kaiku"] = "kkq",
["Kaimbulawa"] = "zka",
["Kaimbé"] = "xai",
["Kairak"] = "ckr",
["Kairiru"] = "kxa",
["Kairui-Midiki"] = "krd",
["Kais"] = "kzm",
["Kaivi"] = "kce",
["Kaiwá"] = "kgk",
["Kaiy"] = "tcq",
["Kajakse"] = "ckq",
["Kajali"] = "xkj",
["Kajaman"] = "kag",
["Kakabe"] = "kke",
["Kakanda"] = "kka",
["Kakihum"] = "kxe",
["Kako"] = "kkj",
["Kakwa"] = "keo",
["Kala"] = "kcl",
["Kala Lagaw Ya"] = "mwp",
["Kalaamaya"] = "lkm",
["Kalabakan"] = "kve",
["Kalabari"] = "ijn",
["Kalabra"] = "kzz",
["Kalagan"] = "kqe",
["Kalaktang Monpa"] = "kkf",
["Kalam"] = "kmh",
["Kalamsé"] = "knz",
["Kalanadi"] = "wkl",
["Kalanga"] = "kck",
["Kalapuya"] = "kyl",
["Kalarko"] = "kba",
["Kalasuri"] = "xme-kls",
["Kalenjin"] = "kln",
["Kalinago"] = "crb",
["Kalkatungu"] = "ktg",
["Kalou"] = "ywa",
["Kaluli"] = "bco",
["Kalumpang"] = "kli",
["Kam"] = "kdx",
["Kamakan"] = "vkm",
["Kamang"] = "woi",
["Kamano"] = "kbq",
["Kamantan"] = "kci",
["Kamar"] = "keq",
["Kamara"] = "jmr",
["Kamarian"] = "kzx",
["Kamaru"] = "kgx",
["Kamasa"] = "klp",
["Kamasau"] = "kms",
["Kamayurá"] = "kay",
["Kamba"] = "kam",
["Kambaira"] = "kyy",
["Kamberataro"] = "kbv",
["Kamberau"] = "irx",
["Kambiwá"] = "xbw",
["Kami"] = "kmi",
["Kamkata-viri"] = "bsh",
["Kamo"] = "kcq",
["Kamoro"] = "kgq",
["Kamu"] = "xmu",
["Kamwe"] = "hig",
["Kanakuru"] = "kna",
["Kanamari"] = "knm",
["Kanashi"] = "xns",
["Kanasi"] = "soq",
["Kandas"] = "kqw",
["Kandawo"] = "gam",
["Kande"] = "kbs",
["Kang"] = "kyp",
["Kanga"] = "kcp",
["Kanggape"] = "igm",
["Kango"] = "kty",
["Kango-Sua"] = "kzy",
["Kaniet"] = "ktk",
["Kanikkaran"] = "kev",
["Kaningdon-Nindem"] = "kdp",
["Kaningi"] = "kzo",
["Kaningra"] = "knr",
["Kaninuwa"] = "wat",
["Kanite"] = "kmu",
["Kanjari"] = "kft",
["Kanju"] = "kbe",
["Kanowit"] = "kxn",
["Kanoé"] = "kxo",
["Kansa"] = "ksk",
["Kantosi"] = "xkt",
["Kanu"] = "khx",
["Kanufi"] = "kni",
["Kanyok"] = "kny",
["Kao"] = "kax",
["Kaonde"] = "kqn",
["Kap"] = "ykm",
["Kapauri"] = "khp",
["Kapin"] = "tbx",
["Kapinawá"] = "xpn",
["Kapriman"] = "dju",
["Kaptiau"] = "kbi",
["Kapya"] = "klo",
["Kara (New Guinea)"] = "leu",
["Kara (Tanzania)"] = "reg",
["Karadjeri"] = "gbd",
["Karaga Mandaya"] = "mry",
["Karami"] = "xar",
["Karamojong"] = "kdj",
["Karang"] = "kzr",
["Karanga"] = "kth",
["Karankawa"] = "zkk",
["Karas"] = "kgv",
["Karawa"] = "xrw",
["Kare (Africa)"] = "kbn",
["Kare (New Guinea)"] = "kmf",
["Karey"] = "kyd",
["Kari"] = "kbj",
["Karingani"] = "kgn",
["Karipuna"] = "kuq",
["Karipúna"] = "kgm",
["Karipúna Creole French"] = "kmv",
["Kariya"] = "kil",
["Kariyarra"] = "vka",
["Karkar-Yuri"] = "yuj",
["Karkin"] = "krb",
["Karko"] = "kko",
["Karnai"] = "bbv",
["Karo Batak"] = "btx",
["Karok"] = "kyh",
["Karolanos"] = "kyn",
["Karon"] = "krx",
["Karon Dori"] = "kgw",
["Karore"] = "xkx",
["Karranga"] = "xrq",
["Karuwali"] = "rxw",
["Kasanga"] = "ccj",
["Kasem"] = "xsm",
["Kasiguranin"] = "ksn",
["Kaska"] = "kkz",
["Kaskean"] = "zsk",
["Kaskihá"] = "gva",
["Kassite"] = "und-kas",
["Kassonke"] = "kao",
["Kasua"] = "khs",
["Kataang"] = "kgd",
["Katabaga"] = "ktq",
["Katawixi"] = "xat",
["Katembri"] = "sai-kat",
["Kathlamet"] = "nai-kat",
["Kathoriya Tharu"] = "tkt",
["Kathu"] = "ykt",
["Katkari"] = "kfu",
["Katla"] = "kcr",
["Kato"] = "ktw",
["Katso"] = "kaf",
["Katukina"] = "knt",
["Kaulong"] = "pss",
["Kaur"] = "vkk",
["Kaure"] = "bpp",
["Kauwera"] = "xau",
["Kawacha"] = "kcb",
["Kawaiisu"] = "xaw",
["Kawe"] = "kgb",
["Kawishana"] = "awd-kaw",
["Kaxararí"] = "ktx",
["Kaxuyana"] = "kbb",
["Kaya"] = "zra",
["Kayabí"] = "kyz",
["Kayagar"] = "kyt",
["Kayan Mahakam"] = "xay",
["Kayan River Kayan"] = "xkn",
["Kayardild"] = "gyd",
["Kayeli"] = "kzl",
["Kaytetye"] = "gbb",
["Kayupulau"] = "kzu",
["Kazukuru"] = "kzk",
["Ke'o"] = "xxk",
["Keak"] = "keh",
["Keapara"] = "khz",
["Kedang"] = "ksx",
["Keder"] = "kdy",
["Kehu"] = "khh",
["Kei"] = "kei",
["Keiga"] = "kec",
["Kein"] = "bmh",
["Keiyo"] = "eyo",
["Kela-Yela"] = "kel",
["Kelabit"] = "kzi",
["Keley-I Kallahan"] = "ify",
["Keliko"] = "kbo",
["Kelo"] = "xel",
["Kelon"] = "kyo",
["Kemak"] = "kem",
["Kembayan"] = "xem",
["Kemberano"] = "bzp",
["Kembra"] = "xkw",
["Kemezung"] = "dmo",
["Kemi Sami"] = "sjk",
["Kemiehua"] = "kfj",
["Kemtuik"] = "kmt",
["Kenaboi"] = "xbn",
["Kenati"] = "gat",
["Kendayan"] = "knx",
["Kendeje"] = "klf",
["Kendem"] = "kvm",
["Kenga"] = "kyq",
["Keningau Murut"] = "kxi",
["Keninjal"] = "knl",
["Kenswei Nsei"] = "ndb",
["Kenyan Sign Language"] = "xki",
["Kenyi"] = "lke",
["Keoru-Ahia"] = "xeu",
["Kepkiriwát"] = "kpn",
["Kepo'"] = "kuk",
["Kera"] = "ker",
["Kerak"] = "hhr",
["Kereho"] = "xke",
["Kerewe"] = "ked",
["Kerewo"] = "kxz",
["Kerinci"] = "kvr",
["Kesawai"] = "xes",
["Ketangalan"] = "kae",
["Kete"] = "kcv",
["Ketengban"] = "xte",
["Ketum"] = "ktt",
["Kewa"] = "kew",
["Keyagana"] = "kyg",
["Kgalagadi"] = "xkv",
["Khana"] = "ogo",
["Khandeshi"] = "khn",
["Khao"] = "xao",
["Kharam Naga"] = "kfw",
["Kharia Thar"] = "ksy",
["Khayo"] = "lko",
["Khe"] = "kqg",
["Khehek"] = "tlx",
["Khetrani"] = "xhe",
["Khezha Naga"] = "nkh",
["Khirwar"] = "kwx",
["Khisa"] = "kqm",
["Khlor"] = "llo",
["Khlula"] = "ykl",
["Khoibu Naga"] = "nkb",
["Khoini"] = "xkc",
["Kholok"] = "ktc",
["Khumi Chin"] = "cnk",
["Khwe"] = "xuu",
["Kibala"] = "blv",
["Kibena"] = "bez",
["Kibet"] = "kie",
["Kibiri"] = "prm",
["Kichwa"] = "qwe-kch",
["Kikami"] = "kcu",
["Kilit"] = "xme-klt",
["Kilivila"] = "kij",
["Kiliwa"] = "klb",
["Kilmeri"] = "kih",
["Kimaama"] = "kig",
["Kimaragang"] = "kqr",
["Kimbu"] = "kiv",
["Kimki"] = "sbt",
["Kimré"] = "kqp",
["Kinabalian"] = "cbw",
["Kinalakna"] = "kco",
["Kinga"] = "zga",
["Kings River Yokuts"] = "nai-kry",
["Kinikinao"] = "gqn",
["Kinuku"] = "kkd",
["Kioko"] = "ues",
["Kiong"] = "kkm",
["Kiorr"] = "xko",
["Kipfokomo"] = "pkb",
["Kipsigis"] = "sgc",
["Kiput"] = "kyi",
["Kir-Balar"] = "kkr",
["Kire"] = "geb",
["Kirfi"] = "kks",
["Kirikiri"] = "kiy",
["Kirya-Konzel"] = "fkk",
["Kis"] = "kis",
["Kisa"] = "lks",
["Kisankasa"] = "kqh",
["Kisar"] = "kje",
["Kisi"] = "kiz",
["Kita Maninkakan"] = "mwk",
["Kitanemuk"] = "azc-ktn",
["Kitembo"] = "tbt",
["Kitja"] = "gia",
["Kitsai"] = "kii",
["Kiunum"] = "wei",
["Kla"] = "lda",
["Klamath-Modoc"] = "kla",
["Klao"] = "klu",
["Klias River Kadazan"] = "kqt",
["Ko"] = "fuj",
["Koasati"] = "cku",
["Koba"] = "kpd",
["Kobiana"] = "kcj",
["Kobol"] = "kgu",
["Kochila Tharu"] = "thq",
["Kodaku"] = "ksz",
["Kodeoha"] = "vko",
["Kodi"] = "kod",
["Kodia"] = "kwp",
["Koenoem"] = "kcs",
["Kofa"] = "kso",
["Kofei"] = "kpi",
["Kofyar"] = "kwl",
["Kohin"] = "kkx",
["Kohumono"] = "bcs",
["Koi"] = "kkt",
["Koireng"] = "nkd",
["Koitabu"] = "kqi",
["Koiwat"] = "kxt",
["Kok-Nar"] = "gko",
["Kok-Paponk"] = "okg",
["Kokata"] = "ktd",
["Koke"] = "kou",
["Koko-Bera"] = "kkp",
["Kokoda"] = "xod",
["Kokola"] = "kzn",
["Kokota"] = "kkk",
["Kol (Cameroon)"] = "biw",
["Kol (New Guinea)"] = "kol",
["Kola"] = "kvv",
["Kolbila"] = "klc",
["Kolibugan Subanon"] = "skn",
["Kolom"] = "klm",
["Koluwawa"] = "klx",
["Kom (India)"] = "kmm",
["Koma"] = "kmy",
["Komba"] = "kpf",
["Kombai"] = "tyn",
["Kombio"] = "xbi",
["Komering"] = "kge",
["Kominimung"] = "xoi",
["Kompane"] = "kvp",
["Komyandaret"] = "kzv",
["Kon Keu"] = "kkn",
["Konai"] = "kxw",
["Konda"] = "knd",
["Koneraw"] = "kdw",
["Konkomba"] = "xon",
["Konni"] = "kma",
["Kono (Guinea)"] = "knu",
["Kono (Nigeria)"] = "klk",
["Kono (Sierra Leone)"] = "kno",
["Konomala"] = "koa",
["Konomihu"] = "nai-knm",
["Konongo"] = "kcz",
["Konyak Naga"] = "nbe",
["Konyanka Maninka"] = "mku",
["Konzo"] = "koo",
["Kopar"] = "xop",
["Kopkaka"] = "opk",
["Korafe-Yegha"] = "kpr",
["Korak"] = "koz",
["Korana"] = "kqz",
["Korandje"] = "kcy",
["Korean Sign Language"] = "kvk",
["Koreguaje"] = "coe",
["Koresh-e Rostam"] = "okh",
["Korlai Creole Portuguese"] = "vkp",
["Koro (India)"] = "jkr",
["Koro (New Guinea)"] = "kxr",
["Koro (Vanuatu)"] = "krf",
["Koro (West Africa)"] = "kfo",
["Koromfé"] = "kfz",
["Koromira"] = "kqj",
["Koronadal Blaan"] = "bpr",
["Koroni"] = "xkq",
["Korop"] = "krp",
["Koropó"] = "xxr",
["Koroshi"] = "ktl",
["Korowai"] = "khe",
["Korubo"] = "xor",
["Korupun-Sela"] = "kpq",
["Kosadle"] = "kiq",
["Kosarek Yale"] = "kkl",
["Kosena"] = "kze",
["Koshin"] = "kid",
["Kota (Gabon)"] = "koq",
["Kota Bangun Kutai Malay"] = "mqg",
["Kota Marudu Talantang"] = "grm",
["Kota Marudu Tinagas"] = "ktr",
["Kotafon Gbe"] = "kqk",
["Koti"] = "eko",
["Kou"] = "snz",
["Kouya"] = "kyf",
["Kovai"] = "kqb",
["Kove"] = "kvc",
["Kowaki"] = "xow",
["Kowiai"] = "kwh",
["Koy Sanjaq Surat"] = "kqd",
["Koyaga"] = "kga",
["Koyo"] = "koh",
["Koyra Chiini"] = "khq",
["Koyukon"] = "koy",
["Kpagua"] = "kuw",
["Kpala"] = "kpl",
["Kpan"] = "kpk",
["Kpasam"] = "pbn",
["Kpati"] = "koc",
["Kpatili"] = "kym",
["Kpee"] = "cpo",
["Kpelle"] = "kpe",
["Kpessi"] = "kef",
["Kplang"] = "kph",
["Krache"] = "kye",
["Krahô"] = "xra",
["Krenak"] = "kqq",
["Krevinian"] = "zkv",
["Kreye"] = "xre",
["Krikati-Timbira"] = "xri",
["Krim"] = "krm",
["Krisa"] = "ksi",
["Kristang"] = "mcm",
["Krobu"] = "kxb",
["Krongo"] = "kgo",
["Kua"] = "tyu",
["Kua-nsi"] = "ykn",
["Kuamasi"] = "yku",
["Kuan"] = "uan",
["Kuanhua"] = "xnh",
["Kube"] = "kgf",
["Kubi"] = "kof",
["Kubo"] = "jko",
["Kubu"] = "kvb",
["Kucong"] = "lkc",
["Kudu-Camo"] = "kov",
["Kugama"] = "kow",
["Kugbo"] = "kes",
["Kugu-Muminh"] = "xmh",
["Kui (Indonesia)"] = "kvd",
["Kuijau"] = "dkr",
["Kuikúro"] = "kui",
["Kujarge"] = "vkj",
["Kuk"] = "kfn",
["Kukatja"] = "kux",
["Kukele"] = "kez",
["Kukkuzi"] = "urj-kuk",
["Kuku-Mangk"] = "xmq",
["Kuku-Mu'inh"] = "xmp",
["Kuku-Thaypan"] = "typ",
["Kuku-Ugbanh"] = "ugb",
["Kuku-Uwanh"] = "uwa",
["Kuku-Yalanji"] = "gvn",
["Kula"] = "tpg",
["Kulaal"] = "glj",
["Kulere"] = "kul",
["Kulfa"] = "kxj",
["Kulina"] = "xpk",
["Kulisusu"] = "vkl",
["Kulon"] = "uon",
["Kulung"] = "kle",
["Kumak"] = "nee",
["Kumalu"] = "ksl",
["Kumam"] = "kdi",
["Kuman"] = "kue",
["Kumaoni"] = "kfy",
["Kumba"] = "ksm",
["Kumbainggar"] = "kgs",
["Kumbaran"] = "wkb",
["Kumhali"] = "kra",
["Kumu"] = "kmw",
["Kumukio"] = "kuo",
["Kunama"] = "kun",
["Kunbarlang"] = "wlg",
["Kunda"] = "kdn",
["Kunduvadi"] = "wku",
["Kung"] = "kfl",
["Kungarakany"] = "ggk",
["Kungardutyi"] = "gdt",
["Kunggari"] = "kgl",
["Kungkari"] = "lku",
["Kuni"] = "kse",
["Kuni-Boazi"] = "kvg",
["Kunimaipa"] = "kup",
["Kunja"] = "pep",
["Kunjen"] = "kjn",
["Kunyi"] = "njx",
["Kunza"] = "kuz",
["Kuot"] = "kto",
["Kupa"] = "kug",
["Kupang Malay"] = "mkn",
["Kupsabiny"] = "kpz",
["Kur"] = "kuv",
["Kura Ede Nago"] = "nqk",
["Kurama"] = "krh",
["Kuranko"] = "knk",
["Kuri"] = "nbn",
["Kuria"] = "kuj",
["Kurmukar"] = "kfv",
["Kurnai"] = "unn",
["Kurrama"] = "vku",
["Kurti"] = "ktm",
["Kurtjar"] = "gdj",
["Kurudu"] = "kjr",
["Kuruáya"] = "kyr",
["Kusaal"] = "kus",
["Kusaghe"] = "ksg",
["Kustenau"] = "awd-kus",
["Kusu"] = "ksv",
["Kusunda"] = "kgg",
["Kuthant"] = "xut",
["Kutto"] = "kpa",
["Kutu"] = "kdc",
["Kuturmi"] = "khj",
["Kuuk Thaayorre"] = "thd",
["Kuuk Yak"] = "uky",
["Kuuku-Ya'u"] = "kuy",
["Kuvale"] = "olu",
["Kuwaa"] = "blh",
["Kuwaataay"] = "cwt",
["Kuwani"] = "paa-kwn",
["Kwa'"] = "bko",
["Kwaami"] = "ksq",
["Kwadi"] = "kwz",
["Kwaio"] = "kwd",
["Kwaja"] = "kdz",
["Kwak"] = "kwq",
["Kwakum"] = "kwu",
["Kwalhioqua-Tlatskanai"] = "qwt",
["Kwama"] = "kmq",
["Kwambi"] = "kwm",
["Kwamera"] = "tnk",
["Kwami"] = "ktf",
["Kwamtim One"] = "okk",
["Kwang"] = "kvi",
["Kwanga"] = "kwj",
["Kwangali"] = "kwn",
["Kwanka"] = "bij",
["Kwara'ae"] = "kwf",
["Kwasio"] = "nmg",
["Kwaya"] = "kya",
["Kwaza"] = "xwa",
["Kwegu"] = "xwg",
["Kwer"] = "kwr",
["Kwerba"] = "kwe",
["Kwerba Mamberamo"] = "xwr",
["Kwere"] = "cwe",
["Kwerisa"] = "kkb",
["Kwese"] = "kws",
["Kwesten"] = "kwt",
["Kwini"] = "gww",
["Kwinsu"] = "kuc",
["Kwoma"] = "kmo",
["Kwomtari"] = "kwo",
["Kyak"] = "bka",
["Kyaka"] = "kyc",
["Kyan-Karyaw Naga"] = "nqq",
["Kyenele"] = "kql",
["Kyenga"] = "tye",
["Kyerung"] = "kgy",
["Kélé"] = "keb",
["Kómnzo"] = "paa-kom",
["La'bi"] = "lbi",
["Laal"] = "gdm",
["Laba"] = "lau",
["Label"] = "lbb",
["Labir"] = "jku",
["Labo"] = "mwi",
["Labo Phowa"] = "ypb",
["Labu"] = "lbu",
["Labuk-Kinabatangan Kadazan"] = "dtb",
["Lacandon"] = "lac",
["Lachi"] = "lbt",
["Lachiguiri Zapotec"] = "zpa",
["Lachixío Zapotec"] = "zpl",
["Ladji-Ladji"] = "llj",
["Laeko-Libuat"] = "lkl",
["Lafofa"] = "laf",
["Laghu"] = "lgb",
["Laghuu"] = "lgh",
["Lagwan"] = "kot",
["Laha (Indonesia)"] = "lhh",
["Tiếng La Ha"] = "lha",
["Lahanan"] = "lhn",
["Lahu Shi"] = "lhi",
["Lahul Lohar"] = "lhl",
["Laimbue"] = "lmx",
["Laitu Chin"] = "clj",
["Laiyolo"] = "lji",
["Laka"] = "lak",
["Lake Miwok"] = "lmw",
["Lakha"] = "lkh",
["Lakkia"] = "lbc",
["Lakon"] = "lkn",
["Lakondê"] = "lkd",
["Lakota Dida"] = "dic",
["Lala (New Guinea)"] = "nrz",
["Lala (South Africa)"] = "bnt-lal",
["Lala-Bisa"] = "leb",
["Lala-Roba"] = "lla",
["Lalana Chinantec"] = "cnl",
["Lamaholot"] = "slp",
["Lamalera"] = "lmr",
["Lamang"] = "hia",
["Lamatuka"] = "lmq",
["Lamba"] = "lam",
["Lambichhong"] = "lmh",
["Lambya"] = "lai",
["Lame"] = "bma",
["Lamenu"] = "lmu",
["Lamet"] = "lbn",
["Lamja-Dengsa-Tola"] = "ldh",
["Lamma"] = "lev",
["Lamnso'"] = "lns",
["Lamogai"] = "lmg",
["Lampung Api"] = "ljp",
["Lamu"] = "llh",
["Lamu-Lamu"] = "lby",
["Lanas Lobu"] = "ruu",
["Landoma"] = "ldm",
["Lang'e"] = "yne",
["Langam"] = "lnm",
["Langbashe"] = "lna",
["Langi"] = "lag",
["Langnian Buyang"] = "yln",
["Lango (Sudan)"] = "lno",
["Lango (Uganda)"] = "laj",
["Lanima"] = "lnw",
["Lao Naga"] = "nlq",
["Laopang"] = "lbg",
["Laos Sign Language"] = "lso",
["Lapaguía-Guivini Zapotec"] = "ztl",
["Lapine"] = "art-lap",
["Lapuyan Subanun"] = "laa",
["Laragia"] = "lrg",
["Larantuka Malay"] = "lrt",
["Lardil"] = "lbz",
["Larevat"] = "lrv",
["Larike-Wakasihu"] = "alo",
["Laro"] = "lro",
["Larteh"] = "lar",
["Laru"] = "lan",
["Lasgerdi"] = "lsa",
["Lasi"] = "lss",
["Latu"] = "ltu",
["Latvian Sign Language"] = "lsl",
["Lau"] = "llu",
["Laua"] = "luf",
["Lauan"] = "llx",
["Lauje"] = "law",
["Laura"] = "lur",
["Laurentian"] = "lre",
["Lavatbura-Lamusong"] = "lbv",
["Lawangan"] = "lbx",
["Lawu"] = "lwu",
["Lawunuia"] = "tgi",
["Laze"] = "tbq-laz",
["Lealao Chinantec"] = "cle",
["Leco"] = "lec",
["Ledo Kaili"] = "lew",
["Leelau"] = "ldk",
["Lefa"] = "lfa",
["Lega-Mwenga"] = "lgm",
["Lega-Shabunda"] = "lea",
["Legbo"] = "agb",
["Legenyem"] = "lcc",
["Lehali"] = "tql",
["Lehalurup"] = "urr",
["Leinong Naga"] = "lzn",
["Leipon"] = "lek",
["Lela"] = "dri",
["Lelak"] = "llk",
["Lele (Chad)"] = "lln",
["Lele (Congo)"] = "lel",
["Lele (Guinea)"] = "llc",
["Lele (New Guinea)"] = "lle",
["Lelepa"] = "lpa",
["Lembena"] = "leq",
["Lemerig"] = "lrz",
["Lemio"] = "lei",
["Lemolang"] = "ley",
["Lemoro"] = "ldj",
["Lenakel"] = "tnl",
["Lendu"] = "led",
["Lengilu"] = "lgi",
["Lengo"] = "lgr",
["Lengola"] = "lej",
["Lenje"] = "leh",
["Lenkau"] = "ler",
["Lenyima"] = "ldg",
["Lepki"] = "lpe",
["Lere"] = "gnh",
["Lese"] = "les",
["Lesing-Gelimi"] = "let",
["Letemboi"] = "nms",
["Leti (Cameroon)"] = "leo",
["Leti (Indonesia)"] = "lti",
["Levuka"] = "lvu",
["Lewo Eleng"] = "lwe",
["Lewotobi"] = "lwt",
["Leyigha"] = "ayi",
["Lhokpu"] = "lhp",
["Li'o"] = "ljl",
["Liana-Seti"] = "ste",
["Liangmai Naga"] = "njn",
["Liberian Kreyol"] = "lir",
["Libinza"] = "liz",
["Libon Bikol"] = "lbl",
["Liburnian"] = "xli",
["Libyan Sign Language"] = "lbs",
["Ligbi"] = "lig",
["Ligenza"] = "lgz",
["Lihir"] = "lih",
["Lika"] = "lik",
["Liki"] = "lio",
["Likila"] = "lie",
["Likuba"] = "kxx",
["Likum"] = "lib",
["Likwala"] = "kwc",
["Lilau"] = "lll",
["Limassa"] = "bme",
["Limbu"] = "lif",
["Limi"] = "ylm",
["Limilngan"] = "lmc",
["Linear A"] = "lab",
["Lingkhim"] = "lii",
["Lingua Franca Nova"] = "lfn",
["Linngithigh"] = "lnj",
["Lipo"] = "lpo",
["Lisabata-Nuniali"] = "lcs",
["Lisela"] = "lcl",
["Lish"] = "lsh",
["Lishán Didán"] = "trg",
["Lithuanian Sign Language"] = "lls",
["Little Swanport"] = "aus-lsw",
["Litzlitz"] = "lzl",
["Lizu"] = "sit-liz",
["Lo-Toga"] = "lht",
["Loarki"] = "lrk",
["Lobala"] = "loq",
["Logo"] = "log",
["Logol"] = "lof",
["Logooli"] = "rag",
["Logorik"] = "liu",
["Lokaa"] = "yaz",
["Loko"] = "lok",
["Lokoya"] = "lky",
["Lola"] = "lcd",
["Lolak"] = "llq",
["Lole"] = "llg",
["Lolo"] = "llb",
["Loloda"] = "loa",
["Lolopo"] = "ycl",
["Lomaiviti"] = "lmv",
["Lomakka"] = "loi",
["Lombi"] = "lmi",
["Lombo"] = "loo",
["Lomwe"] = "ngl",
["Loncong"] = "lce",
["Long Phuri Naga"] = "lpn",
["Long Wat"] = "ttw",
["Longgu"] = "lgu",
["Longto"] = "wok",
["Longuda"] = "lnu",
["Loniu"] = "los",
["Lonwolwol"] = "crc",
["Loo"] = "ldo",
["Lopa"] = "lop",
["Lope"] = "yiu",
["Lopi"] = "lov",
["Lopit"] = "lpx",
["Lorang"] = "lrn",
["Lorediakarkar"] = "lnn",
["Lote"] = "uvl",
["Lotud"] = "dtr",
["Lotuko"] = "lot",
["Loun"] = "lox",
["Loup A"] = "xlo",
["Loup B"] = "xlb",
["Lovono"] = "vnk",
["Lower Burdekin"] = "xbb",
["Lower Chehalis"] = "cea",
["Lower Grand Valley Dani"] = "dni",
["Lower Nossob"] = "nsb",
["Lower Southern Aranda"] = "axl",
["Lower Ta'oih"] = "tto",
["Lowland Oaxaca Chontal"] = "clo",
["Lowland Tarahumara"] = "tac",
["Loxicha Zapotec"] = "ztp",
["Lozi"] = "loz",
["Luang"] = "lex",
["Luba-Kasai"] = "lua",
["Lubila"] = "kcc",
["Lubu"] = "lcf",
["Lubuagan Kalinga"] = "knb",
["Luchazi"] = "lch",
["Lufu"] = "ldq",
["Lugbara"] = "lgg",
["Luguru"] = "ruf",
["Luhu"] = "lcq",
["Luimbi"] = "lum",
["Luiseño"] = "lui",
["Lule"] = "ule",
["Lule Sami"] = "smj",
["Lumba-Yakkha"] = "luu",
["Lumbee"] = "lmz",
["Lumun"] = "lmd",
["Lun Bawang"] = "lnd",
["Luna"] = "luj",
["Lunda"] = "lun",
["Lungga"] = "lga",
["Luo"] = "luo",
["Luopohe Hmong"] = "hml",
["Luri (Nigeria)"] = "ldd",
["Lusengo"] = "lse",
["Lusi"] = "khl",
["Lusitanian"] = "xls",
["Lutachoni"] = "lts",
["Lutos"] = "ndy",
["Luvale"] = "lue",
["Luwati"] = "luv",
["Luwo"] = "lwo",
["Luyana"] = "lyn",
["Lwalu"] = "lwa",
["Lwel"] = "lvl",
["Lyélé"] = "lee",
["Tiếng Láadan"] = "ldn",
["Láá Láá Bwamu"] = "bwj",
["Ma"] = "msj",
["Ma Manda"] = "skc",
["Ma'di"] = "mhi",
["Ma'ya"] = "slz",
["Maba"] = "mqa",
["Mabaale"] = "mmz",
["Mabaka Valley Kalinga"] = "kkg",
["Mabire"] = "muj",
["Maca"] = "mca",
["Macaguaje"] = "mcl",
["Macaguán"] = "mbn",
["Macanese"] = "mzs",
["Macau Pidgin Portuguese"] = "crp-mpp",
["Machame"] = "jmc",
["Machiguenga"] = "mcb",
["Machinere"] = "mpd",
["Machinga"] = "mvw",
["Macoris"] = "nai-mac",
["Macuna"] = "myy",
["Mada (Cameroon)"] = "mxu",
["Mada (Nigeria)"] = "mda",
["Madagascar Sign Language"] = "mzc",
["Madak"] = "mmx",
["Maden"] = "xmx",
["Madhi Madhi"] = "dmd",
["Madi"] = "grg",
["Madngele"] = "zml",
["Madukayang Kalinga"] = "kmd",
["Mae"] = "mme",
["Maek"] = "hmk",
["Maeng Itneg"] = "itt",
["Mafa"] = "maf",
["Mafea"] = "mkv",
["Mag-Anchi Ayta"] = "sgb",
["Mag-Indi Ayta"] = "blx",
["Magadhi Prakrit"] = "inc-mgd",
["Magahat"] = "mtw",
["Magdalena Peñasco Mixtec"] = "xtm",
["Magiyi"] = "gmg",
["Magoma"] = "gmx",
["Magɨ"] = "gkd",
["Mahican"] = "mjy",
["Mahongwe"] = "mhb",
["Mahou"] = "mxx",
["Maia"] = "sks",
["Maiadomu"] = "mzz",
["Maiani"] = "tnh",
["Maii"] = "mmm",
["Mailu"] = "mgu",
["Maindo"] = "cwb",
["Mairasi"] = "zrs",
["Maisin"] = "mbq",
["Maiwa (Indonesia)"] = "wmm",
["Maiwa (New Guinea)"] = "mti",
["Maiwala"] = "mum",
["Majera"] = "xmj",
["Majhi"] = "mjz",
["Majhwar"] = "mmj",
["Mak (China)"] = "mkg",
["Mak (Nigeria)"] = "pbl",
["Makaa"] = "mcp",
["Makah"] = "myh",
["Makalero"] = "mjb",
["Makasae"] = "mkz",
["Makassar Malay"] = "mfp",
["Makayam"] = "aup",
["Makhuwa"] = "vmw",
["Makhuwa-Marrevone"] = "xmc",
["Makhuwa-Meetto"] = "mgh",
["Makhuwa-Moniga"] = "mhm",
["Makhuwa-Saka"] = "xsq",
["Makhuwa-Shirima"] = "vmk",
["Maklew"] = "mgf",
["Makolkol"] = "zmh",
["Makonde"] = "kde",
["Maku"] = "xak",
["Maku'a"] = "lva",
["Makuri Naga"] = "jmn",
["Makuráp"] = "mpu",
["Makwe"] = "ymk",
["Makyan Naga"] = "umn",
["Mal Paharia"] = "mkb",
["Mala (New Guinea)"] = "ped",
["Mala (Nigeria)"] = "ruy",
["Malaccan Creole Malay"] = "ccm",
["Malalamai"] = "mmt",
["Malalí"] = "sai-mal",
["Malango"] = "mln",
["Malas"] = "mkr",
["Malasanga"] = "mqz",
["Malawi Lomwe"] = "lon",
["Malawian Sign Language"] = "lws",
["Malayic Dayak"] = "xdy",
["Malaynon"] = "mlz",
["Malaysian Sign Language"] = "xml",
["Malba Birifor"] = "bfo",
["Male"] = "mdc",
["Maleu-Kilenge"] = "mgl",
["Malfaxal"] = "mlx",
["Malgana"] = "vml",
["Malgbe"] = "mxf",
["Mali"] = "gcc",
["Malibu"] = "sai-mlb",
["Malila"] = "mgq",
["Malimba"] = "mzd",
["Malimpung"] = "mli",
["Malol"] = "mbk",
["Maltese Sign Language"] = "mdl",
["Malua Bay"] = "mll",
["Malvi"] = "mup",
["Maléku Jaíka"] = "gut",
["Mam"] = "mam",
["Mama"] = "mma",
["Mamaa"] = "mhf",
["Mamaindé"] = "wmd",
["Mamanwa"] = "mmn",
["Mamara Senoufo"] = "myk",
["Mamasa"] = "mqj",
["Mambae"] = "mgm",
["Mambai"] = "mcs",
["Mamboru"] = "mvd",
["Mambwe-Lungu"] = "mgr",
["Mamuju"] = "mqx",
["Mamulique"] = "emm",
["Mamusi"] = "kdf",
["Mamvu"] = "mdi",
["Man Met"] = "mml",
["Manado Malay"] = "xmm",
["Manam"] = "mva",
["Manambu"] = "mle",
["Manangba"] = "nmm",
["Manangkari"] = "znk",
["Manao"] = "awd-man",
["Manda (Australia)"] = "zma",
["Manda (Tanzania)"] = "mgs",
["Mandaic"] = "mid",
["Mandailing Batak"] = "btm",
["Mandalorian"] = "art-man",
["Mandan"] = "mhq",
["Mandandanyi"] = "zmk",
["Mandar"] = "mdr",
["Mandari"] = "mqu",
["Mander"] = "mqr",
["Mandingo"] = "man",
["Mandjak"] = "mfv",
["Mandobo Atas"] = "aax",
["Mandobo Bawah"] = "bwp",
["Manem"] = "jet",
["Mangala"] = "mem",
["Mangarayi"] = "mpc",
["Mangarevan"] = "mrv",
["Mangayat"] = "myj",
["Mangbetu"] = "mdj",
["Mangbutu"] = "mdk",
["Mangerr"] = "zme",
["Mangga Buang"] = "mmo",
["Mango"] = "mge",
["Mangole"] = "mqc",
["Mangseng"] = "mbh",
["Manigri-Kambolé Ede Nago"] = "xkb",
["Manikion"] = "mnx",
["Manipa"] = "mqp",
["Mankiyali"] = "nlm",
["Manna-Dora"] = "mju",
["Manombai"] = "woo",
["Mansoanka"] = "msw",
["Manta"] = "myg",
["Mantsi"] = "nty",
["Manusela"] = "wha",
["Manya"] = "mzj",
["Manyawa"] = "mny",
["Manza"] = "mzv",
["Mao Naga"] = "nbi",
["Mape"] = "mlh",
["Mapena"] = "mnm",
["Mapia"] = "mpy",
["Mapidian"] = "mpw",
["Mapoyo"] = "mcg",
["Mapun"] = "sjm",
["Mara"] = "mec",
["Mara Chin"] = "mrh",
["Marachi"] = "lri",
["Maraghei"] = "vmh",
["Maragus"] = "mrs",
["Maram Naga"] = "nma",
["Marama"] = "lrm",
["Maranungku"] = "zmr",
["Mararit"] = "mgb",
["Maratino"] = "sai-mar",
["Marawan"] = "awd-mar",
["Marba"] = "mpg",
["Marenje"] = "vmr",
["Marfa"] = "mvu",
["Margany"] = "zmc",
["Marghi South"] = "mfm",
["Margi"] = "mrt",
["Maria"] = "mds",
["Mariaté"] = "awd-mrt",
["Maridan"] = "zmd",
["Maridjabin"] = "zmj",
["Marik"] = "dad",
["Marimanindji"] = "zmm",
["Marind"] = "mrz",
["Maring"] = "mbw",
["Maringarr"] = "zmt",
["Marino"] = "mrb",
["Mariri"] = "mqi",
["Maritime Sign Language"] = "nsr",
["Maritsauá"] = "msp",
["Mariyedi"] = "zmy",
["Marka"] = "rkm",
["Markweeta"] = "enb",
["Maroon Spirit Language"] = "cpe-mar",
["Marovo"] = "mvo",
["Marrgu"] = "mhg",
["Marriammu"] = "xru",
["Marrithiyel"] = "mfr",
["Martha's Vineyard Sign Language"] = "mre",
["Marti Ke"] = "zmg",
["Martu Wangka"] = "mpj",
["Marúbo"] = "mzr",
["Masaba"] = "myx",
["Masadiit Itneg"] = "tis",
["Masakará"] = "sai-msk",
["Masalit"] = "mls",
["Masana"] = "mcn",
["Masbate Sorsogon"] = "bks",
["Mashco Piro"] = "cuj",
["Mashi"] = "mho",
["Masimasi"] = "ism",
["Masiwang"] = "bnf",
["Maslam"] = "msv",
["Masmaje"] = "mes",
["Massachusett"] = "wam",
["Massalat"] = "mdg",
["Massep"] = "mvs",
["Matagalpa"] = "mtn",
["Matanawi"] = "sai-mat",
["Matbat"] = "xmt",
["Matengo"] = "mgv",
["Matepi"] = "mqe",
["Matigsalug Manobo"] = "mbt",
["Matipuhy"] = "mzo",
["Matlatzinca"] = "mat",
["Mato"] = "met",
["Mato Grosso Arára"] = "axg",
["Matsés"] = "mcf",
["Mattole"] = "mvb",
["Matukar"] = "mjk",
["Matumbi"] = "mgw",
["Matya Samo"] = "stj",
["Matís"] = "mpq",
["Mauritian Sign Language"] = "lsy",
["Mauwake"] = "mhl",
["Mawa"] = "mcw",
["Mawak"] = "mjj",
["Mawan"] = "mcz",
["Mawayana"] = "mzx",
["Mawchi"] = "mke",
["Mawes"] = "mgk",
["Maxakalí"] = "mbl",
["Maxi Gbe"] = "mxl",
["Maya Samo"] = "sym",
["Mayaguduna"] = "xmy",
["Mayangna"] = "yan",
["Mayawali"] = "yxa",
["Maybrat"] = "ayz",
["Mayeka"] = "myc",
["Mayi-Thakurti"] = "xyt",
["Maykulan"] = "mnt",
["Maynas"] = "sai-mys",
["Mayo"] = "mfy",
["Mayogo"] = "mdm",
["Mayoyao Ifugao"] = "ifu",
["Maypure"] = "awd-mpr",
["Mazagway"] = "dkx",
["Mazaltepec Zapotec"] = "zpy",
["Mazatlán Mazatec"] = "vmz",
["Mazatlán Mixe"] = "mzl",
["Mba"] = "mfc",
["Mbala"] = "mdp",
["Mbalanhu"] = "lnb",
["Mbandja"] = "zmz",
["Mbangala"] = "mxg",
["Mbangi"] = "mgn",
["Mbangwe"] = "zmn",
["Mbara (Australia)"] = "mvl",
["Mbara (Chad)"] = "mpk",
["Mbariman-Gudhinma"] = "zmv",
["Mbati"] = "mdn",
["Mbato"] = "gwa",
["Mbay"] = "myb",
["Mbe"] = "mfo",
["Mbe'"] = "mtk",
["Mbelime"] = "mql",
["Mbere"] = "mdt",
["Mbesa"] = "zms",
["Mbiywom"] = "aus-mbi",
["Mbo (Cameroon)"] = "mbo",
["Mbo (Congo)"] = "zmw",
["Mboi"] = "moi",
["Mboko"] = "mdu",
["Mbole"] = "mdq",
["Mbonga"] = "xmb",
["Mbongno"] = "bgu",
["Mbosi"] = "mdw",
["Mbowe"] = "mxo",
["Mbre"] = "mka",
["Mbu'"] = "muc",
["Mbudum"] = "xmd",
["Mbugu"] = "mhd",
["Mbugwe"] = "mgz",
["Mbuko"] = "mqb",
["Mbukushu"] = "mhw",
["Mbula"] = "mna",
["Mbula-Bwazza"] = "mbu",
["Mbule"] = "mlb",
["Mbulungish"] = "mbv",
["Mbum"] = "mdd",
["Mbunda"] = "mck",
["Mbunga"] = "mgy",
["Mburku"] = "bbt",
["Mbuun"] = "zmp",
["Mbwela"] = "mfu",
["Mea"] = "meg",
["Mebu"] = "mjn",
["Mecayapan Nahuatl"] = "nhx",
["Medebur"] = "mjm",
["Medefaidrin"] = "dmf",
["Mednyj Aleut"] = "mud",
["Mefele"] = "mfj",
["Megam"] = "mef",
["Mehek"] = "nux",
["Mehináku"] = "mmh",
["Mekeo"] = "mek",
["Mekmek"] = "mvk",
["Mekwei"] = "msf",
["Mekéns"] = "skf",
["Mel-Khaonh"] = "hkn",
["Mele-Fila"] = "mxe",
["Mendalam Kayan"] = "xkd",
["Mengaka"] = "xmg",
["Mengen"] = "mee",
["Menien"] = "sai-men",
["Menka"] = "mea",
["Menya"] = "mcr",
["Meoswar"] = "mvx",
["Mer"] = "mnu",
["Meramera"] = "mxm",
["Merei"] = "lmb",
["Merey"] = "meq",
["Merlav"] = "mrm",
["Meroitic"] = "xmr",
["Meru"] = "mer",
["Mese"] = "mci",
["Mesme"] = "zim",
["Mesmes"] = "mys",
["Meta'"] = "mgo",
["Metlatónoc Mixtec"] = "mxv",
["Mewari"] = "mtr",
["Mewati"] = "wtm",
["Mexican Sign Language"] = "mfs",
["Meyah"] = "mej",
["Mezontla Popoloca"] = "pbe",
["Mfinu"] = "zmf",
["Mfumte"] = "nfu",
["Mgbo"] = "gmz",
["Mian"] = "mpt",
["Miani"] = "pla",
["Micha"] = "yiq",
["Michif"] = "crg",
["Michigamea"] = "cmm",
["Michoacán Nahuatl"] = "ncl",
["Mid Grand Valley Dani"] = "dnt",
["Mid-Southern Banda"] = "bjo",
["Middle Assamese"] = "inc-mas",
["Middle Bengali"] = "inc-mbn",
["Tiếng Cornwall trung đại"] = "cnx",
["Middle Kannada"] = "dra-mkn",
["Middle Median"] = "xme-mid",
["Middle Newar"] = "nwx",
["Tiếng Na Uy trung đại"] = "gmq-mno",
["Middle Watut"] = "mpl",
["Midob"] = "mei",
["Migaama"] = "mmy",
["Migabac"] = "mpp",
["Miji"] = "sjl",
["Miju"] = "mxj",
["Mikasuki"] = "mik",
["Milang"] = "und-mil",
["Mili"] = "ymh",
["Millcayac"] = "sai-mil",
["Miltu"] = "mlj",
["Miluk"] = "iml",
["Milyan"] = "imy",
["Mimi of Decorse"] = "und-mmd",
["Mimi of Nachtigal"] = "und-mmn",
["Mina"] = "hna",
["Minaean"] = "inm",
["Minang"] = "xrg",
["Minanibai"] = "mcv",
["Minaveha"] = "mvn",
["Minderico"] = "drc",
["Mindiri"] = "mpn",
["Mingang Doso"] = "mko",
["Mingo"] = "iro-min",
["Minica Huitoto"] = "hto",
["Minidien"] = "wii",
["Minigir"] = "vmg",
["Minjungbal"] = "xjb",
["Minkin"] = "xxm",
["Minoan"] = "omn",
["Minokok"] = "mqq",
["Miraya Bikol"] = "rbl",
["Mire"] = "mvh",
["Miriti"] = "mmv",
["Miriwoong Sign Language"] = "rsm",
["Miriwung"] = "mep",
["Mirpur Panjabi"] = "pmu",
["Misantla Totonac"] = "tlc",
["Miship"] = "mjs",
["Misima-Paneati"] = "mpx",
["Mitlatongo Mixtec"] = "vmm",
["Mittu"] = "mwu",
["Mituku"] = "zmq",
["Miu"] = "mpo",
["Miwa"] = "vmi",
["Mixed Great Andamanese"] = "gac",
["Mixifore"] = "mfg",
["Mixtepec Mixtec"] = "mix",
["Mixtepec Zapotec"] = "zpm",
["Miya"] = "mkf",
["Miyobe"] = "soy",
["Mlap"] = "kja",
["Mlomp"] = "mlo",
["Mmaala"] = "mmu",
["Mmani"] = "buy",
["Mmen"] = "bfm",
["Mo"] = "wkd",
["Mo'da"] = "gbn",
["Moabite"] = "obm",
["Moba"] = "mfq",
["Mobilian"] = "mod",
["Mobumrin Aizi"] = "ahm",
["Mocana"] = "sai-mcn",
["Mochi"] = "old",
["Mochica"] = "omc",
["Mocho"] = "mhc",
["Mocoví"] = "moc",
["Modang"] = "mxd",
["Modole"] = "mqo",
["Moere"] = "mvq",
["Mofu-Gudur"] = "mif",
["Mogum"] = "mou",
["Moi (Congo)"] = "mow",
["Moi (Indonesia)"] = "mxn",
["Moikodi"] = "mkp",
["Moingi"] = "mwz",
["Mojave"] = "mov",
["Moji"] = "ymi",
["Mok"] = "mqt",
["Mokerang"] = "mft",
["Mokole"] = "mkl",
["Mokpwe"] = "bri",
["Molale"] = "mbe",
["Moldova Sign Language"] = "vsi",
["Molengue"] = "bxc",
["Molima"] = "mox",
["Molmo One"] = "aun",
["Molo"] = "zmo",
["Molof"] = "msl",
["Moloko"] = "mlw",
["Mom Jango"] = "ver",
["Moma"] = "myl",
["Momare"] = "msz",
["Mombo Dogon"] = "dmb",
["Mombum"] = "mso",
["Momina"] = "mmb",
["Momuna"] = "mqf",
["Monastic Sign Language"] = "mzg",
["Mondropolon"] = "npn",
["Mondé"] = "mnd",
["Mongol"] = "mgt",
["Mongolian Sign Language"] = "msr",
["Moni"] = "mnz",
["Monimbo"] = "mom",
["Mono (California)"] = "mnr",
["Mono (Cameroon)"] = "mru",
["Mono (Congo)"] = "mnh",
["Monsang Naga"] = "nmh",
["Montagnais"] = "moe",
["Montana Salish"] = "fla",
["Montol"] = "mtl",
["Monumbo"] = "mxk",
["Monzombo"] = "moj",
["Moo"] = "gwg",
["Mopan Maya"] = "mop",
["Mor (Austronesian)"] = "mhz",
["Mor (Papuan)"] = "moq",
["Moraid"] = "msg",
["Moran"] = "sit-mor",
["Morawa"] = "mze",
["Morelos Nahuatl"] = "nhm",
["Morerebi"] = "xmo",
["Moresada"] = "msx",
["Mori Atas"] = "mzq",
["Mori Bawah"] = "xmz",
["Morigi"] = "mdb",
["Moroccan Sign Language"] = "xms",
["Morom"] = "bdo",
["Moronene"] = "mqn",
["Morori"] = "mok",
["Morouas"] = "mrp",
["Mortlockese"] = "mrl",
["Moru"] = "mgd",
["Mosimo"] = "mqv",
["Moskona"] = "mtj",
["Motembo"] = "tmv",
["Mouk-Aria"] = "mwh",
["Mount Iraya Agta"] = "atl",
["Mount Iriga Agta"] = "agz",
["Mountain Koiari"] = "kpx",
["Mouwase"] = "jmw",
["Movima"] = "mzp",
["Moyadan Itneg"] = "ity",
["Mozambican Sign Language"] = "mzy",
["Mpalitjanh"] = "xpj",
["Mpiemo"] = "mcx",
["Mpiin"] = "bnt-mpi",
["Mpinda"] = "pnd",
["Mpongmpong"] = "mgg",
["Mpoto"] = "mpa",
["Mpotovoro"] = "mvt",
["Mpuono"] = "bnt-mpu",
["Mpur"] = "akc",
["Mro Chin"] = "cmr",
["Mru"] = "mro",
["Mser"] = "kqx",
["Mualang"] = "mtd",
["Mubami"] = "tsx",
["Mubi"] = "mub",
["Mucuchí"] = "sai-muc",
["Muda"] = "ymd",
["Muduapa"] = "wiv",
["Muellama"] = "sai-mue",
["Mufian"] = "aoj",
["Muher"] = "sem-mhr",
["Muinane"] = "bmr",
["Mukha-Dora"] = "mmk",
["Mukulu"] = "moz",
["Mulaha"] = "mfw",
["Mulam"] = "mlm",
["Mulao"] = "giu",
["Mullukmulluk"] = "mpb",
["Muluridyi"] = "vmu",
["Mum"] = "kqa",
["Mumuye"] = "mzm",
["Mundang"] = "mua",
["Mundani"] = "mnf",
["Mundat"] = "mmf",
["Mundolinco"] = "art-mun",
["Mundurukú"] = "myu",
["Mungaka"] = "mhk",
["Mungbam"] = "mij",
["Mungkip"] = "mpv",
["Muniche"] = "myr",
["Munit"] = "mtc",
["Mur Pano"] = "tkv",
["Muratayak"] = "asx",
["Murik (Malaysia)"] = "mxr",
["Murik (New Guinea)"] = "mtf",
["Murkim"] = "rmh",
["Murrinh-Patha"] = "mwf",
["Murui Huitoto"] = "huu",
["Murupi"] = "mqw",
["Muruwari"] = "zmu",
["Musan"] = "mmp",
["Musar"] = "mmi",
["Musasa"] = "smm",
["Musey"] = "mse",
["Musgu"] = "mug",
["Muskum"] = "mje",
["Musom"] = "msu",
["Mussau-Emira"] = "emi",
["Mutu"] = "tuc",
["Muya"] = "mvm",
["Muyang"] = "muy",
["Muyuw"] = "myw",
["Muzi"] = "ymz",
["Muzo"] = "sai-muz",
["Mvanip"] = "mcj",
["Mvuba"] = "mxh",
["Mwaghavul"] = "sur",
["Mwali Comorian"] = "wlc",
["Mwani"] = "wmw",
["Mwatebu"] = "mwa",
["Mwera"] = "mwe",
["Mwimbi-Muthambi"] = "mws",
["Mysian"] = "yms",
["Mzieme Naga"] = "nme",
["Mághdì"] = "gmd",
["Mün Chin"] = "mwq",
["Mündü"] = "muh",
["N'Ko"] = "nqo",
["Na"] = "nbt",
["Na'vi"] = "art-nav",
["Naaba"] = "nao",
["Naba"] = "mne",
["Nabak"] = "naf",
["Nabi"] = "mty",
["Nachering"] = "ncd",
["Nadruvian"] = "ndf",
["Nadëb"] = "mbj",
["Nafi"] = "srf",
["Nafri"] = "nxx",
["Naga Pidgin"] = "nag",
["Nagarchal"] = "nbg",
["Nage"] = "nxe",
["Nagtipunan Agta"] = "phi-nag",
["Nagu"] = "ngr",
["Nagumi"] = "ngv",
["Nahali"] = "nlx",
["Nahari"] = "nhh",
["Nahavaq"] = "sns",
["Nai"] = "bio",
["Najdi Arabic"] = "ars",
["Naka'ela"] = "nae",
["Nakai"] = "nkj",
["Nakame"] = "nib",
["Nakanai"] = "nak",
["Nakara"] = "nck",
["Nake"] = "nbk",
["Naki"] = "mff",
["Nakwi"] = "nax",
["Nalca"] = "nlc",
["Nali"] = "nss",
["Nalik"] = "nal",
["Nalu"] = "naj",
["Nalögo"] = "nlz",
["Namakura"] = "nmk",
["Namat"] = "nkm",
["Nambo"] = "ncm",
["Nambya"] = "nmq",
["Namia"] = "nnm",
["Namiae"] = "nvm",
["Namibian Sign Language"] = "nbs",
["Namla"] = "naa",
["Namo"] = "mxw",
["Namonuito"] = "nmt",
["Namosi-Naitasiri-Serua"] = "bwb",
["Namuyi"] = "nmy",
["Nancere"] = "nnc",
["Nande"] = "nnb",
["Nandi"] = "niq",
["Nanerigé Sénoufo"] = "sen",
["Nanga Dama Dogon"] = "nzz",
["Nanti"] = "cox",
["Nanticoke"] = "nnt",
["Nanubae"] = "afk",
["Naolan"] = "nai-nao",
["Napu"] = "npy",
["Nar Phu"] = "npa",
["Nara"] = "nrb",
["Narak"] = "nac",
["Narango"] = "nrg",
["Narau"] = "nxu",
["Narim"] = "loh",
["Naro"] = "nhr",
["Narom"] = "nrm",
["Narragansett"] = "xnt",
["Narungga"] = "nnr",
["Naruo"] = "ylo",
["Nasal"] = "nsy",
["Nasarian"] = "nvh",
["Nasioi"] = "nas",
["Nasu"] = "ywq",
["Natagaimas"] = "nts",
["Natchez"] = "ncz",
["Nathembo"] = "nte",
["Natioro"] = "nti",
["Natú"] = "sai-nat",
["Natügu"] = "ntu",
["Nauete"] = "nxa",
["Nauna"] = "ncn",
["Nauo"] = "nwo",
["Navarro-Aragonese"] = "roa-oan",
["Navut"] = "nsw",
["Nawaru"] = "nwr",
["Nawathinehena"] = "nwa",
["Nawdm"] = "nmz",
["Nawuri"] = "naw",
["Nayi"] = "noz",
["Ncane"] = "ncr",
["Nchumbulu"] = "nlu",
["Nda'nda'"] = "nnz",
["Ndai"] = "gke",
["Ndaka"] = "ndk",
["Ndali"] = "ndh",
["Ndam"] = "ndm",
["Ndamba"] = "ndj",
["Ndambomo"] = "nxo",
["Ndasa"] = "nda",
["Nde-Gbite"] = "ned",
["Nde-Nsele-Nta"] = "ndd",
["Ndemli"] = "nml",
["Ndendeule"] = "dne",
["Ndengereko"] = "ndg",
["Nding"] = "eli",
["Ndjébbana"] = "djj",
["Ndo"] = "ndp",
["Ndobo"] = "ndw",
["Ndoe"] = "nbb",
["Ndolo"] = "ndl",
["Ndom"] = "nqm",
["Ndombe"] = "ndq",
["Ndoola"] = "ndr",
["Ndrulo"] = "dno",
["Nduga"] = "ndx",
["Ndumu"] = "nmd",
["Ndunda"] = "nuh",
["Ndunga"] = "ndt",
["Ndut"] = "ndv",
["Ndyuka-Trio Pidgin"] = "njt",
["Ndzwani Comorian"] = "wni",
["Nedebang"] = "nec",
["Nefamese"] = "nef",
["Negeri Sembilan Malay"] = "zmi",
["Nehan"] = "nsn",
["Nek"] = "nif",
["Nekgini"] = "nkg",
["Neko"] = "nej",
["Neku"] = "nek",
["Neme"] = "nex",
["Nemi"] = "nem",
["Nen"] = "nqn",
["Nend"] = "anh",
["Nengone"] = "nen",
["Neo"] = "neu",
["Nepalese Sign Language"] = "nsp",
["Nepali Kurux"] = "kxl",
["Nete"] = "net",
["Neve'ei"] = "vnm",
["Neverver"] = "lgk",
["New Caledonian Javanese"] = "jas",
["New River Shasta"] = "nai-nrs",
["New Zealand Sign Language"] = "nzs",
["Neyo"] = "ney",
["Nez Perce"] = "nez",
["Nga La"] = "hlt",
["Ngaanyatjarra"] = "ntj",
["Ngadjunmaya"] = "nju",
["Ngadjuri"] = "jui",
["Ngaing"] = "nnf",
["Ngaju"] = "nij",
["Ngala"] = "nud",
["Ngalakan"] = "nig",
["Ngalkbun"] = "ngk",
["Ngamambo"] = "nbv",
["Ngamini"] = "nmv",
["Ngamo"] = "nbh",
["Ngan'gityemerri"] = "nam",
["Nganakarti"] = "xnk",
["Ngandi"] = "nid",
["Ngando (Central African Republic)"] = "ngd",
["Ngando (Congo)"] = "nxd",
["Ngandyera"] = "nne",
["Ngangam"] = "gng",
["Ngantangarra"] = "ntg",
["Nganyaywana"] = "nyx",
["Ngardi"] = "rxd",
["Ngarigu"] = "xni",
["Ngarinman"] = "nbj",
["Ngarinyin"] = "ung",
["Ngarla"] = "nrk",
["Ngarluma"] = "nrl",
["Ngarrindjeri"] = "nay",
["Ngasa"] = "nsg",
["Ngatik Men's Creole"] = "ngm",
["Ngawn Chin"] = "cnw",
["Ngawun"] = "nxn",
["Ngazidja Comorian"] = "zdj",
["Ngbaka"] = "nga",
["Ngbaka Ma'bo"] = "nbm",
["Ngbaka Manza"] = "ngg",
["Ngbee"] = "jgb",
["Ngbinda"] = "nbd",
["Ngbundu"] = "nuu",
["Ngelima"] = "agh",
["Ngemba"] = "nge",
["Ngen"] = "gnj",
["Ngendelengo"] = "nql",
["Ngeq"] = "ngt",
["Ngete"] = "nnn",
["Nggem"] = "nbq",
["Nggwahyi"] = "ngx",
["Ngie"] = "ngj",
["Ngile"] = "jle",
["Ngindo"] = "nnq",
["Ngiti"] = "niy",
["Ngizim"] = "ngi",
["Ngkoth"] = "aus-ngk",
["Ngkâlmpw Kanum"] = "kcd",
["Ngochang"] = "tbq-ngo",
["Ngom"] = "nra",
["Ngombale"] = "nla",
["Ngombe (Central African Republic)"] = "nmj",
["Ngong"] = "nnx",
["Ngongo"] = "noq",
["Ngoni"] = "ngo",
["Ngoreme"] = "ngq",
["Ngoshie"] = "nsh",
["Ngul"] = "nlo",
["Ngulu"] = "ngp",
["Nguluwan"] = "nuw",
["Ngumbi"] = "nui",
["Ngunawal"] = "xul",
["Ngundi"] = "ndn",
["Ngundu"] = "nue",
["Ngungwel"] = "ngz",
["Ngurmbur"] = "nrx",
["Ngwaba"] = "ngw",
["Ngwe"] = "nwe",
["Ngwo"] = "ngn",
["Ngäbere"] = "gym",
["Nhanda"] = "nha",
["Nhirrpi"] = "hrp",
["Nhuwala"] = "nhf",
["Nicaraguan Creole"] = "bzk",
["Nicaraguan Sign Language"] = "ncs",
["Nicola"] = "ath-nic",
["Niellim"] = "nie",
["Nigeria Mambila"] = "mzk",
["Nigerian Pidgin"] = "pcm",
["Nigerian Sign Language"] = "nsi",
["Nihali"] = "nll",
["Nii"] = "nii",
["Niksek"] = "gbe",
["Nila"] = "nil",
["Nilamba"] = "nim",
["Nimadi"] = "noe",
["Nimanbur"] = "nmp",
["Nimbari"] = "nmr",
["Nimboran"] = "nir",
["Nimi"] = "nis",
["Nimo"] = "niw",
["Nimoa"] = "nmw",
["Ninam"] = "shb",
["Nindi"] = "nxi",
["Ningera"] = "nby",
["Ninggerum"] = "nxr",
["Ningil"] = "niz",
["Ninia Yali"] = "nlk",
["Ninzo"] = "nin",
["Nipsan"] = "nps",
["Nisa"] = "njs",
["Nisenan"] = "nsz",
["Nisi"] = "yso",
["Niuafo'ou"] = "num",
["Niuatoputapu"] = "nkp",
["Niwer Mil"] = "hrc",
["Njalgulgule"] = "njl",
["Njebi"] = "nzb",
["Njen"] = "njj",
["Njerep"] = "njr",
["Njyem"] = "njy",
["Nkami"] = "nkq",
["Nkangala"] = "nkn",
["Nkem-Nkum"] = "isi",
["Nkhumbi"] = "khu",
["Nkongho"] = "nkc",
["Nkoroo"] = "nkx",
["Nkoya"] = "nka",
["Nkukoli"] = "nbo",
["Nkutu"] = "nkw",
["Nnam"] = "nbp",
["Nocamán"] = "nom",
["Nocte Naga"] = "njb",
["Noiri"] = "noi",
["Nokuku"] = "nkk",
["Nomaande"] = "lem",
["Nomane"] = "nof",
["Nomatsiguenga"] = "not",
["Nomlaki"] = "nol",
["Nomu"] = "noh",
["Nonuya"] = "noj",
["Nooksack"] = "nok",
["Noone"] = "nhu",
["Nopala Chatino"] = "cya",
["Norn"] = "nrn",
["Norra"] = "nrr",
["North Ambrym"] = "mmg",
["North Asmat"] = "nks",
["North Awyu"] = "yir",
["North Babar"] = "bcd",
["North Boma"] = "boh",
["North Central Mixe"] = "neq",
["North Fali"] = "fll",
["North Giziga"] = "gis",
["North Mofu"] = "mfk",
["North Muyu"] = "kti",
["North Nuaulu"] = "nni",
["North Tairora"] = "tbg",
["North Tanna"] = "tnn",
["North Wahgi"] = "whg",
["North Watut"] = "una",
["Northeast Kiwai"] = "kiw",
["Northeast Maidu"] = "nmu",
["Northeast Pashayi"] = "aee",
["Northeastern Dinka"] = "dip",
["Northeastern Pomo"] = "pef",
["Northern Alta"] = "aqn",
["Northern Bontoc"] = "rbk",
["Northern Ghale"] = "ghh",
["Northern Grebo"] = "gbo",
["Northern Guiyang Hmong"] = "huj",
["Northern Haida"] = "hdn",
["Northern Huishui Hmong"] = "hmi",
["Northern Kalapuya"] = "nrt",
["Northern Kam"] = "doc",
["Northern Kankanay"] = "xnn",
["Northern Kissi"] = "kqs",
["Northern Lorung"] = "lbr",
["Northern Mashan Hmong"] = "hmp",
["Northern Muji"] = "ymx",
["Northern Ngbandi"] = "ngb",
["Northern Nuni"] = "nuv",
["Northern Oaxaca Nahuatl"] = "nhy",
["Northern Ohlone"] = "cst",
["Northern One"] = "onr",
["Northern Pame"] = "pmq",
["Northern Pinghua"] = "cnp",
["Northern Pomo"] = "pej",
["Northern Puebla Nahuatl"] = "ncj",
["Northern Pumi"] = "pmi",
["Northern Qiandong Miao"] = "hea",
["Northern Rengma Naga"] = "nnl",
["Northern Sierra Miwok"] = "nsq",
["Northern Subanen"] = "stb",
["Northern Tarahumara"] = "thh",
["Northern Tidong"] = "ntd",
["Northern Tlaxiaco Mixtec"] = "xtn",
["Northern Toussian"] = "tsp",
["Northern Tutchone"] = "ttm",
["Northern Valley Yokuts"] = "nai-nvy",
["Northwest Maidu"] = "mjd",
["Northwest Oaxaca Mixtec"] = "mxa",
["Northwest Pashayi"] = "glh",
["Northwestern Dinka"] = "diw",
["Northwestern Fars"] = "faz",
["Northwestern Tamang"] = "tmk",
["Norwegian Sign Language"] = "nsl",
["Notre"] = "bly",
["Notsi"] = "ncf",
["Nottoway"] = "ntw",
["Nottoway-Meherrin"] = "nwy",
["Noxilo"] = "art-nox",
["Noy"] = "noy",
["Nsari"] = "asj",
["Nsenga"] = "nse",
["Nshi"] = "nsc",
["Nsong"] = "soo",
["Nsongo"] = "nsx",
["Ntomba"] = "nto",
["Ntra'ngith"] = "dgt",
["Nuguria"] = "nur",
["Nuk"] = "noc",
["Nukak Makú"] = "mbr",
["Nukna"] = "klt",
["Nukuini"] = "nuc",
["Nukumanu"] = "nuq",
["Nukunu"] = "nnv",
["Nukunul"] = "xnu",
["Nukuoro"] = "nkr",
["Numana"] = "nbr",
["Numanggang"] = "nop",
["Numbami"] = "sij",
["Nume"] = "tgs",
["Numee"] = "kdk",
["Nungali"] = "nug",
["Nunggubuyu"] = "nuy",
["Nungon"] = "paa-nun",
["Nungu"] = "rin",
["Nupbikha"] = "npb",
["Nusa Laut"] = "nul",
["Nusu"] = "nuf",
["Nutabe"] = "cba-nut",
["Nyabwa"] = "nwb",
["Nyaheun"] = "nev",
["Nyakyusa"] = "nyy",
["Nyali"] = "nlj",
["Nyam"] = "nmi",
["Nyamal"] = "nly",
["Nyambo"] = "now",
["Nyamusa-Molo"] = "nwm",
["Nyamwanga"] = "mwn",
["Nyamwezi"] = "nym",
["Nyaneka"] = "nyk",
["Nyang'i"] = "nyp",
["Nyanga (Congo)"] = "nyj",
["Nyanga (Togo)"] = "ayg",
["Nyanga-li"] = "nyc",
["Nyangatom"] = "nnj",
["Nyangbo"] = "nyb",
["Nyangga"] = "nny",
["Nyangumarta"] = "nna",
["Nyankole"] = "nyn",
["Nyaturu"] = "rim",
["Nyawaygi"] = "nyt",
["Nyemba"] = "nba",
["Nyengo"] = "nye",
["Nyenkha"] = "neh",
["Nyigina"] = "nyh",
["Nyiha"] = "nih",
["Nyika"] = "nkt",
["Nyimang"] = "nyi",
["Nyindrou"] = "lid",
["Nyindu"] = "nyg",
["Nyiyaparli"] = "xny",
["Nyokon"] = "nvo",
["Nyole (Kenya)"] = "nyd",
["Nyole (Uganda)"] = "nuj",
["Nyong"] = "muo",
["Nyulnyul"] = "nyv",
["Nyungwe"] = "nyu",
["Nyâlayu"] = "yly",
["Nzakambay"] = "nzy",
["Nzakara"] = "nzk",
["Nzanyi"] = "nja",
["Nzima"] = "nzi",
["Nüpode Huitoto"] = "hux",
["O'chi'chi'"] = "xoc",
["Obanliku"] = "bzy",
["Obispeño"] = "obi",
["Oblo"] = "obl",
["Obo Manobo"] = "obo",
["Obokuitai"] = "afz",
["Obolo"] = "ann",
["Obulom"] = "obu",
["Ocotepec Mixtec"] = "mie",
["Ocotlán Zapotec"] = "zac",
["Od"] = "odk",
["Odiai"] = "bhf",
["Odoodee"] = "kkc",
["Odual"] = "odu",
["Odut"] = "oda",
["Ofayé"] = "opy",
["Ofo"] = "ofo",
["Ogbah"] = "ogc",
["Ogbia"] = "ogb",
["Ogbogolo"] = "ogg",
["Ogea"] = "eri",
["Oirata"] = "oia",
["Okiek"] = "oki",
["Oko-Eni-Osayen"] = "oks",
["Oko-Juwoi"] = "okj",
["Okobo"] = "okb",
["Okodia"] = "okd",
["Okolod"] = "kqv",
["Okpamheri"] = "opa",
["Okpe (Northwestern Edo)"] = "okx",
["Okpe (Southwestern Edo)"] = "oke",
["Okpela"] = "atg",
["Oksapmin"] = "opm",
["Oku"] = "oku",
["Okwanuchu"] = "nai-okw",
["Old Avar"] = "oav",
["Old Hungarian"] = "ohu",
["Old Kamta"] = "inc-ork",
["Old Kentish Sign Language"] = "okl",
["Old Manipuri"] = "omp",
["Old Punjabi"] = "inc-opa",
["Old Tati"] = "xme-ott",
["Old Tibetan"] = "otb",
["Tiếng Wales cổ"] = "owl",
["Olekha"] = "ole",
["Ollari"] = "gdb",
["Olo"] = "ong",
["Oloma"] = "olm",
["Olrat"] = "olr",
["Olu'bo"] = "lul",
["Olulumo-Ikom"] = "iko",
["Oluta Popoluca"] = "plo",
["Olutsotso"] = "lto",
["Omagua"] = "omg",
["Omba"] = "omb",
["Ombamba"] = "mbm",
["Ombo"] = "oml",
["Ometepec Nahuatl"] = "nht",
["Omi"] = "omi",
["Omotik"] = "omt",
["Omurano"] = "omu",
["Ong"] = "oog",
["Onin"] = "oni",
["Onjob"] = "onj",
["Ono"] = "ons",
["Onobasulu"] = "onn",
["Onondaga"] = "ono",
["Ontenu"] = "ont",
["Ontong Java"] = "ojv",
["Oorlams"] = "oor",
["Opao"] = "opo",
["Opata"] = "opt",
["Opuuo"] = "lgn",
["Opón"] = "sai-opo",
["Oraon Sadri"] = "sdr",
["Orejón"] = "ore",
["Oring"] = "org",
["Orizaba Nahuatl"] = "nlv",
["Orléanais"] = "roa-orl",
["Oro"] = "orx",
["Oro Win"] = "orw",
["Oroha"] = "ora",
["Orokaiva"] = "okv",
["Oroko"] = "bdu",
["Orokolo"] = "oro",
["Orowe"] = "bpk",
["Oruma"] = "orr",
["Orya"] = "ury",
["Osamayi"] = "syx",
["Ososo"] = "oso",
["Ot Danum"] = "otd",
["Otank"] = "uta",
["Oti"] = "oti",
["Otomaco"] = "sai-oto",
["Ottawa"] = "otw",
["Ouma"] = "oum",
["Oune"] = "oue",
["Owa"] = "stn",
["Owenia"] = "wsr",
["Owiniga"] = "owi",
["Oy"] = "oyb",
["Oya'oya"] = "oyy",
["Ozolotepec Zapotec"] = "zao",
["Pa"] = "ppt",
["Pa Di"] = "pdi",
["Pa'a"] = "pqa",
["Paama"] = "pma",
["Paasaal"] = "sig",
["Pacahuara"] = "pcp",
["Padoe"] = "pdo",
["Paeonian"] = "ine-pae",
["Pagi"] = "pgi",
["Pagibete"] = "pae",
["Pahanan Agta"] = "apf",
["Pahi"] = "lgt",
["Pahlavani"] = "phv",
["Pai Tavytera"] = "pta",
["Pai-lang"] = "tbq-plg",
["Paicî"] = "pri",
["Paikoneka"] = "awd-pai",
["Paipai"] = "ppi",
["Pajapan Nahuatl"] = "nhp",
["Pak-Tong"] = "pkg",
["Pakanha"] = "pkn",
["Pakistan Sign Language"] = "pks",
["Paku Karen"] = "kpp",
["Pal"] = "abw",
["Palaka Senoufo"] = "plr",
["Palantla Chinantec"] = "cpa",
["Palawan Batak"] = "bya",
["Paleni"] = "pnl",
["Palewyami"] = "nai-ply",
["Palikur"] = "plu",
["Pallanganmiddang"] = "pmd",
["Palta"] = "sai-pal",
["Palu'e"] = "ple",
["Paluan"] = "plz",
["Palya Bareli"] = "bpx",
["Pam"] = "pmn",
["Pambia"] = "pmb",
["Pamigua"] = "sai-pam",
["Pamlico"] = "pmk",
["Pamona"] = "pmf",
["Pamosu"] = "hih",
["Pamplona Atta"] = "att",
["Pana (Central Africa)"] = "pnz",
["Pana (West Africa)"] = "pnq",
["Panamanian Sign Language"] = "lsp",
["Panamint"] = "par",
["Panare"] = "pbh",
["Panará"] = "kre",
["Panasuan"] = "psn",
["Panawa"] = "pwb",
["Pande"] = "bkj",
["Pangseng"] = "pgs",
["Pangutaran Sama"] = "slm",
["Pangwa"] = "pbr",
["Panim"] = "pnr",
["Pankararé"] = "pax",
["Pankararú"] = "paz",
["Pankhu"] = "pkh",
["Pannei"] = "pnc",
["Panobo"] = "pno",
["Panyi Bai"] = "bfc",
["Panyjima"] = "pnw",
["Panzaleo"] = "sai-pnz",
["Pao"] = "ppa",
["Papapana"] = "ppn",
["Papar"] = "dpp",
["Papasena"] = "pas",
["Papel"] = "pbo",
["Papi"] = "ppe",
["Papitalai"] = "pat",
["Papora"] = "ppu",
["Papua New Guinean Sign Language"] = "pgz",
["Papuan Malay"] = "pmy",
["Para Naga"] = "pzn",
["Paraguayan Sign Language"] = "pys",
["Parakanã"] = "pak",
["Paranan"] = "prf",
["Paranawát"] = "paf",
["Paratió"] = "sai-par",
["Parawen"] = "prw",
["Pardhan"] = "pch",
["Pardhi"] = "pcl",
["Pare"] = "asa",
["Paredarerme"] = "xpd",
["Pará Arára"] = "aap",
["Pará Gavião"] = "gvp",
["Pasi"] = "psq",
["Pass Valley Yali"] = "yac",
["Passé"] = "awd-pas",
["Patagón"] = "sai-ptg",
["Patamona"] = "pbc",
["Patani"] = "ptn",
["Pataxó Hã-Ha-Hãe"] = "pth",
["Patep"] = "ptp",
["Pathiya"] = "pty",
["Patpatar"] = "gfk",
["Pattani"] = "lae",
["Pattapu"] = "ptq",
["Patwin"] = "pwi",
["Paulohi"] = "plh",
["Paumarí"] = "pad",
["Pauri Bareli"] = "bfb",
["Pauserna"] = "psm",
["Pawaia"] = "pwa",
["Payaguá"] = "sai-pyg",
["Paynamar"] = "pmr",
["Pe"] = "pai",
["Pech"] = "pay",
["Peerapper"] = "xpw",
["Peere"] = "pfe",
["Pei"] = "ppq",
["Pekal"] = "pel",
["Pele-Ata"] = "ata",
["Penang Sign Language"] = "psg",
["Penchal"] = "pek",
["Pendau"] = "ums",
["Penrhyn"] = "pnh",
["Pentlatch"] = "ptw",
["Perai"] = "wet",
["Perema"] = "wom",
["Pericú"] = "nai-per",
["Pero"] = "pip",
["Persian Sign Language"] = "psc",
["Peruvian Sign Language"] = "prl",
["Petapa Zapotec"] = "zpe",
["Petats"] = "pex",
["Peñoles Mixtec"] = "mil",
["Phala"] = "ypa",
["Phana'"] = "phq",
["Phangduwali"] = "phw",
["Phende"] = "pem",
["Philippine Sign Language"] = "psp",
["Philistine"] = "und-phi",
["Phimbi"] = "phm",
["Phola"] = "ypg",
["Pholo"] = "yip",
["Phom"] = "nph",
["Phudagi"] = "phd",
["Phuie"] = "pug",
["Phukha"] = "phh",
["Phuma"] = "ypm",
["Phunoi"] = "pho",
["Phupa"] = "ypp",
["Phupha"] = "yph",
["Phuthi"] = "bnt-phu",
["Phuza"] = "ypz",
["Piamatsina"] = "ptr",
["Piame"] = "pin",
["Piapoco"] = "pio",
["Piaroa"] = "pid",
["Tiếng Pichinglis"] = "fpe",
["Pichis Ashéninka"] = "cpu",
["Pictish"] = "xpi",
["Picuris"] = "nai-pic",
["Pidgin Delaware"] = "dep",
["Pidgin Iha"] = "ihb",
["Pidgin Onin"] = "onx",
["Pijao"] = "pij",
["Pije"] = "piz",
["Pijin"] = "pis",
["Pileni"] = "piv",
["Pima Bajo"] = "pia",
["Pimbwe"] = "piw",
["Pinai-Hagahai"] = "pnn",
["Pingelapese"] = "pif",
["Pini"] = "pii",
["Pinigura"] = "pnv",
["Pinjarup"] = "pnj",
["Pinji"] = "pic",
["Pinotepa Nacional Mixtec"] = "mio",
["Pintiini"] = "pti",
["Pintupi-Luritja"] = "piu",
["Pirahã"] = "myp",
["Piratapuyo"] = "pir",
["Pirlatapa"] = "bxi",
["Piro"] = "pie",
["Pirriya"] = "xpa",
["Pisabo"] = "pig",
["Pisaflores Tepehua"] = "tpp",
["Piscataway"] = "psy",
["Pisidian"] = "xps",
["Pitcairn-Norfolk"] = "pih",
["Pite Sami"] = "sje",
["Piti"] = "pcn",
["Pitta-Pitta"] = "pit",
["Piu"] = "pix",
["Piya-Kwonci"] = "piy",
["Plains Indian Sign Language"] = "psd",
["Plains Miwok"] = "pmw",
["Plapo Krumen"] = "ktj",
["Playero"] = "gob",
["Pochuri Naga"] = "npo",
["Pochutec"] = "xpo",
["Podoko"] = "pbi",
["Pogali"] = "hkh",
["Pogolo"] = "poy",
["Poitevin-Saintongeais"] = "roa-poi",
["Pokangá"] = "pok",
["Poke"] = "pof",
["Pol"] = "pmm",
["Polish Sign Language"] = "pso",
["Polonombauk"] = "plb",
["Pom"] = "pmo",
["Ponam"] = "ncc",
["Pongu"] = "png",
["Ponyo"] = "npg",
["Poqomam"] = "poc",
["Poqomchi'"] = "poh",
["Porohanon"] = "prh",
["Port Sandwich"] = "psw",
["Port Sorell"] = "xpl",
["Port Vato"] = "ptv",
["Portuguese Sign Language"] = "psr",
["Potiguára"] = "pog",
["Poumei Naga"] = "pmx",
["Pouye"] = "bye",
["Powari"] = "pwr",
["Powhatan"] = "pim",
["Poyanáwa"] = "pyn",
["Primitive Irish"] = "pgl",
["Principense"] = "pre",
["Proto-Amuesha-Chamicuro"] = "awd-amc-pro",
["Proto-Anatolian"] = "ine-ana-pro",
["Proto-Apachean"] = "apa-pro",
["Proto-Arawa"] = "auf-pro",
["Tiếng Armenia nguyên thủy"] = "hyx-pro",
["Proto-Arnhem"] = "aus-arn-pro",
["Proto-Atayalic"] = "map-ata-pro",
["Proto-Batak"] = "btk-pro",
["Proto-Bongo-Bagirmi"] = "csu-bba-pro",
["Proto-Boran"] = "sai-bor-pro",
["Proto-Bua"] = "alv-bua-pro",
["Proto-Bungku-Tolaki"] = "poz-btk-pro",
["Tiếng Miến nguyên thủy"] = "tbq-brm-pro",
["Proto-Caddoan"] = "cdd-pro",
["Proto-Cangin"] = "alv-cng-pro",
["Proto-Central Chadic"] = "cdc-cbm-pro",
["Proto-Central Indo-Aryan"] = "inc-cen-pro",
["Proto-Central Jê"] = "sai-cje-pro",
["Proto-Central New South Wales"] = "aus-cww-pro",
["Proto-Central Sudanic"] = "csu-pro",
["Proto-Central Togo"] = "alv-gtm-pro",
["Proto-Chatino"] = "omq-cha-pro",
["Proto-Chibchan"] = "cba-pro",
["Proto-Chimakuan"] = "chi-pro",
["Proto-Chinookan"] = "nai-ckn-pro",
["Tiếng Chukotka-Kamchatka nguyên thủy"] = "qfa-cka-pro",
["Proto-Chumash"] = "nai-chu-pro",
["Proto-Cupan"] = "azc-cup-pro",
["Proto-Daju"] = "sdv-daj-pro",
["Proto-Daly"] = "aus-dal-pro",
["Proto-Eastern Jebel"] = "sdv-eje-pro",
["Proto-Eastern Oti-Volta"] = "nic-eov-pro",
["Proto-Fali"] = "alv-fli-pro",
["Proto-Grassfields"] = "nic-grf-pro",
["Proto-Great Andamanese"] = "qfa-adm-pro",
["Proto-Guang"] = "alv-gng-pro",
["Proto-Gur"] = "nic-gur-pro",
["Proto-Gurunsi"] = "nic-gns-pro",
["Proto-Halmahera-Cenderawasih"] = "poz-hce-pro",
["Proto-Heiban"] = "alv-hei-pro",
["Proto-Highland East Cushitic"] = "cus-hec-pro",
["Proto-Hmong"] = "hmn-pro",
["Proto-Hrusish"] = "sit-hrs-pro",
["Proto-Huitoto-Ocaina"] = "sai-hoc-pro",
["Proto-Hurro-Urartian"] = "qfa-hur-pro",
["Proto-Idomoid"] = "alv-ido-pro",
["Proto-Igboid"] = "alv-igb-pro",
["Proto-Ijoid"] = "ijo-pro",
["Proto-Iwaidjan"] = "aus-wdj-pro",
["Proto-Jukunoid"] = "nic-jkn-pro",
["Proto-Kadu"] = "qfa-kad-pro",
["Proto-Kalamian"] = "phi-kal-pro",
["Proto-Kalapuyan"] = "nai-klp-pro",
["Proto-Kampa"] = "awd-kmp-pro",
["Proto-Kham"] = "sit-kha-pro",
["Proto-Khoe"] = "khi-kho-pro",
["Proto-Komisenian"] = "ira-kms-pro",
["Proto-Kru"] = "kro-pro",
["Proto-Kuliak"] = "ssa-klk-pro",
["Proto-Kurdish"] = "ku-pro",
["Proto-Kwa"] = "alv-kwa-pro",
["Proto-Lalo"] = "tbq-lal-pro",
["Proto-Lampungic"] = "poz-lgx-pro",
["Proto-Loloish"] = "tbq-lol-pro",
["Proto-Lower Cross River"] = "nic-lcr-pro",
["Proto-Luish"] = "sit-luu-pro",
["Proto-Maidun"] = "nai-mdu-pro",
["Proto-Mangbetu"] = "csu-maa-pro",
["Proto-Masa"] = "cdc-mas-pro",
["Proto-Mazatec"] = "omq-maz-pro",
["Proto-Medo-Parthian"] = "ira-mpr-pro",
["Proto-Mixe-Zoque"] = "nai-miz-pro",
["Proto-Mixtec"] = "omq-mxt-pro",
["Proto-Mumuye"] = "alv-mum-pro",
["Proto-Munji-Yidgha"] = "ira-mny-pro",
["Proto-Na-Dene"] = "xnd-pro",
["Proto-Nawiki"] = "awd-nwk-pro",
["Proto-Nilotic"] = "sdv-nil-pro",
["Proto-North Caucasian"] = "ccn-pro",
["Proto-North Halmahera"] = "paa-nha-pro",
["Proto-North Sarawak"] = "poz-swa-pro",
["Proto-Nubian"] = "nub-pro",
["Proto-Numic"] = "azc-num-pro",
["Proto-Nupoid"] = "alv-nup-pro",
["Proto-Nyima"] = "sdv-nyi-pro",
["Proto-Nyulnyulan"] = "aus-nyu-pro",
["Proto-Ogoni"] = "nic-ogo-pro",
["Proto-Ossetic"] = "os-pro",
["Proto-Oti-Volta"] = "nic-ovo-pro",
["Proto-Oto-Manguean"] = "omq-pro",
["Proto-Oto-Pamean"] = "omq-otp-pro",
["Proto-Otomi"] = "oto-otm-pro",
["Proto-Otomian"] = "oto-pro",
["Proto-Paresi-Waura"] = "awd-prw-pro",
["Proto-Plateau Penutian"] = "nai-plp-pro",
["Proto-Pomeranian"] = "zlw-pom-pro",
["Proto-Pomo"] = "nai-pom-pro",
["Proto-Saka"] = "xsc-sak-pro",
["Proto-Sanglechi-Ishkashimi"] = "ira-sgi-pro",
["Proto-Sara"] = "csu-sar-pro",
["Proto-Siouan-Catawban"] = "nai-sca-pro",
["Proto-Songhay"] = "son-pro",
["Proto-Sotho-Tswana"] = "bnt-sts-pro",
["Proto-South Cushitic"] = "cus-sou-pro",
["Proto-South Sulawesi"] = "poz-ssw-pro",
["Proto-Southern Jê"] = "sai-sje-pro",
["Proto-Sunda-Sulawesi"] = "poz-sus-pro",
["Proto-Ta-Arawak"] = "awd-taa-pro",
["Proto-Takic"] = "azc-tak-pro",
["Proto-Taman"] = "sdv-tmn-pro",
["Proto-Tani"] = "sit-tan-pro",
["Proto-Taranoan"] = "sai-tar-pro",
["Proto-Tatic"] = "xme-ttc-pro",
["Proto-Totozoquean"] = "nai-tot-pro",
["Proto-Trans-New Guinea"] = "ngf-pro",
["Proto-Tsezian"] = "cau-tsz-pro",
["Proto-Tsimshianic"] = "nai-tsi-pro",
["Proto-Upper Cross River"] = "nic-ucr-pro",
["Proto-Utian"] = "nai-utn-pro",
["Proto-Western Mande"] = "dmn-mdw-pro",
["Proto-Witotoan"] = "sai-wit-pro",
["Proto-Yupik"] = "ypk-pro",
["Proto-Zapotecan"] = "omq-zap-pro",
["Providencia Sign Language"] = "prz",
["Psikye"] = "kvj",
["Puare"] = "pux",
["Pudtol Atta"] = "atp",
["Puebla Mazatec"] = "pbm",
["Puelche"] = "pue",
["Puerto Rican Sign Language"] = "psl",
["Puimei Naga"] = "npu",
["Puiron"] = "sit-prn",
["Pukapukan"] = "pkp",
["Pulabu"] = "pup",
["Puluwat"] = "puw",
["Puma"] = "pum",
["Pumé"] = "yae",
["Punan Aput"] = "pud",
["Punan Bah-Biau"] = "pna",
["Punan Batu"] = "pnm",
["Punan Merah"] = "puf",
["Punan Merap"] = "puc",
["Punan Tubu"] = "puj",
["Punu"] = "puu",
["Puquina"] = "puq",
["Puragi"] = "pru",
["Purari"] = "iar",
["Purepecha"] = "pua",
["Puri"] = "prr",
["Purik"] = "prx",
["Purisimeño"] = "puy",
["Puruborá"] = "pur",
["Puruhá"] = "sai-prh",
["Purukotó"] = "sai-pur",
["Purum"] = "pub",
["Putai"] = "mfl",
["Putoh"] = "put",
["Putukwam"] = "afe",
["Puyo-Paekche"] = "xpp",
["Pwaamei"] = "pme",
["Pwapwa"] = "pop",
["Pyapun"] = "pcw",
["Pye Krumen"] = "pye",
["Pyemmairre"] = "xpb",
["Pyen"] = "pyy",
["Pykobjê"] = "sai-pyk",
["Pyu"] = "pby",
["Páez"] = "pbb",
["Pááfang"] = "pfa",
["Päri"] = "lkr",
["Pémono"] = "pev",
["Pévé"] = "lme",
["Pökoot"] = "pko",
["Q'anjob'al"] = "kjb",
["Q'eqchi"] = "kek",
["Qabiao"] = "laq",
["Qaqet"] = "byx",
["Qatabanian"] = "xqt",
["Qau"] = "gqu",
["Qila Muji"] = "ymq",
["Quebec Sign Language"] = "fcs",
["Querétaro Otomi"] = "otq",
["Quetzaltepec Mixe"] = "pxm",
["Queyu"] = "qvy",
["Quiavicuzas Zapotec"] = "zpj",
["Quileute"] = "qui",
["Quimbaya"] = "sai-qmb",
["Quinigua"] = "nai-qng",
["Quinqui"] = "quq",
["Quioquitani-Quierí Zapotec"] = "ztq",
["Quiotepec Chinantec"] = "chq",
["Quitemo"] = "sai-qtm",
["Rabona"] = "sai-rab",
["Rahambuu"] = "raz",
["Rajah Kabunsuwan Manobo"] = "mqk",
["Raji"] = "rji",
["Rajong"] = "rjg",
["Rakahanga-Manihiki"] = "rkh",
["Ralte"] = "ral",
["Ramandi"] = "tks",
["Ramanos"] = "sai-ram",
["Ramoaaina"] = "rai",
["Ramopa"] = "kjx",
["Rampi"] = "lje",
["Rana Tharu"] = "thr",
["Rang"] = "rax",
["Rangkas"] = "rgk",
["Ranglong"] = "rnl",
["Rao"] = "rao",
["Rapa"] = "ray",
["Rapoisi"] = "kyx",
["Rapting"] = "rpt",
["Rara Bakati'"] = "lra",
["Ratahan"] = "rth",
["Rathawi"] = "rtw",
["Rathwi Bareli"] = "bgd",
["Rawa"] = "rwo",
["Rawat"] = "jnl",
["Rawo"] = "rwa",
["Rayón Zoque"] = "zor",
["Razajerdi"] = "rat",
["Razihi"] = "rzh",
["Reang"] = "ria",
["Red Gelao"] = "gir",
["Reel"] = "atu",
["Rejang Kayan"] = "ree",
["Rema"] = "bow",
["Rembarunga"] = "rmb",
["Rembong"] = "reb",
["Remo"] = "rem",
["Remontado Agta"] = "agv",
["Rempi"] = "rmp",
["Remun"] = "lkj",
["Rennellese"] = "mnv",
["Repanbitip"] = "rpn",
["Rer Bare"] = "rer",
["Rerau"] = "rea",
["Rerep"] = "pgk",
["Reshe"] = "res",
["Resígaro"] = "rgr",
["Retta"] = "ret",
["Reyesano"] = "rey",
["Rhine Franconian"] = "gmw-rfr",
["Riang"] = "ril",
["Riantana"] = "ran",
["Ribun"] = "rir",
["Rigwe"] = "iri",
["Rikbaktsa"] = "rkb",
["Ringgou"] = "rgu",
["Ririo"] = "rri",
["Ritarungo"] = "rit",
["Riung"] = "riu",
["Riverain Sango"] = "snj",
["Rogo"] = "rod",
["Roma"] = "rmm",
["Romani Greek"] = "rge",
["Romanian Sign Language"] = "rms",
["Romano-Serbian"] = "rsb",
["Romanova"] = "rmv",
["Romblomanon"] = "rol",
["Rombo"] = "rof",
["Romkun"] = "rmk",
["Ron"] = "cla",
["Ronga"] = "rng",
["Rongga"] = "ror",
["Rongmei Naga"] = "nbu",
["Rongpo"] = "rnp",
["Ronji"] = "roe",
["Roon"] = "rnn",
["Roria"] = "rga",
["Roro"] = "rro",
["Rotokas"] = "roo",
["Roviana"] = "rug",
["Rudbari"] = "rdb",
["Rufiji"] = "rui",
["Ruga"] = "ruh",
["Rukiga"] = "cgg",
["Ruma"] = "ruz",
["Rumu"] = "klq",
["Runga"] = "rou",
["Rungtu"] = "rtc",
["Rungwa"] = "rnw",
["Russenorsk"] = "crp-rsn",
["Russian Sign Language"] = "rsl",
["Ruuli"] = "ruc",
["Ruwund"] = "rnd",
["Rwa"] = "rwk",
["Rwanda-Rundi"] = "rw",
["Sa"] = "sax",
["Sa'a"] = "apb",
["Sa'ban"] = "snv",
["Sa'och"] = "scq",
["Saafi-Saafi"] = "sav",
["Saam"] = "raq",
["Saamia"] = "lsm",
["Saare"] = "uss",
["Sabah Malay"] = "msi",
["Sabanê"] = "sae",
["Sabaot"] = "spy",
["Sabine"] = "sbv",
["Sabir"] = "pml",
["Sabu"] = "hvn",
["Sacapulteco"] = "quv",
["Saep"] = "spd",
["Safaitic"] = "sem-saf",
["Safaliba"] = "saf",
["Safeyoka"] = "apz",
["Safwa"] = "sbk",
["Sagala"] = "sbm",
["Sagalla"] = "tga",
["Sahaptin"] = "nai-spt",
["Sahu"] = "saj",
["Sajau Basap"] = "sjb",
["Sakachep"] = "sch",
["Sakam"] = "skm",
["Sakao"] = "sku",
["Sakata"] = "skt",
["Sake"] = "sak",
["Sala"] = "shq",
["Salampasu"] = "slx",
["Salas"] = "sgu",
["Salchuq"] = "slq",
["Saleman"] = "sau",
["Saliba (Colombia)"] = "slc",
["Saliba (New Guinea)"] = "sbe",
["Salinan"] = "sln",
["Salt-Yui"] = "sll",
["Saluan"] = "loe",
["Salumá"] = "slj",
["Salvadoran Lenca"] = "nai-sln",
["Salvadoran Sign Language"] = "esn",
["Sam"] = "snx",
["Sama"] = "smd",
["Samaritan Aramaic"] = "sam",
["Samaritan Hebrew"] = "smp",
["Samarokena"] = "tmj",
["Samatao"] = "ysd",
["Samba"] = "smx",
["Sambe"] = "xab",
["Samberigi"] = "ssx",
["Samburu"] = "saq",
["Samoan Plantation Pidgin"] = "cpe-spp",
["Samosa"] = "swm",
["Sampang"] = "rav",
["Samre"] = "sxm",
["Samvedi"] = "smv",
["San Agustín Mixtepec Zapotec"] = "ztm",
["San Baltazar Loxicha Zapotec"] = "zpx",
["San Felipe Otlaltepec Popoloca"] = "pow",
["San Jerónimo Tecóatl Mazatec"] = "maa",
["San Juan Atzingo Popoloca"] = "poe",
["San Juan Colorado Mixtec"] = "mjc",
["San Juan Quiahije Chatino"] = "ctp-san",
["San Juan Teita Mixtec"] = "xtj",
["San Luís Temalacayuca Popoloca"] = "pps",
["San Marcos Tlalcoyalco Popoloca"] = "pls",
["San Miguel Creole French"] = "scf",
["San Miguel Piedras Mixtec"] = "xtp",
["San Miguel el Grande Mixtec"] = "mig",
["San Pablo Güilá Zapotec"] = "ztu",
["San Pedro Amuzgos Amuzgo"] = "azg",
["San Pedro Quiatoni Zapotec"] = "zpf",
["San Vicente Coatlán Zapotec"] = "zpt",
["Sanapaná"] = "spn",
["Sanaviron"] = "sai-san",
["Sandawe"] = "sad",
["Sanga (Congo)"] = "sng",
["Sanga (Nigeria)"] = "xsn",
["Sanggau"] = "scg",
["Sangil"] = "snl",
["Sangkong"] = "sgk",
["Sanglechi"] = "sgy",
["Sangtam Naga"] = "nsa",
["Sangu (Gabon)"] = "snq",
["Sangu (Tanzania)"] = "sbp",
["Sani"] = "ysn",
["Sanie"] = "ysy",
["Saniyo-Hiyewe"] = "sny",
["Sankaran Maninka"] = "msc",
["Sansi"] = "ssi",
["Santa Catarina Albarradas Zapotec"] = "ztn",
["Santa Inés Ahuatempan Popoloca"] = "pca",
["Santa Inés Yatzechi Zapotec"] = "zpn",
["Santa Lucía Monteverde Mixtec"] = "mdv",
["Santa María La Alta Nahuatl"] = "nhz",
["Santa María Quiegolani Zapotec"] = "zpi",
["Santa María Zacatepec Mixtec"] = "mza",
["Santa Teresa Cora"] = "cok",
["Santiago Xanica Zapotec"] = "zpr",
["Santo Domingo Albarradas Zapotec"] = "zas",
["Sanumá"] = "xsu",
["Saparua"] = "spr",
["Sapará"] = "sai-sap",
["Sapo"] = "krn",
["Saponi"] = "spi",
["Sapuan"] = "spu",
["Sapé"] = "spc",
["Sar"] = "mwm",
["Sara"] = "sre",
["Sara Kaba"] = "sbz",
["Sara Kaba Deme"] = "kwg",
["Sara Kaba Náà"] = "kwv",
["Sarangani Blaan"] = "bps",
["Sarangani Manobo"] = "mbs",
["Sarasira"] = "zsa",
["Saraveca"] = "sar",
["Sarli"] = "sdf",
["Sartang"] = "onp",
["Sarua"] = "swy",
["Sarudu"] = "sdu",
["Saruga"] = "sra",
["Sasaru"] = "sxs",
["Sassarese"] = "sdc",
["Satawalese"] = "stw",
["Sateré-Mawé"] = "mav",
["Sathmar Swabian"] = "gmw-stm",
["Saudi Arabian Sign Language"] = "sdl",
["Sauraseni Apabhramsa"] = "inc-sap",
["Sauri"] = "srt",
["Sause"] = "sao",
["Sausi"] = "ssj",
["Savosavo"] = "svs",
["Sawai"] = "szw",
["Saweru"] = "swr",
["Sawi"] = "saw",
["Sawila"] = "swt",
["Saya"] = "say",
["Sayula Popoluca"] = "pos",
["Scanian"] = "gmq-scy",
["Seba"] = "kdg",
["Seberuang"] = "sbx",
["Sebop"] = "sib",
["Sebuyau"] = "snb",
["Sechura"] = "sai-sec",
["Secoya"] = "sey",
["Sedoa"] = "tvw",
["Seenku"] = "sos",
["Segai"] = "sge",
["Segeju"] = "seg",
["Seget"] = "sbg",
["Sehwi"] = "sfw",
["Seim"] = "sim",
["Seimat"] = "ssg",
["Seit-Kaitetu"] = "hik",
["Sekani"] = "sek",
["Sekapan"] = "skp",
["Sekar"] = "skz",
["Seke"] = "skj",
["Sekele"] = "vaj",
["Seki"] = "syi",
["Seko Padang"] = "skx",
["Seko Tengah"] = "sko",
["Sekpele"] = "lip",
["Selangor Sign Language"] = "kgi",
["Selaru"] = "slu",
["Selayar"] = "sly",
["Selee"] = "snw",
["Selepet"] = "spl",
["Selk'nam"] = "ona",
["Selonian"] = "sxl",
["Selungai Murut"] = "slg",
["Seluwasan"] = "sws",
["Sema"] = "nsm",
["Semandang"] = "sdm",
["Sembakung Murut"] = "sbr",
["Semimi"] = "etz",
["Semnani"] = "smy",
["Sempan"] = "xse",
["Senara Sénoufo"] = "seq",
["Senaya"] = "syn",
["Sene"] = "sej",
["Sengele"] = "szg",
["Senggi"] = "snu",
["Sengo"] = "spk",
["Sengseng"] = "ssz",
["Sensi"] = "sni",
["Sentani"] = "set",
["Senthang Chin"] = "sez",
["Sentinelese"] = "std",
["Sepa (Indonesia)"] = "spb",
["Sepa (New Guinea)"] = "spe",
["Sepen"] = "spm",
["Sepik Iwam"] = "iws",
["Sepik Mari"] = "mbx",
["Sera"] = "sry",
["Sere"] = "swf",
["Serili"] = "sve",
["Seroa"] = "kqu",
["Serrano"] = "ser",
["Seru"] = "szd",
["Serua"] = "srw",
["Serudung Murut"] = "srk",
["Serui-Laut"] = "seu",
["Seta"] = "stf",
["Setaman"] = "stm",
["Seti"] = "sbi",
["Sewa Bay"] = "sew",
["Seychellois Creole"] = "crs",
["Sha"] = "scw",
["Shahmirzadi"] = "srz",
["Shahrudi"] = "shm",
["Shall-Zwall"] = "sha",
["Shama-Sambuga"] = "sqa",
["Shamang"] = "xsh",
["Shambala"] = "ksb",
["Shanenawa"] = "swo",
["Shanga"] = "sho",
["Shangzhai"] = "jih",
["Shaozhou Tuhua"] = "zhx-sht",
["Sharanahua"] = "mcd",
["Shark Bay"] = "ssv",
["Sharwa"] = "swq",
["Shasta"] = "sht",
["Shatt"] = "shj",
["Shau"] = "sqh",
["Shawnee"] = "sjw",
["She"] = "shx",
["Shehri"] = "shv",
["Sheko"] = "she",
["Shelta"] = "sth",
["Shendu"] = "shl",
["Sheni"] = "scv",
["Sherbro"] = "bun",
["Sherdukpen"] = "sdp",
["Shi"] = "shr",
["Shihhi Arabic"] = "ssh",
["Shiki"] = "gua",
["Shilluk"] = "shk",
["Shipibo-Conibo"] = "shp",
["Shixing"] = "sxg",
["Shoo-Minda-Nye"] = "bcv",
["Shoshone"] = "shh",
["Shua"] = "shg",
["Shuar"] = "jiv",
["Shuba"] = "cbq",
["Shumashti"] = "sts",
["Shumcho"] = "scu",
["Shuwa-Zamani"] = "ksa",
["Shwai"] = "shw",
["Sialum"] = "slw",
["Siamou"] = "sif",
["Sian"] = "spg",
["Siane"] = "snp",
["Siang"] = "sya",
["Siar-Lak"] = "sjr",
["Sibe"] = "nco",
["Sibu Melanau"] = "sdx",
["Sicanian"] = "sxc",
["Siculo-Arabic"] = "sqr",
["Sidetic"] = "xsd",
["Sie"] = "erg",
["Sierra Leone Sign Language"] = "sgx",
["Sierra Negra Nahuatl"] = "nsu",
["Sierra de Juárez Zapotec"] = "zaa",
["Sighu"] = "sxe",
["Sihan"] = "snr",
["Sika"] = "ski",
["Sikaiana"] = "sky",
["Sikaritai"] = "tty",
["Sikiana"] = "sik",
["Sikule"] = "skh",
["Sila"] = "slt",
["Silacayoapan Mixtec"] = "mks",
["Sileibi"] = "sbq",
["Silimo"] = "wul",
["Siliput"] = "mkc",
["Silopi"] = "xsp",
["Simaa"] = "sie",
["Simba"] = "sbw",
["Simbali"] = "smg",
["Simbari"] = "smb",
["Simbo"] = "sbb",
["Simeku"] = "smz",
["Simeulue"] = "smr",
["Simte"] = "smt",
["Sinacantán"] = "nai-sin",
["Sinagen"] = "siu",
["Sinasina"] = "sst",
["Sindarin"] = "sjn",
["Sindhi Bhil"] = "sbn",
["Sindihui Mixtec"] = "xts",
["Singa"] = "sgm",
["Singapore Sign Language"] = "sls",
["Singpho"] = "sgp",
["Sinicahua Mixtec"] = "xti",
["Sininkere"] = "skq",
["Sinte Romani"] = "rmo",
["Sinyar"] = "sys",
["Sinúfana"] = "sai-sin",
["Sio"] = "xsi",
["Siona"] = "snn",
["Sipakapense"] = "qum",
["Sira"] = "swj",
["Siri"] = "sir",
["Siriano"] = "sri",
["Sirionó"] = "srq",
["Siroi"] = "ssd",
["Siuslaw"] = "sis",
["Sivandi"] = "siy",
["Siwai"] = "siw",
["Siyin Chin"] = "csy",
["Skagit"] = "ska",
["Skalvian"] = "svx",
["Ske"] = "ske",
["Skou"] = "skv",
["Slavomolisano"] = "svm",
["Slovakian Sign Language"] = "svk",
["Small Flowery Miao"] = "sfm",
["Smärky Kanum"] = "kxq",
["Snohomish"] = "sno",
["So'a"] = "ssq",
["Sobei"] = "sob",
["Sochiapam Chinantec"] = "cso",
["Soga"] = "xog",
["Sok"] = "skk",
["Soko"] = "soc",
["Sokoro"] = "sok",
["Solano"] = "xso",
["Soli"] = "sby",
["Solos"] = "sol",
["Som"] = "smc",
["Somba-Siawari"] = "bmu",
["Somra"] = "ntx",
["Somrai"] = "sor",
["Somray"] = "smu",
["Somyev"] = "kgt",
["Sonaga"] = "ysg",
["Sonde"] = "shc",
["Songe"] = "sop",
["Songomeno"] = "soe",
["Songoora"] = "sod",
["Sonha"] = "soi",
["Sonia"] = "siq",
["Soo"] = "teu",
["Sop"] = "urw",
["Sori-Harengan"] = "sbh",
["Sorkhei"] = "sqo",
["Sorothaptic"] = "sxo",
["Sorsogon Ayta"] = "ays",
["Sos Kundi"] = "sdk",
["Sota Kanum"] = "krz",
["Sou"] = "sqq",
["South African Sign Language"] = "sfs",
["South Awyu"] = "aws",
["South Boma"] = "bnt-sbo",
["South Central Banda"] = "lnl",
["South Central Dinka"] = "dib",
["South Fali"] = "fal",
["South Giziga"] = "giz",
["South Lembata"] = "lmf",
["South Muyu"] = "kts",
["South Nuaulu"] = "nxl",
["South Tairora"] = "omw",
["South Ucayali Ashéninka"] = "cpy",
["South Watut"] = "mcy",
["Southeast Ambrym"] = "tvk",
["Southeast Babar"] = "vbb",
["Southeast Ijo"] = "ijs",
["Southeast Pashayi"] = "psi",
["Southeast Tasmanian"] = "xpf",
["Southeastern Dinka"] = "dks",
["Southeastern Ixtlán Zapotec"] = "zpd",
["Southeastern Nochixtlán Mixtec"] = "mxy",
["Southeastern Pomo"] = "pom",
["Southeastern Puebla Nahuatl"] = "npl",
["Southeastern Tarahumara"] = "tcu",
["Southern Alta"] = "agy",
["Southern Birifor"] = "biv",
["Southern Bobo"] = "bwq",
["Southern Bontoc"] = "obk",
["Southern Catanduanes Bicolano"] = "bln",
["Southern Dagaare"] = "dga",
["Southern Ghale"] = "ghe",
["Southern Grebo"] = "grj",
["Southern Guiyang Hmong"] = "hmy",
["Southern Haida"] = "hax",
["Southern Hindko"] = "hnd",
["Southern Kalapuya"] = "sxk",
["Southern Kalinga"] = "ksc",
["Southern Khanty"] = "kca-sou",
["Southern Kissi"] = "kss",
["Southern Kiwai"] = "kjd",
["Tiếng Xwarin"] = "sdh",
["Southern Lolopo"] = "ysp",
["Southern Lorung"] = "lrr",
["Southern Ma'di"] = "snm",
["Southern Mashan Hmong"] = "hma",
["Southern Muji"] = "ymc",
["Southern Ngbandi"] = "nbw",
["Southern Nisu"] = "nsd",
["Southern Nuni"] = "nnw",
["Southern Ohlone"] = "css",
["Southern One"] = "osu",
["Southern Pame"] = "pmz",
["Southern Pinghua"] = "csp",
["Southern Pomo"] = "peq",
["Southern Puebla Mixtec"] = "mit",
["Southern Puget Sound Salish"] = "slh",
["Southern Pumi"] = "pmj",
["Southern Qiandong Miao"] = "hms",
["Southern Rengma Naga"] = "nre",
["Southern Sama"] = "ssb",
["Southern Sierra Miwok"] = "skd",
["Southern Tidong"] = "itd",
["Southern Tiwa"] = "tix",
["Southern Toussian"] = "wib",
["Southern Tutchone"] = "tce",
["Southern Valley Yokuts"] = "nai-svy",
["Southwest Gbaya"] = "gso",
["Southwest Palawano"] = "plv",
["Southwest Pashayi"] = "psh",
["Southwest Tanna"] = "nwi",
["Southwestern Bontoc"] = "vbk",
["Southwestern Dinka"] = "dik",
["Southwestern Fars"] = "fay",
["Southwestern Guiyang Hmong"] = "hmg",
["Southwestern Huishui Hmong"] = "hmh",
["Southwestern Nisu"] = "nsv",
["Southwestern Tamang"] = "tsf",
["Southwestern Tarahumara"] = "twr",
["Southwestern Tepehuan"] = "tla",
["Southwestern Tlaxiaco Mixtec"] = "meh",
["Sowa"] = "sww",
["Sowanda"] = "sow",
["Soyaltepec Mazatec"] = "vmp",
["Soyaltepec Mixtec"] = "vmq",
["Spanish Sign Language"] = "ssp",
["Spiti Bhoti"] = "spt",
["Spokane"] = "spo",
["Sri Lankan Creole Malay"] = "sci",
["Sri Lankan Sign Language"] = "sqs",
["Stod Bhoti"] = "sbu",
["Stoney"] = "sto",
["Suabo"] = "szp",
["Suarmin"] = "seo",
["Suau"] = "swp",
["Suba"] = "sxb",
["Suba-Simbiti"] = "ssc",
["Subi"] = "xsj",
["Subiya"] = "sbs",
["Subtiaba"] = "sut",
["Sudest"] = "tgo",
["Sudovian"] = "xsv",
["Suena"] = "sue",
["Suga"] = "sgi",
["Suganga"] = "sug",
["Sugut Dusun"] = "kzs",
["Suki"] = "sui",
["Suku"] = "sub",
["Sukuma"] = "suk",
["Sukur"] = "syk",
["Sukurum"] = "zsu",
["Sula"] = "szn",
["Sulka"] = "sua",
["Sulod"] = "srg",
["Suma"] = "sqm",
["Sumariup"] = "siv",
["Sumau"] = "six",
["Tiếng Sumbawa"] = "smw",
["Sumbwa"] = "suw",
["Sumtu Chin"] = "csv",
["Sunam"] = "ssk",
["Sunum"] = "ymn",
["Sunwar"] = "suz",
["Suoy"] = "syo",
["Supyire"] = "spp",
["Sur"] = "tdl",
["Surbakhal"] = "sbj",
["Surigaonon"] = "sgd",
["Sursurunga"] = "sgz",
["Suruahá"] = "swx",
["Surubu"] = "sde",
["Suruí"] = "sru",
["Suruí Do Pará"] = "mdz",
["Susquehannock"] = "sqn",
["Susuami"] = "ssu",
["Suundi"] = "sdj",
["Suwawa"] = "swu",
["Suyá"] = "suy",
["Swabian"] = "swg",
["Swampy Cree"] = "csw",
["Swedish Sign Language"] = "swl",
["Swiss-French Sign Language"] = "ssr",
["Swiss-German Sign Language"] = "sgg",
["Swiss-Italian Sign Language"] = "slf",
["Swo"] = "sox",
["Syenara Senoufo"] = "shz",
["Sácata"] = "sai-sac",
["São Paulo Kaingáng"] = "zkp",
["Sãotomense"] = "cri",
["Sìcìté Sénoufo"] = "sep",
["T'en"] = "tct",
["Tabaa Zapotec"] = "zat",
["Tabancale"] = "sai-tab",
["Tabaru"] = "tby",
["Tabasco Chontal"] = "chf",
["Tabasco Nahuatl"] = "nhc",
["Tabasco Zoque"] = "zoq",
["Tabla"] = "tnm",
["Tabo"] = "knv",
["Tabriak"] = "tzx",
["Tacahua Mixtec"] = "xtt",
["Tacana"] = "tna",
["Tadaksahak"] = "dsq",
["Tae'"] = "rob",
["Tafreshi"] = "xme-taf",
["Tagabawa"] = "bgs",
["Tagakaulu Kalagan"] = "klg",
["Tagbanwa"] = "tbw",
["Tagbu"] = "tbm",
["Tagish"] = "tgx",
["Tagwana Senoufo"] = "tgw",
["Tai"] = "taw",
["Tai Hang Tong"] = "thc",
["Tai Hongjin"] = "tiz",
["Tai Long"] = "thi",
["Tai Thanh"] = "tmm",
["Tai Ya"] = "cuu",
["Taiap"] = "gpn",
["Taikat"] = "aos",
["Tainae"] = "ago",
["Tairuma"] = "uar",
["Taita"] = "dav",
["Taiwan Sign Language"] = "tss",
["Taje"] = "pee",
["Tajio"] = "tdj",
["Tajuasohn"] = "tja",
["Takelma"] = "tkm",
["Takia"] = "tbc",
["Takka Apabhramsa"] = "inc-tak",
["Takua"] = "tkz",
["Takuu"] = "nho",
["Takwane"] = "tke",
["Talaud"] = "tld",
["Taliabu"] = "tlv",
["Talieng"] = "tdf",
["Talinga-Bwisi"] = "tlj",
["Talise"] = "tlr",
["Tallán"] = "sai-tal",
["Talodi"] = "tlo",
["Taloki"] = "tlk",
["Talondo'"] = "tln",
["Talu"] = "yta",
["Tama (Chad)"] = "tma",
["Tama (Colombia)"] = "ten",
["Tamagario"] = "tcg",
["Tamambo"] = "mla",
["Taman (Indonesia)"] = "tmn",
["Taman (Myanmar)"] = "tcl",
["Tamanaku"] = "tmz",
["Tamazola Mixtec"] = "vmx",
["Tambas"] = "tdk",
["Tambora"] = "xxt",
["Tambotalo"] = "tls",
["Tambunan Dusun"] = "kzt",
["Tami"] = "tmy",
["Tamnim Citak"] = "tml",
["Tampias Lobu"] = "low",
["Tampulma"] = "tpm",
["Tanacross"] = "tcb",
["Tanahmerah"] = "tcm",
["Tanapag"] = "tpv",
["Tandaganon"] = "tgn",
["Tandia"] = "tni",
["Tanema"] = "tnx",
["Tangale"] = "tan",
["Tangam"] = "sit-tgm",
["Tanggu"] = "tgu",
["Tangko"] = "tkx",
["Tangsa"] = "nst",
["Tanguat"] = "tbs",
["Tanimuca-Retuarã"] = "tnc",
["Tanjijili"] = "uji",
["Tanudan Kalinga"] = "kml",
["Tanzanian Sign Language"] = "tza",
["Tapachultec"] = "nai-tap",
["Taparita"] = "sai-tpr",
["Tapayuna"] = "sai-tap",
["Tapeba"] = "tbb",
["Tapei"] = "afp",
["Tapieté"] = "tpj",
["Tar Gula"] = "kcm",
["Tarairiú"] = "sai-trr",
["Tarao"] = "tro",
["Taraon"] = "mhu",
["Tareng"] = "tgr",
["Tarjumo"] = "txj",
["Tarok"] = "yer",
["Tarpia"] = "tpf",
["Tartessian"] = "txr",
["Taruma"] = "tdm",
["Tasmate"] = "tmt",
["Tataltepec Chatino"] = "cta",
["Tatana"] = "txx",
["Tataviam"] = "azc-tat",
["Tauade"] = "ttd",
["Taulil"] = "tuh",
["Taupota"] = "tpa",
["Taushiro"] = "trr",
["Tauya"] = "tya",
["Taveta"] = "tvs",
["Tawala"] = "tbo",
["Tawandê"] = "xtw",
["Tawang Monpa"] = "twm",
["Tawasa"] = "nai-taw",
["Taworta"] = "tbp",
["Tawoyan"] = "twy",
["Tawr Chin"] = "tcp",
["Tay Khang"] = "tnu",
["Tayabas Ayta"] = "ayy",
["Tayo"] = "cks",
["Tboli"] = "tbl",
["Tchitchege"] = "tck",
["Tchumbuli"] = "bqa",
["Te'un"] = "tve",
["Teanu"] = "tkw",
["Tebul Sign Language"] = "tsy",
["Tebul Ure Dogon"] = "dtu",
["Tecpatlán Totonac"] = "tcw",
["Tedaga"] = "tuq",
["Tee"] = "tkq",
["Tefaro"] = "tfo",
["Tegali"] = "ras",
["Tehit"] = "kps",
["Tehuelche"] = "teh",
["Teiwa"] = "twe",
["Tejalapan Zapotec"] = "ztt",
["Teke-Fuumu"] = "ifm",
["Teke-Kukuya"] = "kkw",
["Teke-Laali"] = "lli",
["Teke-Tege"] = "teg",
["Teke-Tsaayi"] = "tyi",
["Teke-Tyee"] = "tyx",
["Tektiteko"] = "ttc",
["Tela-Masbuar"] = "tvm",
["Telefol"] = "tlf",
["Teluti"] = "tlt",
["Tembé"] = "tqb",
["Teme"] = "tdo",
["Temein"] = "teq",
["Temi"] = "soz",
["Temne"] = "tem",
["Temoaya Otomi"] = "ott",
["Tempasuk Dusun"] = "tdu",
["Tenango Otomi"] = "otn",
["Tene Kan Dogon"] = "dtk",
["Tenggarong Kutai Malay"] = "vkt",
["Tenino"] = "tqn",
["Tenis"] = "tns",
["Tennet"] = "tex",
["Teojomulco Chatino"] = "omq-teo",
["Teop"] = "tio",
["Teor"] = "tev",
["Tepecano"] = "tep",
["Tepetotutla Chinantec"] = "cnt",
["Tepeuxila Cuicatec"] = "cux",
["Tepo Krumen"] = "ted",
["Teposcolula Mixtec"] = "omq-tel",
["Tequistlatec"] = "nai-teq",
["Tera"] = "ttr",
["Terebu"] = "trb",
["Terei"] = "buo",
["Tereno"] = "ter",
["Tereweng"] = "twg",
["Terik"] = "tec",
["Termanu"] = "twu",
["Ternateño"] = "tmg",
["Tese"] = "keg",
["Teshenawa"] = "twc",
["Tetela"] = "tll",
["Tetelcingo Nahuatl"] = "nhg",
["Tetete"] = "teb",
["Tetun Dili"] = "tdt",
["Teushen"] = "sai-teu",
["Teutila Cuicatec"] = "cut",
["Tewa"] = "tew",
["Texcatepec Otomi"] = "otx",
["Texistepec Popoluca"] = "poq",
["Texmelucan Zapotec"] = "zpz",
["Tezoatlán Mixtec"] = "mxb",
["Tha"] = "thy",
["Thado Chin"] = "tcz",
["Thai Sign Language"] = "tsq",
["Thaiphum Chin"] = "cth",
["Thakali"] = "ths",
["Thamudic"] = "sem-tha",
["Thangmi"] = "thf",
["Thao"] = "ssf",
["Tharaka"] = "thk",
["Tharrgari"] = "dhr",
["Thawa"] = "xtv",
["Thopho"] = "ytp",
["Thu Lao"] = "tyl",
["Thulung"] = "tdh",
["Thurawal"] = "tbh",
["Thuri"] = "thu",
["Tiagbamrin Aizi"] = "ahi",
["Tiale"] = "mnl",
["Tibea"] = "ngy",
["Ticuna"] = "tca",
["Tidaá Mixtec"] = "mtx",
["Tidore"] = "tvo",
["Tiemacèwè Bozo"] = "boo",
["Tiene"] = "tii",
["Tifal"] = "tif",
["Tigak"] = "tgc",
["Tii"] = "txq",
["Tijaltepec Mixtec"] = "xtl",
["Tikar"] = "tik",
["Tikopia"] = "tkp",
["Tilapa Otomi"] = "otl",
["Tillamook"] = "til",
["Tilquiapan Zapotec"] = "zts",
["Tilung"] = "tij",
["Tima"] = "tms",
["Timbe"] = "tim",
["Timor Pidgin"] = "tvy",
["Timote"] = "sai-tim",
["Timucua"] = "tjm",
["Timugon Murut"] = "tih",
["Tinani"] = "lbf",
["Tingui-Boto"] = "tgv",
["Tinigua"] = "tit",
["Tinoc Kallahan"] = "tne",
["Tinputz"] = "tpz",
["Tira"] = "tic",
["Tirahi"] = "tra",
["Tiranige Diga Dogon"] = "tde",
["Tircul"] = "pyx",
["Tiri"] = "cir",
["Tita"] = "tdq",
["Titan"] = "ttv",
["Tiv"] = "tiv",
["Tiéfo"] = "tiq",
["Tiéyaxo Bozo"] = "boz",
["Tjurruru"] = "tju",
["Tlacoatzintepec Chinantec"] = "ctl",
["Tlacolulita Zapotec"] = "zpk",
["Tlahuica"] = "ocu",
["Tlahuitoltepec Mixe"] = "mxp",
["Tlamacazapa Nahuatl"] = "nuz",
["Tlazoyaltepec Mixtec"] = "mqh",
["To"] = "toz",
["To'abaita"] = "mlu",
["Toaripi"] = "tqo",
["Toba"] = "tob",
["Toba Batak"] = "bbc",
["Toba-Maskoy"] = "tmf",
["Tobagonian Creole English"] = "tgh",
["Tobanga"] = "tng",
["Tobati"] = "tti",
["Tobelo"] = "tlb",
["Tobilung"] = "tgb",
["Tobo"] = "tbv",
["Tocantins Asurini"] = "asu",
["Tofanma"] = "tlg",
["Tofin Gbe"] = "tfi",
["Togbo-Vara Banda"] = "tor",
["Togoyo"] = "tgy",
["Tojolabal"] = "toj",
["Toka-Leya"] = "dov",
["Tokano"] = "zuh",
["Tol"] = "jic",
["Tolai"] = "ksd",
["Tolaki"] = "lbw",
["Tolomako"] = "tlm",
["Tolowa"] = "tol",
["Toloza"] = "ytl",
["Tomadino"] = "tdi",
["Tombelala"] = "ttp",
["Tombonuo"] = "txa",
["Tombulu"] = "tom",
["Tomini"] = "txm",
["Tommeginne"] = "xpv",
["Tommo So"] = "dto",
["Tomo Kan Dogon"] = "dtm",
["Tomoip"] = "tqp",
["Tondano"] = "tdn",
["Tonga (Malawi)"] = "tog",
["Tonga (Mozambique)"] = "toh",
["Tonga (Zambia)"] = "toi",
["Tongwe"] = "tny",
["Tonjon"] = "tjn",
["Tonsawang"] = "tnw",
["Tonsea"] = "txs",
["Tontemboan"] = "tnt",
["Toogee"] = "xpx",
["Topoiyo"] = "toy",
["Toposa"] = "toq",
["Toraja-Sa'dan"] = "sda",
["Toram"] = "trj",
["Torau"] = "ttu",
["Toro"] = "tdv",
["Toro So Dogon"] = "dts",
["Toro Tegu Dogon"] = "dtt",
["Toromono"] = "tno",
["Torona"] = "tqr",
["Torres Strait Creole"] = "tcs",
["Torricelli"] = "tei",
["Torricelli Yau"] = "yyu",
["Torá"] = "trz",
["Tosu"] = "sit-tos",
["Totela"] = "ttl",
["Totoli"] = "txe",
["Totomachapan Zapotec"] = "zph",
["Totontepec Mixe"] = "mto",
["Totoro"] = "ttk",
["Touo"] = "tqu",
["Toura"] = "neb",
["Tourangeau"] = "roa-tou",
["Towei"] = "ttn",
["Traveller Danish"] = "rmd",
["Traveller Norwegian"] = "rmg",
["Traveller Scottish"] = "trl",
["Tregami"] = "trm",
["Tremembé"] = "tme",
["Trieng"] = "stg",
["Trimuris"] = "tip",
["Tring"] = "tgq",
["Tringgus"] = "trx",
["Trinidad and Tobago Sign Language"] = "lst",
["Trinidadian Creole English"] = "trf",
["Trinitario"] = "trn",
["Truká"] = "tka",
["Trumai"] = "tpy",
["Ts'ün-Lao"] = "tsl",
["Tsaangi"] = "tsa",
["Tsafiki"] = "cof",
["Tsakwambo"] = "kvz",
["Tsetsaut"] = "txc",
["Tshobdun"] = "sit-tsh",
["Tshwa"] = "hio",
["Tsikimba"] = "kdl",
["Tsimané"] = "cas",
["Tsishingini"] = "tsw",
["Tso"] = "ldp",
["Tsogo"] = "tsv",
["Tsotsitaal"] = "fly",
["Tsum"] = "ttz",
["Tsuvadi"] = "tvd",
["Tsuvan"] = "tsh",
["Tswa"] = "tsc",
["Tswapong"] = "two",
["Tubar"] = "tbu",
["Tucano"] = "tuo",
["Tugen"] = "tuy",
["Tugun"] = "tzn",
["Tugutil"] = "tuj",
["Tukpa"] = "tpq",
["Tukudede"] = "tkd",
["Tukumanféd"] = "tkf",
["Tula"] = "tul",
["Tule-Kaweah Yokuts"] = "nai-tky",
["Tulehu"] = "tlu",
["Tulishi"] = "tey",
["Tulu-Bohuai"] = "rak",
["Tulua"] = "aus-tul",
["Tuma-Irumu"] = "iou",
["Tumak"] = "tmc",
["Tumi"] = "kku",
["Tumleo"] = "tmq",
["Tumshuqese"] = "xtq",
["Tumtum"] = "tbr",
["Tumulung Sisaala"] = "sil",
["Tunen"] = "tvu",
["Tungag"] = "lcm",
["Tunggare"] = "trt",
["Tunia"] = "tug",
["Tunisian Sign Language"] = "tse",
["Tunjung"] = "tjg",
["Tunumiisut"] = "esx-tut",
["Tunzu"] = "dza",
["Tuotomb"] = "ttf",
["Tuparí"] = "tpr",
["Tupinikin"] = "tpk",
["Tupuri"] = "tui",
["Turaka"] = "trh",
["Turi"] = "trd",
["Turiwára"] = "twt",
["Turka"] = "tuz",
["Turkana"] = "tuv",
["Turkish Sign Language"] = "tsm",
["Turks and Caicos Creole English"] = "tch",
["Turumsa"] = "tqm",
["Turung"] = "try",
["Tuscarora"] = "tus",
["Tutelo"] = "tta",
["Tutong"] = "ttg",
["Tutsa Naga"] = "tvt",
["Tutuba"] = "tmi",
["Tututepec Mixtec"] = "mtu",
["Tututni"] = "tuu",
["Tuwali Ifugao"] = "ifk",
["Tuwari"] = "tww",
["Tuxináwa"] = "tux",
["Tuxá"] = "tud",
["Tuyuca"] = "tue",
["Twana"] = "twa",
["Twendi"] = "twn",
["Tyaraity"] = "woa",
["Tyerrernotepanner"] = "xph",
["Tz'utujil"] = "tzj",
["Tzeltal"] = "tzh",
["Tày Tac"] = "tyt",
["Téén"] = "lor",
["Tübatulabal"] = "tub",
["Uab Meto"] = "aoz",
["Uamué"] = "uam",
["Uare"] = "ksj",
["Ubaghara"] = "byc",
["Ubang"] = "uba",
["Ubi"] = "ubi",
["Ubir"] = "ubr",
["Ucayali-Yurúa Ashéninka"] = "cpb",
["Uda"] = "uda",
["Ufim"] = "ufi",
["Ugandan Sign Language"] = "ugn",
["Ughele"] = "uge",
["Uhami"] = "uha",
["Uisai"] = "uis",
["Ujir"] = "udj",
["Ukaan"] = "kcf",
["Ukhwejo"] = "ukh",
["Ukit"] = "umi",
["Ukpe-Bayobiri"] = "ukp",
["Ukpet-Ehom"] = "akd",
["Ukrainian Sign Language"] = "ukl",
["Ukue"] = "uku",
["Ukuriguma"] = "ukg",
["Ukwa"] = "ukq",
["Ukwuani-Aboh-Ndoni"] = "ukw",
["Ulau-Suain"] = "svb",
["Uldeme"] = "udl",
["Ulithian"] = "uli",
["Ulumanda'"] = "ulm",
["Ulwa"] = "ulw",
["Uma"] = "ppk",
["Uma' Lasan"] = "xky",
["Uma' Lung"] = "ulu",
["Umanakaina"] = "gdn",
["Umatilla"] = "uma",
["Umbindhamu"] = "umd",
["Umbu-Ungu"] = "ubu",
["Umbugarla"] = "umr",
["Umbuygamu"] = "umg",
["Umeda"] = "upi",
["Umiida"] = "xud",
["Umiray Dumaget Agta"] = "due",
["Umon"] = "umm",
["Umotína"] = "umo",
["Umpila"] = "ump",
["Una"] = "mtg",
["Unas"] = "art-una",
["Unde Kaili"] = "unz",
["Uneme"] = "une",
["Unggaranggu"] = "xun",
["Unggumi"] = "xgu",
["Tiếng Uni"] = "uni",
["Unserdeutsch"] = "uln",
["Unua"] = "onu",
["Unubahe"] = "unu",
["Uokha"] = "uok",
["Upper Chehalis"] = "cjh",
["Upper Grand Valley Dani"] = "dna",
["Upper Kuskokwim"] = "kuu",
["Upper Necaxa Totonac"] = "tku",
["Upper Tanana"] = "tau",
["Upper Taromi"] = "tov",
["Upper Umpqua"] = "xup",
["Ura (New Guinea)"] = "uro",
["Ura (Vanuatu)"] = "uur",
["Uradhi"] = "urf",
["Urapmin"] = "urm",
["Urarina"] = "ura",
["Urat"] = "urt",
["Urhobo"] = "urh",
["Uri"] = "uvh",
["Urigina"] = "urg",
["Urim"] = "uri",
["Urimo"] = "urx",
["Urningangg"] = "urc",
["Uru"] = "ure",
["Uru-Eu-Wau-Wau"] = "urz",
["Uru-Pa-In"] = "urp",
["Uruangnirin"] = "urn",
["Uruava"] = "urv",
["Uruguayan Sign Language"] = "ugy",
["Urumi"] = "uru",
["Usaghade"] = "usk",
["Usan"] = "wnu",
["Usarufa"] = "usa",
["Usila Chinantec"] = "cuc",
["Uspanteco"] = "usp",
["Utarmbung"] = "omo",
["Ute"] = "ute",
["Utu"] = "utu",
["Uwinymil"] = "aus-uwi",
["Uya"] = "usu",
["Uyajitaya"] = "duk",
["Uzekwe"] = "eze",
["Vaghua"] = "tva",
["Vagla"] = "vag",
["Vai"] = "vai",
["Vaiphei"] = "vap",
["Vale"] = "vae",
["Valencian Sign Language"] = "vsv",
["Valle Nacional Chinantec"] = "cvn",
["Valley Maidu"] = "vmv",
["Valman"] = "van",
["Valpei"] = "vlp",
["Vamale"] = "mkt",
["Vame"] = "mlr",
["Vandalic"] = "xvn",
["Vangunu"] = "mpr",
["Vanimo"] = "vam",
["Vanji"] = "ira-wnj",
["Vanuma"] = "vau",
["Vao"] = "vao",
["Varhadi"] = "vah",
["Varisi"] = "vrs",
["Vayu"] = "vay",
["Veddah"] = "ved",
["Vehes"] = "val",
["Vemgo-Mabas"] = "vem",
["Venezuelan Sign Language"] = "vsl",
["Ventureño"] = "veo",
["Vera'a"] = "vra",
["Vestinian"] = "xvs",
["Vidunda"] = "vid",
["Viemo"] = "vig",
["Vilela"] = "vil",
["Vili"] = "vif",
["Villa Viciosa Agta"] = "dyg",
["Vincentian Creole English"] = "svc",
["Viti"] = "vit",
["Vitou"] = "vto",
["Viya"] = "gev",
["Vlax Romani"] = "rmy",
["Volga German"] = "gmw-vog",
["Vono"] = "kch",
["Voro"] = "vor",
["Vracada Apabhramsa"] = "inc-vra",
["Vumbu"] = "vum",
["Vunapu"] = "vnp",
["Vunjo"] = "vun",
["Vute"] = "vut",
["Wa"] = "wbm",
["Wa'ema"] = "wag",
["Waamwang"] = "wmn",
["Wab"] = "wab",
["Wabo"] = "wbb",
["Waboda"] = "kmx",
["Wadaginam"] = "wdg",
["Waddar"] = "wbq",
["Wadi Wadi"] = "xwd",
["Wadjabangayi"] = "wdy",
["Wadjiginy"] = "wdj",
["Wadjigu"] = "wdu",
["Wae Rana"] = "wrx",
["Waffa"] = "waj",
["Wagawaga"] = "wgb",
["Wagaya"] = "wga",
["Wagdi"] = "wbr",
["Wageman"] = "waq",
["Wahau Kayan"] = "whu",
["Wahau Kenyah"] = "whk",
["Waigali"] = "wbk",
["Waigeo"] = "wgo",
["Waikuri"] = "nai-wai",
["Wailaki"] = "wlk",
["Wailapa"] = "wlr",
["Waima'a"] = "wmh",
["Waimiri-Atroari"] = "atr",
["Wainumá"] = "awd-wai",
["Waioli"] = "wli",
["Waitaká"] = "sai-wai",
["Waja"] = "wja",
["Wajarri"] = "wbv",
["Wajuk"] = "xwj",
["Waka"] = "wav",
["Wakawaka"] = "wkw",
["Wakoná"] = "waf",
["Wala"] = "lgl",
["Walak"] = "wlw",
["Walangama"] = "nlw",
["Wali (Ghana)"] = "wlx",
["Wali (Sudan)"] = "wll",
["Waling"] = "wly",
["Walio"] = "wla",
["Walla Walla"] = "waa",
["Walmajarri"] = "wmt",
["Wam"] = "wmo",
["Wamas"] = "wmc",
["Wambaya"] = "wmb",
["Wambon"] = "wms",
["Wamey"] = "cou",
["Wamin"] = "wmi",
["Wampar"] = "lbq",
["Wampur"] = "waz",
["Wan"] = "wan",
["Wanambre"] = "wnb",
["Wanap"] = "wnp",
["Wanda"] = "wbh",
["Wandala"] = "mfi",
["Wandamen"] = "wad",
["Wandarang"] = "wnd",
["Wandji"] = "wdd",
["Wanga"] = "lwg",
["Wanggamala"] = "wnm",
["Wangganguru"] = "wgg",
["Wanggom"] = "wng",
["Wangkayutyuru"] = "wky",
["Wangkumara"] = "xwk",
["Wanham"] = "sai-wnm",
["Wanji"] = "wbi",
["Wanman"] = "wbt",
["Wannu"] = "jub",
["Wano"] = "wno",
["Wantoat"] = "wnc",
["Wanukaka"] = "wnk",
["Wanyi"] = "wny",
["Wané"] = "hwa",
["Wapan"] = "juk",
["Wapishana"] = "wap",
["Wappo"] = "wao",
["Wara"] = "wbf",
["Warao"] = "wba",
["Warapu"] = "wra",
["Waray Sorsogon"] = "srv",
["Wardandi"] = "wxw",
["Warembori"] = "wsa",
["Wari'"] = "pav",
["Waris"] = "wrs",
["Waritai"] = "wbe",
["Wariyangga"] = "wri",
["Warkay-Bipim"] = "bgv",
["Warlmanpa"] = "wrl",
["Warlpiri"] = "wbp",
["Warluwara"] = "wrb",
["Warnang"] = "wrn",
["Waropen"] = "wrp",
["Warray"] = "wrz",
["Warrgamay"] = "wgy",
["Warrwa"] = "wwr",
["Waru"] = "wru",
["Warumungu"] = "wrm",
["Waruna"] = "wrv",
["Warungu"] = "wrg",
["Warwar Feni"] = "hrw",
["Wasa"] = "wss",
["Wasco-Wishram"] = "wac",
["Wasembo"] = "gsp",
["Washo"] = "was",
["Waskia"] = "wsk",
["Wasu"] = "wsu",
["Watakataui"] = "wtk",
["Watam"] = "wax",
["Wathaurong"] = "wth",
["Watiwa"] = "wtf",
["Watubela"] = "wah",
["Waube"] = "kop",
["Wauja"] = "wau",
["Wauyai"] = "wuy",
["Wawa"] = "www",
["Tiếng Ngõa Hương"] = "wxa",
["Wayoró"] = "wyr",
["Wayumará"] = "sai-way",
["Wedau"] = "wed",
["Weh"] = "weh",
["Welaung"] = "weu",
["Weliki"] = "klh",
["Welsh Romani"] = "rmw",
["Wemale"] = "weo",
["Weme Gbe"] = "wem",
["Wendat"] = "wdt",
["Weri"] = "wer",
["Wersing"] = "kvw",
["West Albay Bikol"] = "fbl",
["West Ambae"] = "nnd",
["West Central Banda"] = "bbp",
["West Damar"] = "drn",
["West Greenlandic Pidgin"] = "crp-gep",
["West Lembata"] = "lmj",
["West Masela"] = "mss",
["West Tarangan"] = "txn",
["West Uvean"] = "uve",
["West-Central Limba"] = "lia",
["Western Arrernte"] = "are",
["Western Bolivian Guaraní"] = "gnw",
["Western Bukidnon Manobo"] = "mbb",
["Western Dani"] = "dnw",
["Western Durango Nahuatl"] = "azn",
["Western Fijian"] = "wyy",
["Western Gurung"] = "gvr",
["Western Jicaque"] = "und-wji",
["Western Juxtlahuaca Mixtec"] = "jmx",
["Western Karaboro"] = "kza",
["Western Keres"] = "kjq",
["Western Krahn"] = "krw",
["Western Lalu"] = "ywl",
["Western Maninkakan"] = "mlq",
["Western Mashan Hmong"] = "hmw",
["Western Meohang"] = "raf",
["Western Muria"] = "mut",
["Western Panjabi"] = "pnb",
["Western Penan"] = "pne",
["Western Sisaala"] = "ssl",
["Western Subanon"] = "suc",
["Western Tawbuid"] = "twb",
["Western Totonac"] = "tqt",
["Western Tunebo"] = "tnb",
["Western Xwla Gbe"] = "xwl",
["Westrobothnian"] = "gmq-bot",
["Weyewa"] = "wew",
["White Lachi"] = "lwh",
["Whitesands"] = "tnp",
["Wiarumus"] = "tua",
["Wichita"] = "wic",
["Wichí Lhamtés Güisnay"] = "mzh",
["Wichí Lhamtés Nocten"] = "mtp",
["Wichí Lhamtés Vejoz"] = "wlv",
["Wik-Epa"] = "wie",
["Wik-Iiyanh"] = "wij",
["Wik-Keyangan"] = "wif",
["Wik-Me'anha"] = "wih",
["Wik-Mungkan"] = "wim",
["Wik-Ngathana"] = "wig",
["Wikalkan"] = "wik",
["Wikngenchera"] = "wua",
["Wilawila"] = "wil",
["Wintu"] = "wnw",
["Winyé"] = "kst",
["Wipi"] = "gdr",
["Wiraféd"] = "wir",
["Wirangu"] = "wgu",
["Wiru"] = "wiu",
["Wirö"] = "wpc",
["Wiwa"] = "mbp",
["Woccon"] = "xwc",
["Wogamusin"] = "wog",
["Wogeo"] = "woc",
["Woi"] = "wbw",
["Wojenaka"] = "jod",
["Wolani"] = "wod",
["Woleaian"] = "woe",
["Womo"] = "wmx",
["Wong-gie"] = "aus-won",
["Wongo"] = "won",
["Woods Cree"] = "cwd",
["Woria"] = "wor",
["Worimi"] = "kda",
["Worodougou"] = "jud",
["Worora"] = "wro",
["Wotapuri-Katarqalai"] = "wsv",
["Woun Meu"] = "noa",
["Wudu"] = "wud",
["Wulguru"] = "aus-wul",
["Wuliwuli"] = "wlu",
["Wulna"] = "wux",
["Wumboko"] = "bqm",
["Wumbvu"] = "wum",
["Wumeng"] = "ywu",
["Wunai Bunu"] = "bwn",
["Wunambal"] = "wub",
["Wurrugu"] = "wur",
["Wusa"] = "yig",
["Wushi"] = "bse",
["Wusi"] = "wsi",
["Wutung"] = "wut",
["Wuvulu-Aua"] = "wuv",
["Wyandot"] = "wya",
["Wára"] = "tci",
["Wãpha"] = "juw",
["Wè Southern"] = "gxx",
["Wè Western"] = "wec",
["Xadani Zapotec"] = "zax",
["Xakriabá"] = "xkr",
["Xanaguía Zapotec"] = "ztg",
["Xaragure"] = "axx",
["Xerénte"] = "xer",
["Xetá"] = "xet",
["Xicotepec de Juárez Totonac"] = "too",
["Xinca"] = "xin",
["Xingú Asuriní"] = "asn",
["Xipaya"] = "xiy",
["Xiri"] = "xii",
["Xiriâna"] = "xir",
["Xishanba Lalo"] = "ywt",
["Xocó"] = "sai-xoc",
["Xokleng"] = "xok",
["Xukurú"] = "xoo",
["Xwela Gbe"] = "xwe",
["Yaa"] = "iyx",
["Yabarana"] = "yar",
["Yabaâna"] = "ybn",
["Yaben"] = "ybm",
["Yabong"] = "ybo",
["Yabula Yabula"] = "yxy",
["Yace"] = "ekr",
["Yafi"] = "wfg",
["Yagara"] = "yxg",
["Yagaria"] = "ygr",
["Yagomi"] = "ygm",
["Yagua"] = "yad",
["Yagwoia"] = "ygw",
["Yahadian"] = "ner",
["Yahang"] = "rhp",
["Yahuna"] = "ynu",
["Yaka"] = "yaf",
["Yakaikeke"] = "ykk",
["Yakoma"] = "yky",
["Yala"] = "yba",
["Yalahatan"] = "jal",
["Yalakalore"] = "xyl",
["Yalarnnga"] = "ylr",
["Yale"] = "nce",
["Yaleba"] = "ylb",
["Yalunka"] = "yal",
["Yalálag Zapotec"] = "zpu",
["Yamap"] = "ymp",
["Yamba"] = "yam",
["Yambes"] = "ymb",
["Yambeta"] = "yat",
["Yamdena"] = "jmd",
["Yameo"] = "yme",
["Yaminahua"] = "yaa",
["Yamongeri"] = "ymg",
["Yan-nhangu"] = "jay",
["Yana"] = "ynn",
["Yanda"] = "yda",
["Yanda Dogon"] = "dym",
["Yandjibara"] = "xyb",
["Yandruwandha"] = "ynd",
["Yangben"] = "yav",
["Yangkaal"] = "aus-ynk",
["Yangkam"] = "bsx",
["Yangman"] = "jng",
["Yango"] = "yng",
["Yangulam"] = "ynl",
["Yangum Dey"] = "yde",
["Yangum Gel"] = "ygl",
["Yangum Mon"] = "ymo",
["Yankunytjatjara"] = "kdd",
["Yanomamö"] = "guu",
["Yanomámi"] = "wca",
["Yansi"] = "yns",
["Yaosakor Asmat"] = "asy",
["Yaouré"] = "yre",
["Yaqay"] = "jaq",
["Yaqui"] = "yaq",
["Yarawata"] = "yrw",
["Yareba"] = "yrb",
["Yareni Zapotec"] = "zae",
["Yarli"] = "yxl",
["Yarluyandi"] = "yry",
["Yarumá"] = "sai-yar",
["Yarí"] = "yri",
["Yasa"] = "yko",
["Yatay"] = "yty",
["Yaul"] = "yla",
["Yaur"] = "jau",
["Yautepec Zapotec"] = "zpb",
["Yavitero"] = "yvt",
["Yawa"] = "yva",
["Yawalapití"] = "yaw",
["Yawanawa"] = "ywn",
["Yawarawarga"] = "yww",
["Yaweyuha"] = "yby",
["Yawijibaya"] = "jbw",
["Yawiyo"] = "ybx",
["Yawuru"] = "ywr",
["Yaygir"] = "xya",
["Yei"] = "jei",
["Yekhee"] = "ets",
["Yekora"] = "ykr",
["Yelmek"] = "jel",
["Yelogu"] = "ylg",
["Yemba"] = "ybb",
["Yemeni Arabic"] = "ayn",
["Yendang"] = "yen",
["Yeni"] = "yei",
["Yeniche"] = "yec",
["Yerakai"] = "yra",
["Yeretuar"] = "gop",
["Yerukula"] = "yeu",
["Yeskwa"] = "yes",
["Yessan-Mayo"] = "yss",
["Yetfa"] = "yet",
["Yeyi"] = "yey",
["Yil"] = "yll",
["Yimas"] = "yee",
["Yimchungru Naga"] = "yim",
["Yinbaw Karen"] = "kvu",
["Yindjilandji"] = "yil",
["Yine"] = "pib",
["Yinggarda"] = "yia",
["Yinhawangka"] = "ywg",
["Yiningayi"] = "ygi",
["Yintale Karen"] = "kvy",
["Yinwum"] = "yxm",
["Yir-Yoront"] = "yiy",
["Yirandali"] = "ljw",
["Yis"] = "yis",
["Yitha Yitha"] = "xth",
["Yoba"] = "yob",
["Yocoboué Dida"] = "gud",
["Yoidik"] = "ydk",
["Yoke"] = "yki",
["Yolngu Sign Language"] = "ygs",
["Yoloxochitl Mixtec"] = "xty",
["Yombe"] = "yom",
["Yopno"] = "yut",
["Yora"] = "mts",
["Yorta Yorta"] = "xyy",
["Younuo Bunu"] = "buh",
["Yout Wam"] = "ytw",
["Yuaga"] = "nua",
["Yucatec Maya Sign Language"] = "msd",
["Yuchi"] = "yuc",
["Yucuañe Mixtec"] = "mvg",
["Yucuna"] = "ycn",
["Yugambal"] = "yub",
["Yugoslavian Sign Language"] = "ysl",
["Yugul"] = "ygu",
["Yuhup"] = "yab",
["Yuki"] = "yuk",
["Yukpa"] = "yup",
["Yukuben"] = "ybl",
["Yulu"] = "yul",
["Yuma"] = "yum",
["Yumana"] = "awd-yum",
["Yupiltepeque"] = "nai-yup",
["Yupua"] = "sai-yup",
["Yuqui"] = "yuq",
["Yuracare"] = "yuz",
["Yuru"] = "ljx",
["Yurumanguí"] = "sai-yur",
["Yurutí"] = "yui",
["Yutanduchi Mixtec"] = "mab",
["Yuwana"] = "yau",
["Yuyu"] = "yxu",
["Zaachila Zapotec"] = "ztx",
["Zabana"] = "kji",
["Zacatlán-Ahuacatlán-Tepetzintla Nahuatl"] = "nhi",
["Zakhring"] = "zkr",
["Zambian Sign Language"] = "zsl",
["Zan Gula"] = "zna",
["Zanaki"] = "zak",
["Zande"] = "zne",
["Zangwal"] = "zah",
["Zaramo"] = "zaj",
["Zari"] = "zaz",
["Zauzou"] = "zal",
["Zazao"] = "jaj",
["Zbu"] = "sit-zbu",
["Zeem"] = "zua",
["Zemba"] = "dhm",
["Zeme Naga"] = "nzm",
["Zemgalian"] = "xzm",
["Zenag"] = "zeg",
["Zenzontepec Chatino"] = "czn",
["Zhang-Zhung"] = "xzh",
["Zhire"] = "zhi",
["Zhoa"] = "zhw",
["Zhár"] = "jjr",
["Zia"] = "zia",
["Zialo"] = "zil",
["Zigula"] = "ziw",
["Zimakani"] = "zik",
["Zimba"] = "zmb",
["Zimbabwe Sign Language"] = "zib",
["Zinza"] = "zin",
["Zipser German"] = "gmw-zps",
["Zire"] = "sih",
["Ziriya"] = "zir",
["Zizilivakan"] = "ziz",
["Zo'é"] = "pto",
["Zokhuo"] = "yzk",
["Zotung Chin"] = "czt",
["Zulgo-Gemzek"] = "gnd",
["Zumaya"] = "zuy",
["Zuni"] = "zun",
["Zuwara"] = "ber-zuw",
["Zyphe"] = "zyp",
["Záparo"] = "zro",
["Biệt ngữ Chinook"] = "chn",
["Không xác định ngôn ngữ"] = "und",
["Ngôn ngữ ký hiệu Mỹ"] = "ase",
["Tiếng 'Are'are"] = "alu",
["Tiếng A Xương"] = "acn",
["Tiếng A'ou"] = "aou",
["Tiếng A-Hmao"] = "hmd",
["Tiếng Aari"] = "aiw",
["Tiếng Aari nguyên thủy"] = "omv-aro-pro",
["Tiếng Aasax"] = "aas",
["Tiếng Abaga"] = "abg",
["Tiếng Abai"] = "poz-abi",
["Tiếng Abanyom"] = "abm",
["Tiếng Abau"] = "aau",
["Tiếng Abaza"] = "abq",
["Tiếng Abidji"] = "abi",
["Tiếng Abinomn"] = "bsa",
["Tiếng Abkhaz"] = "ab",
["Tiếng Abkhaz-Abaza nguyên thủy"] = "cau-abz-pro",
["Tiếng Abon"] = "abo",
["Tiếng Abron"] = "abr",
["Tiếng Abui"] = "abz",
["Tiếng Abure"] = "abu",
["Tiếng Aceh"] = "ace",
["Tiếng Achawa"] = "aca",
["Tiếng Acheron"] = "acz",
["Tiếng Achi"] = "acr",
["Tiếng Acholi"] = "ach",
["Tiếng Achuar"] = "acu",
["Tiếng Achumawi"] = "acv",
["Tiếng Adangme"] = "ada",
["Tiếng Adi"] = "adi",
["Tiếng Adja"] = "ajg",
["Tiếng Adnyamathanha"] = "adt",
["Tiếng Adygea"] = "ady",
["Tiếng Adzera"] = "adz",
["Tiếng Aer"] = "aeq",
["Tiếng Afade"] = "aal",
["Tiếng Afar"] = "aa",
["Tiếng Afrikaans"] = "af",
["Tiếng Agatu"] = "agc",
["Tiếng Agawam"] = "alg-aga",
["Tiếng Aghem"] = "agq",
["Tiếng Aghul"] = "agx",
["Tiếng Aghwan"] = "xag",
["Tiếng Agta Dupaningan"] = "duo",
["Tiếng Aguacateca"] = "agu",
["Tiếng Ahom"] = "aho",
["Tiếng Ahtna"] = "aht",
["Tiếng Ai"] = "eee",
["Tiếng Ai Cập"] = "egy",
["Tiếng Ai Cập bình dân"] = "egx-dem",
["Tiếng Aimol"] = "aim",
["Tiếng Ainu"] = "ain",
["Tiếng Aiton"] = "aio",
["Tiếng Ajië"] = "aji",
["Tiếng Aka-Bo"] = "akm",
["Tiếng Aka-Jeru"] = "akj",
["Tiếng Aka-Kede"] = "akx",
["Tiếng Akan"] = "ak",
["Tiếng Akaselem"] = "aks",
["Tiếng Akawaio"] = "ake",
["Tiếng Akha"] = "ahk",
["Tiếng Akhvakh"] = "akv",
["Tiếng Akkad"] = "akk",
["Tiếng Aklanon"] = "akl",
["Tiếng Akoose"] = "bss",
["Tiếng Akuntsu"] = "aqz",
["Tiếng Alaba-K’abeena"] = "alw",
["Tiếng Alabama"] = "akz",
["Tiếng Alagwa"] = "wbj",
["Tiếng Alak"] = "alk",
["Tiếng Alamblak"] = "amp",
["Tiếng Alangan"] = "alj",
["Tiếng Alawa"] = "alh",
["Tiếng Albani"] = "sq",
["Tiếng Albani nguyên thủy"] = "sqj-pro",
["Tiếng Alchuka"] = "tuw-alk",
["Tiếng Alekano"] = "gah",
["Tiếng Aleut"] = "ale",
["Tiếng Algic nguyên thủy"] = "aql-pro",
["Tiếng Algonquin"] = "alq",
["Tiếng Algonquin nguyên thủy"] = "alg-pro",
["Tiếng Allar"] = "all",
["Tiếng Alsea"] = "aes",
["Tiếng Alumu-Tesu"] = "aab",
["Tiếng Alutor"] = "alr",
["Tiếng Alyentiyak"] = "sai-all",
["Tiếng Ama"] = "amm",
["Tiếng Amahuaca"] = "amc",
["Tiếng Amaimon"] = "ali",
["Tiếng Amal"] = "aad",
["Tiếng Amanab"] = "amn",
["Tiếng Amarasi"] = "aaz",
["Tiếng Ambai"] = "amk",
["Tiếng Ambrak"] = "aag",
["Tiếng Ambulas"] = "abt",
["Tiếng Amdang"] = "amj",
["Tiếng Amhara"] = "am",
["Tiếng Amis"] = "ami",
["Tiếng Amurdag"] = "amg",
["Tiếng Amuzgo"] = "amu",
["Tiếng Anaang"] = "anw",
["Tiếng Anal"] = "anm",
["Tiếng Anauyá"] = "awd-ana",
["Tiếng Andi"] = "ani",
["Tiếng Angami"] = "njm",
["Tiếng Angika"] = "anp",
["Tiếng Angkula"] = "aus-ang",
["Tiếng Angola"] = "aoa",
["Tiếng Anh"] = "en",
["Tiếng Anh Solombala"] = "crp-slb",
["Tiếng Anh cổ"] = "ang",
["Tiếng Anh trung đại"] = "enm",
["Tiếng Anii"] = "blo",
["Tiếng Ankave"] = "aak",
["Tiếng Annobón"] = "fab",
["Tiếng Anuak"] = "anu",
["Tiếng Anuki"] = "aui",
["Tiếng Anyi"] = "any",
["Tiếng Ao"] = "njo",
["Tiếng Apabhramsa"] = "inc-apa",
["Tiếng Apache Tây"] = "apw",
["Tiếng Apache đồng bằng"] = "apk",
["Tiếng Aparaí"] = "apy",
["Tiếng Apatani"] = "apt",
["Tiếng Apinayé"] = "apn",
["Tiếng Aputai"] = "apx",
["Tiếng Aquitani"] = "xaq",
["Tiếng Aragon"] = "an",
["Tiếng Araki"] = "akr",
["Tiếng Arakwal"] = "rkw",
["Tiếng Aram"] = "arc",
["Tiếng Aranadan"] = "aaf",
["Tiếng Arapaho"] = "arp",
["Tiếng Arawak nguyên thủy"] = "awd-pro",
["Tiếng Araweté"] = "awt",
["Tiếng Archi"] = "aqc",
["Tiếng Arem"] = "aem",
["Tiếng Argobba"] = "agj",
["Tiếng Arhuaco"] = "arh",
["Tiếng Ari"] = "aac",
["Tiếng Arin"] = "xrn",
["Tiếng Armenia"] = "hy",
["Tiếng Armenia cổ"] = "xcl",
["Tiếng Armenia trung đại"] = "axm",
["Tiếng Aromania"] = "rup",
["Tiếng Arrernte Đông"] = "aer",
["Tiếng Ashkun"] = "ask",
["Tiếng Ashraaf"] = "cus-ash",
["Tiếng Ashéninka Pajonal"] = "cjo",
["Tiếng Asi"] = "bno",
["Tiếng Askopan"] = "eiv",
["Tiếng Asli nguyên thủy"] = "mkh-asl-pro",
["Tiếng Assam"] = "as",
["Tiếng Assam cận đại"] = "inc-oas",
["Tiếng Assan"] = "xss",
["Tiếng Assiniboine"] = "asb",
["Tiếng Asturias"] = "ast",
["Tiếng Asumboa"] = "aua",
["Tiếng Asur"] = "asr",
["Tiếng Atayal"] = "tay",
["Tiếng Atemble"] = "ate",
["Tiếng Athabasca nguyên thủy"] = "ath-pro",
["Tiếng Athpariya"] = "aph",
["Tiếng Atikamekw"] = "atj",
["Tiếng Atong (Ấn Độ)"] = "aot",
["Tiếng Atsahuaca"] = "atc",
["Tiếng Auhelawa"] = "kud",
["Tiếng Aukan"] = "djk",
["Tiếng Avar"] = "av",
["Tiếng Avar-Andic nguyên thủy"] = "cau-ava-pro",
["Tiếng Avatime"] = "avn",
["Tiếng Avesta"] = "ae",
["Tiếng Avokaya"] = "avu",
["Tiếng Awa (Trung Quốc)"] = "vwa",
["Tiếng Awadh"] = "awa",
["Tiếng Awadh cổ"] = "inc-oaw",
["Tiếng Aweer"] = "bob",
["Tiếng Awing"] = "azo",
["Tiếng Awjila"] = "auj",
["Tiếng Awngi"] = "awn",
["Tiếng Axi"] = "yix",
["Tiếng Ayere"] = "aye",
["Tiếng Aymara"] = "ay",
["Tiếng Azerbaijan"] = "az",
["Tiếng Ba Lan"] = "pl",
["Tiếng Ba Lan cổ"] = "zlw-opl",
["Tiếng Ba Na"] = "bdq",
["Tiếng Ba Tư"] = "fa",
["Tiếng Ba Tư cổ"] = "peo",
["Tiếng Ba Tư trung đại"] = "pal",
["Tiếng Ba Tư-Do Thái"] = "jpr",
["Tiếng Baagandji"] = "drl",
["Tiếng Baatonum"] = "bba",
["Tiếng Babatana"] = "baa",
["Tiếng Babungo"] = "bav",
["Tiếng Babuza"] = "bzg",
["Tiếng Bacama"] = "bcy",
["Tiếng Bactria"] = "xbc",
["Tiếng Badaga"] = "bfq",
["Tiếng Badanchi"] = "bau",
["Tiếng Bade"] = "bde",
["Tiếng Badui"] = "bac",
["Tiếng Bagua"] = "sai-bag",
["Tiếng Bagvalal"] = "kva",
["Tiếng Bahing"] = "bhj",
["Tiếng Bahnar nguyên thủy"] = "mkh-ban-pro",
["Tiếng Bainouk-Gunyuño"] = "bab",
["Tiếng Baiso"] = "bsw",
["Tiếng Bajjika"] = "vjk",
["Tiếng Bakaka"] = "bqz",
["Tiếng Bakhtiari"] = "bqi",
["Tiếng Baki"] = "bki",
["Tiếng Bakung"] = "xkl",
["Tiếng Bala"] = "tuw-bal",
["Tiếng Balanta-Ganja"] = "bjt",
["Tiếng Balanta-Kentohe"] = "ble",
["Tiếng Balantak"] = "blz",
["Tiếng Bali"] = "ban",
["Tiếng Baloch"] = "bal",
["Tiếng Balt-Slav nguyên thủy"] = "ine-bsl-pro",
["Tiếng Balti"] = "bft",
["Tiếng Bambara"] = "bm",
["Tiếng Bambassi"] = "myf",
["Tiếng Bamum"] = "bax",
["Tiếng Bana"] = "bcw",
["Tiếng Bandjalang"] = "bdy",
["Tiếng Banggai"] = "bgz",
["Tiếng Bangi"] = "bni",
["Tiếng Bangolan"] = "bgj",
["Tiếng Banjar"] = "bjn",
["Tiếng Bankon"] = "abb",
["Tiếng Bantawa"] = "bap",
["Tiếng Bantayanon"] = "bfx",
["Tiếng Bantoid nguyên thủy"] = "nic-bod-pro",
["Tiếng Bantu nguyên thủy"] = "bnt-pro",
["Tiếng Banyumas"] = "map-bms",
["Tiếng Baoule"] = "bci",
["Tiếng Barai"] = "bbb",
["Tiếng Barakai"] = "baj",
["Tiếng Bari"] = "bfa",
["Tiếng Barikewa"] = "jbk",
["Tiếng Barombi"] = "bbi",
["Tiếng Baré"] = "bae",
["Tiếng Basaa"] = "bas",
["Tiếng Basay"] = "byq",
["Tiếng Bashkir"] = "ba",
["Tiếng Basketo"] = "bst",
["Tiếng Basque"] = "eu",
["Tiếng Basque nguyên thủy"] = "euq-pro",
["Tiếng Bassa"] = "bsq",
["Tiếng Bassari"] = "bsc",
["Tiếng Batak Simalungun"] = "bts",
["Tiếng Batek"] = "btq",
["Tiếng Bats"] = "bbl",
["Tiếng Batuley"] = "bay",
["Tiếng Bayern"] = "bar",
["Tiếng Beaver"] = "bea",
["Tiếng Bedjond"] = "bjv",
["Tiếng Beja"] = "bej",
["Tiếng Belarus"] = "be",
["Tiếng Belhariya"] = "byw",
["Tiếng Beli"] = "blm",
["Tiếng Bella Coola"] = "blc",
["Tiếng Bellara"] = "brw",
["Tiếng Belnəng"] = "glb",
["Tiếng Bemba"] = "bem",
["Tiếng Bench"] = "bcq",
["Tiếng Bengal"] = "bn",
["Tiếng Bengal cổ"] = "inc-obn",
["Tiếng Benue-Congo nguyên thủy"] = "nic-bco-pro",
["Tiếng Berber Bắc Sahara"] = "mzb",
["Tiếng Berber Tunisia"] = "sds",
["Tiếng Berber nguyên thủy"] = "ber-pro",
["Tiếng Berber-Do Thái"] = "jbe",
["Tiếng Berik"] = "bkl",
["Tiếng Betawi"] = "bew",
["Tiếng Bezhta"] = "kap",
["Tiếng Bhadrawah"] = "bhd",
["Tiếng Bhatri"] = "bgw",
["Tiếng Bhattiyat"] = "bht",
["Tiếng Bhil"] = "bhb",
["Tiếng Bhil Dungra"] = "duh",
["Tiếng Bhnong"] = "mkh-bhn",
["Tiếng Bhojpur"] = "bho",
["Tiếng Bhumij"] = "aav-bhu",
["Tiếng Bhunjia"] = "bhu",
["Tiếng Bidayuh Bau"] = "sne",
["Tiếng Bidayuh Biatah"] = "bth",
["Tiếng Bih"] = "ibh",
["Tiếng Bihari"] = "bh",
["Tiếng Bikol Buhi'non"] = "ubl",
["Tiếng Bilaspur"] = "kfs",
["Tiếng Bilen"] = "byn",
["Tiếng Bilua"] = "blb",
["Tiếng Bima"] = "bhp",
["Tiếng Binukid"] = "bkd",
["Tiếng Birao"] = "brr",
["Tiếng Birgit"] = "btf",
["Tiếng Birhor"] = "biy",
["Tiếng Birjia"] = "bix",
["Tiếng Bisaya Sabah"] = "bsy",
["Tiếng Bishnupriya"] = "bpy",
["Tiếng Bislama"] = "bi",
["Tiếng Bissa"] = "bib",
["Tiếng Bisu"] = "bzi",
["Tiếng Bit"] = "bgk",
["Tiếng Blackfoot"] = "bla",
["Tiếng Blagar"] = "beu",
["Tiếng Blang"] = "blr",
["Tiếng Bod nguyên thủy"] = "sit-bdi-pro",
["Tiếng Bodo (Ấn Độ)"] = "brx",
["Tiếng Bodo Parja"] = "bdv",
["Tiếng Bodo-Garo nguyên thủy"] = "tbq-bdg-pro",
["Tiếng Boghom"] = "bux",
["Tiếng Bokar"] = "sit-bok",
["Tiếng Boko"] = "bqc",
["Tiếng Bokobaru"] = "bus",
["Tiếng Bola"] = "bnp",
["Tiếng Boloki"] = "bkt",
["Tiếng Bomu"] = "bmq",
["Tiếng Bondo"] = "bfw",
["Tiếng Boon"] = "bnl",
["Tiếng Borôro"] = "bor",
["Tiếng Botlikh"] = "bph",
["Tiếng Bourguignon"] = "roa-brg",
["Tiếng Brahui"] = "brh",
["Tiếng Braj"] = "bra",
["Tiếng Breri"] = "brq",
["Tiếng Breton"] = "br",
["Tiếng Breton cổ"] = "obt",
["Tiếng Breton trung đại"] = "xbm",
["Tiếng Britton nguyên thủy"] = "cel-bry-pro",
["Tiếng Brokkat"] = "bro",
["Tiếng Brokpa"] = "sgt",
["Tiếng Bru"] = "bru",
["Tiếng Bru Tây"] = "brv",
["Tiếng Brâu"] = "brb",
["Tiếng Buang Mapos"] = "bzh",
["Tiếng Bube"] = "bvb",
["Tiếng Budukh"] = "bdk",
["Tiếng Bughotu"] = "bgt",
["Tiếng Bugis"] = "bug",
["Tiếng Buhid"] = "bku",
["Tiếng Bukhara"] = "bhh",
["Tiếng Bukiyip"] = "ape",
["Tiếng Bulgar"] = "xbo",
["Tiếng Bulgari"] = "bg",
["Tiếng Bumthang"] = "kjz",
["Tiếng Bungku"] = "bkz",
["Tiếng Bunun"] = "bnn",
["Tiếng Burji"] = "bji",
["Tiếng Burunge"] = "bds",
["Tiếng Burushaski"] = "bsk",
["Tiếng Buryat"] = "bua",
["Tiếng Busa"] = "bqp",
["Tiếng Bushi"] = "buc",
["Tiếng Bussa"] = "dox",
["Tiếng Butuanon"] = "btw",
["Tiếng Bách Tế"] = "pkc",
["Tiếng Bạch Lạp Mã"] = "lay",
["Tiếng Bạch Nam"] = "bfs",
["Tiếng Bạch Trung"] = "bca",
["Tiếng Bạch nguyên thủy"] = "sit-bai-pro",
["Tiếng Bảo An"] = "peh",
["Tiếng Bắc Altai"] = "atv",
["Tiếng Bắc Amami Ōshima"] = "ryn",
["Tiếng Bắc Catanduanes Bikol"] = "cts",
["Tiếng Bắc Emberá"] = "emp",
["Tiếng Bắc Friesland"] = "frr",
["Tiếng Bắc Iroquois nguyên thủy"] = "iro-nor-pro",
["Tiếng Bắc Khanty"] = "kca-nor",
["Tiếng Bắc Mansi"] = "mns-nor",
["Tiếng Bắc Ndebele"] = "nd",
["Tiếng Bắc Nisu"] = "yiv",
["Tiếng Bắc Paiute"] = "pao",
["Tiếng Bắc Sami"] = "se",
["Tiếng Bắc Selkup"] = "sel-nor",
["Tiếng Bắc Slavey"] = "scs",
["Tiếng Bắc Thái"] = "nod",
["Tiếng Bắc Yukaghir"] = "ykg",
["Tiếng Bắc Âu cổ"] = "non",
["Tiếng Bắc Âu nguyên thủy"] = "gmq-pro",
["Tiếng Bố Cam"] = "bbh",
["Tiếng Bố Lưu"] = "ply",
["Tiếng Bố Mang"] = "bvp",
["Tiếng Bố Y"] = "pcc",
["Tiếng Bối-Thái nguyên thủy"] = "qfa-bet-pro",
["Tiếng Bồ Đào Nha"] = "pt",
["Tiếng Bổ trợ Quốc tế"] = "ia",
["Tiếng Ca Dong"] = "kxy",
["Tiếng Ca Tua"] = "kta",
["Tiếng Cahuilla"] = "chl",
["Tiếng Camling"] = "rab",
["Tiếng Camuni"] = "xcc",
["Tiếng Canela"] = "ram",
["Tiếng Cao Câu Ly"] = "zkg",
["Tiếng Capanahua"] = "kaq",
["Tiếng Carib nguyên thủy"] = "sai-car-pro",
["Tiếng Carrier"] = "crx",
["Tiếng Carrier Nam"] = "caf",
["Tiếng Catalan"] = "ca",
["Tiếng Catalan cổ"] = "roa-oca",
["Tiếng Catawba"] = "chc",
["Tiếng Cayuga"] = "cay",
["Tiếng Cebu"] = "ceb",
["Tiếng Celt nguyên thủy"] = "cel-pro",
["Tiếng Celtiberi"] = "xce",
["Tiếng Cerrado nguyên thủy"] = "sai-cer-pro",
["Tiếng Ch'orti'"] = "caa",
["Tiếng Chachi"] = "cbi",
["Tiếng Chagatai"] = "chg",
["Tiếng Chaima"] = "ciy",
["Tiếng Chak"] = "ckh",
["Tiếng Chakma"] = "ccp",
["Tiếng Chamalal"] = "cji",
["Tiếng Chamba"] = "cdh",
["Tiếng Chamicuro"] = "ccc",
["Tiếng Chamorro"] = "ch",
["Tiếng Chantyal"] = "chx",
["Tiếng Chatino cao nguyên Tây"] = "ctp",
["Tiếng Chaura"] = "crv",
["Tiếng Chavacano"] = "cbk",
["Tiếng Chechen"] = "ce",
["Tiếng Chenchu"] = "cde",
["Tiếng Chenoua"] = "cnu",
["Tiếng Chepang"] = "cdm",
["Tiếng Cherokee"] = "chr",
["Tiếng Chetti Moundadan"] = "cty",
["Tiếng Chetti Wayanad"] = "ctt",
["Tiếng Chewong"] = "cwg",
["Tiếng Cheyenne"] = "chy",
["Tiếng Chhattisgarh"] = "hne",
["Tiếng Chibcha"] = "chb",
["Tiếng Chichewa"] = "ny",
["Tiếng Chickasaw"] = "cic",
["Tiếng Chilcotin"] = "clc",
["Tiếng Chin Asho"] = "csh",
["Tiếng Chin Ekai"] = "cey",
["Tiếng Chin Falam"] = "cfm",
["Tiếng Chin Hakha"] = "cnh",
["Tiếng Chin Songlai"] = "csj",
["Tiếng Chin Tedim"] = "ctd",
["Tiếng Chinal"] = "cih",
["Tiếng Chinantec Ojitlán"] = "chj",
["Tiếng Chinantec Ozumacín"] = "chz",
["Tiếng Chinantec Tepinapa"] = "cte",
["Tiếng Chinook"] = "chh",
["Tiếng Chiricahua"] = "apm",
["Tiếng Chiru"] = "cdf",
["Tiếng Chittagong"] = "ctg",
["Tiếng Chiwere"] = "iow",
["Tiếng Chocangacakha"] = "cgk",
["Tiếng Choctaw"] = "cho",
["Tiếng Chodri"] = "cdi",
["Tiếng Chol"] = "ctu",
["Tiếng Chong"] = "cog",
["Tiếng Chu Ru"] = "cje",
["Tiếng Chukot"] = "ckt",
["Tiếng Chulym"] = "clw",
["Tiếng Churah"] = "cdj",
["Tiếng Chuuk"] = "chk",
["Tiếng Chuvan"] = "xcv",
["Tiếng Chuvash"] = "cv",
["Tiếng Châu Đại Dương nguyên thủy"] = "poz-oce-pro",
["Tiếng Chăm Tây"] = "cja",
["Tiếng Chăm cổ"] = "ocm",
["Tiếng Chăm nguyên thủy"] = "cmc-pro",
["Tiếng Chăm Đông"] = "cjm",
["Tiếng Chơ Ro"] = "crw",
["Tiếng Chứt"] = "scb",
["Tiếng Cia-Cia"] = "cia",
["Tiếng Cimbri"] = "cim",
["Tiếng Circassia nguyên thủy"] = "cau-cir-pro",
["Tiếng Co"] = "cua",
["Tiếng Cocama"] = "cod",
["Tiếng Cochimi"] = "coj",
["Tiếng Coeur d'Alene"] = "crd",
["Tiếng Cofán"] = "con",
["Tiếng Comanche"] = "com",
["Tiếng Comoros Maore"] = "swb",
["Tiếng Comox"] = "coo",
["Tiếng Copt"] = "cop",
["Tiếng Cornwall"] = "kw",
["Tiếng Cornwall cổ"] = "oco",
["Tiếng Corse"] = "co",
["Tiếng Cowlitz"] = "cow",
["Tiếng Cree"] = "cr",
["Tiếng Cree Moose"] = "crm",
["Tiếng Cree Đông Bắc"] = "crl",
["Tiếng Cree Đông Nam"] = "crj",
["Tiếng Cree đồng bằng"] = "crk",
["Tiếng Creole Antilles"] = "gcf",
["Tiếng Creole Guinea-Bissau"] = "pov",
["Tiếng Creole Haiti"] = "ht",
["Tiếng Creole Hà Lan Berbice"] = "brc",
["Tiếng Creole Jamaica"] = "jam",
["Tiếng Creole Louisiana"] = "lou",
["Tiếng Creole Mauritius"] = "mfe",
["Tiếng Creole Nghi Lan"] = "ycr",
["Tiếng Creole Réunion"] = "rcf",
["Tiếng Creole quần đảo Virgin"] = "vic",
["Tiếng Crow"] = "cro",
["Tiếng Cuman"] = "qwm",
["Tiếng Cumanagoto"] = "cuo",
["Tiếng Cumbria"] = "xcb",
["Tiếng Cupeño"] = "cup",
["Tiếng Cushit nguyên thủy"] = "cus-pro",
["Tiếng Cuyunon"] = "cyo",
["Tiếng Càn-đà-la"] = "pgd",
["Tiếng Cám"] = "gan",
["Tiếng Cơ Nặc Du Lạc"] = "jiu",
["Tiếng Cơ Tu"] = "ktv",
["Tiếng Cơ Tu Phương"] = "phg",
["Tiếng Cơ Tu Tây"] = "kuf",
["Tiếng Cơ Tu nguyên thủy"] = "mkh-kat-pro",
["Tiếng Cống"] = "cnc",
["Tiếng Cờ Lao Trắng"] = "giw",
["Tiếng Daasanach"] = "dsh",
["Tiếng Dabarre"] = "dbr",
["Tiếng Dacia"] = "xdc",
["Tiếng Dadibi"] = "mps",
["Tiếng Dagara Bắc"] = "dgi",
["Tiếng Dagba"] = "dgk",
["Tiếng Dagbani"] = "dag",
["Tiếng Dahalik"] = "dlk",
["Tiếng Dahalo"] = "dal",
["Tiếng Dakota"] = "dak",
["Tiếng Dakpa"] = "dka",
["Tiếng Dalmatia"] = "dlm",
["Tiếng Dambi"] = "dac",
["Tiếng Damel"] = "dml",
["Tiếng Dan"] = "dnj",
["Tiếng Danau"] = "dnu",
["Tiếng Dangaléat"] = "daa",
["Tiếng Danu"] = "dnv",
["Tiếng Danuwar"] = "dhw",
["Tiếng Dar Daju Daju"] = "djc",
["Tiếng Dargwa"] = "dar",
["Tiếng Dargwa nguyên thủy"] = "cau-drg-pro",
["Tiếng Daur"] = "dta",
["Tiếng Dawro"] = "dwr",
["Tiếng Deg Xinag"] = "ing",
["Tiếng Degema"] = "deg",
["Tiếng Denesuline"] = "chp",
["Tiếng Deori"] = "der",
["Tiếng Desiya"] = "dso",
["Tiếng Dhangu"] = "dhg",
["Tiếng Dhanka"] = "dhn",
["Tiếng Dharug"] = "xdk",
["Tiếng Dhatki"] = "mki",
["Tiếng Dhimal"] = "dhi",
["Tiếng Dhivehi"] = "dv",
["Tiếng Dhodia"] = "dho",
["Tiếng Dhundhar"] = "dhd",
["Tiếng Dibabawon"] = "mbd",
["Tiếng Dieri"] = "dif",
["Tiếng Digan"] = "rom",
["Tiếng Digan Balkan"] = "rmn",
["Tiếng Digan Baltic"] = "rml",
["Tiếng Digan Tavringer"] = "rmu",
["Tiếng Dimasa"] = "dis",
["Tiếng Dime"] = "dim",
["Tiếng Dinka"] = "din",
["Tiếng Dirasha"] = "gdl",
["Tiếng Ditidaht"] = "dtd",
["Tiếng Dizi"] = "mdx",
["Tiếng Dizi nguyên thủy"] = "omv-diz-pro",
["Tiếng Djinang"] = "dji",
["Tiếng Do Thái"] = "he",
["Tiếng Dogri"] = "doi",
["Tiếng Dogri Hindi"] = "dgo",
["Tiếng Dogrib"] = "dgr",
["Tiếng Dolgan"] = "dlg",
["Tiếng Dolpo"] = "dre",
["Tiếng Domaaki"] = "dmk",
["Tiếng Domari"] = "rmt",
["Tiếng Dongolawi"] = "kzh",
["Tiếng Doteli"] = "dty",
["Tiếng Dravida nguyên thủy"] = "dra-pro",
["Tiếng Dubla"] = "dub",
["Tiếng Dukha"] = "trk-dkh",
["Tiếng Dumi"] = "dus",
["Tiếng Duruwa"] = "pci",
["Tiếng Dusun Witu"] = "duw",
["Tiếng Duun"] = "dux",
["Tiếng Duy Ngô Nhĩ"] = "ug",
["Tiếng Duy Ngô Nhĩ cổ"] = "oui",
["Tiếng Dyirbal"] = "dbl",
["Tiếng Dyula"] = "dyu",
["Tiếng Dzala"] = "dzl",
["Tiếng Dzongkha"] = "dz",
["Tiếng Dzuun"] = "dnn",
["Tiếng Ebla"] = "xeb",
["Tiếng Ebrié"] = "ebr",
["Tiếng Ebughu"] = "ebg",
["Tiếng Ede Ica"] = "ica",
["Tiếng Ede Idaca"] = "idd",
["Tiếng Ede Nago"] = "nqg",
["Tiếng Edekiri nguyên thủy"] = "alv-edk-pro",
["Tiếng Edo"] = "bin",
["Tiếng Edoid nguyên thủy"] = "alv-edo-pro",
["Tiếng Efai"] = "efa",
["Tiếng Efate Bắc"] = "llp",
["Tiếng Efate Nam"] = "erk",
["Tiếng Efe"] = "efe",
["Tiếng Efik"] = "efi",
["Tiếng Ega"] = "ega",
["Tiếng Eggon"] = "ego",
["Tiếng Ehueun"] = "ehu",
["Tiếng Eipomek"] = "eip",
["Tiếng Eitiep"] = "eit",
["Tiếng Ejagham"] = "etu",
["Tiếng El Molo"] = "elo",
["Tiếng Elam"] = "elx",
["Tiếng Elymi"] = "xly",
["Tiếng Emberá-Chamí"] = "cmi",
["Tiếng Emberá-Tadó"] = "tdc",
["Tiếng Embu"] = "ebu",
["Tiếng Emilia"] = "egl",
["Tiếng Enets lãnh nguyên"] = "enh",
["Tiếng Enets rừng"] = "enf",
["Tiếng Engenni"] = "enn",
["Tiếng Enisei nguyên thủy"] = "qfa-yen-pro",
["Tiếng Eotile"] = "eot",
["Tiếng Epie"] = "epi",
["Tiếng Eravalla"] = "era",
["Tiếng Erzya"] = "myv",
["Tiếng Esan"] = "ish",
["Tiếng Ese"] = "mcq",
["Tiếng Esimbi"] = "ags",
["Tiếng Eskimo nguyên thủy"] = "esx-esk-pro",
["Tiếng Eskimo-Aleut nguyên thủy"] = "esx-pro",
["Tiếng Estonia"] = "et",
["Tiếng Eteocrete"] = "ecr",
["Tiếng Etrusca"] = "ett",
["Tiếng Even"] = "eve",
["Tiếng Evenk"] = "evn",
["Tiếng Ewe"] = "ee",
["Tiếng Fala"] = "fax",
["Tiếng Falisci"] = "xfa",
["Tiếng Fanagalo"] = "fng",
["Tiếng Fang (Bantu)"] = "fan",
["Tiếng Faroe"] = "fo",
["Tiếng Fe'fe'"] = "fmp",
["Tiếng Fiji"] = "fj",
["Tiếng Finn nguyên thủy"] = "urj-fin-pro",
["Tiếng Flemish Tây"] = "vls",
["Tiếng Fogaha"] = "ber-fog",
["Tiếng Foi"] = "foi",
["Tiếng Fon"] = "fon",
["Tiếng Fox"] = "sac",
["Tiếng Franche-Comté"] = "roa-fcm",
["Tiếng Franco-Provençal"] = "frp",
["Tiếng Franken Trung"] = "gmw-cfr",
["Tiếng Frisia Saterland"] = "stq",
["Tiếng Frisia cổ"] = "ofs",
["Tiếng Friuli"] = "fur",
["Tiếng Fula"] = "ff",
["Tiếng Fur"] = "fvr",
["Tiếng Ga"] = "gaa",
["Tiếng Gabri"] = "gab",
["Tiếng Gadaba Bodo"] = "gbj",
["Tiếng Gaddang"] = "gad",
["Tiếng Gaddi"] = "gbk",
["Tiếng Gael Scotland"] = "gd",
["Tiếng Gagauz"] = "gag",
["Tiếng Gahri"] = "bfu",
["Tiếng Galati"] = "xga",
["Tiếng Galicia"] = "gl",
["Tiếng Galicia-Bồ Đào Nha"] = "roa-opt",
["Tiếng Gallo"] = "roa-gal",
["Tiếng Gallura"] = "sdn",
["Tiếng Galo"] = "adl",
["Tiếng Gamilaraay"] = "kld",
["Tiếng Gamit"] = "gbl",
["Tiếng Gamo"] = "gmv",
["Tiếng Ganza"] = "gza",
["Tiếng Garasia Adiwasi"] = "gas",
["Tiếng Garasia Rajput"] = "gra",
["Tiếng Garhwal"] = "gbm",
["Tiếng Garifuna"] = "cab",
["Tiếng Garo"] = "grt",
["Tiếng Garre"] = "gex",
["Tiếng Gata'"] = "gaq",
["Tiếng Gaul"] = "cel-gau",
["Tiếng Gawar-Bati"] = "gwt",
["Tiếng Gawwada"] = "gwd",
["Tiếng Gayil"] = "gyl",
["Tiếng Gbe Saxwe"] = "sxw",
["Tiếng Gbe Waci"] = "wci",
["Tiếng Gbe nguyên thủy"] = "alv-gbe-pro",
["Tiếng Gbiri-Niragu"] = "grh",
["Tiếng Gedeo"] = "drs",
["Tiếng Gen"] = "gej",
["Tiếng German Tây nguyên thủy"] = "gmw-pro",
["Tiếng German nguyên thủy"] = "gem-pro",
["Tiếng Graeco-Phrygia nguyên thủy"] = "ine-grp-pro",
["Tiếng Geʽez"] = "gez",
["Tiếng Ghadames"] = "gha",
["Tiếng Ghomala'"] = "bbj",
["Tiếng Ghomara"] = "gho",
["Tiếng Ghotuo"] = "aaa",
["Tiếng Gia Rai"] = "jra",
["Tiếng Gikuyu"] = "ki",
["Tiếng Gilak"] = "glk",
["Tiếng Gimi (Goroka)"] = "gim",
["Tiếng Girirra"] = "gii",
["Tiếng Giryama"] = "nyf",
["Tiếng Gitxsan"] = "git",
["Tiếng Giẻ"] = "jeh",
["Tiếng Glosa"] = "igs",
["Tiếng Godoberi"] = "gdo",
["Tiếng Gofa"] = "gof",
["Tiếng Gone Dau"] = "goo",
["Tiếng Gooniyandi"] = "gni",
["Tiếng Goran"] = "hac",
["Tiếng Gorontalo"] = "gor",
["Tiếng Gorowa"] = "gow",
["Tiếng Goth"] = "got",
["Tiếng Gotland"] = "gmq-gut",
["Tiếng Gotland cổ"] = "gmq-ogt",
["Tiếng Greenland"] = "kl",
["Tiếng Gruzia"] = "ka",
["Tiếng Gruzia cổ"] = "oge",
["Tiếng Gruzia-Do Thái"] = "jge",
["Tiếng Gruzia-Zan nguyên thủy"] = "ccs-gzn-pro",
["Tiếng Guajajára"] = "gub",
["Tiếng Guajá"] = "gvj",
["Tiếng Guanche"] = "gnc",
["Tiếng Guarani Mbya"] = "gun",
["Tiếng Guarani Paraguay"] = "gug",
["Tiếng Guaraní"] = "gn",
["Tiếng Guarayu"] = "gyr",
["Tiếng Gujar"] = "gju",
["Tiếng Gujarat"] = "gu",
["Tiếng Gujarat cổ"] = "inc-ogu",
["Tiếng Gujarat trung đại"] = "inc-mgu",
["Tiếng Gulay"] = "gvl",
["Tiếng Gulimancema"] = "gux",
["Tiếng Gumuz"] = "guk",
["Tiếng Gun"] = "guw",
["Tiếng Gurenne"] = "gur",
["Tiếng Guugu Yimidhirr"] = "kky",
["Tiếng Gwichʼin"] = "gwi",
["Tiếng H'Mông Tương Tây Tây"] = "mmr",
["Tiếng H'Mông-Miền nguyên thủy"] = "hmx-pro",
["Tiếng H'roi"] = "hro",
["Tiếng Hachijō"] = "jpx-hcj",
["Tiếng Hadiyya"] = "hdy",
["Tiếng Haida"] = "hai",
["Tiếng Haisla"] = "has",
["Tiếng Hajong"] = "haj",
["Tiếng Halba"] = "hlb",
["Tiếng Halkomelem"] = "hur",
["Tiếng Hamer-Banna"] = "amf",
["Tiếng Hano"] = "lml",
["Tiếng Hanunoo"] = "hnn",
["Tiếng Harari"] = "har",
["Tiếng Harsusi"] = "hss",
["Tiếng Haryanvi"] = "bgc",
["Tiếng Hatti"] = "xht",
["Tiếng Hausa"] = "ha",
["Tiếng Haush"] = "sai-hau",
["Tiếng Havasupai-Walapai-Yavapai"] = "yuf",
["Tiếng Hawaii"] = "haw",
["Tiếng Hazara"] = "haz",
["Tiếng Heiban"] = "hbn",
["Tiếng Heiltsuk"] = "hei",
["Tiếng Hellen nguyên thủy"] = "grk-pro",
["Tiếng Herero"] = "hz",
["Tiếng Hernici"] = "xhr",
["Tiếng Higaonon"] = "mba",
["Tiếng Hiligaynon"] = "hil",
["Tiếng Hindi"] = "hi",
["Tiếng Hindi Fiji"] = "hif",
["Tiếng Hindi cổ"] = "inc-ohi",
["Tiếng Hindko Bắc"] = "hno",
["Tiếng Hinduri"] = "hii",
["Tiếng Hindustan Caribe"] = "hns",
["Tiếng Hinukh"] = "gin",
["Tiếng Hiri Motu"] = "ho",
["Tiếng Hitti"] = "hit",
["Tiếng Hiw"] = "hiw",
["Tiếng Hlai"] = "lic",
["Tiếng Hlai nguyên thủy"] = "qfa-lic-pro",
["Tiếng Ho"] = "hoc",
["Tiếng Hoava"] = "hoa",
["Tiếng Hocak"] = "win",
["Tiếng Holiya"] = "hoy",
["Tiếng Hopi"] = "hop",
["Tiếng Horpa"] = "ero",
["Tiếng Hozo"] = "hoz",
["Tiếng Hpon"] = "hpo",
["Tiếng Hrê"] = "hre",
["Tiếng Hu"] = "huo",
["Tiếng Hulaulá"] = "huy",
["Tiếng Hungary"] = "hu",
["Tiếng Hunsrik"] = "hrx",
["Tiếng Hunzib"] = "huz",
["Tiếng Hupa"] = "hup",
["Tiếng Hupdë"] = "jup",
["Tiếng Hurri"] = "xhu",
["Tiếng Huy"] = "czh",
["Tiếng Hy Lạp"] = "el",
["Tiếng Hy Lạp Cappadocia"] = "cpg",
["Tiếng Hy Lạp Italiot"] = "grk-ita",
["Tiếng Hy Lạp Mariupol"] = "grk-mar",
["Tiếng Hy Lạp Mycenae"] = "gmy",
["Tiếng Hy Lạp Pontos"] = "pnt",
["Tiếng Hy Lạp cổ"] = "grc",
["Tiếng Hyam"] = "jab",
["Tiếng Hà Lan"] = "nl",
["Tiếng Hà Lan Jersey"] = "gmw-jdt",
["Tiếng Hà Lan cổ"] = "odt",
["Tiếng Hà Lan trung đại"] = "dum",
["Tiếng Hà Lăng"] = "hal",
["Tiếng Hà Nhì"] = "hni",
["Tiếng Hán thượng cổ"] = "och",
["Tiếng Hán trung cổ"] = "ltc",
["Tiếng Hán-Tạng nguyên thủy"] = "sit-pro",
["Tiếng Hạ Saxon Hà Lan"] = "nds-nl",
["Tiếng Hạ Sorb"] = "dsb",
["Tiếng Hạ Tanana"] = "taa",
["Tiếng Hạ Đức"] = "nds",
["Tiếng Hạ Đức Mennonite"] = "pdt",
["Tiếng Hạ Đức trung đại"] = "gml",
["Tiếng Hạ Đức tại Đức"] = "nds-de",
["Tiếng Iaai"] = "iai",
["Tiếng Ibaloi"] = "ibl",
["Tiếng Iban"] = "iba",
["Tiếng Ibanag"] = "ibg",
["Tiếng Ibatan"] = "ivb",
["Tiếng Ibibio"] = "ibb",
["Tiếng Ibino"] = "ibn",
["Tiếng Ibuoro"] = "ibr",
["Tiếng Iceland"] = "is",
["Tiếng Ida'an"] = "dbj",
["Tiếng Ido"] = "io",
["Tiếng Idu"] = "clk",
["Tiếng Ifugao Batad"] = "ifb",
["Tiếng Ifè"] = "ife",
["Tiếng Igala"] = "igl",
["Tiếng Igbo"] = "ig",
["Tiếng Ikposo"] = "kpo",
["Tiếng Ikwere"] = "ikw",
["Tiếng Ili Turki"] = "ili",
["Tiếng Ilokano"] = "ilo",
["Tiếng Indo-Bồ Đào Nha"] = "idb",
["Tiếng Indonesia"] = "id",
["Tiếng Indonesia Peranakan"] = "pea",
["Tiếng Ingria"] = "izh",
["Tiếng Ingush"] = "inh",
["Tiếng Inor"] = "ior",
["Tiếng Interlingue"] = "ie",
["Tiếng Intha"] = "int",
["Tiếng Inuit nguyên thủy"] = "esx-inu-pro",
["Tiếng Inuktitut"] = "iu",
["Tiếng Inuktitut Đông Canada"] = "ike",
["Tiếng Inupiaq"] = "ik",
["Tiếng Inuvialuktun"] = "ikt",
["Tiếng Iran nguyên thủy"] = "ira-pro",
["Tiếng Iraqw"] = "irk",
["Tiếng Ireland"] = "ga",
["Tiếng Ireland cổ"] = "sga",
["Tiếng Ireland trung đại"] = "mga",
["Tiếng Iroquois nguyên thủy"] = "iro-pro",
["Tiếng Irula"] = "iru",
["Tiếng Isan"] = "tts",
["Tiếng Ishkashim"] = "isk",
["Tiếng Isnag"] = "isd",
["Tiếng Isoko"] = "iso",
["Tiếng Istria"] = "ist",
["Tiếng Istria Rumani"] = "ruo",
["Tiếng Italic nguyên thủy"] = "itc-pro",
["Tiếng Itaŋikom"] = "bkm",
["Tiếng Itelmen"] = "itl",
["Tiếng Itene"] = "ite",
["Tiếng Itonama"] = "ito",
["Tiếng Itsekiri"] = "its",
["Tiếng Itu Mbon Uzo"] = "itm",
["Tiếng Ivatan"] = "ivv",
["Tiếng Iwaidja"] = "ibd",
["Tiếng Ixil"] = "ixl",
["Tiếng Izon"] = "ijc",
["Tiếng Jacaltec"] = "jac",
["Tiếng Jah Hut"] = "jah",
["Tiếng Jamamadí"] = "jaa",
["Tiếng Japhug"] = "sit-jap",
["Tiếng Jaqaru"] = "jqr",
["Tiếng Jarawa"] = "anq",
["Tiếng Jaunsar"] = "jns",
["Tiếng Java"] = "jv",
["Tiếng Java Caribe"] = "jvn",
["Tiếng Java cổ"] = "kaw",
["Tiếng Javindo"] = "jvd",
["Tiếng Jehai"] = "jhi",
["Tiếng Jeju"] = "jje",
["Tiếng Jemez"] = "tow",
["Tiếng Jicarilla"] = "apj",
["Tiếng Jiiddu"] = "jii",
["Tiếng Jirel"] = "jul",
["Tiếng Jju"] = "kaj",
["Tiếng Jru'"] = "lbo",
["Tiếng Juang"] = "jun",
["Tiếng Jukun Takum"] = "jbu",
["Tiếng Jumaytepeque"] = "nai-jum",
["Tiếng Jumjum"] = "jum",
["Tiếng Juray"] = "juy",
["Tiếng Juǀ'hoan"] = "ktz",
["Tiếng Jylland"] = "jut",
["Tiếng Jê Bắc nguyên thủy"] = "sai-nje-pro",
["Tiếng Jê nguyên thủy"] = "sai-jee-pro",
["Tiếng K'Ho"] = "kpm",
["Tiếng K'iche'"] = "quc",
["Tiếng Kabardia"] = "kbd",
["Tiếng Kabiye"] = "kbp",
["Tiếng Kabuverdianu"] = "kea",
["Tiếng Kabyle"] = "kab",
["Tiếng Kachama-Ganjule"] = "kcx",
["Tiếng Kachin"] = "kac",
["Tiếng Kadar"] = "kej",
["Tiếng Kadazan bờ biển"] = "kzj",
["Tiếng Kadu"] = "zkd",
["Tiếng Kafa"] = "kbr",
["Tiếng Kagayanen"] = "cgc",
["Tiếng Kaikadi"] = "kep",
["Tiếng Kaingang"] = "kgp",
["Tiếng Kaitag"] = "xdq",
["Tiếng Kakabai"] = "kqf",
["Tiếng Kaki Ae"] = "tbd",
["Tiếng Kalam"] = "gwc",
["Tiếng Kalanguya"] = "kak",
["Tiếng Kalao"] = "kly",
["Tiếng Kalash"] = "kls",
["Tiếng Kalinga Limos"] = "kmk",
["Tiếng Kalkot"] = "xka",
["Tiếng Kalmyk"] = "xal",
["Tiếng Kalo Phần Lan"] = "rmf",
["Tiếng Kamarupi Prakrit"] = "inc-kam",
["Tiếng Kamassia"] = "xas",
["Tiếng Kamayo"] = "kyk",
["Tiếng Kambaata"] = "ktb",
["Tiếng Kambera"] = "xbr",
["Tiếng Kamula"] = "xla",
["Tiếng Kanakanavu"] = "xnb",
["Tiếng Kanan"] = "zkn",
["Tiếng Kangean"] = "kkv",
["Tiếng Kangra"] = "xnr",
["Tiếng Kankanaey"] = "kne",
["Tiếng Kannada"] = "kn",
["Tiếng Kannada cổ"] = "dra-okn",
["Tiếng Kannauj"] = "bjj",
["Tiếng Kanuri"] = "kr",
["Tiếng Kapampangan"] = "pam",
["Tiếng Kapingamarangi"] = "kpg",
["Tiếng Kaqchikel"] = "cak",
["Tiếng Karachay-Balkar"] = "krc",
["Tiếng Karaim"] = "kdr",
["Tiếng Karajá"] = "kpj",
["Tiếng Karakalpak"] = "kaa",
["Tiếng Karakhanid"] = "xqa",
["Tiếng Karao"] = "kyj",
["Tiếng Karata"] = "kpt",
["Tiếng Karbi"] = "mjw",
["Tiếng Karekare"] = "kai",
["Tiếng Karelia"] = "krl",
["Tiếng Karen Bwe"] = "bwe",
["Tiếng Karen Geba"] = "kvq",
["Tiếng Karen Geko"] = "ghk",
["Tiếng Karen Mobwa"] = "jkm",
["Tiếng Karen Paku"] = "jkp",
["Tiếng Karen S'gaw"] = "ksw",
["Tiếng Karen Zayein"] = "kxk",
["Tiếng Karen nguyên thủy"] = "kar-pro",
["Tiếng Kari'na"] = "car",
["Tiếng Kariri"] = "kzw",
["Tiếng Karitiâna"] = "ktn",
["Tiếng Karo"] = "kxh",
["Tiếng Kartvelia nguyên thủy"] = "ccs-pro",
["Tiếng Kashaya"] = "kju",
["Tiếng Kashmir"] = "ks",
["Tiếng Kaszëb"] = "csb",
["Tiếng Katang Bắc"] = "ncq",
["Tiếng Kaurna"] = "zku",
["Tiếng Kavalan"] = "ckv",
["Tiếng Kavet"] = "krv",
["Tiếng Kawésqar"] = "alc",
["Tiếng Kayan"] = "pdu",
["Tiếng Kayapó"] = "txu",
["Tiếng Kayort"] = "kyv",
["Tiếng Kazakh"] = "kk",
["Tiếng Kensiu"] = "kns",
["Tiếng Kenyang"] = "ken",
["Tiếng Kerek"] = "krk",
["Tiếng Kerman"] = "xme-ker",
["Tiếng Ket"] = "ket",
["Tiếng Khakas"] = "kjh",
["Tiếng Khalaj"] = "klj",
["Tiếng Khaling"] = "klr",
["Tiếng Kham Gamale"] = "kgj",
["Tiếng Kham Parbate Tây"] = "kjl",
["Tiếng Kham Parbate Đông"] = "kif",
["Tiếng Kham Sheshi"] = "kip",
["Tiếng Khamba"] = "kbg",
["Tiếng Khamti"] = "kht",
["Tiếng Khamyang"] = "ksu",
["Tiếng Khang Gia"] = "kxs",
["Tiếng Khanty"] = "kca",
["Tiếng Kharia"] = "khr",
["Tiếng Khasa Prakrit"] = "inc-kha",
["Tiếng Khasi"] = "kha",
["Tiếng Khasi nguyên thủy"] = "aav-khs-pro",
["Tiếng Khazar"] = "zkz",
["Tiếng Khengkha"] = "xkf",
["Tiếng Khiamniungan"] = "kix",
["Tiếng Khinalug"] = "kjj",
["Tiếng Khiết Đan"] = "zkt",
["Tiếng Khmer"] = "km",
["Tiếng Khmer Surin"] = "kxm",
["Tiếng Khmer cổ"] = "okz",
["Tiếng Khmer nguyên thủy"] = "mkh-kmr-pro",
["Tiếng Khmer trung đại"] = "xhm",
["Tiếng Khoekhoe"] = "naq",
["Tiếng Kholosi"] = "inc-kho",
["Tiếng Khotan"] = "kho",
["Tiếng Khowar"] = "khw",
["Tiếng Khroskyabs"] = "jiq",
["Tiếng Khuen"] = "khf",
["Tiếng Khvarshi"] = "khv",
["Tiếng Khwarezm"] = "xco",
["Tiếng Khách Gia"] = "hak",
["Tiếng Kháng"] = "kjm",
["Tiếng Khùa"] = "xhv",
["Tiếng Khün"] = "kkh",
["Tiếng Khơ Mú"] = "kjg",
["Tiếng Khơ Mú nguyên thủy"] = "mkh-khm-pro",
["Tiếng Khương Bắc"] = "cng",
["Tiếng Khương Nam"] = "qxs",
["Tiếng Khương Đường"] = "cna",
["Tiếng Kickapoo"] = "kic",
["Tiếng Kikai"] = "kzg",
["Tiếng Kili"] = "tuw-kil",
["Tiếng Kim"] = "kia",
["Tiếng Kim Môn"] = "mji",
["Tiếng Kimbundu"] = "kmb",
["Tiếng Kinaray-a"] = "krj",
["Tiếng Kinnaur"] = "kfk",
["Tiếng Kinnaur Harija"] = "kjo",
["Tiếng Kintaq"] = "knq",
["Tiếng Kiowa"] = "kio",
["Tiếng Kiribati"] = "gil",
["Tiếng Kirike"] = "okr",
["Tiếng Kisan"] = "xis",
["Tiếng Kistane"] = "gru",
["Tiếng Kituba"] = "ktu",
["Tiếng Klallam"] = "clm",
["Tiếng Klingon"] = "tlh",
["Tiếng Knaan"] = "czk",
["Tiếng Koalib"] = "kib",
["Tiếng Kobon"] = "kpw",
["Tiếng Koch"] = "kdq",
["Tiếng Koda"] = "cdz",
["Tiếng Kodava"] = "kfa",
["Tiếng Kohistan"] = "mvy",
["Tiếng Koibal"] = "zkb",
["Tiếng Kok Borok"] = "trp",
["Tiếng Kolami"] = "kfb",
["Tiếng Kolhe"] = "ekl",
["Tiếng Koli Kachi"] = "gjk",
["Tiếng Koli Parkar"] = "kvx",
["Tiếng Koli Wadiyara"] = "kxp",
["Tiếng Koman nguyên thủy"] = "ssa-kom-pro",
["Tiếng Komi cổ"] = "urj-koo",
["Tiếng Komi-Permyak"] = "koi",
["Tiếng Komi-Yazva"] = "urj-kya",
["Tiếng Komi-Zyrian"] = "kpv",
["Tiếng Komo"] = "xom",
["Tiếng Komodo"] = "kvh",
["Tiếng Konabéré"] = "bbo",
["Tiếng Konda-Dora"] = "kfc",
["Tiếng Kondekor"] = "gau",
["Tiếng Kongo"] = "kg",
["Tiếng Konkan"] = "kok",
["Tiếng Konobo"] = "kqo",
["Tiếng Konso"] = "kxc",
["Tiếng Koonzime"] = "ozm",
["Tiếng Koore"] = "kqy",
["Tiếng Koraga Korra"] = "kfd",
["Tiếng Koraga Mudu"] = "vmd",
["Tiếng Korku"] = "kfq",
["Tiếng Korwa"] = "kfp",
["Tiếng Koryak"] = "kpy",
["Tiếng Kosrae"] = "kos",
["Tiếng Kota (Ấn Độ)"] = "kfe",
["Tiếng Kotava"] = "avk",
["Tiếng Kott"] = "zko",
["Tiếng Koya"] = "kff",
["Tiếng Kpelle Guinea"] = "gkp",
["Tiếng Kpelle Liberia"] = "xpe",
["Tiếng Kra nguyên thủy"] = "qfa-kra-pro",
["Tiếng Kra-Dai nguyên thủy"] = "qfa-tak-pro",
["Tiếng Kraol"] = "rka",
["Tiếng Kresh"] = "krs",
["Tiếng Krio"] = "kri",
["Tiếng Kriol Úc"] = "rop",
["Tiếng Krung"] = "krr",
["Tiếng Krymchak"] = "jct",
["Tiếng Kryts"] = "kry",
["Tiếng Ktunaxa"] = "kut",
["Tiếng Kubachi"] = "ugh",
["Tiếng Kudiya"] = "kfg",
["Tiếng Kudmal"] = "kyw",
["Tiếng Kui (Ấn Độ)"] = "uki",
["Tiếng Kui Dawik"] = "dwk",
["Tiếng Kuke"] = "ght",
["Tiếng Kuki-Chin nguyên thủy"] = "tbq-kuk-pro",
["Tiếng Kukna"] = "kex",
["Tiếng Kullu"] = "kfx",
["Tiếng Kulon-Pazeh"] = "uun",
["Tiếng Kumbewaha"] = "xks",
["Tiếng Kumeyaay"] = "nai-kum",
["Tiếng Kumyk"] = "kum",
["Tiếng Kumzar"] = "zum",
["Tiếng Kuna"] = "cuk",
["Tiếng Kundal Shahi"] = "shd",
["Tiếng Kunigami"] = "xug",
["Tiếng Kuo"] = "xuo",
["Tiếng Kupia"] = "key",
["Tiếng Kurichiya"] = "kfh",
["Tiếng Kurmanji"] = "kmr",
["Tiếng Kurtokha"] = "xkz",
["Tiếng Kurukh"] = "kru",
["Tiếng Kurumba Alu"] = "xua",
["Tiếng Kurumba Attapady"] = "pkr",
["Tiếng Kurumba Betta"] = "xub",
["Tiếng Kurumba Jennu"] = "xuj",
["Tiếng Kurumba Kannada"] = "kfi",
["Tiếng Kurumba Mullu"] = "kpb",
["Tiếng Kushi"] = "kuh",
["Tiếng Kutch"] = "kfr",
["Tiếng Kutep"] = "kub",
["Tiếng Kuvi"] = "kxv",
["Tiếng Kuy"] = "kdt",
["Tiếng Kven"] = "fkv",
["Tiếng Kw'adza"] = "wka",
["Tiếng Kwak'wala"] = "kwk",
["Tiếng Kwanja"] = "knp",
["Tiếng Kwanyama"] = "kj",
["Tiếng Kwinti"] = "kww",
["Tiếng Kyakala"] = "tuw-kkl",
["Tiếng Kyrgyz"] = "ky",
["Tiếng Kyrgyz Phú Dụ"] = "trk-fyk",
["Tiếng Kâte"] = "kmg",
["Tiếng La Hủ"] = "lhu",
["Tiếng Laalaa"] = "cae",
["Tiếng Ladakh"] = "lbj",
["Tiếng Ladin"] = "lld",
["Tiếng Ladino"] = "lad",
["Tiếng Lahnda"] = "lah",
["Tiếng Lahta"] = "kvt",
["Tiếng Lak"] = "lbe",
["Tiếng Lakalei"] = "lka",
["Tiếng Laki"] = "lki",
["Tiếng Lakota"] = "lkt",
["Tiếng Lama Gur"] = "las",
["Tiếng Lambadi"] = "lmn",
["Tiếng Lamboya"] = "lmy",
["Tiếng Lamkang"] = "lmk",
["Tiếng Lanoh"] = "lnh",
["Tiếng Laomian"] = "lwm",
["Tiếng Lar"] = "lrl",
["Tiếng Lasalimu"] = "llm",
["Tiếng Lashi"] = "lsi",
["Tiếng Latgale"] = "ltg",
["Tiếng Latinh"] = "la",
["Tiếng Latundê"] = "ltn",
["Tiếng Latvia"] = "lv",
["Tiếng Lavukaleve"] = "lvk",
["Tiếng Lawa Tây"] = "lcp",
["Tiếng Lawa Đông"] = "lwl",
["Tiếng Lawi"] = "lvi",
["Tiếng Laya"] = "lya",
["Tiếng Laz"] = "lzz",
["Tiếng Lelemi"] = "lef",
["Tiếng Lemnos"] = "xle",
["Tiếng Lepcha"] = "lep",
["Tiếng Leponti"] = "xlp",
["Tiếng Lewo"] = "lww",
["Tiếng Lezgi"] = "lez",
["Tiếng Lezgi nguyên thủy"] = "cau-lzg-pro",
["Tiếng León"] = "roa-leo",
["Tiếng León cổ"] = "roa-ole",
["Tiếng Lhao Vo"] = "mhx",
["Tiếng Lhomi"] = "lhm",
["Tiếng Liabuku"] = "lix",
["Tiếng Libido"] = "liq",
["Tiếng Liguria"] = "lij",
["Tiếng Lillooet"] = "lil",
["Tiếng Limbum"] = "lmp",
["Tiếng Limburg"] = "li",
["Tiếng Lindu"] = "klw",
["Tiếng Lingala"] = "ln",
["Tiếng Lipan"] = "apl",
["Tiếng Lishana Deni"] = "lsd",
["Tiếng Lishanid Noshan"] = "aij",
["Tiếng Lisu"] = "lis",
["Tiếng Litva"] = "lt",
["Tiếng Litva cổ"] = "olt",
["Tiếng Livonia"] = "liv",
["Tiếng Livvi"] = "olo",
["Tiếng Lobi"] = "lob",
["Tiếng Lodha"] = "lbm",
["Tiếng Logba"] = "lgq",
["Tiếng Lojban"] = "jbo",
["Tiếng Loke"] = "loy",
["Tiếng Lokono"] = "arw",
["Tiếng Loma"] = "lom",
["Tiếng Lomavren"] = "rmi",
["Tiếng Lombard"] = "lmo",
["Tiếng Lorrain"] = "roa-lor",
["Tiếng Lotha Naga"] = "njh",
["Tiếng Lou"] = "loj",
["Tiếng Luba-Katanga"] = "lu",
["Tiếng Lucumí"] = "luq",
["Tiếng Luganda"] = "lg",
["Tiếng Luhya"] = "luy",
["Tiếng Lukpa"] = "dop",
["Tiếng Lumbu"] = "lup",
["Tiếng Lunana"] = "luk",
["Tiếng Lur Bắc"] = "lrc",
["Tiếng Lur Nam"] = "luz",
["Tiếng Lushootseed"] = "lut",
["Tiếng Lutuv"] = "clt",
["Tiếng Luwi"] = "xlu",
["Tiếng Luxembourg"] = "lb",
["Tiếng Lycia"] = "xlc",
["Tiếng Lydia"] = "xld",
["Tiếng Lyngngam"] = "lyg",
["Tiếng Lyydi"] = "lud",
["Tiếng Lào"] = "lo",
["Tiếng Lâm Cao"] = "onb",
["Tiếng Lô Lô"] = "ii",
["Tiếng Lô Lô-Miến nguyên thủy"] = "tbq-lob-pro",
["Tiếng Lư Nhân"] = "sit-lrn",
["Tiếng Lưu Cầu nguyên thủy"] = "jpx-ryu-pro",
["Tiếng Lự"] = "khb",
["Tiếng M'Nông Nam"] = "mnn",
["Tiếng M'Nông Trung"] = "cmo",
["Tiếng M'Nông Đông"] = "mng",
["Tiếng Ma Thoa"] = "nru",
["Tiếng Ma'anyan"] = "mhy",
["Tiếng Maaka"] = "mew",
["Tiếng Maale"] = "mdy",
["Tiếng Maasai"] = "mas",
["Tiếng Maay"] = "ymm",
["Tiếng Mabaan"] = "mfz",
["Tiếng Mabang"] = "mde",
["Tiếng Macedoni cổ đại"] = "xmk",
["Tiếng Macedonia"] = "mk",
["Tiếng Macushi"] = "mbc",
["Tiếng Madura"] = "mad",
["Tiếng Magaha"] = "mag",
["Tiếng Magar Tây"] = "mrd",
["Tiếng Magar Đông"] = "mgp",
["Tiếng Magori"] = "zgr",
["Tiếng Maguindanao"] = "mdh",
["Tiếng Mah Meri"] = "mhe",
["Tiếng Mahal"] = "mjx",
["Tiếng Maithil"] = "mai",
["Tiếng Majang"] = "mpe",
["Tiếng Makassar"] = "mak",
["Tiếng Mal"] = "mlf",
["Tiếng Malagasy"] = "mg",
["Tiếng Malankurava"] = "mjo",
["Tiếng Malapandaram"] = "mjp",
["Tiếng Malarya"] = "mjq",
["Tiếng Malasar"] = "ymr",
["Tiếng Malasar Mala"] = "ima",
["Tiếng Malavedan"] = "mjr",
["Tiếng Malayalam"] = "ml",
["Tiếng Malecite-Passamaquoddy"] = "pqm",
["Tiếng Malta"] = "mt",
["Tiếng Mampruli"] = "maw",
["Tiếng Man"] = "gv",
["Tiếng Manda (Ấn Độ)"] = "mha",
["Tiếng Mandahuaca"] = "mht",
["Tiếng Mandara"] = "tbf",
["Tiếng Mande nguyên thủy"] = "dmn-pro",
["Tiếng Mandi"] = "mjl",
["Tiếng Mandinka"] = "mnk",
["Tiếng Mangas"] = "zns",
["Tiếng Manggarai"] = "mqy",
["Tiếng Mangghuer"] = "xgn-mgr",
["Tiếng Mangghul"] = "mjg-mgr",
["Tiếng Manipur"] = "mni",
["Tiếng Mankanya"] = "knf",
["Tiếng Mannan"] = "mjv",
["Tiếng Mano"] = "mev",
["Tiếng Mansaka"] = "msk",
["Tiếng Mansi nguyên thủy"] = "mns-pro",
["Tiếng Manumanaw"] = "kxf",
["Tiếng Mao Nam"] = "mmd",
["Tiếng Maori"] = "mi",
["Tiếng Mapuche"] = "arn",
["Tiếng Maranao"] = "mrw",
["Tiếng Marathi"] = "mr",
["Tiếng Marathi cổ"] = "omr",
["Tiếng Marau"] = "mvr",
["Tiếng Mari Tây"] = "mrj",
["Tiếng Mari nguyên thủy"] = "chm-pro",
["Tiếng Mari Đông"] = "mhr",
["Tiếng Maria (Ấn Độ)"] = "mrr",
["Tiếng Maricopa"] = "mrc",
["Tiếng Marma"] = "rmz",
["Tiếng Marquises Bắc"] = "mrq",
["Tiếng Marquises Nam"] = "mqm",
["Tiếng Marrucini"] = "umc",
["Tiếng Marshall"] = "mh",
["Tiếng Marsi"] = "ims",
["Tiếng Martuthunira"] = "vma",
["Tiếng Marwar"] = "mwr",
["Tiếng Masbatenyo"] = "msb",
["Tiếng Maskelynes"] = "klv",
["Tiếng Matal"] = "mfh",
["Tiếng Mator"] = "mtm",
["Tiếng Maung"] = "mph",
["Tiếng Maya Yucatán"] = "yua",
["Tiếng Maya nguyên thủy"] = "myn-pro",
["Tiếng Mazahua Michoacán"] = "mmc",
["Tiếng Mazahua Trung"] = "maz",
["Tiếng Mazandaran"] = "mzn",
["Tiếng Mbabaram"] = "vmb",
["Tiếng Mbembe Tigon"] = "nza",
["Tiếng Mbembe sông Cross"] = "mfn",
["Tiếng Me'en"] = "mym",
["Tiếng Me'phaa Acatepec"] = "tpx",
["Tiếng Me'phaa Azoyú"] = "tpc",
["Tiếng Me'phaa Tlacoapa"] = "tpl",
["Tiếng Media cổ"] = "xme-old",
["Tiếng Medumba"] = "byv",
["Tiếng Mehri"] = "gdq",
["Tiếng Melo"] = "mfx",
["Tiếng Melpa"] = "med",
["Tiếng Memon"] = "mby",
["Tiếng Mendankwe-Nkwen"] = "mfd",
["Tiếng Mende"] = "men",
["Tiếng Menominee"] = "mez",
["Tiếng Mentawai"] = "mwv",
["Tiếng Meriam"] = "ulk",
["Tiếng Mesaka"] = "iyo",
["Tiếng Mesqan"] = "mvz",
["Tiếng Messapio"] = "cms",
["Tiếng Meänkieli"] = "fit",
["Tiếng Mi'kmaq"] = "mic",
["Tiếng Miami"] = "mia",
["Tiếng Minangkabau"] = "min",
["Tiếng Mingrelia"] = "xmf",
["Tiếng Minriq"] = "mnq",
["Tiếng Mintil"] = "mzt",
["Tiếng Miranda"] = "mwl",
["Tiếng Mirga"] = "zrg",
["Tiếng Mising"] = "mrg",
["Tiếng Miskito"] = "miq",
["Tiếng Mixtec Alcozauca"] = "xta",
["Tiếng Mixtec Chayuco"] = "mih",
["Tiếng Mixtec Yosondúa"] = "mpm",
["Tiếng Mixtec nguyên thủy"] = "omq-mix-pro",
["Tiếng Miyako"] = "mvi",
["Tiếng Mizo"] = "lus",
["Tiếng Miến Điện"] = "my",
["Tiếng Miến Điện cổ"] = "obr",
["Tiếng Miền nguyên thủy"] = "hmx-mie-pro",
["Tiếng Mlabri"] = "mra",
["Tiếng Mlahsö"] = "lhs",
["Tiếng Mogholi"] = "mhj",
["Tiếng Moglena-Rumani"] = "ruq",
["Tiếng Mohawk"] = "moh",
["Tiếng Mohegan-Pequot"] = "xpq",
["Tiếng Moken"] = "mwt",
["Tiếng Mokil"] = "mkj",
["Tiếng Moklen"] = "mkm",
["Tiếng Moksha"] = "mdf",
["Tiếng Molbog"] = "pwm",
["Tiếng Mongghul"] = "mjg-mgl",
["Tiếng Mongo"] = "lol",
["Tiếng Mongondow"] = "mog",
["Tiếng Mooré"] = "mos",
["Tiếng Mordvin nguyên thủy"] = "urj-mdv-pro",
["Tiếng Moro"] = "mor",
["Tiếng Morokodo"] = "mgc",
["Tiếng Mota"] = "mtt",
["Tiếng Motu"] = "meu",
["Tiếng Mozarab"] = "mxi",
["Tiếng Mpade"] = "mpi",
["Tiếng Mpi"] = "mpz",
["Tiếng Muak Sa-aak"] = "ukk",
["Tiếng Mudburra"] = "dmw",
["Tiếng Muduga"] = "udg",
["Tiếng Muna"] = "mnb",
["Tiếng Munda"] = "unx",
["Tiếng Munda nguyên thủy"] = "mun-pro",
["Tiếng Mundabli"] = "boe",
["Tiếng Mundari"] = "unr",
["Tiếng Munggui"] = "mth",
["Tiếng Munji"] = "mnj",
["Tiếng Munsee"] = "umu",
["Tiếng Muria Viễn Tây"] = "fmu",
["Tiếng Murle"] = "mur",
["Tiếng Mursi"] = "muz",
["Tiếng Muscogee"] = "mus",
["Tiếng Musi"] = "mui",
["Tiếng Muskogee nguyên thủy"] = "nai-mus-pro",
["Tiếng Muthuvan"] = "muv",
["Tiếng Mwan"] = "moa",
["Tiếng Mwotlap"] = "mlv",
["Tiếng Myene"] = "mye",
["Tiếng Mân Bắc"] = "mnp",
["Tiếng Mân Nam"] = "nan",
["Tiếng Mân Trung"] = "czo",
["Tiếng Mân Tuyền Chương"] = "nan-hbl",
["Tiếng Mân nguyên thủy"] = "zhx-min-pro",
["Tiếng Mân Đông"] = "cdo",
["Tiếng Mã Lai"] = "ms",
["Tiếng Mã Lai Ambon"] = "abs",
["Tiếng Mã Lai Baba"] = "mbf",
["Tiếng Mã Lai Bacan"] = "btj",
["Tiếng Mã Lai Brunei"] = "kxd",
["Tiếng Mã Lai Bắc Maluku"] = "max",
["Tiếng Mã Lai Kedah"] = "meo",
["Tiếng Mã Lai Pattani"] = "mfa",
["Tiếng Mã Lai Sarawak"] = "poz-sml",
["Tiếng Mã Lai cổ"] = "omy",
["Tiếng Mã Lai nguyên thủy"] = "poz-mly-pro",
["Tiếng Mã Lai-Chăm nguyên thủy"] = "poz-mcm-pro",
["Tiếng Mã Lai-Sumbawa nguyên thủy"] = "poz-msa-pro",
["Tiếng Mã Lai-Đa Đảo Trung Đông nguyên thủy"] = "poz-cet-pro",
["Tiếng Mã Lai-Đa Đảo nguyên thủy"] = "poz-pro",
["Tiếng Mã Lai-Đa Đảo Đông nguyên thủy"] = "pqe-pro",
["Tiếng Mã Liềng"] = "pkt",
["Tiếng Mãn Châu"] = "mnc",
["Tiếng Mòcheno"] = "mhn",
["Tiếng Môn"] = "mnw",
["Tiếng Môn Thái"] = "mnw-tha",
["Tiếng Môn cổ"] = "omx",
["Tiếng Môn nguyên thủy"] = "mkh-mnc-pro",
["Tiếng Môn trung đại"] = "mkh-mmn",
["Tiếng Môn-Khmer nguyên thủy"] = "mkh-pro",
["Tiếng Mông"] = "hmf",
["Tiếng Mông Cổ"] = "mn",
["Tiếng Mông Cổ Khamnigan"] = "ykh",
["Tiếng Mông Cổ cổ điển"] = "cmg",
["Tiếng Mông Cổ nguyên thủy"] = "xgn-pro",
["Tiếng Mông Cổ trung đại"] = "xng",
["Tiếng Mông Trắng"] = "mww",
["Tiếng Mơ Nâm"] = "moo",
["Tiếng Mường"] = "mtq",
["Tiếng Mạ"] = "cma",
["Tiếng Mảng"] = "zng",
["Tiếng Na Miểu"] = "neo",
["Tiếng Na Uy"] = "no",
["Tiếng Na Uy (Bokmål)"] = "nb",
["Tiếng Na Uy (Nynorsk)"] = "nn",
["Tiếng Nafaanra"] = "nfr",
["Tiếng Naga Chothe"] = "nct",
["Tiếng Naga Maring"] = "nng",
["Tiếng Naga Moyon"] = "nmo",
["Tiếng Naga Thangal"] = "nki",
["Tiếng Naga Trung nguyên thủy"] = "sit-aao-pro",
["Tiếng Nahua nguyên thủy"] = "azc-nah-pro",
["Tiếng Nahuatl"] = "nah",
["Tiếng Nahuatl Temascaltepec"] = "nhv",
["Tiếng Nahuatl cổ điển"] = "nci",
["Tiếng Nakh nguyên thủy"] = "cau-nkh-pro",
["Tiếng Nam Altai"] = "alt",
["Tiếng Nam Amami Ōshima"] = "ams",
["Tiếng Nam Dravida I nguyên thủy"] = "dra-sdo-pro",
["Tiếng Nam Dravida II nguyên thủy"] = "dra-sdt-pro",
["Tiếng Nam Dravida nguyên thủy"] = "dra-sou-pro",
["Tiếng Nam Kolami"] = "nit",
["Tiếng Nam Mansi"] = "mns-sou",
["Tiếng Nam Ndebele"] = "nr",
["Tiếng Nam Sami"] = "sma",
["Tiếng Nam Selkup"] = "sel-sou",
["Tiếng Nam Slavey"] = "xsl",
["Tiếng Nam Thái"] = "sou",
["Tiếng Nam Uzbek"] = "uzs",
["Tiếng Nam Yukaghir"] = "yux",
["Tiếng Nam Á nguyên thủy"] = "aav-pro",
["Tiếng Nam Đảo nguyên thủy"] = "map-pro",
["Tiếng Nam Động"] = "kmc",
["Tiếng Nam Ả Rập cổ"] = "sem-srb",
["Tiếng Nambikwara"] = "nab",
["Tiếng Nanai"] = "gld",
["Tiếng Nankina"] = "nnk",
["Tiếng Napoli"] = "nap",
["Tiếng Naskapi"] = "nsk",
["Tiếng Nateni"] = "ntm",
["Tiếng Naukan"] = "ynk",
["Tiếng Nauru"] = "na",
["Tiếng Navajo"] = "nv",
["Tiếng Ndau"] = "ndc",
["Tiếng Ndogo"] = "ndz",
["Tiếng Ndonga"] = "ng",
["Tiếng Nefusa"] = "jbn",
["Tiếng Negerhollands"] = "dcr",
["Tiếng Negidal"] = "neg",
["Tiếng Nenets lãnh nguyên"] = "yrk-tun",
["Tiếng Nepal"] = "ne",
["Tiếng Newa"] = "new",
["Tiếng Nga"] = "ru",
["Tiếng Nga bồi Taimyr"] = "crp-tpr",
["Tiếng Ngadha"] = "nxg",
["Tiếng Ngalum"] = "szb",
["Tiếng Ngam"] = "nmc",
["Tiếng Ngambay"] = "sba",
["Tiếng Nganasan"] = "nio",
["Tiếng Ngas"] = "anc",
["Tiếng Ngiemboon"] = "nnh",
["Tiếng Ngiyambaa"] = "wyb",
["Tiếng Ngomba"] = "jgo",
["Tiếng Ngombe (Congo)"] = "ngc",
["Tiếng Nguni nguyên thủy"] = "bnt-ngu-pro",
["Tiếng Nguồn"] = "nuo",
["Tiếng Ngô"] = "wuu",
["Tiếng Ngũ Đồn"] = "wuh",
["Tiếng Nha Lang"] = "yrn",
["Tiếng Nheengatu"] = "yrl",
["Tiếng Nhu Nhiên"] = "qfa-xgx-rou",
["Tiếng Nhĩ Tô"] = "ers",
["Tiếng Nhật"] = "ja",
["Tiếng Nhật Bản nguyên thủy"] = "jpx-pro",
["Tiếng Nhật cổ"] = "ojp",
["Tiếng Nias"] = "nia",
["Tiếng Nicobar Car"] = "caq",
["Tiếng Nicobar Nam"] = "nik",
["Tiếng Nicobar Trung"] = "ncb",
["Tiếng Nicobar nguyên thủy"] = "aav-nic-pro",
["Tiếng Niger-Congo nguyên thủy"] = "nic-pro",
["Tiếng Nin-Sahara nguyên thủy"] = "ssa-pro",
["Tiếng Nisga'a"] = "ncg",
["Tiếng Niue"] = "niu",
["Tiếng Nivaclé"] = "cag",
["Tiếng Nivkh"] = "niv",
["Tiếng Nkari"] = "nkz",
["Tiếng Nkonya"] = "nko",
["Tiếng Nobiin"] = "fia",
["Tiếng Nobonob"] = "gaw",
["Tiếng Nogai"] = "nog",
["Tiếng Noon"] = "snf",
["Tiếng Noreia"] = "nrc",
["Tiếng Norman"] = "nrf",
["Tiếng Novgorod cổ"] = "zle-ono",
["Tiếng Novial"] = "nov",
["Tiếng Ntcham"] = "bud",
["Tiếng Nubaca"] = "baf",
["Tiếng Nubi"] = "kcn",
["Tiếng Nubia cổ"] = "onw",
["Tiếng Nuer"] = "nus",
["Tiếng Numidia"] = "nxm",
["Tiếng Nupe"] = "nup",
["Tiếng Nuristan nguyên thủy"] = "iir-nur-pro",
["Tiếng Nuu-chah-nulth"] = "nuk",
["Tiếng Nyah Kur"] = "cbn",
["Tiếng Nyaw"] = "nyw",
["Tiếng Nyeu"] = "nyl",
["Tiếng Nyishi"] = "njz",
["Tiếng Nyoro"] = "nyo",
["Tiếng Nyunga"] = "nys",
["Tiếng Nzadi"] = "nzd",
["Tiếng Nùng"] = "nut",
["Tiếng Nùng Vẻn"] = "enc",
["Tiếng Nǀuu"] = "ngh",
["Tiếng Nạp Tây"] = "nxq",
["Tiếng Nữ Chân"] = "juc",
["Tiếng O'odham"] = "ood",
["Tiếng Ocaina"] = "oca",
["Tiếng Occitan"] = "oc",
["Tiếng Occitan cổ"] = "pro",
["Tiếng Ogbronuagum"] = "ogu",
["Tiếng Oghuz cổ sơ kỳ"] = "trk-eog",
["Tiếng Oirat"] = "xwo",
["Tiếng Ojibwe"] = "oj",
["Tiếng Ojibwe Severn"] = "ojs",
["Tiếng Ojibwe Tây"] = "ojw",
["Tiếng Ojibwe Tây Bắc"] = "ojb",
["Tiếng Ojibwe Đông"] = "ojg",
["Tiếng Okanagan"] = "oka",
["Tiếng Okinawa"] = "ryu",
["Tiếng Okinoerabu"] = "okn",
["Tiếng Olukumi"] = "ulb",
["Tiếng Omaha-Ponca"] = "oma",
["Tiếng Omo nguyên thủy"] = "omv-pro",
["Tiếng Omok"] = "omk",
["Tiếng Oneida"] = "one",
["Tiếng Ongota"] = "bxe",
["Tiếng Oriya"] = "or",
["Tiếng Oriya Adiwasi"] = "ort",
["Tiếng Oriya cổ"] = "inc-oor",
["Tiếng Oriya trung đại"] = "inc-mor",
["Tiếng Orma"] = "orc",
["Tiếng Ormu"] = "orz",
["Tiếng Ormur"] = "oru",
["Tiếng Oroch"] = "oac",
["Tiếng Orok"] = "oaa",
["Tiếng Oromo"] = "om",
["Tiếng Oromo Nam"] = "gax",
["Tiếng Oromo Đông"] = "hae",
["Tiếng Oroqen"] = "orh",
["Tiếng Osage"] = "osa",
["Tiếng Osatu"] = "ost",
["Tiếng Osci"] = "osc",
["Tiếng Osing"] = "osi",
["Tiếng Ossetia"] = "os",
["Tiếng Ossetia cổ"] = "oos",
["Tiếng Otomi Mezquital"] = "ote",
["Tiếng Otoro"] = "otr",
["Tiếng Otuke"] = "otu",
["Tiếng Oyda"] = "oyd",
["Tiếng Pa Kô"] = "pac",
["Tiếng Pa'O"] = "blk",
["Tiếng Paeligni"] = "pgn",
["Tiếng Pagu"] = "pgu",
["Tiếng Pahari Mahasu"] = "bfz",
["Tiếng Paharia Kumarbhag"] = "kmj",
["Tiếng Paharia Sauria"] = "mjt",
["Tiếng Paite"] = "pck",
["Tiếng Paiwan"] = "pwn",
["Tiếng Pakan nguyên thủy"] = "mkh-pkn-pro",
["Tiếng Paku"] = "pku",
["Tiếng Pala"] = "plq",
["Tiếng Palau"] = "pau",
["Tiếng Palaung Ruching"] = "pce",
["Tiếng Palaung Rumai"] = "rbb",
["Tiếng Palaung Shwe"] = "pll",
["Tiếng Palaung nguyên thủy"] = "mkh-pal-pro",
["Tiếng Palawano Brooke's Point"] = "plw",
["Tiếng Palenquero"] = "pln",
["Tiếng Pali"] = "pi",
["Tiếng Paliyan"] = "pcf",
["Tiếng Palor"] = "fap",
["Tiếng Pama-Nyungar nguyên thủy"] = "aus-pam-pro",
["Tiếng Pancana"] = "pnp",
["Tiếng Panchpargania"] = "tdb",
["Tiếng Pangasinan"] = "pag",
["Tiếng Pangwala"] = "pgg",
["Tiếng Paniya"] = "pcg",
["Tiếng Papiamento"] = "pap",
["Tiếng Papuma"] = "ppm",
["Tiếng Parachi"] = "prc",
["Tiếng Paraujano"] = "pbg",
["Tiếng Parauk"] = "prk",
["Tiếng Pareci"] = "pab",
["Tiếng Parenga"] = "pcj",
["Tiếng Parthia"] = "xpr",
["Tiếng Parya"] = "paq",
["Tiếng Pashtun"] = "ps",
["Tiếng Pathan nguyên thủy"] = "ira-pat-pro",
["Tiếng Pauna"] = "pnk",
["Tiếng Pawnee"] = "paw",
["Tiếng Pazeh"] = "pzh",
["Tiếng Pear"] = "pcb",
["Tiếng Pear nguyên thủy"] = "mkh-pea-pro",
["Tiếng Pecheneg"] = "xpc",
["Tiếng Pela"] = "bxd",
["Tiếng Pemon"] = "aoc",
["Tiếng Pengo"] = "peg",
["Tiếng Perm nguyên thủy"] = "urj-prm-pro",
["Tiếng Petjo"] = "pey",
["Tiếng Phai"] = "prt",
["Tiếng Phake"] = "phk",
["Tiếng Phalura"] = "phl",
["Tiếng Phi-Á nguyên thủy"] = "afa-pro",
["Tiếng Philippines nguyên thủy"] = "phi-pro",
["Tiếng Phoenicia"] = "phn",
["Tiếng Phong-Kniang"] = "pnx",
["Tiếng Phrygia"] = "xpg",
["Tiếng Phu Thái"] = "pht",
["Tiếng Phuan"] = "phu",
["Tiếng Pháp"] = "fr",
["Tiếng Pháp cổ"] = "fro",
["Tiếng Pháp trung đại"] = "frm",
["Tiếng Phạn"] = "sa",
["Tiếng Phần Lan"] = "fi",
["Tiếng Phổ Hiền"] = "cpx",
["Tiếng Phổ cổ"] = "prg",
["Tiếng Picard"] = "pcd",
["Tiếng Piceni Bắc"] = "nrp",
["Tiếng Piceni Nam"] = "spx",
["Tiếng Piemonte"] = "pms",
["Tiếng Pilagá"] = "plg",
["Tiếng Pinyin"] = "pny",
["Tiếng Pipil"] = "ppl",
["Tiếng Pitjantjatjara"] = "pjt",
["Tiếng Plateau nguyên thủy"] = "nic-plt-pro",
["Tiếng Pnar"] = "pbv",
["Tiếng Pnar-Khasi-Lyngngam nguyên thủy"] = "aav-pkl-pro",
["Tiếng Pohnpei"] = "pon",
["Tiếng Polabia"] = "pox",
["Tiếng Polci"] = "plj",
["Tiếng Ponosakan"] = "pns",
["Tiếng Popoluca cao nguyên"] = "poi",
["Tiếng Potawatomi"] = "pot",
["Tiếng Pothohar"] = "phr",
["Tiếng Prakrit"] = "pra",
["Tiếng Prakrit Ashoka"] = "inc-ash",
["Tiếng Prakrit Niya"] = "pra-niy",
["Tiếng Prakrit Paisaci"] = "inc-psc",
["Tiếng Prakrit Saurasen"] = "psu",
["Tiếng Prasun"] = "prn",
["Tiếng Pucikwar"] = "apq",
["Tiếng Puinave"] = "pui",
["Tiếng Pumpokol"] = "xpm",
["Tiếng Punic"] = "xpu",
["Tiếng Punjab"] = "pa",
["Tiếng Puroik"] = "suv",
["Tiếng Puyuma"] = "pyu",
["Tiếng Pwo Bắc"] = "pww",
["Tiếng Pwo Phrae"] = "kjt",
["Tiếng Pwo Tây"] = "pwo",
["Tiếng Pwo Đông"] = "kjp",
["Tiếng Pà Thẻn"] = "pha",
["Tiếng Pọng"] = "hnu",
["Tiếng Qashqai"] = "qxq",
["Tiếng Qimant"] = "ahg",
["Tiếng Quan Thoại"] = "cmn",
["Tiếng Quapaw"] = "qua",
["Tiếng Quechua"] = "qu",
["Tiếng Quenya"] = "qya",
["Tiếng Quichuañol"] = "mue",
["Tiếng Quinault"] = "qun",
["Tiếng Quiripi"] = "qyp",
["Tiếng Quảng Lâm"] = "aav-qal",
["Tiếng Quảng Đông"] = "yue",
["Tiếng Quốc tế ngữ"] = "eo",
["Tiếng Ra Glai Bắc"] = "rog",
["Tiếng Ra Glai Cát Gia"] = "roc",
["Tiếng Ra Glai Nam"] = "rgs",
["Tiếng Rabha"] = "rah",
["Tiếng Raetia"] = "xrr",
["Tiếng Rajasthan"] = "raj",
["Tiếng Rajbanshi"] = "rjs",
["Tiếng Rakhine"] = "rki",
["Tiếng Rama"] = "rma",
["Tiếng Rangpur"] = "rkt",
["Tiếng Rapa Nui"] = "rap",
["Tiếng Rarotonga"] = "rar",
["Tiếng Rasawa"] = "rac",
["Tiếng Ratagnon"] = "btn",
["Tiếng Raute"] = "rau",
["Tiếng Ravula"] = "yea",
["Tiếng Rawang"] = "raw",
["Tiếng Rejang"] = "rej",
["Tiếng Reli"] = "rei",
["Tiếng Rendille"] = "rel",
["Tiếng Riang Lai"] = "yin",
["Tiếng Rohingya"] = "rhg",
["Tiếng Romagnol"] = "rgn",
["Tiếng Romansh"] = "rm",
["Tiếng Rotuma"] = "rtm",
["Tiếng Rukai"] = "dru",
["Tiếng Rukai nguyên thủy"] = "dru-pro",
["Tiếng Rumani"] = "ro",
["Tiếng Rungus"] = "drg",
["Tiếng Rusnak"] = "rsk",
["Tiếng Rusyn"] = "rue",
["Tiếng Ruthenia cổ"] = "zle-ort",
["Tiếng Rutul"] = "rut",
["Tiếng Rơ Măm"] = "rmx",
["Tiếng Rơ Ngao"] = "ren",
["Tiếng Saanich"] = "str",
["Tiếng Saaroa"] = "sxr",
["Tiếng Saba"] = "saa",
["Tiếng Sabüm"] = "sbo",
["Tiếng Sadri"] = "sck",
["Tiếng Saek"] = "skb",
["Tiếng Saho"] = "ssy",
["Tiếng Saisiyat"] = "xsy",
["Tiếng Saka-Wakhi nguyên thủy"] = "xsc-skw-pro",
["Tiếng Sakizaya"] = "szy",
["Tiếng Salar"] = "slr",
["Tiếng Salish nguyên thủy"] = "sal-pro",
["Tiếng Sama Trung"] = "sml",
["Tiếng Sambal Botolan"] = "sbl",
["Tiếng Sambali"] = "xsb",
["Tiếng Sambalpur"] = "spv",
["Tiếng Sami Akkala"] = "sia",
["Tiếng Sami Inari"] = "smn",
["Tiếng Sami Kildin"] = "sjd",
["Tiếng Sami Skolt"] = "sms",
["Tiếng Sami Ter"] = "sjt",
["Tiếng Sami Ume"] = "sju",
["Tiếng Sami nguyên thủy"] = "smi-pro",
["Tiếng Samo"] = "smq",
["Tiếng Samo Nam"] = "sbd",
["Tiếng Samoa"] = "sm",
["Tiếng Samogitia"] = "sgs",
["Tiếng Samoyed nguyên thủy"] = "syd-pro",
["Tiếng Samtao"] = "stu",
["Tiếng Sangir"] = "sxn",
["Tiếng Sangisar"] = "sgr",
["Tiếng Sango"] = "sg",
["Tiếng Santal"] = "sat",
["Tiếng Saposa"] = "sps",
["Tiếng Saraiki"] = "skr",
["Tiếng Saramacca"] = "srm",
["Tiếng Sardegna"] = "sc",
["Tiếng Sarikol"] = "srh",
["Tiếng Sarmatia nguyên thủy"] = "xsc-sar-pro",
["Tiếng Sasak"] = "sas",
["Tiếng Saurashtra"] = "saz",
["Tiếng Savi"] = "sdg",
["Tiếng Saxon Transylvania"] = "gmw-tsx",
["Tiếng Saxon cổ"] = "osx",
["Tiếng Scots"] = "sco",
["Tiếng Scots trung đại"] = "gmw-msc",
["Tiếng Scythia nguyên thủy"] = "xsc-pro",
["Tiếng Sebat Bet Gurage"] = "sgw",
["Tiếng Sechelt"] = "sec",
["Tiếng Selkup"] = "sel",
["Tiếng Selkup nguyên thủy"] = "sel-pro",
["Tiếng Semai"] = "sea",
["Tiếng Semaq Beri"] = "szc",
["Tiếng Semelai"] = "sza",
["Tiếng Semit Tây nguyên thủy"] = "sem-wes-pro",
["Tiếng Semit nguyên thủy"] = "sem-pro",
["Tiếng Semnam"] = "ssm",
["Tiếng Sena"] = "seh",
["Tiếng Seneca"] = "see",
["Tiếng Senhaja de Srair"] = "sjs",
["Tiếng Senni Humburi"] = "hmb",
["Tiếng Senni Koyraboro"] = "ses",
["Tiếng Senoufo Nyarafolo"] = "sev",
["Tiếng Serbia-Croatia"] = "sh",
["Tiếng Serer"] = "srr",
["Tiếng Seri"] = "sei",
["Tiếng Seze"] = "sze",
["Tiếng Shabak"] = "sdb",
["Tiếng Shabo"] = "sbf",
["Tiếng Shan"] = "shn",
["Tiếng Shebayo"] = "awd-she",
["Tiếng Shekkacho"] = "moy",
["Tiếng Sherpa"] = "xsr",
["Tiếng Shina"] = "scl",
["Tiếng Shina Kohistan"] = "plk",
["Tiếng Shinasha"] = "bwo",
["Tiếng Sholaga"] = "sle",
["Tiếng Shompen"] = "sii",
["Tiếng Shona"] = "sn",
["Tiếng Shor"] = "cjs",
["Tiếng Shughnan"] = "sgh",
["Tiếng Shughnan-Rushan nguyên thủy"] = "ira-shr-pro",
["Tiếng Shughnan-Yazghulom nguyên thủy"] = "ira-shy-pro",
["Tiếng Shughnan-Yazghulom-Munji nguyên thủy"] = "ira-sym-pro",
["Tiếng Shuswap"] = "shs",
["Tiếng Sicel"] = "scx",
["Tiếng Sicily"] = "scn",
["Tiếng Sidamo"] = "sid",
["Tiếng Sikkim"] = "sip",
["Tiếng Silesia"] = "szl",
["Tiếng Siltʼe"] = "stv",
["Tiếng Sinaugoro"] = "snc",
["Tiếng Sindh"] = "sd",
["Tiếng Sinhala"] = "si",
["Tiếng Sioux nguyên thủy"] = "sio-pro",
["Tiếng Siraya"] = "fos",
["Tiếng Sirenik"] = "ysr",
["Tiếng Sirmaur"] = "srx",
["Tiếng Sissala"] = "sld",
["Tiếng Sissano"] = "sso",
["Tiếng Siwi"] = "siz",
["Tiếng Siwu"] = "akp",
["Tiếng Skepi"] = "skw",
["Tiếng Slav Giáo hội"] = "zls-chs",
["Tiếng Slav Giáo hội cổ"] = "cu",
["Tiếng Slav nguyên thủy"] = "sla-pro",
["Tiếng Slav Đông cổ"] = "orv",
["Tiếng Slovak"] = "sk",
["Tiếng Slovak cổ"] = "zlw-osk",
["Tiếng Slovene"] = "sl",
["Tiếng Slovincia"] = "zlw-slv",
["Tiếng Socotra"] = "sqt",
["Tiếng Sogdia"] = "sog",
["Tiếng Sogdia nguyên thủy"] = "ira-sgc-pro",
["Tiếng Sokna"] = "swn",
["Tiếng Solon"] = "tuw-sol",
["Tiếng Solong"] = "aaw",
["Tiếng Somali"] = "so",
["Tiếng Somali nguyên thủy"] = "cus-som-pro",
["Tiếng Soninke"] = "snk",
["Tiếng Sonsorol"] = "sov",
["Tiếng Sora"] = "srb",
["Tiếng Soran"] = "ckb",
["Tiếng Sotho"] = "st",
["Tiếng Sotho Bắc"] = "nso",
["Tiếng Soyot"] = "trk-soy",
["Tiếng Squamish"] = "squ",
["Tiếng Sranan Tongo"] = "srn",
["Tiếng Stau"] = "ero-tau",
["Tiếng Sumer"] = "sux",
["Tiếng Sunda"] = "su",
["Tiếng Sunda cổ"] = "osn",
["Tiếng Suri"] = "suq",
["Tiếng Surjapur"] = "sjp",
["Tiếng Susu"] = "sus",
["Tiếng Svan"] = "sva",
["Tiếng Swahili"] = "sw",
["Tiếng Swazi"] = "ss",
["Tiếng Sylhet"] = "syl",
["Tiếng Syriac cổ điển"] = "syc",
["Tiếng Sán Chay"] = "mlc",
["Tiếng Séc"] = "cs",
["Tiếng Séc cổ"] = "zlw-ocs",
["Tiếng Sô"] = "sss",
["Tiếng Taabwa"] = "tap",
["Tiếng Tabasaran"] = "tab",
["Tiếng Tachawit"] = "shy",
["Tiếng Tadyawan"] = "tdy",
["Tiếng Tafi"] = "tcd",
["Tiếng Tagal Murut"] = "mvv",
["Tiếng Tagalog"] = "tl",
["Tiếng Tagbanwa Calamian"] = "tbk",
["Tiếng Tagdal"] = "tda",
["Tiếng Tagoi"] = "tag",
["Tiếng Tahiti"] = "ty",
["Tiếng Tahltan"] = "tht",
["Tiếng Tai Loi"] = "tlq",
["Tiếng Tai Tây Nam nguyên thủy"] = "tai-swe-pro",
["Tiếng Taivoan"] = "tvx",
["Tiếng Tajik"] = "tg",
["Tiếng Tal"] = "tal",
["Tiếng Tala"] = "tak",
["Tiếng Talossa"] = "tzl",
["Tiếng Talysh"] = "tly",
["Tiếng Tamang Gorkha Đông"] = "tge",
["Tiếng Tamang Tây"] = "tdg",
["Tiếng Tamang Đông"] = "taj",
["Tiếng Tamazight Maroc chuẩn"] = "zgh",
["Tiếng Tamazight Trung Atlas"] = "tzm",
["Tiếng Tamil"] = "ta",
["Tiếng Tamil cổ"] = "oty",
["Tiếng Tamki"] = "tax",
["Tiếng Tammari"] = "tbz",
["Tiếng Tampuan"] = "tpu",
["Tiếng Tanchangya"] = "tnv",
["Tiếng Tangkhul Naga"] = "nmf",
["Tiếng Tangoa"] = "tgp",
["Tiếng Tangut"] = "txg",
["Tiếng Tanimbili"] = "tbe",
["Tiếng Taos"] = "twf",
["Tiếng Tapirapé"] = "taf",
["Tiếng Tara Baka"] = "bdh",
["Tiếng Tarantino"] = "roa-tar",
["Tiếng Tariana"] = "tae",
["Tiếng Tarifit"] = "rif",
["Tiếng Tasawaq"] = "twq",
["Tiếng Tashelhit"] = "shi",
["Tiếng Tat"] = "ttt",
["Tiếng Tat-Do Thái"] = "jdt",
["Tiếng Tatar"] = "tt",
["Tiếng Tatar Crưm"] = "crh",
["Tiếng Tatar Siberia"] = "sty",
["Tiếng Tatuyo"] = "tav",
["Tiếng Taungyo"] = "tco",
["Tiếng Tause"] = "tad",
["Tiếng Tausug"] = "tsg",
["Tiếng Tavoy"] = "tvn",
["Tiếng Tay Dọ"] = "tyj",
["Tiếng Tayma"] = "sem-tay",
["Tiếng Taz"] = "zhx-taz",
["Tiếng Taznatit"] = "grr",
["Tiếng Taíno"] = "tnq",
["Tiếng Tchad nguyên thủy"] = "cdc-pro",
["Tiếng Telugu"] = "te",
["Tiếng Telugu cổ"] = "dra-ote",
["Tiếng Tem"] = "kdh",
["Tiếng Temiar"] = "tea",
["Tiếng Temoq"] = "tmo",
["Tiếng Ten'edn"] = "tnz",
["Tiếng Tengger"] = "tes",
["Tiếng Tenharim"] = "pah",
["Tiếng Tepehua Tlachichilco"] = "tpt",
["Tiếng Tepehuan Bắc"] = "ntp",
["Tiếng Tepehuan Đông Nam"] = "stp",
["Tiếng Teressa"] = "tef",
["Tiếng Teribe"] = "tfr",
["Tiếng Ternate"] = "tft",
["Tiếng Tetserret"] = "tez",
["Tiếng Tetum"] = "tet",
["Tiếng Thachanad"] = "thn",
["Tiếng Thavưng"] = "thm",
["Tiếng Thompson"] = "thp",
["Tiếng Thracia"] = "txh",
["Tiếng Thác Bạt"] = "qfa-xgx-tuo",
["Tiếng Thái"] = "th",
["Tiếng Thái Hàng Tổng"] = "tpo",
["Tiếng Thái Lai"] = "tjl",
["Tiếng Thái Na"] = "tdd",
["Tiếng Thái Trắng"] = "twh",
["Tiếng Thái Tống"] = "soa",
["Tiếng Thái nguyên thủy"] = "tai-pro",
["Tiếng Thái Đen"] = "blt",
["Tiếng Thái Đỏ"] = "tyr",
["Tiếng Thát Mai"] = "smh",
["Tiếng Thượng Kinabatangan"] = "dmg",
["Tiếng Thượng Sorb"] = "hsb",
["Tiếng Thổ"] = "tou",
["Tiếng Thổ Dục Hồn"] = "qfa-xgx-tuh",
["Tiếng Thổ Gia Bắc"] = "tji",
["Tiếng Thổ Gia Nam"] = "tjs",
["Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ"] = "tr",
["Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Anatolia cổ"] = "trk-oat",
["Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Gagauz Balkan"] = "bgx",
["Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman"] = "ota",
["Tiếng Thụy Điển"] = "sv",
["Tiếng Thụy Điển cổ"] = "gmq-osw",
["Tiếng Thủy"] = "swi",
["Tiếng Tiang"] = "tbj",
["Tiếng Tigre"] = "tig",
["Tiếng Tigrinya"] = "ti",
["Tiếng Tindi"] = "tin",
["Tiếng Tipai"] = "nai-tip",
["Tiếng Tippera"] = "tpe",
["Tiếng Tiruray"] = "tiy",
["Tiếng Tiwa"] = "lax",
["Tiếng Tiwi"] = "tiw",
["Tiếng Tiên Ti"] = "qfa-xgx-xbi",
["Tiếng Tlapanec Malinaltepec"] = "tcf",
["Tiếng Tlingit"] = "tli",
["Tiếng Tobi"] = "tox",
["Tiếng Tochari A"] = "xto",
["Tiếng Tochari B"] = "txb",
["Tiếng Tochari nguyên thủy"] = "ine-toc-pro",
["Tiếng Tocho"] = "taz",
["Tiếng Toda"] = "tcx",
["Tiếng Tofa"] = "kim",
["Tiếng Tok Pisin"] = "tpi",
["Tiếng Tokelau"] = "tkl",
["Tiếng Toki Pona"] = "tok",
["Tiếng Tokunoshima"] = "tkn",
["Tiếng Toma"] = "tod",
["Tiếng Tonga"] = "to",
["Tiếng Tonkawa"] = "tqw",
["Tiếng Tooro"] = "ttj",
["Tiếng Torwali"] = "trw",
["Tiếng Toto"] = "txo",
["Tiếng Totonac Papantla"] = "top",
["Tiếng Totonac cao nguyên"] = "tos",
["Tiếng Triqui Chicahuaxtla"] = "trs",
["Tiếng Triqui Copala"] = "trc",
["Tiếng Triqui San Martín Itunyoso"] = "trq",
["Tiếng Triqui nguyên thủy"] = "omq-tri-pro",
["Tiếng Trió"] = "tri",
["Tiếng Triều Châu"] = "nan-tws",
["Tiếng Triều Tiên"] = "ko",
["Tiếng Triều Tiên cổ"] = "oko",
["Tiếng Triều Tiên nguyên thủy"] = "qfa-kor-pro",
["Tiếng Triều Tiên trung đại"] = "okm",
["Tiếng Truku"] = "trv",
["Tiếng Trung Bikol"] = "bcl",
["Tiếng Trung Dusun"] = "dtp",
["Tiếng Trung Mansi"] = "mns-cen",
["Tiếng Trung Nahuatl"] = "nhn",
["Tiếng Trung Nahuatl Huasteca"] = "nch",
["Tiếng Trung Nahuatl Puebla"] = "ncx",
["Tiếng Trung Quốc"] = "zh",
["Tiếng Trà Động"] = "cdy",
["Tiếng Trác Ni"] = "cda",
["Tiếng Tráng"] = "za",
["Tiếng Tráng Nông"] = "zhn",
["Tiếng Tráng Tả Giang"] = "zzj",
["Tiếng Tráng Đức Tĩnh"] = "zyg",
["Tiếng Trát Bá"] = "zhb",
["Tiếng Tsakhur"] = "tkr",
["Tiếng Tsakonia"] = "tsd",
["Tiếng Tsamai"] = "tsb",
["Tiếng Tsat"] = "huq",
["Tiếng Tsez"] = "ddo",
["Tiếng Tshangla"] = "tsj",
["Tiếng Tsimshian"] = "tsi",
["Tiếng Tsonga"] = "ts",
["Tiếng Tsou"] = "tsu",
["Tiếng Tsuut'ina"] = "srs",
["Tiếng Tswana"] = "tn",
["Tiếng Tuamotu"] = "pmt",
["Tiếng Tuareg"] = "tmh",
["Tiếng Tukang Besi Bắc"] = "khc",
["Tiếng Tukang Besi Nam"] = "bhq",
["Tiếng Tuki"] = "bag",
["Tiếng Tulu"] = "tcy",
["Tiếng Tumbuka"] = "tum",
["Tiếng Tungus nguyên thủy"] = "tuw-pro",
["Tiếng Tunica"] = "tun",
["Tiếng Tunni"] = "tqq",
["Tiếng Tupi"] = "tpn",
["Tiếng Tupi cổ"] = "tpw",
["Tiếng Tupi nguyên thủy"] = "tup-pro",
["Tiếng Tupi-Guarani nguyên thủy"] = "tup-gua-pro",
["Tiếng Turk Khorasan"] = "kmz",
["Tiếng Turk Khorezm"] = "zkh",
["Tiếng Turk cổ"] = "otk",
["Tiếng Turk nguyên thủy"] = "trk-pro",
["Tiếng Turkmen"] = "tk",
["Tiếng Turoyo"] = "tru",
["Tiếng Tuva"] = "tyv",
["Tiếng Tuvalu"] = "tvl",
["Tiếng Tuwuli"] = "bov",
["Tiếng Tyap"] = "kcg",
["Tiếng Tzotzil"] = "tzo",
["Tiếng Tà Mun"] = "aav-tam",
["Tiếng Tà Ôi Thượng"] = "tth",
["Tiếng Tày"] = "tyz",
["Tiếng Tày Sa Pa"] = "tys",
["Tiếng Tân Aram Assyria"] = "aii",
["Tiếng Tân Aram Bohtan"] = "bhn",
["Tiếng Tân Aram Chaldea"] = "cld",
["Tiếng Tân Aram Do Thái Barzani"] = "bjf",
["Tiếng Tân Aram Tây"] = "amw",
["Tiếng Tây Abenaki"] = "abe",
["Tiếng Tây Ban Nha"] = "es",
["Tiếng Tây Ban Nha cổ"] = "osp",
["Tiếng Tây Bắc Gbaya"] = "gya",
["Tiếng Tây Bắc Kavkaz nguyên thủy"] = "cau-nwc-pro",
["Tiếng Tây Bồi"] = "tas",
["Tiếng Tây Duyên hải Bajau"] = "bdr",
["Tiếng Tây Frisia"] = "fy",
["Tiếng Tây Huasteca Nahuatl"] = "nhw",
["Tiếng Tây Kayah"] = "kyu",
["Tiếng Tây Makian"] = "mqs",
["Tiếng Tây Tạng"] = "bo",
["Tiếng Tây Tạng Kham"] = "khg",
["Tiếng Tây Tạng cổ điển"] = "xct",
["Tiếng Tây Yugur"] = "ybe",
["Tiếng Tích Bá"] = "sjo",
["Tiếng Tơ Đrá"] = "tdr",
["Tiếng Tương"] = "hsn",
["Tiếng Tấn"] = "cjy",
["Tiếng Tứ Thổ"] = "sit-sit",
["Tiếng Tứ Xuyên"] = "zhx-sic",
["Tiếng U"] = "uuu",
["Tiếng Ubangi nguyên thủy"] = "nic-ubg-pro",
["Tiếng Ubykh"] = "uby",
["Tiếng Udi"] = "udi",
["Tiếng Udihe"] = "ude",
["Tiếng Udmurt"] = "udm",
["Tiếng Uduk"] = "udu",
["Tiếng Ugarit"] = "uga",
["Tiếng Ugong"] = "ugo",
["Tiếng Ugria nguyên thủy"] = "urj-ugr-pro",
["Tiếng Ukraina"] = "uk",
["Tiếng Ulch"] = "ulc",
["Tiếng Ullatan"] = "ull",
["Tiếng Umbria"] = "xum",
["Tiếng Umbundu"] = "umb",
["Tiếng Unami"] = "unm",
["Tiếng Uneapa"] = "bbn",
["Tiếng Urak Lawoi'"] = "urk",
["Tiếng Ural nguyên thủy"] = "urj-pro",
["Tiếng Urali"] = "url",
["Tiếng Urartu"] = "xur",
["Tiếng Urdu"] = "ur",
["Tiếng Uripiv-Wala-Rano-Atchin"] = "upv",
["Tiếng Urubú-Kaapor"] = "urb",
["Tiếng Urum"] = "uum",
["Tiếng Ushojo"] = "ush",
["Tiếng Usui"] = "usi",
["Tiếng Ute-Aztec nguyên thủy"] = "azc-pro",
["Tiếng Uvbie"] = "evh",
["Tiếng Uzbek"] = "uz",
["Tiếng Vaagri Booli"] = "vaa",
["Tiếng Vaghri"] = "vgr",
["Tiếng Varli"] = "vav",
["Tiếng Vasavi"] = "vas",
["Tiếng Venda"] = "ve",
["Tiếng Veneti"] = "xve",
["Tiếng Veneto"] = "vec",
["Tiếng Veps"] = "vep",
["Tiếng Vishava"] = "vis",
["Tiếng Việt"] = "vi",
["Tiếng Việt trung cổ"] = "mkh-mvi",
["Tiếng Việt-Mường nguyên thủy"] = "mkh-vie-pro",
["Tiếng Volapük"] = "vo",
["Tiếng Volsci"] = "xvo",
["Tiếng Volta-Congo nguyên thủy"] = "nic-vco-pro",
["Tiếng Volta-Niger nguyên thủy"] = "alv-von-pro",
["Tiếng Vot"] = "vot",
["Tiếng Vurës"] = "msn",
["Tiếng Võro"] = "vro",
["Tiếng Văn ngôn"] = "lzh",
["Tiếng Waama"] = "wwa",
["Tiếng Waata"] = "ssn",
["Tiếng Wagi"] = "fad",
["Tiếng Wahgi"] = "wgi",
["Tiếng Waimaha"] = "bao",
["Tiếng Waiwai"] = "waw",
["Tiếng Wakhi"] = "wbl",
["Tiếng Wales"] = "cy",
["Tiếng Wales trung đại"] = "wlm",
["Tiếng Wallis"] = "wls",
["Tiếng Wallon"] = "wa",
["Tiếng Wambule"] = "wme",
["Tiếng Wancho"] = "nnp",
["Tiếng Waneci"] = "wne",
["Tiếng War-Jaintia"] = "aml",
["Tiếng Waray"] = "war",
["Tiếng Wardaman"] = "wrr",
["Tiếng Warekena"] = "gae",
["Tiếng Warji"] = "wji",
["Tiếng Wastek"] = "hus",
["Tiếng Wawonii"] = "wow",
["Tiếng Wayampi"] = "oym",
["Tiếng Wayana"] = "way",
["Tiếng Wayuu"] = "guc",
["Tiếng Wemba-Wemba"] = "xww",
["Tiếng Wewaw"] = "wea",
["Tiếng Wiradjuri"] = "wrh",
["Tiếng Wiyot"] = "wiy",
["Tiếng Wobé"] = "wob",
["Tiếng Woiwurrung"] = "wyi",
["Tiếng Wolane"] = "wle",
["Tiếng Wolaytta"] = "wal",
["Tiếng Wolio"] = "wlo",
["Tiếng Wolof"] = "wo",
["Tiếng Wotu"] = "wtw",
["Tiếng Wymysorys"] = "wym",
["Tiếng Xamtanga"] = "xan",
["Tiếng Xavante"] = "xav",
["Tiếng Xhosa"] = "xh",
["Tiếng Xinh Mun"] = "puo",
["Tiếng Xtiêng"] = "sti",
["Tiếng Xtiêng Bù Đeh"] = "stt",
["Tiếng Xârâcùù"] = "ane",
["Tiếng Xơ Đăng"] = "sed",
["Tiếng Yaaku"] = "muu",
["Tiếng Yaeyama"] = "rys",
["Tiếng Yaghnob"] = "yai",
["Tiếng Yakan"] = "yka",
["Tiếng Yakima"] = "yak",
["Tiếng Yakkha"] = "ybh",
["Tiếng Yakut"] = "sah",
["Tiếng Yali Angguruk"] = "yli",
["Tiếng Yami"] = "tao",
["Tiếng Yamphu"] = "ybi",
["Tiếng Yanesha'"] = "ame",
["Tiếng Yanyuwa"] = "jao",
["Tiếng Yao (Nam Mĩ)"] = "sai-yao",
["Tiếng Yao (châu Phi)"] = "yao",
["Tiếng Yap"] = "yap",
["Tiếng Yapunda"] = "yev",
["Tiếng Yazghulom"] = "yah",
["Tiếng Ye'kwana"] = "mch",
["Tiếng Yele"] = "yle",
["Tiếng Yemsa"] = "jnj",
["Tiếng Yevan"] = "yej",
["Tiếng Yiddish"] = "yi",
["Tiếng Yidgha"] = "ydg",
["Tiếng Yidiny"] = "yii",
["Tiếng Yindjibarndi"] = "yij",
["Tiếng Yiwom"] = "gek",
["Tiếng Yogad"] = "yog",
["Tiếng Yola"] = "yol",
["Tiếng Yolmo"] = "scp",
["Tiếng Yom"] = "pil",
["Tiếng Yonaguni"] = "yoi",
["Tiếng Yong"] = "yno",
["Tiếng Yongkom"] = "yon",
["Tiếng Yoron"] = "yox",
["Tiếng Yoruba"] = "yo",
["Tiếng Yoruba nguyên thủy"] = "alv-yor-pro",
["Tiếng Yorubo nguyên thủy"] = "alv-yrd-pro",
["Tiếng Yoy"] = "yoy",
["Tiếng Yugh"] = "yug",
["Tiếng Yukaghir nguyên thủy"] = "qfa-yuk-pro",
["Tiếng Yup'ik"] = "esu",
["Tiếng Yupik Trung Siberia"] = "ess",
["Tiếng Yuri"] = "sai-yri",
["Tiếng Yurok"] = "yur",
["Tiếng Yámana"] = "yag",
["Tiếng Zacatepec Chatino"] = "ctz",
["Tiếng Zaghawa"] = "zag",
["Tiếng Zaiwa"] = "atb",
["Tiếng Zangskar"] = "zau",
["Tiếng Zapotec"] = "zap",
["Tiếng Zapotec Cajonos"] = "zad",
["Tiếng Zapotec Isthmus"] = "zai",
["Tiếng Zapotec Mitla"] = "zaw",
["Tiếng Zapotec Rincón"] = "zar",
["Tiếng Zapotec Rincón Nam"] = "zsr",
["Tiếng Zapotec San Juan Guelavía"] = "zab",
["Tiếng Zapotec Yatee"] = "zty",
["Tiếng Zapotec Yatzachi"] = "zav",
["Tiếng Zapotec Zaniza"] = "zpw",
["Tiếng Zapotec Zoogocho"] = "zpq",
["Tiếng Zapotec nguyên thủy"] = "omq-zpc-pro",
["Tiếng Zarma"] = "dje",
["Tiếng Zarphat"] = "zrp",
["Tiếng Zay"] = "zwa",
["Tiếng Zayse-Zergulla"] = "zay",
["Tiếng Zaza"] = "zza",
["Tiếng Zaza-Goran nguyên thủy"] = "ira-zgr-pro",
["Tiếng Zeeland"] = "zea",
["Tiếng Zenaga"] = "zen",
["Tiếng Zirenkel"] = "zrn",
["Tiếng Zoque Francisco León"] = "zos",
["Tiếng Zou"] = "zom",
["Tiếng Zulu"] = "zu",
["Tiếng Zumbun"] = "jmb",
["Tiếng Äynu"] = "aib",
["Tiếng Ê Đê"] = "rad",
["Tiếng Ông Bối nguyên thủy"] = "qfa-onb-pro",
["Tiếng Önge"] = "oon",
["Tiếng Önge nguyên thủy"] = "qfa-ong-pro",
["Tiếng Övdal"] = "ovd",
["Tiếng Ý"] = "it",
["Tiếng Ý-Do Thái"] = "itk",
["Tiếng Đa Đảo hạt nhân nguyên thủy"] = "poz-pnp-pro",
["Tiếng Đa Đảo nguyên thủy"] = "poz-pol-pro",
["Tiếng Đa Đảo Đông nguyên thủy"] = "poz-pep-pro",
["Tiếng Đan Mạch"] = "da",
["Tiếng Đan Mạch cổ"] = "gmq-oda",
["Tiếng Đài Sơn"] = "zhx-tai",
["Tiếng Đông Abenaki"] = "aaq",
["Tiếng Đông Acipa"] = "acp",
["Tiếng Đông Bontoc"] = "ebk",
["Tiếng Đông Bắc Kavkaz nguyên thủy"] = "cau-nec-pro",
["Tiếng Đông Can"] = "dng",
["Tiếng Đông Futuna"] = "fud",
["Tiếng Đông Hương"] = "sce",
["Tiếng Đông Kayah"] = "eky",
["Tiếng Đông Khanty"] = "kca-eas",
["Tiếng Đông Yugur"] = "yuy",
["Tiếng Đường Uông"] = "zhx-twa",
["Tiếng Đại Tây Dương–Congo nguyên thủy"] = "alv-pro",
["Tiếng Độc Long"] = "duu",
["Tiếng Động-Thủy nguyên thủy"] = "qfa-kms-pro",
["Tiếng Đức"] = "de",
["Tiếng Đức Alemanni"] = "gsw",
["Tiếng Đức Pennsylvania"] = "pdc",
["Tiếng Đức cao địa cổ"] = "goh",
["Tiếng Đức cao địa trung đại"] = "gmh",
["Tiếng Đức Đông Trung"] = "gmw-ecg",
["Tiếng Ơ Đu"] = "tyh",
["Tiếng Ưu Miền"] = "ium",
["Tiếng ǃXóõ"] = "nmn",
["Tiếng Ả Rập"] = "ar",
["Tiếng Ả Rập Ai Cập"] = "arz",
["Tiếng Ả Rập Algérie"] = "arq",
["Tiếng Ả Rập Andalusia"] = "xaa",
["Tiếng Ả Rập Bắc Levant"] = "apc",
["Tiếng Ả Rập Bắc Lưỡng Hà"] = "ayp",
["Tiếng Ả Rập Hijazi"] = "acw",
["Tiếng Ả Rập Iraq"] = "acm",
["Tiếng Ả Rập Juba"] = "pga",
["Tiếng Ả Rập Libya"] = "ayl",
["Tiếng Ả Rập Maroc"] = "ary",
["Tiếng Ả Rập Nam Levant"] = "ajp",
["Tiếng Ả Rập Oman"] = "acx",
["Tiếng Ả Rập Sudan"] = "apd",
["Tiếng Ả Rập Síp"] = "acy",
["Tiếng Ả Rập Tajikistan"] = "abh",
["Tiếng Ả Rập Tchad"] = "shu",
["Tiếng Ả Rập Tunisia"] = "aeb",
["Tiếng Ả Rập Uzbekistan"] = "auz",
["Tiếng Ả Rập vùng Vịnh"] = "afb",
["Tiếng Ấn-Arya nguyên thủy"] = "inc-pro",
["Tiếng Ấn-Iran nguyên thủy"] = "iir-pro",
["Tiếng Ấn-Âu nguyên thủy"] = "ine-pro",
["Tiếng Ỹaroamë"] = "yro",
["Àhàn"] = "ahn",
["Áncá"] = "acb",
["Ömie"] = "aom",
["Đa ngữ"] = "mul",
["ǀXam"] = "xam",
["ǁAni"] = "hnh",
["ǁGana"] = "gnk",
["ǁXegwi"] = "xeg",
["ǂHoan"] = "huc",
["ǃKung"] = "khi-kun",
}
in9qwguxiv3bi05603fxsm22hm2hv82
Mô đun:zh/templates
828
276633
2513123
2252540
2026-08-11T12:26:53Z
Hiyuune
50834
2513123
Scribunto
text/plain
local export = {}
local m_zh = require("Module:zh")
local m_zh_link = require("Module:zh/link")
local function format_Chinese_text(text) return '<span class="Hani" lang="zh">' .. text .. '</span>' end
local function format_rom(text) return text and '<i><span class="tr Latn">' .. text .. '</span></i>' or nil end
local function format_gloss(text) return text and '“' .. text .. '”' or nil end
function export.mention(frame)
return m_zh_link.link(frame, true)
end
function export.der(frame)
local params = {
[1] = { list = true },
["fold"] = { type = "boolean" },
["name"] = {},
["title"] = {},
["hide_pron"] = { type = "boolean" },
}
local args = require("Module:parameters").process(frame:getParent().args, params)
local curr_title = mw.title.getCurrentTitle()
local pagename = curr_title.text
if curr_title.namespace == 0 and pagename ~= "不" then
error("Bản mẫu này lỗi thời. Vui lòng dùng [[Bản mẫu:col3]].")
end
local result = {}
local fold = args["fold"]
local name = args["name"] or "Từ phái sinh của"
local saurus = (curr_title.nsText == "Kho từ vựng")
local title = args["title"] and " (<i>" .. args["title"] .. "</i>)" or ""
local no_transcript = args["hide_pron"]
if args["hide_pron"] then
local m_ts_data = mw.loadData("Module:zh/data/ts")
for _, word in ipairs(args[1]) do
if word then
local formatted_word = {}
if word:match("/") then
for w in mw.text.gsplit(word, "/") do
table.insert(formatted_word, format_Chinese_text("[[" .. w .. "#Tiếng Trung Quốc|" .. w .. "]]"))
end
else
table.insert(formatted_word, format_Chinese_text("[[" .. word .. "#Tiếng Trung Quốc|" .. word .. "]]"))
local word_s = word:gsub(".[\128-\191]*", m_ts_data)
if word_s ~= word then
table.insert(formatted_word, format_Chinese_text("[[" .. word_s .. "#Tiếng Trung Quốc|" .. word_s .. "]]"))
end
end
table.insert(result, table.concat(formatted_word, "/"))
end
end
else
for _, word in ipairs(args[1]) do
local note = word:match(";(.+)")
word = word:match("^[^;]+")
if word then
local colon_pos = word:find(":")
local split_word = colon_pos and {word:sub(1, colon_pos - 1), word:sub(colon_pos + 1)}
or {word}
local slash_pos = split_word[1]:find("/")
local split_word_main = slash_pos and split_word[1]:sub(1, slash_pos - 1) or split_word[1]
if split_word_main ~= pagename then -- synonyms should not be the same as the title
table.insert(result,
m_zh_link.link(frame, nil, split_word, pagename, no_transcript) ..
(note and " (''" .. note .. "'')" or ""))
end
end
end
end
return
require("Module:columns/old").create_table(
(mw.ustring.len(pagename) > 1 and 2 or 3), -- column number
result, -- terms
true, -- alphabetize
"var(--wikt-palette-lavender,#f8f8ff);color:inherit", -- background
(((#result > 72 or fold) and not saurus) and true or false), -- whether to collapse
"columns-bg term-list", -- class applied to table containing terms
name .. " " .. format_Chinese_text(pagename) .. title, -- title
nil, -- column width
nil, -- line start (??)
nil -- lang: not needed
)
end
local lang_abbrev = {
['m'] = 'Quan Thoại',
['c'] = 'Quảng Đông', ['g'] = 'Tiếng Cám', ['h'] = 'Khách Gia', ['j'] = 'Tấn',
['mb'] = 'Mân Bắc', ['md'] = 'Mân Đông', ['px'] = 'Phủ Tiên',
['mn'] = 'Mân Tuyền Chương', ['mn-t'] = 'Triều Châu', ['mn-l'] = 'Mân Lôi Châu',
['w'] = 'Ngô', ['x'] = 'Tương',
}
function export.cls(frame)
local args = frame:getParent().args
local result, categories = {}, {}
local m_zh_cat = require("Module:zh-cat")
local space = '<span style="padding-left:4px; padding-right:4px"> </span>'
for _, combination in ipairs(args) do
local part = mw.text.split(combination, ":")
local note
if #part == 2 then
local dialect = { "" }
local function annotate(main_text, annotation)
return "<span style=\"border-bottom: 1px dotted var(--wikt-palette-black, #202122); cursor:help\" " ..
"title=\"" .. annotation .. "\"><i>" .. main_text .. "</i></span>"
end
for variety in mw.text.gsplit(part[1], ",") do
table.insert(dialect, annotate(variety, lang_abbrev[variety]))
end
note = table.concat(dialect, " ")
else
note = false
require('Module:debug/track')("zh-mw-no-dialect")
end
table.insert(result, m_zh_link.link(frame, nil, { part[2] or part[1], tr = "-" }) .. -- pagename is undefined!
(note or ""))
table.insert(categories, m_zh_cat.categorize("Loại từ:" .. (part[2] or part[1])))
end
return "<span style=\"padding-left:15px; font-size:80%\"><span style=\"background:var(--wikt-palette-cyan, #eaffff);color:inherit\">(''Loại từ'': " ..
table.concat(result, ";" .. space) .. ")</span></span>" ..
(mw.title.getCurrentTitle().nsText == "" and table.concat(categories) or "")
end
function export.wikipedia(frame)
local args = frame:getParent().args
local title = mw.title.getCurrentTitle().text
local wp_data = {
["zh"] = { "tiếng Trung văn viết tiêu chuẩn<sup>[[w:Bạch thoại|?]]</sup>", "zh" },
["cdo"] = { "tiếng Mân Đông", "cdo" },
["gan"] = { "tiếng Cám", "zh" },
["hak"] = { "tiếng Khách Gia", "hak" },
["lzh"] = { "văn ngôn", "zh" },
["nan"] = { "tiếng Mân Nam", "nan" },
["wuu"] = { "tiếng Ngô", "zh" },
["yue"] = { "tiếng Quảng Đông", "zh" },
["en"] = { "tiếng Anh", "en" },
["vi"] = { "tiếng Việt", "vi" },
}
args = args[1] and args or { "zh" }
local result = { '<div class="sister-wikipedia sister-project noprint floatright" style="border: 1px solid #aaa; font-size: 90%; background: var(--background-color-neutral-subtle,#f8f9fa); color: inherit; width: 250px; padding: 4px; text-align: left;"><div style="float: left;">[[File:Wikipedia-logo.png|32px|none|link=|alt=]]</div><div style="margin-left: 40px;">[[Wikipedia]] có ' ..
(args[2] and "bài viết" or "một bài viết") .. ' về:<ul>' }
for _, arg in ipairs(args) do
local lang, pagename = arg:match("(.+):(.+)")
if not pagename then lang, pagename = arg, title end
if lang == "zh-classical" then error("Vui lòng sử dụng lzh thay vì zh-classical.")
elseif lang == "zh-yue" then error("Vui lòng sử dụng yue thay vì zh-yue.")
elseif lang == "zh-min-nan" then error("Vui lòng sử dụng nan thay vì zh-min-nan.") end
local lang_data = wp_data[lang] or error("Không thể nhận diện được ngôn ngữ " .. lang .. "")
local annotation = lang_data[1] or false
if lang == "zh" and not args[2] then
annotation = false
elseif annotation then
annotation = " <span style=\"font-size:80%\">(" .. annotation .. ")</span>"
end
local script = require("Module:languages").getByCode("zh"):findBestScript(pagename):getCode()
table.insert(result, '<li><b class="' .. script .. '" lang="' .. lang_data[2] .. '">[[w:' .. lang .. ':' .. pagename .. '|' .. pagename .. ']]</b>' .. (annotation or "") .. '</li>')
end
table.insert(result, '</ul></div></div>')
return table.concat(result)
end
function export.syn_saurus(frame, kind)
local args = frame:getParent().args
local title = mw.title.getCurrentTitle().text
local word = args[1] or title
local content = mw.title.new("Kho từ vựng:" .. word):getContent()
local temp = kind or "syn"
local template = content:match("{{zh%-" .. temp .. "%-list|([^}]+)}}")
if template and template ~= "" then
local set = {}
for item in mw.text.gsplit(template, "|") do
table.insert(set, item ~= title and item or nil)
end
set["name"] = ((args["name"] or kind) == "ant") and "Antonyms of" or "Synonyms of"
set["title"] = args["title"] or nil
if args["fold"] or #set > 10 then set["fold"] = 1 end
return '<div style="float: right; clear: right; font-size:60%"><span class="plainlinks">[' ..
tostring(mw.uri.fullUrl("Kho từ vựng:" .. word, { ["action"] = "edit" })) ..
' edit]</span></div>' .. frame:expandTemplate{ title = "Template:zh-der", args = set }
else
return ""
end
end
function export.ant_saurus(frame)
return export.syn_saurus(frame, "ant")
end
function export.div(frame)
local args = frame:getParent().args
local m_links = require("Module:links")
local lang = require("Module:languages").getByCode("zh")
local pagename = mw.title.getCurrentTitle().text
local i, result = 1, ""
local function add_link(pagename, description)
local target_page = mw.title.new(pagename .. description)
if target_page.exists and not target_page.isRedirect then
return format_Chinese_text(m_links.language_link{ term = pagename .. description, alt = "~" .. description, lang = lang })
else
return format_Chinese_text("~" .. m_links.language_link{ term = description, lang = lang })
end
end
while args[i] do
if i ~= 1 then result = result .. "''separator ''" end
result = result .. add_link(pagename, args[i])
if i == 1 and args["f"] then
local j = 2
result = result .. "'', formerly ''" .. add_link(pagename, args["f"])
while args["f" .. j] do
result = result .. "'', ''" .. add_link(pagename, args["f" .. j])
j = j + 1
end
end
i = i + 1
end
result = result:gsub("separator", result:match("formerly") and ";" or ",")
return format_Chinese_text("(") .. result .. format_Chinese_text(")")
end
function export.short(frame)
local args = frame:getParent().args
local pinyin = args["tr"] or false
local gloss = args["t"] or false
local nocap = args["nocap"] or frame.args["nocap"] or false
local notext = args["notext"] or false
local comb = args["and"] or false
local ital = frame.args["ital"] or false
local noterm = not args[1] or false
local t, s, tr, anno, word = {}, {}, {}, {}, {}
local start = (ital and "<i>" or "") .. (nocap and "s" or "S") .. "hort for " .. (ital and "</i>" or "")
local cat = require("Module:zh-cat").categorize("short")
if comb then
for _, arg in ipairs(args) do
table.insert(word, m_zh_link.link(frame, nil, { arg }))
end
return start .. table.concat(word, " + ") ..
(gloss and ": " .. format_gloss(gloss) or "") ..
cat
end
for _, arg in ipairs(args) do
local cap = arg:find("^%^")
arg = arg:gsub("^%^", "")
table.insert(t, "[[" .. arg .. "]]")
table.insert(s, "[[" .. m_zh.ts(arg) .. "]]")
if not pinyin then
local extracted_pron, _ = require("Module:zh/extract").extract_pron(arg, "m", cap)
table.insert(tr, extracted_pron)
end
end
local trad = format_Chinese_text(table.concat(t))
local simp = format_Chinese_text(table.concat(s))
pinyin = pinyin ~= "-" and pinyin or (#tr == #t and table.concat(tr, " ") or false)
table.insert(anno, format_rom(pinyin))
table.insert(anno, format_gloss(gloss))
return (notext and "" or start) .. (noterm and "" or trad .. (trad ~= simp and "/" .. simp or "") ..
((pinyin or gloss) and " (" .. table.concat(anno, ", ") .. ")" or "")) .. cat
end
return export
foslajuvwjy8wrjrlj6l0d4hwrvqnrs
a ha
0
277883
2513214
2095058
2026-08-11T15:26:37Z
Hiyuune
50834
2513214
wikitext
text/x-wiki
{{also|Phụ lục:Biến thể của "aha"}}
=={{langname|vi}}==
==={{section|pron}}===
{{vi-pron}}
==={{section|interj}}===
{{vi-interj|head=a ha}}
# [[tiếng|Tiếng]] [[thốt]] ra [[biểu lộ]] sự [[mừng rỡ]], [[tán thưởng]].
#:{{ux|vi|'''A ha''', thắng rồi!}}
#:{{ux|vi|"Chúng mày ơi! Thầy úp được con chó rồi!... '''a ha'''." (NCao; 30)}}
===={{section|trans}}====
{{trans-top|{{pagename}}}}
* {{langname|en}}: {{t+|en|hooray}}
{{trans-bottom}}
==={{section|ref}}===
* {{R:Tratu}}
4so3ub3pnzmajtk2jl19xavezxrwh09
lám
0
282023
2513110
2101957
2026-08-11T12:08:33Z
Hiyuune
50834
2513110
wikitext
text/x-wiki
{{also|Phụ lục:Biến thể của "lam"}}
=={{langname|is}}==
==={{section|pron}}===
* {{rhymes|is|auːm|s=1}}
==={{section|n}}===
{{head|is|Biến thể hình thái danh từ}}
# {{inflection of|is|lá||đat|indef|p}}
=={{langname|sga}}==
==={{section|etym}}===
{{root|sga|ine-pro|*pleh₂-}}
Từ {{inh|sga|cel-pro|*ɸlāmā}} (so sánh với {{cog|cy|llaw}}), từ {{inh|sga|ine-pro|*pl̥h₂meh₂}} (so sánh với {{cog|la|palma}}, tiếng Hy Lạp {{m|grc|παλάμη}}).
==={{section|pron}}===
* {{sga-IPA}}
==={{section|n}}===
{{sga-noun|f|~e|~a|gen2=láime|gen3=~ae}}
# [[bàn tay|Bàn tay]].
# [[cánh tay|Cánh tay]].
===={{section|infl}}====
{{sga-decl-a-fem|láim|gen_sg2=láme
|gen_sg3=lámae}}
===={{section|drv}}====
* {{l|sga|lámann||găng tay}}
===={{section|desc}}====
* {{desc|ga|lámh}}
* {{desc|gv|laue}}
* {{desc|gd|làmh}}
* {{desc|non|lámr|bor=1}}
** {{desc|fo|lámur}}
** {{desc|is|lámur}}
==={{section|mut}}===
{{sga-mutation}}
==={{section|ref}}===
* {{R:DIL|29507}}
=={{langname|clm}}==
==={{section|n}}===
{{head|clm|Danh từ}}
# [[bia|Bia]].
=={{langname|nan-hbl}}==
{{zh-see|攬|poj}}
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|v}}===
{{tyz-verb}}
# [[bỏ sót|Bỏ sót]], [[bỏ rơi]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Lương Bèn}}
n51wskwwu0e9eq00vldro8ozrft290l
ruê̱
0
282024
2513108
2101958
2026-08-11T12:01:55Z
Hiyuune
50834
2513108
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|v}}===
{{tyz-verb}}
# [[vãi|Vãi]], [[rơi vãi]].
# [[chảy|Chảy]].
# [[rơi|Rơi]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Lương Bèn}}
61cenprbuld9m395f8q21pztwgve3yi
au rèng
0
282881
2513106
2104042
2026-08-11T12:01:18Z
Hiyuune
50834
2513106
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|v}}===
{{tyz-verb}}
# [[đổi công|Đổi công]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Hoàng Văn Ma, Lục Văn Pảo, Hoàng Chí}}
ehrgcy8cwny54enpkh2gu2deacmj2ui
au nả
0
282882
2513105
2104043
2026-08-11T12:00:24Z
Hiyuune
50834
2513105
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|v}}===
{{tyz-verb}}
# [[lấy lòng]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Hoàng Văn Ma, Lục Văn Pảo, Hoàng Chí}}
nbvibmtzm9xeettg37t9fo2gjixknl0
ản ngai
0
282885
2513104
2104050
2026-08-11T11:59:57Z
Hiyuune
50834
2513104
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|v}}===
{{tyz-verb}}
# [[ngửa]] (nằm).
==={{section|ref}}===
* {{R:Hoàng Văn Ma, Lục Văn Pảo, Hoàng Chí}}
awqexel8tq55swlxzzexq3pbhg884ld
ản ngạc
0
282886
2513103
2104051
2026-08-11T11:59:25Z
Hiyuune
50834
2513103
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|v}}===
{{tyz-verb}}
# [[ưỡn]] [[nhô]] [[ra]], [[ngả]] [[ra]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Hoàng Văn Ma, Lục Văn Pảo, Hoàng Chí}}
qo0ypdr80pb3ldhvli0wo9pkqkb5xc2
sliếng
0
283150
2513320
2104668
2026-08-12T05:30:43Z
Hiyuune
50834
2513320
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|adj}}===
{{tyz-adj}}
# [[tinh anh|Tinh anh]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Lương Bèn}}
0nlsmoqibog8p7idp74z2wb0yj7yet2
nẩư
0
283151
2513318
2104669
2026-08-12T05:29:36Z
Hiyuune
50834
2513318
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|adj}}===
{{tyz-adj}}
# [[nhẹ|Nhẹ]].
# [[nhanh|Nhanh]], [[mau]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Lương Bèn}}
9vrdizg8iy4pdesw2brx1pcgjgva0mq
pác lẹp
0
283155
2513317
2104674
2026-08-12T05:29:07Z
Hiyuune
50834
2513317
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|adj}}===
{{tyz-adj}}
# [[liến thoắng|Liến thoắng]], [[nhanh]] [[mồm]] [[miệng]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Lương Bèn}}
5tzpdmasgufrzn73zwhat9jb2dut9ww
pja khính
0
283169
2513319
2104701
2026-08-12T05:30:13Z
Hiyuune
50834
2513319
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|n}}===
{{tyz-noun}}
# [[cá xỉnh|Cá xỉnh]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Lương Bèn}}
sckui9cpul3zs5lsh53u9zjrqqrbomx
pja mjàng
0
283170
2513315
2104702
2026-08-12T05:28:29Z
Hiyuune
50834
2513315
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|tyz}}==
==={{section|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{section|n}}===
{{tyz-noun}}
# [[cá mương|Cá mương]].
==={{section|ref}}===
* {{R:Lương Bèn}}
q51fykwrbm2oekump5m7bob7gt4x3e2
Bản mẫu:IPA-lite
10
283498
2513233
2105469
2026-08-11T16:30:24Z
Kateru Zakuro
34522
2513233
wikitext
text/x-wiki
{{#if:{{{8|}}}{{{a|}}}{{{a1|}}}{{{a2|}}}{{{a3|}}}{{{a4|}}}{{{a5|}}}{{{a6|}}}{{{a7|}}}{{{aa|}}}{{{aa1|}}}{{{aa2|}}}{{{aa3|}}}{{{aa4|}}}{{{aa5|}}}{{{aa6|}}}{{{aa7|}}}|{{#invoke:IPA/templates|IPA}}|<!--
-->{{#if:{{{q|}}}|{{qualifier-lite|{{{q|}}}}} |}}<!--
-->[[Wiktionary:IPA|IPA]]<!--
--><sup>([[<!--
-->{{#ifexist:Phụ lục:Cách phát âm trong {{langname-lite|{{{1|vi}}}}}<!--
-->|<!--
-->Phụ lục:{{langname-lite|{{{1|vi}}}}}<!--
-->|<!--
-->w:Âm vị học {{langname-lite|{{{1|vi}}}}}<!--
-->}}<!--
-->|key]])</sup><!--
-->: {{IPAchar-lite|{{{2|}}}|{{{3|}}}|{{{4|}}}|{{{5|}}}|{{{6|}}}|{{{7|}}}|q1={{{q1|}}}|q2={{{q2|}}}|q3={{{q3|}}}|q4={{{q4|}}}|q5={{{q5|}}}|q6={{{q6|}}}|qq1={{{qq1|}}}|qq2={{{qq2|}}}|qq3={{{qq3|}}}|qq4={{{qq4|}}}|qq5={{{qq5|}}}|qq6={{{qq6|}}}|qual1={{{qual1|{{{qual|}}}}}}|qual2={{{qual2|}}}|qual3={{{qual3|}}}|qual4={{{qual4|}}}|qual5={{{qual5|}}}|qual6={{{qual6|}}}|ref1={{{ref1|{{{ref|}}}}}}|ref2={{{ref2|}}}|ref3={{{ref3|}}}|ref4={{{ref4|}}}|ref5={{{ref5|}}}|ref6={{{ref6|}}}}}<!--
-->{{#if:{{{qq|}}}| {{qualifier-lite|{{{qq|}}}}}|}}<!--
-->}}<includeonly>[[Thể loại:Mục từ {{langname-lite|{{{1|vi}}}}} có cách phát âm IPA{{#if:{{{sort|}}}|{{!}}{{{sort|}}}}}]]{{#if:{{{1|{{{lang|}}}}}}||[[Thể loại:Thiếu mã ngôn ngữ/IPA]]}}</includeonly><!--
--><!--[[Category:Pages using lite templates]]--><noinclude>{{documentation}}</noinclude>
sye4cxykzqutkt6ydfu6y20gf7fqzua
Bản mẫu:Jpan-pos/format
10
288827
2513359
2352739
2026-08-12T06:22:15Z
TheHighFighter2
42988
2513359
wikitext
text/x-wiki
<includeonly>{{#switch:{{{1|}}}
|acronym=Từ viết tắt từ chữ đầu
|adj|adjective=Tính từ
|adjective form=Biến thể hình thái tính từ
|adnominal=adnominals
|adv|adverb=Phó từ
|adverb form=Biến thể hình thái phó từ
|affix=Phụ tố
|aux=Trợ động từ
|classifier=Loại từ
|combining form=combining forms
|conjunction=Liên từ
|counter=counters
|ideophonic root=ideophonic roots
|idiom=Thành ngữ
|infix=infixes
|interjection=Thán từ
|iteration mark=iteration marks
|noun=Danh từ
|noun form=Biến thể hình thái danh từ
|numeral=Số từ
|numeral symbol=Ký hiệu số
|particle=Trợ từ
|phrase=Cụm từ
|postposition=Hậu giới từ
|prefix=Tiền tố
|pronoun=Đại từ
|pronoun form=Biến thể hình thái đại từ
|proper|proper noun=Danh từ riêng
|proverb=Tục ngữ
|punctuation mark=Dấu câu
|suffix=Hậu tố
|suffix form=Biến thể hình thái hậu tố
|syllable=Âm tiết
|symbol=Ký hiệu
|verb=Động từ
|verb suru=suru verbs
|verb form=Biến thể hình thái động từ
|#default = {{error|Từ loại không hợp kệ.}}}}</includeonly><noinclude>{{tài liệu}}</noinclude>
oq6582vdyfbqiq8vbdbpqfiap5ox4ks
Mô đun:families/canonical names
828
291753
2513311
2512016
2026-08-12T05:24:29Z
Hiyuune
50834
2513311
Scribunto
text/plain
return {
["Adamawa"] = "alv-ada",
["Admiralty Islands"] = "poz-aay",
["Aizi"] = "kro-aiz",
["Alacalufan"] = "aqa",
["Almora"] = "sit-alm",
["Ao"] = "sit-aao",
["Apachean"] = "apa",
["Arafundi"] = "paa-arf",
["Arai-Samaia"] = "paa-asa",
["Arandic"] = "aus-rnd",
["Arauan"] = "auf",
["Araucanian"] = "sai-ara",
["Nhóm ngôn ngữ Armenia"] = "hyx",
["Arnhem"] = "aus-arn",
["Asturleonese"] = "roa-asl",
["Athabaskan"] = "ath",
["Axioid"] = "tbq-axi",
["Ayere-Ahan"] = "alv-aah",
["Aymaran"] = "sai-aym",
["Bafia"] = "bnt-baf",
["Bafo-Bonkeng"] = "bnt-bbo",
["Baga"] = "alv-bag",
["Bagirmi"] = "csu-bgr",
["Baining"] = "paa-bng",
["Bak"] = "alv-bak",
["Baka"] = "nic-nkb",
["Nhóm ngôn ngữ Bali-Sasak-Sumbawa"] = "poz-bss",
["Bambukic"] = "alv-bam",
["Bamileke"] = "bai",
["Banda"] = "bad",
["Bangi-Moi"] = "bnt-bmo",
["Bangi-Ntomba"] = "bnt-bnm",
["Bangi-Tetela"] = "bnt-bte",
["Banyum"] = "alv-bny",
["Barbacoan"] = "sai-bar",
["Bari"] = "sdv-bri",
["Basa"] = "nic-bas",
["Batak"] = "btk",
["Bati-Angba"] = "bnt-bta",
["Be"] = "qfa-onb",
["Beboid"] = "nic-beb",
["Bekwilic"] = "bnt-bek",
["Bena-Kinga"] = "bnt-bki",
["Bendi"] = "nic-ben",
["Beromic"] = "nic-beo",
["Beti"] = "bnt-btb",
["Bhil"] = "inc-bhi",
["Bi-Ka"] = "tbq-bka",
["Bikwin-Jen"] = "alv-bwj",
["Birri-Kresh"] = "csu-bkr",
["Bisoid"] = "tbq-bis",
["Boan"] = "bnt-boa",
["Bodo-Garo"] = "tbq-bdg",
["Boma-Dzing"] = "bnt-bdz",
["Bongo-Bagirmi"] = "csu-bba",
["Bongo-Baka"] = "csu-bbk",
["Boran"] = "sai-bor",
["Botatwe"] = "bnt-bot",
["Bua"] = "alv-bua",
["Buja-Ngombe"] = "bnt-bun",
["Buli-Koma"] = "nic-buk",
["Bunuban"] = "aus-bub",
["Bushoong"] = "bnt-bsh",
["Bwa"] = "nic-bwa",
["Bété"] = "kro-bet",
["Bình thoại"] = "zhx-pin",
["Caddoan"] = "cdd",
["Cahuapanan"] = "sai-cah",
["Cangin"] = "alv-cng",
["Caspian"] = "ira-csp",
["Catacaoan"] = "sai-ctc",
["Catawban"] = "nai-cat",
["Central Banda"] = "bad-cnt",
["Central Delta"] = "nic-cde",
["Central Dravidian"] = "dra-cen",
["Central Great Andamanese"] = "qfa-adc",
["Central Indo-Aryan"] = "inc-cen",
["Central Iranian"] = "ira-cen",
["Central Jê"] = "sai-cje",
["Central Kiranti"] = "sit-kic",
["Central Maluku"] = "poz-cma",
["Central Mande"] = "dmn-mdc",
["Central New South Wales"] = "aus-cww",
["Central Ring"] = "nic-rnc",
["Central Sudanic"] = "csu",
["Central Tano"] = "alv-ctn",
["Central Teke"] = "bnt-tkc",
["Central Tivoid"] = "nic-tvc",
["Cerrado"] = "sai-cer",
["Chaga"] = "bnt-chg",
["Chaga-Taita"] = "bnt-cht",
["Chapacuran"] = "sai-cpc",
["Charruan"] = "sai-crn",
["Chatino"] = "omq-cha",
["Chibchan"] = "cba",
["Chimakuan"] = "chi",
["Chinantecan"] = "omq-chi",
["Chinookan"] = "nai-ckn",
["Chitrali"] = "inc-chi",
["Chocoan"] = "sai-chc",
["Chokwe-Luchazi"] = "bnt-clu",
["Chonan"] = "sai-cho",
["Chumashan"] = "nai-chu",
["Circassian"] = "cau-cir",
["Comorian"] = "bnt-com",
["Continental Celtic"] = "cel-con",
["Coosan"] = "nai-coo",
["Cross River"] = "nic-cri",
["Cuicatec"] = "omq-cui",
["Cupan"] = "azc-cup",
["Dagbani"] = "nic-dag",
["Daju"] = "sdv-daj",
["Dakoid"] = "nic-dak",
["Dakotan"] = "sio-dkt",
["Dalmatian Romance"] = "roa-dal",
["Daly"] = "aus-dal",
["Dargwa"] = "cau-drg",
["Delta Edoid"] = "alv-dlt",
["Dene-Yeniseian"] = "qfa-dny",
["Dhegihan"] = "sio-dhe",
["Dhimalish"] = "sit-dhi",
["Dida"] = "kro-did",
["Dinka-Nuer"] = "sdv-dnu",
["Dogon"] = "qfa-dgn",
["Downriver Phula"] = "tbq-drp",
["Duru"] = "alv-dur",
["Dyirbalic"] = "aus-dyb",
["East Geelvink Bay"] = "paa-egb",
["East Germanic"] = "gme",
["East Manding"] = "dmn-emn",
["East Ometo"] = "omv-eom",
["East Plateau"] = "nic-ple",
["East Tsezian"] = "cau-ets",
["East-West Upper Cross River"] = "nic-uce",
["Eastern Beboid"] = "nic-bbe",
["Eastern Central Sudanic"] = "csu-ecs",
["Eastern Dardic"] = "inc-dre",
["Eastern Gbaya"] = "alv-gbf",
["Eastern Grassfields"] = "nic-gre",
["Eastern Gurunsi"] = "nic-gne",
["Eastern Hindi"] = "inc-hie",
["Eastern Jebel"] = "sdv-eje",
["Eastern Kiranti"] = "sit-kie",
["Eastern Kru"] = "kro-ekr",
["Eastern Ngbaka"] = "nic-nke",
["Eastern Nilotic"] = "sdv-nie",
["Eastern Oti-Volta"] = "nic-eov",
["Eastern Polynesian"] = "poz-pep",
["Eastern Romance"] = "roa-eas",
["Eastern Samur"] = "cau-esm",
["Eastern Sudanic"] = "sdv",
["Ede"] = "alv-ede",
["Edekiri"] = "alv-edk",
["Edo-Esan-Ora"] = "alv-eeo",
["Ekoid"] = "nic-eko",
["Engan"] = "paa-eng",
["Escarpment Dogon"] = "nic-dge",
["Eskimo"] = "esx-esk",
["Fali"] = "alv-fli",
["Finisterre"] = "ngf-fin",
["French Sign Languages"] = "sgn-fsl",
["Frisian"] = "gmw-fri",
["Fula-Wolof"] = "alv-fwo",
["Fur"] = "ssa-fur",
["Furu"] = "nic-fru",
["Ga-Dangme"] = "alv-gda",
["Gallo-Italic"] = "roa-git",
["Garawan"] = "aus-gar",
["Gbanziri"] = "nic-nkg",
["Gbaya"] = "alv-gba",
["Gelao"] = "qfa-gel",
["German Sign Languages"] = "sgn-gsl",
["Ghana-Togo Mountain"] = "alv-gtm",
["Goidelic"] = "cel-gae",
["Gondi"] = "dra-gon",
["Gondi-Kui"] = "dra-gki",
["Gonga"] = "omv-gon",
["Goroka"] = "ngf-gor",
["Nhóm ngôn ngữ Graeco-Phrygia"] = "ine-grp",
["Grassfields"] = "nic-grf",
["Great Andamanese"] = "qfa-adm",
["Great Lakes Bantu"] = "bnt-glb",
["Greater Siangic"] = "sit-gsi",
["Grebo"] = "kro-grb",
["Guahiban"] = "sai-guh",
["Guaicuruan"] = "sai-guc",
["Guang"] = "alv-gng",
["Guianan"] = "sai-gui",
["Gunwinyguan"] = "aus-gun",
["Gur"] = "nic-gur",
["Gurma"] = "nic-grm",
["Gurunsi"] = "nic-gns",
["Halmahera-Cenderawasih"] = "poz-hce",
["Harákmbut"] = "sai-har",
["Harákmbut-Katukinan"] = "sai-hkt",
["Haya-Jita"] = "bnt-haj",
["Highland Phula"] = "tbq-hph",
["Hill Nubian"] = "nub-hil",
["Hispano-Celtic"] = "cel-his",
["Hmong"] = "hmn",
["Hokan"] = "hok",
["Hrusish"] = "sit-hrs",
["Hurro-Urartian"] = "qfa-hur",
["Ibibio-Efik"] = "nic-ief",
["Idomoid"] = "alv-ido",
["Igboid"] = "alv-igb",
["Ijoid"] = "ijo",
["Insular Indo-Aryan"] = "inc-ins",
["Insular Scandinavian"] = "gmq-ins",
["Inuit"] = "esx-inu",
["Irish Anglo-Norman"] = "gmw-ian",
["Ngữ hệ Iroquois"] = "iro",
["Irula-Muduga"] = "dra-imd",
["Italo-Dalmatian"] = "roa-itd",
["Japanese Sign Languages"] = "sgn-jsl",
["Jarawa"] = "nic-jrw",
["Jarawan"] = "nic-jrn",
["Jarrakan"] = "aus-jar",
["Jera"] = "nic-jer",
["Jicaquean"] = "nai-jcq",
["Jingphoic"] = "sit-jnp",
["Jino"] = "tbq-jin",
["Jirajaran"] = "sai-jir",
["Jogo-Jeri"] = "dmn-jje",
["Jola"] = "alv-jol",
["Jola-Felupe"] = "alv-jfe",
["Jê"] = "sai-jee",
["Ka-Togo"] = "alv-ktg",
["Kaba"] = "csu-kab",
["Kachin-Luic"] = "sit-jpl",
["Kadu"] = "qfa-kad",
["Kainantu-Goroka"] = "paa-kag",
["Kako"] = "bnt-kak",
["Kalahari Khoe"] = "khi-kal",
["Kalamian"] = "phi-kal",
["Kalapuyan"] = "nai-klp",
["Kalenjin"] = "sdv-kln",
["Kambari"] = "nic-kam",
["Kamuku"] = "nic-kmk",
["Karaboro"] = "alv-krb",
["Karnic"] = "aus-kar",
["Kashmiric"] = "inc-kas",
["Katloid"] = "nic-ktl",
["Katukinan"] = "sai-ktk",
["Kavango"] = "bnt-kav",
["Kavango-Southwest Bantu"] = "bnt-ksb",
["Kazhuoish"] = "tbq-kzh",
["Kele"] = "bnt-kel",
["Kele-Tsogo"] = "bnt-kts",
["Keresan"] = "nai-ker",
["Khanty"] = "kca",
["Kho-Bwa"] = "sit-khb",
["Khoe"] = "khi-kho",
["Khoe-Kwadi"] = "khi-kkw",
["Khoekhoe"] = "khi-khk",
["Kikuyu-Kamba"] = "bnt-kka",
["Kilombero"] = "bnt-kil",
["Kim"] = "alv-kim",
["Kimbundu"] = "bnt-kmb",
["Kinnauric"] = "sit-kin",
["Kipchak-Cuman"] = "trk-kcu",
["Kiranti"] = "sit-kir",
["Kissi"] = "alv-kis",
["Kiwaian"] = "paa-kiw",
["Kodagu"] = "dra-kod",
["Kohistani"] = "inc-koh",
["Kolami-Naiki"] = "dra-knk",
["Komisenian"] = "ira-kms",
["Komo-Bira"] = "bnt-kbi",
["Konda-Kui"] = "dra-kki",
["Kongo"] = "bnt-kng",
["Konyak"] = "sit-kon",
["Konyak-Chang"] = "sit-kch",
["Koraga"] = "dra-kor",
["Kpala"] = "nic-nkk",
["Kpwe"] = "bnt-kpw",
["Kra"] = "qfa-kra",
["Kuikuroan"] = "sai-kui",
["Kulango"] = "alv-kul",
["Kuliak"] = "ssa-klk",
["Kunar"] = "inc-kun",
["Kurukh-Malto"] = "dra-kml",
["Kwomtari"] = "paa-kwm",
["Kx'a"] = "khi-kxa",
["Kyirong-Kagate"] = "sit-kyk",
["Kyrgyz-Kipchak"] = "trk-kkp",
["Lagoon"] = "alv-lag",
["Lahoish"] = "tbq-lho",
["Lahuli-Spiti"] = "sit-las",
["Lakes Plain"] = "paa-lkp",
["Lalo"] = "tbq-lal",
["Lampungic"] = "poz-lgx",
["Land Dayak"] = "day",
["Lawoish"] = "tbq-lwo",
["Lebonya"] = "bnt-leb",
["Left May"] = "qfa-mal",
["Lega-Binja"] = "bnt-lgb",
["Leko"] = "alv-lek",
["Leko-Nimbari"] = "alv-lni",
["Lenape"] = "del",
["Lencan"] = "nai-len",
["Lendu"] = "csu-lnd",
["Lezghian"] = "cau-lzg",
["Limba"] = "alv-lim",
["Lipo-Lolopo"] = "tbq-llo",
["Lisoish"] = "tbq-lso",
["Logooli-Kuria"] = "bnt-lok",
["Lotuko-Maa"] = "sdv-lma",
["Low German"] = "gmw-lgm",
["Lower Cross River"] = "nic-lcr",
["Lower Sepik"] = "paa-lsp",
["Luba"] = "bnt-lub",
["Luban"] = "bnt-lbn",
["Luish"] = "sit-luu",
["Lunda"] = "bnt-lun",
["Luo"] = "sdv-luo",
["Luwic"] = "ine-luw",
["Macro-Chibchan"] = "qfa-mch",
["Macro-Jê"] = "sai-mje",
["Madang"] = "ngf-mad",
["Madiya"] = "dra-mdy",
["Maiduan"] = "nai-mdu",
["Mairasi"] = "paa-mai",
["Makaa"] = "bnt-mka",
["Makaa-Njem"] = "bnt-mnj",
["Makua"] = "bnt-mak",
["Malayalamoid"] = "dra-mal",
["Malto"] = "dra-mlo",
["Nhóm ngôn ngữ Mambiloid"] = "nic-mmb",
["Mamfe"] = "nic-mam",
["Manding"] = "dmn-man",
["Manding-Jogo"] = "dmn-mjo",
["Manding-Mokole"] = "dmn-mmo",
["Manding-Vai"] = "dmn-mva",
["Manenguba"] = "bnt-mne",
["Mangbetu"] = "csu-maa",
["Mangbutu-Lese"] = "csu-mle",
["Maninka"] = "dmn-mnk",
["Mano-Dan"] = "dmn-mda",
["Mao"] = "omv-mao",
["Mapoyan"] = "sai-map",
["Mari"] = "chm",
["Maringic"] = "sit-mar",
["Masaba-Luhya"] = "bnt-msl",
["Mascoian"] = "sai-mas",
["Mataco-Guaicuru"] = "sai-mgc",
["Matacoan"] = "sai-mtc",
["Mazanderani-Shahmirzadi"] = "ira-msh",
["Mazatecan"] = "omq-maz",
["Mba"] = "nic-mbc",
["Mbaka"] = "nic-nkm",
["Mbam"] = "nic-mba",
["Mbete"] = "bnt-mbt",
["Mbeya"] = "bnt-mby",
["Mbinga"] = "bnt-mbi",
["Mbole-Enya"] = "bnt-mbe",
["Mboshi"] = "bnt-mbo",
["Mboshi-Buja"] = "bnt-mbb",
["Mbugwe-Rangi"] = "bnt-mra",
["Mbum"] = "alv-mbm",
["Mbum-Day"] = "alv-mbd",
["Median"] = "xme",
["Mel"] = "alv-mel",
["Micronesian"] = "poz-mic",
["Midzu"] = "sit-mdz",
["Mijikenda"] = "bnt-mij",
["Mirndi"] = "aus-mir",
["Mississippi Valley Siouan"] = "sio-msv",
["Missouri River Siouan"] = "sio-mor",
["Misumalpan"] = "nai-min",
["Mixe-Zoquean"] = "nai-miz",
["Mokole"] = "dmn-mok",
["Momo"] = "nic-mom",
["Mondzish"] = "sit-mnz",
["Mongo"] = "bnt-mon",
["Mordvinic"] = "urj-mdv",
["Moru-Madi"] = "csu-mma",
["Moré"] = "nic-mre",
["Mruic"] = "sit-mru",
["Muji"] = "tbq-muj",
["Mumuye"] = "alv-mum",
["Mumuye-Yendang"] = "alv-mye",
["Munji-Yidgha"] = "ira-mny",
["Muran"] = "sai-mur",
["Muria"] = "dra-mur",
["Muskogean"] = "nai-mus",
["Mwika"] = "bnt-mwi",
["Mân"] = "zhx-min",
["Mân Nam"] = "zhx-nan",
["Mân nội địa"] = "zhx-inm",
["Mân ven biển"] = "zhx-com",
["Na-Dene"] = "xnd",
["Na-Togo"] = "alv-ntg",
["Nadahup"] = "sai-nad",
["Naic"] = "sit-nax",
["Naish"] = "sit-nas",
["Nalu"] = "alv-nal",
["Nambikwaran"] = "sai-nmk",
["Nanaic"] = "tuw-nan",
["Nandi-Markweta"] = "sdv-nma",
["Nanga-Walo"] = "nic-nwa",
["Nasoid"] = "tbq-nas",
["Ndzem-Bomwali"] = "bnt-ndb",
["Nenets"] = "yrk",
["New Caledonian"] = "poz-cln",
["Newaric"] = "sit-new",
["Ngayarda"] = "aus-nga",
["Ngbaka"] = "nic-ngk",
["Ngbandi"] = "nic-ngd",
["Ngemba"] = "nic-nge",
["Ngondi-Ngiri"] = "bnt-ngn",
["Nguni"] = "bnt-ngu",
["Nilotic"] = "sdv-nil",
["Nimboran"] = "paa-nim",
["Ninzic"] = "nic-nin",
["Nisoish"] = "tbq-nso",
["Nisu"] = "tbq-nis",
["Nkambe"] = "nic-nka",
["North Athabaskan"] = "ath-nor",
["North Bougainville"] = "paa-nbo",
["North Dravidian"] = "dra-nor",
["North Halmahera"] = "paa-nha",
["Nhóm ngôn ngữ Bắc Iroquois"] = "iro-nor",
["North Ometo"] = "omv-nom",
["North Plateau Dogon"] = "nic-npd",
["North Sarawakan"] = "poz-swa",
["North Siberian Turkic"] = "trk-nsb",
["North-Central Vanuatu"] = "poz-vnc",
["North-South Upper Cross River"] = "nic-ucn",
["Northeast Bantu"] = "bnt-bne",
["Northeast Coast Bantu"] = "bnt-ncb",
["Northeastern Neo-Aramaic"] = "sem-nna",
["Northern Eastern Sudanic"] = "sdv-nes",
["Northern Great Andamanese"] = "qfa-adn",
["Northern Gurunsi"] = "nic-gnn",
["Northern Jê"] = "sai-nje",
["Northern Luo"] = "sdv-lon",
["Northern Nuristani"] = "nur-nor",
["Northern Ring"] = "nic-rnn",
["Northern Tivoid"] = "nic-tvn",
["Northern Yeniseian"] = "qfa-yno",
["Northwest Kainji"] = "nic-knn",
["Northwestern Edoid"] = "alv-nwd",
["Northwestern Indo-Aryan"] = "inc-nwe",
["Northwestern Mande"] = "dmn-mnw",
["Nubian"] = "nub",
["Nun"] = "nic-nun",
["Nupe-Gbagyi"] = "alv-ngb",
["Nupoid"] = "alv-nup",
["Nuristani"] = "iir-nur",
["Nusoish"] = "tbq-nus",
["Nwa-Beng"] = "dmn-nbe",
["Nyali"] = "bnt-nya",
["Nyanga-Buyi"] = "bnt-nyb",
["Nyima"] = "sdv-nyi",
["Nyoro-Ganda"] = "bnt-nyg",
["Nyulnyulan"] = "aus-nyu",
["Nyun"] = "alv-nyn",
["Nzebi"] = "bnt-nze",
["Occitano-Romance"] = "roa-ocr",
["Ogoni"] = "nic-ogo",
["Ohio Valley Siouan"] = "sio-ohv",
["Ok"] = "ngf-okk",
["Old South Arabian"] = "sem-osa",
["Ometo"] = "omv-ome",
["Oti-Volta"] = "nic-ovo",
["Oto-Pamean"] = "omq-otp",
["Otomacoan"] = "sai-otm",
["Otomi"] = "oto-otm",
["Otomian"] = "oto",
["Ovambo"] = "bnt-ova",
["Oïl"] = "roa-oil",
["Pacific Coast Athabaskan"] = "ath-pco",
["Pakanic"] = "mkh-pkn",
["Pakawan"] = "nai-pak",
["Palaihnihan"] = "nai-pal",
["Papel"] = "alv-pap",
["Pare"] = "bnt-par",
["Parji-Gadaba"] = "dra-pgd",
["Parukotoan"] = "sai-prk",
["Pashayi"] = "inc-pas",
["Pathan"] = "ira-pat",
["Pauwasi"] = "paa-pau",
["Pekodian"] = "sai-pek",
["Pemongan"] = "sai-pem",
["Pende"] = "bnt-pen",
["Permic"] = "urj-prm",
["Phla-Pherá"] = "alv-pph",
["Phowa"] = "tbq-phw",
["Plains Dogon"] = "nic-pld",
["Plateau Penutian"] = "nai-plp",
["Pomeranian"] = "zlw-pom",
["Pomo-Bomwali"] = "bnt-pob",
["Pomoan"] = "nai-pom",
["Popolocan"] = "omq-pop",
["Potou-Tano"] = "alv-ptn",
["Prakrit"] = "pra",
["Punjabi-Lahnda"] = "inc-pan",
["Qiangic"] = "sit-qia",
["Quan thoại"] = "zhx-man",
["Quảng Châu"] = "zhx-yue",
["Ramu"] = "paa-ram",
["Rashad"] = "nic-ras",
["Rgyalrongic"] = "sit-rgy",
["Rhaeto-Romance"] = "roa-rhe",
["Ring"] = "nic-rng",
["Riverine Phula"] = "tbq-rph",
["Romani"] = "inc-rom",
["Rufiji-Ruvuma"] = "bnt-rur",
["Rukwa"] = "bnt-ruk",
["Rungwe"] = "bnt-run",
["Ruvu"] = "bnt-ruv",
["Ruvuma"] = "bnt-rvm",
["Sabaki"] = "bnt-sab",
["Sabi"] = "bnt-sbi",
["Sahaptian"] = "nai-shp",
["Saharan"] = "ssa-sah",
["Sakan"] = "xsc-sak",
["Sal"] = "tbq-bkj",
["Samo"] = "dmn-sam",
["Samogo"] = "dmn-smg",
["Samur"] = "cau-sam",
["Sanglechi-Ishkashimi"] = "ira-sgi",
["Sara"] = "csu-sar",
["Sawabantu"] = "bnt-saw",
["Sena"] = "bnt-sna",
["Senari"] = "alv-snr",
["Sentani"] = "paa-sen",
["Sere"] = "nic-ser",
["Seuta"] = "bnt-seu",
["Shastan"] = "nai-shs",
["Shi-Havu"] = "bnt-shh",
["Shinaic"] = "inc-shn",
["Shiroro"] = "nic-shi",
["Shona"] = "bnt-sho",
["Shughni-Yazghulami"] = "ira-shy",
["Siberian Turkic"] = "trk-sib",
["Siloid"] = "tbq-sil",
["Sindhi"] = "inc-snd",
["Siouan"] = "sio",
["Siouan-Catawban"] = "nai-sca",
["Sisaala"] = "nic-sis",
["Sko"] = "paa-msk",
["Slavey"] = "den",
["Sogdic"] = "ira-sgc",
["Sogdo-Bactrian"] = "ira-sbc",
["Soko-Kele"] = "bnt-ske",
["Soninke-Bobo"] = "dmn-snb",
["Sorbian"] = "wen",
["Sotho-Tswana"] = "bnt-sts",
["South Bird's Head"] = "ngf-sbh",
["South Bougainville"] = "paa-sbo",
["South Plateau"] = "nic-pls",
["South Siberian Turkic"] = "trk-ssb",
["South Sulawesi"] = "poz-ssw",
["Southeastern Aramaic"] = "sem-ase",
["Southeastern Mande"] = "dmn-mse",
["Southern Bantu"] = "bnt-bso",
["Southern Gbaya"] = "alv-gbs",
["Southern Great Andamanese"] = "qfa-ads",
["Southern Indo-Aryan"] = "inc-sou",
["Southern Jê"] = "sai-sje",
["Southern Luo"] = "sdv-los",
["Southern Nilotic"] = "sdv-nis",
["Southern Nuristani"] = "nur-sou",
["Southern Samur"] = "cau-ssm",
["Southern Yeniseian"] = "qfa-yso",
["Southwest Bantu"] = "bnt-swb",
["Southwest Grassfields"] = "nic-grs",
["Southwestern Edoid"] = "alv-swd",
["Southwestern Mande"] = "dmn-msw",
["Sunda-Sulawesi"] = "poz-sus",
["Suppire-Mamara"] = "alv-sma",
["Susu-Yalunka"] = "dmn-sya",
["Swahili"] = "bnt-swh",
["Ta-Arawakan"] = "awd-taa",
["Tacanan"] = "sai-tac",
["Tagwana-Djimini"] = "alv-tdj",
["Takama"] = "bnt-tkm",
["Takic"] = "azc-tak",
["Talodi"] = "alv-tal",
["Taloid"] = "tbq-tal",
["Taman"] = "sdv-tmn",
["Tamil-Kodagu"] = "dra-tkd",
["Tamil-Malayalam"] = "dra-tml",
["Tamiloid"] = "dra-tam",
["Tangkhul-Maring"] = "sit-tma",
["Tangkic"] = "aus-tnk",
["Tangsa-Nocte"] = "sit-tno",
["Tani"] = "sit-tan",
["Taracahitic"] = "azc-trc",
["Taranoan"] = "sai-tar",
["Tarokoid"] = "nic-tar",
["Tatic"] = "xme-ttc",
["Teke"] = "bnt-tek",
["Teke-Mbede"] = "bnt-tmb",
["Tenda"] = "alv-ten",
["Tequistlatecan"] = "nai-tqn",
["Teso-Turkana"] = "sdv-ttu",
["Tetela"] = "bnt-tet",
["Ticuna-Yuri"] = "sai-tyu",
["Timor-Alor-Pantar"] = "qfa-tap",
["Tocharian"] = "ine-toc",
["Toda-Kota"] = "dra-tkt",
["Tomini-Tolitoli"] = "poz-tot",
["Tor-Kwerba"] = "paa-tkw",
["Torricelli"] = "qfa-tor",
["Totozoquean"] = "nai-tot",
["Trans-New Guinea"] = "ngf",
["Tsezian"] = "cau-tsz",
["Tshangla"] = "sit-tsk",
["Tsimshianic"] = "nai-tsi",
["Tsogo"] = "bnt-tso",
["Tswa-Ronga"] = "bnt-tsr",
["Tucanoan"] = "sai-tuc",
["Tupi-Guarani"] = "tup-gua",
["Tuu"] = "khi-tuu",
["Ubangian"] = "nic-ubg",
["Ugric"] = "urj-ugr",
["Upper Cross River"] = "nic-ucr",
["Upriver Phula"] = "tbq-urp",
["Uru-Chipaya"] = "sai-ucp",
["Utian"] = "nai-utn",
["Vai-Kono"] = "dmn-vak",
["Vainakh"] = "cau-vay",
["Vale"] = "csu-val",
["Venezuelan Cariban"] = "sai-ven",
["Waja-Kam"] = "alv-wjk",
["Ngữ hệ Wakashan"] = "wak",
["Wara-Natyoro"] = "alv-wan",
["Wee"] = "kro-wee",
["West Baltic"] = "bat-wes",
["West Dogon"] = "nic-dgw",
["West Himalayish"] = "sit-whm",
["West Manding"] = "dmn-wmn",
["West Mbam"] = "nic-mbw",
["West Papuan"] = "paa-wpa",
["West Tsezian"] = "cau-wts",
["Western Gbaya"] = "alv-gbw",
["Western Gurunsi"] = "nic-gnw",
["Western Hindi"] = "inc-hiw",
["Western Kiranti"] = "sit-kiw",
["Western Kru"] = "kro-wkr",
["Western Mande"] = "dmn-mdw",
["Western Ngbaka"] = "nic-nkw",
["Western Nilotic"] = "sdv-niw",
["Western Oti-Volta"] = "nic-wov",
["Western Pahari"] = "him",
["Western Ring"] = "nic-rnw",
["Western Samur"] = "cau-wsm",
["Wichí"] = "sai-wic",
["Wintuan"] = "nai-wtq",
["Witotoan"] = "sai-wit",
["Worrorran"] = "aus-wor",
["Yaka"] = "bnt-yak",
["Yam"] = "paa-yam",
["Yambasa"] = "nic-ymb",
["Yangmanic"] = "aus-yng",
["Yanomami"] = "sai-ynm",
["Yasa-Kombe"] = "bnt-yko",
["Yeniseian"] = "qfa-yen",
["Yidinyic"] = "aus-yid",
["Yok-Utian"] = "nai-you",
["Yokuts"] = "yok",
["Yolngu"] = "aus-yol",
["Yom-Nawdm"] = "nic-yon",
["Yoruba"] = "alv-yor",
["Yoruboid"] = "alv-yrd",
["Yuat"] = "paa-yua",
["Yuin-Kuric"] = "aus-yuk",
["Yukian"] = "nai-ykn",
["Yukpan"] = "sai-yuk",
["Yukubenic"] = "nic-ykb",
["Yungur"] = "alv-yun",
["Yupik"] = "ypk",
["Zamba-Binza"] = "bnt-zbi",
["Zamucoan"] = "sai-zam",
["Zan"] = "ccs-zan",
["Zande"] = "znd",
["Zaparoan"] = "sai-zap",
["Zapotec"] = "omq-zpc",
["Zapotecan"] = "omq-zap",
["Zeme"] = "sit-zem",
["constructed"] = "art",
["contact"] = "qfa-cnt",
["creole or pidgin"] = "crp",
["mixed"] = "qfa-mix",
["ngôn ngữ cơ tầng"] = "qfa-sub",
["Ngữ hệ Ainu"] = "qfa-ain",
["Ngữ hệ Algic"] = "aql",
["Ngữ hệ Arawak"] = "awd",
["Ngữ hệ Carib"] = "sai-car",
["Ngữ hệ Chukotka-Kamchatka"] = "qfa-cka",
["Ngữ hệ Dravida"] = "dra",
["Ngữ hệ Hmông-Miền"] = "hmx",
["Ngữ hệ Huarpe"] = "sai-hrp",
["Ngữ hệ Hán-Tạng"] = "sit",
["Ngữ hệ Iwaidja"] = "aus-wdj",
["Ngữ hệ Iwam"] = "paa-iwm",
["Ngữ hệ Jivaro"] = "sai-jiv",
["Ngữ hệ Kartvelia"] = "ccs",
["Ngữ hệ Kiowa-Tanoa"] = "nai-kta",
["Ngữ hệ Kra-Dai"] = "qfa-tak",
["Ngữ hệ Maya"] = "myn",
["Ngữ hệ Mông Cổ"] = "xgn",
["Ngữ hệ Nam Á"] = "aav",
["Ngữ hệ Nam Đảo"] = "map",
["Ngữ hệ Nhật Bản-Lưu Cầu"] = "jpx",
["Ngữ hệ Niger-Congo"] = "nic",
["Ngữ hệ Nin-Sahara"] = "ssa",
["Ngữ hệ Oto-Mangue"] = "omq",
["Ngữ hệ Pama–Nyungar"] = "aus-pam",
["Ngữ hệ Pano-Tacana"] = "sai-pat",
["Ngữ hệ Papua"] = "paa",
["Ngữ hệ Phi-Á"] = "afa",
["Ngữ hệ Quechua"] = "qwe",
["Ngữ hệ Salish"] = "sal",
["Ngữ hệ Sepik"] = "paa-sep",
["Ngữ hệ Thượng Tami"] = "paa-brd",
["Ngữ hệ Tiên Ti-Mông Cổ"] = "qfa-xgs",
["Ngữ hệ Totonac"] = "nai-ttn",
["Ngữ hệ Triều Tiên"] = "qfa-kor",
["Ngữ hệ Tungus"] = "tuw",
["Ngữ hệ Tupi"] = "tup",
["Ngữ hệ Turk"] = "trk",
["Ngữ hệ Tyrseni"] = "qfa-tyn",
["Ngữ hệ Tây Bắc Kavkaz"] = "cau-nwc",
["Ngữ hệ Ural"] = "urj",
["Ngữ hệ Ute-Aztec"] = "azc",
["Ngữ hệ Vascon"] = "euq",
["Ngữ hệ Xinca"] = "nai-xin",
["Ngữ hệ Yukaghir"] = "qfa-yuk",
["Ngữ hệ Yuman-Cochimí"] = "nai-yuc",
["Ngữ hệ vùng vịnh Papua"] = "paa-pag",
["Ngữ hệ Önge"] = "qfa-ong",
["Ngữ hệ Đông Bắc Kavkaz"] = "cau-nec",
["Ngữ hệ Ấn-Âu"] = "ine",
["Ngữ tộc Mixtec"] = "omq-mix",
["Nhóm ngôn ngữ Aari"] = "omv-aro",
["Nhóm ngôn ngữ Abenaki-Penobscot"] = "alg-abp",
["Nhóm ngôn ngữ Abkhaz-Abaza"] = "cau-abz",
["Nhóm ngôn ngữ Ai Cập"] = "egx",
["Nhóm ngôn ngữ Albani"] = "sqj",
["Nhóm ngôn ngữ Algonquin"] = "alg",
["Nhóm ngôn ngữ Alumic"] = "nic-alu",
["Nhóm ngôn ngữ Andic"] = "cau-and",
["Nhóm ngôn ngữ Angami-Pochuri"] = "tbq-anp",
["Nhóm ngôn ngữ Anh"] = "gmw-ang",
["Nhóm ngôn ngữ Anh-Frisia"] = "gmw-afr",
["Nhóm ngôn ngữ Aram"] = "sem-ara",
["Nhóm ngôn ngữ Aram Tây"] = "sem-arw",
["Nhóm ngôn ngữ Aram Đông"] = "sem-are",
["Nhóm ngôn ngữ Arapahoe"] = "alg-ara",
["Nhóm ngôn ngữ Asli"] = "mkh-asl",
["Nhóm ngôn ngữ Atayal"] = "map-ata",
["Nhóm ngôn ngữ Avar-Andic"] = "cau-ava",
["Nhóm ngôn ngữ Bahnar"] = "mkh-ban",
["Nhóm ngôn ngữ Bahnar Bắc"] = "mkh-nbn",
["Nhóm ngôn ngữ Balt-Slav"] = "ine-bsl",
["Nhóm ngôn ngữ Bantoid"] = "nic-bod",
["Nhóm ngôn ngữ Bantoid-Cross"] = "nic-bcr",
["Nhóm ngôn ngữ Bantu"] = "bnt",
["Nhóm ngôn ngữ Basaa"] = "bnt-bsa",
["Nhóm ngôn ngữ Bengal-Assam"] = "inc-bas",
["Nhóm ngôn ngữ Benue-Congo"] = "nic-bco",
["Nhóm ngôn ngữ Berber"] = "ber",
["Nhóm ngôn ngữ Bihar"] = "inc-bih",
["Nhóm ngôn ngữ Bisa-Busa"] = "dmn-bbu",
["Nhóm ngôn ngữ Bod"] = "sit-bdi",
["Nhóm ngôn ngữ Bod Đông"] = "sit-ebo",
["Nhóm ngôn ngữ Britton"] = "cel-bry",
["Nhóm ngôn ngữ Bungku-Tolaki"] = "poz-btk",
["Nhóm ngôn ngữ Bạch"] = "sit-bai",
["Nhóm ngôn ngữ Bạch Bắc"] = "sit-nba",
["Nhóm ngôn ngữ Bắc Bantoid"] = "nic-bdn",
["Nhóm ngôn ngữ Bắc Borneo"] = "poz-bnn",
["Nhóm ngôn ngữ Bắc Lưu Cầu"] = "jpx-nry",
["Nhóm ngôn ngữ Bắc Ấn-Arya"] = "inc-nor",
["Nhóm ngôn ngữ Bắc-Trung Edoid"] = "alv-nce",
["Nhóm ngôn ngữ Bố Ương"] = "qfa-buy",
["Nhóm ngôn ngữ Bối-Cát Triệu"] = "qfa-bej",
["Nhóm ngôn ngữ Bối-Thái"] = "qfa-bet",
["Nhóm ngôn ngữ Canaan"] = "sem-can",
["Nhóm ngôn ngữ Castilla"] = "roa-cas",
["Nhóm ngôn ngữ Celebes"] = "poz-clb",
["Nhóm ngôn ngữ Celt"] = "cel",
["Nhóm ngôn ngữ Celt hải đảo"] = "cel-ins",
["Nhóm ngôn ngữ Chukotka"] = "qfa-ckn",
["Nhóm ngôn ngữ Châu Đại Dương"] = "poz-oce",
["Nhóm ngôn ngữ Chăm"] = "cmc",
["Nhóm ngôn ngữ Cushit"] = "cus",
["Nhóm ngôn ngữ Cơ Tu"] = "mkh-kat",
["Nhóm ngôn ngữ Dard"] = "inc-dar",
["Nhóm ngôn ngữ Dizi"] = "omv-diz",
["Nhóm ngôn ngữ Edoid"] = "alv-edo",
["Nhóm ngôn ngữ Eskimo-Aleut"] = "esx",
["Nhóm ngôn ngữ Ewenic"] = "tuw-ewe",
["Nhóm ngôn ngữ Finn"] = "urj-fin",
["Nhóm ngôn ngữ Gbe"] = "alv-gbe",
["Nhóm ngôn ngữ German"] = "gem",
["Nhóm ngôn ngữ German Biển Bắc"] = "gmw-nsg",
["Nhóm ngôn ngữ German Bắc"] = "gmq",
["Nhóm ngôn ngữ German Tây"] = "gmw",
["Nhóm ngôn ngữ Gruzia-Zan"] = "ccs-gzn",
["Nhóm ngôn ngữ Heiban"] = "alv-hei",
["Nhóm ngôn ngữ Hlai"] = "qfa-lic",
["Nhóm ngôn ngữ Hà Nhì"] = "tbq-han",
["Nhóm ngôn ngữ Hán"] = "zhx",
["Nhóm ngôn ngữ Hán-Bạch"] = "sit-sba",
["Nhóm ngôn ngữ Hạ Franken"] = "gmw-frk",
["Nhóm ngôn ngữ Iberia-Rôman"] = "roa-ibe",
["Nhóm ngôn ngữ Iran"] = "ira",
["Nhóm ngôn ngữ Jukunoid"] = "nic-jkn",
["Nhóm ngôn ngữ Kaili-Pamona"] = "poz-kal",
["Nhóm ngôn ngữ Kainji"] = "nic-knj",
["Nhóm ngôn ngữ Kannada"] = "dra-kan",
["Nhóm ngôn ngữ Karen"] = "kar",
["Nhóm ngôn ngữ Karluk"] = "trk-kar",
["Nhóm ngôn ngữ Kauru"] = "nic-kau",
["Nhóm ngôn ngữ Kham"] = "sit-kha",
["Nhóm ngôn ngữ Khasi"] = "aav-khs",
["Nhóm ngôn ngữ Khmer"] = "mkh-kmr",
["Nhóm ngôn ngữ Khơ Mú"] = "mkh-khm",
["Nhóm ngôn ngữ Kipchak"] = "trk-kip",
["Nhóm ngôn ngữ Kipchak-Bulgar"] = "trk-kbu",
["Nhóm ngôn ngữ Kipchak-Nogai"] = "trk-kno",
["Nhóm ngôn ngữ Koman"] = "ssa-kom",
["Nhóm ngôn ngữ Kru"] = "kro",
["Nhóm ngôn ngữ Kuki-Chin"] = "tbq-kuk",
["Nhóm ngôn ngữ Kurd"] = "ku",
["Nhóm ngôn ngữ Kutubuan"] = "paa-kut",
["Nhóm ngôn ngữ Kwa"] = "alv-kwa",
["Nhóm ngôn ngữ Ladakh-Balti"] = "sit-lab",
["Nhóm ngôn ngữ Lechite"] = "zlw-lch",
["Nhóm ngôn ngữ Liên Mông Cổ"] = "qfa-xgx",
["Nhóm ngôn ngữ Lô Lô"] = "tbq-lol",
["Nhóm ngôn ngữ Lô Lô Bắc"] = "tbq-nlo",
["Nhóm ngôn ngữ Lô Lô Nam"] = "tbq-slo",
["Nhóm ngôn ngữ Lô Lô Đông Nam"] = "tbq-sel",
["Nhóm ngôn ngữ Lô Lô–Miến"] = "tbq-lob",
["Nhóm ngôn ngữ Lưu Cầu"] = "jpx-ryu",
["Nhóm ngôn ngữ Mande"] = "dmn",
["Nhóm ngôn ngữ Manobo"] = "mno",
["Nhóm ngôn ngữ Mansi"] = "mns",
["Nhóm ngôn ngữ Masa"] = "cdc-mas",
["Nhóm ngôn ngữ Media-Parthia"] = "ira-mpr",
["Nhóm ngôn ngữ Mixtec"] = "omq-mxt",
["Nhóm ngôn ngữ Miến"] = "tbq-brm",
["Nhóm ngôn ngữ Miến-Khương"] = "tbq-buq",
["Nhóm ngôn ngữ Miền"] = "hmx-mie",
["Nhóm ngôn ngữ Monguor"] = "mjg",
["Nhóm ngôn ngữ Muna-Buton"] = "poz-mun",
["Nhóm ngôn ngữ Munda"] = "mun",
["Nhóm ngôn ngữ Mã Lai"] = "poz-mly",
["Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Chăm"] = "poz-mcm",
["Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Sumbawa"] = "poz-msa",
["Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo"] = "poz",
["Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Trung-Đông"] = "poz-cet",
["Nhóm ngôn ngữ Mã Lai-Đa Đảo Đông"] = "pqe",
["Nhóm ngôn ngữ Môn"] = "mkh-mnc",
["Nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer"] = "mkh",
["Nhóm ngôn ngữ Mảng"] = "mkh-mng",
["Nhóm ngôn ngữ Nahua"] = "azc-nah",
["Nhóm ngôn ngữ Nahua Durango"] = "azc-dur",
["Nhóm ngôn ngữ Nahua Huasteca"] = "azc-hua",
["Nhóm ngôn ngữ Nakh"] = "cau-nkh",
["Nhóm ngôn ngữ Nam Bantoid"] = "nic-bds",
["Nhóm ngôn ngữ Nam Cushit"] = "cus-sou",
["Nhóm ngôn ngữ Nam Dravida"] = "dra-sou",
["Nhóm ngôn ngữ Nam Dravida I"] = "dra-sdo",
["Nhóm ngôn ngữ Nam Dravida II"] = "dra-sdt",
["Nhóm ngôn ngữ Nam Lưu Cầu"] = "jpx-sry",
["Nhóm ngôn ngữ Nam Mông Cổ"] = "xgn-sou",
["Nhóm ngôn ngữ Nam Ả Rập hiện đại"] = "sem-sar",
["Nhóm ngôn ngữ Nawiki"] = "awd-nwk",
["Nhóm ngôn ngữ Nicobar"] = "aav-nic",
["Nhóm ngôn ngữ Numic"] = "azc-num",
["Nhóm ngôn ngữ Nung"] = "sit-nng",
["Nhóm ngôn ngữ Nyasa"] = "bnt-nys",
["Nhóm ngôn ngữ Nữ Chân"] = "tuw-jrc",
["Nhóm ngôn ngữ Oghur"] = "trk-ogr",
["Nhóm ngôn ngữ Oghuz"] = "trk-ogz",
["Nhóm ngôn ngữ Omo"] = "omv",
["Nhóm ngôn ngữ Ormur-Parachi"] = "ira-orp",
["Nhóm ngôn ngữ Osco-Umbria"] = "itc-sbl",
["Nhóm ngôn ngữ Pahari"] = "inc-pah",
["Nhóm ngôn ngữ Palaung"] = "mkh-pal",
["Nhóm ngôn ngữ Paman"] = "aus-pmn",
["Nhóm ngôn ngữ Pano"] = "sai-pan",
["Nhóm ngôn ngữ Pear"] = "mkh-pea",
["Nhóm ngôn ngữ Philippines"] = "phi",
["Nhóm ngôn ngữ Piman"] = "azc-pim",
["Nhóm ngôn ngữ Plateau"] = "nic-plt",
["Nhóm ngôn ngữ Platoid"] = "nic-pla",
["Nhóm ngôn ngữ Pnar-Khasi-Lyngngam"] = "aav-pkl",
["Nhóm ngôn ngữ Rajasthan"] = "raj",
["Nhóm ngôn ngữ Rôman"] = "roa",
["Nhóm ngôn ngữ Sa Pa-Thái Tây Nam"] = "tai-sap",
["Nhóm ngôn ngữ Sabah"] = "poz-san",
["Nhóm ngôn ngữ Sac-Fox-Kickapoo"] = "alg-sfk",
["Nhóm ngôn ngữ Saka-Wakhi"] = "xsc-skw",
["Nhóm ngôn ngữ Saluan-Banggai"] = "poz-slb",
["Nhóm ngôn ngữ Sama-Bajaw"] = "poz-sbj",
["Nhóm ngôn ngữ Sami"] = "smi",
["Nhóm ngôn ngữ Samoyed"] = "syd",
["Nhóm ngôn ngữ Sarmatia"] = "xsc-sar",
["Nhóm ngôn ngữ Savanna"] = "alv-sav",
["Nhóm ngôn ngữ Scythia"] = "xsc",
["Nhóm ngôn ngữ Selkup"] = "sel",
["Nhóm ngôn ngữ Semit"] = "sem",
["Nhóm ngôn ngữ Semit Ethiopia"] = "sem-eth",
["Nhóm ngôn ngữ Semit Trung"] = "sem-cen",
["Nhóm ngôn ngữ Semit Tây"] = "sem-wes",
["Nhóm ngôn ngữ Semit Tây Bắc"] = "sem-nwe",
["Nhóm ngôn ngữ Semit Đông"] = "sem-eas",
["Nhóm ngôn ngữ Senegambia"] = "alv-sng",
["Nhóm ngôn ngữ Senufo"] = "alv-snf",
["Nhóm ngôn ngữ Shirongol"] = "xgn-shr",
["Nhóm ngôn ngữ Shughni-Roshani"] = "ira-shr",
["Nhóm ngôn ngữ Shughni-Yazghulami-Munji"] = "ira-sym",
["Nhóm ngôn ngữ Sira"] = "bnt-sir",
["Nhóm ngôn ngữ Slav Nam"] = "zls",
["Nhóm ngôn ngữ Slav Tây"] = "zlw",
["Nhóm ngôn ngữ Slav Đông"] = "zle",
["Nhóm ngôn ngữ Somali"] = "cus-som",
["Nhóm ngôn ngữ Songhay"] = "son",
["Nhóm ngôn ngữ Talodi-Heiban"] = "alv-the",
["Nhóm ngôn ngữ Tamang"] = "sit-tam",
["Nhóm ngôn ngữ Tamil-Kannada"] = "dra-tkn",
["Nhóm ngôn ngữ Tangkhul"] = "sit-tng",
["Nhóm ngôn ngữ Tchad"] = "cdc",
["Nhóm ngôn ngữ Telugu"] = "dra-tel",
["Nhóm ngôn ngữ Thái"] = "tai",
["Nhóm ngôn ngữ Thái Bắc"] = "tai-nor",
["Nhóm ngôn ngữ Thái Sùng Tả"] = "tai-cho",
["Nhóm ngôn ngữ Thái Trung tâm"] = "tai-cen",
["Nhóm ngôn ngữ Thái Tây Nam"] = "tai-swe",
["Nhóm ngôn ngữ Thái-Long"] = "sit-cln",
["Nhóm ngôn ngữ Thổ Gia"] = "sit-tja",
["Nhóm ngôn ngữ Timor"] = "poz-tim",
["Nhóm ngôn ngữ Tivoid"] = "nic-tiv",
["Nhóm ngôn ngữ Tiểu Á"] = "ine-ana",
["Nhóm ngôn ngữ Triqui"] = "omq-tri",
["Nhóm ngôn ngữ Trung Cushit"] = "cus-cen",
["Nhóm ngôn ngữ Trung Mông Cổ"] = "xgn-cen",
["Nhóm ngôn ngữ Trung Plateau"] = "nic-plc",
["Nhóm ngôn ngữ Trung Tchad"] = "cdc-cbm",
["Nhóm ngôn ngữ Trung Thái Bình Dương"] = "poz-pcc",
["Nhóm ngôn ngữ Trung-Đông Châu Đại Dương"] = "poz-occ",
["Nhóm ngôn ngữ Tsou"] = "map-tsu",
["Nhóm ngôn ngữ Tulu-Koraga"] = "dra-tlk",
["Nhóm ngôn ngữ Turk chung"] = "trk-cmn",
["Nhóm ngôn ngữ Tày"] = "tai-tay",
["Nhóm ngôn ngữ Tân Aram Trung"] = "sem-cna",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Barito"] = "poz-brw",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Britton"] = "cel-brw",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Iran"] = "ira-nwi",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Bắc Sumatra"] = "poz-nws",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Châu Đại Dương"] = "poz-ocw",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Iran"] = "ira-wes",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Nam Britton"] = "cel-brs",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Nam Iran"] = "ira-swi",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Nam Pama–Nyungar"] = "aus-psw",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Rôman"] = "roa-wes",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Scandinavia"] = "gmq-wes",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Tchad"] = "cdc-wst",
["Nhóm ngôn ngữ Tây Ấn-Aryan"] = "inc-wes",
["Nhóm ngôn ngữ Tạng"] = "sit-tib",
["Nhóm ngôn ngữ Tạng-Miến"] = "tbq",
["Nhóm ngôn ngữ Udeghe"] = "tuw-udg",
["Nhóm ngôn ngữ Việt"] = "mkh-vie",
["Nhóm ngôn ngữ Volta-Congo"] = "nic-vco",
["Nhóm ngôn ngữ Volta-Niger"] = "alv-von",
["Nhóm ngôn ngữ Văn Ma-Thái Tây Nam"] = "tai-wen",
["Nhóm ngôn ngữ Wotu-Wolio"] = "poz-wot",
["Nhóm ngôn ngữ Yekhee"] = "alv-yek",
["Nhóm ngôn ngữ Zaza-Goran"] = "ira-zgr",
["Nhóm ngôn ngữ biệt lập"] = "qfa-iso",
["Nhóm ngôn ngữ gốc Balt"] = "bat",
["Nhóm ngôn ngữ gốc Hy Lạp"] = "grk",
["Nhóm ngôn ngữ gốc Slav"] = "sla",
["Nhóm ngôn ngữ gốc Ý"] = "itc",
["Nhóm ngôn ngữ Ý-Tây Rôman"] = "roa-iwr",
["Nhóm ngôn ngữ Đa Đảo"] = "poz-pol",
["Nhóm ngôn ngữ Đa Đảo hạt nhân"] = "poz-pnp",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Algonquin"] = "alg-eas",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Balt"] = "bat-eas",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Barito"] = "poz-bre",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Bắc Iran"] = "ira-nei",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Cushit"] = "cus-eas",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Cushit Cao nguyên"] = "cus-hec",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Kainji"] = "nic-kne",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Mande"] = "dmn-mde",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Nam Iran"] = "ira-sei",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Nam Solomon"] = "poz-sls",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Scandinavia"] = "gmq-eas",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Tchad"] = "cdc-est",
["Nhóm ngôn ngữ Đông Ấn-Arya"] = "inc-eas",
["Nhóm ngôn ngữ Đại Bạch"] = "sit-mba",
["Nhóm ngôn ngữ Đại Magar"] = "sit-gma",
["Nhóm ngôn ngữ Đại Tây Dương-Congo"] = "alv",
["Nhóm ngôn ngữ Động-Thủy"] = "qfa-kms",
["Nhóm ngôn ngữ Đức cao địa"] = "gmw-hgm",
["Nhóm ngôn ngữ Ả Rập"] = "sem-arb",
["Nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya"] = "inc",
["Nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya cổ"] = "inc-old",
["Nhóm ngôn ngữ Ấn-Arya trung đại"] = "inc-mid",
["Nhóm ngôn ngữ Ấn-Iran"] = "iir",
["not a family"] = "qfa-not",
["sign"] = "sgn",
["Tiếng Hindustan"] = "inc-hnd",
["Nhóm ngôn ngữ Iran trung đại"] = "ira-mid",
}
m4o1q4q2h3lm4lt5zp66tuu6fr0c1ui
Thể loại:Mục từ tiếng Gun
14
292199
2513175
2130805
2026-08-11T14:50:10Z
Kelly zhrm
58416
2513175
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
құмырсқа
0
294608
2513219
2136179
2026-08-11T15:29:52Z
Hiyuune
50834
2513219
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|kk}}==
{{kk-regional|құмырсқа|قۇمىرسقا}}
==={{section|etym}}===
Từ {{inh|kk|trk-pro|*kumursga||kiến}}. Cùng gốc với {{cog|otk|𐰴𐰆𐰢𐰆𐰺𐰽𐰍𐰀|tr=qumursɣa|t=kiến}}, {{cog|ba|ҡырмыҫҡа}}, {{cog|crh|qırmısqa}}, {{cog|ky|кумурска}}, {{cog|kjh|хымысха}}, v.v.
==={{section|n}}===
{{kk-noun}}
# [[kiến|Kiến]].
===={{section|decl}}====
{{kk-decl-noun
|құмырсқа|құмырсқалар
|құмырсқаның|құмырсқалардың
|құмырсқаға|құмырсқаларға
|құмырсқаны|құмырсқаларды
|құмырсқада|құмырсқаларда
|құмырсқадан|құмырсқалардан
|құмырсқамен|құмырсқалармен
}}
{{C|kk|Họ Kiến}}
gcs5ayv80o4zf2zpd5b94storkkivia
亜依子
0
314191
2513273
2208178
2026-08-12T04:40:56Z
WhoAlone
40420
2513273
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
あいこ
0
314192
2513181
2206916
2026-08-11T15:00:59Z
WhoAlone
40420
2513181
wikitext
text/x-wiki
{{also|あいご}}
=={{langname|ja}}==
==={{ĐM|etym}} 1===
{{ja-see|相子|愛顧}}
==={{ĐM|etym}} 2===
===={{ĐM|pr-noun}}====
{{ja-pos|proper}}
# {{ja-def|愛子|藍子|亜依子|亜衣子|愛依子|亜以子|安伊子|会子|亜維子|亞井子|吾衣子|阿唯子|阿易子|亞以子}} {{given name|ja|nữ}}
gguydwnjytbpijldc0lhnhjukr1z82a
𑪠
0
316699
2513490
2259516
2026-08-12T11:10:43Z
TheHighFighter2
42988
2513490
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{đm|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Biểu tượng [[mặt trăng]] và [[mặt trời]] trong hệ chữ [[Soyombo]].
4t3ne3zptls4tcofftwr7qwtjmeqer7
𑪟
0
316700
2513485
2259515
2026-08-12T11:07:05Z
TheHighFighter2
42988
2513485
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{đm|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Biểu tượng kết hợp [[mặt trăng]], [[mặt trời]] và [[lửa]] trong hệ chữ [[Soyombo]], đặt ở đầu câu.
plvlpy97l02ve7ri17n2h9lreq62zk4
𑪢
0
316701
2513484
2261305
2026-08-12T11:06:32Z
TheHighFighter2
42988
2513484
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu chấm loại 2 trong hệ chữ [[Soyombo]].
kejiwnpd53nysclklbad9w91ltpifyo
𑪡
0
316702
2513489
2259517
2026-08-12T11:10:05Z
TheHighFighter2
42988
2513489
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{đm|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu chấm loại 1 trong hệ chữ [[Soyombo]].
hln01ymt51ab2wxa37iz57r2fndf1pu
𑩓
0
316760
2513487
2186357
2026-08-12T11:08:28Z
TheHighFighter2
42988
2513487
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[u]] trong hệ chữ [[Soyombo]].
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
cplmmo3c6z88gusxgrpkvevytjl41mz
𑩔
0
316761
2513479
2186358
2026-08-12T11:03:36Z
TheHighFighter2
42988
2513479
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[e]] trong hệ chữ [[Soyombo]].
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
hefg9jiw4xebou6jnzcq7y1lf3ti4s3
𑩗
0
316764
2513483
2186361
2026-08-12T11:06:04Z
TheHighFighter2
42988
/* */
2513483
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[ai]] trong hệ chữ [[Soyombo]].
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
3h39vgq1pmfnk8i1g53sgunlyj7yypt
𑩘
0
316765
2513482
2186362
2026-08-12T11:05:31Z
TheHighFighter2
42988
2513482
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[au]] trong hệ chữ [[Soyombo]].
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
32liyty0do2fixa838z4ib45ugf6bpk
𑨁
0
316766
2513475
2186363
2026-08-12T11:01:37Z
TheHighFighter2
42988
2513475
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[i]] trong hệ chữ [[Zanabazar]] Vuông.
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
bkjc3m87lvqvkencp5jaigjty4fh3y3
𑨂
0
316767
2513476
2186364
2026-08-12T11:02:03Z
TheHighFighter2
42988
2513476
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[ue]] trong hệ chữ [[Zanabazar]] Vuông.
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
ovyuivxkv5u7m3bc88o5nwklu8ca0l7
𑨃
0
316768
2513477
2186365
2026-08-12T11:02:26Z
TheHighFighter2
42988
2513477
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[u]] trong hệ chữ [[Zanabazar]] Vuông.
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
q9a2veq0itz32yvmxb0md6kjm2knc2g
𑨄
0
316770
2513492
2186367
2026-08-12T11:12:25Z
TheHighFighter2
42988
2513492
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[e]] trong hệ chữ [[Zanabazar]] Vuông.
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
kge0fkpoxfzdwffe5i400ehxfao5zds
𑨆
0
316772
2513486
2186369
2026-08-12T11:07:54Z
TheHighFighter2
42988
2513486
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[o]] trong hệ chữ [[Zanabazar]] Vuông.
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
la426ga9kxzketvl1p1nb3685cgnvd1
𑨈
0
316774
2513488
2186371
2026-08-12T11:09:27Z
TheHighFighter2
42988
2513488
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[au]] trong hệ chữ [[Zanabazar]] Vuông.
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
09ghipmfvezbwmkb3iyyd1iljy60p58
𑨉
0
316775
2513491
2186372
2026-08-12T11:11:40Z
TheHighFighter2
42988
2513491
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
{{-mon-}}
{{character info}}
{{-symbol-}}
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nguyên âm]] [[i]] ngược trong hệ chữ [[Zanabazar]] Vuông.
{{-further-}}
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
t2cyaob7tfw9jhp2f39jvtt8xz95186
đất lành chim đậu
0
332990
2513225
2218177
2026-08-11T15:38:07Z
TheHighFighter2
42988
/* Tục ngữ */
2513225
wikitext
text/x-wiki
== {{langname|vi}} ==
=== {{ĐM|pron}} ===
{{vie-pron}}
=== {{ĐM|proverb}} ===
{{vie-proverb}}
# Chỉ nơi [[yên bình]] có [[điều kiện]] [[thuận lợi]] để [[sống]] và [[phát triển]] [[lâu dài]].
#: {{syn|vi|đất lành chim đỗ, đất ngỗ chim bay}}
#: {{ux|vi|Nơi đây đúng là nơi '''đất lành chim đậu'''.}}
9wx4paq8q4ssvdxsbpfljm6xgfb7cy9
Ử
0
337591
2513351
2225736
2026-08-12T06:08:49Z
TheHighFighter2
42988
2513351
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ thường|ử}}
#[[chữ|Chữ]] [[U]] viết hoa với dấu móc [[◌̛]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see also}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
# Chữ [[Ư]] viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[ửng hồng|'''Ử'''ng hồng]]}}
==={{ĐM|syllable}}===
{{pn}}
#{{see-entry|ử}}
==={{ĐM|see also}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[ɨ˧˩˧]|[ɨː˧˩˧]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ư]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see also}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ư]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[nhửng#Tiếng_Mường|NH'''ỬNG]]|[[những|NHỮNG]]|inline=1}}
==={{ĐM|reference}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|tyj}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyj|Ký hiệu}}
# Ký tự Latinh ''[[Ư]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tay Dọ.
#:{{ux|tyj|[[dả dửn#Tiếng_Tay_Dọ|DẢ D'''Ử'''N]]|[[thuốc|THUỐC]] [[trường sinh|TRƯỜNG SINH]]|inline=1}}
==={{ĐM|reference}}===
*{{R:Sầm Văn Bình}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ư]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[pửa#Tiếng_Tày|P'''Ử'''A]]|[[chán|CHÁN]]|inline=1}}
==={{ĐM|reference}}===
{{R:Lương Bèn}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|EC]]
qdif82u3qbgcf6e1nkg3q15qor5r16y
Ở
0
341597
2513354
2232604
2026-08-12T06:11:40Z
TheHighFighter2
42988
2513354
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ thường|ở}}
#[[chữ|Chữ]] [[O]] viết hoa với dấu móc [[◌̛]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see also}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
# Chữ [[Ơ]] viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[tưởng bở|TƯ'''Ở'''NG B'''Ở''']]}}
==={{ĐM|verb}}===
{{vi-verb}}
#{{see-entry|ở}}
==={{ĐM|prep}}===
{{head|vi|Giới từ}}
#{{see-entry|ở}}
==={{ĐM|see also}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[ə˧˩˧]|[əː˧˩˧]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ơ]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see also}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ơ]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[ẩm ở#Tiếng_Mường|ẨM '''Ở''']]|[[ấm ớ|ẤM Ớ]]|inline=1}}
==={{ĐM|prep}}===
{{head|mtq|Giới từ}}
#{{see-entry|ở}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|tyj}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyj|Ký hiệu}}
# Ký tự Latinh ''[[Ơ]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tay Dọ.
#:{{ux|tyj|[[bưởn#Tiếng_Tay_Dọ|BƯ'''Ở'''N]]|[[mặt trăng|MẶT TRĂNG]]|inline=1}}
==={{ĐM|reference}}===
*{{R:Sầm Văn Bình}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ơ]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[bở#Tiếng_Tày|B'''Ở''']]|[[bướm|BƯỚM]]|inline=1}}
==={{ĐM|reference}}===
*[https://livingdictionaries.app/taiengdictionary/entries/list Từ điển tiếng Tày Bình Liêu] tại Living Dictionaries.
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|DE]]
s6f4e2qzfbt3esk54o9tto3msxva7kn
ႏ
0
342914
2513366
2235501
2026-08-12T06:28:32Z
TheHighFighter2
42988
2513366
wikitext
text/x-wiki
{{also|ႊ|ႈ|ႏ|ႜ|း}}
{{character info}}
=={{langname|rbb}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|rbb|Ký hiệu}}
# {{n-g|Một dấu thanh dùng trong tiếng Palaung Rumai.}}
=={{langname|pll}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|pll|Ký hiệu}}
# {{n-g|Một dấu thanh dùng trong tiếng Palaung Shwe.}}
#:{{uxi|pll|အိူဝ်ႏ|t=Ôi! Ồ! À!}}
liqbtca5wcu9gbzmih28xzsg2bhrod6
Thể loại:Ký hiệu tiếng Palaung Rumai
14
342915
2513367
2463109
2026-08-12T06:28:54Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Palaung Rumai]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Palaung Rumai]] (đã tắt đổi hướng)
2463109
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Ổ
0
346462
2513207
2241335
2026-08-11T15:22:14Z
TheHighFighter2
42988
2513207
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ thường|ổ}}
#[[chữ|Chữ]] [[O]] viết hoa với dấu nón [[◌̂]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see also}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
{{-hanviet-}}
{{đầu}}
*[[塢]]: [[ô]], [[ổ]]
*[[隖]]: [[ổ]]
*[[邬]]: [[ổ]]
*[[𢄓]]: [[ổ]]
*[[鄔]]: [[ổ]]
*[[䃖]]: [[ổ]]
*[[坞]]: [[ổ]]
{{cuối}}
{{-hanviet-t-}}
*[[塢]]: [[ổ]]
*[[鄔]]: [[ổ]]
*[[隖]]: [[ổ]]
{{-nôm-}}
{{đầu}}
*[[塢]]: [[ổ]], [[ủ]], [[ọ]], [[ụ]]
*[[隖]]: [[ổ]]
*[[鄔]]: [[ổ]]
*[[洿]]: [[ổ]], [[ố]], [[ô]]
*[[坞]]: [[ổ]]
{{cuối}}
{{-paro-}}
{{đầu}}
*{{l|vi|O}}
*{{l|vi|Ò}}
*{{l|vi|Ó}}
*{{l|vi|Ỏ}}
*{{l|vi|Õ}}
*{{l|vi|Ọ}}
*{{l|vi|Ô}}
*{{l|vi|Ồ}}
*{{l|vi|Ố}}
*{{l|vi|Ỗ}}
*{{l|vi|Ộ}}
*{{l|vi|Ơ}}
*{{l|vi|Ờ}}
*{{l|vi|Ớ}}
*{{l|vi|Ở}}
*{{l|vi|Ỡ}}
*{{l|vi|Ợ}}
{{cuối}}
{{-desction-}}
{{head|vi|Ký hiệu}}
#Chữ [[Ô]] viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[w:Tổng phổ|T'''Ổ'''NG PH'''Ổ''']]}}
==={{ĐM|noun}}===
{{vi-noun}}
#{{see-entry|ổ}}
==={{ĐM|verb}}===
{{vi-verb}}
#{{see-entry|ổ}}
==={{ĐM|see also}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[o˧˩˧]|[oː˧˩˧]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ô]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see also}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|cma}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{head|cma|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ô]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] ghi lại tiếng Mạ.
#:{{ux|cma|[[ổl#Tiếng_Mạ|'''Ổ'''l]]|[[lửa|Lửa]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Lý Toàn Thắng, Tạ Văn Thông, K'Brêu, K'Bròh|year=1985|title=Ngữ pháp tiếng Kơ Ho|publisher=Sở Văn hóa và Thông tin Lâm Đồng}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mtq|/o³/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ô]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[pổl#Tiếng_Mường|P'''Ổ'''L]]|[[chơi|CHƠI]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|nut}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{head|nut|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ô]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] ghi lại tiếng Nùng.
#:{{ux|cma|[[tổm#Tiếng_Nùng|T'''Ổ'''M]]|[[luộc|LUỘC]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích báo|author=Nguyễn Thu Quỳnh, Trần Thị Nga - Khoa Ngữ văn, ĐHSP – Đại học Thái Nguyên|year=2012|title=Bước đầu tìm hiểu phương thức định danh của các từ ngữ chỉ đồ ăn, thức uống trong tiếng Nùng|journal=Tạp chí Ngôn ngữ và Đời sống}}
=={{langname|tyj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tyj|/o³³/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyj|Ký hiệu}}
#Ký tự Latinh ''[[Ô]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tay Dọ.
#:{{ux|tyj|[[hổm#Tiếng_Tay_Dọ|H'''Ổ'''M]]|[[bóng|BÓNG]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{R:Sầm Văn Bình}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ô]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[slổ#Tiếng_Tày|SL'''Ổ''']]|[[số|SỐ]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
{{catname|Chữ cái|chữ Latinh}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|D4]]
612byxi3joj72ym1mby7d28xe821os7
Ể
0
350771
2513349
2248891
2026-08-12T06:07:20Z
TheHighFighter2
42988
2513349
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ thường|ể}}
#[[chữ|Chữ]] [[E]] viết hoa với dấu nón [[◌̂]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see also}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{đm|paro}}===
{{đầu}}
*{{l|vi|E}}
*{{l|vi|È}}
*{{l|vi|É}}
*{{l|vi|Ẻ}}
*{{l|vi|Ẽ}}
*{{l|vi|Ẹ}}
*{{l|vi|Ê}}
*{{l|vi|Ề}}
*{{l|vi|Ế}}
*{{l|vi|Ễ}}
*{{l|vi|Ệ}}
{{cuối}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
#Chữ [[Ê]] viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[Biển Đông|BI'''Ể'''N ĐÔNG]]}}
==={{ĐM|see also}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[e˧˩˧]|[eː˧˩˧]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ê]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see also}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|cma}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{head|cma|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ê]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] ghi lại tiếng Mạ.
#:{{ux|cma|[[pểs#Tiếng_Mạ|P'''Ể'''S]]|[[dao|DAO]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Lý Toàn Thắng, Tạ Văn Thông, K'Brêu, K'Bròh|year=1985|title=Ngữ pháp tiếng Kơ Ho|publisher=Sở Văn hóa và Thông tin Lâm Đồng}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ê]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[gể#Tiếng_Mường|G'''Ể''']]|[[ghế|GHẾ]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|tyj}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyj|Ký hiệu}}
#Ký tự Latinh ''[[Ê]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tay Dọ.
#:{{ux|tyj|[[quể dao#Tiếng_Tay_Dọ|QU'''Ể''' DAO]]|[[quê nhà|QUÊ NHÀ]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{R:Sầm Văn Bình}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ê]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[niểng#Tiếng_Tày|NI'''Ể'''NG]]|[[gỉ|GỈ]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|C2]]
rnlpoabvdcxv7or7cn6vwfvfq89mbj8
Ẩ
0
355067
2513377
2257842
2026-08-12T06:36:54Z
TheHighFighter2
42988
2513377
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ thường|ẩ}}
#[[chữ|Chữ]] [[A]] viết hoa với dấu nón [[◌̂]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see also}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{đm|paro}}===
{{đầu}}
*{{l|vi|A}}
*{{l|vi|À}}
*{{l|vi|Á}}
*{{l|vi|Ả}}
*{{l|vi|Ã}}
*{{l|vi|Ạ}}
*{{l|vi|Ă}}
*{{l|vi|Ằ}}
*{{l|vi|Ắ}}
*{{l|vi|Ẳ}}
*{{l|vi|Ẵ}}
*{{l|vi|Ặ}}
*{{l|vi|Â}}
*{{l|vi|Ầ}}
*{{l|vi|Ấ}}
*{{l|vi|Ẫ}}
*{{l|vi|Ậ}}
{{cuối}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
#Chữ [[Â]] viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[ẩm|'''Ẩ'''m]]}}
==={{ĐM|see also}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Â]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[ẩl#Tiếng_Mường|'''Ẩ'''l]]|[[nước suối|Nước suối]] [[xiết]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Â]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[cẩu#Tiếng_Tày|C'''Ẩ'''U]]|SỐ [[9]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
{{catname|Chữ cái|chữ Latinh}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|A8]]
bw04lpe3wgfunfj8mak3k24k6em8w41
Tiêu đề không được hỗ trợ/(ToT)/`tilde``tilde``tilde`
0
357071
2513360
2262482
2026-08-12T06:23:28Z
TheHighFighter2
42988
/* Tiếng Nhật */
2513360
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|ja|Ký hiệu|sc=Zsym|nolinkhead=1}}
# {{alt form|ja|(^^)/%7E~~|sc=Zsym|tr=-}}
[[en:Unsupported titles/(ToT)/`tilde``tilde``tilde`]]
r75q9gc7201nwd8wzfafdb4pg3uodi5
Thể loại:Danh từ tiếng Gun
14
357568
2513176
2263515
2026-08-11T14:50:42Z
Kelly zhrm
58416
2513176
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Mô đun:category tree/symbols
828
357831
2513191
2512311
2026-08-11T15:11:20Z
TheHighFighter2
42988
2513191
Scribunto
text/plain
local labels = {}
local raw_categories = {}
-----------------------------------------------------------------------------
-- --
-- LABELS --
-- --
-----------------------------------------------------------------------------
labels["Ký hiệu"] = {
description = "các ký hiệu được viết bằng {{{langname}}}.",
umbrella_parents = "Tất cả",
parents = {{name = "{{{langcat}}}", raw = true}},
}
labels["Dấu câu"] = {
description = "{{{langname}}} glyphs that are added to characters to modify their sounds or meanings.",
parents = {"Ký hiệu"},
}
labels["Han characters"] = {
description = "{{{langname}}} symbols of the Han logographic script, which can represent sounds or convey meanings directly.",
topright = "{{wp|Chinese characters}}",
parents = {"logograms"},
}
labels["ideograms"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent objects, ideas or concepts directly.",
umbrella_parents = "Fundamental",
parents = {"symbols"},
}
labels["iteration marks"] = {
description = "{{{langname}}} glyphs that act as a shorthand for repeated text.",
parents = {"abbreviations", "symbols"},
}
labels["Chữ cái"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent single sounds. Variations of letters, such as letters with diacritics, should also be categorized here.",
parents = {"Ký hiệu"},
}
labels["ligatures"] = {
description = "{{{langname}}} letters that have been combined into a single graphical unit.",
parents = {"symbols"},
}
labels["Văn tự ngữ tố"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent single words or morphemes.",
parents = {"Ký hiệu"},
}
labels["matched pairs"] = {
description = "{{{langname}}} pairs of separate characters that are used together. Example: [[( )]].",
parents = {"symbols"},
}
labels["numeral symbols"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent numerals.",
parents = {"symbols"},
}
labels["punctuation marks"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that indicate structure and organization of writing.",
parents = {"symbols"},
}
labels["syllables"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent groups of sounds. Variations of syllables, such as syllables with diacritics, should also be categorized here.",
parents = {"symbols"},
}
labels["multigraphs"] = {
description = "{{{langname}}} symbols consisting of multiple letters.",
parents = {"symbols"},
}
local function multigraph(name, n)
labels[name] = {
description = "{{{langname}}} symbols consisting of " .. n .. " letters.",
parents = {"multigraphs"},
}
end
multigraph("digraphs", "two")
multigraph("trigraphs", "three")
multigraph("tetragraphs", "four")
multigraph("pentagraphs", "five")
multigraph("hexagraphs", "six")
multigraph("heptagraphs", "seven")
multigraph("octagraphs", "eight")
-- Add 'umbrella_parents' key if not already present.
for key, data in pairs(labels) do
if not data.umbrella_parents then
data.umbrella_parents = "Thể loại con ký hiệu theo ngôn ngữ"
end
end
-----------------------------------------------------------------------------
-- --
-- RAW CATEGORIES --
-- --
-----------------------------------------------------------------------------
raw_categories["Thể loại con ký hiệu theo ngôn ngữ"] = {
description = "Umbrella categories covering topics related to symbols.",
additional = "{{{umbrella_meta_msg}}}",
parents = {
"Siêu thể loại chung",
{name = "Ký hiệu", is_label = true, sort = " "},
},
}
raw_categories["Ký hiệu IPA"] = {
description = "Symbols which are part of the {{w|International Phonetic Alphabet}}.",
additional = "For more information, see [[Wiktionary:About International Phonetic Alphabet]].",
catfix = "mul",
parents = {
{name = "Ký hiệu", is_label = true, lang = "mul"},
},
}
raw_categories["NAPA symbols"] = {
description = "Symbols which are part of the {{w|Americanist phonetic notation|North American Phonetic Alphabet}}.",
catfix = "mul",
parents = {
{name = "symbols", is_label = true, lang = "mul"},
},
}
raw_categories["UPA symbols"] = {
description = "Symbols which are part of the {{w|Uralic Phonetic Alphabet}}.",
catfix = "mul",
parents = {
{name = "symbols", is_label = true, lang = "mul"},
},
}
raw_categories["Ký hiệu đa ngữ"] = {
description = "Thể loại này liệt kê các ký hiệu đa ngữ (các ký hiệu được sử dụng chung trên toàn thế giới).",
catfix = "mul",
parents = {
"Đa ngữ",
"Thể loại:Ký hiệu theo ngôn ngữ",
},
}
raw_categories["Mã ISO"] = {
description = "Thể loại này liệt kê các mã ISO.",
catfix = "mul",
parents = {
"Ký hiệu đa ngữ",
},
}
return {LABELS = labels, RAW_CATEGORIES = raw_categories}
od0xp32jf74bxdh4w3l8mfljfzo3cmz
2513192
2513191
2026-08-11T15:12:24Z
TheHighFighter2
42988
2513192
Scribunto
text/plain
local labels = {}
local raw_categories = {}
-----------------------------------------------------------------------------
-- --
-- LABELS --
-- --
-----------------------------------------------------------------------------
labels["Ký hiệu"] = {
description = "Các ký hiệu được viết bằng {{{langname}}}.",
umbrella_parents = "Tất cả",
parents = {{name = "{{{langcat}}}", raw = true}},
}
labels["Dấu câu"] = {
description = "{{{langname}}} glyphs that are added to characters to modify their sounds or meanings.",
parents = {"Ký hiệu"},
}
labels["Han characters"] = {
description = "{{{langname}}} symbols of the Han logographic script, which can represent sounds or convey meanings directly.",
topright = "{{wp|Chinese characters}}",
parents = {"logograms"},
}
labels["ideograms"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent objects, ideas or concepts directly.",
umbrella_parents = "Fundamental",
parents = {"symbols"},
}
labels["iteration marks"] = {
description = "{{{langname}}} glyphs that act as a shorthand for repeated text.",
parents = {"abbreviations", "symbols"},
}
labels["Chữ cái"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent single sounds. Variations of letters, such as letters with diacritics, should also be categorized here.",
parents = {"Ký hiệu"},
}
labels["ligatures"] = {
description = "{{{langname}}} letters that have been combined into a single graphical unit.",
parents = {"symbols"},
}
labels["Văn tự ngữ tố"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent single words or morphemes.",
parents = {"Ký hiệu"},
}
labels["matched pairs"] = {
description = "{{{langname}}} pairs of separate characters that are used together. Example: [[( )]].",
parents = {"symbols"},
}
labels["numeral symbols"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent numerals.",
parents = {"symbols"},
}
labels["punctuation marks"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that indicate structure and organization of writing.",
parents = {"symbols"},
}
labels["syllables"] = {
description = "{{{langname}}} symbols that represent groups of sounds. Variations of syllables, such as syllables with diacritics, should also be categorized here.",
parents = {"symbols"},
}
labels["multigraphs"] = {
description = "{{{langname}}} symbols consisting of multiple letters.",
parents = {"symbols"},
}
local function multigraph(name, n)
labels[name] = {
description = "{{{langname}}} symbols consisting of " .. n .. " letters.",
parents = {"multigraphs"},
}
end
multigraph("digraphs", "two")
multigraph("trigraphs", "three")
multigraph("tetragraphs", "four")
multigraph("pentagraphs", "five")
multigraph("hexagraphs", "six")
multigraph("heptagraphs", "seven")
multigraph("octagraphs", "eight")
-- Add 'umbrella_parents' key if not already present.
for key, data in pairs(labels) do
if not data.umbrella_parents then
data.umbrella_parents = "Thể loại con ký hiệu theo ngôn ngữ"
end
end
-----------------------------------------------------------------------------
-- --
-- RAW CATEGORIES --
-- --
-----------------------------------------------------------------------------
raw_categories["Thể loại con ký hiệu theo ngôn ngữ"] = {
description = "Umbrella categories covering topics related to symbols.",
additional = "{{{umbrella_meta_msg}}}",
parents = {
"Siêu thể loại chung",
{name = "Ký hiệu", is_label = true, sort = " "},
},
}
raw_categories["Ký hiệu IPA"] = {
description = "Symbols which are part of the {{w|International Phonetic Alphabet}}.",
additional = "For more information, see [[Wiktionary:About International Phonetic Alphabet]].",
catfix = "mul",
parents = {
{name = "Ký hiệu", is_label = true, lang = "mul"},
},
}
raw_categories["NAPA symbols"] = {
description = "Symbols which are part of the {{w|Americanist phonetic notation|North American Phonetic Alphabet}}.",
catfix = "mul",
parents = {
{name = "symbols", is_label = true, lang = "mul"},
},
}
raw_categories["UPA symbols"] = {
description = "Symbols which are part of the {{w|Uralic Phonetic Alphabet}}.",
catfix = "mul",
parents = {
{name = "symbols", is_label = true, lang = "mul"},
},
}
raw_categories["Ký hiệu đa ngữ"] = {
description = "Thể loại này liệt kê các ký hiệu đa ngữ (các ký hiệu được sử dụng chung trên toàn thế giới).",
catfix = "mul",
parents = {
"Đa ngữ",
"Thể loại:Ký hiệu theo ngôn ngữ",
},
}
raw_categories["Mã ISO"] = {
description = "Thể loại này liệt kê các mã ISO.",
catfix = "mul",
parents = {
"Ký hiệu đa ngữ",
},
}
return {LABELS = labels, RAW_CATEGORIES = raw_categories}
e71shijdnd5mmvc6xaf8cnsfdgfxyjj
Ẳ
0
358139
2513375
2265601
2026-08-12T06:35:35Z
TheHighFighter2
42988
2513375
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|mul}}==
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ thường|ẳ}}
#[[chữ|Chữ]] [[A]] viết hoa với dấu nón [[◌̆]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{đm|paro}}===
{{đầu}}
*{{l|vi|A}}
*{{l|vi|À}}
*{{l|vi|Á}}
*{{l|vi|Ả}}
*{{l|vi|Ã}}
*{{l|vi|Ạ}}
*{{l|vi|Ă}}
*{{l|vi|Ằ}}
*{{l|vi|Ắ}}
*{{l|vi|Ẵ}}
*{{l|vi|Ặ}}
*{{l|vi|Â}}
*{{l|vi|Ầ}}
*{{l|vi|Ấ}}
*{{l|vi|Ẩ}}
*{{l|vi|Ẫ}}
*{{l|vi|Ậ}}
{{cuối}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
#Chữ [[Ẳ]] viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[ẳng|'''Ẳ'''ng]]}}
==={{ĐM|see also}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ă]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[bẳm#Tiếng_Mường|B'''Ẳ'''M]]|[[mắm|MẮM]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[Ă]]'' viết hoa với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[đẳm#Tiếng_Tày|Đ'''Ẳ'''M]]|[[chuôi|CHUÔI]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
sagelb13gx0lnaq6zivfhg8zamkati3
Thể loại:Ký hiệu tiếng Miến Điện
14
361860
2513205
2278191
2026-08-11T15:20:24Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Miến Điện]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Miến Điện]] (đã tắt đổi hướng)
2278191
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ẳ
0
363224
2513374
2282766
2026-08-12T06:34:47Z
TheHighFighter2
42988
2513374
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|hoa|Ẳ}}
#[[chữ|Chữ]] [[a]] viết thường với dấu nón [[◌̆]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{đm|paro}}===
{{đầu}}
*{{l|vi|a}}
*{{l|vi|à}}
*{{l|vi|á}}
*{{l|vi|ả}}
*{{l|vi|ã}}
*{{l|vi|ạ}}
*{{l|vi|ă}}
*{{l|vi|ằ}}
*{{l|vi|ắ}}
*{{l|vi|ẵ}}
*{{l|vi|ặ}}
*{{l|vi|â}}
*{{l|vi|ầ}}
*{{l|vi|ấ}}
*{{l|vi|ẩ}}
*{{l|vi|ẫ}}
*{{l|vi|ậ}}
{{cuối}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
#Chữ [[ă]] viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[thẳng cẳng|th'''ẳ'''ng c'''ẳ'''ng]]}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ă]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[pẳn#Tiếng_Mường|p'''ẳ'''n]]|[[ngắn]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ă]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[fẳn fẳn#Tiếng_Tày|f'''ẳ'''n f'''ẳ'''n]]|[[liên tục]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|B3]]
h6b410422fnk14dnh72eq8fu1bvknlw
Thể loại:Ký hiệu tiếng Yoy
14
365552
2513381
2290059
2026-08-12T06:40:07Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Yoy]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Yoy]] (đã tắt đổi hướng)
2290059
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Pwo Phrae
14
365652
2513370
2290197
2026-08-12T06:30:33Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Pwo Phrae]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Pwo Phrae]] (đã tắt đổi hướng)
2290197
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Kuy
14
365757
2513458
2290430
2026-08-12T10:51:02Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Kuy]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Kuy]] (đã tắt đổi hướng)
2290430
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Khün
14
365762
2513204
2290436
2026-08-11T15:19:38Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Khün]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Khün]] (đã tắt đổi hướng)
2290436
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Phu Thái
14
365998
2513212
2290883
2026-08-11T15:25:11Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Phu Thái]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Phu Thái]] (đã tắt đổi hướng)
2290883
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Isan
14
365999
2513452
2290885
2026-08-12T10:44:15Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Isan]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Isan]] (đã tắt đổi hướng)
2290885
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Tay Dọ
14
366000
2513468
2290887
2026-08-12T10:58:00Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Tay Dọ]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Tay Dọ]] (đã tắt đổi hướng)
2290887
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Phạn
14
366005
2513220
2290896
2026-08-11T15:29:56Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Phạn]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Phạn]] (đã tắt đổi hướng)
2290896
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Yidgha
14
366126
2513379
2291177
2026-08-12T06:38:32Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Yidgha]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Yidgha]] (đã tắt đổi hướng)
2291177
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Tây Ban Nha cổ
14
366227
2513373
2291577
2026-08-12T06:33:43Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Tây Ban Nha cổ]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Tây Ban Nha cổ]] (đã tắt đổi hướng)
2291577
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Kabyle
14
366254
2513198
2291620
2026-08-11T15:15:48Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Kabyle]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Kabyle]] (đã tắt đổi hướng)
2291620
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Waneci
14
366400
2513384
2291995
2026-08-12T06:42:19Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Waneci]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Waneci]] (đã tắt đổi hướng)
2291995
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Tem
14
366404
2513465
2291999
2026-08-12T10:55:31Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Tem]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Tem]] (đã tắt đổi hướng)
2291999
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Bakhtiari
14
366449
2513456
2292071
2026-08-12T10:49:29Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Bakhtiari]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Bakhtiari]] (đã tắt đổi hướng)
2292071
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Katang Bắc
14
366600
2513357
2292601
2026-08-12T06:13:18Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Katang Bắc]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Katang Bắc]] (đã tắt đổi hướng)
2292601
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Yaghnob
14
367007
2513382
2293588
2026-08-12T06:41:35Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Yaghnob]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Yaghnob]] (đã tắt đổi hướng)
2293588
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ẩ
0
368403
2513376
2296379
2026-08-12T06:36:12Z
TheHighFighter2
42988
2513376
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ thường|Ẩ}}
#[[chữ|Chữ]] [[a]] viết thường với dấu nón [[◌̂]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{đm|paro}}===
{{đầu}}
*{{l|vi|a}}
*{{l|vi|à}}
*{{l|vi|á}}
*{{l|vi|ả}}
*{{l|vi|ã}}
*{{l|vi|ạ}}
*{{l|vi|ă}}
*{{l|vi|ằ}}
*{{l|vi|ắ}}
*{{l|vi|ẳ}}
*{{l|vi|ẵ}}
*{{l|vi|ặ}}
*{{l|vi|â}}
*{{l|vi|ầ}}
*{{l|vi|ấ}}
*{{l|vi|ẫ}}
*{{l|vi|ậ}}
{{cuối}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
#Chữ [[a]] viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|{{l|vi|l'''ẩ'''n qu'''ẩ'''n}}}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[a]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[cẩl#Tiếng_Mường|c'''ẩ'''l]]|[[cấy]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[â]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[khẩu mẩy#Tiếng_Tày|kh'''ẩ'''u m'''ẩ'''y]]|[[cơm]] [[cháy]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|A9]]
hd6q26vq5pcj23j3gp83wrifyo26qos
Thể loại:Ký hiệu tiếng Gofa
14
368687
2513196
2296908
2026-08-11T15:14:50Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Gofa]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Gofa]] (đã tắt đổi hướng)
2296908
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Gamo
14
368689
2513193
2296910
2026-08-11T15:13:28Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Gamo]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Gamo]] (đã tắt đổi hướng)
2296910
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Siltʼe
14
369058
2513466
2297569
2026-08-12T10:56:31Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Siltʼe]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Siltʼe]] (đã tắt đổi hướng)
2297569
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Wolaytta
14
369059
2513383
2297570
2026-08-12T06:41:56Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Wolaytta]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Wolaytta]] (đã tắt đổi hướng)
2297570
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Tày
14
369343
2513467
2298165
2026-08-12T10:57:23Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Tày]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Tày]] (đã tắt đổi hướng)
2298165
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Việt
14
369344
2513378
2298166
2026-08-12T06:37:43Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Việt]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Việt]] (đã tắt đổi hướng)
2298166
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Mường
14
369345
2513469
2298167
2026-08-12T10:58:37Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Mường]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Mường]] (đã tắt đổi hướng)
2298167
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Dirasha
14
369730
2513188
2299197
2026-08-11T15:06:12Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Dirasha]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Dirasha]] (đã tắt đổi hướng)
2299197
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Dawro
14
369734
2513155
2299201
2026-08-11T14:07:26Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Dawro]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Dawro]] (đã tắt đổi hướng)
2299201
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Dizi
14
369740
2513187
2299207
2026-08-11T15:05:50Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Dizi]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Dizi]] (đã tắt đổi hướng)
2299207
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Dhivehi
14
370067
2513186
2299931
2026-08-11T15:04:58Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Dhivehi]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Dhivehi]] (đã tắt đổi hướng)
2299931
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Kambaata
14
370307
2513157
2300413
2026-08-11T14:08:30Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Kambaata]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Kambaata]] (đã tắt đổi hướng)
2300413
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Gedeo
14
370314
2513194
2300420
2026-08-11T15:13:53Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Gedeo]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Gedeo]] (đã tắt đổi hướng)
2300420
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Dahalik
14
370564
2513189
2300992
2026-08-11T15:06:36Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Dahalik]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Dahalik]] (đã tắt đổi hướng)
2300992
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Sebat Bet Gurage
14
370577
2513159
2301005
2026-08-11T14:09:48Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Sebat Bet Gurage]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Sebat Bet Gurage]] (đã tắt đổi hướng)
2301005
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Hamer-Banna
14
370899
2513356
2302181
2026-08-12T06:12:37Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Hamer-Banna]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Hamer-Banna]] (đã tắt đổi hướng)
2302181
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Khasi
14
371708
2513457
2303892
2026-08-12T10:50:07Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Khasi]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Khasi]] (đã tắt đổi hướng)
2303892
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ẻ
0
373544
2513210
2307852
2026-08-11T15:24:15Z
TheHighFighter2
42988
2513210
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ hoa|Ẻ}}
#[[chữ|Chữ]] [[e]] viết thường với dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{ĐM|paro}}===
{{đầu}}
* {{l|vi|e}}
* {{l|vi|è}}
* {{l|vi|é}}
* {{l|vi|ẽ}}
* {{l|vi|ẹ}}
* {{l|vi|ê}}
* {{l|vi|ề}}
* {{l|vi|ế}}
* {{l|vi|ể}}
* {{l|vi|ễ}}
* {{l|vi|ệ}}
{{cuối}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
#Ký tự [[e]] viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[l'''ẻ''' t'''ẻ''']]}}
==={{ĐM|etym}}===
Xem {{mention|vi|ỉa}}. Ban đầu là dạng địa phương Bắc Trung Bộ, nhưng hiện nay phổ biến trên internet như cách nói tránh.
===={{ĐM|verb}}====
{{vi-verb}}
#{{alternative form of|vi|ỉa|from=Bắc Trung Bộ}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[e˧˩˧]}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[e]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|cma}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{head|cma|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[e]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] ghi lại tiếng Mạ.
#:{{ux|cma|[[gẻ#Tiếng_Mạ|g'''ẻ''']]|[[có]]|inline=1}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[e]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[chẻnh#Tiếng_Mường|ch'''ẻ'''nh]]|[[góc]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|nut}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{head|nut|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[e]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Nùng.
#:{{ux|nut|[[quyẻt ràn#Tiếng_Nùng|quy'''ẻ'''t ràn]]|[[quét]] [[nhà]]|inline=1}}
=={{langname|tyj}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{head|tyj|Ký hiệu}}
#Ký tự Latinh ''[[e]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tay Dọ.
#:{{ux|tyj|[[đẻn mướng#Tiếng_Tay_Dọ|đ'''ẻ'''n mướng]]|[[biên giới]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{R:Sầm Văn Bình}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[e]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[slẻ#Tiếng_Tày|sl'''ẻ''']]|[[rẻ]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|BB]]
bk6k3598eqwfelm4zyngsz00i291rse
ড়
0
374268
2513213
2341338
2026-08-11T15:26:14Z
TheHighFighter2
42988
2513213
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
{{-Beng-}}
{{character info|0x9dc}}
==={{ĐM|translit}}===
*{{Latn}}: '''[[ṛ#Chữ_Latinh|ṛ]]'''
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mul|/ɽɔ/}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|ṛ}}
#Chữ Bengal '''''ṛa''''', là chữ '''[[ড#Chữ_Bengal|ড]]''' với dấu [[◌়#Chữ_Bengal|◌়]] (nukta).
=={{langname|as}}==
{{wikipedia|lang=as}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{as-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|as|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 46 trong bảng chữ cái tiếng Assam.
#:{{ux|as|[[w:as:হাড়|হাড়]]|[[xương]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ cái Assam|list={{l-self|as|অ}}, {{l-self|as|আ}}, {{l-self|as|ই}}, {{l-self|as|ঈ}}, {{l-self|as|উ}}, {{l-self|as|ঊ}}, {{l-self|as|ঋ}}, {{l-self|as|এ}}, {{l-self|as|ঐ}}, {{l-self|as|ও}}, {{l-self|as|ঔ}}, {{l-self|as|ক}}, {{l-self|as|খ}}, {{l-self|as|গ}}, {{l-self|as|ঘ}}, {{l-self|as|ঙ}}, {{l-self|as|চ}}, {{l-self|as|ছ}}, {{l-self|as|জ}}, {{l-self|as|ঝ}}, {{l-self|as|ঞ}}, {{l-self|as|ট}}, {{l-self|as|ঠ}}, {{l-self|as|ড}}, {{l-self|as|ঢ}}, {{l-self|as|ণ}}, {{l-self|as|ত}}, {{l-self|as|থ}}, {{l-self|as|দ}}, {{l-self|as|ধ}}, {{l-self|as|ন}}, {{l-self|as|প}}, {{l-self|as|ফ}}, {{l-self|as|ব}}, {{l-self|as|ভ}}, {{l-self|as|ম}}, {{l-self|as|য}}, {{l-self|as|ৰ}}, {{l-self|as|ল}}, {{l-self|as|ৱ}}, {{l-self|as|শ}}, {{l-self|as|ষ}}, {{l-self|as|স}}, {{l-self|as|হ}}, {{l-self|as|ক্ষ}}, {{l-self|as|ড়}}, {{l-self|as|ঢ়}}, {{l-self|as|য়}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Miles Bronson|title=A Dictionary in Assamese and English|publisher=American Baptist Mission Press|year=1867|page=252|pageurl=https://books.google.com/books?id=kCtXYo4Za_0C&pg=PA252}}
=={{langname|bn}}==
{{wikipedia|lang=bn}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{ben-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bn|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 44 trong bảng abugida tiếng Bengal.
#:{{ux|bn|[[w:bn:অড়হর|অড়হর]]|{{w|đậu triều}}|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{list helper 2|title=Bảng chữ cái Bengal|list={{l-self|bn|অ}}, {{l-self|bn|আ}}, {{l-self|bn|ই}}, {{l-self|bn|ঈ}}, {{l-self|bn|উ}}, {{l-self|bn|ঊ}}, {{l-self|bn|ঋ}}, {{l-self|bn|এ}}, {{l-self|bn|ঐ}}, {{l-self|bn|ও}}, {{l-self|bn|ঔ}}, {{l-self|bn|ক}}, {{l-self|bn|খ}}, {{l-self|bn|গ}}, {{l-self|bn|ঘ}}, {{l-self|bn|ঙ}}, {{l-self|bn|চ}}, {{l-self|bn|ছ}}, {{l-self|bn|জ}}, {{l-self|bn|ঝ}}, {{l-self|bn|ঞ}}, {{l-self|bn|ট}}, {{l-self|bn|ঠ}}, {{l-self|bn|ড}}, {{l-self|bn|ঢ}}, {{l-self|bn|ণ}}, {{l-self|bn|ত}}, {{l-self|bn|থ}}, {{l-self|bn|দ}}, {{l-self|bn|ধ}}, {{l-self|bn|ন}}, {{l-self|bn|প}}, {{l-self|bn|ফ}}, {{l-self|bn|ব}}, {{l-self|bn|ভ}}, {{l-self|bn|ম}}, {{l-self|bn|য}}, {{l-self|bn|র}}, {{l-self|bn|ল}}, {{l-self|bn|শ}}, {{l-self|bn|ষ}}, {{l-self|bn|স}}, {{l-self|bn|হ}}, {{l-self|bn|ড়}}, {{l-self|bn|ঢ়}}, {{l-self|bn|য়}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Biswas Sailendra|title=Samsad Bengali-English Dictionary|publisher=Sri Mohendra Nath Dutt Shishu Sahitya Samsad Private Ltd.|year=1968|pageurl=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.324584/page/n509|page=592}}
=={{langname|aav-bhu}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ol Onal
| [[]]
|-
! Devanagari
| [[ड़#Tiếng_Bhumij|ड़]]
|-
! Oriya
| [[ଡ଼#Tiếng_Bhumij|ଡ଼]]
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|aav-bhu|[ɽɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|aav-bhu|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 34 trong tiếng Bhumij, viết bằng chữ Bengal.}}
#:{{ux|aav-bhu|মাড়াং|tr={{l|aav-bhu|''''''}}|[[to]], [[lớn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Bhumij|list={{l-self|aav-bhu|অ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|আ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ই|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঈ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|উ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঊ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|এ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঐ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ও|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঔ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ক|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|খ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|গ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঘ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঙ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|চ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ছ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|জ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঝ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঞ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ট|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঠ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ড|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঢ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ণ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ত|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|থ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|দ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ধ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ন|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|প|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ফ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ব|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ভ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ম|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|য|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|র|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ল|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ৱ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|শ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ষ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|স|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|হ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ড়|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ঢ়|tr=-}}}}
=={{langname|bpy}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bpy|/ɹɔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bpy|Chữ cái|tr=ṛô}}
#Chữ cái thứ 46 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Bishnupriya.
#:{{ux|bpy|[[w:bpy:টিটাগড়|টিটাগড়]]|tr=ṭiṭāga'''ṛa'''|{{w|Titagarh}}|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ cái Bengal tiếng Bishnupriya|list={{l-self|bpy|অ}}, {{l-self|bpy|আ}}, {{l-self|bpy|ই}}, {{l-self|bpy|ঈ}}, {{l-self|bpy|উ}}, {{l-self|bpy|ঊ}}, {{l-self|bpy|ঋ}}, {{l-self|bpy|এ}}, {{l-self|bpy|ঐ}}, {{l-self|bpy|ও}}, {{l-self|bpy|ঔ}}, {{l-self|bpy|ক}}, {{l-self|bpy|খ}}, {{l-self|bpy|গ}}, {{l-self|bpy|ঘ}}, {{l-self|bpy|ঙ}}, {{l-self|bpy|চ}}, {{l-self|bpy|ছ}}, {{l-self|bpy|জ}}, {{l-self|bpy|ঝ}}, {{l-self|bpy|ঞ}}, {{l-self|bpy|ট}}, {{l-self|bpy|ঠ}}, {{l-self|bpy|ড}}, {{l-self|bpy|ঢ}}, {{l-self|bpy|ণ}}, {{l-self|bpy|ত}}, {{l-self|bpy|থ}}, {{l-self|bpy|দ}}, {{l-self|bpy|ধ}}, {{l-self|bpy|ন}}, {{l-self|bpy|প}}, {{l-self|bpy|ফ}}, {{l-self|bpy|ব}}, {{l-self|bpy|ভ}}, {{l-self|bpy|ম}}, {{l-self|bpy|য}}, {{l-self|bpy|র}}, {{l-self|bpy|ৱ}}, {{l-self|bpy|ল}}, {{l-self|bpy|শ}}, {{l-self|bpy|ষ}}, {{l-self|bpy|স}}, {{l-self|bpy|হ}}, {{l-self|bpy|ক্ষ}}, {{l-self|bpy|ড়}}, {{l-self|bpy|ঢ়}}, {{l-self|bpy|য়}}, {{l-self|bpy|ৎ}}}}
=={{langname|brx}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{l|brx|ड़}}
|-
! Latinh
| {{l|brx|Ṛ}} {{l|brx|ṛ}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|brx|[ɽ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|brx|Chữ cái|tr=ṛ}}
#Chữ cái thứ 42 trong bảng chữ cái Assam tiếng Bodo.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Assam tiếng Bodo|list={{l-self|brx|অ}}, {{l-self|brx|আ}}, {{l-self|brx|ই}}, {{l-self|brx|ঈ}}, {{l-self|brx|উ}}, {{l-self|brx|ঊ}}, {{l-self|brx|ঋ}}, {{l-self|brx|এ}}, {{l-self|brx|ঐ}}, {{l-self|brx|ও}}, {{l-self|brx|ঔ}}, {{l-self|brx|অৗ}}, {{l-self|brx|ক}}, {{l-self|brx|খ}}, {{l-self|brx|গ}}, {{l-self|brx|ঘ}}, {{l-self|brx|ঙ}}, {{l-self|brx|চ}}, {{l-self|brx|ছ}}, {{l-self|brx|জ}}, {{l-self|brx|ট}}, {{l-self|brx|ঠ}}, {{l-self|brx|ড}}, {{l-self|brx|ত}}, {{l-self|brx|থ}}, {{l-self|brx|দ}}, {{l-self|brx|ধ}}, {{l-self|brx|ন}}, {{l-self|brx|প}}, {{l-self|brx|ফ}}, {{l-self|brx|ব}}, {{l-self|brx|ভ}}, {{l-self|brx|ম}}, {{l-self|brx|য়}}, {{l-self|brx|র}}/{{l-self|brx|ৰ}}, {{l-self|brx|ল}}, {{l-self|brx|ৱ}}, {{l-self|brx|শ}}, {{l-self|brx|স}}, {{l-self|brx|হ}}, {{l-self|brx|ৎ}}, {{l-self|brx|ড়}}, {{l-self|brx|ঢ়}}, {{l-self|brx|ক্ষ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Dr. Kamal Bodosa et al.|url=https://anglo-bodo-dictionary.com/|work=Anglo-Bodo Dictionary|year=2023|title=Bản sao đã lưu trữ|accessdate=2025-12-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240427015747/https://www.anglo-bodo-dictionary.com/|archivedate=2024-04-27}}
=={{langname|ccp}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Chakma
| {{l|ccp|𑄢}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ccp|[ɽ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ccp|Chữ cái|tr=ṛ}}
# {{n-g|Chữ cái thứ 22 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Chakma.}}
#:{{quote|ccp|আমি তত্তে সোনার্ '''আড়ুক্''' গোজ্যে<br>রূবোর্ কান দুল্ বানেবং।|tr=ami totte śōnar '''aṛuk''' gōjje<br>rubōr kan dul baneboṅ.|Chúng tôi sẽ làm cho mình chuyền vàng có vảy bạc. ([[s:Nhã ca/1#1:11|Nhã ca 1:11]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Chakma|list={{l-self|ccp|অ}}, {{l-self|ccp|আ}}, {{l-self|ccp|ই}}, {{l-self|ccp|ঈ}}, {{l-self|ccp|উ}}, {{l-self|ccp|ঊ}}, {{l-self|ccp|এ}}, {{l-self|ccp|এয}}, {{l-self|ccp|ও}}, {{l-self|ccp|ঐ}}, {{l-self|ccp|ক}}, {{l-self|ccp|খ}}, {{l-self|ccp|গ}}, {{l-self|ccp|ঘ}}, {{l-self|ccp|ঙ}}, {{l-self|ccp|চ}}, {{l-self|ccp|ছ}}, {{l-self|ccp|জ}}, {{l-self|ccp|ঝ}}, {{l-self|ccp|ঞ}}, {{l-self|ccp|ট}}, {{l-self|ccp|ঠ}}, {{l-self|ccp|ড}}, {{l-self|ccp|ড়}}, {{l-self|ccp|ঢ}}, {{l-self|ccp|ণ}}, {{l-self|ccp|ত}}, {{l-self|ccp|ৎ}}, {{l-self|ccp|থ}}, {{l-self|ccp|দ}}, {{l-self|ccp|ধ}}, {{l-self|ccp|ন}}, {{l-self|ccp|প}}, {{l-self|ccp|ফ}}, {{l-self|ccp|ব}}, {{l-self|ccp|ভ}}, {{l-self|ccp|ম}}, {{l-self|ccp|য়}}, {{l-self|ccp|য}}, {{l-self|ccp|র}}, {{l-self|ccp|ল}}, {{l-self|ccp|ৱ}}, {{l-self|ccp|স}}, {{l-self|ccp|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ccp|author=Bangladesh Bible Society|entryurl=https://www.bible.com/bible/3285/SNG.1.CBT|entry=পরমগীত 1|work=Chakma Bible|year=2021}}
=={{langname|ctg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Ả Rập
| {{l|ctg|ڑ}}
|-
! Latinh
| {{l|ctg|Ṛ}} {{l|ctg|ṛ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ctg|[ɽ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ctg|Chữ cái|tr=ṛ}}
#Chữ {{l|ctg|ড}} với dấu nukta, thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ɽ/}}''' trong tiếng Chittagong.
#:{{quote|ctg|গাছর '''গোড়াত্''' কুরুইল লাগাইন্যাই আছে। যে গাছত ভালা ফল নঅ ধরে য়িয়ান হাডিয়েনে আগুনত ফেলাই দেয়া অইবো।|tr=gachor '''gōṛat''' kuruil lagainnai ache. je gachot bhala phol no dhore ẏiẏan haḍiẏene agunot phelai deẏa oibō.|Bây giờ cái búa đã để kề rễ cây; vậy hễ cây nào không sanh trái tốt, thì sẽ phải đốn và chụm. ([[s:Ma-thi-ơ/3#3:10|Ma-thi-ơ 3:10]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ cái Bengal tiếng Chittagong|list={{l-self|ctg|অ}}, {{l-self|ctg|আ}}, {{l-self|ctg|ই}}, {{l-self|ctg|উ}}, {{l-self|ctg|এ}}, {{l-self|ctg|ও}}, {{l-self|ctg|ও॑}}, {{l-self|ctg|অ্যা}}, {{l-self|ctg|এ্য}}, {{l-self|ctg|অ়}}, {{l-self|ctg|ই়}}, {{l-self|ctg|উ়}}, {{l-self|ctg|ক}}, {{l-self|ctg|খ}}, {{l-self|ctg|খ়}}, {{l-self|ctg|গ}}, {{l-self|ctg|গ’}}, {{l-self|ctg|ঙ}}, {{l-self|ctg|চ}}, {{l-self|ctg|চ়}}, {{l-self|ctg|ছ}}, {{l-self|ctg|ছ়}}, {{l-self|ctg|জ}}, {{l-self|ctg|জ়}}, {{l-self|ctg|জ়’}}, {{l-self|ctg|ট}}, {{l-self|ctg|ড}}, {{l-self|ctg|ড’}}, {{l-self|ctg|ত}}, {{l-self|ctg|থ}}, {{l-self|ctg|দ}}, {{l-self|ctg|দ’}}, {{l-self|ctg|ন}}, {{l-self|ctg|প}}, {{l-self|ctg|ফ়}}, {{l-self|ctg|ব}}, {{l-self|ctg|ব’}}, {{l-self|ctg|ভ}}, {{l-self|ctg|ভ়}}, {{l-self|ctg|ম}}, {{l-self|ctg|র}}, {{l-self|ctg|ল}}, {{l-self|ctg|ৱ}}/{{l-self|ctg|ওয়}}, {{l-self|ctg|শ}}, {{l-self|ctg|স}}, {{l-self|ctg|হ}}, {{l-self|ctg|য়}}, {{l-self|ctg|ৎস}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*[[voy:en:Chittagonian phrasebook|Chittagonian phrasebook]]
*{{Chú thích web|ctg|author=Bangladesh Bible Society|entryurl=https://live.bible.is/bible/ctgbsb/mat/3|entry=ফইল্যা লম্বর সিফারা: মতি 3|work=BSB Version|year=2014}}
=={{langname|grt}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|grt|Ký hiệu|tr=ṛ}}
#Chữ {{l|grt|ড}} với dấu nukta.
#:{{quote|grt|'''ঘোড়াখো''' বাম্মেতে রা·রিকনা আনচিং উনি খু·সুকও লাগাম ফাত্তা, আরো উনোন জেচা হা·সিকা উচান উখো রা·আংনা মা·ন্না।|tr='''ghōṛakhō''' bammete ra·rikona anciṅ uni khu·śukō lagam phatta, arō unōn jeca ha·śika ucan ukhō ra·aṅna ma·nna.|Chúng ta tra hàm-thiếc vào miệng ngựa, cho nó chịu phục mình, nên mới sai-khiến cả và mình nó được. ([[s:Gia-cơ/3#3:3|Gia-cơ 3:3]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ cái Bengal tiếng Garo|list={{l-self|grt|অ}}, {{l-self|grt|আ}}, {{l-self|grt|ই}}, {{l-self|grt|ঈ}}, {{l-self|grt|উ}}, {{l-self|grt|এ}}, {{l-self|grt|ঐ}}, {{l-self|grt|ও}}, {{l-self|grt|ঔ}}, {{l-self|grt|ক}}, {{l-self|grt|গ}}, {{l-self|grt|ঙ}}, {{l-self|grt|ঙ'}}, {{l-self|grt|চ}}, {{l-self|grt|জ}}, {{l-self|grt|ত}}, {{l-self|grt|দ}}, {{l-self|grt|ন}}, {{l-self|grt|ন'}}, {{l-self|grt|প}}, {{l-self|grt|ব}}, {{l-self|grt|ম}}, {{l-self|grt|ম'}}, {{l-self|grt|র}}, {{l-self|grt|ল}}, {{l-self|grt|ল'}}, {{l-self|grt|স}}, {{l-self|grt|ওয়}}/{{l-self|grt|ৱ}}, {{l-self|grt|হ}}, {{l-self|grt|'}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|grt|author=Bangladesh Bible Society|entryurl=https://www.bible.com/bible/3416/JAS.3.GLNT|entry=যাকোব 3|work=Garo New Testament|year=2023}}
=={{langname|haj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|haj|[rɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|haj|Chữ cái|tr=ṛô}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 23 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Hajong.}}
#:{{ux|haj|মুড়ি|tr=mu'''ṛi'''|[[cơm]] [[cháy]]|inline=1}}
==={{ĐM|see also}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ cái Bengal tiếng Hajong|list={{l-self|haj|অ}}, {{l-self|haj|আ}}, {{l-self|haj|ই}}, {{l-self|haj|ঈ}}, {{l-self|haj|উ}}, {{l-self|haj|ঊ}}, {{l-self|haj|এ}}, {{l-self|haj|ঐ}}, {{l-self|haj|ও}}, {{l-self|haj|ঔ}}, {{l-self|haj|অৗ}}, {{l-self|haj|ক}}, {{l-self|haj|খ}}, {{l-self|haj|গ}}, {{l-self|haj|ঘ}}, {{l-self|haj|ঙ}}, {{l-self|haj|চ}}, {{l-self|haj|ছ}}, {{l-self|haj|জ}}, {{l-self|haj|ঝ}}, {{l-self|haj|ট}}, {{l-self|haj|ড}}, {{l-self|haj|ড়}}, {{l-self|haj|ঢ}}, {{l-self|haj|ত}}, {{l-self|haj|থ}}, {{l-self|haj|দ}}, {{l-self|haj|ধ}}, {{l-self|haj|ন}}, {{l-self|haj|প}}, {{l-self|haj|ফ}}, {{l-self|haj|ব}}, {{l-self|haj|ভ}}, {{l-self|haj|ম}}, {{l-self|haj|য}}, {{l-self|haj|ৰ}}, {{l-self|haj|ল}}, {{l-self|haj|ৱ}}, {{l-self|haj|শ}}, {{l-self|haj|স}}, {{l-self|haj|হ}}, {{l-self|haj|য়}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Abonis Hajong, D. and V. Phillips|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/17/94/43/17944307071856830681259992851645036622/Hajong_Phrasebook.pdf Hajong–English Phrase Book]|publisher=SIL International|year=2008|page=25}}
=={{langname|hoc}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Warang Citi
| {{l|hoc|𑢻}} {{l|hoc|𑣛}}
|-
! Devanagari
| {{l|hoc|ड़}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Oriya
| {{l|hoc|ଡ଼}}
|-
! Latinh
| {{l|hoc|Ṛ}} {{l|hoc|ṛ}}
|-
! Telugu
| {{l|hoc|ఱ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hoc|[ɽɐ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hoc|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 29 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Ho.}}
#:{{ux|hoc|ম্ড়্চা|tr={{l|hoc|𑢶'''𑣛'''𑣏𑣁}}|[[miệng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Ho|list={{l-self|hoc|অ}}, {{l-self|hoc|আ}}, {{l-self|hoc|ই}}, {{l-self|hoc|ঈ}}, {{l-self|hoc|উ}}, {{l-self|hoc|ঊ}}, {{l-self|hoc|এ}}, {{l-self|hoc|ঐ}}, {{l-self|hoc|ও}}, {{l-self|hoc|ঔ}}, {{l-self|hoc|ক}}, {{l-self|hoc|ক্ষ}}, {{l-self|hoc|খ}}, {{l-self|hoc|গ}}, {{l-self|hoc|ঘ}}, {{l-self|hoc|ঙ}}, {{l-self|hoc|চ}}, {{l-self|hoc|ছ}}, {{l-self|hoc|জ}}, {{l-self|hoc|ঝ}}, {{l-self|hoc|ঞ}}, {{l-self|hoc|ট}}, {{l-self|hoc|ঠ}}, {{l-self|hoc|ড}}, {{l-self|hoc|ড়}}, {{l-self|hoc|ঢ}}, {{l-self|hoc|ণ}}, {{l-self|hoc|ত}}, {{l-self|hoc|থ}}, {{l-self|hoc|দ}}, {{l-self|hoc|ধ}}, {{l-self|hoc|ন}}, {{l-self|hoc|প}}, {{l-self|hoc|ফ}}, {{l-self|hoc|ব}}, {{l-self|hoc|ভ}}, {{l-self|hoc|ম}}, {{l-self|hoc|য}}, {{l-self|hoc|য়}}, {{l-self|hoc|র}}, {{l-self|hoc|ল}}, {{l-self|hoc|ৱ}}, {{l-self|hoc|শ}}, {{l-self|hoc|ষ}}, {{l-self|hoc|স}}, {{l-self|hoc|হ}}}}
=={{langname|kyv}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Devanagari
| [[ड़#Tiếng_Kayort|ड़]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kyv|[ɽʌ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kyv|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 24 trong bảng chữ cái Assam tiếng Kayort.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Assam tiếng Kayort|list={{l-self|kyv|অ}}, {{l-self|kyv|আ}}, {{l-self|kyv|ই}}, {{l-self|kyv|ঈ}}, {{l-self|kyv|উ}}, {{l-self|kyv|ঊ}}, {{l-self|kyv|ঋ}}, {{l-self|kyv|এ}}, {{l-self|kyv|ঐ}}, {{l-self|kyv|ও}}, {{l-self|kyv|ঔ}}, {{l-self|kyv|ক}}, {{l-self|kyv|খ}}, {{l-self|kyv|গ}}, {{l-self|kyv|ঘ}}, {{l-self|kyv|ঙ}}, {{l-self|kyv|চ}}, {{l-self|kyv|ছ}}, {{l-self|kyv|জ}}, {{l-self|kyv|ঝ}}, {{l-self|kyv|ঞ}}, {{l-self|kyv|ট}}, {{l-self|kyv|ঠ}}, {{l-self|kyv|ড}}, {{l-self|kyv|ড়}}, {{l-self|kyv|ঢ}}, {{l-self|kyv|ঢ়}}, {{l-self|kyv|ণ}}, {{l-self|kyv|ত}}, {{l-self|kyv|থ}}, {{l-self|kyv|দ}}, {{l-self|kyv|ধ}}, {{l-self|kyv|ন}}, {{l-self|kyv|প}}, {{l-self|kyv|ফ}}, {{l-self|kyv|ব}}, {{l-self|kyv|ভ}}, {{l-self|kyv|ম}}, {{l-self|kyv|য}}, {{l-self|kyv|য়}}, {{l-self|kyv|র}}, {{l-self|kyv|ল}}, {{l-self|kyv|শ}}, {{l-self|kyv|ষ}}, {{l-self|kyv|স}}, {{l-self|kyv|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kyv|author=Beyond Translation|work=केवट नया कारार|year=2025|entryurl=https://www.bible.com/bible/3514/EPH.1.KYVNT|entry=एफिसी 1}}
=={{langname|khr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{l|khr|ड़}}
|-
! Oriya
| {{l|khr|ଡ଼}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|khr|[ɽa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|khr|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 44 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Kharia.}}
#:{{ux|khr|ধুড়ি|tr={{l|khr|धु'''ड़ी'''}}|[[cát]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Kharia|list={{l-self|khr|অ}}, {{l-self|khr|আ}}, {{l-self|khr|ই}}, {{l-self|khr|ঈ}}, {{l-self|khr|উ}}, {{l-self|khr|ঊ}}, {{l-self|khr|এ}}, {{l-self|khr|ঐ}}, {{l-self|khr|ও}}, {{l-self|khr|ঔ}}, {{l-self|khr|ক}}, {{l-self|khr|খ}}, {{l-self|khr|গ}}, {{l-self|khr|ঘ}}, {{l-self|khr|ঙ}}, {{l-self|khr|চ}}, {{l-self|khr|ছ}}, {{l-self|khr|জ}}, {{l-self|khr|ঝ}}, {{l-self|khr|ঞ}}, {{l-self|khr|ট}}, {{l-self|khr|ঠ}}, {{l-self|khr|ড}}, {{l-self|khr|ঢ}}, {{l-self|khr|ণ}}, {{l-self|khr|ত}}, {{l-self|khr|থ}}, {{l-self|khr|দ}}, {{l-self|khr|ধ}}, {{l-self|khr|ন}}, {{l-self|khr|প}}, {{l-self|khr|ফ}}, {{l-self|khr|ব}}, {{l-self|khr|ভ}}, {{l-self|khr|ম}}, {{l-self|khr|য}}, {{l-self|khr|র}}, {{l-self|khr|ল}}, {{l-self|khr|ওয়}}, {{l-self|khr|শ}}, {{l-self|khr|ষ}}, {{l-self|khr|স}}, {{l-self|khr|হ}}, {{l-self|khr|ড়}}, {{l-self|khr|ঢ়}}}}
=={{langname|cdz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cdz|[ɽɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cdz|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 38 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Koda.}}
#:{{ux|cdz|[[হড়#Tiếng_Koda|হড়]]|tr=hô'''ṛô'''|[[người]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Koda|list={{l-self|cdz|অ}}, {{l-self|cdz|আ}}, {{l-self|cdz|ই}}, {{l-self|cdz|ঈ}}, {{l-self|cdz|উ}}, {{l-self|cdz|ঊ}}, {{l-self|cdz|এ}}, {{l-self|cdz|ওয়}}, {{l-self|cdz|ও}}, {{l-self|cdz|আও}}, {{l-self|cdz|ক}}, {{l-self|cdz|খ}}, {{l-self|cdz|গ}}, {{l-self|cdz|ঘ}}, {{l-self|cdz|ঙ}}, {{l-self|cdz|চ}}, {{l-self|cdz|ছ}}, {{l-self|cdz|জ}}, {{l-self|cdz|ঝ}}, {{l-self|cdz|ঞ}}, {{l-self|cdz|ট}}, {{l-self|cdz|ঠ}}, {{l-self|cdz|ড}}, {{l-self|cdz|ঢ}}, {{l-self|cdz|ণ}}, {{l-self|cdz|ত}}, {{l-self|cdz|থ}}, {{l-self|cdz|দ}}, {{l-self|cdz|ধ}}, {{l-self|cdz|ন}}, {{l-self|cdz|প}}, {{l-self|cdz|ফ}}, {{l-self|cdz|ব}}, {{l-self|cdz|ভ}}, {{l-self|cdz|ম}}, {{l-self|cdz|য}}, {{l-self|cdz|র}}, {{l-self|cdz|ড়}}, {{l-self|cdz|ল}}, {{l-self|cdz|শ}}, {{l-self|cdz|ষ}}, {{l-self|cdz|স}}, {{l-self|cdz|হ}}, {{l-self|cdz|ৎ}}, {{l-self|cdz|য়}}, {{l-self|cdz|ঢ়}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cdz|author=Bridge Connectivity Solutions Pvt. Ltd.|work=কড়া অনুবাদ|entryurl=https://www.bible.com/bible/3990/MRK.4.KTN|entry=মার্ক 4|year=2025}}
=={{langname|ekl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ekl|[ɽ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ekl|Chữ cái|tr=ṛ}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Kolhe.}}
#:{{ux|ekl|মুক্ড়ি|tr=muk'''ṛi'''|[[đầu gối]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Kolhe|list={{l-self|ekl|অ}}, {{l-self|ekl|আ}}, {{l-self|ekl|ই}}, {{l-self|ekl|ঈ}}, {{l-self|ekl|উ}}, {{l-self|ekl|ঊ}}, {{l-self|ekl|এ}}, {{l-self|ekl|ঐ}}, {{l-self|ekl|ও}}, {{l-self|ekl|ঔ}}, {{l-self|ekl|ক}}, {{l-self|ekl|ক্ষ}}, {{l-self|ekl|খ}}, {{l-self|ekl|গ}}, {{l-self|ekl|ঘ}}, {{l-self|ekl|ঙ}}, {{l-self|ekl|চ}}, {{l-self|ekl|ছ}}, {{l-self|ekl|জ}}, {{l-self|ekl|ঝ}}, {{l-self|ekl|ঞ}}, {{l-self|ekl|ট}}, {{l-self|ekl|ঠ}}, {{l-self|ekl|ড}}, {{l-self|ekl|ড়}}, {{l-self|ekl|ঢ}}, {{l-self|ekl|ণ}}, {{l-self|ekl|ত}}, {{l-self|ekl|থ}}, {{l-self|ekl|দ}}, {{l-self|ekl|ধ}}, {{l-self|ekl|ন}}, {{l-self|ekl|প}}, {{l-self|ekl|ফ}}, {{l-self|ekl|ব}}, {{l-self|ekl|ভ}}, {{l-self|ekl|ম}}, {{l-self|ekl|য}}, {{l-self|ekl|য়}}, {{l-self|ekl|র}}, {{l-self|ekl|ল}}, {{l-self|ekl|ৱ}}, {{l-self|ekl|শ}}, {{l-self|ekl|ষ}}, {{l-self|ekl|স}}, {{l-self|ekl|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*[https://sealang.net/munda/database/retrieve.pl?language=Kol&sort=gloss&format=html Tiếng Kolhe] tại cơ sở dữ liệu Môn-Khmer.
=={{langname|kyw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{l|kyw|ड़}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Oriya
| {{l|kyw|ଡ଼}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kyw|[ɽɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kyw|Chữ cái|tr=ṛa}}
#Chữ cái thứ 36 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Kudmal.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Kudmal|list={{l-self|kyw|অ}}, {{l-self|kyw|আ}}, {{l-self|kyw|ই}}, {{l-self|kyw|উ}}, {{l-self|kyw|এ}}, {{l-self|kyw|ও}}, {{l-self|kyw|ক}}, {{l-self|kyw|খ}}, {{l-self|kyw|গ}}, {{l-self|kyw|ঘ}}, {{l-self|kyw|ঙ}}, {{l-self|kyw|চ}}, {{l-self|kyw|ছ}}, {{l-self|kyw|জ}}, {{l-self|kyw|ঝ}}, {{l-self|kyw|ঞ}}, {{l-self|kyw|ট}}, {{l-self|kyw|ঠ}}, {{l-self|kyw|ড}}, {{l-self|kyw|ঢ}}, {{l-self|kyw|ত}}, {{l-self|kyw|থ}}, {{l-self|kyw|দ}}, {{l-self|kyw|ধ}}, {{l-self|kyw|ন}}, {{l-self|kyw|প}}, {{l-self|kyw|ফ}}, {{l-self|kyw|ব}}, {{l-self|kyw|ভ}}, {{l-self|kyw|ম}}, {{l-self|kyw|য়}}, {{l-self|kyw|র}}, {{l-self|kyw|ল}}, {{l-self|kyw|স}}, {{l-self|kyw|হ}}, {{l-self|kyw|ড়}}, {{l-self|kyw|ঢ়}}}}
=={{langname|kru}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ड़#Tiếng_Kurukh|ड़]]
|-
! Tolong Siki
| [[#Tiếng_Kurukh|]]
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kru|[ɽɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kru|Chữ cái|tr=ṛa}}
#Chữ Bengal thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ɽ/}}''' trong tiếng Kurukh.
#:{{quote|kru|খোঃখা যোসেফেস খান্দারাসকি চোওচাস আউর উর্বাসঘী দুতাস আসিন একাসে হুকুম চিচ্চিকা রাঃচাস আন্নেম আস তাংহা যানানা মারীয়ামান সাংগে হোওয়ারকি '''এড়পা''' চালি কেরাস,|tr=khōkkha jōśephes khandaraśoki cōōcaś aur urbaśoghi dutaś aśin ekaśe hukum ciccika raḥcaś annem aś taṅha janana mariẏaman śaṅge hōōẇarki '''eṛopa''' cali keras,|Khi Giô-sép thức dậy rồi, thì làm y như lời thiên-sứ của Chúa đã dặn, mà đem vợ về với mình; ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:24|Ma-thi-ơ 1:24]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Toby Anderson|work=Kurux-Hindi Dictionary|entryurl=https://www.webonary.org/kurux/browse/browse-vernacular-english/?key=kru&letter=%E0%A4%A1%E0%A4%BC|entry=ड़|year=2019|publisher=SIL International}}
*{{Chú thích web|kru|author=The Seed Company|work=Kurukh NT|entryurl=https://www.bible.com/bible/4273/MAT.1.KRU-BENG-BD|entry=মাথিয়াস 1|year=2025}}
=={{langname|mjx}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ol Chiki
| [[ᱲ#Tiếng_Mahal|ᱲ]]
|-
! Devanagari
| [[ड़#Tiếng_Mahal|ड़]]
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Oriya
| [[ଡ଼#Tiếng_Mahal|ଡ଼]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mjx|[ɽ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mjx|Chữ cái|tr=ṛ}}
#Chữ cái thứ 29 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Mahal.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Mahal|list={{l-self|mjx|অ}}, {{l-self|mjx|আ}}, {{l-self|mjx|ই}}, {{l-self|mjx|ঈ}}, {{l-self|mjx|উ}}, {{l-self|mjx|ঊ}}, {{l-self|mjx|এ}}, {{l-self|mjx|ঐ}}, {{l-self|mjx|ও}}, {{l-self|mjx|ঔ}}, {{l-self|mjx|অঁ}}, {{l-self|mjx|ইঁ}}, {{l-self|mjx|উঁ}}, {{l-self|mjx|এঁ}}, {{l-self|mjx|ঔঁ}}, {{l-self|mjx|ক}}, {{l-self|mjx|খ}}, {{l-self|mjx|গ}}, {{l-self|mjx|ঘ}}, {{l-self|mjx|ঙ}}, {{l-self|mjx|চ}}, {{l-self|mjx|ছ}}, {{l-self|mjx|জ}}, {{l-self|mjx|ঝ}}, {{l-self|mjx|ঞ}}, {{l-self|mjx|ট}}, {{l-self|mjx|ঠ}}, {{l-self|mjx|ড}}, {{l-self|mjx|ড়}}, {{l-self|mjx|ঢ}}, {{l-self|mjx|ণ}}, {{l-self|mjx|ত}}, {{l-self|mjx|থ}}, {{l-self|mjx|দ}}, {{l-self|mjx|ধ}}, {{l-self|mjx|ন}}, {{l-self|mjx|প}}, {{l-self|mjx|ফ}}, {{l-self|mjx|ব}}, {{l-self|mjx|ভ}}, {{l-self|mjx|ম}}, {{l-self|mjx|য}}, {{l-self|mjx|র}}, {{l-self|mjx|ল}}, {{l-self|mjx|স}}, {{l-self|mjx|হ}}, {{l-self|mjx|ৱ}}}}
=={{langname|mni}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mni|Ký hiệu|tr=ṛa}}
#Chữ {{l|mni|ড}} với dấu nukta.
#:{{quote|mni|অদুগা মহাক্না মহাক্কী অনীশুবা শগোল '''গাড়ী''' অদুদা মহাকপু তোংহনবিখি । অদুগা মখোয়না মহাক্কী মমাঙদা চত্তুনা লাউরম্মী, “খুরু খুদক কূল্লু ।” অসুম্না মহাক্না ইজিপ লৈবাক অপূম্বগী মথক্তা যোসেফপু মপু ওইনা হাপ্পীখি ।|tr=oduga mohakna mohakki oniśuba śogōl '''gaṛi''' oduda mohakpu tōṅhonbikhi. oduga mokhōẇna mohakki momaṅoda cottuna laurommi, “khuru khudok kullu.” ośumna mohakna ijip lōibak opumbogi mothokta jōśephpu mopu ōina happikhi.|rồi, truyền cho lên ngồi xe sau xe vua, có người đi trước hô rằng: Hãy quì xuống! Ấy, Giô-sép được lập lên cầm quyền cả xứ Ê-díp-tô là vậy. ([[s:Sáng thế Ký/41#41:43|Sáng thế Ký 41:43]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Manipur|list={{l-self|mni|অ}}, {{l-self|mni|আ}}, {{l-self|mni|ই}}, {{l-self|mni|ঈ}}, {{l-self|mni|উ}}, {{l-self|mni|ঊ}}, {{l-self|mni|ঋ}}, {{l-self|mni|এ}}, {{l-self|mni|ঐ}}, {{l-self|mni|ও}}, {{l-self|mni|ঔ}}, {{l-self|mni|অং}}, {{l-self|mni|অঃ}}, {{l-self|mni|ক}}, {{l-self|mni|খ}}, {{l-self|mni|গ}}, {{l-self|mni|ঘ}}, {{l-self|mni|ঙ}}, {{l-self|mni|চ}}, {{l-self|mni|ছ}}, {{l-self|mni|জ}}, {{l-self|mni|ঝ}}, {{l-self|mni|ঞ}}, {{l-self|mni|ট}}, {{l-self|mni|ঠ}}, {{l-self|mni|ড}}, {{l-self|mni|ঢ}}, {{l-self|mni|ণ}}, {{l-self|mni|ত}}, {{l-self|mni|থ}}, {{l-self|mni|দ}}, {{l-self|mni|ধ}}, {{l-self|mni|ন}}, {{l-self|mni|প}}, {{l-self|mni|ফ}}, {{l-self|mni|ব}}, {{l-self|mni|ভ}}, {{l-self|mni|ম}}, {{l-self|mni|য়}}, {{l-self|mni|র}}, {{l-self|mni|ল}}, {{l-self|mni|ৱ}}, {{l-self|mni|শ}}, {{l-self|mni|য}}, {{l-self|mni|স}}, {{l-self|mni|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=H. Surmangol Sharma|title=Learners' Manipuri-English dictionary|year=2006|page=26|pageurl=https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/app/sharma_query.py?page=26|location=Imphal|publisher=Sangam Book Store}}
*{{Chú thích web|mni|author=Bibles International|work=Bible.is|entryurl=https://live.bible.is/bible/mnibiv/gen/41|entry=মৈহৌরোন 41|year=2019}}
=={{langname|rmz}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmz|Chữ cái|tr=ṛ}}
#Chữ {{l|rmz|ড}} với dấu nukta.
#:{{quote|rmz|য়াংরাকনিক মৈদি তিছি '''ন্হনাড়ি''' কাবাং '''সুংরাড়ি''' তৈঅং প্রিলুংচা মমৈ হিকলিইরি।|tr=ẏaṅrakonik mōidi tichi '''nhonaṛi''' kabaṅ '''śuṅraṛi''' tōioṅ priluṅca momōi hikoliiri.|Từ giờ thứ sáu đến giờ thứ chín, khắp cả xứ đều tối-tăm mù-mịt. ([[s:Ma-thi-ơ/27#27:45|Ma-thi-ơ 27:45]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Heidi A. Davis|year=2014|title=[https://web.archive.org/web/20170808143953/http://arts-sciences.und.edu/summer-institute-of-linguistics/theses/_files/docs/2014-davis-heidi-a.pdf Consonants correspondences of Burmese, Rakhine and Marma with initial implications for historical relationships (MA thesis)]|publisher=University of North Dakota}}
*{{Chú thích web|rmz|author=Bangladesh Bible Society|entryurl=https://www.bible.com/bible/3565/MAT.27.BBSRMZ|entry=মথি 27|work=মারমা বাইবেল (নতুন নিয়ম)-বিবিএস|year=2022}}
=={{langname|unx}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ड़#Tiếng_Munda|ड़]]
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Oriya
| [[ଡ଼#Tiếng_Munda|ଡ଼]]
|-
! Latinh
| [[Ṛ#Tiếng_Munda|Ṛ]] [[ṛ#Tiếng_Munda|ṛ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|unx|[ɽa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|unx|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Munda.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Munda|list={{l-self|unx|অ}}, {{l-self|unx|আ}}, {{l-self|unx|ই}}, {{l-self|unx|ঈ}}, {{l-self|unx|উ}}, {{l-self|unx|ঊ}}, {{l-self|unx|এ}}, {{l-self|unx|ঐ}}, {{l-self|unx|ও}}, {{l-self|unx|ঔ}}, {{l-self|unx|ক}}, {{l-self|unx|ক্ষ}}, {{l-self|unx|খ}}, {{l-self|unx|গ}}, {{l-self|unx|ঘ}}, {{l-self|unx|ঙ}}, {{l-self|unx|চ}}, {{l-self|unx|ছ}}, {{l-self|unx|জ}}, {{l-self|unx|ঝ}}, {{l-self|unx|ঞ}}, {{l-self|unx|ট}}, {{l-self|unx|ঠ}}, {{l-self|unx|ড}}, {{l-self|unx|ড়}}, {{l-self|unx|ঢ}}, {{l-self|unx|ণ}}, {{l-self|unx|ত}}, {{l-self|unx|থ}}, {{l-self|unx|দ}}, {{l-self|unx|ধ}}, {{l-self|unx|ন}}, {{l-self|unx|প}}, {{l-self|unx|ফ}}, {{l-self|unx|ব}}, {{l-self|unx|ভ}}, {{l-self|unx|ম}}, {{l-self|unx|য}}, {{l-self|unx|য়}}, {{l-self|unx|র}}, {{l-self|unx|ল}}, {{l-self|unx|ৱ}}, {{l-self|unx|শ}}, {{l-self|unx|ষ}}, {{l-self|unx|স}}, {{l-self|unx|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|unx|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/2792/MAT.5.NTRUU20|entry=ମାଥିଉ 5|work=ପାର୍ମେଶ୍ୱାର୍ଆଃ ଜୀନିଦ୍ ବାଚାନ୍, ନାୱା ନିୟାମ୍|year=2020}}
=={{langname|unr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ड़#Tiếng_Mundari|ड़]]
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Oriya
| [[ଡ଼#Tiếng_Mundari|ଡ଼]]
|-
! Latinh
| [[Ṛ#Tiếng_Mundari|Ṛ]] [[ṛ#Tiếng_Mundari|ṛ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|unr|[ɽa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|unr|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Mundari.}}
#:{{ux|unr|সুমড়|tr={{l|unr|सुम'''ड़'''}}|[[thứ Ba]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Mundari|list={{l-self|unr|অ}}, {{l-self|unr|আ}}, {{l-self|unr|ই}}, {{l-self|unr|ঈ}}, {{l-self|unr|উ}}, {{l-self|unr|ঊ}}, {{l-self|unr|এ}}, {{l-self|unr|ঐ}}, {{l-self|unr|ও}}, {{l-self|unr|ঔ}}, {{l-self|unr|ক}}, {{l-self|unr|ক্ষ}}, {{l-self|unr|খ}}, {{l-self|unr|গ}}, {{l-self|unr|ঘ}}, {{l-self|unr|ঙ}}, {{l-self|unr|চ}}, {{l-self|unr|ছ}}, {{l-self|unr|জ}}, {{l-self|unr|ঝ}}, {{l-self|unr|ঞ}}, {{l-self|unr|ট}}, {{l-self|unr|ঠ}}, {{l-self|unr|ড}}, {{l-self|unr|ড়}}, {{l-self|unr|ঢ}}, {{l-self|unr|ণ}}, {{l-self|unr|ত}}, {{l-self|unr|থ}}, {{l-self|unr|দ}}, {{l-self|unr|ধ}}, {{l-self|unr|ন}}, {{l-self|unr|প}}, {{l-self|unr|ফ}}, {{l-self|unr|ব}}, {{l-self|unr|ভ}}, {{l-self|unr|ম}}, {{l-self|unr|য}}, {{l-self|unr|য়}}, {{l-self|unr|র}}, {{l-self|unr|ল}}, {{l-self|unr|ৱ}}, {{l-self|unr|শ}}, {{l-self|unr|ষ}}, {{l-self|unr|স}}, {{l-self|unr|হ}}}}
=={{langname|tdb}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{l|tdb|ड़}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Oriya
| {{l|tdb|ଡ଼}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tdb|[ɽ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tdb|Chữ cái|tr=ṛ}}
#Chữ cái thứ 36 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Panchpargania.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Panchpargania|list={{l-self|tdb|অ}}, {{l-self|tdb|আ}}, {{l-self|tdb|ই}}, {{l-self|tdb|উ}}, {{l-self|tdb|এ}}, {{l-self|tdb|ও}}, {{l-self|tdb|ক}}, {{l-self|tdb|খ}}, {{l-self|tdb|গ}}, {{l-self|tdb|ঘ}}, {{l-self|tdb|ঙ}}, {{l-self|tdb|চ}}, {{l-self|tdb|ছ}}, {{l-self|tdb|জ}}, {{l-self|tdb|ঝ}}, {{l-self|tdb|ঞ}}, {{l-self|tdb|ট}}, {{l-self|tdb|ঠ}}, {{l-self|tdb|ড}}, {{l-self|tdb|ঢ}}, {{l-self|tdb|ত}}, {{l-self|tdb|থ}}, {{l-self|tdb|দ}}, {{l-self|tdb|ধ}}, {{l-self|tdb|ন}}, {{l-self|tdb|প}}, {{l-self|tdb|ফ}}, {{l-self|tdb|ব}}, {{l-self|tdb|ভ}}, {{l-self|tdb|ম}}, {{l-self|tdb|য়}}, {{l-self|tdb|র}}, {{l-self|tdb|ল}}, {{l-self|tdb|স}}, {{l-self|tdb|হ}}, {{l-self|tdb|ড়}}, {{l-self|tdb|ঢ়}}}}
=={{langname|kmj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{l|kmj|ड़}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kmj|[ɽa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kmj|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 26 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Paharia Kumarbhag.}}
#:{{ux|kmj|পুড়|tr=pu'''ṛa'''|[[bụng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Paharia Kumarbhag|list={{l-self|kmj|অ}}, {{l-self|kmj|আ}}, {{l-self|kmj|ই}}, {{l-self|kmj|ঈ}}, {{l-self|kmj|উ}}, {{l-self|kmj|ঊ}}, {{l-self|kmj|এ}}, {{l-self|kmj|ঐ}}, {{l-self|kmj|ও}}, {{l-self|kmj|ঔ}}, {{l-self|kmj|ক}}, {{l-self|kmj|ক়}}, {{l-self|kmj|খ}}, {{l-self|kmj|গ}}, {{l-self|kmj|গ়}}, {{l-self|kmj|ঘ}}, {{l-self|kmj|ঙ}}, {{l-self|kmj|চ}}, {{l-self|kmj|ছ}}, {{l-self|kmj|জ}}, {{l-self|kmj|ঝ}}, {{l-self|kmj|ঞ}}, {{l-self|kmj|ট}}, {{l-self|kmj|ঠ}}, {{l-self|kmj|ড}}, {{l-self|kmj|ড়}}, {{l-self|kmj|ঢ}}, {{l-self|kmj|ণ}}, {{l-self|kmj|ত}}, {{l-self|kmj|থ}}, {{l-self|kmj|দ}}, {{l-self|kmj|দ়}}, {{l-self|kmj|ধ}}, {{l-self|kmj|ন}}, {{l-self|kmj|প}}, {{l-self|kmj|ফ}}, {{l-self|kmj|ব}}, {{l-self|kmj|ভ}}, {{l-self|kmj|ম}}, {{l-self|kmj|য়}}, {{l-self|kmj|র}}, {{l-self|kmj|ল}}, {{l-self|kmj|ৱ}}, {{l-self|kmj|শ}}, {{l-self|kmj|ষ}}, {{l-self|kmj|স}}, {{l-self|kmj|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Dravidian family: Northeastern group (2 lists)|url=https://starlingdb.org/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\drv\ned&limit=-1|publisher=The Global Lexicostatistical Database|year=2011-2016}}
=={{langname|mjt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{l|mjt|ड़}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mjt|[ɽa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mjt|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 26 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Paharia Sauria.}}
#:{{ux|mjt|গাড়ে|tr=gā'''ṛe'''|[[nhiều]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Paharia Sauria|list={{l-self|mjt|অ}}, {{l-self|mjt|আ}}, {{l-self|mjt|ই}}, {{l-self|mjt|ঈ}}, {{l-self|mjt|উ}}, {{l-self|mjt|ঊ}}, {{l-self|mjt|এ}}, {{l-self|mjt|ঐ}}, {{l-self|mjt|ও}}, {{l-self|mjt|ঔ}}, {{l-self|mjt|ক}}, {{l-self|mjt|ক়}}, {{l-self|mjt|খ}}, {{l-self|mjt|গ}}, {{l-self|mjt|গ়}}, {{l-self|mjt|ঘ}}, {{l-self|mjt|ঙ}}, {{l-self|mjt|চ}}, {{l-self|mjt|ছ}}, {{l-self|mjt|জ}}, {{l-self|mjt|ঝ}}, {{l-self|mjt|ঞ}}, {{l-self|mjt|ট}}, {{l-self|mjt|ঠ}}, {{l-self|mjt|ড}}, {{l-self|mjt|ড়}}, {{l-self|mjt|ঢ}}, {{l-self|mjt|ণ}}, {{l-self|mjt|ত}}, {{l-self|mjt|থ}}, {{l-self|mjt|দ}}, {{l-self|mjt|দ়}}, {{l-self|mjt|ধ}}, {{l-self|mjt|ন}}, {{l-self|mjt|প}}, {{l-self|mjt|ফ}}, {{l-self|mjt|ব}}, {{l-self|mjt|ভ}}, {{l-self|mjt|ম}}, {{l-self|mjt|য়}}, {{l-self|mjt|র}}, {{l-self|mjt|ল}}, {{l-self|mjt|ৱ}}, {{l-self|mjt|শ}}, {{l-self|mjt|ষ}}, {{l-self|mjt|স}}, {{l-self|mjt|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Dravidian family: Northeastern group (2 lists)|url=https://starlingdb.org/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\drv\ned&limit=-1|publisher=The Global Lexicostatistical Database|year=2011-2016}}
=={{langname|rah}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|rah|Ký hiệu|tr=ṛ}}
#Chữ {{l|rah|ড}} với dấu nukta.
#:{{quote|rah|ইস্রায়েলনি স্বাদো উগুন গানৗন তৗৰৗয়ৌ; যোষেফৱা ফৰৌণনি হুকুম গানৗন অনোঙা '''গৗড়ী''' আৰা লামায় স্বাহন আহাৰবান লাৱৌ।|Các con trai của Y-sơ-ra-ên làm y như lời; Giô-sép vâng mạng Pha-ra-ôn, đưa những xe-cộ cho anh em mình và lương-thực dùng trong lúc đi đường. ([[s:Sáng thế Ký/45#45:21|Sáng thế Ký 45:21]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Assam tiếng Rabha|list={{l-self|rah|অ}}, {{l-self|rah|আ}}, {{l-self|rah|অৗ}}, {{l-self|rah|ই}}, {{l-self|rah|ই’}}, {{l-self|rah|উ}}, {{l-self|rah|এ}}, {{l-self|rah|ও}}, {{l-self|rah|ঔ}}, {{l-self|rah|অং}}, {{l-self|rah|ক}}, {{l-self|rah|খ}}, {{l-self|rah|গ}}, {{l-self|rah|ঘ}}, {{l-self|rah|ঙ}}, {{l-self|rah|চ}}, {{l-self|rah|ছ}}, {{l-self|rah|জ}}, {{l-self|rah|ঝ}}, {{l-self|rah|ত}}, {{l-self|rah|থ}}, {{l-self|rah|দ}}, {{l-self|rah|ধ}}, {{l-self|rah|ন}}, {{l-self|rah|প}}, {{l-self|rah|ফ}}, {{l-self|rah|ব}}, {{l-self|rah|ভ}}, {{l-self|rah|ম}}, {{l-self|rah|ৰ}}, {{l-self|rah|ল}}, {{l-self|rah|ৱ}}, {{l-self|rah|স}}, {{l-self|rah|হ}}, {{l-self|rah|য়}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rah|author=Bible Society of India|entryurl=https://www.bible.com/bible/3665/GEN.45.RABHBSI|entry=চঙি 45|work=Rabha Holy Bible (BSI)|year=2024}}
=={{langname|rjs}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Devanagari
| [[ड़#Tiếng_Rajbanshi|ड़]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rjs|[ɽʌ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rjs|Chữ cái|tr=ṛa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 trong bảng chữ cái Assam tiếng Rajbanshi.}}
#:{{quote|rjs|হেরোদ জানির পাইলেক যে, পন্ডিতলা উয়াক ঠকাইচে। এই বাদে উয়ায় খুব রাগ হইলেক। পন্ডিতলারটে থাকি যে সমায়ের কতা জানির পাইচে, সেই সমায়ের হিসাব মতন দুই বছর আরো উয়ার কম বয়স থাকি শুরু করি যত '''চ্যেংড়া''' ছাওয়া বৈৎলেহেমের বগলা-বগলি জাগাত আছিলেক, সৌগলাকে মারি ফ্যেলের হুকুম দিলেক।|tr=herōd janir pailek je, ponḍitola uẏak ṭhokaice. ei bade uẏaẏ khub rag hoilek. ponḍitlaroṭe thaki je śomaẏer kota janir paice, śei śomaẏer hiśab moton dui bochor arō uẏar kom boẏoś thaki śuru kori jot '''cceṅṛa''' chaōẇa bōitlehemer bogola-bogoli jagat achilek, śōuglake mari ppheler hukum dilek.|Vua Hê-rốt thấy mình đã bị mấy thầy bác-sĩ đánh lừa, thì tức-giận quá, bèn sai giết hết thảy con trai từ hai tuổi sấp xuống ở thành Bết-lê-hem và cả hạt, theo đúng ngày tháng mà mấy thầy bác-sĩ đã cho vua biết. ([[s:Ma-thi-ơ/2#2:16|Ma-thi-ơ 2:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Assam tiếng Rajbanshi|list={{l-self|rjs|অ}}, {{l-self|rjs|আ}}, {{l-self|rjs|ই}}, {{l-self|rjs|ঈ}}, {{l-self|rjs|উ}}, {{l-self|rjs|ঊ}}, {{l-self|rjs|ঋ}}, {{l-self|rjs|এ}}, {{l-self|rjs|ঐ}}, {{l-self|rjs|ও}}, {{l-self|rjs|ঔ}}, {{l-self|rjs|ক}}, {{l-self|rjs|খ}}, {{l-self|rjs|গ}}, {{l-self|rjs|ঘ}}, {{l-self|rjs|ঙ}}, {{l-self|rjs|চ}}, {{l-self|rjs|ছ}}, {{l-self|rjs|জ}}, {{l-self|rjs|ঝ}}, {{l-self|rjs|ঞ}}, {{l-self|rjs|ট}}, {{l-self|rjs|ঠ}}, {{l-self|rjs|ড}}, {{l-self|rjs|ড়}}, {{l-self|rjs|ঢ}}, {{l-self|rjs|ঢ়}}, {{l-self|rjs|ণ}}, {{l-self|rjs|ত}}, {{l-self|rjs|থ}}, {{l-self|rjs|দ}}, {{l-self|rjs|ধ}}, {{l-self|rjs|ন}}, {{l-self|rjs|প}}, {{l-self|rjs|ফ}}, {{l-self|rjs|ব}}, {{l-self|rjs|ভ}}, {{l-self|rjs|ম}}, {{l-self|rjs|য}}, {{l-self|rjs|য়}}, {{l-self|rjs|র}}, {{l-self|rjs|ল}}, {{l-self|rjs|শ}}, {{l-self|rjs|ষ}}, {{l-self|rjs|স}}, {{l-self|rjs|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=The Bible Society of India|work=Indian Evangelical Mission|year=2020|entryurl=https://live.bible.is/bible/rjsiem/mat/2|entry=মথি 2}}
=={{langname|rkt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Devanagari
| {{l|rkt|ड़}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rkt|[ɽɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rkt|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 trong bảng chữ cái Assam tiếng Rangpur.}}
#:{{quote|rkt|যোহন উটের লোমের কাপ'''ড়''' পিন্দির ছিলেক, আর উয়ার '''কমড়ত''' আছিলেক চামড়ার পেট্টি। উয়ায় খাবার খাইচে ব'''ড়''' ব'''ড়''' কুকতি আর জঙলের মধু।|Vả, Giăng mặc áo bằng lông lạc-đà, buộc dây lưng bằng da; ăn, thì ăn những châu-chấu và mật ong rừng. ([[s:Ma-thi-ơ/3#3:4|Ma-thi-ơ 3:4]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Assam tiếng Rangpur|list={{l-self|rkt|অ}}, {{l-self|rkt|আ}}, {{l-self|rkt|ই}}, {{l-self|rkt|ঈ}}, {{l-self|rkt|উ}}, {{l-self|rkt|ঊ}}, {{l-self|rkt|ঋ}}, {{l-self|rkt|এ}}, {{l-self|rkt|ঐ}}, {{l-self|rkt|ও}}, {{l-self|rkt|ঔ}}, {{l-self|rkt|ক}}, {{l-self|rkt|খ}}, {{l-self|rkt|গ}}, {{l-self|rkt|ঘ}}, {{l-self|rkt|ঙ}}, {{l-self|rkt|চ}}, {{l-self|rkt|ছ}}, {{l-self|rkt|জ}}, {{l-self|rkt|ঝ}}, {{l-self|rkt|ঞ}}, {{l-self|rkt|ট}}, {{l-self|rkt|ঠ}}, {{l-self|rkt|ড}}, {{l-self|rkt|ড়}}, {{l-self|rkt|ঢ}}, {{l-self|rkt|ঢ়}}, {{l-self|rkt|ণ}}, {{l-self|rkt|ত}}, {{l-self|rkt|থ}}, {{l-self|rkt|দ}}, {{l-self|rkt|ধ}}, {{l-self|rkt|ন}}, {{l-self|rkt|প}}, {{l-self|rkt|ফ}}, {{l-self|rkt|ব}}, {{l-self|rkt|ভ}}, {{l-self|rkt|ম}}, {{l-self|rkt|য}}, {{l-self|rkt|য়}}, {{l-self|rkt|র}}, {{l-self|rkt|ল}}, {{l-self|rkt|শ}}, {{l-self|rkt|ষ}}, {{l-self|rkt|স}}, {{l-self|rkt|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Toby Anderson|work=Kamta – Bengali Dictionary|year=2020|publisher=SIL International|entryurl=https://www.webonary.org/rajbanshi/browse/?key=rkt-Beng&letter=%E0%A6%A1%E0%A6%BC|entry=ড়}}
*{{Chú thích web|author=Indian Evangelical Mission (IEM)|work=Bible.is|year=2020|entryurl=https://live.bible.is/bible/rjsiem/mat/3|entry=মথি 3}}
=={{langname|sck}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{l|sck|ड़}}
|-
! Oriya
| {{l|sck|ଡ଼}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sck|[ɽa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sck|Chữ cái|tr=ṛa}}
# {{n-g|Chữ cái thứ 43 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Sadri.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Sadri|list={{l-self|sck|অ}}, {{l-self|sck|আ}}, {{l-self|sck|ই}}, {{l-self|sck|ঈ}}, {{l-self|sck|উ}}, {{l-self|sck|ঊ}}, {{l-self|sck|এ}}, {{l-self|sck|ঐ}}, {{l-self|sck|ও}}, {{l-self|sck|ঔ}}, {{l-self|sck|ক}}, {{l-self|sck|খ}}, {{l-self|sck|গ}}, {{l-self|sck|ঘ}}, {{l-self|sck|ঙ}}, {{l-self|sck|চ}}, {{l-self|sck|ছ}}, {{l-self|sck|জ}}, {{l-self|sck|ঝ}}, {{l-self|sck|ঞ}}, {{l-self|sck|ট}}, {{l-self|sck|ঠ}}, {{l-self|sck|ড}}, {{l-self|sck|ঢ}}, {{l-self|sck|ণ}}, {{l-self|sck|ত}}, {{l-self|sck|থ}}, {{l-self|sck|দ}}, {{l-self|sck|ধ}}, {{l-self|sck|ন}}, {{l-self|sck|প}}, {{l-self|sck|ফ}}, {{l-self|sck|ব}}, {{l-self|sck|ভ}}, {{l-self|sck|ম}}, {{l-self|sck|য়}}, {{l-self|sck|র}}, {{l-self|sck|ল}}, {{l-self|sck|শ}}, {{l-self|sck|ষ}}, {{l-self|sck|স}}, {{l-self|sck|হ}}, {{l-self|sck|ড়}}, {{l-self|sck|ঢ়}}, {{l-self|sck|ক্ষ}}, {{l-self|sck|ৎ}}, {{l-self|sck|ওয়}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|hi|author=Toby Anderson|year=2020|entryurl=https://www.webonary.org/sadri/browse/browse-vernacular-english/?key=sck&letter=%E0%A4%A1|entry=ड|publisher=SIL International|work=Sadri Dictionary}}
=={{langname|sat}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ol Chiki
| {{l|sat|ᱲ}}
|-
! Devanagari
| {{l|sat|ड़}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Oriya
| {{l|sat|ଡ଼}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sat|[ɽ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sat|Chữ cái|tr=ṛ}}
#Chữ cái thứ 27 trong bảng chữ cái Bengal tiếng Santal.
#:{{ux|sat|রোড়|tr={{l|sat|ᱨᱳ'''ᱲ'''}}|[[ngôn ngữ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Santal|list={{l-self|sat|অ}}, {{l-self|sat|আ}}, {{l-self|sat|ই}}, {{l-self|sat|ঈ}}, {{l-self|sat|উ}}, {{l-self|sat|ঊ}}, {{l-self|sat|এ}}, {{l-self|sat|ঐ}}, {{l-self|sat|ও}}, {{l-self|sat|ঔ}}, {{l-self|sat|অঁ}}, {{l-self|sat|ইঁ}}, {{l-self|sat|উঁ}}, {{l-self|sat|এঁ}}, {{l-self|sat|ঔঁ}}, {{l-self|sat|ক}}, {{l-self|sat|খ}}, {{l-self|sat|গ}}, {{l-self|sat|ঘ}}, {{l-self|sat|ঙ}}, {{l-self|sat|চ}}, {{l-self|sat|ছ}}, {{l-self|sat|জ}}, {{l-self|sat|ঝ}}, {{l-self|sat|ঞ}}, {{l-self|sat|ট}}, {{l-self|sat|ঠ}}, {{l-self|sat|ড}}, {{l-self|sat|ড়}}, {{l-self|sat|ঢ}}, {{l-self|sat|ণ}}, {{l-self|sat|ত}}, {{l-self|sat|থ}}, {{l-self|sat|দ}}, {{l-self|sat|ধ}}, {{l-self|sat|ন}}, {{l-self|sat|প}}, {{l-self|sat|ফ}}, {{l-self|sat|ব}}, {{l-self|sat|ভ}}, {{l-self|sat|ম}}, {{l-self|sat|য}}, {{l-self|sat|র}}, {{l-self|sat|ল}}, {{l-self|sat|স}}, {{l-self|sat|হ}}, {{l-self|sat|ৱ}}}}
=={{langname|sjp}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|sjp|Ký hiệu|tr=ṛ}}
#Chữ {{l|sjp|ড}} với dấu nukta.
#:{{ux|sjp|এড়ি|tr=e'''ṛi'''|[[mắt cá]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sjp|sc=Beng|qual=Chữ Assam tiếng Surjapur|অ|আ|ই|উ|এ|ও|ক|খ|গ|ঘ|চ|ছ|জ|ঝ|ট|ঠ|ড|ঢ|ত|থ|দ|ধ|ন|প|ফ|ব|ভ|ম|র|ল|শ|স|হ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Toby Anderson|work=Surjapuri – Bengali Dictionary|year=2020|publisher=SIL International|entryurl=https://www.webonary.org/surjapuri/gac3c4df6-5ae6-4b96-a894-e0c317cd559b/|entry=এড়ি}}
=={{langname|syl}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Sylot
| {{l|syl|ꠠ}}
|-
! Bengal
| {{pn}}
|-
! Latinh
| {{l|syl|Ṛ}} {{l|syl|ṛ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|syl|[ɽ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|syl|Chữ cái|tr=ṛ}}
# {{n-g|Chữ cái Bengal thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ɽ/}}''' trong tiếng Sylhet.}}
#:{{quote|syl|আল্লায় দুইটা '''বড়''' চেরাগ বানাইলা, এরমাজে '''বড়টারে''' দিনর উপরে বাদশাই করার লাগি আর হুরুটারে রাইতর উপরে। ইতা '''ছাড়া''' তাইন তেরা অকলও পয়দা করলা।|tr=allaẏ duiṭa '''boṛ''' cerag banaila, ermaje '''boṛṭare''' dinor upore badośai korar lagi ar huruṭare raitor upore. ita '''chaṛa''' tain tera okolō poẏoda korla.|Đức Chúa Trời làm nên hai vì sáng lớn; vì lớn hơn để cai-trị ban ngày, vì nhỏ hơn để cai-trị ban đêm; Ngài cũng làm các ngôi sao. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:16|Sáng thế Ký 1:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Sylhet|list={{l-self|syl|অ}}, {{l-self|syl|আ}}, {{l-self|syl|ই}}, {{l-self|syl|ঈ}}, {{l-self|syl|উ}}, {{l-self|syl|ঊ}}, {{l-self|syl|এ}}, {{l-self|syl|ও}}, {{l-self|syl|ক}}, {{l-self|syl|খ}}, {{l-self|syl|গ}}, {{l-self|syl|ঘ}}, {{l-self|syl|ঙ}}, {{l-self|syl|চ}}, {{l-self|syl|ছ}}, {{l-self|syl|জ}}, {{l-self|syl|ঝ}}, {{l-self|syl|ট}}, {{l-self|syl|ঠ}}, {{l-self|syl|ড}}, {{l-self|syl|ড়}}, {{l-self|syl|ঢ}}, {{l-self|syl|ত}}, {{l-self|syl|থ}}, {{l-self|syl|দ}}, {{l-self|syl|ধ}}, {{l-self|syl|ন}}, {{l-self|syl|প}}, {{l-self|syl|ফ}}, {{l-self|syl|ব}}, {{l-self|syl|ভ}}, {{l-self|syl|ম}}, {{l-self|syl|র}}, {{l-self|syl|ল}}, {{l-self|syl|স}}, {{l-self|syl|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|work=[https://wikitravel.org/en/Sylheti_phrasebook Sylheti phrasebook]|year=2012|publisher=Wiki Travel}}
*{{Chú thích web|syl|author=Ahle Kitab Society|entryurl=https://www.bible.com/bible/1917/GEN.1.SYLB|entry=তৌরাত ১: পয়দা নামা 1|work=ছিলটি আছমানি কিতাব (বাংলা লিপি)|year=2024}}
=={{langname|tnv}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tnv|Ký hiệu|tr=ṛ}}
#Chữ {{l|tnv|ড}} với dấu nukta.
#:{{ux|tnv|পণ্ড'''ড়'''|tr=pawndaw'''rw'''|[[mười lăm]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal tiếng Tanchangya|list={{l-self|tnv|আ}}, {{l-self|tnv|অ}}, {{l-self|tnv|ই}}, {{l-self|tnv|ঈ}}, {{l-self|tnv|উ}}, {{l-self|tnv|ঊ}}, {{l-self|tnv|এ}}, {{l-self|tnv|ও}}, {{l-self|tnv|ঐ}}, {{l-self|tnv|ক}}, {{l-self|tnv|খ}}, {{l-self|tnv|গ}}, {{l-self|tnv|ঘ}}, {{l-self|tnv|ঙ}}, {{l-self|tnv|চ}}, {{l-self|tnv|ছ}}, {{l-self|tnv|জ}}, {{l-self|tnv|ঝ}}, {{l-self|tnv|ঞ}}, {{l-self|tnv|ট}}, {{l-self|tnv|ঠ}}, {{l-self|tnv|ড}}, {{l-self|tnv|ঢ}}, {{l-self|tnv|ণ}}, {{l-self|tnv|ত}}, {{l-self|tnv|থ}}, {{l-self|tnv|দ}}, {{l-self|tnv|ধ}}, {{l-self|tnv|ন}}, {{l-self|tnv|প}}, {{l-self|tnv|ফ}}, {{l-self|tnv|ব}}, {{l-self|tnv|ভ}}, {{l-self|tnv|ম}}, {{l-self|tnv|য়}}, {{l-self|tnv|র}}, {{l-self|tnv|ল}}, {{l-self|tnv|ওভ}}, {{l-self|tnv|স}}, {{l-self|tnv|হ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|work=[https://wikitravel.org/en/Tanchangya_phrasebook Tanchangya phrasebook]|year=2016|publisher=Wiki Travel}}
=={{langname|ur}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{urd-IPA|ṛ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ur|Chữ cái|tr=ṛ}}
#Chữ cái Bengal thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ɽ/}}''' của phương ngữ Dhaka.
===={{ĐM|see}}====
*{{list helper 2|title=Chữ Bengal phương ngữ Dhaka tiếng Urdu|list={{l-self|ur|অ}}, {{l-self|ur|আ}}, {{l-self|ur|ই}}, {{l-self|ur|ঈ}}, {{l-self|ur|উ}}, {{l-self|ur|ঊ}}, {{l-self|ur|ঋ}}, {{l-self|ur|এ}}, {{l-self|ur|ঐ}}, {{l-self|ur|ও}}, {{l-self|ur|ঔ}}, {{l-self|ur|ক}}, {{l-self|ur|খ}}, {{l-self|ur|গ}}, {{l-self|ur|ঘ}}, {{l-self|ur|ঙ}}, {{l-self|ur|চ}}, {{l-self|ur|ছ}}, {{l-self|ur|জ}}, {{l-self|ur|ঝ}}, {{l-self|ur|ঞ}}, {{l-self|ur|ট}}, {{l-self|ur|ঠ}}, {{l-self|ur|ড}}, {{l-self|ur|ঢ}}, {{l-self|ur|ণ}}, {{l-self|ur|প}}, {{l-self|ur|ফ}}, {{l-self|ur|ব}}, {{l-self|ur|ভ}}, {{l-self|ur|ম}}, {{l-self|ur|য}}, {{l-self|ur|র}}, {{l-self|ur|ল}}, {{l-self|ur|শ}}, {{l-self|ur|ষ}}, {{l-self|ur|স}}, {{l-self|ur|হ}}, {{l-self|ur|ড়}}, {{l-self|ur|ঢ়}}, {{l-self|ur|য়}}, {{l-self|ur|ৎ}}}}
[[Thể loại:Khối ký tự Bengali|DC]]
p6o6vz8npfm63742sfr21no79j42y12
Thể loại:Ký hiệu tiếng Ghadames
14
375039
2513195
2310883
2026-08-11T15:14:23Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Ghadames]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Ghadames]] (đã tắt đổi hướng)
2310883
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ဌ
0
375176
2513184
2311142
2026-08-11T15:03:18Z
TheHighFighter2
42988
/* Ký hiệu */
2513184
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
{{-Mymr-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|ttha}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ Miến, gọi là chữ ''ttha''.
=={{langname|ckh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckh|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckh|Chữ cái|tr=ttha}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Chak.
#:{{quote|ckh|မှနောက်အာ ကိုယ်တော်ယေရှုနာ လူထုပရိသတ်အင် ပုံဥပမာဆူးဝါအိမ် ငါ့ဆနပ်ကနာ "ဟက်တာကရပ် သူး'''ဌေး'''ဟူးဝါနာ အမာကလယ်ယာ အဆီပနှံဖြိုက်ကို|tr=hma.nauk-a kuiytauyehru.na luhtu.pa.ri.sat-ang pum-u.pa.mahcu:waim nga.hca.napka.na "haktaka.rap su:'''hte:'''hu:wana a.maka.laiya a.hcipa.hnamhpruikkui|Ngài lại phán cùng chúng lời ví-dụ nầy: Ruộng của một người giàu kia sinh lợi nhiều lắm, ([[s:Lu-ca/12#12:16|Lu-ca 12:16]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ckh|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4156/LUK.12.TTPV-RV|entry=Luke 12|work=Thet|year=2024}}
=={{langname|cey}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cey|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cey|Chữ cái|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Chin Ekai.
#:{{quote|cey|အနီပုန်ပိဇ် ယလော့ယသူ'''ဌေး'''အင်းနာ အကြွေးပိတ်ကိုင်းမျက်ဟော့ ချောင်ပေန်းနေဂတ်ချင်း အဘိက်အိပ်။|tr=a.nipunpij ya.lau.ya.su'''hte:'''ang:na a.krwe:pitkuing:myakhau. hkyaungpen:negathkyang: a.bhik-ip|Người ấy bèn gọi riêng từng người mắc nợ chủ mình đến, và hỏi người thứ nhứt rằng: Ngươi mắc nợ chủ ta bao nhiêu? ([[s:Lu-ca/16#16:5|Lu-ca 16:5]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cey|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4155/LUK.16.CTPV-RV|entry=Luke 16|work=Chin-Ekai|year=2024}}
=={{langname|csj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csj|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csj|Chữ cái|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Chin Songlai.
#:{{quote|csj|အရှင်မင်းကြီး "အရှင်၊ နပိုင်ခေါမ် ဥစ္စာဆီးယကော နစီး(မ်)မယ်။ လိမ်း(မ်)ဟို့ခေါမ်ဆီးယကော ထိင့်'''ဌေ့'''ရီပါလှီ့ သိမ်းယူတိရို နာထောလ်ခန်းနောလ် နာ(င်) ကေးနား ကေကိ ခန်းနောလ်" တိရို အလျှောက်။|tr=a.hrangmang:kri: "a.hrang na.puinghkaum uccahci:ya.kau: na.ci:(m)mai lim:(m)hui.hkaumhci:ya.kau: hting.'''hte.'''ripahli. sim:yuti.rui nahtaulhkan:naul na(ng) ke:na: keki. hkan:naul" ti.rui a.hlyauk|bởi tôi sợ chúa, vì chúa là người nghiêm-nhặt, hay lấy trong nơi không để, gặt trong chỗ không gieo. ([[s:Lu-ca/19#19:21|Lu-ca 19:21]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csj|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4158/LUK.19.CTPV-RV|entry=Luke 19|work=Chin-Songlai|year=2024}}
=={{langname|dnu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnu|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|dnu|Ký hiệu|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Danau.
#:{{quote|dnu|နွို့ခေါင်း ကိုယ်တော်ယေရှုနား “ကစာနွို့ ဗါ့တွို့ခရိုန်းစားကလို့ထာ ခရိုန်းခရမ်းရောင်နွို့န ဘာ့ညံညောမဲ့ခရိုန်းနွို့ ဗါ့တွို့ထာ စစ်ရှိစစ်ရှိ ယောက်ပွီးအ့်စွေအ့်ငွမ်းနွို့ ဘာ့ယိုမဲ့ သူ'''ဌေး'''အ့်ကွက်ဟိုဟောက်နွို့နဲ့။|Có một người giàu mặc áo tía và áo bằng vải gai mịn, hằng ngày ăn-ở rất là sung-sướng. ([[s:Lu-ca/16#16:19|Lu-ca 16:19]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnu|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4160/LUK.16.DTPV-RV|entry=Luke 16|work=Dannau|year=2024}}
=={{langname|dnv}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnv|[tʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnv|Chữ cái|tr=ṭh}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ Miến tiếng Danu.}}
#:{{quote|dnv|ယေရှုဟ ဗိမာန်တော် အလှူခံသေတ္တာဟို ထားရာအရပ်ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်နှိုက် ထိန်လျက် လူအုပ်ကြီးဟ သူလို့ရဲ့ ပိတ်ဆန်များဟို အလှူခံသေတ္တာထဲသို့ ထည့်နေတာဟို ကျေ့နေအယ်။ ရမ်းဆာ့သော သူ'''ဌေး'''သူကြွယ်လို့ဟ ပိတ်ဆန်အမြောက်အများဟို လောချခဲ့ကြအယ်။|tr=yehru.ha. bi.mantau a.hluhkamsettahui hta:raa.rap-rai. hcan.kyangbhakhnuik htinlyak luupkri:ha. sului.rai. pithcanmya:hui a.hluhkamsettahtai:sui. htany.netahui kye.neai ram:hca.sau: su'''hte:'''su-krwailui.ha. pithcan-a.mrauk-a.mya:hui lau:hkya.hkai.kra.ai|Đức Chúa Jêsus ngồi đối ngang cái rương đựng tiền dâng, coi dân-chúng bỏ tiền vào thể nào. ([[s:Mác/12#12:41|Mác 12:41]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnv|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Danu|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnv|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3789/MRK.12.NTDNB24|entry=မာကု 12|work=The New Testament in Danu|year=2024}}
=={{langname|int}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|int|[tʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|int|Chữ cái|tr=ṭh}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ Miến tiếng Intha.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=int|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Intha|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|zkd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkd|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|zkd|Ký tự|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Kadu.
#:{{quote|zkd|ပန်းနူမှါခ့်ခါ သူ'''ဌေး'''ဟော်ဝါကား ဟိန်လပါးဘေ ရှရှီတေကလောင်းတုံန်းပူဘင်းအတွာတ်|tr=pan:nuhmahk.hka su'''hte:'''hauwaka: hinla.pa:bhe hra.hriteka.laung:tumn:pubhang:a.twat|Ruộng của một người giàu kia sinh lợi nhiều lắm, ([[s:Lu-ca/12#12:16|Lu-ca 12:16]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkd|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4177/LUK.12.KTPV-RV|entry=Luke 12|work=Kadu|year=2024}}
=={{langname|zkn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkn|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|zkn|Ký tự|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Kanan.
#:{{quote|zkn|အင်းမာအချိန်နယ် ဟီမ်ရီး ‘ငါကော မညယ်အောမ်ထော်ပ်ကားသယ်။ သူ'''ဌေး'''ကော ငါလည် အလုပ်အားအယ် ထုတ်သောဝါပ်။ ငါကော အလုပ်ကြမ်းအောမ်တီမ် အားရီးအပို။ စိမ်ရောက်ညာပ်တီမ်ရီး မန်းကတန်မာ့။|tr=ang:maa.hkyinnai him-ri: ‘ngakau: ma.nyaiaumhtaupka:sai su'''hte:'''kau: ngalany a.lup-a:ai htutsau:wap ngakau: a.lupkram:aumtim a:ri:a.pui cim-rauknyaptim-ri: man:ka.tanma.|Người quản-gia tự nghĩ rằng: Chủ cách chức ta, ta sẽ làm gì? Làm ruộng thì ta không có sức làm nổi, còn đi ăn-mày thì hổ-ngươi. ([[s:Lu-ca/16#16:3|Lu-ca 16:32]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkn|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4178/LUK.16.KTPV-RV|entry=Luke 16|work=Kanan|year=2024}}
=={{langname|kxk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kxk|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|kxk|Ký tự|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Karen Zayein.
=={{langname|kvt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvt|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvt|Chữ cái|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Lahta.
#:{{quote|kvt|ဗွယ်ဖရာဒွို အာအီဖီတညင်တခို ပလူးအိုဝီတာစာဖုန်းထွို့ သူ'''ဌေ'''သူကြွယ်ဖုန်းအွယ့် အာအီဖီကြွကျိန်းချာဒါဘို့။|tr=bwaihpa.radwui aihpita.nyangta.hkui pa.lu:uiwitacahpun:htwui. su'''hte'''su-krwaihpun:wai. aihpi-krwa.kyin:hkyadabhui.|Ngài đã làm cho kẻ đói được đầy thức ngon,<br>Và đuổi kẻ giàu về tay không. ([[s:Lu-ca/1#1:53|Lu-ca 1:53]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kvt|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4165/LUK.1.LTPV-RV|entry=Luke 1|work=Lahta|year=2024}}
=={{langname|rmz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmz|[ʈʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmz|Chữ cái|tr=ṭha}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Miến tiếng Marma.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Marma|list={{l-self|rmz|က}}, {{l-self|rmz|ခ}}, {{l-self|rmz|ဂ}}, {{l-self|rmz|ဃ}}, {{l-self|rmz|င}}, {{l-self|rmz|စ}}, {{l-self|rmz|ဆ}}, {{l-self|rmz|ဇ}}, {{l-self|rmz|ဈ}}, {{l-self|rmz|ည}}, {{l-self|rmz|ဋ}}, {{l-self|rmz|ဌ}}, {{l-self|rmz|ဍ}}, {{l-self|rmz|ဎ}}, {{l-self|rmz|ဏ}}, {{l-self|rmz|တ}}, {{l-self|rmz|ထ}}, {{l-self|rmz|ဒ}}, {{l-self|rmz|ဓ}}, {{l-self|rmz|န}}, {{l-self|rmz|ပ}}, {{l-self|rmz|ဖ}}, {{l-self|rmz|ဗ}}, {{l-self|rmz|ဘ}}, {{l-self|rmz|မ}}, {{l-self|rmz|ယ}}, {{l-self|rmz|ရ}}, {{l-self|rmz|လ}}, {{l-self|rmz|ဝ}}, {{l-self|rmz|သ}}, {{l-self|rmz|ဟ}}, {{l-self|rmz|ဠ}}, {{l-self|rmz|အ}}, {{l-self|rmz|အာ}}, {{l-self|rmz|ဣ}}, {{l-self|rmz|ဤ}}, {{l-self|rmz|ဥ}}, {{l-self|rmz|ဦ}}, {{l-self|rmz|ဧ}}, {{l-self|rmz|အဲ}}, {{l-self|rmz|ဩ}}, {{l-self|rmz|ဪ}}, {{l-self|rmz|အံ}}, {{l-self|rmz|အား}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Heidi A. Davis|year=2014|title=[https://web.archive.org/web/20170808143953/http://arts-sciences.und.edu/summer-institute-of-linguistics/theses/_files/docs/2014-davis-heidi-a.pdf Consonants correspondences of Burmese, Rakhine and Marma with initial implications for historical relationships (MA thesis)]|publisher=University of North Dakota}}
*{{Chú thích web|rmz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3652/MAT.12.RMZ|entry=မဿဲ 12|work=Marma|year=2023}}
=={{langname|my}}==
{{wikipedia|lang=my}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{mya-IPA}}
*{{audio|my|ထ.ogg|Âm thanh}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|my|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 13 trong bảng chữ Miến.}}
#:{{ux|my|[[w:my:ဌာနေ|'''ဌာ'''နေ]]|[[nơi]] [[sinh]]|inline=1}}
===={{ĐM|derived}}====
{{col|my
|ဌဝမ်းဘဲ
}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=my|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|url=http://www.sealang.net/burmese/dictionary.htm|work=SEAlang Library Burmese|entry=ဌ|year=1996}}
=={{langname|mnw}}==
{{wikipedia|lang=mnw}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnw|/tʰaʔ/}}
*{{audio|mnw|Mnw-ဌ.oga|Âm thanh}}
==={{ĐM|letter}}===
{{mnw-letter}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái tiếng Môn.}}
#:{{ux|mnw|[[w:mnw:ဌာန်ကောံသၟတ်မန်|'''ဌာ'''န်ကောံသၟတ်မန်]]|Diễn đàn thanh niên Môn|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Môn|list={{l-self|mnw|က}}, {{l-self|mnw|ခ}}, {{l-self|mnw|ဂ}}, {{l-self|mnw|ဃ}}, {{l-self|mnw|ၚ}}, {{l-self|mnw|စ}}, {{l-self|mnw|ဆ}}, {{l-self|mnw|ဇ}}, {{l-self|mnw|ၛ}}, {{l-self|mnw|ည}}, {{l-self|mnw|ဋ}}, {{l-self|mnw|ဌ}}, {{l-self|mnw|ဍ}}, {{l-self|mnw|ဎ}}, {{l-self|mnw|ဏ}}, {{l-self|mnw|တ}}, {{l-self|mnw|ထ}}, {{l-self|mnw|ဒ}}, {{l-self|mnw|ဓ}}, {{l-self|mnw|န}}, {{l-self|mnw|ပ}}, {{l-self|mnw|ဖ}}, {{l-self|mnw|ဗ}}, {{l-self|mnw|ဘ}}, {{l-self|mnw|မ}}, {{l-self|mnw|ယ}}, {{l-self|mnw|ရ}}, {{l-self|mnw|လ}}, {{l-self|mnw|ဝ}}, {{l-self|mnw|သ}}, {{l-self|mnw|ဟ}}, {{l-self|mnw|ဠ}}, {{l-self|mnw|ၜ}}, {{l-self|mnw|အ}}, {{l-self|mnw|ၝ}}, {{l-self|mnw|ဣ}}, {{l-self|mnw|ဣဳ}}, {{l-self|mnw|ဥ}}, {{l-self|mnw|ဥု}}, {{l-self|mnw|ဨ}}, {{l-self|mnw|ဩ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Cite book|author=Harry Leonard Shorto|year=1962|title=[http://sealang.net/mon/ A Dictionary of Modern Spoken Mon]|location=London|publisher=Oxford University Press}}
=={{langname|blk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|blk|[t̪ʰa˥˦ˀ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|blk|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Pa'O.}}
#:{{ux|blk|'''ဌာႏ'''န|[[cục]], [[sở]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=blk|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pa'O|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ၮ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|blk|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/4215/GEN.6.PBCL|entry=ကမ္ဘာႏစ 6|work=Pao Bible Common Language|year=2025}}
=={{langname|pi}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{pi-alt|Latn=ṭha}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pi|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 13 viết bằng chữ Miến tiếng Pali.}}
#:{{ux|pi|အဘိတိ'''ဋ္ဌ'''တိ|[[vượt trội]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pi|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pali|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|sa}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{sa-alt|Deva=ठ}}
==={{ĐM|pron}}===
{{san-IPA|ठ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sa|Chữ cái}}
# {{n-g|Phụ âm thứ 13 viết bằng chữ Miến tiếng Phạn.}}
#:{{quote|sa|အနျဉ္စ ကောပိ ဗလဝန္တ ဇနံ ပြထမတော န ဗဒွွာ ကေန ပြကာရေဏ တသျ ဂၖဟံ ပြဝိၑျ တဒ္ဒြဝျာဒိ လော'''ဌ'''ယိတုံ ၑက္နောတိ? ကိန္တု တတ် ကၖတွာ တဒီယဂၖသျ ဒြဝျာဒိ လော'''ဌ'''ယိတုံ ၑက္နောတိ၊|Hay là, có lẽ nào, ai vào nhà một người mạnh-sức để cướp lấy của, mà trước không trói người mạnh-sức ấy được sao? Phải trói người rồi mới cướp của nhà người được. ([[s:Ma-thi-ơ 12#12:29|Ma-thi-ơ 12:29]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=sa|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Phạn|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|noun}}===
{{sa-noun}}
#{{san-sc}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sa|author=Sanskrit Bible|entryurl=https://www.bible.com/bible/2158/MAT.12.SANBU|entry=မထိး 12|work=သတျဝေဒး၊|year=2023}}
=={{langname|kjp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kjp|[tʰaˀ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kjp|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Pwo Đông.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Pwo Đông|list={{l-self|kjp|က}}, {{l-self|kjp|ခ}}, {{l-self|kjp|ဂ}}, {{l-self|kjp|ဃ}}, {{l-self|kjp|င}}, {{l-self|kjp|စ}}, {{l-self|kjp|ဆ}}, {{l-self|kjp|ဇ}}, {{l-self|kjp|ဈ}}, {{l-self|kjp|ည}}, {{l-self|kjp|ဋ}}, {{l-self|kjp|ဌ}}, {{l-self|kjp|ဍ}}, {{l-self|kjp|ဎ}}, {{l-self|kjp|ၮ}}, {{l-self|kjp|တ}}, {{l-self|kjp|ထ}}, {{l-self|kjp|ဒ}}, {{l-self|kjp|ဓ}}, {{l-self|kjp|န}}, {{l-self|kjp|ပ}}, {{l-self|kjp|ဖ}}, {{l-self|kjp|ဗ}}, {{l-self|kjp|ဘ}}, {{l-self|kjp|မ}}, {{l-self|kjp|ယ}}, {{l-self|kjp|ရ}}, {{l-self|kjp|လ}}, {{l-self|kjp|ဝ}}, {{l-self|kjp|သ}}, {{l-self|kjp|ဟ}}, {{l-self|kjp|ဠ}}, {{l-self|kjp|အ}}, {{l-self|kjp|ၜ}}, {{l-self|kjp|ၯ}}, {{l-self|kjp|ၰ}}, {{l-self|kjp|ယှ}}}}
=={{langname|rki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rki|[t̪ʰ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|rki|Ký tự|tr=ṭha}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/t̪ʰ/}}''' trong tiếng Rakhine.}}
#:{{quote|rki|တနိန့်မာ ကိုယ်တော်က တပည့်တော်တိကို ဆက်ပြီးကေ ပုံဥပမာတစ်ခုနန့် မိန့်တော်မူလီရေ။ ကိုယ်တော်က “အယင်ကခါ သူ'''ဌီး'''တစ်ယောက်မာ သူပိုင်ဆိုင်ရေပစ္စည်းဥစ္စာတိကို စီမံခန့်ခွဲဖို့ စီမံခန့်ခွဲသူ တစ်ယောက်ကို ခန့်ထားလီရေ။ ယေကေလည်း စီမံခန့်ခွဲသူက သူ'''ဌီး'''၏ဒင်္ဂါးတိကို အလွဲသုံးစားလုပ်နီရေလို့ သူသိရေခါ|tr=ta.nin.ma kuiytauka. ta.pany.tauti.kui hcakpri:ke pum-u.pa.matachku.nan. min.taumulire kuiytauka. “a.yangka.hka su'''hti:'''tacyaukma supuinghcuing-repaccany:uccati.kui cimamhkan.hkwai:hpui. cimamhkan.hkwai:su tacyaukkui hkan.hta:lire yekelany: cimamhkan.hkwai:suka. su'''hti:'''edangga:ti.kui a.lwai:sum:ca:lupnirelui. susi.rehka|Đức Chúa Jêsus lại phán cùng môn-đồ rằng: Người giàu kia có một quản-gia, bị cáo với chủ rằng người tiêu phá của chủ. ([[s:Lu-ca/16#16:1|Lu-ca 16:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Rakhine|list={{l-self|rki|က}}, {{l-self|rki|ကျ}}, {{l-self|rki|ခ}}, {{l-self|rki|ချ}}, {{l-self|rki|ဂ}}, {{l-self|rki|ဂျ}}, {{l-self|rki|င}}, {{l-self|rki|စ}}, {{l-self|rki|ဆ}}, {{l-self|rki|ဇ}}, {{l-self|rki|ဉ}}/{{l-self|rki|ည}}, {{l-self|rki|တ}}, {{l-self|rki|ထ}}, {{l-self|rki|ဒ}}, {{l-self|rki|န}}, {{l-self|rki|ပ}}, {{l-self|rki|ဖ}}, {{l-self|rki|ဗ}}, {{l-self|rki|မ}}, {{l-self|rki|ယ}}, {{l-self|rki|ယှ}}, {{l-self|rki|ယျ}}, {{l-self|rki|ရ}}, {{l-self|rki|ရှ}}, {{l-self|rki|လ}}, {{l-self|rki|လှ}}, {{l-self|rki|ဝ}}, {{l-self|rki|သ}}, {{l-self|rki|ဟ}}, {{l-self|rki|အ}}, {{l-self|rki|ဣ}}, {{l-self|rki|ဤ}}, {{l-self|rki|ဥ}}, {{l-self|rki|ဦ}}, {{l-self|rki|ဧ}}, {{l-self|rki|ဩ}}, {{l-self|rki|ဪ}}, {{l-self|rki|အာ}}, {{l-self|rki|အါ}}, {{l-self|rki|အိ}}, {{l-self|rki|အီ}}, {{l-self|rki|အု}}, {{l-self|rki|အူ}}, {{l-self|rki|အေ}}, {{l-self|rki|အဲ}}, {{l-self|rki|အော}}, {{l-self|rki|အေါ}}, {{l-self|rki|အ်ာ}}, {{l-self|rki|အ်ျ}}, {{l-self|rki|အဲ့}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rki|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/en-GB/bible/4340/LUK.16.RKINR|entry=သျှင်လုကာ 16|work=သမ္မာပိဋကတ်တော် မြောက်ပိုင်း ရခိုင်|year=2025}}
=={{langname|tco}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tco|/ʈʰa̰/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tco|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Taungyo.}}
#:{{quote|tco|'''ဌေး'''ဟ "အဲမိုဇာဒွေအားလုံးဝို ငယ်စဥ◌်တည်းဟ စော့ထီးလာပါရယ်" ဆိုပီးပလန်ပြောလေရယ်။|Người thưa rằng: Lạy thầy, tôi đã giữ mọi điều đó từ khi còn nhỏ. ([[s:Mác/10#10:20|Mác 10:20]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tco|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Taungyo|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tco|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4173/MRK.10.TTPV-RV|entry=Mark 10|work=Taungyo|year=2024}}
=={{langname|tvn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tvn|/ʈʰa̰/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tvn|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Tavoy.}}
#:{{quote|tvn|နေဒန်ဇာဟှို ရော့‑က်ဟှူ ခီမာ အရိမဿဲဗြို့ဟှနေ ယောသပ် ဆိုဘီး နာမယ်ရှိဟှူ '''ဌေး'''တယော့‑က် ရော့‑က်လာဘီး သူဟှာ ယေရှုရဲ့ တဗဲ့တော်လည်း ဖြစ်လေဟှယ်။|Đến chiều tối, có một người giàu, ở thành A-ri-ma-thê, tên là Giô-sép, chính là một môn-đồ của Đức Chúa Jêsus, ([[s:Ma-thi-ơ/27#27:57|Ma-thi-ơ 27:57]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tvn|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Tavoy|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tvn|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3791/MAT.27.NTDWB24|entry=မဿဲ 27|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ထားဝယ်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tjl|/ʈʰaː/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký tự|tr=ṭha}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʈʰ/}}''' trong tiếng Thái Lai.}}
#:{{quote|tjl|မေတန်ဟာ ဆ'''ဌေး'''ကော်နိမ်လ ရာတုန်နားမွန်း မတ်မိုက်၊ မတ်တောက်လေ အိုက်အောက်ဝိုက်။|tr=metanhā cha'''ṭheḥ'''koknimla rātunnāḥmwanḥ matmiuk, mattokle ʼiukʼokwiuk.|Ruộng của một người giàu kia sinh lợi nhiều lắm, ([[s:Lu-ca/12#12:16|Lu-ca 12:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ Miến tiếng Thái Lai|list={{l-self|tjl|က}}, {{l-self|tjl|ခ}}, {{l-self|tjl|ꧩ}}, {{l-self|tjl|ꧪ}}, {{l-self|tjl|င}}, {{l-self|tjl|ၸ}}, {{l-self|tjl|ꩬ}}, {{l-self|tjl|ꧫ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}, {{l-self|tjl|ꩦ}}, {{l-self|tjl|ꩧ}}, {{l-self|tjl|ꧭ}}, {{l-self|tjl|ꧮ}}, {{l-self|tjl|ꧯ}}, {{l-self|tjl|တ}}, {{l-self|tjl|ထ}}, {{l-self|tjl|ꧻ}}, {{l-self|tjl|ꧼ}}, {{l-self|tjl|ꩫ}}, {{l-self|tjl|ပ}}, {{l-self|tjl|ဖ}}, {{l-self|tjl|ꧽ}}, {{l-self|tjl|ꧾ}}, {{l-self|tjl|ꧨ}}, {{l-self|tjl|မ}}, {{l-self|tjl|ယ}}, {{l-self|tjl|ꩺ}}, {{l-self|tjl|ꧺ}}, {{l-self|tjl|လ}}, {{l-self|tjl|ဝ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ၯ}}, {{l-self|tjl|ဢ}}, {{l-self|tjl|ကျ }}, {{l-self|tjl|ၵျ }}, {{l-self|tjl|ကႂ}}, {{l-self|tjl|ၵႂ}}, {{l-self|tjl|တြ}}, {{l-self|tjl|ပြ}}, {{l-self|tjl|ၽြ}}, {{l-self|tjl|ၽျ}}, {{l-self|tjl|မျ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tjl|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4174/LUK.12.TTPV-RV|entry=Luke 12|work=TaiLaing|year=2024}}
[[Thể loại:Khối ký tự Myanmar|0C]]
hsngg09hdne3soh473suswduaapug4o
2513201
2513184
2026-08-11T15:18:20Z
TheHighFighter2
42988
2513201
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
{{-Mymr-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|ttha}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ Miến, gọi là chữ ''ttha''.
=={{langname|ckh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckh|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckh|Chữ cái|tr=ttha}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Chak.
#:{{quote|ckh|မှနောက်အာ ကိုယ်တော်ယေရှုနာ လူထုပရိသတ်အင် ပုံဥပမာဆူးဝါအိမ် ငါ့ဆနပ်ကနာ "ဟက်တာကရပ် သူး'''ဌေး'''ဟူးဝါနာ အမာကလယ်ယာ အဆီပနှံဖြိုက်ကို|tr=hma.nauk-a kuiytauyehru.na luhtu.pa.ri.sat-ang pum-u.pa.mahcu:waim nga.hca.napka.na "haktaka.rap su:'''hte:'''hu:wana a.maka.laiya a.hcipa.hnamhpruikkui|Ngài lại phán cùng chúng lời ví-dụ nầy: Ruộng của một người giàu kia sinh lợi nhiều lắm, ([[s:Lu-ca/12#12:16|Lu-ca 12:16]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ckh|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4156/LUK.12.TTPV-RV|entry=Luke 12|work=Thet|year=2024}}
=={{langname|cey}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cey|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cey|Chữ cái|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Chin Ekai.
#:{{quote|cey|အနီပုန်ပိဇ် ယလော့ယသူ'''ဌေး'''အင်းနာ အကြွေးပိတ်ကိုင်းမျက်ဟော့ ချောင်ပေန်းနေဂတ်ချင်း အဘိက်အိပ်။|tr=a.nipunpij ya.lau.ya.su'''hte:'''ang:na a.krwe:pitkuing:myakhau. hkyaungpen:negathkyang: a.bhik-ip|Người ấy bèn gọi riêng từng người mắc nợ chủ mình đến, và hỏi người thứ nhứt rằng: Ngươi mắc nợ chủ ta bao nhiêu? ([[s:Lu-ca/16#16:5|Lu-ca 16:5]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cey|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4155/LUK.16.CTPV-RV|entry=Luke 16|work=Chin-Ekai|year=2024}}
=={{langname|csj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csj|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csj|Chữ cái|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Chin Songlai.
#:{{quote|csj|အရှင်မင်းကြီး "အရှင်၊ နပိုင်ခေါမ် ဥစ္စာဆီးယကော နစီး(မ်)မယ်။ လိမ်း(မ်)ဟို့ခေါမ်ဆီးယကော ထိင့်'''ဌေ့'''ရီပါလှီ့ သိမ်းယူတိရို နာထောလ်ခန်းနောလ် နာ(င်) ကေးနား ကေကိ ခန်းနောလ်" တိရို အလျှောက်။|tr=a.hrangmang:kri: "a.hrang na.puinghkaum uccahci:ya.kau: na.ci:(m)mai lim:(m)hui.hkaumhci:ya.kau: hting.'''hte.'''ripahli. sim:yuti.rui nahtaulhkan:naul na(ng) ke:na: keki. hkan:naul" ti.rui a.hlyauk|bởi tôi sợ chúa, vì chúa là người nghiêm-nhặt, hay lấy trong nơi không để, gặt trong chỗ không gieo. ([[s:Lu-ca/19#19:21|Lu-ca 19:21]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csj|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4158/LUK.19.CTPV-RV|entry=Luke 19|work=Chin-Songlai|year=2024}}
=={{langname|dnu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnu|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|dnu|Ký hiệu|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Danau.
#:{{quote|dnu|နွို့ခေါင်း ကိုယ်တော်ယေရှုနား “ကစာနွို့ ဗါ့တွို့ခရိုန်းစားကလို့ထာ ခရိုန်းခရမ်းရောင်နွို့န ဘာ့ညံညောမဲ့ခရိုန်းနွို့ ဗါ့တွို့ထာ စစ်ရှိစစ်ရှိ ယောက်ပွီးအ့်စွေအ့်ငွမ်းနွို့ ဘာ့ယိုမဲ့ သူ'''ဌေး'''အ့်ကွက်ဟိုဟောက်နွို့နဲ့။|Có một người giàu mặc áo tía và áo bằng vải gai mịn, hằng ngày ăn-ở rất là sung-sướng. ([[s:Lu-ca/16#16:19|Lu-ca 16:19]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnu|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4160/LUK.16.DTPV-RV|entry=Luke 16|work=Dannau|year=2024}}
=={{langname|dnv}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnv|[tʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnv|Chữ cái|tr=ṭh}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ Miến tiếng Danu.}}
#:{{quote|dnv|ယေရှုဟ ဗိမာန်တော် အလှူခံသေတ္တာဟို ထားရာအရပ်ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်နှိုက် ထိန်လျက် လူအုပ်ကြီးဟ သူလို့ရဲ့ ပိတ်ဆန်များဟို အလှူခံသေတ္တာထဲသို့ ထည့်နေတာဟို ကျေ့နေအယ်။ ရမ်းဆာ့သော သူ'''ဌေး'''သူကြွယ်လို့ဟ ပိတ်ဆန်အမြောက်အများဟို လောချခဲ့ကြအယ်။|tr=yehru.ha. bi.mantau a.hluhkamsettahui hta:raa.rap-rai. hcan.kyangbhakhnuik htinlyak luupkri:ha. sului.rai. pithcanmya:hui a.hluhkamsettahtai:sui. htany.netahui kye.neai ram:hca.sau: su'''hte:'''su-krwailui.ha. pithcan-a.mrauk-a.mya:hui lau:hkya.hkai.kra.ai|Đức Chúa Jêsus ngồi đối ngang cái rương đựng tiền dâng, coi dân-chúng bỏ tiền vào thể nào. ([[s:Mác/12#12:41|Mác 12:41]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnv|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Danu|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnv|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3789/MRK.12.NTDNB24|entry=မာကု 12|work=The New Testament in Danu|year=2024}}
=={{langname|int}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|int|[tʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|int|Chữ cái|tr=ṭh}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ Miến tiếng Intha.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=int|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Intha|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|zkd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkd|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|zkd|Ký tự|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Kadu.
#:{{quote|zkd|ပန်းနူမှါခ့်ခါ သူ'''ဌေး'''ဟော်ဝါကား ဟိန်လပါးဘေ ရှရှီတေကလောင်းတုံန်းပူဘင်းအတွာတ်|tr=pan:nuhmahk.hka su'''hte:'''hauwaka: hinla.pa:bhe hra.hriteka.laung:tumn:pubhang:a.twat|Ruộng của một người giàu kia sinh lợi nhiều lắm, ([[s:Lu-ca/12#12:16|Lu-ca 12:16]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkd|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4177/LUK.12.KTPV-RV|entry=Luke 12|work=Kadu|year=2024}}
=={{langname|zkn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkn|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|zkn|Ký tự|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Kanan.
#:{{quote|zkn|အင်းမာအချိန်နယ် ဟီမ်ရီး ‘ငါကော မညယ်အောမ်ထော်ပ်ကားသယ်။ သူ'''ဌေး'''ကော ငါလည် အလုပ်အားအယ် ထုတ်သောဝါပ်။ ငါကော အလုပ်ကြမ်းအောမ်တီမ် အားရီးအပို။ စိမ်ရောက်ညာပ်တီမ်ရီး မန်းကတန်မာ့။|tr=ang:maa.hkyinnai him-ri: ‘ngakau: ma.nyaiaumhtaupka:sai su'''hte:'''kau: ngalany a.lup-a:ai htutsau:wap ngakau: a.lupkram:aumtim a:ri:a.pui cim-rauknyaptim-ri: man:ka.tanma.|Người quản-gia tự nghĩ rằng: Chủ cách chức ta, ta sẽ làm gì? Làm ruộng thì ta không có sức làm nổi, còn đi ăn-mày thì hổ-ngươi. ([[s:Lu-ca/16#16:3|Lu-ca 16:32]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkn|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4178/LUK.16.KTPV-RV|entry=Luke 16|work=Kanan|year=2024}}
=={{langname|kxk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kxk|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|kxk|Ký hiệu|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Karen Zayein.
=={{langname|kvt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvt|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvt|Chữ cái|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Lahta.
#:{{quote|kvt|ဗွယ်ဖရာဒွို အာအီဖီတညင်တခို ပလူးအိုဝီတာစာဖုန်းထွို့ သူ'''ဌေ'''သူကြွယ်ဖုန်းအွယ့် အာအီဖီကြွကျိန်းချာဒါဘို့။|tr=bwaihpa.radwui aihpita.nyangta.hkui pa.lu:uiwitacahpun:htwui. su'''hte'''su-krwaihpun:wai. aihpi-krwa.kyin:hkyadabhui.|Ngài đã làm cho kẻ đói được đầy thức ngon,<br>Và đuổi kẻ giàu về tay không. ([[s:Lu-ca/1#1:53|Lu-ca 1:53]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kvt|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4165/LUK.1.LTPV-RV|entry=Luke 1|work=Lahta|year=2024}}
=={{langname|rmz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmz|[ʈʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmz|Chữ cái|tr=ṭha}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Miến tiếng Marma.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Marma|list={{l-self|rmz|က}}, {{l-self|rmz|ခ}}, {{l-self|rmz|ဂ}}, {{l-self|rmz|ဃ}}, {{l-self|rmz|င}}, {{l-self|rmz|စ}}, {{l-self|rmz|ဆ}}, {{l-self|rmz|ဇ}}, {{l-self|rmz|ဈ}}, {{l-self|rmz|ည}}, {{l-self|rmz|ဋ}}, {{l-self|rmz|ဌ}}, {{l-self|rmz|ဍ}}, {{l-self|rmz|ဎ}}, {{l-self|rmz|ဏ}}, {{l-self|rmz|တ}}, {{l-self|rmz|ထ}}, {{l-self|rmz|ဒ}}, {{l-self|rmz|ဓ}}, {{l-self|rmz|န}}, {{l-self|rmz|ပ}}, {{l-self|rmz|ဖ}}, {{l-self|rmz|ဗ}}, {{l-self|rmz|ဘ}}, {{l-self|rmz|မ}}, {{l-self|rmz|ယ}}, {{l-self|rmz|ရ}}, {{l-self|rmz|လ}}, {{l-self|rmz|ဝ}}, {{l-self|rmz|သ}}, {{l-self|rmz|ဟ}}, {{l-self|rmz|ဠ}}, {{l-self|rmz|အ}}, {{l-self|rmz|အာ}}, {{l-self|rmz|ဣ}}, {{l-self|rmz|ဤ}}, {{l-self|rmz|ဥ}}, {{l-self|rmz|ဦ}}, {{l-self|rmz|ဧ}}, {{l-self|rmz|အဲ}}, {{l-self|rmz|ဩ}}, {{l-self|rmz|ဪ}}, {{l-self|rmz|အံ}}, {{l-self|rmz|အား}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Heidi A. Davis|year=2014|title=[https://web.archive.org/web/20170808143953/http://arts-sciences.und.edu/summer-institute-of-linguistics/theses/_files/docs/2014-davis-heidi-a.pdf Consonants correspondences of Burmese, Rakhine and Marma with initial implications for historical relationships (MA thesis)]|publisher=University of North Dakota}}
*{{Chú thích web|rmz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3652/MAT.12.RMZ|entry=မဿဲ 12|work=Marma|year=2023}}
=={{langname|my}}==
{{wikipedia|lang=my}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{mya-IPA}}
*{{audio|my|ထ.ogg|Âm thanh}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|my|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 13 trong bảng chữ Miến.}}
#:{{ux|my|[[w:my:ဌာနေ|'''ဌာ'''နေ]]|[[nơi]] [[sinh]]|inline=1}}
===={{ĐM|derived}}====
{{col|my
|ဌဝမ်းဘဲ
}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=my|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|url=http://www.sealang.net/burmese/dictionary.htm|work=SEAlang Library Burmese|entry=ဌ|year=1996}}
=={{langname|mnw}}==
{{wikipedia|lang=mnw}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnw|/tʰaʔ/}}
*{{audio|mnw|Mnw-ဌ.oga|Âm thanh}}
==={{ĐM|letter}}===
{{mnw-letter}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái tiếng Môn.}}
#:{{ux|mnw|[[w:mnw:ဌာန်ကောံသၟတ်မန်|'''ဌာ'''န်ကောံသၟတ်မန်]]|Diễn đàn thanh niên Môn|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Môn|list={{l-self|mnw|က}}, {{l-self|mnw|ခ}}, {{l-self|mnw|ဂ}}, {{l-self|mnw|ဃ}}, {{l-self|mnw|ၚ}}, {{l-self|mnw|စ}}, {{l-self|mnw|ဆ}}, {{l-self|mnw|ဇ}}, {{l-self|mnw|ၛ}}, {{l-self|mnw|ည}}, {{l-self|mnw|ဋ}}, {{l-self|mnw|ဌ}}, {{l-self|mnw|ဍ}}, {{l-self|mnw|ဎ}}, {{l-self|mnw|ဏ}}, {{l-self|mnw|တ}}, {{l-self|mnw|ထ}}, {{l-self|mnw|ဒ}}, {{l-self|mnw|ဓ}}, {{l-self|mnw|န}}, {{l-self|mnw|ပ}}, {{l-self|mnw|ဖ}}, {{l-self|mnw|ဗ}}, {{l-self|mnw|ဘ}}, {{l-self|mnw|မ}}, {{l-self|mnw|ယ}}, {{l-self|mnw|ရ}}, {{l-self|mnw|လ}}, {{l-self|mnw|ဝ}}, {{l-self|mnw|သ}}, {{l-self|mnw|ဟ}}, {{l-self|mnw|ဠ}}, {{l-self|mnw|ၜ}}, {{l-self|mnw|အ}}, {{l-self|mnw|ၝ}}, {{l-self|mnw|ဣ}}, {{l-self|mnw|ဣဳ}}, {{l-self|mnw|ဥ}}, {{l-self|mnw|ဥု}}, {{l-self|mnw|ဨ}}, {{l-self|mnw|ဩ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Cite book|author=Harry Leonard Shorto|year=1962|title=[http://sealang.net/mon/ A Dictionary of Modern Spoken Mon]|location=London|publisher=Oxford University Press}}
=={{langname|blk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|blk|[t̪ʰa˥˦ˀ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|blk|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Pa'O.}}
#:{{ux|blk|'''ဌာႏ'''န|[[cục]], [[sở]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=blk|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pa'O|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ၮ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|blk|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/4215/GEN.6.PBCL|entry=ကမ္ဘာႏစ 6|work=Pao Bible Common Language|year=2025}}
=={{langname|pi}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{pi-alt|Latn=ṭha}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pi|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 13 viết bằng chữ Miến tiếng Pali.}}
#:{{ux|pi|အဘိတိ'''ဋ္ဌ'''တိ|[[vượt trội]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pi|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pali|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|sa}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{sa-alt|Deva=ठ}}
==={{ĐM|pron}}===
{{san-IPA|ठ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sa|Chữ cái}}
# {{n-g|Phụ âm thứ 13 viết bằng chữ Miến tiếng Phạn.}}
#:{{quote|sa|အနျဉ္စ ကောပိ ဗလဝန္တ ဇနံ ပြထမတော န ဗဒွွာ ကေန ပြကာရေဏ တသျ ဂၖဟံ ပြဝိၑျ တဒ္ဒြဝျာဒိ လော'''ဌ'''ယိတုံ ၑက္နောတိ? ကိန္တု တတ် ကၖတွာ တဒီယဂၖသျ ဒြဝျာဒိ လော'''ဌ'''ယိတုံ ၑက္နောတိ၊|Hay là, có lẽ nào, ai vào nhà một người mạnh-sức để cướp lấy của, mà trước không trói người mạnh-sức ấy được sao? Phải trói người rồi mới cướp của nhà người được. ([[s:Ma-thi-ơ 12#12:29|Ma-thi-ơ 12:29]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=sa|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Phạn|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|noun}}===
{{sa-noun}}
#{{san-sc}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sa|author=Sanskrit Bible|entryurl=https://www.bible.com/bible/2158/MAT.12.SANBU|entry=မထိး 12|work=သတျဝေဒး၊|year=2023}}
=={{langname|kjp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kjp|[tʰaˀ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kjp|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Pwo Đông.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Pwo Đông|list={{l-self|kjp|က}}, {{l-self|kjp|ခ}}, {{l-self|kjp|ဂ}}, {{l-self|kjp|ဃ}}, {{l-self|kjp|င}}, {{l-self|kjp|စ}}, {{l-self|kjp|ဆ}}, {{l-self|kjp|ဇ}}, {{l-self|kjp|ဈ}}, {{l-self|kjp|ည}}, {{l-self|kjp|ဋ}}, {{l-self|kjp|ဌ}}, {{l-self|kjp|ဍ}}, {{l-self|kjp|ဎ}}, {{l-self|kjp|ၮ}}, {{l-self|kjp|တ}}, {{l-self|kjp|ထ}}, {{l-self|kjp|ဒ}}, {{l-self|kjp|ဓ}}, {{l-self|kjp|န}}, {{l-self|kjp|ပ}}, {{l-self|kjp|ဖ}}, {{l-self|kjp|ဗ}}, {{l-self|kjp|ဘ}}, {{l-self|kjp|မ}}, {{l-self|kjp|ယ}}, {{l-self|kjp|ရ}}, {{l-self|kjp|လ}}, {{l-self|kjp|ဝ}}, {{l-self|kjp|သ}}, {{l-self|kjp|ဟ}}, {{l-self|kjp|ဠ}}, {{l-self|kjp|အ}}, {{l-self|kjp|ၜ}}, {{l-self|kjp|ၯ}}, {{l-self|kjp|ၰ}}, {{l-self|kjp|ယှ}}}}
=={{langname|rki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rki|[t̪ʰ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|rki|Ký tự|tr=ṭha}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/t̪ʰ/}}''' trong tiếng Rakhine.}}
#:{{quote|rki|တနိန့်မာ ကိုယ်တော်က တပည့်တော်တိကို ဆက်ပြီးကေ ပုံဥပမာတစ်ခုနန့် မိန့်တော်မူလီရေ။ ကိုယ်တော်က “အယင်ကခါ သူ'''ဌီး'''တစ်ယောက်မာ သူပိုင်ဆိုင်ရေပစ္စည်းဥစ္စာတိကို စီမံခန့်ခွဲဖို့ စီမံခန့်ခွဲသူ တစ်ယောက်ကို ခန့်ထားလီရေ။ ယေကေလည်း စီမံခန့်ခွဲသူက သူ'''ဌီး'''၏ဒင်္ဂါးတိကို အလွဲသုံးစားလုပ်နီရေလို့ သူသိရေခါ|tr=ta.nin.ma kuiytauka. ta.pany.tauti.kui hcakpri:ke pum-u.pa.matachku.nan. min.taumulire kuiytauka. “a.yangka.hka su'''hti:'''tacyaukma supuinghcuing-repaccany:uccati.kui cimamhkan.hkwai:hpui. cimamhkan.hkwai:su tacyaukkui hkan.hta:lire yekelany: cimamhkan.hkwai:suka. su'''hti:'''edangga:ti.kui a.lwai:sum:ca:lupnirelui. susi.rehka|Đức Chúa Jêsus lại phán cùng môn-đồ rằng: Người giàu kia có một quản-gia, bị cáo với chủ rằng người tiêu phá của chủ. ([[s:Lu-ca/16#16:1|Lu-ca 16:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Rakhine|list={{l-self|rki|က}}, {{l-self|rki|ကျ}}, {{l-self|rki|ခ}}, {{l-self|rki|ချ}}, {{l-self|rki|ဂ}}, {{l-self|rki|ဂျ}}, {{l-self|rki|င}}, {{l-self|rki|စ}}, {{l-self|rki|ဆ}}, {{l-self|rki|ဇ}}, {{l-self|rki|ဉ}}/{{l-self|rki|ည}}, {{l-self|rki|တ}}, {{l-self|rki|ထ}}, {{l-self|rki|ဒ}}, {{l-self|rki|န}}, {{l-self|rki|ပ}}, {{l-self|rki|ဖ}}, {{l-self|rki|ဗ}}, {{l-self|rki|မ}}, {{l-self|rki|ယ}}, {{l-self|rki|ယှ}}, {{l-self|rki|ယျ}}, {{l-self|rki|ရ}}, {{l-self|rki|ရှ}}, {{l-self|rki|လ}}, {{l-self|rki|လှ}}, {{l-self|rki|ဝ}}, {{l-self|rki|သ}}, {{l-self|rki|ဟ}}, {{l-self|rki|အ}}, {{l-self|rki|ဣ}}, {{l-self|rki|ဤ}}, {{l-self|rki|ဥ}}, {{l-self|rki|ဦ}}, {{l-self|rki|ဧ}}, {{l-self|rki|ဩ}}, {{l-self|rki|ဪ}}, {{l-self|rki|အာ}}, {{l-self|rki|အါ}}, {{l-self|rki|အိ}}, {{l-self|rki|အီ}}, {{l-self|rki|အု}}, {{l-self|rki|အူ}}, {{l-self|rki|အေ}}, {{l-self|rki|အဲ}}, {{l-self|rki|အော}}, {{l-self|rki|အေါ}}, {{l-self|rki|အ်ာ}}, {{l-self|rki|အ်ျ}}, {{l-self|rki|အဲ့}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rki|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/en-GB/bible/4340/LUK.16.RKINR|entry=သျှင်လုကာ 16|work=သမ္မာပိဋကတ်တော် မြောက်ပိုင်း ရခိုင်|year=2025}}
=={{langname|tco}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tco|/ʈʰa̰/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tco|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Taungyo.}}
#:{{quote|tco|'''ဌေး'''ဟ "အဲမိုဇာဒွေအားလုံးဝို ငယ်စဥ◌်တည်းဟ စော့ထီးလာပါရယ်" ဆိုပီးပလန်ပြောလေရယ်။|Người thưa rằng: Lạy thầy, tôi đã giữ mọi điều đó từ khi còn nhỏ. ([[s:Mác/10#10:20|Mác 10:20]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tco|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Taungyo|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tco|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4173/MRK.10.TTPV-RV|entry=Mark 10|work=Taungyo|year=2024}}
=={{langname|tvn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tvn|/ʈʰa̰/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tvn|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Tavoy.}}
#:{{quote|tvn|နေဒန်ဇာဟှို ရော့‑က်ဟှူ ခီမာ အရိမဿဲဗြို့ဟှနေ ယောသပ် ဆိုဘီး နာမယ်ရှိဟှူ '''ဌေး'''တယော့‑က် ရော့‑က်လာဘီး သူဟှာ ယေရှုရဲ့ တဗဲ့တော်လည်း ဖြစ်လေဟှယ်။|Đến chiều tối, có một người giàu, ở thành A-ri-ma-thê, tên là Giô-sép, chính là một môn-đồ của Đức Chúa Jêsus, ([[s:Ma-thi-ơ/27#27:57|Ma-thi-ơ 27:57]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tvn|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Tavoy|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tvn|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3791/MAT.27.NTDWB24|entry=မဿဲ 27|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ထားဝယ်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tjl|/ʈʰaː/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký tự|tr=ṭha}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʈʰ/}}''' trong tiếng Thái Lai.}}
#:{{quote|tjl|မေတန်ဟာ ဆ'''ဌေး'''ကော်နိမ်လ ရာတုန်နားမွန်း မတ်မိုက်၊ မတ်တောက်လေ အိုက်အောက်ဝိုက်။|tr=metanhā cha'''ṭheḥ'''koknimla rātunnāḥmwanḥ matmiuk, mattokle ʼiukʼokwiuk.|Ruộng của một người giàu kia sinh lợi nhiều lắm, ([[s:Lu-ca/12#12:16|Lu-ca 12:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ Miến tiếng Thái Lai|list={{l-self|tjl|က}}, {{l-self|tjl|ခ}}, {{l-self|tjl|ꧩ}}, {{l-self|tjl|ꧪ}}, {{l-self|tjl|င}}, {{l-self|tjl|ၸ}}, {{l-self|tjl|ꩬ}}, {{l-self|tjl|ꧫ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}, {{l-self|tjl|ꩦ}}, {{l-self|tjl|ꩧ}}, {{l-self|tjl|ꧭ}}, {{l-self|tjl|ꧮ}}, {{l-self|tjl|ꧯ}}, {{l-self|tjl|တ}}, {{l-self|tjl|ထ}}, {{l-self|tjl|ꧻ}}, {{l-self|tjl|ꧼ}}, {{l-self|tjl|ꩫ}}, {{l-self|tjl|ပ}}, {{l-self|tjl|ဖ}}, {{l-self|tjl|ꧽ}}, {{l-self|tjl|ꧾ}}, {{l-self|tjl|ꧨ}}, {{l-self|tjl|မ}}, {{l-self|tjl|ယ}}, {{l-self|tjl|ꩺ}}, {{l-self|tjl|ꧺ}}, {{l-self|tjl|လ}}, {{l-self|tjl|ဝ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ၯ}}, {{l-self|tjl|ဢ}}, {{l-self|tjl|ကျ }}, {{l-self|tjl|ၵျ }}, {{l-self|tjl|ကႂ}}, {{l-self|tjl|ၵႂ}}, {{l-self|tjl|တြ}}, {{l-self|tjl|ပြ}}, {{l-self|tjl|ၽြ}}, {{l-self|tjl|ၽျ}}, {{l-self|tjl|မျ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tjl|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4174/LUK.12.TTPV-RV|entry=Luke 12|work=TaiLaing|year=2024}}
[[Thể loại:Khối ký tự Myanmar|0C]]
asjosva9at7d1yej46acedd8168k3ix
2513398
2513201
2026-08-12T06:52:05Z
TheHighFighter2
42988
2513398
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
{{-Mymr-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|ttha}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ Miến, gọi là chữ ''ttha''.
=={{langname|ckh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckh|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckh|Chữ cái|tr=ttha}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Chak.
#:{{quote|ckh|မှနောက်အာ ကိုယ်တော်ယေရှုနာ လူထုပရိသတ်အင် ပုံဥပမာဆူးဝါအိမ် ငါ့ဆနပ်ကနာ "ဟက်တာကရပ် သူး'''ဌေး'''ဟူးဝါနာ အမာကလယ်ယာ အဆီပနှံဖြိုက်ကို|tr=hma.nauk-a kuiytauyehru.na luhtu.pa.ri.sat-ang pum-u.pa.mahcu:waim nga.hca.napka.na "haktaka.rap su:'''hte:'''hu:wana a.maka.laiya a.hcipa.hnamhpruikkui|Ngài lại phán cùng chúng lời ví-dụ nầy: Ruộng của một người giàu kia sinh lợi nhiều lắm, ([[s:Lu-ca/12#12:16|Lu-ca 12:16]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ckh|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4156/LUK.12.TTPV-RV|entry=Luke 12|work=Thet|year=2024}}
=={{langname|cey}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cey|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cey|Chữ cái|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Chin Ekai.
#:{{quote|cey|အနီပုန်ပိဇ် ယလော့ယသူ'''ဌေး'''အင်းနာ အကြွေးပိတ်ကိုင်းမျက်ဟော့ ချောင်ပေန်းနေဂတ်ချင်း အဘိက်အိပ်။|tr=a.nipunpij ya.lau.ya.su'''hte:'''ang:na a.krwe:pitkuing:myakhau. hkyaungpen:negathkyang: a.bhik-ip|Người ấy bèn gọi riêng từng người mắc nợ chủ mình đến, và hỏi người thứ nhứt rằng: Ngươi mắc nợ chủ ta bao nhiêu? ([[s:Lu-ca/16#16:5|Lu-ca 16:5]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cey|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4155/LUK.16.CTPV-RV|entry=Luke 16|work=Chin-Ekai|year=2024}}
=={{langname|csj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csj|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csj|Chữ cái|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Chin Songlai.
#:{{quote|csj|အရှင်မင်းကြီး "အရှင်၊ နပိုင်ခေါမ် ဥစ္စာဆီးယကော နစီး(မ်)မယ်။ လိမ်း(မ်)ဟို့ခေါမ်ဆီးယကော ထိင့်'''ဌေ့'''ရီပါလှီ့ သိမ်းယူတိရို နာထောလ်ခန်းနောလ် နာ(င်) ကေးနား ကေကိ ခန်းနောလ်" တိရို အလျှောက်။|tr=a.hrangmang:kri: "a.hrang na.puinghkaum uccahci:ya.kau: na.ci:(m)mai lim:(m)hui.hkaumhci:ya.kau: hting.'''hte.'''ripahli. sim:yuti.rui nahtaulhkan:naul na(ng) ke:na: keki. hkan:naul" ti.rui a.hlyauk|bởi tôi sợ chúa, vì chúa là người nghiêm-nhặt, hay lấy trong nơi không để, gặt trong chỗ không gieo. ([[s:Lu-ca/19#19:21|Lu-ca 19:21]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csj|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4158/LUK.19.CTPV-RV|entry=Luke 19|work=Chin-Songlai|year=2024}}
=={{langname|dnu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnu|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|dnu|Ký hiệu|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Danau.
#:{{quote|dnu|နွို့ခေါင်း ကိုယ်တော်ယေရှုနား “ကစာနွို့ ဗါ့တွို့ခရိုန်းစားကလို့ထာ ခရိုန်းခရမ်းရောင်နွို့န ဘာ့ညံညောမဲ့ခရိုန်းနွို့ ဗါ့တွို့ထာ စစ်ရှိစစ်ရှိ ယောက်ပွီးအ့်စွေအ့်ငွမ်းနွို့ ဘာ့ယိုမဲ့ သူ'''ဌေး'''အ့်ကွက်ဟိုဟောက်နွို့နဲ့။|Có một người giàu mặc áo tía và áo bằng vải gai mịn, hằng ngày ăn-ở rất là sung-sướng. ([[s:Lu-ca/16#16:19|Lu-ca 16:19]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnu|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4160/LUK.16.DTPV-RV|entry=Luke 16|work=Dannau|year=2024}}
=={{langname|dnv}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnv|[tʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnv|Chữ cái|tr=ṭh}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ Miến tiếng Danu.}}
#:{{quote|dnv|ယေရှုဟ ဗိမာန်တော် အလှူခံသေတ္တာဟို ထားရာအရပ်ရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက်နှိုက် ထိန်လျက် လူအုပ်ကြီးဟ သူလို့ရဲ့ ပိတ်ဆန်များဟို အလှူခံသေတ္တာထဲသို့ ထည့်နေတာဟို ကျေ့နေအယ်။ ရမ်းဆာ့သော သူ'''ဌေး'''သူကြွယ်လို့ဟ ပိတ်ဆန်အမြောက်အများဟို လောချခဲ့ကြအယ်။|tr=yehru.ha. bi.mantau a.hluhkamsettahui hta:raa.rap-rai. hcan.kyangbhakhnuik htinlyak luupkri:ha. sului.rai. pithcanmya:hui a.hluhkamsettahtai:sui. htany.netahui kye.neai ram:hca.sau: su'''hte:'''su-krwailui.ha. pithcan-a.mrauk-a.mya:hui lau:hkya.hkai.kra.ai|Đức Chúa Jêsus ngồi đối ngang cái rương đựng tiền dâng, coi dân-chúng bỏ tiền vào thể nào. ([[s:Mác/12#12:41|Mác 12:41]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnv|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Danu|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnv|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3789/MRK.12.NTDNB24|entry=မာကု 12|work=The New Testament in Danu|year=2024}}
=={{langname|int}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|int|[tʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|int|Chữ cái|tr=ṭh}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ Miến tiếng Intha.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=int|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Intha|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|zkd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkd|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|zkd|Ký hiệu|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Kadu.
#:{{quote|zkd|ပန်းနူမှါခ့်ခါ သူ'''ဌေး'''ဟော်ဝါကား ဟိန်လပါးဘေ ရှရှီတေကလောင်းတုံန်းပူဘင်းအတွာတ်|tr=pan:nuhmahk.hka su'''hte:'''hauwaka: hinla.pa:bhe hra.hriteka.laung:tumn:pubhang:a.twat|Ruộng của một người giàu kia sinh lợi nhiều lắm, ([[s:Lu-ca/12#12:16|Lu-ca 12:16]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkd|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4177/LUK.12.KTPV-RV|entry=Luke 12|work=Kadu|year=2024}}
=={{langname|zkn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkn|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|zkn|Ký hiệu|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Kanan.
#:{{quote|zkn|အင်းမာအချိန်နယ် ဟီမ်ရီး ‘ငါကော မညယ်အောမ်ထော်ပ်ကားသယ်။ သူ'''ဌေး'''ကော ငါလည် အလုပ်အားအယ် ထုတ်သောဝါပ်။ ငါကော အလုပ်ကြမ်းအောမ်တီမ် အားရီးအပို။ စိမ်ရောက်ညာပ်တီမ်ရီး မန်းကတန်မာ့။|tr=ang:maa.hkyinnai him-ri: ‘ngakau: ma.nyaiaumhtaupka:sai su'''hte:'''kau: ngalany a.lup-a:ai htutsau:wap ngakau: a.lupkram:aumtim a:ri:a.pui cim-rauknyaptim-ri: man:ka.tanma.|Người quản-gia tự nghĩ rằng: Chủ cách chức ta, ta sẽ làm gì? Làm ruộng thì ta không có sức làm nổi, còn đi ăn-mày thì hổ-ngươi. ([[s:Lu-ca/16#16:3|Lu-ca 16:32]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkn|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4178/LUK.16.KTPV-RV|entry=Luke 16|work=Kanan|year=2024}}
=={{langname|kxk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kxk|/tʰ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|kxk|Ký hiệu|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Karen Zayein.
=={{langname|kvt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvt|/tʰ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvt|Chữ cái|tr=ṭh}}
#Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/tʰ/}}''' trong tiếng Lahta.
#:{{quote|kvt|ဗွယ်ဖရာဒွို အာအီဖီတညင်တခို ပလူးအိုဝီတာစာဖုန်းထွို့ သူ'''ဌေ'''သူကြွယ်ဖုန်းအွယ့် အာအီဖီကြွကျိန်းချာဒါဘို့။|tr=bwaihpa.radwui aihpita.nyangta.hkui pa.lu:uiwitacahpun:htwui. su'''hte'''su-krwaihpun:wai. aihpi-krwa.kyin:hkyadabhui.|Ngài đã làm cho kẻ đói được đầy thức ngon,<br>Và đuổi kẻ giàu về tay không. ([[s:Lu-ca/1#1:53|Lu-ca 1:53]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kvt|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4165/LUK.1.LTPV-RV|entry=Luke 1|work=Lahta|year=2024}}
=={{langname|rmz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmz|[ʈʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmz|Chữ cái|tr=ṭha}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Miến tiếng Marma.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Marma|list={{l-self|rmz|က}}, {{l-self|rmz|ခ}}, {{l-self|rmz|ဂ}}, {{l-self|rmz|ဃ}}, {{l-self|rmz|င}}, {{l-self|rmz|စ}}, {{l-self|rmz|ဆ}}, {{l-self|rmz|ဇ}}, {{l-self|rmz|ဈ}}, {{l-self|rmz|ည}}, {{l-self|rmz|ဋ}}, {{l-self|rmz|ဌ}}, {{l-self|rmz|ဍ}}, {{l-self|rmz|ဎ}}, {{l-self|rmz|ဏ}}, {{l-self|rmz|တ}}, {{l-self|rmz|ထ}}, {{l-self|rmz|ဒ}}, {{l-self|rmz|ဓ}}, {{l-self|rmz|န}}, {{l-self|rmz|ပ}}, {{l-self|rmz|ဖ}}, {{l-self|rmz|ဗ}}, {{l-self|rmz|ဘ}}, {{l-self|rmz|မ}}, {{l-self|rmz|ယ}}, {{l-self|rmz|ရ}}, {{l-self|rmz|လ}}, {{l-self|rmz|ဝ}}, {{l-self|rmz|သ}}, {{l-self|rmz|ဟ}}, {{l-self|rmz|ဠ}}, {{l-self|rmz|အ}}, {{l-self|rmz|အာ}}, {{l-self|rmz|ဣ}}, {{l-self|rmz|ဤ}}, {{l-self|rmz|ဥ}}, {{l-self|rmz|ဦ}}, {{l-self|rmz|ဧ}}, {{l-self|rmz|အဲ}}, {{l-self|rmz|ဩ}}, {{l-self|rmz|ဪ}}, {{l-self|rmz|အံ}}, {{l-self|rmz|အား}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Heidi A. Davis|year=2014|title=[https://web.archive.org/web/20170808143953/http://arts-sciences.und.edu/summer-institute-of-linguistics/theses/_files/docs/2014-davis-heidi-a.pdf Consonants correspondences of Burmese, Rakhine and Marma with initial implications for historical relationships (MA thesis)]|publisher=University of North Dakota}}
*{{Chú thích web|rmz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3652/MAT.12.RMZ|entry=မဿဲ 12|work=Marma|year=2023}}
=={{langname|my}}==
{{wikipedia|lang=my}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{mya-IPA}}
*{{audio|my|ထ.ogg|Âm thanh}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|my|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 13 trong bảng chữ Miến.}}
#:{{ux|my|[[w:my:ဌာနေ|'''ဌာ'''နေ]]|[[nơi]] [[sinh]]|inline=1}}
===={{ĐM|derived}}====
{{col|my
|ဌဝမ်းဘဲ
}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=my|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|url=http://www.sealang.net/burmese/dictionary.htm|work=SEAlang Library Burmese|entry=ဌ|year=1996}}
=={{langname|mnw}}==
{{wikipedia|lang=mnw}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnw|/tʰaʔ/}}
*{{audio|mnw|Mnw-ဌ.oga|Âm thanh}}
==={{ĐM|letter}}===
{{mnw-letter}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái tiếng Môn.}}
#:{{ux|mnw|[[w:mnw:ဌာန်ကောံသၟတ်မန်|'''ဌာ'''န်ကောံသၟတ်မန်]]|Diễn đàn thanh niên Môn|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Môn|list={{l-self|mnw|က}}, {{l-self|mnw|ခ}}, {{l-self|mnw|ဂ}}, {{l-self|mnw|ဃ}}, {{l-self|mnw|ၚ}}, {{l-self|mnw|စ}}, {{l-self|mnw|ဆ}}, {{l-self|mnw|ဇ}}, {{l-self|mnw|ၛ}}, {{l-self|mnw|ည}}, {{l-self|mnw|ဋ}}, {{l-self|mnw|ဌ}}, {{l-self|mnw|ဍ}}, {{l-self|mnw|ဎ}}, {{l-self|mnw|ဏ}}, {{l-self|mnw|တ}}, {{l-self|mnw|ထ}}, {{l-self|mnw|ဒ}}, {{l-self|mnw|ဓ}}, {{l-self|mnw|န}}, {{l-self|mnw|ပ}}, {{l-self|mnw|ဖ}}, {{l-self|mnw|ဗ}}, {{l-self|mnw|ဘ}}, {{l-self|mnw|မ}}, {{l-self|mnw|ယ}}, {{l-self|mnw|ရ}}, {{l-self|mnw|လ}}, {{l-self|mnw|ဝ}}, {{l-self|mnw|သ}}, {{l-self|mnw|ဟ}}, {{l-self|mnw|ဠ}}, {{l-self|mnw|ၜ}}, {{l-self|mnw|အ}}, {{l-self|mnw|ၝ}}, {{l-self|mnw|ဣ}}, {{l-self|mnw|ဣဳ}}, {{l-self|mnw|ဥ}}, {{l-self|mnw|ဥု}}, {{l-self|mnw|ဨ}}, {{l-self|mnw|ဩ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Cite book|author=Harry Leonard Shorto|year=1962|title=[http://sealang.net/mon/ A Dictionary of Modern Spoken Mon]|location=London|publisher=Oxford University Press}}
=={{langname|blk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|blk|[t̪ʰa˥˦ˀ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|blk|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Pa'O.}}
#:{{ux|blk|'''ဌာႏ'''န|[[cục]], [[sở]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=blk|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pa'O|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ၮ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|blk|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/4215/GEN.6.PBCL|entry=ကမ္ဘာႏစ 6|work=Pao Bible Common Language|year=2025}}
=={{langname|pi}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{pi-alt|Latn=ṭha}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pi|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 13 viết bằng chữ Miến tiếng Pali.}}
#:{{ux|pi|အဘိတိ'''ဋ္ဌ'''တိ|[[vượt trội]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pi|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pali|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|sa}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{sa-alt|Deva=ठ}}
==={{ĐM|pron}}===
{{san-IPA|ठ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sa|Chữ cái}}
# {{n-g|Phụ âm thứ 13 viết bằng chữ Miến tiếng Phạn.}}
#:{{quote|sa|အနျဉ္စ ကောပိ ဗလဝန္တ ဇနံ ပြထမတော န ဗဒွွာ ကေန ပြကာရေဏ တသျ ဂၖဟံ ပြဝိၑျ တဒ္ဒြဝျာဒိ လော'''ဌ'''ယိတုံ ၑက္နောတိ? ကိန္တု တတ် ကၖတွာ တဒီယဂၖသျ ဒြဝျာဒိ လော'''ဌ'''ယိတုံ ၑက္နောတိ၊|Hay là, có lẽ nào, ai vào nhà một người mạnh-sức để cướp lấy của, mà trước không trói người mạnh-sức ấy được sao? Phải trói người rồi mới cướp của nhà người được. ([[s:Ma-thi-ơ 12#12:29|Ma-thi-ơ 12:29]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=sa|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Phạn|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|noun}}===
{{sa-noun}}
#{{san-sc}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sa|author=Sanskrit Bible|entryurl=https://www.bible.com/bible/2158/MAT.12.SANBU|entry=မထိး 12|work=သတျဝေဒး၊|year=2023}}
=={{langname|kjp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kjp|[tʰaˀ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kjp|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Pwo Đông.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Pwo Đông|list={{l-self|kjp|က}}, {{l-self|kjp|ခ}}, {{l-self|kjp|ဂ}}, {{l-self|kjp|ဃ}}, {{l-self|kjp|င}}, {{l-self|kjp|စ}}, {{l-self|kjp|ဆ}}, {{l-self|kjp|ဇ}}, {{l-self|kjp|ဈ}}, {{l-self|kjp|ည}}, {{l-self|kjp|ဋ}}, {{l-self|kjp|ဌ}}, {{l-self|kjp|ဍ}}, {{l-self|kjp|ဎ}}, {{l-self|kjp|ၮ}}, {{l-self|kjp|တ}}, {{l-self|kjp|ထ}}, {{l-self|kjp|ဒ}}, {{l-self|kjp|ဓ}}, {{l-self|kjp|န}}, {{l-self|kjp|ပ}}, {{l-self|kjp|ဖ}}, {{l-self|kjp|ဗ}}, {{l-self|kjp|ဘ}}, {{l-self|kjp|မ}}, {{l-self|kjp|ယ}}, {{l-self|kjp|ရ}}, {{l-self|kjp|လ}}, {{l-self|kjp|ဝ}}, {{l-self|kjp|သ}}, {{l-self|kjp|ဟ}}, {{l-self|kjp|ဠ}}, {{l-self|kjp|အ}}, {{l-self|kjp|ၜ}}, {{l-self|kjp|ၯ}}, {{l-self|kjp|ၰ}}, {{l-self|kjp|ယှ}}}}
=={{langname|rki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rki|[t̪ʰ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|rki|Ký hiệu|tr=ṭha}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/t̪ʰ/}}''' trong tiếng Rakhine.}}
#:{{quote|rki|တနိန့်မာ ကိုယ်တော်က တပည့်တော်တိကို ဆက်ပြီးကေ ပုံဥပမာတစ်ခုနန့် မိန့်တော်မူလီရေ။ ကိုယ်တော်က “အယင်ကခါ သူ'''ဌီး'''တစ်ယောက်မာ သူပိုင်ဆိုင်ရေပစ္စည်းဥစ္စာတိကို စီမံခန့်ခွဲဖို့ စီမံခန့်ခွဲသူ တစ်ယောက်ကို ခန့်ထားလီရေ။ ယေကေလည်း စီမံခန့်ခွဲသူက သူ'''ဌီး'''၏ဒင်္ဂါးတိကို အလွဲသုံးစားလုပ်နီရေလို့ သူသိရေခါ|tr=ta.nin.ma kuiytauka. ta.pany.tauti.kui hcakpri:ke pum-u.pa.matachku.nan. min.taumulire kuiytauka. “a.yangka.hka su'''hti:'''tacyaukma supuinghcuing-repaccany:uccati.kui cimamhkan.hkwai:hpui. cimamhkan.hkwai:su tacyaukkui hkan.hta:lire yekelany: cimamhkan.hkwai:suka. su'''hti:'''edangga:ti.kui a.lwai:sum:ca:lupnirelui. susi.rehka|Đức Chúa Jêsus lại phán cùng môn-đồ rằng: Người giàu kia có một quản-gia, bị cáo với chủ rằng người tiêu phá của chủ. ([[s:Lu-ca/16#16:1|Lu-ca 16:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Rakhine|list={{l-self|rki|က}}, {{l-self|rki|ကျ}}, {{l-self|rki|ခ}}, {{l-self|rki|ချ}}, {{l-self|rki|ဂ}}, {{l-self|rki|ဂျ}}, {{l-self|rki|င}}, {{l-self|rki|စ}}, {{l-self|rki|ဆ}}, {{l-self|rki|ဇ}}, {{l-self|rki|ဉ}}/{{l-self|rki|ည}}, {{l-self|rki|တ}}, {{l-self|rki|ထ}}, {{l-self|rki|ဒ}}, {{l-self|rki|န}}, {{l-self|rki|ပ}}, {{l-self|rki|ဖ}}, {{l-self|rki|ဗ}}, {{l-self|rki|မ}}, {{l-self|rki|ယ}}, {{l-self|rki|ယှ}}, {{l-self|rki|ယျ}}, {{l-self|rki|ရ}}, {{l-self|rki|ရှ}}, {{l-self|rki|လ}}, {{l-self|rki|လှ}}, {{l-self|rki|ဝ}}, {{l-self|rki|သ}}, {{l-self|rki|ဟ}}, {{l-self|rki|အ}}, {{l-self|rki|ဣ}}, {{l-self|rki|ဤ}}, {{l-self|rki|ဥ}}, {{l-self|rki|ဦ}}, {{l-self|rki|ဧ}}, {{l-self|rki|ဩ}}, {{l-self|rki|ဪ}}, {{l-self|rki|အာ}}, {{l-self|rki|အါ}}, {{l-self|rki|အိ}}, {{l-self|rki|အီ}}, {{l-self|rki|အု}}, {{l-self|rki|အူ}}, {{l-self|rki|အေ}}, {{l-self|rki|အဲ}}, {{l-self|rki|အော}}, {{l-self|rki|အေါ}}, {{l-self|rki|အ်ာ}}, {{l-self|rki|အ်ျ}}, {{l-self|rki|အဲ့}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rki|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/en-GB/bible/4340/LUK.16.RKINR|entry=သျှင်လုကာ 16|work=သမ္မာပိဋကတ်တော် မြောက်ပိုင်း ရခိုင်|year=2025}}
=={{langname|tco}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tco|/ʈʰa̰/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tco|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Taungyo.}}
#:{{quote|tco|'''ဌေး'''ဟ "အဲမိုဇာဒွေအားလုံးဝို ငယ်စဥ◌်တည်းဟ စော့ထီးလာပါရယ်" ဆိုပီးပလန်ပြောလေရယ်။|Người thưa rằng: Lạy thầy, tôi đã giữ mọi điều đó từ khi còn nhỏ. ([[s:Mác/10#10:20|Mác 10:20]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tco|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Taungyo|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tco|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4173/MRK.10.TTPV-RV|entry=Mark 10|work=Taungyo|year=2024}}
=={{langname|tvn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tvn|/ʈʰa̰/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tvn|Chữ cái|tr=ṭha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 12 viết bằng chữ Miến tiếng Tavoy.}}
#:{{quote|tvn|နေဒန်ဇာဟှို ရော့‑က်ဟှူ ခီမာ အရိမဿဲဗြို့ဟှနေ ယောသပ် ဆိုဘီး နာမယ်ရှိဟှူ '''ဌေး'''တယော့‑က် ရော့‑က်လာဘီး သူဟှာ ယေရှုရဲ့ တဗဲ့တော်လည်း ဖြစ်လေဟှယ်။|Đến chiều tối, có một người giàu, ở thành A-ri-ma-thê, tên là Giô-sép, chính là một môn-đồ của Đức Chúa Jêsus, ([[s:Ma-thi-ơ/27#27:57|Ma-thi-ơ 27:57]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tvn|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Tavoy|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tvn|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3791/MAT.27.NTDWB24|entry=မဿဲ 27|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ထားဝယ်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tjl|/ʈʰaː/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu|tr=ṭha}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʈʰ/}}''' trong tiếng Thái Lai.}}
#:{{quote|tjl|မေတန်ဟာ ဆ'''ဌေး'''ကော်နိမ်လ ရာတုန်နားမွန်း မတ်မိုက်၊ မတ်တောက်လေ အိုက်အောက်ဝိုက်။|tr=metanhā cha'''ṭheḥ'''koknimla rātunnāḥmwanḥ matmiuk, mattokle ʼiukʼokwiuk.|Ruộng của một người giàu kia sinh lợi nhiều lắm, ([[s:Lu-ca/12#12:16|Lu-ca 12:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ Miến tiếng Thái Lai|list={{l-self|tjl|က}}, {{l-self|tjl|ခ}}, {{l-self|tjl|ꧩ}}, {{l-self|tjl|ꧪ}}, {{l-self|tjl|င}}, {{l-self|tjl|ၸ}}, {{l-self|tjl|ꩬ}}, {{l-self|tjl|ꧫ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}, {{l-self|tjl|ꩦ}}, {{l-self|tjl|ꩧ}}, {{l-self|tjl|ꧭ}}, {{l-self|tjl|ꧮ}}, {{l-self|tjl|ꧯ}}, {{l-self|tjl|တ}}, {{l-self|tjl|ထ}}, {{l-self|tjl|ꧻ}}, {{l-self|tjl|ꧼ}}, {{l-self|tjl|ꩫ}}, {{l-self|tjl|ပ}}, {{l-self|tjl|ဖ}}, {{l-self|tjl|ꧽ}}, {{l-self|tjl|ꧾ}}, {{l-self|tjl|ꧨ}}, {{l-self|tjl|မ}}, {{l-self|tjl|ယ}}, {{l-self|tjl|ꩺ}}, {{l-self|tjl|ꧺ}}, {{l-self|tjl|လ}}, {{l-self|tjl|ဝ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ၯ}}, {{l-self|tjl|ဢ}}, {{l-self|tjl|ကျ }}, {{l-self|tjl|ၵျ }}, {{l-self|tjl|ကႂ}}, {{l-self|tjl|ၵႂ}}, {{l-self|tjl|တြ}}, {{l-self|tjl|ပြ}}, {{l-self|tjl|ၽြ}}, {{l-self|tjl|ၽျ}}, {{l-self|tjl|မျ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tjl|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4174/LUK.12.TTPV-RV|entry=Luke 12|work=TaiLaing|year=2024}}
[[Thể loại:Khối ký tự Myanmar|0C]]
0f0n7ha4h7vovxs0eew2tk56h0ol9x6
Thể loại:Ký hiệu tiếng Pwo Đông
14
375206
2513369
2311206
2026-08-12T06:29:52Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Pwo Đông]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Pwo Đông]] (đã tắt đổi hướng)
2311206
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Pwo Bắc
14
375207
2513368
2311207
2026-08-12T06:29:29Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Pwo Bắc]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Pwo Bắc]] (đã tắt đổi hướng)
2311207
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ʔ
0
375340
2513199
2311443
2026-08-11T15:16:39Z
TheHighFighter2
42988
/* Tiếng Hu */
2513199
wikitext
text/x-wiki
{{also|ɂ|Ɂ|ˀ|ʡ|ʕ}}
{{minitoc}}
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{audio|mul|Glottal stop.ogg|IPA}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái}}
#[[chữ cái|Chữ cái]] Latinh thể hiện âm tắc thanh hầu.
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|asb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|asb|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|asb|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái FPCC, tương ứng với ''{{l|asb|’}}'' trong các bảng chữ cái FB & SICC.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=asb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái FB|Aa|Ąą|Bb|Cc|Cʼ/cʼ|Dd|Ee|Gg|Ǧ/ǧ|Hh|Ȟ/ȟ|Ȟʼ/ȟʼ|Ii|Įį|Jj|Kk|Kʼ/kʼ|Mm|Nn|Oo|Pp|Pʼ/pʼ|Ss|Sʼ/sʼ|Šš|Šʼ/šʼ|Tt|Tʼ/tʼ|Uu|Ųų|Ww|Yy|Zz|Žž|’}}
*{{letters|lang=asb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái FPCC|Aa|An/an|Bb|Ch/ch|Chʔ/chʔ|Dd|Ee|Gg|Hh|Ii|In/in|Jj|Kk|Kʔ/kʔ|Mm|Nn|Oo|Pp|Pʔ/pʔ|Ss|Sʔ/sʔ|Šš|Šʔ/šʔ|Tt|Tʔ/tʔ|Uu|Un/un|Ww|Xx|Xʔ/xʔ|Yy|Zz|Žž|ʔ}}
*{{letters|lang=asb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái SICC|Aa|Aƞ/aƞ|Bb|C̀c̀|C̀ʼ/c̀ʼ|C̄c̄|Dd|Ee|Gg|Ġġ|Hh|Ḣḣ|Ḣʼ/ḣʼ|Ii|Iƞ/iƞ|Jj|Kk|Kʼ/kʼ|Mm|Nn|Oo|Pp|Pʼ/pʼ|Ss|Sʼ/sʼ|S̀s̀|S̀ʼ/s̀ʼ|Tt|Tʼ/tʼ|Uu|Uƞ/uƞ|Ww|Yy|Zz|’}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|publisher=Native Languages of the Americas|work=Native American Vocabulary: Assiniboine (Nakota) Words|url=https://www.native-languages.org/assiniboine_words.htm|year=2020}}
=={{langname|clc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|clc|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|clc|Chữ cái}}
#Phụ âm thứ 46 trong bộ chữ Latinh tiếng Chilcotin.
#:{{ux|clc|'''ʔ'''iben|[[tạp dề]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=clc|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Chilcotin|i|ɨ|a|e|u|o|b|p|m|d|t|tʼ|n|dl|tl|tlʼ|lh|l|dẑ|tŝ|tŝʼ|ŝ|ẑ|dz|ts|tsʼ|s|z|j|ch|chʼ|sh|y|g|k|kʼ|gw|kw|kwʼ|wh|w|gg|q|qʼ|x|gh|ggw|qw|qwʼ|xw|ŵ|ʔ|h}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=Tsilhqot'in (Xeni Gwet'in)|entryurl=https://www.firstvoices.com/tsilhqotin-xeni-gwetin/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word|entry=ʔ|year=2025}}
=={{langname|com}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{l|com|?}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|com|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|com|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Comanche.
#:{{ux|com|mo'''ʔ'''o|[[tay]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=com|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Comanche|Aa|(Áá)|(A̱/a̱)|(Á̱/á̱)|Bb|Ee|(Éé)|(E̱/e̱)|(É̱/é̱)|Hh|Ii|(Íí)|(I̱/i̱)|(Í̱/í̱)|Kk|Mm|Nn|Oo|(Óó)|(O̱/o̱)|(Ó̱/ó̱)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(U̱/u̱)|(Ú̱/ú̱)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̱/ʉ̱)|(Ʉ̱́/ʉ̱́)|Ww|Yy|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.webonary.org/comanche/g3e95132e-7ac8-4c25-a533-42945f49d996/|entry=moʔo|author=Comanche Language and Cultural Preservation Committee|year=2020|work=Comanche - English Dictionary|publisher=SIL International}}
=={{langname|coo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|coo|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|coo|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 59 trong bảng chữ cái Latinh tiếng Comox.
#:{{ux|coo|'''ʔ'''ay'''ʔ'''aǰuθəm|Comox|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=coo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Comox|a|æ|aw|ay|ɔ|č|č̓|e|ɛ|ə|əw|əy|g|gʸ|h|i|ɩ|j|k|k̓|kʷ|k̓ʷ|kʸ|k̓ʸ|l|l̓|ɬ|ƛ|ƛ̓|m|m̓|n|n̓|o|ɔy|p|p̓|q|q̓|qʷ|q̓ʷ|s|š|t|t̓|θ|tᶿ|t̓ᶿ|u|ʊ|w|w̓|ꭓ|ꭓʷ|x|xʷ|y|y̓|ʔ|꞉}}
=={{langname|cow}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cow|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|com|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ nhất trong bảng chữ cái Latinh tiếng Cowlitz.
#:{{ux|cow|{{l|cow|'''ʔ'''á'''ʔ'''qi'''ʔ'''}}|[[giòi]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=cow|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Cowlitz|ʔ|a|b|c|cʼ|č|čʼ|d|e|ə|f|g|h|i|j|k|kʷ|kʼ|kʷʼ|l|lʼ|ɬ|ƛʼ|m|mʼ|n|nʼ|o|o|p|pʼ|q|qʷ|qʼ|qʷʼ|r|s|š|t|tʼ|u|v|w|wʼ|x|xʷ|x̣|x̣ʷ|y|yʼ|z}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://dictionary.cowlitzsalish.org/#/L/%CA%94|entry=ʔ|author=Cowlitz Indian Tribe|year=2023|work=Cowlitz Coast Salish Dictionary|publisher=Cowlitz Salish Dictionary}}
=={{langname|chp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|chp|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|chp|Chữ cái}}
#Chữ cái đầu tiên trong bộ chữ Latinh tiếng Denesuline.
#:{{ux|chp|'''ʔ'''ı|[[quần áo]] (nữ)|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=chp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Denesuline
|ʔ|Aa|(Ąą)|(Áá)|(Ą́/ą́)|Bb|Ch/ch|Ch’/ch’|Dd|Dh/dh|Ddh/ddh|Dl/dl|Dz/dz|Ee|(Ęę)|(É/é)|(Ę́/ę́)|Ëë|(Ë́/ë́)|Gg|Gh/gh|Hh|Ii|(Įį)|(Í/í)|(Į́/į́)|Jj|Kk|Kʼ/kʼ|Ll|Łł|Mm|Nn|Oo|(Ǫǫ)|(Ó/ó)|(Ǫ́/ǫ́)|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|T’/t’|Th/th|Tł/tł|Tłʼ/tłʼ|Ts/ts|Ts’/ts’|Tth/tth|Tth’/tth’|Uu|(Ųų)|(Ú/ú)|(Ų́/ų́)|Ww|Xx|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=Dene|entryurl=https://www.firstvoices.com/dene-suline/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word|entry=ʔ|year=2025}}
=={{langname|dtd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dtd|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dtd|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 51 trong bảng chữ cái Latinh tiếng Ditidaht.
#:{{ux|dtd|'''ʔ'''adak|[[lửa]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dtd|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ditidaht|Aa|Aa/aa|Bb|B̓/b̓|Cc|C̓/c̓|Čč|Č̓/č̓|Dd|D̓/d̓|Ee|Ee/ee|Hh|Ḥḥ|Ii|Ii/ii|Kk|Kʷ/kʷ|K̓/k̓|K̓ʷ/k̓ʷ|Ll|L̓/l̓|Łł|/ƛ|̓/ƛ̓|Mm|M̓/m̓|Nn|N̓/n̓|Ŋŋ|Oo|Oo/oo|Pp|P̓/p̓|Qq|Qʷ/qʷ|Q̓/q̓|Q̓ʷ/q̓ʷ|Ss|Šš|Tt|T̓/t̓|Uu|Uu/uu|Ww|W̓/w̓|Xx|Xʷ/xʷ|X̣/x̣|X̣ʷ/x̣ʷ|Yy|Y̓/y̓|ʔ|ʕ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.firstvoices.com/diidiitidq/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word|entry=ʔ|author=FirstVoices|year=2024|work=diiɁdiitidq}}
=={{langname|gvj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gvj|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|gvj|Ký tự}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Guajá.
#:{{ux|gvj|{{l|gvj|'''ʔ'''ɨ}}|[[nước]]|inline=1}}
=={{langname|hur}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hur|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hur|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 36 trong bảng chữ cái Musqueam.
#:{{ux|hur|'''ʔ'''eꭓe'''ʔ'''|{{w|ngỗng Canada}}|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=hur|qual=Musqueam|c|c̓|č|h|k|kʷ|k̓ʷ|l|l̓|ƛ̓|ɬ|m|m̓|n|n̓|p|p̓|q|q̓|qʷ|q̓ʷ|s|š|t|t̓|t̓ᶿ|θ|w|w̓|x|xʷ|ꭓ|ꭓʷ|y|y̓|ʔ|a|a꞉|e|e꞉|i|i꞉|u|u꞉|ə|sc=Latn}}
*{{letters|lang=hur|qual=Stó꞉lō|Aa|Ch/ch|Chʼ/chʼ|Ee|Hh|Ii|Kk|Kʼ/kʼ|Kw/kw|Kwʼ/kwʼ|Ll|Lh/lh|Mn|Oo|Ōō|Pp|Pʼ/pʼ|Qq|Qʼ/qʼ|Qw/qw|Qwʼ/qwʼ|Ss|Sh/sh|Tt|Tʼ/tʼ|Th/th|Thʼ/thʼ|Tlʼ/tlʼ|Ts/ts|Tsʼ/tsʼ|Uu|Ww|Xx|Xw/xw|X̱/x̱|X̱w/x̱w|Yy|ʼ|꞉|sc=Latn}}
*{{letters|lang=hur|qual=Cowichan|Aa|Aa/aa|Ch/ch|Chʼ/chʼ|Ee|Ee/ee|Hh|Hw/hw|Ii|Ii/ii|Kk|Kw/kw|Kwʼ/kwʼ|Ll|Lʼ/lʼ|(ʼl)|Lh/lh|Mm|Mʼ/mʼ|(ʼm)|Nn|Nʼ/nʼ|(ʼn)|Oo|Oo/oo|Ou/ou|Pp|Pʼ/pʼ|Qq|Qʼ/qʼ|Qw/qw|Qwʼ/qwʼ|Ss|Sh/sh|Tt|Tʼ/tʼ|Th/th|Tlʼ/tlʼ|Ts/ts|Tsʼ/tsʼ|Tth/tth|Tthʼ/tthʼ|Uu|Ww|Wʼ/wʼ|(ʼw)|Xx|Xw/xw|Yy|Yʼ/yʼ|(ʼy)|ʼ|sc=Latn}}
=={{langname|hei}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hei|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hei|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Heiltsuk.
#:{{ux|hei|buíxv'''ʔ'''it|[[có]] [[thai]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=hei|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Heiltsuk|Aa|Áá|A̓/a̓|Bb|Cc|C̓/c̓|Dd|/|Gg|Gv/gv|Ǧǧ|Ǧv/ǧv|Hh|H̓/h̓|Ħħ|Ii|Íí|I̓/i̓|Kk|Kv/kv|K̓/k̓|K̓v/k̓v|Ll|ʼL/l̓|Ḷḷ|Ḷ́/ḷ́|ʼḶ/ḷ̓|Ɫɫ|Mm|ʼM/m̓|Ṃṃ|Ṃ́/ṃ́|ʼṂ/ṃ̓|Nn|ʼN/n̓|Ṇṇ|Ṇ́/ṇ́|ʼṆ/ṇ̓|Pp|P̓/p̓|Qq|Qv/qv|Q̓/q̓|Q̓v/q̓v|Ss|Tt|T̓/t̓|/ƛ|̓/ƛ̓|Uu|Úú|U̓/u̓|Ww|ʼW/w̓|Xx|Xv/xv|X̌/x̌|X̌v/x̌v|Yy|ʼY/y̓|Zz|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=Haíɫzaqv (Heiltsuk) Dictionary|entry=ʔ|year=2000-2025|entryurl=https://www.firstvoices.com/hailzaqvla/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word}}
=={{langname|huo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|huo|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|huo|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Hu.
#:{{ux|huo|{{l|huo|'''ʔ'''í'''ʔ'''}}|[[người]]|inline=1}}
=={{langname|kju}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kju|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kju|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Kashaya.
#:{{ux|kju|'''ʔ'''ihsul|[[kền kền]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kju|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Kashaya|Aa|Aꞏ/aꞏ|Bb|Cc|Cʰ/cʰ|Cʼ/cʼ|Dd|Ee|Eꞏ/eꞏ|Ff|Hh|Ii|Iꞏ/iꞏ|Kk|Kʰ/kʰ|Kʼ/kʼ|Ll|Mm|Nn|Oo|Oꞏ/oꞏ|Pp|Pʰ/pʰ|Pʼ/pʼ|Qq|Qʰ/qʰ|Qʼ/qʼ|Ss|Sʼ/sʼ|Šš|Tt|Tʰ/tʰ|Tʼ/tʼ|Ṭṭ|Ṭʰ/ṭʰ|Ṭʼ/ṭʼ|Uu|Uꞏ/uꞏ|Ww|Yy|ʔ}}
=={{langname|kut}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kut|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kut|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Ktunaxa.
#:{{ux|kut|'''ʔ'''a¢i'''ʔ'''tmu|[[chị]] [[dâu]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=kut|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ktunaxa|a|a·|ȼ|ȼ̓|h|i|i·|k|k̓|l|ⱡ|m|m̓|n|n̓|p|p̓|q|q̓|s|t|t̓|u|u·|w|x|y|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.firstvoices.com/ktunaxa/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word|entry=ʔ|author=First Voices|year=2016|work=Ktunaxa}}
=={{langname|xks}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|xks|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|huq|Ký tự}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Kumbewaha.
#:{{ux|xks|{{l|xks|'''ʔ'''o'alu}}|[[tám]]|inline=1}}
=={{langname|kwk}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{angbr|{{l|kwk|ʼ}}}} trong bảng chữ cái Uʼmista (Kwakʼwala chuẩn)
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kwk|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kwk|Chữ cái}}
#{{label|kwk|Phương ngữ Liqʼwala}} Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh.
#:{{ux|kwk|'''ʔ'''lapa|tr='lapa|[[đào]] [[bằng]] [[xẻng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kwk|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Uʼmista|Aa|A̱/a̱|Bb|Dd|Dł/dł|Dz/dz|Ee|Gg|Gw/gw|G̱/g̱|G̱w/g̱w|Hh|Ii|Kk|Kw/kw|K̓/k̓|K̓w/k̓w|Ḵ/ḵ|Ḵw/ḵw|Ḵ̓/ḵ̓|Ḵ̓w/ḵ̓w|Ll|ʼL/ʼl|Łł|Mm|ʼM/ʼm|Nn|ʼN/ʼn|Oo|Pp|P̓/p̓|Ss|Tt|T̓/t̓|Tł/tł|T̓ł/t̓ł|Ts/ts|T̓s/t̓s|Uu|Ww|ʼW/ʼw|Xx|Xw/xw|X̱/x̱|X̱w/x̱w|Yy|ʼY/ʼy|ʼ}}
*{{letters|lang=kwk|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái phương ngữ Liq̓ʷala|Aa|Əə|Bb|Dd|/|Dᶻ/dᶻ|Ee|Gg|Gʷ/gʷ|Ǧǧ|Ǧʷ/ǧʷ|Hh|Ii|Kk|Kʷ/kʷ|K̓/k̓|K̓ʷ/k̓ʷ|Qq|Qʷ/qʷ|Q̓/q̓|Q̓ʷ/q̓ʷ|Ll|L̓/l̓|Łł|Mm|M̓/m̓|Nn|N̓/n̓|Oo|Pp|P̓/p̓|Ss|Tt|T̓/t̓|/ƛ|̓/ƛ̓|Cc|C̓/c̓|Uu|Ww|W̓/w̓|Xx|Xʷ/xʷ|X̌/x̌|X̌ʷ/x̌ʷ|Yy|Y̓/y̓|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=Kwak̓wala|entry=ʼ|year=2000-2025|entryurl=https://www.firstvoices.com/kwakwala/alphabet/startsWith?char=%27&types=word}}
=={{langname|llm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|llm|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|llm|Ký tự}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Lasalimu.
#:{{ux|llm|{{l|llm|'''ʔ'''alu'pulu}}|[[nước]]|inline=1}}
=={{langname|lut}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lut|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lut|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ nhất trong bảng chữ cái Latinh tiếng Lushootseed.
#:{{ux|lut|{{l|lut|'''ʔ'''al'''ʔ'''al}}|[[ngôi nhà]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lut|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Lushootseed|ʔ|a|b|b̓|c|c̓|č|č̓|d|dᶻ|ə|g|gʷ|h|i|ǰ|k|k̓|kʷ|k̓ʷ|l|l̓|ɫ/ɬ|ƛ̓|m|m̓|n|n̓|p|p̓|q|q̓|qʷ|q̓ʷ|s|š|t|t̓|u|w|w̓|x|xʷ|x̌|x̌ʷ|y|y̓}}
=={{langname|nuk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|nuk|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|nuk|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Nuu-chah-nulth.
#:{{ux|nuk|'''ʔ'''aḥ'''ʔ'''aa'''ʔ'''aaƛ|[[và]] [[rồi]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=nuk|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Nuu-chah-nult|Aa|Aa/aa|Bb|Cc|C̓/c̓|Čč|Č̓/č̓|Dd|Ee|Ee/ee|Hh|Ḥḥ|Ii|Ii/ii|Kk|K̓/k̓|Kʷ/kʷ|K̓ʷ/k̓ʷ|Ll|L̓/l̓|Łł|/ƛ|̓/ƛ̓|Mm|M̓/m̓|Nn|N̓/n̓|Ŋŋ|Oo|Oo/oo|Pp|P̓/p̓|Qq|Q̓/q̓|Qʷ/qʷ|Q̓ʷ/q̓ʷ|Ss|Šš|Tt|T̓/t̓|Uu|Uu/uu|Ww|W̓/w̓|Xx|Xʷ/xʷ|X̣/x̣|X̣ʷ/x̣ʷ|Yy|Y̓/y̓|ʕ|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Mary Ritchie Key|year=2023|title=[https://ids.clld.org/contributions/230 Nuu-chah-nulth dictionary]|series=The Intercontinental Dictionary Series|location=Leipzig|publisher=Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology}}
=={{langname|oka}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|oka|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|oka|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Okanagan.
#:{{ux|oka|χa'''ʔ'''χa'''ʔ'''úla'''ʔ'''xʷ|[[rắn]] [[chuông]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=oka|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Okanagan|Aa|Áá|Cc|C̓/c̓|Əə|Ə́/ə́|Ɣɣ|Ɣ̓/ɣ̓|Hh|Ḥḥ|Ii|Íí|Kk|K̓/k̓|Kʷ/kʷ|K̓ʷ/k̓ʷ|Ll|L̓/l̓|Łł|Ɬɬ|̓/ƛ̓|Mm|M̓/m̓|Nn|N̓/n̓|Pp|P̓/p̓|Qq|Q̓/q̓|Qʷ/qʷ|Q̓ʷ/q̓ʷ|Rr|R̓/r̓|Ss|Tt|T̓/t̓|Uu|Úú|Ww|W̓/w̓|Xx|Xʷ/xʷ|X̌/x̌|X̌ʷ/x̌ʷ|Yy|Y̓/y̓|ʕ|ʕ̓|ʕʷ|ʕ̓ʷ|ʔ}}
=={{langname|osa}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|osa|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|osa|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Osage.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=osa|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Osage|Aa|Ąą|Bb|Cc|Ch/ch|Hc/hc|C’/c’|Čč|Hč/hč|Ðð|Ee|Ɣɣ|(Gh/gh)|Hh|Ii|Įį|Kk|Kh/kh|Hk/hk|K’/k’|Mm|Nn|Oo|Ǫǫ|Pp|Ph/ph|Hp/hp|P’/p’|Rr|Ss|Šš|Tt|Th/th|Ht/ht|T’/t’|Uu|Ww|Xx|Zz|Žž|ʔ}}
=={{langname|sec}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sec|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sec|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Sechelt.
#:{{ux|sef|'''ʔ'''ál-láwí'''ʔ'''|[[củ cải]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sec|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Sechelt|a|ch|ch’|e|h|i|k|k’|kw|kw’|ḵ|ḵ’|ḵw|ḵw’|l|lh|m|n|p|p’|s|sh|t|t’|tl|ts|ts’|u|w|x|xw|x̱|x̱w|y|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=she shashishalhem|entry=ʔ|year=2000-2025|entryurl=https://www.firstvoices.com/she-shashishalhem/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word}}
=={{langname|sev}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sev|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sev|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Latinh tiếng Senoufo Nyarafolo.
#:{{ux|sev|Fàn'''ʔ'''a Kaju'''ʔ'''ulo|[[s:Phục truyền Luật lệ Ký|Phục truyền Luật lệ Ký]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sev|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Senoufo Nyarafolo|Aa|Ââ|Ǎǎ|Bb|Cc|Dd|Ee|Êê|Ěě|Ēē|Ɛɛ|Ɛ̂/ɛ̂|Ɛ̌/ɛ̌|Ɛ̄/ɛ̄|Ff|Gg|ʔ/ʔ|Hh|Ii|Îî|Ǐǐ|Īī|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Ɔ̌/ɔ̌|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sev|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/2990/DEU.1.SEV|entry=Fànʔa Kajuʔulo 1|year=2024|work=Sénoufo, Nyarafolo}}
=={{langname|sze}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sze|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|taf|Ký tự}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Seze.
#:{{ux|sze|{{l|sze|'''ʔ'''ìʃílè}}|[[một]]|inline=1}}
=={{langname|sii}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sii|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sii|Chữ cái}}
#Chữ cái Latinh viết thường thể hiện phụ âm cuối cùng trong tiếng Shompen.
#:{{ux|sii|{{l|sii|kā'''ʔ'''eem}}|[[xương]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sii|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Shompen|a|e|ɛ/E|i|o|ɔ/O|u|ā|ē|ɛ̄|ī|ō|ɔ̄|ū|ã|ẽ|ɛ̃|ĩ|õ|ɔ̃|ũ|ā̃|ē̃|ɛ̄̃|ī̃|ō̃|ɔ̄̃|ū̃|b|bh|c|d|ɸ|g|gh|ɣ|h|j|k|kh|l|m|n|ŋ/ṅ|ɲ/ñ|p|ph|t|th|w|x|y|ʔ/?}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Roger Blench|year=2007|title=The language of the Shom Pen: a language isolate in the Nicobar islands|url=https://web.archive.org/web/20241212072542/https://www.rogerblench.info/Language/Isolates/Shompen%20paper.pdf}}
=={{langname|taf}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|taf|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|taf|Ký tự}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Tapirapé.
#:{{ux|taf|{{l|taf|'''ʔ'''ɨ}}|[[nước]]|inline=1}}
=={{langname|shi}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shi|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shi|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Tashelhit.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=shi|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tashelhit|Aa|Bb|Dd|Ḍḍ|Ee|Ɛε|Ff|Gg|Gʷ/gʷ|Ɣɣ|Ɣʷ/ɣʷ|Hh|Ḥḥ|Ii|Kk|Kʷ/kʷ|Ll|Ḷḷ|Mm|Ṃṃ|Nn|Oo|Qq|Rr|Ṛṛ|Ss|Ṣṣ|Šš|Tt|Ṭṭ|Uu|Ww|Xx|Xʷ/xʷ|Yy|Zz|Ẓẓ|Žž|ʔ}}
=={{langname|thp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|thp|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|thp|Chữ cái}}
#Chữ cái đầu tiên trong bảng chữ cái Latinh tiếng Thompson.
#:{{ux|thp|'''ʔ'''e'''ʔ'''úym̓|[[cười]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=thp|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Thompson|ʔ|a|á|c|c̓|c̣|e|é|ə|ə́|ə̣|ɣ|ɣ̓|h|i|í|ị|k|k̓|kʷ|k̓ʷ|l|ḷ|l̓|ɬ|ƛ̓|m|m̓|n|n̓|ó|p|p̓|q|q̓|qʷ|q̓ʷ|s|ṣ|t|t̓|Ɵ|u|ú|w|w̓|x|xʷ|x̣|x̣ʷ|y|y̓|z|z̓|ʕ|ʕ̓|ʕʷ|ʕ̓ʷ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=nɬeʔkepmxcin|entry=ʔ|year=2000-2025|entryurl=https://www.firstvoices.com/nlekepmxcin/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word}}
=={{langname|huq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|huq|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|huq|Ký tự}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Tsat.
#:{{ux|huq|{{l|huq|'''ʔ'''ia³³}}|[[nước]]|inline=1}}
[[Thể loại:Khối ký tự IPA Extensions|94]]
rlcuxulig1o5yf7mgmot54sheb3ci2r
2513217
2513199
2026-08-11T15:28:48Z
TheHighFighter2
42988
2513217
wikitext
text/x-wiki
{{also|ɂ|Ɂ|ˀ|ʡ|ʕ}}
{{minitoc}}
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{audio|mul|Glottal stop.ogg|IPA}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái}}
#[[chữ cái|Chữ cái]] Latinh thể hiện âm tắc thanh hầu.
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|asb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|asb|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|asb|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái FPCC, tương ứng với ''{{l|asb|’}}'' trong các bảng chữ cái FB & SICC.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=asb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái FB|Aa|Ąą|Bb|Cc|Cʼ/cʼ|Dd|Ee|Gg|Ǧ/ǧ|Hh|Ȟ/ȟ|Ȟʼ/ȟʼ|Ii|Įį|Jj|Kk|Kʼ/kʼ|Mm|Nn|Oo|Pp|Pʼ/pʼ|Ss|Sʼ/sʼ|Šš|Šʼ/šʼ|Tt|Tʼ/tʼ|Uu|Ųų|Ww|Yy|Zz|Žž|’}}
*{{letters|lang=asb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái FPCC|Aa|An/an|Bb|Ch/ch|Chʔ/chʔ|Dd|Ee|Gg|Hh|Ii|In/in|Jj|Kk|Kʔ/kʔ|Mm|Nn|Oo|Pp|Pʔ/pʔ|Ss|Sʔ/sʔ|Šš|Šʔ/šʔ|Tt|Tʔ/tʔ|Uu|Un/un|Ww|Xx|Xʔ/xʔ|Yy|Zz|Žž|ʔ}}
*{{letters|lang=asb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái SICC|Aa|Aƞ/aƞ|Bb|C̀c̀|C̀ʼ/c̀ʼ|C̄c̄|Dd|Ee|Gg|Ġġ|Hh|Ḣḣ|Ḣʼ/ḣʼ|Ii|Iƞ/iƞ|Jj|Kk|Kʼ/kʼ|Mm|Nn|Oo|Pp|Pʼ/pʼ|Ss|Sʼ/sʼ|S̀s̀|S̀ʼ/s̀ʼ|Tt|Tʼ/tʼ|Uu|Uƞ/uƞ|Ww|Yy|Zz|’}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|publisher=Native Languages of the Americas|work=Native American Vocabulary: Assiniboine (Nakota) Words|url=https://www.native-languages.org/assiniboine_words.htm|year=2020}}
=={{langname|clc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|clc|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|clc|Chữ cái}}
#Phụ âm thứ 46 trong bộ chữ Latinh tiếng Chilcotin.
#:{{ux|clc|'''ʔ'''iben|[[tạp dề]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=clc|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Chilcotin|i|ɨ|a|e|u|o|b|p|m|d|t|tʼ|n|dl|tl|tlʼ|lh|l|dẑ|tŝ|tŝʼ|ŝ|ẑ|dz|ts|tsʼ|s|z|j|ch|chʼ|sh|y|g|k|kʼ|gw|kw|kwʼ|wh|w|gg|q|qʼ|x|gh|ggw|qw|qwʼ|xw|ŵ|ʔ|h}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=Tsilhqot'in (Xeni Gwet'in)|entryurl=https://www.firstvoices.com/tsilhqotin-xeni-gwetin/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word|entry=ʔ|year=2025}}
=={{langname|com}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{l|com|?}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|com|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|com|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Comanche.
#:{{ux|com|mo'''ʔ'''o|[[tay]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=com|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Comanche|Aa|(Áá)|(A̱/a̱)|(Á̱/á̱)|Bb|Ee|(Éé)|(E̱/e̱)|(É̱/é̱)|Hh|Ii|(Íí)|(I̱/i̱)|(Í̱/í̱)|Kk|Mm|Nn|Oo|(Óó)|(O̱/o̱)|(Ó̱/ó̱)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(U̱/u̱)|(Ú̱/ú̱)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̱/ʉ̱)|(Ʉ̱́/ʉ̱́)|Ww|Yy|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.webonary.org/comanche/g3e95132e-7ac8-4c25-a533-42945f49d996/|entry=moʔo|author=Comanche Language and Cultural Preservation Committee|year=2020|work=Comanche - English Dictionary|publisher=SIL International}}
=={{langname|coo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|coo|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|coo|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 59 trong bảng chữ cái Latinh tiếng Comox.
#:{{ux|coo|'''ʔ'''ay'''ʔ'''aǰuθəm|Comox|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=coo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Comox|a|æ|aw|ay|ɔ|č|č̓|e|ɛ|ə|əw|əy|g|gʸ|h|i|ɩ|j|k|k̓|kʷ|k̓ʷ|kʸ|k̓ʸ|l|l̓|ɬ|ƛ|ƛ̓|m|m̓|n|n̓|o|ɔy|p|p̓|q|q̓|qʷ|q̓ʷ|s|š|t|t̓|θ|tᶿ|t̓ᶿ|u|ʊ|w|w̓|ꭓ|ꭓʷ|x|xʷ|y|y̓|ʔ|꞉}}
=={{langname|cow}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cow|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|com|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ nhất trong bảng chữ cái Latinh tiếng Cowlitz.
#:{{ux|cow|{{l|cow|'''ʔ'''á'''ʔ'''qi'''ʔ'''}}|[[giòi]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=cow|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Cowlitz|ʔ|a|b|c|cʼ|č|čʼ|d|e|ə|f|g|h|i|j|k|kʷ|kʼ|kʷʼ|l|lʼ|ɬ|ƛʼ|m|mʼ|n|nʼ|o|o|p|pʼ|q|qʷ|qʼ|qʷʼ|r|s|š|t|tʼ|u|v|w|wʼ|x|xʷ|x̣|x̣ʷ|y|yʼ|z}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://dictionary.cowlitzsalish.org/#/L/%CA%94|entry=ʔ|author=Cowlitz Indian Tribe|year=2023|work=Cowlitz Coast Salish Dictionary|publisher=Cowlitz Salish Dictionary}}
=={{langname|chp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|chp|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|chp|Chữ cái}}
#Chữ cái đầu tiên trong bộ chữ Latinh tiếng Denesuline.
#:{{ux|chp|'''ʔ'''ı|[[quần áo]] (nữ)|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=chp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Denesuline
|ʔ|Aa|(Ąą)|(Áá)|(Ą́/ą́)|Bb|Ch/ch|Ch’/ch’|Dd|Dh/dh|Ddh/ddh|Dl/dl|Dz/dz|Ee|(Ęę)|(É/é)|(Ę́/ę́)|Ëë|(Ë́/ë́)|Gg|Gh/gh|Hh|Ii|(Įį)|(Í/í)|(Į́/į́)|Jj|Kk|Kʼ/kʼ|Ll|Łł|Mm|Nn|Oo|(Ǫǫ)|(Ó/ó)|(Ǫ́/ǫ́)|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|T’/t’|Th/th|Tł/tł|Tłʼ/tłʼ|Ts/ts|Ts’/ts’|Tth/tth|Tth’/tth’|Uu|(Ųų)|(Ú/ú)|(Ų́/ų́)|Ww|Xx|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=Dene|entryurl=https://www.firstvoices.com/dene-suline/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word|entry=ʔ|year=2025}}
=={{langname|dtd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dtd|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dtd|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 51 trong bảng chữ cái Latinh tiếng Ditidaht.
#:{{ux|dtd|'''ʔ'''adak|[[lửa]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dtd|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ditidaht|Aa|Aa/aa|Bb|B̓/b̓|Cc|C̓/c̓|Čč|Č̓/č̓|Dd|D̓/d̓|Ee|Ee/ee|Hh|Ḥḥ|Ii|Ii/ii|Kk|Kʷ/kʷ|K̓/k̓|K̓ʷ/k̓ʷ|Ll|L̓/l̓|Łł|/ƛ|̓/ƛ̓|Mm|M̓/m̓|Nn|N̓/n̓|Ŋŋ|Oo|Oo/oo|Pp|P̓/p̓|Qq|Qʷ/qʷ|Q̓/q̓|Q̓ʷ/q̓ʷ|Ss|Šš|Tt|T̓/t̓|Uu|Uu/uu|Ww|W̓/w̓|Xx|Xʷ/xʷ|X̣/x̣|X̣ʷ/x̣ʷ|Yy|Y̓/y̓|ʔ|ʕ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.firstvoices.com/diidiitidq/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word|entry=ʔ|author=FirstVoices|year=2024|work=diiɁdiitidq}}
=={{langname|gvj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gvj|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|gvj|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Guajá.
#:{{ux|gvj|{{l|gvj|'''ʔ'''ɨ}}|[[nước]]|inline=1}}
=={{langname|hur}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hur|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hur|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 36 trong bảng chữ cái Musqueam.
#:{{ux|hur|'''ʔ'''eꭓe'''ʔ'''|{{w|ngỗng Canada}}|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=hur|qual=Musqueam|c|c̓|č|h|k|kʷ|k̓ʷ|l|l̓|ƛ̓|ɬ|m|m̓|n|n̓|p|p̓|q|q̓|qʷ|q̓ʷ|s|š|t|t̓|t̓ᶿ|θ|w|w̓|x|xʷ|ꭓ|ꭓʷ|y|y̓|ʔ|a|a꞉|e|e꞉|i|i꞉|u|u꞉|ə|sc=Latn}}
*{{letters|lang=hur|qual=Stó꞉lō|Aa|Ch/ch|Chʼ/chʼ|Ee|Hh|Ii|Kk|Kʼ/kʼ|Kw/kw|Kwʼ/kwʼ|Ll|Lh/lh|Mn|Oo|Ōō|Pp|Pʼ/pʼ|Qq|Qʼ/qʼ|Qw/qw|Qwʼ/qwʼ|Ss|Sh/sh|Tt|Tʼ/tʼ|Th/th|Thʼ/thʼ|Tlʼ/tlʼ|Ts/ts|Tsʼ/tsʼ|Uu|Ww|Xx|Xw/xw|X̱/x̱|X̱w/x̱w|Yy|ʼ|꞉|sc=Latn}}
*{{letters|lang=hur|qual=Cowichan|Aa|Aa/aa|Ch/ch|Chʼ/chʼ|Ee|Ee/ee|Hh|Hw/hw|Ii|Ii/ii|Kk|Kw/kw|Kwʼ/kwʼ|Ll|Lʼ/lʼ|(ʼl)|Lh/lh|Mm|Mʼ/mʼ|(ʼm)|Nn|Nʼ/nʼ|(ʼn)|Oo|Oo/oo|Ou/ou|Pp|Pʼ/pʼ|Qq|Qʼ/qʼ|Qw/qw|Qwʼ/qwʼ|Ss|Sh/sh|Tt|Tʼ/tʼ|Th/th|Tlʼ/tlʼ|Ts/ts|Tsʼ/tsʼ|Tth/tth|Tthʼ/tthʼ|Uu|Ww|Wʼ/wʼ|(ʼw)|Xx|Xw/xw|Yy|Yʼ/yʼ|(ʼy)|ʼ|sc=Latn}}
=={{langname|hei}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hei|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hei|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Heiltsuk.
#:{{ux|hei|buíxv'''ʔ'''it|[[có]] [[thai]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=hei|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Heiltsuk|Aa|Áá|A̓/a̓|Bb|Cc|C̓/c̓|Dd|/|Gg|Gv/gv|Ǧǧ|Ǧv/ǧv|Hh|H̓/h̓|Ħħ|Ii|Íí|I̓/i̓|Kk|Kv/kv|K̓/k̓|K̓v/k̓v|Ll|ʼL/l̓|Ḷḷ|Ḷ́/ḷ́|ʼḶ/ḷ̓|Ɫɫ|Mm|ʼM/m̓|Ṃṃ|Ṃ́/ṃ́|ʼṂ/ṃ̓|Nn|ʼN/n̓|Ṇṇ|Ṇ́/ṇ́|ʼṆ/ṇ̓|Pp|P̓/p̓|Qq|Qv/qv|Q̓/q̓|Q̓v/q̓v|Ss|Tt|T̓/t̓|/ƛ|̓/ƛ̓|Uu|Úú|U̓/u̓|Ww|ʼW/w̓|Xx|Xv/xv|X̌/x̌|X̌v/x̌v|Yy|ʼY/y̓|Zz|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=Haíɫzaqv (Heiltsuk) Dictionary|entry=ʔ|year=2000-2025|entryurl=https://www.firstvoices.com/hailzaqvla/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word}}
=={{langname|huo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|huo|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|huo|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Hu.
#:{{ux|huo|{{l|huo|'''ʔ'''í'''ʔ'''}}|[[người]]|inline=1}}
=={{langname|kju}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kju|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kju|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Kashaya.
#:{{ux|kju|'''ʔ'''ihsul|[[kền kền]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kju|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Kashaya|Aa|Aꞏ/aꞏ|Bb|Cc|Cʰ/cʰ|Cʼ/cʼ|Dd|Ee|Eꞏ/eꞏ|Ff|Hh|Ii|Iꞏ/iꞏ|Kk|Kʰ/kʰ|Kʼ/kʼ|Ll|Mm|Nn|Oo|Oꞏ/oꞏ|Pp|Pʰ/pʰ|Pʼ/pʼ|Qq|Qʰ/qʰ|Qʼ/qʼ|Ss|Sʼ/sʼ|Šš|Tt|Tʰ/tʰ|Tʼ/tʼ|Ṭṭ|Ṭʰ/ṭʰ|Ṭʼ/ṭʼ|Uu|Uꞏ/uꞏ|Ww|Yy|ʔ}}
=={{langname|kut}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kut|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kut|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Ktunaxa.
#:{{ux|kut|'''ʔ'''a¢i'''ʔ'''tmu|[[chị]] [[dâu]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=kut|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ktunaxa|a|a·|ȼ|ȼ̓|h|i|i·|k|k̓|l|ⱡ|m|m̓|n|n̓|p|p̓|q|q̓|s|t|t̓|u|u·|w|x|y|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.firstvoices.com/ktunaxa/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word|entry=ʔ|author=First Voices|year=2016|work=Ktunaxa}}
=={{langname|xks}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|xks|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|huq|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Kumbewaha.
#:{{ux|xks|{{l|xks|'''ʔ'''o'alu}}|[[tám]]|inline=1}}
=={{langname|kwk}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{angbr|{{l|kwk|ʼ}}}} trong bảng chữ cái Uʼmista (Kwakʼwala chuẩn)
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kwk|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kwk|Chữ cái}}
#{{label|kwk|Phương ngữ Liqʼwala}} Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh.
#:{{ux|kwk|'''ʔ'''lapa|tr='lapa|[[đào]] [[bằng]] [[xẻng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kwk|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Uʼmista|Aa|A̱/a̱|Bb|Dd|Dł/dł|Dz/dz|Ee|Gg|Gw/gw|G̱/g̱|G̱w/g̱w|Hh|Ii|Kk|Kw/kw|K̓/k̓|K̓w/k̓w|Ḵ/ḵ|Ḵw/ḵw|Ḵ̓/ḵ̓|Ḵ̓w/ḵ̓w|Ll|ʼL/ʼl|Łł|Mm|ʼM/ʼm|Nn|ʼN/ʼn|Oo|Pp|P̓/p̓|Ss|Tt|T̓/t̓|Tł/tł|T̓ł/t̓ł|Ts/ts|T̓s/t̓s|Uu|Ww|ʼW/ʼw|Xx|Xw/xw|X̱/x̱|X̱w/x̱w|Yy|ʼY/ʼy|ʼ}}
*{{letters|lang=kwk|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái phương ngữ Liq̓ʷala|Aa|Əə|Bb|Dd|/|Dᶻ/dᶻ|Ee|Gg|Gʷ/gʷ|Ǧǧ|Ǧʷ/ǧʷ|Hh|Ii|Kk|Kʷ/kʷ|K̓/k̓|K̓ʷ/k̓ʷ|Qq|Qʷ/qʷ|Q̓/q̓|Q̓ʷ/q̓ʷ|Ll|L̓/l̓|Łł|Mm|M̓/m̓|Nn|N̓/n̓|Oo|Pp|P̓/p̓|Ss|Tt|T̓/t̓|/ƛ|̓/ƛ̓|Cc|C̓/c̓|Uu|Ww|W̓/w̓|Xx|Xʷ/xʷ|X̌/x̌|X̌ʷ/x̌ʷ|Yy|Y̓/y̓|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=Kwak̓wala|entry=ʼ|year=2000-2025|entryurl=https://www.firstvoices.com/kwakwala/alphabet/startsWith?char=%27&types=word}}
=={{langname|llm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|llm|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|llm|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Lasalimu.
#:{{ux|llm|{{l|llm|'''ʔ'''alu'pulu}}|[[nước]]|inline=1}}
=={{langname|lut}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lut|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lut|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ nhất trong bảng chữ cái Latinh tiếng Lushootseed.
#:{{ux|lut|{{l|lut|'''ʔ'''al'''ʔ'''al}}|[[ngôi nhà]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lut|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Lushootseed|ʔ|a|b|b̓|c|c̓|č|č̓|d|dᶻ|ə|g|gʷ|h|i|ǰ|k|k̓|kʷ|k̓ʷ|l|l̓|ɫ/ɬ|ƛ̓|m|m̓|n|n̓|p|p̓|q|q̓|qʷ|q̓ʷ|s|š|t|t̓|u|w|w̓|x|xʷ|x̌|x̌ʷ|y|y̓}}
=={{langname|nuk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|nuk|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|nuk|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Nuu-chah-nulth.
#:{{ux|nuk|'''ʔ'''aḥ'''ʔ'''aa'''ʔ'''aaƛ|[[và]] [[rồi]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=nuk|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Nuu-chah-nult|Aa|Aa/aa|Bb|Cc|C̓/c̓|Čč|Č̓/č̓|Dd|Ee|Ee/ee|Hh|Ḥḥ|Ii|Ii/ii|Kk|K̓/k̓|Kʷ/kʷ|K̓ʷ/k̓ʷ|Ll|L̓/l̓|Łł|/ƛ|̓/ƛ̓|Mm|M̓/m̓|Nn|N̓/n̓|Ŋŋ|Oo|Oo/oo|Pp|P̓/p̓|Qq|Q̓/q̓|Qʷ/qʷ|Q̓ʷ/q̓ʷ|Ss|Šš|Tt|T̓/t̓|Uu|Uu/uu|Ww|W̓/w̓|Xx|Xʷ/xʷ|X̣/x̣|X̣ʷ/x̣ʷ|Yy|Y̓/y̓|ʕ|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Mary Ritchie Key|year=2023|title=[https://ids.clld.org/contributions/230 Nuu-chah-nulth dictionary]|series=The Intercontinental Dictionary Series|location=Leipzig|publisher=Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology}}
=={{langname|oka}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|oka|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|oka|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Okanagan.
#:{{ux|oka|χa'''ʔ'''χa'''ʔ'''úla'''ʔ'''xʷ|[[rắn]] [[chuông]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=oka|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Okanagan|Aa|Áá|Cc|C̓/c̓|Əə|Ə́/ə́|Ɣɣ|Ɣ̓/ɣ̓|Hh|Ḥḥ|Ii|Íí|Kk|K̓/k̓|Kʷ/kʷ|K̓ʷ/k̓ʷ|Ll|L̓/l̓|Łł|Ɬɬ|̓/ƛ̓|Mm|M̓/m̓|Nn|N̓/n̓|Pp|P̓/p̓|Qq|Q̓/q̓|Qʷ/qʷ|Q̓ʷ/q̓ʷ|Rr|R̓/r̓|Ss|Tt|T̓/t̓|Uu|Úú|Ww|W̓/w̓|Xx|Xʷ/xʷ|X̌/x̌|X̌ʷ/x̌ʷ|Yy|Y̓/y̓|ʕ|ʕ̓|ʕʷ|ʕ̓ʷ|ʔ}}
=={{langname|osa}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|osa|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|osa|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Osage.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=osa|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Osage|Aa|Ąą|Bb|Cc|Ch/ch|Hc/hc|C’/c’|Čč|Hč/hč|Ðð|Ee|Ɣɣ|(Gh/gh)|Hh|Ii|Įį|Kk|Kh/kh|Hk/hk|K’/k’|Mm|Nn|Oo|Ǫǫ|Pp|Ph/ph|Hp/hp|P’/p’|Rr|Ss|Šš|Tt|Th/th|Ht/ht|T’/t’|Uu|Ww|Xx|Zz|Žž|ʔ}}
=={{langname|sec}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sec|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sec|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Sechelt.
#:{{ux|sef|'''ʔ'''ál-láwí'''ʔ'''|[[củ cải]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sec|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Sechelt|a|ch|ch’|e|h|i|k|k’|kw|kw’|ḵ|ḵ’|ḵw|ḵw’|l|lh|m|n|p|p’|s|sh|t|t’|tl|ts|ts’|u|w|x|xw|x̱|x̱w|y|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=she shashishalhem|entry=ʔ|year=2000-2025|entryurl=https://www.firstvoices.com/she-shashishalhem/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word}}
=={{langname|sev}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sev|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sev|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Latinh tiếng Senoufo Nyarafolo.
#:{{ux|sev|Fàn'''ʔ'''a Kaju'''ʔ'''ulo|[[s:Phục truyền Luật lệ Ký|Phục truyền Luật lệ Ký]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sev|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Senoufo Nyarafolo|Aa|Ââ|Ǎǎ|Bb|Cc|Dd|Ee|Êê|Ěě|Ēē|Ɛɛ|Ɛ̂/ɛ̂|Ɛ̌/ɛ̌|Ɛ̄/ɛ̄|Ff|Gg|ʔ/ʔ|Hh|Ii|Îî|Ǐǐ|Īī|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Ɔ̌/ɔ̌|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sev|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/2990/DEU.1.SEV|entry=Fànʔa Kajuʔulo 1|year=2024|work=Sénoufo, Nyarafolo}}
=={{langname|sze}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sze|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|taf|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Seze.
#:{{ux|sze|{{l|sze|'''ʔ'''ìʃílè}}|[[một]]|inline=1}}
=={{langname|sii}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sii|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sii|Chữ cái}}
#Chữ cái Latinh viết thường thể hiện phụ âm cuối cùng trong tiếng Shompen.
#:{{ux|sii|{{l|sii|kā'''ʔ'''eem}}|[[xương]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sii|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Shompen|a|e|ɛ/E|i|o|ɔ/O|u|ā|ē|ɛ̄|ī|ō|ɔ̄|ū|ã|ẽ|ɛ̃|ĩ|õ|ɔ̃|ũ|ā̃|ē̃|ɛ̄̃|ī̃|ō̃|ɔ̄̃|ū̃|b|bh|c|d|ɸ|g|gh|ɣ|h|j|k|kh|l|m|n|ŋ/ṅ|ɲ/ñ|p|ph|t|th|w|x|y|ʔ/?}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Roger Blench|year=2007|title=The language of the Shom Pen: a language isolate in the Nicobar islands|url=https://web.archive.org/web/20241212072542/https://www.rogerblench.info/Language/Isolates/Shompen%20paper.pdf}}
=={{langname|taf}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|taf|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|taf|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Tapirapé.
#:{{ux|taf|{{l|taf|'''ʔ'''ɨ}}|[[nước]]|inline=1}}
=={{langname|shi}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shi|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shi|Chữ cái}}
#Chữ cái cuối cùng trong bảng chữ cái Latinh tiếng Tashelhit.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=shi|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tashelhit|Aa|Bb|Dd|Ḍḍ|Ee|Ɛε|Ff|Gg|Gʷ/gʷ|Ɣɣ|Ɣʷ/ɣʷ|Hh|Ḥḥ|Ii|Kk|Kʷ/kʷ|Ll|Ḷḷ|Mm|Ṃṃ|Nn|Oo|Qq|Rr|Ṛṛ|Ss|Ṣṣ|Šš|Tt|Ṭṭ|Uu|Ww|Xx|Xʷ/xʷ|Yy|Zz|Ẓẓ|Žž|ʔ}}
=={{langname|thp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|thp|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|thp|Chữ cái}}
#Chữ cái đầu tiên trong bảng chữ cái Latinh tiếng Thompson.
#:{{ux|thp|'''ʔ'''e'''ʔ'''úym̓|[[cười]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=thp|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Thompson|ʔ|a|á|c|c̓|c̣|e|é|ə|ə́|ə̣|ɣ|ɣ̓|h|i|í|ị|k|k̓|kʷ|k̓ʷ|l|ḷ|l̓|ɬ|ƛ̓|m|m̓|n|n̓|ó|p|p̓|q|q̓|qʷ|q̓ʷ|s|ṣ|t|t̓|Ɵ|u|ú|w|w̓|x|xʷ|x̣|x̣ʷ|y|y̓|z|z̓|ʕ|ʕ̓|ʕʷ|ʕ̓ʷ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=First Voices|work=nɬeʔkepmxcin|entry=ʔ|year=2000-2025|entryurl=https://www.firstvoices.com/nlekepmxcin/alphabet/startsWith?char=%CA%94&types=word}}
=={{langname|huq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|huq|/ʔ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|huq|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʔ/}}''' trong tiếng Tsat.
#:{{ux|huq|{{l|huq|'''ʔ'''ia³³}}|[[nước]]|inline=1}}
[[Thể loại:Khối ký tự IPA Extensions|94]]
fe19cekd482kx6rq5f3x4hqx9h1i555
Thể loại:Ký hiệu tiếng Hu
14
375353
2513200
2311474
2026-08-11T15:17:20Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Hu]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Hu]] (đã tắt đổi hướng)
2311474
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Tapirapé
14
375450
2513218
2311701
2026-08-11T15:29:16Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Tapirapé]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Tapirapé]] (đã tắt đổi hướng)
2311701
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Danau
14
375456
2513185
2311707
2026-08-11T15:04:09Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Danau]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Danau]] (đã tắt đổi hướng)
2311707
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Karen Zayein
14
375468
2513203
2311720
2026-08-11T15:19:04Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Karen Zayein]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Karen Zayein]] (đã tắt đổi hướng)
2311720
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Thái Lai
14
375475
2513403
2311728
2026-08-12T06:54:56Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Thái Lai]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Thái Lai]] (đã tắt đổi hướng)
2311728
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Danu
14
375482
2513154
2311735
2026-08-11T14:07:00Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Danu]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Danu]] (đã tắt đổi hướng)
2311735
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Khengkha
14
375543
2513221
2311829
2026-08-11T15:30:36Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Khengkha]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Khengkha]] (đã tắt đổi hướng)
2311829
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
꧰
0
375747
2513386
2312185
2026-08-12T06:44:03Z
TheHighFighter2
42988
2513386
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[0]] ([[không]])
a34nrzt9hl72uc2i9pigj1fogs2c6hy
꧱
0
375748
2513387
2312186
2026-08-12T06:44:42Z
TheHighFighter2
42988
2513387
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[1]] ([[một]])
6z6ll1s6h3nzn4gp409mo4r4gyjd9in
꧲
0
375749
2513401
2312187
2026-08-12T06:54:20Z
TheHighFighter2
42988
2513401
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[2]] ([[hai]])
kbrxdmotf5kgrixotskba8kgcp1hjw2
꧳
0
375750
2513388
2312190
2026-08-12T06:45:10Z
TheHighFighter2
42988
2513388
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[3]] ([[ba]])
bwlklo2oty4p26wwug46ocduoulrj6l
꧴
0
375751
2513389
2312191
2026-08-12T06:45:53Z
TheHighFighter2
42988
2513389
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[4]] ([[bốn]])
iel9v3jt2w70x378u1fwrqn693efyv6
꧵
0
375752
2513390
2312192
2026-08-12T06:46:21Z
TheHighFighter2
42988
2513390
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[5]] ([[năm]])
9nf3s18bag2ecyngbv0fgk4anaatdzf
꧶
0
375753
2513391
2312193
2026-08-12T06:46:47Z
TheHighFighter2
42988
2513391
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[6]] ([[sáu]])
ccyxq4sbktrvh7mvruuy7phynwwz46s
꧷
0
375754
2513392
2312194
2026-08-12T06:47:14Z
TheHighFighter2
42988
2513392
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[7]] ([[bảy]])
9t9tn98zk8v0hewd0x1n6dft3ptjv6o
꧸
0
375755
2513393
2312195
2026-08-12T06:47:43Z
TheHighFighter2
42988
2513393
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[8]] ([[tám]])
3ks5bpq1kkp1hizmt2g50t9hvjapipu
꧹
0
375756
2513402
2312196
2026-08-12T06:54:37Z
TheHighFighter2
42988
2513402
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu}}
# [[9]] ([[chín]])
dzvvgboohxkakurqg3y2z69nlbwij1p
ꩼ
0
375757
2513396
2312199
2026-08-12T06:49:52Z
TheHighFighter2
42988
2513396
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu|tr=``}}
# {{ng|[[dấu]] [[thanh điệu]] đánh dấu thanh điệu số 2 trong tiếng Thái Lai}}
barhmy785lqa6djzycr1oia41lpteb1
ꩽ
0
375758
2513395
2312200
2026-08-12T06:49:23Z
TheHighFighter2
42988
2513395
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu|tr=##}}
# {{ng|[[dấu]] [[thanh điệu]] đánh dấu thanh điệu số 5 trong tiếng Thái Lai}}
2whqvamt45c1nkmo2njuegmy9rp02at
Thể loại:Ký hiệu tiếng Halba
14
375851
2513347
2312392
2026-08-12T06:05:15Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Halba]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Halba]] (đã tắt đổi hướng)
2312392
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Mã Lai
14
376048
2513404
2312733
2026-08-12T06:56:52Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Mã Lai]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Mã Lai]] (đã tắt đổi hướng)
2312733
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ể
0
378282
2513348
2317499
2026-08-12T06:06:32Z
TheHighFighter2
42988
2513348
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ hoa|Ể}}
#[[chữ|Chữ]] [[e]] viết thường với dấu nón [[◌̂]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see also}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{đm|paro}}===
{{đầu}}
*{{l|vi|e}}
*{{l|vi|è}}
*{{l|vi|é}}
*{{l|vi|ẻ}}
*{{l|vi|ẽ}}
*{{l|vi|ẹ}}
*{{l|vi|ê}}
*{{l|vi|ề}}
*{{l|vi|ế}}
*{{l|vi|ễ}}
*{{l|vi|ệ}}
{{cuối}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
#Chữ [[ê]] viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[chuyển|chuy'''ể'''n]] [[thể|th'''ể''']]}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[e˧˩˧]|[eː˧˩˧]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ê]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|cma}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cma|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ê]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] ghi lại tiếng Mạ.
#:{{ux|cma|[[pểs#Tiếng_Mạ|p'''ể'''s]]|[[dao]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Lý Toàn Thắng, Tạ Văn Thông, K'Brêu, K'Bròh|year=1985|title=Ngữ pháp tiếng Kơ Ho|publisher=Sở Văn hóa và Thông tin Lâm Đồng}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ê]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[yển#Tiếng_Mường|y'''ể'''n]]|[[yến]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|tyj}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyj|Ký hiệu}}
#Ký tự Latinh ''[[ê]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tay Dọ.
#:{{ux|tyj|[[kí chiểng#Tiếng_Tay_Dọ|kí chi'''ể'''ng]]|[[ăn tết]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{R:Sầm Văn Bình}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ê]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[tển#Tiếng_Tày|t'''ể'''n]]|[[ngắn]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|C3]]
96zg9d9g8bpf4evnfle4se9bupgsz2s
Thể loại:Ký hiệu tiếng Nenets lãnh nguyên
14
378605
2513190
2318192
2026-08-11T15:09:59Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Nenets lãnh nguyên]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Nenets lãnh nguyên]] (đã tắt đổi hướng)
2318192
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
𑩛
0
378737
2513481
2318494
2026-08-12T11:04:28Z
TheHighFighter2
42988
2513481
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu chỉ độ dài nguyên âm trong hệ chữ Soyombo.
==={{ĐM|further}}===
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
1guujbs1ln3ek9lyxaqp6nlmbb9verr
𑩚
0
378739
2513480
2318496
2026-08-12T11:04:04Z
TheHighFighter2
42988
2513480
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu chỉ nguyên âm hữu thanh [[l]] trong hệ chữ Soyombo.
==={{ĐM|further}}===
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
6rudp9wyiimft26h70aewovvhwkjqwg
𑪝
0
378740
2513473
2318497
2026-08-12T11:00:39Z
TheHighFighter2
42988
2513473
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[pluta]] trong hệ chữ Soyombo.
==={{ĐM|further}}===
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
e3qvofvsw0kx5a9kxodczoed4ndet5m
𑪚
0
378743
2513472
2318500
2026-08-12T11:00:12Z
TheHighFighter2
42988
/* Ký hiệu */
2513472
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[tsheg]] trong hệ chữ Soyombo.
==={{ĐM|further}}===
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
n49qlwty0xshjbgtwnl7xoxixn9xx27
𑪙
0
378744
2513474
2318501
2026-08-12T11:00:59Z
TheHighFighter2
42988
2513474
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[nối]] trong hệ chữ Soyombo.
==={{ĐM|further}}===
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
8se5zda1f7kyfb3tm7n72671pkekj36
𑪘
0
378745
2513478
2318502
2026-08-12T11:02:55Z
TheHighFighter2
42988
2513478
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu kéo dài [[phụ âm]] trong hệ chữ Soyombo.
==={{ĐM|further}}===
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
9khyvhjvzxkswhcpumonftbaa3a62un
𑪖
0
378746
2513470
2318503
2026-08-12T10:59:25Z
TheHighFighter2
42988
2513470
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[anusvara]] trong hệ chữ Soyombo.
==={{ĐM|further}}===
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
n552cudmlbus2w64o9j61iq0umf5v3q
𑪗
0
378747
2513471
2318504
2026-08-12T10:59:47Z
TheHighFighter2
42988
2513471
wikitext
text/x-wiki
{{cảnh báo Unicode}}
=={{langname|mn}}==
{{character info}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mn|Ký hiệu}}
# Dấu [[visarga]] trong hệ chữ Soyombo.
==={{ĐM|further}}===
* [http://www.unicode.org/L2/L2015/15004-soyombo.pdf Proposal to Encode the Soyombo Script in ISO/IEC 10646, by Anshuman Pandey]
lre4p9jqry634y1m2v4jpywn2sn1bpy
ဣ
0
379486
2513400
2320130
2026-08-12T06:53:43Z
TheHighFighter2
42988
2513400
wikitext
text/x-wiki
{{-Mymr-}}
{{character info}}
{{minitoc}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|i}}
#Nguyên âm '''i''' độc lập trong bảng chữ Miến.
=={{langname|ckh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckh|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckh|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Chak.
#:{{ux|ckh|'''ဣ'''တုရဲအိမ်|tr='''i'''turaiʼim|xứ Iturea ([[s:Lu-ca/3#3:1|Lu-ca 3:1]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ckh|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/en-GB/bible/4156/LUK.3.TTPV-RV|entry=Luke 3|work=Thet|year=2024}}
=={{langname|csh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csh|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csh|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Chin Asho.
#:{{ux|csh|'''ဣ'''ဖိၐိ|tr='''I'''phisi|[[s:Ê-phê-sô|Ê-phê-sô]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csh|author=The Seed Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4336/EPH.1.CSH|entry=Iphisi 1|work=Khyang NT|year=2025}}
=={{langname|cey}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cey|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cey|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Chin Ekai.
#:{{ux|cey|'''ဣ'''တုရဲ|tr='''i'''turai|xứ Iturea ([[s:Lu-ca/3#3:1|Lu-ca 3:1]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cey|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4155/LUK.3.CTPV-RV|entry=Luke 3|work=Chin-Ekai|year=2024}}
=={{langname|csj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csj|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csj|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Chin Songlai.
#:{{quote|csj|အထာနှိုပ်ဟှတောလ် ကိုယ်တော်ယရှုအတပည့်လှီ့ဓေါလ် ဟှတောလ် နာ'''ဣ'''နလုအောလ် ကြွဟိုဝေါလ် ခေါင်ထုလှီ့နားခါ အာမ်ရုန်းလူး။|Bữa sau, Đức Chúa Jêsus đi đến một thành, gọi là Na-in, có nhiều môn-đồ và một đoàn dân đông cùng đi với Ngài. ([[s:Lu-ca/7#7:11|Lu-ca 7:11]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csj|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4158/LUK.7.CTPV-RV|entry=Luke 7|work=Chin-Songlai|year=2024}}
=={{langname|dnu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnu|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnu|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Danau.
#:{{quote|dnu|'ကိုယ်တော်တန်းဘာ့ဖြိုမဲ့နွို့နု့ ညာ့ယာ'''ဣ'''ရုနွို့ လို့အ့်ကွက်လောက်ပိုယော့ ယာ'''ဣ'''ရုနား|Ngài còn đương phán, có kẻ ở nhà người cai nhà hội đến nói với người rằng: ([[s:Lu-ca/8#8:49|Lu-ca 8:49]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnu|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4160/LUK.8.DTPV-RV|entry=Luke 8|work=Dannau|year=2024}}
=={{langname|dnv}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnv|[i]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnv|Chữ cái|tr=i}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 34 trong bảng chữ Miến tiếng Danu.}}
#:{{quote|dnv|ယေရှုဟ “အရေးကြီးဆုံးအရာမှာ၊ ‘နားထောင်လော့၊ အို'''ဣ'''သရေလအမျိုး။ ငါလို့ရဲ့ ဘုရားသခင် ထာဝရဘုရားဟ တဆူတည်းသော ဘုရားဖြစ်အယ်။|tr=yehru.ha. “a.re:kri:hcum:a.rahma ‘na:htaunglau. ui'''i.'''sa.rela.a.myui: ngalui.rai. bhu.ra:sa.hkang htawa.ra.bhu.ra:ha. ta.hcutany:sau: bhu.ra:hpracai|Đức Chúa Jêsus đáp rằng: Nầy là điều đầu nhứt: Hỡi Y-sơ-ra-ên, hãy nghe, Chúa, Đức Chúa Trời chúng ta, là Chúa có một. ([[s:Mác/12#12:49|Mác 12:29]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnv|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Danu|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnv|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3789/MRK.12.NTDNB24|entry=မာကု 12|work=The New Testament in Danu|year=2024}}
=={{langname|int}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|int|[i]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|int|Chữ cái|tr=i}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 34 trong bảng chữ Miến tiếng Intha.}}
#:{{quote|int|'''ဣ'''ကောနိမြို့မှာလဲ ပေါလုန ဗာနဗတော့ဟ ဓမ္မာရုံကော် ဆွားမောက် ဟဲင်းနည်းတူ ဟောပြောခါ ဂျူးလူမျိုးတေန ဂရိလူမျိုးတေဟ ယုံကြည်လာကြလေဟယ်။|tr='''i.'''kau:ni.mrui.hmalai: pau:lu.na. bana.ba.tau.ha. dhammarumkau hcwa:mauk haing:nany:tu hau:prau:hka gyu:lu-myui:tena. ga.ri.lu-myui:teha. yumkranyla-kra.leha|Tại thành Y-cô-ni, Phao-lô và Ba-na-ba cùng vào nhà hội của người Giu-đa, và giảng một cách đến nỗi có rất nhiều người Giu-đa và người Gờ-réc tin theo. ([[s:Công vụ các Sứ đồ/14#14:1|Công vụ các Sứ đồ 14:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=int|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Intha|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|zkd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkd|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkd|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Kadu.
#:{{quote|zkd|အန်၌မှါခ့်ခါ အာဗြံဟံ၊ '''ဣ'''ဇက်ယောက် ပရောဖက်တာတ်တေဒေ ဘုရားရှာန်သာသနာနောင်းဘေ ကတုံန်ကြီးလူဘန်း ဟနိမ် ပြာန်ဘေငါတ်ပူလား ခံသကြီးထှာရီဘင်းအတွာတ် ဟနိမ်ကား ဝမ်းနည်းသဘန်းဟပ်ကြီးထှာကူ။|Khi ấy, các ngươi thấy Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp, cùng hết thảy các đấng tiên-tri đều ở trong nước Đức Chúa Trời, còn các ngươi sẽ bị quăng ra ngoài, là nơi có khóc-lóc và nghiến răng. ([[s:Lu-ca/13#13:28|Lu-ca 13:2]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkd|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4177/LUK.13.KTPV-RV|entry=Luke 13|work=Kadu|year=2024}}
=={{langname|zkn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkn|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkn|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Kanan.
#:{{ux|zkn|'''ဣ'''ဇက်|tr='''i'''jak|{{w|Isaac}} ([[s:Lu-ca/3#3:34|Lu-ca 3:34]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkn|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4178/LUK.3.KTPV-RV|entry=Luke 3|work=Kanan|year=2024}}
=={{langname|ghk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ghk|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ghk|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Karen Geko.
#:{{quote|ghk|ဘွေပရာနူမယ် ပရာတုန်းအကာမာပူးဘလွတ်ပါ'''ဣ'''စရေးလာဖော့တဟယ်နူအဘွေလော် နူပါရှားပုန်းကနူတဟယ်လော်။နဲမယ် တာဖီးထောင်အနဲလောနူးတဟယ်ယိုးမယ် အဖီးထောင်ဘုန်းလာ့အရူးကူး သု့သားခိန်နူလော်။|tr=bhwepa.ranumai pa.ratun:a.kamapu:bha.lwatpa'''i.'''ca.re:lahpau.ta.hainua.bhwelau nupahra:pun:ka.nuta.hailau nai:mai tahpi:htaung-a.nai:lau:nu:ta.haiyui:mai a.hpi:htaungbhun:la.a.ru:ku: su.sa:hkinnulau|Chúng tôi trông-mong Ngài sẽ cứu lấy dân Y-sơ-ra-ên; dầu thể ấy, việc xảy ra đã được ba ngày rồi. ([[s:Lu-ca/24#24:21|Lu-ca 24:21]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ghk|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4161/LUK.24.KTPV-RV|entry=Luke 24|work=Karen, Geko|year=2024}}
=={{langname|kvt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvt|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvt|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Lahta.
#:{{quote|kvt|မီးအိုကု တွိုင်ကျုံးအကြောင်ကုဒီ့ မောရှေအွယ့် 'ဗွယ်ဖရာဒီ့ ပျန့်အာဗြဟံ၊'''ဣ'''ဇက်၊ယာကုပ်ကာဖရာ'အိုနေကြိုင်စေကန်း။ အွယ့်ကြားမဲ့ နေစေးကန်း တို ပလူးစီ့ဖုန်း မိုးမွမ်ထန်ချာဒါတိုဟနေ။|tr=mi:uiku. twuingkyum:a.kraungku.di. mau:hrewai. 'bwaihpa.radi. pyan.abra.ham'''i.'''jak yakupkahpa.ra'uine-kruingcekan: wai.kra:mai. nece:kan: tui pa.lu:ci.hpun: mui:mwamhtanhkyadatuiha.ne|Còn về sự kẻ chết sống lại, Môi-se đã cho biết trong câu chuyện về Bụi gai, khi người gọi Chúa là Đức Chúa Trời của Áp-ra-ham, Đức Chúa Trời của Y-sác, và Đức Chúa Trời của Gia-cốp. ([[s:Lu-ca/20#20:37|Lu-ca 20:37]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kvt|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4165/LUK.20.LTPV-RV|entry=Luke 20|work=Lahta|year=2024}}
=={{langname|rmz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmz|[í]|[ɪ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmz|Chữ cái|tr=i}}
#Nguyên âm thứ 3 trong bảng chữ cái Miến tiếng Marma.
#:{{quote|rmz|ယေကေလည်း '''ဣ'''သရေလလူမျိုးရို့အထဲက ပျောက်လားခစာ သိုးဆိတ်တိတို့ လားလီကတ်။|tr=yekelany: '''i.'''sa.rela.lu-myui:rui.a.htai:ka. pyaukla:hka.ca sui:hcitti.tui. la:likat|song thà đi đến cùng những con chiên lạc mất của nhà Y-sơ-ra-ên. ([[s:Ma-thi-ơ/10#10:6|Ma-thi-ơ 10:6]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Marma|list={{l-self|rmz|က}}, {{l-self|rmz|ခ}}, {{l-self|rmz|ဂ}}, {{l-self|rmz|ဃ}}, {{l-self|rmz|င}}, {{l-self|rmz|စ}}, {{l-self|rmz|ဆ}}, {{l-self|rmz|ဇ}}, {{l-self|rmz|ဈ}}, {{l-self|rmz|ည}}, {{l-self|rmz|ဋ}}, {{l-self|rmz|ဌ}}, {{l-self|rmz|ဍ}}, {{l-self|rmz|ဎ}}, {{l-self|rmz|ဏ}}, {{l-self|rmz|တ}}, {{l-self|rmz|ထ}}, {{l-self|rmz|ဒ}}, {{l-self|rmz|ဓ}}, {{l-self|rmz|န}}, {{l-self|rmz|ပ}}, {{l-self|rmz|ဖ}}, {{l-self|rmz|ဗ}}, {{l-self|rmz|ဘ}}, {{l-self|rmz|မ}}, {{l-self|rmz|ယ}}, {{l-self|rmz|ရ}}, {{l-self|rmz|လ}}, {{l-self|rmz|ဝ}}, {{l-self|rmz|သ}}, {{l-self|rmz|ဟ}}, {{l-self|rmz|ဠ}}, {{l-self|rmz|အ}}, {{l-self|rmz|အာ}}, {{l-self|rmz|ဣ}}, {{l-self|rmz|ဤ}}, {{l-self|rmz|ဥ}}, {{l-self|rmz|ဦ}}, {{l-self|rmz|ဧ}}, {{l-self|rmz|အဲ}}, {{l-self|rmz|ဩ}}, {{l-self|rmz|ဪ}}, {{l-self|rmz|အံ}}, {{l-self|rmz|အား}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Heidi A. Davis|year=2014|title=[https://web.archive.org/web/20170808143953/http://arts-sciences.und.edu/summer-institute-of-linguistics/theses/_files/docs/2014-davis-heidi-a.pdf Consonants correspondences of Burmese, Rakhine and Marma with initial implications for historical relationships (MA thesis)]|publisher=University of North Dakota}}
*{{Chú thích web|rmz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3652/MAT.10.RMZ|entry=မဿဲ 10|work=Marma|year=2023}}
=={{langname|my}}==
{{wikipedia|lang=my}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{mya-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|my|Chữ cái}}
#{{n-g|Nguyên âm dạng độc lập '''{{IPAchar|/ʔḭ/}}''' trong bảng chữ Miến.}}
#:{{ux|my|[[w:my:ဣဿရမူလီ|'''ဣ'''ဿရမူလီ]]|{{w|dây khố rách}}|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=my|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|url=http://www.sealang.net/burmese/dictionary.htm|work=SEAlang Library Burmese|entry=ဣ|year=1996}}
=={{langname|mnw}}==
{{wikipedia|lang=mnw}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnw|/i/}}
*{{audio|mnw|ဣ i mnw.ogg|Âm thanh}}
==={{ĐM|letter}}===
{{mnw-letter}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 3 trong bảng chữ cái tiếng Môn.}}
#:{{ux|mnw|[[w:mnw:ဣဒ၊ ဨဂေါ ကေုာံ မဟာ-ဨဂေါ|'''ဣ'''ဒ၊ ဨဂေါ ကေုာံ မဟာ-ဨဂေါ]]|{{w|bản năng, bản ngã và siêu ngã}}|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{list helper 2|title=Chữ Môn|list={{l-self|mnw|က}}, {{l-self|mnw|ခ}}, {{l-self|mnw|ဂ}}, {{l-self|mnw|ဃ}}, {{l-self|mnw|ၚ}}, {{l-self|mnw|စ}}, {{l-self|mnw|ဆ}}, {{l-self|mnw|ဇ}}, {{l-self|mnw|ၛ}}, {{l-self|mnw|ည}}, {{l-self|mnw|ဋ}}, {{l-self|mnw|ဌ}}, {{l-self|mnw|ဍ}}, {{l-self|mnw|ဎ}}, {{l-self|mnw|ဏ}}, {{l-self|mnw|တ}}, {{l-self|mnw|ထ}}, {{l-self|mnw|ဒ}}, {{l-self|mnw|ဓ}}, {{l-self|mnw|န}}, {{l-self|mnw|ပ}}, {{l-self|mnw|ဖ}}, {{l-self|mnw|ဗ}}, {{l-self|mnw|ဘ}}, {{l-self|mnw|မ}}, {{l-self|mnw|ယ}}, {{l-self|mnw|ရ}}, {{l-self|mnw|လ}}, {{l-self|mnw|ဝ}}, {{l-self|mnw|သ}}, {{l-self|mnw|ဟ}}, {{l-self|mnw|ဠ}}, {{l-self|mnw|ၜ}}, {{l-self|mnw|အ}}, {{l-self|mnw|ၝ}}, {{l-self|mnw|ဣ}}, {{l-self|mnw|ဣဳ}}, {{l-self|mnw|ဥ}}, {{l-self|mnw|ဥု}}, {{l-self|mnw|ဨ}}, {{l-self|mnw|ဩ}}}}
==={{ĐM|adv}}===
{{head|mnw|Phó từ}}
#Luôn đứng trước tiểu từ hoàn thành {{l|mnw|ရ}}.
#:{{ux|mnw|တ္ၚဲဗ္ဒန်အာဒဵု'''ဣ'''ရ။|Mặt trời khuất sau đồi.|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Cite book|author=Harry Leonard Shorto|year=1962|title=[http://sealang.net/mon/ A Dictionary of Modern Spoken Mon]|location=London|publisher=Oxford University Press}}
=={{langname|blk}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{l|blk|အိ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|blk|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Pa'O.
#:{{quote|blk|အဝ်ႏခမ်းနဝ်ꩻ ဝွေꩻလွေꩻသော့ꩻ အာသီးရီးယားခမ်းကို တယ်ႏဝေင်ꩻတောႏတန် နိနေဝေဝေင်ꩻ၊ ရဟောဗုဒ်'''ဣ'''ရဝေင်ꩻ၊ ကာလဝေင်ꩻသွူ။|Từ xứ đó người đến xứ A-si-ri, rồi lập thành Ni-ni-ve, Rê-hô-bô-ti, Ca-lách, ([[s:Sáng thế Ký/10#10:11|Sáng thế Ký 10:11]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=blk|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pa'O|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ၮ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|blk|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/4215/GEN.10.PBCL|entry=ကမ္ဘာႏစ 10|work=Pao Bible Common Language|year=2025}}
=={{langname|pll}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pll|[i]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pll|Chữ cái|tr=i}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Palaung Shwe.}}
#:{{ux|pll|ကာ'''ဣ'''နန်|tr=kā'''i'''nan|nhân vật Cai-nam ([[s:Lu-ca/3#3:38|Lu-ca 3:38]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Palaung Shwe|list={{l-self|pll|က}}, {{l-self|pll|ခ}}, {{l-self|pll|ချှ}}, {{l-self|pll|ဂ}}, {{l-self|pll|င}}, {{l-self|pll|စ}}, {{l-self|pll|ဆ}}, {{l-self|pll|ဆျှ}}, {{l-self|pll|ဇ}}, {{l-self|pll|ဈ}}, {{l-self|pll|ည}}, {{l-self|pll|တ}}, {{l-self|pll|ထ}}, {{l-self|pll|ဒ}}, {{l-self|pll|န}}, {{l-self|pll|ပ}}, {{l-self|pll|ဖ}}, {{l-self|pll|ဘ}}, {{l-self|pll|မ}}, {{l-self|pll|ယ}}, {{l-self|pll|ရ}}, {{l-self|pll|လ}}, {{l-self|pll|ဝ}}, {{l-self|pll|ႎ}}, {{l-self|pll|ႎှ}}, {{l-self|pll|ဟ}}, {{l-self|pll|အ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|pll|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4168/LUK.3.STPV-RV|entry=Luke 3|work=Shwe Palaung|year=2024}}
=={{langname|pi}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{pi-alt|Latn=i}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pi|Chữ cái}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Pali.}}
#:{{ux|pi|'''ဣ'''စ္ဆတိ|[[mong muốn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pi|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pali|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|sa}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{sa-alt|Deva=इ}}
==={{ĐM|pron}}===
{{san-IPA|इ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sa|Chữ cái}}
# {{n-g|Nguyên âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Phạn.}}
#:{{ux|sa|'''ဣ'''ဗြိဏး|[[s:Hê-bơ-rơ|Hê-bơ-rơ]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=sa|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Phạn|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|pronoun}}===
{{head|sa|Đại từ}}
#:{{sa-sc}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sa|author=Sanskrit Bible|entryurl=https://www.bible.com/bible/2158/HEB.1.SANBU|entry=ဣဗြိဏး 1|work=သတျဝေဒး၊|year=2023}}
=={{langname|rki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rki|[ʔḭ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rki|Chữ cái|tr=i}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 2 trong bảng chữ Miến tiếng Rakhine.}}
#:{{quote|rki|ထိုသူသည် ဇာသူဖြစ်သည်ကို ငါ မသိခ။ သို့ပင်သျှောင် '''ဣ'''သရေလလူရို့သည် ထိုသူအား သိနိုင်ကြစီရန် ငါသည် ရီဖြင့် ဗတ္တိဇံကိုပီး၏” ဟု ဆို၏။|tr=htuisusany jasuhpracsanykui nga ma.si.hka. sui.panghsyaung '''i.'''sa.rela.lurui.sany htuisua: si.nuingkra.ciran ngasany rihprang. batti.jamkuipi:e” hu. hcuie|Về phần ta, ta vốn chẳng biết Ngài; nhưng ta đã đến làm phép báp-têm bằng nước, để Ngài được tỏ ra cho dân Y-sơ-ra-ên. ([[s:Giăng/1#1:31|Giăng 1:31]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Rakhine|list={{l-self|rki|က}}, {{l-self|rki|ကျ}}, {{l-self|rki|ခ}}, {{l-self|rki|ချ}}, {{l-self|rki|ဂ}}, {{l-self|rki|ဂျ}}, {{l-self|rki|င}}, {{l-self|rki|စ}}, {{l-self|rki|ဆ}}, {{l-self|rki|ဇ}}, {{l-self|rki|ဉ}}/{{l-self|rki|ည}}, {{l-self|rki|တ}}, {{l-self|rki|ထ}}, {{l-self|rki|ဒ}}, {{l-self|rki|န}}, {{l-self|rki|ပ}}, {{l-self|rki|ဖ}}, {{l-self|rki|ဗ}}, {{l-self|rki|မ}}, {{l-self|rki|ယ}}, {{l-self|rki|ယှ}}, {{l-self|rki|ယျ}}, {{l-self|rki|ရ}}, {{l-self|rki|ရှ}}, {{l-self|rki|လ}}, {{l-self|rki|လှ}}, {{l-self|rki|ဝ}}, {{l-self|rki|သ}}, {{l-self|rki|ဟ}}, {{l-self|rki|အ}}, {{l-self|rki|ဣ}}, {{l-self|rki|ဤ}}, {{l-self|rki|ဥ}}, {{l-self|rki|ဦ}}, {{l-self|rki|ဧ}}, {{l-self|rki|ဩ}}, {{l-self|rki|ဪ}}, {{l-self|rki|အာ}}, {{l-self|rki|အါ}}, {{l-self|rki|အိ}}, {{l-self|rki|အီ}}, {{l-self|rki|အု}}, {{l-self|rki|အူ}}, {{l-self|rki|အေ}}, {{l-self|rki|အဲ}}, {{l-self|rki|အော}}, {{l-self|rki|အေါ}}, {{l-self|rki|အ်ာ}}, {{l-self|rki|အ်ျ}}, {{l-self|rki|အဲ့}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rki|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3790/JHN.1.NTRKB25|entry=ယောဟန် 1|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ရခိုင်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|rhg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Hanifi
| [[𐴞#Tiếng_Rohingya|𐴞]]
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rhg|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rhg|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Rohingya.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rhg|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Rohingya|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|tco}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tco|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tco|Chữ cái|tr=i}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Taungyo.}}
#:{{quote|tco|'''ဣ'''သရေလဒွေရဲ့ဘုရင် ရှင်မေရိယ လက်ဝါးကပ်တိုင်ပေါ်ရနေ ဆင်းလာလဲ၊ အဲမျိုးဆင်းလာဇာဝို တွီ့ရမှ မင်းဝိုနို့ယုံမယ်" ဆိုပီး သရော်ကေ့လေရယ်။ ကိုယ်တော်နတူ လက်ဝါးကပ်တိုင်ကပ်ခံထားရဝိုရာဇဝတ်သားနှေ့ယော့ဟလဲ ကိုယ်တော်ဝို လှော်ပြော်ကေ့လေရယ်။|tr='''i.'''sa.rela.dwerai.bhu.rang hrangmeri.ya. lak-wa:kaptuingpaura.ne hcang:lalai: ai:myui:hcang:lajawui twi.ra.hma. mang:wuinui.yummai" hcuipi: sa.rauke.lerai kuiytauna.tu lak-wa:kaptuingkaphkamhta:ra.wuiraja.watsa:hne.yau.ha.lai: kuiytauwui hlau-prauke.lerai|Hỡi Đấng Christ, Vua dân Y-sơ-ra-ên, bây giờ hãy xuống khỏi cây thập-tự, để cho chúng ta thấy và tin! Hai đứa bị đóng đinh cùng Ngài cũng nhiếc-móc Ngài nữa. ([[s:Mác/15#15:32|Mác 15:32]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tco|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Taungyo|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tco|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4173/MRK.15.TTPV-RV|entry=Mark 15|work=Taungyo|year=2024}}
=={{langname|tvn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tvn|/i/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tvn|Chữ cái|tr=i}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Tavoy.}}
#:{{quote|tvn|ငါ မှန်တိုင်းပြောမယ်၊ နားထောန်ဂေ့။ ဧလိယ လတ်ထတ်ဟှ '''ဣ'''သရေလနိုင်ငံမာ သောင်းနှစ်ခွဲ ကောန်းဂန်ပိဟှားဘီး တနိုင်ငံလောင်း စာရေဇာ ခေါန်းပါးနေခီမာ '''ဣ'''သရေလနိုင်ငံမာ မောက်ဆိုးမလေ ဘောင်ဂီးရှိဟှယ်။|Ta nói thật cùng các ngươi, về đời Ê-li, khi trời đóng chặt trong ba năm sáu tháng, cả xứ bị đói-kém, trong dân Y-sơ-ra-ên có nhiều đờn-bà góa; ([[s:Lu-ca/4#4:25|Lu-ca 4:25]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tvn|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Tavoy|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tvn|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3791/LUK.4.NTDWB24|entry=လုကာ 4|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ထားဝယ်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tjl|/i/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu|tr=i}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/i/}}''' trong tiếng Thái Lai.}}
#:{{quote|tjl|ဟေဟောင်းဝါလ ခနောက်ဟုန်းလ ခနောဝ်သာသနာတော်စောင့်ဖလား အာဗြဟံ၊ '''ဣ'''ဇက်တောင်း ပရောဖက်ပညာရောင်းလေ မဆူနယ့်ခေါက်(ပ်)ကော်လော့် ဆာဆီတနယ့်ဟိုင့်ဟင်း။ အောင်းမွန်းဟော့်အောက် မဆူပေါနယ့်ခမ်ကော်လော့် ခနောဝ်စောဝ်ခနောဝ်ခေါမဆူပွန့် တနယ့်ဟိုင့်ဝိုက်။|tr=hehaung:wala. hka.naukhun:la. hka.nauwsasa.nataucaung.hpa.la: abra.ham '''i.'''jaktaung: pa.rau:hpakpa.nyaraung:le ma.hcunai.hkauk(p)kaulau. hcahcita.nai.huing.hang: aung:mwan:hau.auk ma.hcupau:nai.hkamkaulau. hka.nauwcauwhka.nauwhkau:ma.hcu-pwan. ta.nai.huing.wuik|Khi ấy, các ngươi thấy Áp-ra-ham, Y-sác và Gia-cốp, cùng hết thảy các đấng tiên-tri đều ở trong nước Đức Chúa Trời, còn các ngươi sẽ bị quăng ra ngoài, là nơi có khóc-lóc và nghiến răng. ([[s:Lu-ca/13#13:28|Lu-ca 13:28]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ Miến tiếng Thái Lai|list={{l-self|tjl|က}}, {{l-self|tjl|ခ}}, {{l-self|tjl|ꧩ}}, {{l-self|tjl|ꧪ}}, {{l-self|tjl|င}}, {{l-self|tjl|ၸ}}, {{l-self|tjl|ꩬ}}, {{l-self|tjl|ꧫ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}, {{l-self|tjl|ꩦ}}, {{l-self|tjl|ꩧ}}, {{l-self|tjl|ꧭ}}, {{l-self|tjl|ꧮ}}, {{l-self|tjl|ꧯ}}, {{l-self|tjl|တ}}, {{l-self|tjl|ထ}}, {{l-self|tjl|ꧻ}}, {{l-self|tjl|ꧼ}}, {{l-self|tjl|ꩫ}}, {{l-self|tjl|ပ}}, {{l-self|tjl|ဖ}}, {{l-self|tjl|ꧽ}}, {{l-self|tjl|ꧾ}}, {{l-self|tjl|ꧨ}}, {{l-self|tjl|မ}}, {{l-self|tjl|ယ}}, {{l-self|tjl|ꩺ}}, {{l-self|tjl|ꧺ}}, {{l-self|tjl|လ}}, {{l-self|tjl|ဝ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ၯ}}, {{l-self|tjl|ဢ}}, {{l-self|tjl|ကျ }}, {{l-self|tjl|ၵျ }}, {{l-self|tjl|ကႂ}}, {{l-self|tjl|ၵႂ}}, {{l-self|tjl|တြ}}, {{l-self|tjl|ပြ}}, {{l-self|tjl|ၽြ}}, {{l-self|tjl|ၽျ}}, {{l-self|tjl|မျ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tjl|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4174/LUK.13.TTPV-RV|entry=Luke 13|work=TaiLaing|year=2024}}
[[Thể loại:Khối ký tự Myanmar|23]]
1vwsgn63i9rsf5ibvuxmr6u2h1xwgtg
ġ
0
379692
2513371
2320538
2026-08-12T06:31:29Z
TheHighFighter2
42988
2513371
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
{{-Latn-}}
{{character info|image=Latin letter G with dot above.svg}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
# [[chữ|Chữ]] [[g]] viết thường với dấu chấm trên [[◌̇]].
# {{label|mul|NAPA}} {{altform|mul|ɡ̇}}
# {{label|mul|romanization}} {{ng|Chuyển tự chữ Ả Rập [[غ#Chữ_Ả_Rập|غ]].}}
#:{{synonyms|mul|g͟h|ḡ}}
#{{label|mul|ISO}} Chuyển tự chữ Ấn [[ग़]].
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|acy}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|acy|[dʒ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|acy|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
#Chữ cái thứ 9 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Ả Rập Síp.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=acy|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ả Rập Síp|Aa|Bb|Cc|Dd|Δδ|Ee|Ff|Gg|Ġġ|Ċċ|Ii|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|Pp|Θθ|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Xx|Yy|Zz|Şş}}
=={{langname|en}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|en|Ký hiệu}}
#{{label|en|lexicography|dated}} {{ng|Chính tả chữ {{angbr|g}} với dấu phụ thể hiện phụ âm {{IPAchar|/d͡ʒ/}}, như trong từ "[[giant]]".}}
=={{langname|ang}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{ang-IPA|ġ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ang|Chữ cái|chữ hoa|:Ġ}}
#{{n-g|Biến thể chữ {{mention|ang|g}} đôi khi dùng trong văn bản hiện đại, đại diện âm {{IPAchar|/ɡ/}} được vòm hóa, thường dẫn đến phát âm là {{IPAchar|/j/}}.}}
=={{langname|asb}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{l|asb|ǧ}} (trong bảng FB)
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|asb|/ɣ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|asb|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
#Chữ cái thứ 10 viết thường trong bảng chữ cái SICC.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=asb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái FB|Aa|Ąą|Bb|Cc|Cʼ/cʼ|Dd|Ee|Gg|Ǧ/ǧ|Hh|Ȟ/ȟ|Ȟʼ/ȟʼ|Ii|Įį|Jj|Kk|Kʼ/kʼ|Mm|Nn|Oo|Pp|Pʼ/pʼ|Ss|Sʼ/sʼ|Šš|Šʼ/šʼ|Tt|Tʼ/tʼ|Uu|Ųų|Ww|Yy|Zz|Žž|’}}
*{{letters|lang=asb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái FPCC|Aa|An/an|Bb|Ch/ch|Chʔ/chʔ|Dd|Ee|Gg|Hh|Ii|In/in|Jj|Kk|Kʔ/kʔ|Mm|Nn|Oo|Pp|Pʔ/pʔ|Ss|Sʔ/sʔ|Šš|Šʔ/šʔ|Tt|Tʔ/tʔ|Uu|Un/un|Ww|Xx|Xʔ/xʔ|Yy|Zz|Žž|ʔ}}
*{{letters|lang=asb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái SICC|Aa|Aƞ/aƞ|Bb|C̀c̀|C̀ʼ/c̀ʼ|C̄c̄|Dd|Ee|Gg|Ġġ|Hh|Ḣḣ|Ḣʼ/ḣʼ|Ii|Iƞ/iƞ|Jj|Kk|Kʼ/kʼ|Mm|Nn|Oo|Pp|Pʼ/pʼ|Ss|Sʼ/sʼ|S̀s̀|S̀ʼ/s̀ʼ|Tt|Tʼ/tʼ|Uu|Uƞ/uƞ|Ww|Yy|Zz|’}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|publisher=Native Languages of the Americas|work=Native American Vocabulary: Assiniboine (Nakota) Words|url=https://www.native-languages.org/assiniboine_words.htm|year=2020}}
=={{langname|bzh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bzh|/ᶰɢ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bzh|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
#Chữ cái thứ 7 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Buang Mapos.
#:{{ux|bzh|'''ġ'''a'''ġ'''ek|[[lời nói]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bzh|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Buang Mapos|Aa|Bb|Dd|Ee|Ëë|Gg|Ġġ|Hh|Ii|Jj|Kk|Ḳḳ|Ll|Mm|Nn|Oo|Öö|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|ʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Bruce A. Hooley|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/74/06/58/74065894153583775347330313389173063757/Buang_Dictionary.pdf Mapos Buang dictionary]|year=2006|page=100}}
=={{langname|ce}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[гӏ#Tiếng_Chechen|гӏ]]
|-
! Ả Rập
| [[غ#Tiếng_Chechen|غ]]
|-
! Latinh
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ce|/ɣ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ce|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
#{{label|ce|obsolete}} Chữ cái thứ 12 viết hoa trong bảng chữ cái Latinh tiếng Chechen năm 1992.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ce|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chechen năm 1992|Aa|Ää|Bb|Cc|Ċċ|Çç|Ç̇/ç̇|Dd|Ee|Ff|Gg|Ġġ|Hh|Xx|Ẋẋ|Ii|Jj|Kk|Kh/kh|Ll|Mm|Nn|Ꞑꞑ|Oo|Öö|Pp|Ph/ph|Qq|Q̇/q̇|Rr|Ss|Şş|Tt|Th/th|Uu|Üü|Vv|Yy|Zz|Ƶƶ|Əə}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Johanna Nichols|year=2004|title=[https://archive.org/details/chechenenglishen0000nich Chechen-English and English-Chechen dictionary]|location=London & New York|publisher=RoutledgeCurzon}}
=={{langname|ik}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ik|/ʁ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ik|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
#[[chữ cái|Chữ cái]] thứ 4 viết thường trong bảng chữ cái Iñpiatun và Bán đảo Seward.
#:{{ux|ik|{{l|ik|nulia'''ġ'''utlaiḷaq}}|người [[độc thân]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ik|qual=Iñpiatun|Aa|Ch/ch|Gg|Ġġ|Hh|Ii|Kk|Ll|Ḷḷ|Łł|Ł̣/ł̣|Mm|Nn|Ññ|Ŋŋ|Pp|Qq|Rr|Ss|Sr/sr|Tt|Uu|Vv|Yy|(’)|sc=Latn}}
*{{letters|lang=ik|qual=Bán đảo Seward|Aa|Bb|(Ch/ch)|(Əə)|Gg|Ġġ|Hh|Ii|Kk|Ll|Łł|Mm|Nn|Ŋŋ|Pp|Qq|Rr|Ss|Sr/sr|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|Zz|Zr/zr|'|sc=Latn}}
*{{letters|lang=ik|qual=Uummarmiutun|Aa|Ch/ch|Ff|Gg|Hh|Dj/dj|Ii|Kk|Ll|Łł|Mm|Nn|Ññ|Ng/ng|Pp|Qq|Rr|R̂/r̂|Tt|Uu|Vv|Yy|sc=Latn}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Wolf A. Seiler|title=Iñpiatun Eskimo Dictionary|publisher=SIL International|year=2012|page=61|pageurl=https://archive.org/details/inupiatuneskimodictionary/page/n61|issn=1939-0785}}
=={{langname|ga}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ga|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
#{{n-g|Chữ cái {{mention|ga|g}} với {{mention|ga|ponc séimhithe}} (dấu chấm trên), chủ yếu dùng trong dạng Gael; tương đương với chữ ghép {{mention|ga||gh}} dạng Latinh.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ga|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái tiếng Ireland|native name = litir|Aa|(Á/á)|Bb|(Bh/bh)|(bhF/bhf)|(bP/bp)|Cc|(Ch/ch)|Dd|(Dh/dh)|(dT/dt)|Ee|(É/é)|Ff|(Fh/fh)|Gg|(gC/gc)|(Gh/gh)|Hh|Ii|(Í/í)|Ll|Mm|(mB/mb)|(Mh/mh)|Nn|(nD/nd)|(nG/ng)|Oo|(Ó/ó)|Pp|(Ph/ph)|Rr|Ss|(Sh/sh)|Tt|(Th/th)|(tS/ts)|Uu|(Ú/ú)|Vv}}
*{{letters|lang=ga|sc=Latn|qual=Chữ có chấm dạng Gael|Ḃḃ|Ċċ|Ḋḋ|Ḟḟ|Ġġ|Ṁṁ|Ṗṗ|Ṡṡ|(ẛ)|Ṫṫ}}
=={{langname|mt}}==
==={{ĐM|etym}}===
Dấu chấm chỉ thị phát âm "nhẹ hơn", ở đây là âm xát {{IPAchar|/d͡ʒ/}} thay vì âm bật {{IPAchar|/ɡ/}}. Đối chiếu {{mention|mt|ċ}} và {{mention|mt|ż}}.
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mt|/d͡ʒ/}}
*{{IPA4|mt|/t͡ʃ/}} {{q|mất âm cuối hoặc đồng nhất với âm tắc vô thanh phía sau}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mt|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
#Chữ cái thứ 7 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Malta.
#:{{ux|mt|{{l|mt|kon'''ġ'''unzjoni}}|[[liên từ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mt|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái tiếng Malta}}
=={{langname|qxq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|qxq|Ký hiệu|chữ hoa|Ġ}}
#Biến thể chữ {{l|qxq|g}} viết thường.
#:{{ux|qxq|{{l|qxq|'''ġ'''èç}}|[[chân]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=qxq|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Qashqai|Aa|Bb|Cc|Çç|Dd|Ee|Éé|Ff|Gg|Ğğ|Hh|Xx|Iı|İi|Jj|Kk|Qq|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Oo|Öö|Pp|Rr|Ss|Şş|Tt|Uu|Üü|Vv|Yy|Zz}}
=={{langname|rap}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rap|/ɡ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rap|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
#Chữ cái cuối cùng phụ thêm viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Rapa Nui.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rap|sc=Latn|qual=Bảng chữ Latinh tiếng Rapa Nui|Aa|Āā|Ee|Ēē|Hh|Ii|Īī|Kk|Mm|Nn|Ŋŋ|(Gg)|Oo|Ōō|Pp|Rr|Tt|Uu|Ūū|Vv|ʻ’|Ġġ}}
=={{langname|sjs}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sjs|/ɣ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sjs|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 19 trong bảng chữ cái Latinh tiếng Senhaja De Srair.
#:{{ux|sjs|'''ġ'''aḷeṭ|[[lỗi]], [[sai]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sjs|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Senhaja De Srair|a|b|ḇ|d|ḏ|ḍ|ḏ̣|f|g|h|ḥ|i|k|l|ḷ|m|n|p|ġ|q|r|ṛ|s|ṣ|š|č|t|ṯ|ṭ|u|w|ḫ|x|y|z|ẓ|ž|ɛ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=Evgeniya Gutova & Jonathan Byler|work=Senhaja de Srair - English Dictionary|entry=ġ|year=2025|entryurl=https://www.webonary.org/senhaja/browse/browse-vernacular-english/?key=sjs-Latn&letter=g%CC%87&lang=en|publisher=SIL Global®}}
=={{langname|shi}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{l|shi|ɣ}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shi|/ɣ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shi|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
#Chữ cái thay thế cho '''{{l|shi|ɣ}}'''.
#:{{ux|shi|'''ġ'''r|tr='''ɣ'''r|[[đọc]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=shi|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tashelhit|Aa|Bb|Dd|Ḍḍ|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gʷ/gʷ|Ɣɣ|Ɣʷ/ɣʷ|Hh|Ḥḥ|Ii|Kk|Kʷ/kʷ|Ll|Ḷḷ|Mm|Ṃṃ|Nn|Oo|Qq|Rr|Ṛṛ|Ss|Ṣṣ|Šš|Tt|Ṭṭ|Uu|Ww|Xx|Xʷ/xʷ|Yy|Zz|Ẓẓ|Žž|ʔ}}
=={{langname|kmz}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|kmz|Ký hiệu|chữ hoa|Ġ}}
#Biến thể chữ {{l|kmz|g}} viết thường trong tiếng Turk Khorasan
#:{{ux|kmz|[[ġul#Tiếng_Turk_Khorasan|'''ġ'''ul]]|[[cánh tay]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kmz|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Turk Khorasan|Aa|Bb|Cc|Çç|Dd|Ee|Əə|Ff|Gg|Ğğ|Hh|Xx|Iı|İi|Jj|Kk|Qq|Ll|Mm|Nn|Oo|Öö|Pp|Rr|Ss|Şş|Tt|Uu|Üü|Vv|Yy|Zz}}
=={{langname|uby}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[ҕ#Tiếng_Ubykh|ҕ]]
|-
! Latinh
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|uby|[ɣ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|uby|Chữ cái|chữ hoa|Ġ}}
# Chữ cái thứ 26 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Ubykh.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=uby|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ubykh|native name = letter|Aa|Əə|Ȧȧ|Bb|[[BƸ]][[bƹ]]|Cc|Çç|[[Çʼ]][[çʼ]]|Čč|[[ČW]][[čw]]|[[Č’]]|[[č’]]|[[ČW’]][[čw’]]|Ċċ|[[Ċ’]][[ċ’]]|Dd|[[DW]][[dw]]|Ḑḑ|Ḋḋ|Ďď|Ee|Ff|Gg|[[GW]][[gw]]|[[GY]][[gy]]|Ǧǧ|Ġġ|Hh|Ḣḣ|Iı|İi|Jj|[[JW]][[jw]]|Kk|[[KW]][[kw]]|[[KY]][[ky]]|[[K’]][[k’]]|[[KW’]][[kw’]]|[[KY’]][[ky’]]|Ll|Łł|[[Ł’]][[ł’]]|Mm|[[MƸ]][[mƹ]]|Nn|Oo|Ōō|Pp|[[PƸ]][[pƹ]]|[[P’]][[p’]]|[[PƸ’]][[pƹ’]]|Qq|[[QW]][[qw]]|[[QY]][[qy]]|[[QƸ]][[qƹ]]|[[QƸW]][[qƹw]]|[[Q’]][[q’]]|[[QW’]][[qw’]]|[[QY’]][[qy’]]|[[QƸ’]][[qƹ’]]|[[QƸW’]][[qƹw’]]|Rr|Řř|[[ŘW]][[řw]]|[[ŘY]][[řy]]|[[ŘƸ]][[řƹ]]|[[ŘƸW]][[řƹw]]|Ss|Șș|[[ȘW]][[șw]]|Šš|[[ŠW]][[šw]]|Ṡṡ|Tt|[[TW]][[tw]]|[[T’]][[t’]]|[[TW’]][[tw’]]|Țț|[[Ț’]][[ț’]]|Uu|Ūū|Vv|[[VƸ]][[vƹ]]|Ww|[[WƸ]][[wƹ]]|Xx|[[XW]][[xw]]|[[XY]][[xy]]|[[XƸ]][[xƹ]]|[[XƸW]][[xƹw]]|Yy|Zz|Žž|[[ŽW]][[žw]]|Żż|Ƹƹ|’}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended-A|21]]
p02wqv979r1qj4sjy5wq9pp0qxki89i
ử
0
382979
2513352
2326836
2026-08-12T06:09:36Z
TheHighFighter2
42988
2513352
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ hoa|Ử}}
#[[chữ|Chữ]] '''[[u]]''' viết thường với dấu móc [[◌̛]] và dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see also}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{đm|paro}}===
{{đầu}}
*{{l|vi|u}}
*{{l|vi|ù}}
*{{l|vi|ú}}
*{{l|vi|ủ}}
*{{l|vi|ũ}}
*{{l|vi|ụ}}
*{{l|vi|ư}}
*{{l|vi|ừ}}
*{{l|vi|ứ}}
*{{l|vi|ữ}}
*{{l|vi|ự}}
{{cuối}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
# Chữ [[ư]] viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[cửa|c'''ử'''a]] [[tử|t'''ử''']]}}
==={{ĐM|syllable}}===
{{head|vi|Âm tiết}}
#Âm tiết kết hợp hạn chế trong "[[ư ử|ư '''ử''']]".
==={{ĐM|see}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[ɨ˧˩˧]|[ɨː˧˩˧]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ư]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ư]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[đãi xử#Tiếng_Mường|đãi x'''ử''']]|[[đại sứ]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|tyj}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyj|Ký hiệu}}
# Ký tự Latinh ''[[ư]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tay Dọ.
#:{{ux|tyj|[[cớ đửa#Tiếng_Tay_Dọ|cớ đ'''ử'''a]]|[[cựa]] [[gà]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{R:Sầm Văn Bình}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ư]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[slửa#Tiếng_Tày|sl'''ử'''a]]|[[áo]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|ED]]
493y60juwt3vz8s5t450rapanwhlg6b
Thể loại:Ký hiệu tiếng Nhật
14
383527
2513362
2327731
2026-08-12T06:25:19Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Nhật]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Nhật]] (đã tắt đổi hướng)
2327731
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ၵ
0
384129
2513394
2328985
2026-08-12T06:48:35Z
TheHighFighter2
42988
2513394
wikitext
text/x-wiki
{{also|ဂ}}
{{-Mymr-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|ka}}
#Chữ ''ka'' trong bảng chữ cái Shan.
=={{langname|aio}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|aio|[kʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|aio|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Aiton.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=aio|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Aiton|က|ၵ|င|ꩡ|ꩬ|ꩥ|တ|ထ|ꩫ|ပ|ၸ|မ|ယ|ꩺ|လ|ဝ|ꩭ|ဢ|ဒ|ဗ}}
=={{langname|vwa}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|vwa|[k]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vwa|Ký hiệu|tr=k}}
#{{label|vwa|obsolete}} Chữ cái Shan thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/k/}}''' trong tiếng Wa.
=={{langname|kht}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kht|[kʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kht|Chữ cái|tr=kha}}
# {{n-g|Phụ âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Khamti.}}
#:{{ux|kht|'''ၵ︀'''မ︀်းတ︀ီႈ|Khamti|inline=1}}
==={{ĐM|see also}}===
*{{letters|lang=kht|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Khamti|က|ၵ|ꩠ|ၷ|င|ꩡ|ꩢ|ꩣ|ꩤ|ꩥ|ꩦ|ꩧ|ꩨ|ꩩ|ၼ|တ|ထ|ၻ|ꩪ|ꩫ|ပ|ၸ|ၿ|ၹ|မ|ယ|ꩳ|(ရ)|လ|ဝ|ꩬ|ꩭ|ꩮ|ꩯ|ꩲ|ꩱ|ꩴ|ꩵ|ꩶ|ဢ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kht|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3589/MAT.1.KHT|entry=မ︀တ︀်တ︀ႄး 1|work=Khamti Shan|year=2023}}
=={{langname|ksu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ksu|[kʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ksu|Chữ cái|tr=kha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Khamyang.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ksu|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Khamyang|က|ၵ|င|ꩡ|ꩬ|ꩥ|တ|ထ|ꩫ|ပ|ၸ|မ|ယ|ꩺ|လ|ဝ|ꩭ|ဢ|ဒ|ဗ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|url=https://asjp.clld.org/languages/KHAMYANG|work=Wordlist Khamyang|author=The ASJP Database|year=2024}}
=={{langname|pi}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{pi-alt|Latn=ka}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pi|[kɐ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pi|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ nhất viết bằng chữ Miến tiếng Pali.}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=pi|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pali|က|(ၵ)|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|pronoun}}===
{{head|pi|Đại từ}}
#{{pi-sc||ka|t=cái gì}}
===={{ĐM|decl}}====
{{pi-decl-noun|g=n|novoc=true
|inss_mod=replace|inss=ၵေၼ
|insp_mod=replace|insp=ၵေႁိ|insp2=ၵေꧤိ
|ablp_mod=replace|ablp=ၵေႁိ|ablp2=ၵေꧤိ
|noms_mod=replace|noms=ၵိံ
|accs_mod=replace|accs=ၵိံ
|dats_mod=replace|dats=ၵသ်သ|dats2=ၵိသ်သ
|abls_mod=replace|abls=ၵသ္မႃ|abls2=ၵိသ္မႃ|abls3=ၵသ်မႃ|abls4=ၵိသ်မႃ
|gens_mod=replace|gens=ၵသ်သ|gens2=ၵိသ်သ
|locs_mod=replace|locs=ၵသ္မိံ|locs2=ၵမှိ|locs3=ၵိသ္မိံ|locs4=ၵိမှိ|locs5=ၵသ်မိံ|locs6=ၵိသ်မိံ
|nomp_mod=replace|nomp=ၵႃၼိ
|datp_mod=replace|datp=ၵေသံ|datp2=ၵေသႃၼံ
|genp_mod=replace|genp=ၵေသံ|genp2=ၵေသႃၼံ}}
=={{langname|phk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|phk|[kʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|phk|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Phake.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=phk|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Phake|က|ၵ|င|ꩲ|ꩬ|ꩥ|တ|ထ|ꩫ|ပ|ၸ|မ|ယ|လ|ဝ|ꩭ|ဢ}}
=={{langname|shn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shn|/ka˨˦/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shn|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ nhất trong tiếng Shan.}}
#:{{ux|shn|[[ၵိၼ်လိပ်း#Tiếng_Shan|'''ၵိ'''ၼ်လိပ်း]]|tr='''kǐ'''n líp|[[ăn sống]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=shn|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Shan|ၵ|ၶ|င|ၸ|သ|ၺ|တ|ထ|ၼ|ပ|ၽ|ၾ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|ႁ|ဢ|ၷ|ၹ|ၿ|ၻ|ႀ}}
==={{ĐM|ref}}===
*[http://sealang.net/shan/dictionary.htm SEAlang dictionary Shan]
*{{Chú thích sách|en|author=Josiah Nelson Cushing|page=1|pageurl=https://archive.org/details/shanenglishdicti00cushiala/page/1|title=Shan and English dictionary|year=1914|location=Rangoon|publisher=American Baptist Mission Press}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tjl|/kʰaː/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu|tr=kha}}
#Ký tự Shan thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/kʰ/}}''' trong tiếng Thái Lai.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ Miến tiếng Thái Lai|list={{l-self|tjl|က}}, {{l-self|tjl|ခ}}, {{l-self|tjl|ꧩ}}, {{l-self|tjl|ꧪ}}, {{l-self|tjl|င}}, {{l-self|tjl|ၸ}}, {{l-self|tjl|ꩬ}}, {{l-self|tjl|ꧫ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}, {{l-self|tjl|ꩦ}}, {{l-self|tjl|ꩧ}}, {{l-self|tjl|ꧭ}}, {{l-self|tjl|ꧮ}}, {{l-self|tjl|ꧯ}}, {{l-self|tjl|တ}}, {{l-self|tjl|ထ}}, {{l-self|tjl|ꧻ}}, {{l-self|tjl|ꧼ}}, {{l-self|tjl|ꩫ}}, {{l-self|tjl|ပ}}, {{l-self|tjl|ဖ}}, {{l-self|tjl|ꧽ}}, {{l-self|tjl|ꧾ}}, {{l-self|tjl|ꧨ}}, {{l-self|tjl|မ}}, {{l-self|tjl|ယ}}, {{l-self|tjl|ꩺ}}, {{l-self|tjl|ꧺ}}, {{l-self|tjl|လ}}, {{l-self|tjl|ဝ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ၯ}}, {{l-self|tjl|ဢ}}, {{l-self|tjl|ကျ }}, {{l-self|tjl|ၵျ }}, {{l-self|tjl|ကႂ}}, {{l-self|tjl|ၵႂ}}, {{l-self|tjl|တြ}}, {{l-self|tjl|ပြ}}, {{l-self|tjl|ၽြ}}, {{l-self|tjl|ၽျ}}, {{l-self|tjl|မျ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tjl|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4174/LUK.1.TTPV-RV|entry=Luke 1|work=TaiLaing|year=2024}}
[[Thể loại:Khối ký tự Myanmar|75]]
ncuhlxmjqd4vx9mvfxk8q4x2b3g9gvd
Thể loại:Ký hiệu tiếng Turk Khorasan
14
385252
2513372
2331044
2026-08-12T06:32:06Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Turk Khorasan]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Turk Khorasan]] (đã tắt đổi hướng)
2331044
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
㈱
0
386302
2513361
2333020
2026-08-12T06:24:16Z
TheHighFighter2
42988
/* Tiếng Nhật */
2513361
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|ja}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|ja|Ký hiệu|kanji|株}}
# {{n-g|Ký hiệu cho {{mention|ja|株式会社|tr=kabushiki-gaisha}}.}}
==={{ĐM|see}}===
* {{ja-l|㈲}}
0zkwrg1czk9zj9muatrc3wnr5rjiuma
Thể loại:Ký hiệu tiếng Nam Thái
14
387823
2513158
2335631
2026-08-11T14:09:10Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Nam Thái]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Nam Thái]] (đã tắt đổi hướng)
2335631
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ဧ
0
388114
2513385
2336287
2026-08-12T06:43:11Z
TheHighFighter2
42988
2513385
wikitext
text/x-wiki
{{also|၏}}
{{-Mymr-}}
{{character info}}
{{minitoc}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|e}}
#Nguyên âm '''e''' độc lập trong bảng chữ Miến.
=={{langname|ckh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckh|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckh|Chữ cái|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Chak.
#:{{quote|ckh|နေရိနာ မေလခိဂါးအဆာ၊ မေလခိနာ အဒ္ဒိဂါးအဆာ၊ အဒ္ဒိနာ ကောသံဂါးအဆာ၊ ကောသံနာ '''ဧ'''လမောဒံဂါးအဆာ၊ '''ဧ'''လမောဒံနာ '''ဧ'''ရဂါးအဆာ|tr=neri.na mela.hki.ga:a.hca mela.hki.na addi.ga:a.hca addi.na kau:samga:a.hca kau:samna '''e'''la.mau:damga:a.hca '''e'''la.mau:damna '''e'''ra.ga:a.hca|Nê-ri con Mên-chi, Mên-chi con A-đi, A-đi con Cô-sam, Cô-sam con Ên-ma-đan, Ên-ma-đan con Ê-rơ, ([[s:Lu-ca/3#3:28|Lu-ca 3:28]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ckh|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/en-GB/bible/4156/LUK.3.TTPV-RV|entry=Luke 3|work=Thet|year=2024}}
=={{langname|csh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csh|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csh|Chữ cái|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Chin Asho.
#:{{ux|csh|'''ဧ'''လိဩဒ်|tr='''E'''liut|Ê-li-út|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csh|author=The Seed Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4336/MAT.1.CSH|entry=Mathi 1|work=Khyang NT|year=2025}}
=={{langname|cey}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cey|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cey|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Chin Ekai.
#:{{ux|cey|''''ဧ'''လိရှဗက်'|tr=''''e'''lishbaat'|Ê-li-sa-bét ([[s:Lu-ca/1#1:57|Lu-ca 1:57]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cey|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4155/LUK.1.CTPV-RV|entry=Luke 1|work=Chin-Ekai|year=2024}}
=={{langname|csj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csj|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csj|Chữ cái|tr=i}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Chin Songlai.
#:{{ux|csj|'''ဧ'''လိယ|tr='''e'''liy|{{w|Elijah}}|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csj|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4158/LUK.4.CTPV-RV|entry=Luke 4|work=Chin-Songlai|year=2024}}
=={{langname|dnu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnu|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnu|Chữ cái|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Danau.
#:{{quote|dnu|နွို့ခေါင်း လေဝိနောင်း ဘာကုန်းလွန်းမဲ့ ပွီးအစွေအ့်ငွမ်းကုန်းနွို့ န ညာ့အမ်နွို့နု့ ကိုယ်တော်န တပည့်တော်နွို့နား ခံမဲ့'''ဧ'''ည့်နွို့နဲ့။ အခြား လို့တန်အကောင့်ဘို့ဘက်န '''ဧ'''ည်ထည်ဘို့ဘက်နောင်းလဲဉ်း ပွီးစွေခို့ခါနွို့ ခွို့နအနုဲင်နုဲင် ထု့စ်တွို့ထာ စွေကြမဲ့ဘို့နွို့နဲ့။|Lê-vi dọn tiệc trọng-thể đãi Ngài tại nhà mình, có nhiều người thâu thuế và kẻ khác cùng ngồi ăn đồng bàn. ([[s:Lu-ca/5#5:29|Lu-ca 5:29]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnu|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4160/LUK.5.DTPV-RV|entry=Luke 5|work=Dannau|year=2024}}
=={{langname|dnv}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnv|[e]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnv|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 38 trong bảng chữ Miến tiếng Danu.}}
#:{{ux|dnv|'''ဧ'''ဖက်|tr='''e'''hpaat|[[s:Ê-phê-sô|Ê-phê-sô]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnv|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Danu|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnv|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3789/EPH.1.NTDNB24|entry=ဧဖက် 1|work=The New Testament in Danu|year=2024}}
=={{langname|int}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|int|[e]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|int|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 38 trong bảng chữ Miến tiếng Intha.}}
#:{{quote|int|ကျွန်ုပ်တော့မှာ ပါသိလူမျိုး၊ မေဒိလူမျိုးန '''ဧ'''လံလူမျိုးတေဟ စမောက် မက်ဆိုပိုတေးမီးယာပ္လေ၊ ယုဒပ္လေ၊ ကပ္ပဒေါကိပ္လေ၊ ပုန္တုပ္လေ၊ အာရှပ္လေ၊|Nào người Bạt-thê, Mê-đi, Ê-la-mít, kẻ ở tại Mê-sô-bô-ta-mi, Giu-đê, Cáp-ba-đốc, Bông, A-si, ([[s:Công vụ các Sứ đồ/2#2:9|Công vụ các Sứ đồ 2:9]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=int|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Intha|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|zkd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkd|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkd|Chữ cái|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Kadu.
#:{{quote|zkd|စီးမှါခ့်ခါ မောရှေယောက် '''ဧ'''လိယတာတ်ပေါ်ဒီဘန်း ကိုယ်တော်ယောက် အတူတူ တူးသပေါက်ကြီးမှာ။|tr=ci:hmahk.hka mau:hreyauk '''e'''li.ya.tatpaudibhan: kuiytauyauk a.tutu tu:sa.paukkri:hma|Và nầy, có hai người nói chuyện cùng Ngài; ấy là Môi-se và Ê-li, ([[s:Lu-ca/9#9:30|Lu-ca 9:30]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkd|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4177/LUK.9.KTPV-RV|entry=Luke 9|work=Kadu|year=2024}}
=={{langname|zkn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkn|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkn|Chữ cái|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Kanan.
#:{{quote|zkn|မာသကော နှာမ်နာပ်ခနန်း '''ဧ'''ည့်ဝတ်အောမ်တီမ် အလုပ်ရှုပ်သောကဲ့ လင်းမာ့။ နောက်ဆုံးငါးကော မာသကော ကိုယ်တော်ပါအာ ထံကဲ့အယ် “ကိုယ်တော်၊ ငါဆူကာ့ နရှီကော် အလုပ်ဖူမ်အားလုံးနယ် ငါဆူဟော်ဝါဟာ အောမ်ထော်ကွန်းနယ် သက်ပေးကားကော မှန်နို။ အင်းသယ် ငါဆူလည် ကူညီလောကဲ့အယ် အီတီမ် ဟီမ်နယ် ငေါကဲ့အယ် အီစာမ်းဆွမ်” ငေါကဲ့အယ် လျှောက်သောမာ့။|tr=masa.kau: hnamnaphka.nan: '''e'''ny.wat-aumtim a.luphrupsau:kai. lang:ma. naukhcum:nga:kau: masa.kau: kuiytaupaa htamkai.ai “kuiytau ngahcuka. na.hrikau a.luphpum-a:lum:nai ngahcuhauwaha aumhtau-kwan:nai sakpe:ka:kau: hmannui ang:sai ngahculany ku-nyilau:kai.ai itim himnai ngau:kai.ai icam:hcwam” ngau:kai.ai hlyauksau:ma.|Vả, Ma-thê mảng lo về việc vặt, đến thưa Đức Chúa Jêsus rằng: Lạy Chúa, em tôi để một mình tôi hầu việc, Chúa há không nghĩ đến sao? Xin biểu nó giúp tôi. ([[s:Lu-ca/10#10:40|Lu-ca 10:40]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkn|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4178/LUK.10.KTPV-RV|entry=Luke 10|work=Kanan|year=2024}}
=={{langname|bwe}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bwe|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bwe|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 3 viết bằng chữ Miến tiếng Karen Bwe.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bwe|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Karen Bwe|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|ဉ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=S. Starostin|year=2003|work=Sino-Tibetan family: Karen group (10 lists)|publisher=StarLing database|url=https://starlingdb.org/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\stb\krn&first=0}}
=={{langname|kvq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvq|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvq|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Karen Geba.}}
#:{{ux|kvq|'''ဧ့ၤ'''ဘြံၤ|tr='''He'''brè̆u|[[s:Hê-bơ-rơ|Hê-bơ-rơ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kvq|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Karen Geba|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kvq|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/4217/HEB.1.GBA|entry=ဧ့ၤဘြံၤ 1|work=Geba Non-Roman New Testament|year=2021}}
*{{Chú thích web|kvq|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/3586/HEB.1.GRNT21|entry=Hebrè̆u 1|work=Geba Roman New Testament|year=2024}}
=={{langname|ghk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ghk|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ghk|Chữ cái|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Karen Geko.
#:{{quote|ghk|မုန်းနူငါးနုန်နူ အပရာ သာ့နု့နူ အလေတုန်း'''ဧ'''မောက်တုန်း အအော်ယုန်ဒေါ်ယေရုရှလင်နု့မိုင်နူလော်။|tr=mun:nu-nga:nunnu a.pa.ra sa.nu.nu a.letun:'''e'''mauktun: a.auyundauyeru.hra.langnu.muingnulau|Cũng trong ngày ấy, có hai môn-đồ đi đến làng kia, gọi là Em-ma-út, cách thành Giê-ru-sa-lem sáu mươi ếch-ta-đơ; ([[s:Lu-ca/24#24:13|Lu-ca 24:13]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ghk|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4161/LUK.24.KTPV-RV|entry=Luke 24|work=Karen, Geko|year=2024}}
=={{langname|jkm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jkm|[e]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jkm|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 viết bằng chữ Miến tiếng Karen Mobwa.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jkm|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Karen Mobwa|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ၡ|ည|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|jkm|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4162/LUK.1.KTPV-RV|entry=Luke 1|work=Karen, Mobwa|year=2024}}
=={{langname|jkp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jkp|[e]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jkp|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 viết bằng chữ Miến tiếng Karen Paku.}}
#:{{quote|jkp|ကလူးနဲၢ်စံးဘၣ်အီၤ, ‘တဘၣ်ပျံတၢ်တဂ့ၤ နီၢ်မၤရံ'''ဧၢ''', ယွၤမၤဘျုးမၤဖှိၣ်လ့နၤလ့.|Thiên-sứ bèn nói rằng: Hỡi Ma-ri, đừng sợ, vì ngươi đã được ơn trước mặt Đức Chúa Trời. ([[s:Lu-ca/1#1:30|Lu-ca 1:30]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jkp|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Karen Paku|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ၡ|ည|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|jkp|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4163/LUK.1.KTPV-RV|entry=Luke 1|work=Karen, Paku|year=2024}}
=={{langname|ksw}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ksw|[e]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ksw|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 viết bằng chữ Miến tiếng Karen S'gaw.}}
#:{{ux|ksw|ဧါ|tiểu từ kết câu nghi vấn|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ksw|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Karen S'gaw|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ၡ|ည|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Jonathan Wade|page=443|pageurl=https://books.google.com/books?id=1hwYAAAAYAAJ&pg=PA443|title=A dictionary of the Sgau Karen language|year=1896|location=Rangoon|publisher=American Baptist Mission Press}}
=={{langname|pdu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pdu|/e/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|pdu|Ký hiệu|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Kayan.
=={{langname|kvt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvt|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvt|Chữ cái|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Lahta.
#:{{quote|kvt|ဗွမ့်နောင် တာကပျန့်ထွို့ဒါ့ နော'''ဧ''' ခေတ်ခါ့ ဗွယ်ဖရာဖုခု မေကြွခိန်းဒွိုလဲ့ အီပျန့်ထန်နိန်းအွယ့်။|tr=bwam.naung taka.pyan.htwui.da. nau:'''e''' hkethka. bwaihpa.rahpu.hku. me-krwa.hkin:dwuilai. i-pyan.htannin:wai.|Việc đã xảy đến trong đời Nô-ê, thì cũng sẽ xảy đến trong ngày Con người: ([[s:Lu-ca/17#17:26|Lu-ca 17:26]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kvt|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4165/LUK.17.LTPV-RV|entry=Luke 17|work=Lahta|year=2024}}
=={{langname|kxf}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| {{l|kxf|E}} {{l|kxf|e}}
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kxf|[e]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kxf|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 3 viết bằng chữ Miến tiếng Manumanaw.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kxf|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Manumanaw|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|ဉ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
=={{langname|rmz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmz|[ɛ̀]|[eɪ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmz|Chữ cái|tr=e}}
#Nguyên âm thứ 7 trong bảng chữ cái Miến tiếng Marma.
#:{{ux|rmz|'''ဧ'''ဖက်|tr='''e'''hpaat|[[s:Ê-phê-sô|Ê-phê-sô]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Marma|list={{l-self|rmz|က}}, {{l-self|rmz|ခ}}, {{l-self|rmz|ဂ}}, {{l-self|rmz|ဃ}}, {{l-self|rmz|င}}, {{l-self|rmz|စ}}, {{l-self|rmz|ဆ}}, {{l-self|rmz|ဇ}}, {{l-self|rmz|ဈ}}, {{l-self|rmz|ည}}, {{l-self|rmz|ဋ}}, {{l-self|rmz|ဌ}}, {{l-self|rmz|ဍ}}, {{l-self|rmz|ဎ}}, {{l-self|rmz|ဏ}}, {{l-self|rmz|တ}}, {{l-self|rmz|ထ}}, {{l-self|rmz|ဒ}}, {{l-self|rmz|ဓ}}, {{l-self|rmz|န}}, {{l-self|rmz|ပ}}, {{l-self|rmz|ဖ}}, {{l-self|rmz|ဗ}}, {{l-self|rmz|ဘ}}, {{l-self|rmz|မ}}, {{l-self|rmz|ယ}}, {{l-self|rmz|ရ}}, {{l-self|rmz|လ}}, {{l-self|rmz|ဝ}}, {{l-self|rmz|သ}}, {{l-self|rmz|ဟ}}, {{l-self|rmz|ဠ}}, {{l-self|rmz|အ}}, {{l-self|rmz|အာ}}, {{l-self|rmz|ဣ}}, {{l-self|rmz|ဤ}}, {{l-self|rmz|ဥ}}, {{l-self|rmz|ဦ}}, {{l-self|rmz|ဧ}}, {{l-self|rmz|အဲ}}, {{l-self|rmz|ဩ}}, {{l-self|rmz|ဪ}}, {{l-self|rmz|အံ}}, {{l-self|rmz|အား}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Heidi A. Davis|year=2014|title=[https://web.archive.org/web/20170808143953/http://arts-sciences.und.edu/summer-institute-of-linguistics/theses/_files/docs/2014-davis-heidi-a.pdf Consonants correspondences of Burmese, Rakhine and Marma with initial implications for historical relationships (MA thesis)]|publisher=University of North Dakota}}
*{{Chú thích web|rmz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3652/EPH.1.RMZ|entry=ဧဖက် 1|work=Marma|year=2023}}
=={{langname|my}}==
{{wikipedia|lang=my}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{mya-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|my|Chữ cái}}
#{{n-g|Nguyên âm dạng độc lập '''{{IPAchar|/ʔè/}}''' trong bảng chữ Miến.}}
#:{{ux|my|[[w:my:ဧရိယာ|'''ဧ'''ရိယာ]]|[[diện tích]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=my|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|url=http://www.sealang.net/burmese/dictionary.htm|work=SEAlang Library Burmese|entry=ဧ|year=1996}}
=={{langname|blk}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{l|blk|အေ့}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|blk|Ký hiệu|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Pa'O.
#:{{ux|blk|'''ဧ'''ဇရ|tr='''e'''jr|[[s:E-xơ-ra|E-xơ-ra]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=blk|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pa'O|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ၮ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|blk|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/4215/EZR.1.PBCL|entry=ဧဇရ 1|work=Pao Bible Common Language|year=2025}}
=={{langname|pll}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pll|[e]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pll|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Palaung Shwe.}}
#:{{quote|pll|မိူဝ်ႈမံင်ဆာအူပါး အ်ုန်ဟာဝ်းကုင်ဒိုင်း အီမိူဝ်ႈ'''ဧ'''ကရာဇ် ကနာည်နံင်ဘိူန်းအ်ုန်တပဲန် ဟောခံမ်းကုင်အ်ုန်ဒီန်။|Có một vị thế-tử đi phương xa, đặng chịu phong chức làm vua rồi trở về; ([[s:Lu-ca/19#19:12|Lu-ca 19:12]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Palaung Shwe|list={{l-self|pll|က}}, {{l-self|pll|ခ}}, {{l-self|pll|ချှ}}, {{l-self|pll|ဂ}}, {{l-self|pll|င}}, {{l-self|pll|စ}}, {{l-self|pll|ဆ}}, {{l-self|pll|ဆျှ}}, {{l-self|pll|ဇ}}, {{l-self|pll|ဈ}}, {{l-self|pll|ည}}, {{l-self|pll|တ}}, {{l-self|pll|ထ}}, {{l-self|pll|ဒ}}, {{l-self|pll|န}}, {{l-self|pll|ပ}}, {{l-self|pll|ဖ}}, {{l-self|pll|ဘ}}, {{l-self|pll|မ}}, {{l-self|pll|ယ}}, {{l-self|pll|ရ}}, {{l-self|pll|လ}}, {{l-self|pll|ဝ}}, {{l-self|pll|ႎ}}, {{l-self|pll|ႎှ}}, {{l-self|pll|ဟ}}, {{l-self|pll|အ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|pll|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4168/LUK.19.STPV-RV|entry=Luke 19|work=Shwe Palaung|year=2024}}
=={{langname|pi}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{pi-alt|Latn=e}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pi|Chữ cái}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 6 viết bằng chữ Miến tiếng Pali.}}
#:{{ux|pi|'''ဧ'''ဝံ|[[nên]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pi|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pali|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|sa}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{sa-alt|Deva=ए}}
==={{ĐM|pron}}===
{{san-IPA|ए}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sa|Chữ cái}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 6 viết bằng chữ Miến tiếng Phạn.}}
#:{{quote|sa|ဤၑွရသျ သကလဲ ရ္ဒူတဲရေၐ '''ဧ'''ဝ ပြဏမျတာံ၊|Mọi thiên-sứ của Đức Chúa Trời phải thờ-lạy Con. ([[s:Hê-bơ-rơ/1#1:6|Hê-bơ-rơ 1:6]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=sa|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Phạn|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sa|author=Sanskrit Bible|entryurl=https://www.bible.com/bible/2158/HEB.1.SANBU|entry=ဣဗြိဏး 1|work=သတျဝေဒး၊|year=2023}}
=={{langname|pwo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pwo|/ɣaʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pwo|Chữ cái|tr=ǧa}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 26 viết bằng chữ Miến tiếng Pwo Tây.}}
#:{{ux|pwo|ဧၪ|tr=ɣà|tiểu từ kết câu nghi vấn|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Pwo Tây|list={{l-self|pwo|က}}, {{l-self|pwo|ခ}}, {{l-self|pwo|ဂ}}, {{l-self|pwo|ဎ}}, {{l-self|pwo|င}}, {{l-self|pwo|စ}}, {{l-self|pwo|ဆ}}, {{l-self|pwo|ဇ}}, {{l-self|pwo|ည}}, {{l-self|pwo|ၡ}}, {{l-self|pwo|တ}}, {{l-self|pwo|ထ}}, {{l-self|pwo|ဒ}}, {{l-self|pwo|န}}, {{l-self|pwo|ပ}}, {{l-self|pwo|ဖ}}, {{l-self|pwo|ဘ}}, {{l-self|pwo|မ}}, {{l-self|pwo|ယ}}, {{l-self|pwo|ရ}}, {{l-self|pwo|လ}}, {{l-self|pwo|ဝ}}, {{l-self|pwo|ၥ}}, {{l-self|pwo|ဟ}}, {{l-self|pwo|အ}}, {{l-self|pwo|ဧ}}, {{l-self|pwo|ၦ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|pwo|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/2480/HAG.1.PWOKYN2|entry=ဟၭ 1|work=Pwo Kayin Bible|year=1885}}
=={{langname|rki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rki|[ʔi]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rki|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 6 trong bảng chữ Miến tiếng Rakhine.}}
#:{{ux|rki|'''ဧ'''ဖက်|tr='''e'''hpaat|[[s:Ê-phê-sô|Ê-phê-sô]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Rakhine|list={{l-self|rki|က}}, {{l-self|rki|ကျ}}, {{l-self|rki|ခ}}, {{l-self|rki|ချ}}, {{l-self|rki|ဂ}}, {{l-self|rki|ဂျ}}, {{l-self|rki|င}}, {{l-self|rki|စ}}, {{l-self|rki|ဆ}}, {{l-self|rki|ဇ}}, {{l-self|rki|ဉ}}/{{l-self|rki|ည}}, {{l-self|rki|တ}}, {{l-self|rki|ထ}}, {{l-self|rki|ဒ}}, {{l-self|rki|န}}, {{l-self|rki|ပ}}, {{l-self|rki|ဖ}}, {{l-self|rki|ဗ}}, {{l-self|rki|မ}}, {{l-self|rki|ယ}}, {{l-self|rki|ယှ}}, {{l-self|rki|ယျ}}, {{l-self|rki|ရ}}, {{l-self|rki|ရှ}}, {{l-self|rki|လ}}, {{l-self|rki|လှ}}, {{l-self|rki|ဝ}}, {{l-self|rki|သ}}, {{l-self|rki|ဟ}}, {{l-self|rki|အ}}, {{l-self|rki|ဣ}}, {{l-self|rki|ဤ}}, {{l-self|rki|ဥ}}, {{l-self|rki|ဦ}}, {{l-self|rki|ဧ}}, {{l-self|rki|ဩ}}, {{l-self|rki|ဪ}}, {{l-self|rki|အာ}}, {{l-self|rki|အါ}}, {{l-self|rki|အိ}}, {{l-self|rki|အီ}}, {{l-self|rki|အု}}, {{l-self|rki|အူ}}, {{l-self|rki|အေ}}, {{l-self|rki|အဲ}}, {{l-self|rki|အော}}, {{l-self|rki|အေါ}}, {{l-self|rki|အ်ာ}}, {{l-self|rki|အ်ျ}}, {{l-self|rki|အဲ့}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rki|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3790/EPH.1.NTRKB25|entry=ဧဖက် 1|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ရခိုင်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|yin}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|yin|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|yin|Chữ cái|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Riang Lai.
#:{{quote|yin|ခိင်ဟောည်ႇယိူဝ်း ပွံတ်အ်ုန်တတငါဝ်း ကြောႈရိုဆေ မာရိအူစာ်န်း ကောန်အီဂေါည် ခေဲင်ႎဲ့အ်ုန်မာ် ရည်းပွံတ် '''ဧ'''လိရှဗက်မာ် ခိုည်းပျောဆာယာ တောပ်ဘည်ငျာန်တော်စဝ်ဖြား စီပဲန်အ်ုန်လှိုပ်ကနေဲႈထောပနာပွံတ် တစဝ်ဖြား။|Trong những ngày đó, Ma-ri chờ dậy, lật-đật đi trong miền núi, đến một thành về xứ Giu-đa, ([[s:Lu-ca/1#1:39|Lu-ca 1:39]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|yin|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4176/LUK.1.RTPV-RV|entry=Luke 1|work=Riang Lai|year=2024}}
=={{langname|rhg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Hanifi
| [[𐴠#Tiếng_Rohingya|𐴠]]
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rhg|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rhg|Chữ cái|tr=e}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Rohingya.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rhg|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Rohingya|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|tco}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tco|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tco|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 6 viết bằng chữ Miến tiếng Taungyo.}}
#:{{ux|tco|'''ဧ'''လိ|tr='''e'''li|{{w|Elijah}}|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tco|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Taungyo|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tco|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4173/MRK.15.TTPV-RV|entry=Mark 15|work=Taungyo|year=2024}}
=={{langname|tvn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tvn|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tvn|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 6 viết bằng chữ Miến tiếng Tavoy.}}
#:{{ux|tvn|'''ဧ'''ဖက်|tr='''e'''hpaat|[[s:Ê-phê-sô|Ê-phê-sô]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tvn|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Tavoy|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tvn|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3791/EPH.1.NTDWB24|entry=ဧဖက် 1|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ထားဝယ်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|kyu}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kayah Li
| {{l|kyu|ꤢꤩ}}
|-
! Latinh
| {{l|kyu|E}} {{l|kyu|e}}
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kyu|/e/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kyu|Chữ cái|tr=e}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 3 viết bằng chữ Miến tiếng Tây Kayah.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kyu|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Tây Kayah|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|ဉ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tjl|/e/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu|tr=e}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/e/}}''' trong tiếng Thái Lai.}}
#:{{quote|tjl|ကွန်းဟိုင့်လ အောင်း'''ဧ'''ကရာဇ် ကာလေဟပေါမဟောင့်(ဝ်) မွန်းဆီးဆီ အောင်းစောင့်ကောင်(ဝ်)တောင်းကောင်(ဝ်)ကော့် ပေးစောင့်ခွန်ဟော်ခမ်း စောင့်ကယ်မေရှိယဆီ ဝါဆီ အောင်းကွန်းလေ ဟပေါထီန်ခွန်တန်းဖစ် အောင်းဟေန ဟောခေါက်(ပ်)မား"ဆီ ခနာ့ပိလတ် စွပ်စွဲအောင်းမွန်းစောင့်ဟင်းဝိုက်။|tr=kwan:huing.la. aung:'''e'''ka.raj kaleha.pau:ma.haung.(w) mwan:hci:hci aung:caung.kaung(w)taung:kaung(w)kau. pe:caung.hkwanhauhkam: caung.kaimehri.ya.hci wahci aung:kwan:le ha.pau:htinhkwantan:hpac aung:hena. hau:hkauk(p)ma:"hci hka.na.pi.lat cwapcwai:aung:mwan:caung.hang:wuik|Họ bèn khởi cáo Ngài rằng: Chúng tôi đã thấy người nầy xui dân ta làm loạn, cấm nộp thuế cho Sê-sa, và xưng mình là Đấng Christ, là Vua. ([[s:Lu-ca/23#23:2|Lu-ca 23:2]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ Miến tiếng Thái Lai|list={{l-self|tjl|က}}, {{l-self|tjl|ခ}}, {{l-self|tjl|ꧩ}}, {{l-self|tjl|ꧪ}}, {{l-self|tjl|င}}, {{l-self|tjl|ၸ}}, {{l-self|tjl|ꩬ}}, {{l-self|tjl|ꧫ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}, {{l-self|tjl|ꩦ}}, {{l-self|tjl|ꩧ}}, {{l-self|tjl|ꧭ}}, {{l-self|tjl|ꧮ}}, {{l-self|tjl|ꧯ}}, {{l-self|tjl|တ}}, {{l-self|tjl|ထ}}, {{l-self|tjl|ꧻ}}, {{l-self|tjl|ꧼ}}, {{l-self|tjl|ꩫ}}, {{l-self|tjl|ပ}}, {{l-self|tjl|ဖ}}, {{l-self|tjl|ꧽ}}, {{l-self|tjl|ꧾ}}, {{l-self|tjl|ꧨ}}, {{l-self|tjl|မ}}, {{l-self|tjl|ယ}}, {{l-self|tjl|ꩺ}}, {{l-self|tjl|ꧺ}}, {{l-self|tjl|လ}}, {{l-self|tjl|ဝ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ၯ}}, {{l-self|tjl|ဢ}}, {{l-self|tjl|ကျ }}, {{l-self|tjl|ၵျ }}, {{l-self|tjl|ကႂ}}, {{l-self|tjl|ၵႂ}}, {{l-self|tjl|တြ}}, {{l-self|tjl|ပြ}}, {{l-self|tjl|ၽြ}}, {{l-self|tjl|ၽျ}}, {{l-self|tjl|မျ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tjl|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4174/LUK.23.TTPV-RV|entry=Luke 23|work=TaiLaing|year=2024}}
[[Thể loại:Khối ký tự Myanmar|27]]
3poutuu7nwvnd94xf9y8mriqhd0fl94
ḿ
0
388495
2513461
2336971
2026-08-12T10:54:00Z
TheHighFighter2
42988
2513461
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
{{-Latn-}}
{{character info|image=Latin letter M with acute.svg}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ hoa|Ḿ}}
#[[chữ cái|Chữ cái]] '''[[m]]''' viết thường với dấu sắc ◌́ ([[acute]]).
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|mul}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mul|Ký hiệu}}
#{{label|mul|UPA}} Âm ''m'' vòm hóa (IPA {{IPAfont|[mʲ]}}).
=={{langname|bss}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bss|Ký hiệu|chữ hoa|Ḿ}}
#Tiền tố động từ cho danh từ lớp 3 & 4, đứng trước ''b, p'' hoặc ''m''.
#:{{ux|bss|nted '''ḿ'''bɔ́ɔ́|vật nặng rơi ra|inline=1}}
#Dấu hiệu liên kết danh từ lớp 3 & 4.
#:{{ux|bss|nhɔn '''ḿ''' mod|[[người giàu]]|inline=1}}
#Biến thể của ''{{l|bss|n}}'' hoặc ''{{l|bss|ń}}''.
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=bss|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Akoose|Aa|(Áá)|(Ââ)|(Ǎǎ)|Bb|Ch/cc|Dd|Ee|(Éé)|(Êê)|(Ěě)|Əə|(Ə́/ə́)|(Ə̂/ə̂)|(Ə̌/ə̌)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̂/ɛ̂)|(Ɛ̌/ɛ̌)|Ff|Gg|Hh|Ii|(Íí)|(Îî)|(Ǐǐ)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿḿ)|Nn|(Ńń)|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|(Óó)|(Ôô)|(Ǒǒ)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̂/ɔ̂)|(Ɔ̌/ɔ̌)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(Ûû)|(Ǔǔ)|Vv|Ww|Yy|ʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=m|entryurl=https://www.webonary.org/akoose/browse/browse-vernacular-english/?key=bss-fonipa&letter=m|editor=Robert Hedinger|work=Akoose–English Dictionary|year=2020|publisher=SIL International}}
=={{langname|dsb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dsb|/mʲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dsb|Chữ cái|chữ hoa|Ḿ}}
#{{term-label|dsb|obsolete}} {{ng|Chữ cái viết thường trước đây biểu diễn âm {{IPAchar|/mʲ/}}, nay được thay bằng {{mention|dsb||mj}}.}}
#:{{ux|dsb|'''ḿ'''asec|tr=[[w:dsb:Mjasec|'''mj'''sec]]|[[tháng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dsb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Hạ Sorb|native name=pismik|Aa|Bb|Cc|Čč|Ćć|Dd|Ee|Ěě|Ff|Gg|Hh|Ch/ch|Ii|Jj|Kk|Łł|Ll|Mm|Nn|Ńń|Oo|(Ó/ó)|Pp|Rr|Ŕŕ|Ss|Šš|Śś|Tt|Uu|Ww|Yy|Zz|Žž|Źź}}
* {{q|chữ cái lỗi thời}} {{l-self|dsb|[[B́]] [[b́]], [[Ė]] [[ė]], [[Ḿ]] [[ḿ]], [[Ṅ]] [[ṅ]], [[Ṕ]] [[ṕ]], [[Ṙ]] [[ṙ]], [[ſ]], [[ß]], [[Ꞩ]] [[ẜ]], [[Ẃ]] [[ẃ]], [[Ẇ]] [[ẇ]], [[Ż]] [[ż]]}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|de|title=Obersorbisch im Selbststudium, Hornjoserbšćina za samostudij|author=Jana Šołćina, Edward Wornar|year=2000|location=Bautzen|page=12–15|isbn=3-7420-1779-9}}
=={{langname|ibn}}==
==={{ĐM|symbol}} ===
{{head|ibn|Ký hiệu}}
#Chữ cái Latinh ký âm tiếng Ibono.
#:{{ux|ibn|{{l|ibn|'''ḿ'''-múŋ}}|[[nước]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*Bruce Connell, ''[https://web.archive.org/web/20160304000524/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Cross%20River/Lower%20Cross/Lower%20Cross%20wordlists%20Unicode.pdf Lower Cross Wordlist]'', trang 82
=={{langname|ibr}}==
==={{ĐM|symbol}} ===
{{head|ibr|Ký hiệu}}
#Chữ cái Latinh ký âm tiếng Ibuoro.
#:{{ux|ibr|{{l|ibr|'''ḿ'''-múŋ}}|[[nước]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*Bruce Connell, ''[https://web.archive.org/web/20160304000524/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Cross%20River/Lower%20Cross/Lower%20Cross%20wordlists%20Unicode.pdf Lower Cross Wordlist]'', trang 82
=={{langname|itm}}==
==={{ĐM|symbol}} ===
{{head|itm|Ký hiệu}}
#Chữ cái Latinh ký âm tiếng Itu Mbon Uzo.
#:{{ux|itm|{{l|itm|'''ḿ'''-múŋ}}|[[nước]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*Bruce Connell, ''[https://web.archive.org/web/20160304000524/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Cross%20River/Lower%20Cross/Lower%20Cross%20wordlists%20Unicode.pdf Lower Cross Wordlist]'', trang 82
=={{langname|jbu}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jbu|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 27 trong bộ chữ Latinh tiếng Jukun Takum.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jbu|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Jukun Takum|á|ā|a|à|â|b|ḅ|c|d|é|ē|e|è|ê|f|g|h|í|ī|i|ì|î|j|k|ḳ|l|ḿ|m|m̀|ń|n|ǹ|ó|ō|o|ò|ô|p|r|s|t|ú|ū|u|ù|û|v|w|y|z}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|jbu|author=Wycliffe & Nigeria Bible Translation Trust|work=bible.is|entryurl=https://live.bible.is/bible/JBUIBS/MAT/1|entry=Matiyu 1|year=1994}}
=={{langname|dop}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dop|Chữ cái|chữ hoa|Ḿ}}
#Biến thể chữ {{l|dop|m}} viết thường biểu thị phụ âm mũi.
#:{{quote|dop|Lɑsɛɛlɩ wiinɑ '''ḿ'''pʋ́ɣʋ́ ɩ piyɑ.|Ấy là Ra-chen khóc các con mình, ([[s:Ma-thi-ơ/2#2:18|Ma-thi-ơ 2:18]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dop|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Lukpa|Aa|(Áá)|Cc|Ee|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|Ǝǝ|(Ǝ́/ǝ́)|Ff|Hh|Ii|(Íí)|Ɩɩ|(Ɩ́/ɩ́)|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|Nn|(Ń/ń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|Pp|Ɣɣ|Ss|Tt|Uu|(Úú)|Ʊʊ|(Ʊ́/ʊ́)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dop|author=SIM|work=Piipili Ɩsɔ Tɔm Takǝlaɣa|entry=Mɑtiyee 2|entryurl=https://ebible.org/dop/MAT02.htm|year=1999}}
=={{langname|nnh}}==
==={{ĐM|pref}}===
{{head|nnh|Tiền tố|chữ hoa|Ḿ}}
#[[để|Để]] (+ [[động từ]]).
#:{{ux|nnh|'''ḿ'''báʼ|[[dệt]]|inline=1}}
#[[nó|Nó]], [[họ]].
#[[thực sự|Thực sự]].
#[[hôm nay|Hôm nay]] [[qua]].
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=nnh|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ngiemboon|Aa|(Áá)|(Ââ)|(Ǎǎ)|(Ȁȁ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Éé)|(Êê)|(Ěě)|(Ȅȅ)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̂/ɛ̂)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̏/ɛ̏)|Ff|Gg|Hh|Ii|(Íí)|(Îî)|(Ǐǐ)|(Ȉȉ)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|Nn|(Ń/ń)|Nn|Ŋŋ|Oo|(Óó)|(Ôô)|(Ǒǒ)|(Ȍȍ)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̂/ɔ̂)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̏/ɔ̏)|Pp|Rr|Pf/pf|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|(Úú)|(Ûû)|(Ǔǔ)|(Ȕȕ)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̂/ʉ̂)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̏/ʉ̏)|Vv|Ww|Ẅẅ|Yy|Ÿÿ|Zz|ʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.webonary.org/ngiemboon/browse/browse-vernacular-english/?key=nnh&letter=m&lang=en|entry=m|editor=Lonfo, Etienne and Stephen C. Anderson|year=2016|work=Dictionnaire ngiemboon – français – anglais|publisher=SIL International}}
=={{langname|jgo}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|jgo|Ký hiệu|chữ hoa|Ḿ}}
#Biến thể chữ ''{{l|jgo|m}}'' viết thường với dấu sắc.
#:{{quote|jgo|Lɑ́ pɔ́pmɛ́ kɛ́ ńdɑ́Ꞌ '''ḿ'''bɔɔ nɔɔ, tɛ ɑ ɡɛ '''ḿ'''bí mɔ́ɔ ɛ̂wɑ́, Yɔsɛ̂p cẅi lík yɛ́ ŋɡɔ Yɛ́su.|song không hề ăn-ở với cho đến khi người sanh một trai, thì đặt tên là Jêsus. ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:25|Ma-thi-ơ 1:25]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jgo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ngomba|Aa|(Áá)|(Ǎǎ)|(Ââ)|Bb|Cc|Dd|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Ff|Gg|Hh|Ii|(Íí)|(Ǐǐ)|(Îî)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|Nn|(Ń/ń)|Ŋŋ|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Pf/pf|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|(Úú)|(Ǔǔ)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Ʉ̈/ʉ̈|Vv|Ww|Ẅẅ|Yy|Zz|Ꞌꞌ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|jgo|work=Kɑɑ Fí|author=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy|year=2017|entryurl=https://www.bible.com/bible/2621/MAT.1.JGO|entry=Mɑtʉ̈ɔ 1}}
=={{langname|nkz}}==
==={{ĐM|symbol}} ===
{{head|nkz|Ký hiệu}}
#Chữ cái Latinh ký âm tiếng Nkari.
#:{{ux|nkz|{{l|nkz|'''ḿ'''-múŋ}}|[[nước]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*Bruce Connell, ''[https://web.archive.org/web/20120426022228/http://www.journalofwestafricanlanguages.org/Files/pdf/24-1/JWAL-24-1-Connell.pdf The Lower Cross Languages: A prelogomena to the classification of the Cross River languages]'', trang 23, Journal of West African LanguagesXXIV.1 (1994)
=={{langname|bud}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bud|Ký hiệu|chữ hoa|Ḿ}}
#Chữ {{l|bud|m}} viết thường với thanh cao.
#:{{ux|bud|ŋmáa'''ḿ'''|[[ấn]], [[bóp]] (bằng tay)|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=bud|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ntcham|Aa|(Áá)|(Àà)|Bb|(B́/b́)|Cc|Dd|Ee/ee|(Ée/ée)|Èe/èe|Ff|Gg|Gb/gb|Ii|(Íí)|(Ìì)|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|(Ĺĺ)|Mm|(Ḿḿ)|Nn|(Ńń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo/oo|(Óo/óo)|(Òo/òo)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|Pp|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=ŋm|entryurl=https://www.webonary.org/ntcham/browse/browse-vernacular-french/?letter=%C5%8Bm&key=bud&lang=en|editor=Samuel Kpagheri|work=Ntcham – English Dictionary|year=2019|publisher=SIL International}}
=={{langname|pox}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pox|/mʲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pox|Chữ cái|chữ hoa|Ḿ}}
#Chữ cái thứ 29 viết thường trong bộ chữ Latinh tiếng Polabia của Kazimierz Polański năm 1967.
#:{{ux|pox|'''ḿ'''åglă|[[hơi]], [[sương]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pox|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Polabia của Kazimierz Polański năm 1967|Aa|(Ai̯/ai̯)|(Au̯/au̯)|Ăă|Åå|(Åi̯/åi̯)|(Åu̯/åu̯)|Ąą|Bb|B́/b́|Cc|Ćć|Čč|Dd|Ďď|Ʒʒ|Ʒ́/ʒ́|Ee|Ėė|Ĕĕ|Ff|Gg|Ǵǵ|Hh|Χχ|Χ́/χ́|Ii|Jj|Kk|Ḱḱ|Ll|Ľľ|Mm|Ḿḿ|Nn|Ńń|Oo|(Oi̯/oi̯)|Öö|Ǫǫ|Pp|Ṕṕ|Rr|Ŕŕ|Ss|Śś|Šš|Tt|Ť/ť|Uu|Üü|(Üi̯/üi̯)|Vv|V́/v́|Zz|Źź|Žž}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|title=Polabian-English Dictionary|author=Kazimierz Polański, James Allen Sehnert|year=1967|publisher=Mouton|isbn=9783111031255}}
=={{langname|cmn}}==
==={{ĐM|alt}}===
* {{alt|cmn|m||nonstandard}}
==={{ĐM|rom}}===
{{cmn-pinyin}}
#{{cmn-pinyin of|呣}}
#{{cmn-pinyin of|嘸}}
=={{langname|tbz}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tbz|Chữ cái|chữ hoa|Ḿ}}
#Chữ {{l|tbz|m}} viết thường với dấu mũi hóa.
#:{{quote|tbz|dɛ mɔ̀nnì ndi kufɔ̃wɑɑ́ nni mpĩ̀'''ḿ'''mɛ̀ kɛ̀ n kpeutɛ, kɛ̀ n kṹɔ̃̀ bɔ̀ɔ́tɛ́ bɔ́ɔ́tɛ́.|Sự kinh-khủng sợ-hãi xông hãm tôi, khiến xương-cốt tôi run-rẩy. ([[s:Gióp/4#4:14|Gióp 4:14]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tbz|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tammari|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ãã)|(Ã̀/ã̀)|(Ã́/ã́)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̃/ɛ̃)|(Ɛ̃̀/ɛ̃̀)|(Ɛ̃́/ɛ̃́)|Ff|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ĩĩ)|(Ĩ̀/ĩ̀)|(Ĩ́/ĩ́)|Kk|Kp/kp|Mm|(Ḿḿ)|(M̀/m̀)|Nn|(Ńń)|(Ǹǹ)|Oo|(Òò)|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̃/ɔ̃)|(Ɔ̃̀/ɔ̃̀)|(Ɔ̃́/ɔ̃́)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ũũ)|(Ũ̀/ũ̀)|(Ṹ/ṹ)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|fr|author=Annelore Zürcher|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/18/46/48/18464836488843238420469350815761768632/2725_Zurcher_Phonemes_ditammari_1983.pdf Les phonèmes segmentaux du ditammari: Rapport de recherches]|year=1983|publisher=Société Internationale de Linguistique|location=Lomé}}
*{{Chú thích web|tbz|author= L’Alliance Biblique du Bénin|entryurl=https://live.bible.is/bible/TBZBSB/JOB/4|entry=ISƆBU 4|year=2001|work=Bibiri - Kuyie Nnaanti Patiri}}
=={{langname|kdh}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|kdh|Ký hiệu|chữ hoa|Ḿ}}
#Biến thể chữ ''{{l|kdh|m}}'' viết thường với dấu sắc.
#:{{quote|kdh|Ɩsɔ́ɔ waalá bɩlɛ́ gɛ na ɖɩsá yɩ kazɔ́ɔ lám bɩdaká fɛ́yɩ́ waabá ɩlá ɖáa ɖána Ibiyaalʊ́ ɩbá ɩzɔɔlɛ́ɛ yɩ nɛ́ ɖáálá kʊ́ɖʊ'''ḿ'''-rɔɔzɩ́ nɛ́ bʊrɔ.|để khen-ngợi sự vinh-hiển của ân-điển Ngài đã ban cho chúng ta cách nhưng-không trong Con yêu-dấu của Ngài! ([[s:Ê-phê-sô/1#1:6|Ê-phê-sô 1:6]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kdh|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tem|Aa|Bb|Cc|Dd|Ɖɖ|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ɩɩ|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|(Ḿḿ)|Nn|(Ńń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʊʊ|(Ʋʋ)|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kdh|author=Association Bible Tem|entryurl=https://www.bible.com/bible/1384/EPH.1.TEM|entry=Efɛ́ɛzɩ ńba 1|year=2024|work=Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ Tɔ́m Tákaraɖá}}
=={{langname|vro}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vro|Ký hiệu|chữ hoa|Mʼ}}
#Biến thể chữ {{l|vro|m}} viết thường biểu thị vòm hóa.
#:{{ux|vro|hel'''ḿ'''|[[giọt]], [[hạt]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=vro|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Võro|Aa|Bb|(Bʼ/bʼ)|Cc|(Cʼ/ć)|Dd|(Dʼ/dʼ)|Ee|Ff|(Fʼ/fʼ)|Gg|(Gʼ/ǵ)Hh|(Hʼ/hʼ)|Ii|Jj|Kk|(Kʼ/kʼ)|Ll|(Lʼ/lʼ)|Mm|(Mʼ/ḿ)|Nn|(Ńń)|Oo|Pp|(Pʼ/ṕ)|Qq|Rr|Ss|(Śś)|Šš|Tt|(Tʼ/tʼ)|Uu|Vv|(V́/v́)|Ww|Õõ|Ää|Öö|Üü|Xx|Yy|Zz|(Zʼ/ź)|Žž|'}}
=={{langname|yo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{yor-IPA|ḿ̩}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|yo|Chữ cái|chữ hoa|Ḿ}}
#Chữ cái ''[[m]]'' viết thường với thanh cao ([[◌́]]).
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=yo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yoruba tại Nigeria|native name=lẹ́tà|Aa|(Áá)|(Àà)|(Āā)|Bb|Dd|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ēē)|Ẹẹ|(Ẹ́/ẹ́)|(Ẹ̀/ẹ̀)|(Ẹ̄/ẹ̄)|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Īī)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|(M̀/m̀)|(M̄/m̄)|Nn|(Ń/ń)|(Ǹ/ǹ)|(N̄/n̄)|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ōō)|Ọọ|(Ọ́/ọ́)|(Ọ̀/ọ̀)|(Ọ̄/ọ̄)|Pp|Rr|Ss|Ṣṣ|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ūū)|Ww|Yy}}
*{{letters|lang=yo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yoruba tại Benin|lɛ́tà|Aa|Bb|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Uu|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|title=Dictionary of the Yoruba language|author=Thomas Jefferson Bowen|year=1858|location=Washington|publisher=Smithsonian Institution|page=[https://archive.org/details/grammardictionar00bowerich/page/57 57]|}}
=={{langname|esu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|esu|/m̥/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|esu|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Latinh tiếng Yup'ik.
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=esu|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Yup'ik|a|c|e|g|gg|i|k|l|ll|m|ḿ|n|ń|ng|ńg|p|q|r|rr|s|ss|t|u|u͡g|u͡r|u͡rr|v|vv|w|y}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|3F]]
pc22yn7riuscmucnny21ec5mc8bh6v4
Thể loại:Ký hiệu tiếng Rabha
14
388870
2513215
2337579
2026-08-11T15:27:38Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Rabha]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Rabha]] (đã tắt đổi hướng)
2337579
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ỉ
0
391084
2513208
2419635
2026-08-11T15:23:14Z
TheHighFighter2
42988
2513208
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ hoa|Ỉ}}
# [[chữ|Chữ]] [[i]] viết thường với dấu hỏi [[◌̉]].
==={{ĐM|see also}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vi-pron}}
==={{ĐM|nôm}}===
{{đầu}}
*[[𫵋]]: [[ỉ]]
{{cuối}}
==={{đm|paro}}===
{{đầu}}
* {{l|vi|i}}
* {{l|vi|ì}}
* {{l|vi|í}}
* {{l|vi|ĩ}}
* {{l|vi|ị}}
{{cuối}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
#Chữ [[i]] viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|[[tỉ mỉ|t'''ỉ''' m'''ỉ''']]}}
==={{ĐM|adj}}===
{{head|vi|Tính từ}}
#[[chỉ|Chỉ]] [[loại]] [[lợn]] [[to béo]], [[mặt]] [[ngắn]], [[mắt]] [[híp]].
#:{{ux|vi|[[lợn ỉ|lợn '''ỉ''']]}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[i˧˩˧]|[iː˧˩˧]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
#Chữ ''[[i]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Chữ ''[[i]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[lỉnh kỉn#Tiếng_Mường|l'''ỉ'''nh k'''ỉ'''n]]|[[lính]] [[kín]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
=={{langname|nut}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|nut|Ký hiệu}}
#Chữ ''[[i]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Nùng.
#:{{ux|nut|[[slỉ#Tiếng_Nùng|sl'''ỉ''']]|[[bốn]]|inline=1}}
=={{langname|tyj}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyj|Ký hiệu}}
#Chữ Latinh ''[[i]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tay Dọ.
#:{{ux|tyj|[[kỉn chiểng#Tiếng_Tay_Dọ|k'''ỉ'''n chiểng]]|[[ăn tết]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{R:Sầm Văn Bình}}
=={{langname|tyz}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{tyz-IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tyz|Ký hiệu}}
#Chữ ''[[i]]'' viết thường với dấu hỏi [[◌̉]] trong văn bản tiếng Tày.
#:{{ux|tyz|[[đỉ#Tiếng_Tày|đ'''ỉ''']]|[[trú]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
{{R:Lương Bèn}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|C9]]
a1hrqjevelfm7e7r4d9o6geai9atkao
Ḿ
0
391749
2513463
2343176
2026-08-12T10:54:53Z
TheHighFighter2
42988
2513463
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
{{-Latn-}}
{{character info|image=Latin letter M with acute.svg}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|chữ thường|ḿ}}
#[[chữ cái|Chữ cái]] '''[[M]]''' viết hoa với dấu sắc ◌́ ([[acute]]).
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|aks}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|aks|Ký hiệu|chữ thường|ḿ}}
#Chữ {{l|aks|M}} viết hoa với thanh cao.
#:{{quote|aks|'''Ḿ'''búu batɩɩ bó nɩ a yá tɩ́ ɖée? '''Ḿ'''mɛ́ nɩ sɩ́ɩ́náá kɔ́ ɖɩmaatɩɩrɩ táa ɖée bɔɔ́ sɩ́ yɛ.|Hỡi con, sao con làm cho hai ta thể nầy? Nầy, cha và mẹ đã khó-nhọc lắm mà tìm con. ([[s:Lu-ca/2#2:48|Lu-ca 2:48]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|aks|entry=Lúkɩ 2|entryurl=https://media.ipsapps.org/aks/osa/bible/luk/42-LUK-002.html|work=Akaselem.net|year=2026|publisher=IPS Apps}}
=={{langname|bss}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bss|Ký hiệu|chữ thường|ḿ}}
#{{see-entry|ḿ}}
#:{{ux|bss|'''Ḿ'''mwag|Bị [[thiến]] (động vật)|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=bss|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Akoose|Aa|(Áá)|(Ââ)|(Ǎǎ)|Bb|Ch/cc|Dd|Ee|(Éé)|(Êê)|(Ěě)|Əə|(Ə́/ə́)|(Ə̂/ə̂)|(Ə̌/ə̌)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̂/ɛ̂)|(Ɛ̌/ɛ̌)|Ff|Gg|Hh|Ii|(Íí)|(Îî)|(Ǐǐ)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿḿ)|Nn|(Ńń)|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|(Óó)|(Ôô)|(Ǒǒ)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̂/ɔ̂)|(Ɔ̌/ɔ̌)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(Ûû)|(Ǔǔ)|Vv|Ww|Yy|ʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=m|entryurl=https://www.webonary.org/akoose/browse/browse-vernacular-english/?key=bss-fonipa&letter=m|editor=Robert Hedinger|work=Akoose–English Dictionary|year=2020|publisher=SIL International}}
=={{langname|dsb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dsb|/mʲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dsb|Chữ cái|chữ thường|ḿ}}
#{{term-label|dsb|obsolete}} {{ng|Chữ cái viết thường trước đây biểu diễn âm {{IPAchar|/mʲ/}}, nay được thay bằng {{mention|dsb||Mj}}.}}
#:{{ux|dsb|'''Ḿ'''adwjeźe|tr=[[w:dsb:Mjadwjeźe|'''Mj'''adwjeźe]]|[[w:Họ Gấu|Gấu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dsb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Hạ Sorb|native name=pismik|Aa|Bb|Cc|Čč|Ćć|Dd|Ee|Ěě|Ff|Gg|Hh|Ch/ch|Ii|Jj|Kk|Łł|Ll|Mm|Nn|Ńń|Oo|(Ó/ó)|Pp|Rr|Ŕŕ|Ss|Šš|Śś|Tt|Uu|Ww|Yy|Zz|Žž|Źź}}
* {{q|chữ cái lỗi thời}} {{l-self|dsb|[[B́]] [[b́]], [[Ė]] [[ė]], [[Ḿ]] [[ḿ]], [[Ṅ]] [[ṅ]], [[Ṕ]] [[ṕ]], [[Ṙ]] [[ṙ]], [[ſ]], [[ß]], [[Ꞩ]] [[ẜ]], [[Ẃ]] [[ẃ]], [[Ẇ]] [[ẇ]], [[Ż]] [[ż]]}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|de|title=Obersorbisch im Selbststudium, Hornjoserbšćina za samostudij|author=Jana Šołćina, Edward Wornar|year=2000|location=Bautzen|page=12–15|isbn=3-7420-1779-9}}
=={{langname|dop}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dop|Chữ cái|chữ thường|ḿ}}
#Biến thể chữ {{l|dop|M}} viết hoa biểu thị phụ âm mũi.
#:{{quote|dop|'''Ḿ'''pʋ́ɣʋ́ pǝ lɑpɑ ɩsɩɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛlǝsǝlɑɑ kɑ yɔɣɔtɑɑ tɔ sɩ: Pɑɑ yɑɑ-ɩ sɩ Nɑsɑlɛtɩ tʋ.|Vậy là ứng-nghiệm lời mấy đấng tiên-tri đã nói rằng: Người ta sẽ gọi Ngài là người Na-xa-rét. ([[s:Ma-thi-ơ/2#2:23|Ma-thi-ơ 2:23]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dop|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Lukpa|Aa|(Áá)|Cc|Ee|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|Ǝǝ|(Ǝ́/ǝ́)|Ff|Hh|Ii|(Íí)|Ɩɩ|(Ɩ́/ɩ́)|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|Nn|(Ń/ń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|Pp|Ɣɣ|Ss|Tt|Uu|(Úú)|Ʊʊ|(Ʊ́/ʊ́)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dop|author=SIM|work=Piipili Ɩsɔ Tɔm Takǝlaɣa|entry=Mɑtiyee 2|entryurl=https://ebible.org/dop/MAT02.htm|year=1999}}
=={{langname|nnh}}==
==={{ĐM|pref}}===
{{head|nnh|Tiền tố|chữ thường|ḿ}}
#{{see-entry|ḿ}}
#:{{ux|nnh|'''Ḿ'''bá|[[chăm sóc|Chăm sóc]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=nnh|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ngiemboon|Aa|(Áá)|(Ââ)|(Ǎǎ)|(Ȁȁ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Éé)|(Êê)|(Ěě)|(Ȅȅ)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̂/ɛ̂)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̏/ɛ̏)|Ff|Gg|Hh|Ii|(Íí)|(Îî)|(Ǐǐ)|(Ȉȉ)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|Nn|(Ń/ń)|Nn|Ŋŋ|Oo|(Óó)|(Ôô)|(Ǒǒ)|(Ȍȍ)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̂/ɔ̂)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̏/ɔ̏)|Pp|Rr|Pf/pf|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|(Úú)|(Ûû)|(Ǔǔ)|(Ȕȕ)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̂/ʉ̂)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̏/ʉ̏)|Vv|Ww|Ẅẅ|Yy|Ÿÿ|Zz|ʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.webonary.org/ngiemboon/browse/browse-vernacular-english/?key=nnh&letter=m&lang=en|entry=m|editor=Lonfo, Etienne and Stephen C. Anderson|year=2016|work=Dictionnaire ngiemboon – français – anglais|publisher=SIL International}}
=={{langname|jgo}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|jgo|Ký hiệu|chữ thường|ḿ}}
#Biến thể chữ ''{{l|jgo|M}}'' viết hoa với dấu sắc.
#:{{ux|jgo|'''Ḿ'''bɛn|[[trở lại|Trở lại]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jgo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ngomba|Aa|(Áá)|(Ǎǎ)|(Ââ)|Bb|Cc|Dd|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Ff|Gg|Hh|Ii|(Íí)|(Ǐǐ)|(Îî)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|Nn|(Ń/ń)|Ŋŋ|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Pf/pf|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|(Úú)|(Ǔǔ)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Ʉ̈/ʉ̈|Vv|Ww|Ẅẅ|Yy|Zz|Ꞌꞌ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://media.ipsapps.org/jgo/oda/13.html|entry=M|publisher=IPS Apps|year=2026|work=Ngomba dictionary}}
*{{Chú thích web|jgo|work=Kɑɑ Fí|author=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy|year=2017|entryurl=https://www.bible.com/bible/2621/MAT.1.JGO|entry=Mɑtʉ̈ɔ 1}}
=={{langname|bud}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bud|Ký hiệu|chữ thường|ḿ}}
#Chữ {{l|bud|M}} viết hoa với thanh cao.
#:{{ux|bud|TÍ'''Ḿ'''MM|[[nhìn|NHÌN]], [[chằm chằm|CHẰM CHẰM]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=bud|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ntcham|Aa|(Áá)|(Àà)|Bb|(B́/b́)|Cc|Dd|Ee/ee|(Ée/ée)|Èe/èe|Ff|Gg|Gb/gb|Ii|(Íí)|(Ìì)|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|(Ĺĺ)|Mm|(Ḿḿ)|Nn|(Ńń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo/oo|(Óo/óo)|(Òo/òo)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|Pp|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=tíḿmm|entryurl=https://www.webonary.org/ntcham/g193eced2-1d5e-49b4-9f02-7897256fdf5b/?lang=en|editor=Samuel Kpagheri|work=Ntcham – English Dictionary|year=2019|publisher=SIL International}}
=={{langname|pox}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pox|/mʲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pox|Chữ cái|chữ thường|ḿ}}
#Chữ cái thứ 29 viết thường trong bộ chữ Latinh tiếng Polabia của Kazimierz Polański năm 1967.
#:{{ux|pox|'''Ḿ'''oro|[[đo|Đo]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pox|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Polabia của Kazimierz Polański năm 1967|Aa|(Ai̯/ai̯)|(Au̯/au̯)|Ăă|Åå|(Åi̯/åi̯)|(Åu̯/åu̯)|Ąą|Bb|B́/b́|Cc|Ćć|Čč|Dd|Ďď|Ʒʒ|Ʒ́/ʒ́|Ee|Ėė|Ĕĕ|Ff|Gg|Ǵǵ|Hh|Χχ|Χ́/χ́|Ii|Jj|Kk|Ḱḱ|Ll|Ľľ|Mm|Ḿḿ|Nn|Ńń|Oo|(Oi̯/oi̯)|Öö|Ǫǫ|Pp|Ṕṕ|Rr|Ŕŕ|Ss|Śś|Šš|Tt|Ť/ť|Uu|Üü|(Üi̯/üi̯)|Vv|V́/v́|Zz|Źź|Žž}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|title=Polabian-English Dictionary|author=Kazimierz Polański, James Allen Sehnert|year=1967|publisher=Mouton|isbn=9783111031255}}
=={{langname|tbz}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tbz|Chữ cái|chữ thường|ḿ}}
#Chữ {{l|tbz|M}} viết hoa với dấu mũi hóa.
#:{{quote|tbz|KƐ̀ KU BÍ DƐ̀TƐ́NƐ̀ MƐDƐƐTÍMƐ̀ KƐ̀ BƐ̀ NYÌ BEKÙNƐ̀ Bɑ́ ÒMƆÙ Í Ì KÒ'''Ḿ'''MÚ.|CON-CÁI HẮN KHÔNG ĐƯỢC AN-NHIÊN,<br>BỊ CHÀ-NÁT TẠI CỬA THÀNH, CHẲNG CÓ AI GIẢI-CỨU; ([[s:Gióp/5#5:4|Gióp 5:14]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tbz|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tammari|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ãã)|(Ã̀/ã̀)|(Ã́/ã́)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̃/ɛ̃)|(Ɛ̃̀/ɛ̃̀)|(Ɛ̃́/ɛ̃́)|Ff|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ĩĩ)|(Ĩ̀/ĩ̀)|(Ĩ́/ĩ́)|Kk|Kp/kp|Mm|(Ḿḿ)|(M̀/m̀)|Nn|(Ńń)|(Ǹǹ)|Oo|(Òò)|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̃/ɔ̃)|(Ɔ̃̀/ɔ̃̀)|(Ɔ̃́/ɔ̃́)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ũũ)|(Ũ̀/ũ̀)|(Ṹ/ṹ)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|fr|author=Annelore Zürcher|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/18/46/48/18464836488843238420469350815761768632/2725_Zurcher_Phonemes_ditammari_1983.pdf Les phonèmes segmentaux du ditammari: Rapport de recherches]|year=1983|publisher=Société Internationale de Linguistique|location=Lomé}}
*{{Chú thích web|tbz|author= L’Alliance Biblique du Bénin|entryurl=https://live.bible.is/bible/TBZBSB/JOB/5|entry=ISƆBU 5|year=2001|work=Bibiri - Kuyie Nnaanti Patiri}}
=={{langname|kdh}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|kdh|Ký hiệu|chữ thường|ḿ}}
#Biến thể chữ ''{{l|kdh|M}}'' viết hoa với dấu sắc.
#:{{ux|kdh|MÁ'''Ḿ'''-MÁ'''Ḿ'''|[[ưu tú|ƯU TÚ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kdh|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tem|Aa|Bb|Cc|Dd|Ɖɖ|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ɩɩ|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|(Ḿḿ)|Nn|(Ńń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʊʊ|(Ʋʋ)|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=M|entryurl=https://www.webonary.org/tem/browse/browse-vernacular-french/?letter=m&key=kdh&totalEntries=162&pagenr=2&lang=en|editor=Rebecca Snead|work=Tem-French Dictionary|year=2016|publisher=SIL International}}
*{{Chú thích web|kdh|author=Association Bible Tem|entryurl=https://www.bible.com/bible/1384/EPH.1.TEM|entry=Efɛ́ɛzɩ ńba 1|year=2024|work=Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ Tɔ́m Tákaraɖá}}
=={{langname|yo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{yor-IPA|ḿ̩}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|yo|Chữ cái|chữ thường|ḿ}}
#Chữ cái ''[[M]]'' viết hoa với thanh cao ([[◌́]]).
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=yo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yoruba tại Nigeria|native name=lẹ́tà|Aa|(Áá)|(Àà)|(Āā)|Bb|Dd|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ēē)|Ẹẹ|(Ẹ́/ẹ́)|(Ẹ̀/ẹ̀)|(Ẹ̄/ẹ̄)|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Īī)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|(M̀/m̀)|(M̄/m̄)|Nn|(Ń/ń)|(Ǹ/ǹ)|(N̄/n̄)|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ōō)|Ọọ|(Ọ́/ọ́)|(Ọ̀/ọ̀)|(Ọ̄/ọ̄)|Pp|Rr|Ss|Ṣṣ|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ūū)|Ww|Yy}}
*{{letters|lang=yo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yoruba tại Benin|lɛ́tà|Aa|Bb|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Uu|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|title=Dictionary of the Yoruba language|author=Thomas Jefferson Bowen|year=1858|location=Washington|publisher=Smithsonian Institution|page=[https://archive.org/details/grammardictionar00bowerich/page/57 57]|}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|3E]]
k98ztrbm5qrx5jsnebx08azrq6i06xe
Thể loại:Ký hiệu tiếng Nùng
14
391960
2513211
2343538
2026-08-11T15:24:40Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Nùng]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Nùng]] (đã tắt đổi hướng)
2343538
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Chu Ru
14
391964
2513355
2343542
2026-08-12T06:12:06Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Chu Ru]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Chu Ru]] (đã tắt đổi hướng)
2343542
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ဥ
0
392949
2513397
2345208
2026-08-12T06:51:06Z
TheHighFighter2
42988
2513397
wikitext
text/x-wiki
{{also|အူ|ဦး|ဉ}}
{{minitoc}}
{{-Mymr-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|u}}
#Nguyên âm '''u''' độc lập trong bảng chữ Miến.
=={{langname|ckh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckh|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckh|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Chak.
#:{{quote|ckh|ငါကစိတ်ဝိညာ'''ဥ်'''စာ ကယ်တင်ရှင်ဘုရားရှင်ထနဲ့ အားရတဟောင်လှုဂို့ ပျော်လင်ကဟေ။|Tâm-thần tôi mừng-rỡ trong Đức Chúa Trời, là Cứu-Chúa tôi, ([[s:Lu-ca/1#1:47|Lu-ca 1:47]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ckh|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/en-GB/bible/4156/LUK.1.TTPV-RV|entry=Luke 1|work=Thet|year=2024}}
=={{langname|csh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csh|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csh|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Chin Asho.
#:{{ux|csh|'''ဥ'''ရိယ|tr='''U'''ria|U-ri|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csh|author=The Seed Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4336/MAT.1.CSH|entry=Mathi 1|work=Khyang NT|year=2025}}
=={{langname|cey}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cey|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cey|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Chin Ekai.
#:{{quote|cey|ကိုယ်တော်လော့ ဂါလိလဲ ဒေသဝါမွက်ဟော့ ကပရနောင် မြို့ဝါ ဖိုးဝတ်လော့သဲ့ '''ဥ'''ပုသ်နှုတ်သဲ့ ဝါ ဓမ္မရုံဝါမွက်ဟောချောင်ငဲ့ ဝါ တရားဟောလော အစုတ်ဟောင့်။|tr=kuiytaulau. gali.lai: desa.wa-mwakhau. ka.pa.ra.naung mrui.wa hpui:watlau.sai. '''u.'''pushnutsai. wa dhamma.rum-wa-mwakhau:hkyaungngai. wa ta.ra:hau:lau: a.cuthaung.|Ngài xuống thành Ca-bê-na-um, thuộc xứ Ga-li-lê, dạy-dỗ trong ngày Sa-bát. ([[s:Lu-ca/4#4:31|Lu-ca 4:31]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cey|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4155/LUK.4.CTPV-RV|entry=Luke 4|work=Chin-Ekai|year=2024}}
=={{langname|csj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csj|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csj|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Chin Songlai.
#:{{quote|csj|ကိုယ်တော်ယေရှုနား အင်(မ်)ခေါင်လှီ့အောလ် '''ဥ'''ပမာ(ခွီး) ပွလ်ဟှတ် အဟောင်။ "အူနားခါ ဆူဆောက်ဆီးအပေါက်ခေါမ် ပိတ်စအထာဝေါလ် ဘူရိုဟ။ ဘူနားခါ ဆူဆောက်ဆီးယောင် အသာလူးဝိုက်။|Song đến ngày nào chàng rể phải đem đi khỏi họ, thì trong những ngày ấy họ mới kiêng ăn vậy. ([[s:Lu-ca/5#5:35|Lu-ca 5:35]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csj|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4158/LUK.4.CTPV-RV|entry=Luke 4|work=Chin-Songlai|year=2024}}
=={{langname|dnu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnu|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnu|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Danau.
#:{{ux|my|[[ပိုလုဥ်းကျူဥ်း#Tiếng_Danau|ပိုလု'''ဥ်း'''ကျူ'''ဥ်း''']]|[[hoa]] [[tóc tiên]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnu|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4160/LUK.5.DTPV-RV|entry=Luke 5|work=Dannau|year=2024}}
=={{langname|dnv}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnv|[u]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnv|Chữ cái|tr=u}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 36 trong bảng chữ Miến tiếng Danu.}}
#:{{quote|dnv|အဲလိုမို့ အစားအသောက်နဲ့ ပတ်သက်ယွေ့ ဖြစ်စေ၊ ပွဲနေ့၊ လဆန်းနေ့၊ '''ဥ'''ပုသ်နေ့နဲ့ ပတ်သက်ယွေ့ ဖြစ်စေ စသူမျှ နင်လို့ဟို မစီရင်စေနဲ့။|tr=ai:luimui. a.ca:a.sauknai. patsak-ywe. hpracce pwai:ne. la.hcan:ne. '''u.'''pusne.nai. patsak-ywe. hpracce ca.suhmya. nanglui.hui ma.cirangcenai.|Vì vậy, chớ có ai đoán-xét anh em về của ăn uống, hoặc ngày lễ, hoặc ngày mặt trăng mới, hoặc ngày Sa-bát, ([[s:Cô-lô-se/2#2:16|Cô-lô-se 2:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnv|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Danu|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnv|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3789/COL.2.NTDNB24|entry=ကောလောသဲ 2|work=The New Testament in Danu|year=2024}}
=={{langname|int}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|int|[u]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|int|Chữ cái|tr=u}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 36 trong bảng chữ Miến tiếng Intha.}}
#:{{quote|int|ပြီးနောက် ကိုယ်တော်ယေရှုဟ တပဲ့တော်တေန ကပေရနောင်မြို့ကော်ဆွားကြလေဟယ်။ နောက်တစ်နေ့ '''ဥ'''ပုသ်ရက်မှာ ဓမ္မာရုံမှာ လူတေကော် ဟောပြောသင်ကြားလေဟယ်။|tr=pri:nauk kuiytauyehru.ha. ta.pai.tautena. ka.pera.naungmrui.kauhcwa:kra.lehai nauktacne. '''u.'''pusrakhma dhammarumhma lutekau hau:prau:sangkra:lehai|Kế đó, đi đến thành Ca-bê-na-um; nhằm ngày Sa-bát, tức thì Đức Chúa Jêsus vào nhà hội, khởi dạy-dỗ tại đó. ([[s:Mác/1#1:21|Mác 1:21]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=int|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Intha|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|int|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4431/MRK.1.INT|entry=Mark 1|work=Intha NT|year=2024}}
=={{langname|zkd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkd|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkd|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Kadu.
#:{{quote|zkd|သမီဆာဆားတော်ထှာဘင်းငါကား '''ဥ'''ပုသ်မာန်းရာတ်ပင်း အရှာန်ထှာမှာ|Con người cũng là Chúa ngày Sa-bát. ([[s:Lu-ca/6#6:5|Lu-ca 6:5]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkd|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4177/LUK.6.KTPV-RV|entry=Luke 6|work=Kadu|year=2024}}
=={{langname|zkn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkn|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkn|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Kanan.
#:{{quote|zkn|တပ်မှူး သာပ်လီကားဟီမ်နာပ် ကျ'''ဥ်း'''မာထုတ်ထာစန်နော် အင်းမာ့အစေခံငေါ လုံးဝရယ် ဇလားကဲ့လင်းငါးလည် ယူပ်မူဟီးရာမ်မာ့။|Những kẻ sai đến trở về nhà, thấy đầy-tớ lành-mạnh. ([[s:Lu-ca/7#7:10|Lu-ca 7:10]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkn|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4178/LUK.7.KTPV-RV|entry=Luke 7|work=Kanan|year=2024}}
=={{langname|bwe}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bwe|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bwe|Chữ cái|tr=u}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Karen Bwe.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bwe|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Karen Bwe|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|ဉ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=S. Starostin|year=2003|work=Sino-Tibetan family: Karen group (10 lists)|publisher=StarLing database|url=https://starlingdb.org/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\stb\krn&first=0}}
=={{langname|ghk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ghk|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ghk|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Karen Geko.
#:{{quote|ghk|နဲမယ် အဝေနဲဇိန်မွန်းအဖါး ခေးနူခေးမှာမာကိုက် နပရာမာတာ ဖေါ့ တာပ'''ဥ'''ရာနူလော် ဘုန်မယ် ဖါးတာပရွီးမယ် ခေးနာဓိန်းနဲမယ် ဖါးဇာ့မာနူးခေးဒေါ်ခေးငေါ်ခေးပရာ တမိတမှီဇွတ် ဒေါ်ဘေ့ဖေါ့ တဒူး နာဇာ့ဖီလေးကိုးအဝေနဲကနူလော်။|tr=nai:mai a.wenai:jinmwan:a.hpa: hke:nuhke:hmamakuik na.pa.ramata hpau. tapa.'''u.'''ranulau bhunmai hpa:tapa.rwi:mai hke:nadhin:nai:mai hpa:ja.manu:hke:dauhke:ngauhke:pa.ra ta.mi.ta.hmijwat daubhe.hpau. ta.du: naja.hpile:kui:a.wenai:ka.nulau|Nhưng nó thưa cha rằng: Nầy, tôi giúp việc cha đã bấy nhiêu năm, chưa từng trái phép, mà cha chẳng hề cho tôi một con dê con đặng ăn chơi với bạn-hữu tôi. ([[s:Lu-ca/15#15:29|Lu-ca 15:29]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ghk|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4161/LUK.15.KTPV-RV|entry=Luke 15|work=Karen, Geko|year=2024}}
=={{langname|pdu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pdu|/u/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|pdu|Ký hiệu|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Kayan.
#:{{ux|pdu|'''ဥ'''ဘာ|tr='''u'''ba|[[thích]]|inline=1}}
==={{ĐM|n}}===
{{head|pdu|Danh từ|tr=u}}
#[[vỏ|Vỏ]] [[cây]].
==={{ĐM|v}}===
{{head|pdu|Động từ|tr=u}}
#[[nhìn|Nhìn]].
#[[thổi|Thổi]].
#[[chăm sóc|Chăm sóc]].
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Kayan Literacy and Culture Committee|entryurl=https://www.webonary.org/kayan/browse/browse-kayan/?key=pdu-x-orth&letter=U&lang=en|entry=U|work=Kayan - English - Myanmar Dictionary|year=2017|publisher=SIL International}}
=={{langname|kvt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvt|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvt|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Lahta.
#:{{quote|kvt|ဖီကဆုံစစ်မှန် ပလူးလငါ့တကလွိုင်'''ဥ'''စ္စာဖုန်းတာ နားက့သစ္စာမေလိအိုဟအွယ့် နားက့ပွိုင်ဆိုင်'''ဥ'''စ္စာတာ လမာအီဖီနားက့။|tr=hpika.hcumcachman pa.lu:la.nga.ta.ka.lwuing'''u.'''ca.cahpun:ta na:ka.saccameli.uiha.wai. na:ka.pwuinghcuing'''u.'''ca.cata la.maihpina:ka.|Nếu các ngươi không trung-tín về của người khác, ai sẽ cho các ngươi được của riêng mình? ([[s:Lu-ca/16#16:12|Lu-ca 16:12]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kvt|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4165/LUK.16.LTPV-RV|entry=Luke 16|work=Lahta|year=2024}}
=={{langname|lmk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lmk|/u/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|lmk|Ký hiệu|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Lamkang.
#:{{ux|lmk|'''ဥ'''ဇိယ|tr='''U'''jiah|nhân vật U-ri|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lmk|author=Bible Society of India|entryurl=https://www.bible.com/bible/1024/MAT.1.LAMKBSI|entry=MATHI 1|work=REN PAURIINA (BSI)|year=2002}}
=={{langname|kxf}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| {{l|kxf|U}} {{l|kxf|u}}
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kxf|[u]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kxf|Chữ cái|tr=u}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Manumanaw.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kxf|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Manumanaw|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|ဉ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
=={{langname|rmz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmz|[ú]|[ʊ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmz|Chữ cái|tr=u}}
#Nguyên âm thứ 5 trong bảng chữ cái Miến tiếng Marma.
#:{{quote|rmz|ငါစာ ထာဝရဘုရား၏ ဟိသမျ လူရို့အထဲမာ အားကုံးသူထက် အသျှေဆုံး ဖြစ်တေ။ ယေကေလည်း အတိုင်းအထွာမဟိစာ ခရစ်တော်၏ အမွီ'''ဥ'''စ္စာ အကြောင်း သတင်းကောင်းကို ယုဒမဟုတ်သူရို့ဘားမာ ဟောပြောဖို့အတွက် ထာဝရဘုရား ငါ့ကို တာဝန် ပီးလီရေ။ ထာဝရဘုရားစာ ငါ့ကို သနားကြင်နာရို့ ထိုတာဝန်ကို ပီးလီရေ။|tr=ngaca htawa.ra.bhu.ra:e hi.sa.mya. lurui.a.htai:ma a:kum:suhtak a.hsyehcum: hpracte yekelany: a.tuing:a.htwama.hi.ca hka.ractaue a.mwi'''u.'''ca.ca a.kraung: sa.tang:kaung:kui yu.da.ma.hutsurui.bha:ma hau:prau:hpui.a.twak htawa.ra.bhu.ra: nga.kui tawan pi:lire htawa.ra.bhu.ra:ca nga.kui sa.na:krangnarui. htuitawankui pi:lire|Phải, ân-điển đó đã ban cho tôi, là kẻ hèn hơn hết mọi thánh-đồ, để rao-truyền cho dân ngoại sự giàu-có không dò được của Đấng Christ, ([[s:Ê-phê-sô/3#3:8|Ê-phê-sô 3:8]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Marma|list={{l-self|rmz|က}}, {{l-self|rmz|ခ}}, {{l-self|rmz|ဂ}}, {{l-self|rmz|ဃ}}, {{l-self|rmz|င}}, {{l-self|rmz|စ}}, {{l-self|rmz|ဆ}}, {{l-self|rmz|ဇ}}, {{l-self|rmz|ဈ}}, {{l-self|rmz|ည}}, {{l-self|rmz|ဋ}}, {{l-self|rmz|ဌ}}, {{l-self|rmz|ဍ}}, {{l-self|rmz|ဎ}}, {{l-self|rmz|ဏ}}, {{l-self|rmz|တ}}, {{l-self|rmz|ထ}}, {{l-self|rmz|ဒ}}, {{l-self|rmz|ဓ}}, {{l-self|rmz|န}}, {{l-self|rmz|ပ}}, {{l-self|rmz|ဖ}}, {{l-self|rmz|ဗ}}, {{l-self|rmz|ဘ}}, {{l-self|rmz|မ}}, {{l-self|rmz|ယ}}, {{l-self|rmz|ရ}}, {{l-self|rmz|လ}}, {{l-self|rmz|ဝ}}, {{l-self|rmz|သ}}, {{l-self|rmz|ဟ}}, {{l-self|rmz|ဠ}}, {{l-self|rmz|အ}}, {{l-self|rmz|အာ}}, {{l-self|rmz|ဣ}}, {{l-self|rmz|ဤ}}, {{l-self|rmz|ဥ}}, {{l-self|rmz|ဦ}}, {{l-self|rmz|ဧ}}, {{l-self|rmz|အဲ}}, {{l-self|rmz|ဩ}}, {{l-self|rmz|ဪ}}, {{l-self|rmz|အံ}}, {{l-self|rmz|အား}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Heidi A. Davis|year=2014|title=[https://web.archive.org/web/20170808143953/http://arts-sciences.und.edu/summer-institute-of-linguistics/theses/_files/docs/2014-davis-heidi-a.pdf Consonants correspondences of Burmese, Rakhine and Marma with initial implications for historical relationships (MA thesis)]|publisher=University of North Dakota}}
*{{Chú thích web|rmz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3652/EPH.3.RMZ|entry=ဧဖက် 3|work=Marma|year=2023}}
=={{langname|my}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{mya-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|my|Chữ cái}}
#{{n-g|Nguyên âm dạng độc lập '''{{IPAchar|/ʔṵ/}}''' trong bảng chữ Miến.}}
#:{{ux|my|[[စိမ်းစားဥ#Tiếng_Miến_Điện|စိမ်းစား'''ဥ''']]|cây [[củ đậu]]|inline=1}}
===={{ĐM|derived}}====
{{col|my
|ဥကလေး
|ဥငယ်
}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=my|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|etym}}===
Từ {{inherited|my|sit-pro|*ʔu|t=trứng; chim}} (STEDT).
[[Tập tin:Gåseæg.1.jpg|nhỏ|{{l|my||ဥ|tr=-}}]]
{{wp|my:}}
===={{ĐM|pron}}====
*{{my-IPA}}
*{{audio|my|ဥ အသံထွက်.ogg}}
===={{ĐM|n}}====
{{my-noun|လုံး}}
#[[trứng|Trứng]], [[sẹ]] (cá)
#[[củ|Củ]], [[cục]], [[bầu]].
====={{ĐM|derived}}=====
{{col|my
|ဥချိုး
|ဥဘုတ်
|ဥမကွဲသိုက်မပျက်
|ဥမမည်စာမမြောက်
|ဥမြစ်
|ဥမွှန်း
|ဥသေးပေါက်ကင်း
|ဥသေးဥမွှား
|ဥသိမ်
|ဥစိမ်း
|ဥတစ်လုံးတစ်ကောင်ကြွက်
|ဥဒေါင်း
|ဥပန်း
|ဥဖောက်စက်
|ဥဖောင်း
|ဥဗျိုင်း
|ဥဗျိုင်းတာရာ
|စိမ်းစားဥ
|ကိုင်းဥ
|ကန်စွန်းဥ
|မျက်ရည်ဥ
|မျောက်ဥ
|မြေစာဥ
|ယင်ချေးဥ
|ကြက်ဥ
|လေဥ
|ဝဥ
|ဖွတ်ဥကျည်
|ဘဲဥပုံ
|ဘဲဥအိုး
|ကြက်ဥခိုးမြွေ
|ကြက်ဥဆန်ချောင်
|လိပ်ဥဝှက်တမ်း
|ဝက်ဆီဥကြော်
|ဝမ်းဘဲဥအိုး
|သစ်ဥသစ်ဖု
}}
===={{ĐM|v}}====
{{my-verb}}
#[[đẻ|Đẻ]] [[trứng]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|url=http://www.sealang.net/burmese/dictionary.htm|work=SEAlang Library Burmese|entry=ဥ|year=1996}}
=={{langname|mnw}}==
{{wikipedia|mnw:}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnw|/u/}}
*{{audio|mnw|ဥ u mnw.ogg|Âm thanh}}
==={{ĐM|letter}}===
{{mnw-letter}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 5 trong bảng chữ cái tiếng Môn.}}
#:{{ux|mnw|[[w:mnw:ဥရောပ|'''ဥ'''ရောပ]]|[[châu Âu]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{list helper 2|title=Chữ Môn|list={{l-self|mnw|က}}, {{l-self|mnw|ခ}}, {{l-self|mnw|ဂ}}, {{l-self|mnw|ဃ}}, {{l-self|mnw|ၚ}}, {{l-self|mnw|စ}}, {{l-self|mnw|ဆ}}, {{l-self|mnw|ဇ}}, {{l-self|mnw|ၛ}}, {{l-self|mnw|ည}}, {{l-self|mnw|ဋ}}, {{l-self|mnw|ဌ}}, {{l-self|mnw|ဍ}}, {{l-self|mnw|ဎ}}, {{l-self|mnw|ဏ}}, {{l-self|mnw|တ}}, {{l-self|mnw|ထ}}, {{l-self|mnw|ဒ}}, {{l-self|mnw|ဓ}}, {{l-self|mnw|န}}, {{l-self|mnw|ပ}}, {{l-self|mnw|ဖ}}, {{l-self|mnw|ဗ}}, {{l-self|mnw|ဘ}}, {{l-self|mnw|မ}}, {{l-self|mnw|ယ}}, {{l-self|mnw|ရ}}, {{l-self|mnw|လ}}, {{l-self|mnw|ဝ}}, {{l-self|mnw|သ}}, {{l-self|mnw|ဟ}}, {{l-self|mnw|ဠ}}, {{l-self|mnw|ၜ}}, {{l-self|mnw|အ}}, {{l-self|mnw|ၝ}}, {{l-self|mnw|ဣ}}, {{l-self|mnw|ဣဳ}}, {{l-self|mnw|ဥ}}, {{l-self|mnw|ဥု}}, {{l-self|mnw|ဨ}}, {{l-self|mnw|ဩ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Cite book|author=Harry Leonard Shorto|year=1962|title=[http://sealang.net/mon/ A Dictionary of Modern Spoken Mon]|location=London|publisher=Oxford University Press}}
=={{langname|blk}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{l|blk|အု}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|blk|Ký hiệu|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Pa'O.
#:{{ux|blk|'''ဥ'''ပဒေႏ|tr='''u'''padḗ|[[luật]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=blk|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pa'O|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ၮ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|blk|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/4215/EZR.1.PBCL|entry=ဧဇရ 1|work=Pao Bible Common Language|year=2025}}
=={{langname|pll}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pll|[u]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|pll|Ký hiệu|tr=u}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Palaung Shwe.}}
#:{{quote|pll|အီဒံင်ဒေရေဲန်ပဲန်တိုအီးမှိူမ်ကဲနီန်၊ ပဲကဲဒီန် ပဲစီတိူရ်ႈလိူည်ဒါ ကတာည်းကာည်း ကာင်ဟာဝ် ဘယ်ပွံတ်ဒေ လာမ်းဘည်မိုႈ'''ဥ'''တုရာဆီ ဆေဘာည်းပဲစီအာဝ်ဘယ် ကကာႈဒေနံပ် ဘည်မိုႈဘည်ပဲန်ဒေဲႈ ကဇေန်နီန်။|Hỡi kẻ giả-hình! các ngươi biết phân-biệt khí-sắc của trời đất; vậy sao không biết phân-biệt thời nầy? ([[s:Lu-ca/12#12:56|Lu-ca 12:56]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Palaung Shwe|list={{l-self|pll|က}}, {{l-self|pll|ခ}}, {{l-self|pll|ချှ}}, {{l-self|pll|ဂ}}, {{l-self|pll|င}}, {{l-self|pll|စ}}, {{l-self|pll|ဆ}}, {{l-self|pll|ဆျှ}}, {{l-self|pll|ဇ}}, {{l-self|pll|ဈ}}, {{l-self|pll|ည}}, {{l-self|pll|တ}}, {{l-self|pll|ထ}}, {{l-self|pll|ဒ}}, {{l-self|pll|န}}, {{l-self|pll|ပ}}, {{l-self|pll|ဖ}}, {{l-self|pll|ဘ}}, {{l-self|pll|မ}}, {{l-self|pll|ယ}}, {{l-self|pll|ရ}}, {{l-self|pll|လ}}, {{l-self|pll|ဝ}}, {{l-self|pll|ႎ}}, {{l-self|pll|ႎှ}}, {{l-self|pll|ဟ}}, {{l-self|pll|အ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|pll|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4168/LUK.12.STPV-RV|entry=Luke 12|work=Shwe Palaung|year=2024}}
=={{langname|pi}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{pi-alt|Latn=u}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pi|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 10 viết bằng chữ Miến tiếng Pali.}}
#:{{ux|pi|'''ဥ'''တု|[[mùa]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pi|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pali|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|sa}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{sa-alt|Deva=उ}}
==={{ĐM|pron}}===
{{san-IPA|उ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sa|Chữ cái}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 4 viết bằng chữ Miến tiếng Phạn.}}
#:{{quote|sa|ယေ စ မၖတျုဘယာဒ် ယာဝဇ္ဇီဝနံ ဒါသတွသျ နိဃ္နာ အာသန် တာန် '''ဥ'''ဒ္ဓါရယေတ်၊|lại cho giải-thoát mọi người vì sợ sự chết, bị cầm trong vòng tôi-mọi trọn đời. ([[s:Hê-bơ-rơ/2#2:15|Hê-bơ-rơ 2:15]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=sa|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Phạn|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sa|author=Sanskrit Bible|entryurl=https://www.bible.com/bible/2158/HEB.2.SANBU|entry=ဣဗြိဏး 2|work=သတျဝေဒး၊|year=2023}}
=={{langname|rki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rki|[wə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rki|Chữ cái|tr=u}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 4 trong bảng chữ Miến tiếng Rakhine.}}
#:{{quote|rki|ကိုယ်တော်သည် ယုဒပညတ်တရားနှင့် စည်းမျဉ်း'''ဥ'''ပဒေများကို ပယ်ဖျက်တော်မူသဖြင့် လူမျိုးနှစ်မျိုးကို မိမိ၌ အသစ်သော လူမျိုးတစ်မျိုးကို ဖြစ်စီတော်မူ၏။ ဤနည်း အားဖြင့် ရန်ကို ငြိမ်းစီတော်မူ၏။|tr=kuiytausany yu.da.pa.nyatta.ra:hnang. cany:myany:'''u.'''pa.de-mya:kui paihpyaktaumusa.hprang. lu-myui:hnacmyui:kui mi.mi.hnai. a.sacsau: lu-myui:tacmyui:kui hpraccitaumue inany: a:hprang. rankui ngrim:citaumue|là sự thù-nghịch đã phân-rẽ ra, bởi vì Ngài đã đem thân mình mà trừ-bỏ luật-pháp của các điều-răn chép thành điều-lệ. Như vậy, khi làm cho hòa nhau, Ngài muốn lấy cả hai lập nên một người mới trong Ngài, ([[s:Ê-phê-sô/2#2:15|Ê-phê-sô 2:15]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Rakhine|list={{l-self|rki|က}}, {{l-self|rki|ကျ}}, {{l-self|rki|ခ}}, {{l-self|rki|ချ}}, {{l-self|rki|ဂ}}, {{l-self|rki|ဂျ}}, {{l-self|rki|င}}, {{l-self|rki|စ}}, {{l-self|rki|ဆ}}, {{l-self|rki|ဇ}}, {{l-self|rki|ဉ}}/{{l-self|rki|ည}}, {{l-self|rki|တ}}, {{l-self|rki|ထ}}, {{l-self|rki|ဒ}}, {{l-self|rki|န}}, {{l-self|rki|ပ}}, {{l-self|rki|ဖ}}, {{l-self|rki|ဗ}}, {{l-self|rki|မ}}, {{l-self|rki|ယ}}, {{l-self|rki|ယှ}}, {{l-self|rki|ယျ}}, {{l-self|rki|ရ}}, {{l-self|rki|ရှ}}, {{l-self|rki|လ}}, {{l-self|rki|လှ}}, {{l-self|rki|ဝ}}, {{l-self|rki|သ}}, {{l-self|rki|ဟ}}, {{l-self|rki|အ}}, {{l-self|rki|ဣ}}, {{l-self|rki|ဤ}}, {{l-self|rki|ဥ}}, {{l-self|rki|ဦ}}, {{l-self|rki|ဧ}}, {{l-self|rki|ဩ}}, {{l-self|rki|ဪ}}, {{l-self|rki|အာ}}, {{l-self|rki|အါ}}, {{l-self|rki|အိ}}, {{l-self|rki|အီ}}, {{l-self|rki|အု}}, {{l-self|rki|အူ}}, {{l-self|rki|အေ}}, {{l-self|rki|အဲ}}, {{l-self|rki|အော}}, {{l-self|rki|အေါ}}, {{l-self|rki|အ်ာ}}, {{l-self|rki|အ်ျ}}, {{l-self|rki|အဲ့}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rki|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3790/EPH.2.NTRKB25|entry=ဧဖက် 2|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ရခိုင်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|rhg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Hanifi
| [[𐴟#Tiếng_Rohingya|𐴟]]
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rhg|/u/|/ʊ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rhg|Chữ cái|tr=u}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Rohingya.
#:{{ux|rhg|'''ဥ'''ကိလ်|tr='''u'''kil|[[luật sư]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rhg|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Rohingya|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Michael Schneider|entryurl=https://www.webonary.org/rohingyadictionary/browse/browse-vernacular/?letter=U&key=rhg-Latn|entry=U|work=Rohingya - English Dictionary|year=2025|publisher=SIL International}}
=={{langname|stu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|stu|[u]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|stu|Chữ cái|tr=u}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Samtao.}}
#:{{quote|stu|မန်းခါးလားလပေါ် ဖကျောင်းယေရှုဟက် ခွမ်ဟေ့းကေနယ် '''ဥာ'''ဏ်ပညာဟွင်အန်းဟက် လားကာတိကေဟက် ကွမ်း။|Ai nấy nghe, đều lạ-khen về sự khôn-ngoan và lời đối-đáp của Ngài. ([[s:Lu-ca/2#2:47|Lu-ca 2:47]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|stu|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/bible/4305/LUK.2.STU|entry=ကျောင်းလုကာ 2|work=သမ္မာပိဋကတ်တော် လွယ်|year=2026}}
=={{langname|tco}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tco|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tco|Chữ cái|tr=u}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 4 viết bằng chữ Miến tiếng Taungyo.}}
#:{{quote|tco|အဲခီဟ ဖိနေ့ညစ်နေခင်းဖြစ်ရယ်။ ယုဒတို့ဟ '''ဥ'''ပုသ်နေ့တွက်ကြိုတံပြင်ဆင်နေကေ့ရယ်။|tr=ai:hkiha. hpi.ne.nyacnehkang:hpracrai yu.da.tui.ha. '''u.'''pusne.twakkruitampranghcangneke.rai|Bấy giờ là ngày sắm-sửa, nghĩa là hôm trước ngày Sa-bát; khi đã chiều tối, ([[s:Mác/15#15:42|Mác 15:42]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tco|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Taungyo|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tco|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4173/MRK.15.TTPV-RV|entry=Mark 15|work=Taungyo|year=2024}}
=={{langname|tvn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tvn|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tvn|Chữ cái|tr=u}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 4 viết bằng chữ Miến tiếng Tavoy.}}
#:{{ux|tvn|နို့လေရဲ့ ပြစ်ကြွေးစာရင်းန၊ အယ်ပြစ်စာရင်းနဆိုင်ဟှူ '''ဥ'''ပဒေစည်းမျဉ်းလေ ဂူလောင်းဟှို လတ်ဝါးကပ်တိုင်မာ ရိုက်ရှင်းအားဖြင့် ပယ်ဖျစ်တော်မူလေဟှယ်။|Ngài đã xóa tờ-khế lập nghịch cùng chúng ta, các điều-khoản trái với chúng ta nữa, cùng phá-hủy tờ-khế đó mà đóng đinh trên cây thập-tự; ([[s:Cô-lô-se/2#2:14|Cô-lô-se 2:14]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tvn|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Tavoy|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tvn|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3791/COL.2.NTDWB24|entry=ကောလောသဲ 2|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ထားဝယ်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|kyu}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kayah Li
| {{l|kyu|ꤢꤨ}}
|-
! Latinh
| {{l|kyu|U}} {{l|kyu|u}}
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kyu|/u/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kyu|Chữ cái|tr=u}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ 2 viết bằng chữ Miến tiếng Tây Kayah.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kyu|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Tây Kayah|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|ဉ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tjl|/u/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu|tr=u}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/u/}}''' trong tiếng Thái Lai.}}
#:{{quote|tjl|ဝမ်းဟောန့်လ ပေးဝမ်းသောကြာဆီ တောင်းဝမ်း'''ဥ'''ပုတောင်းကော့် ကောင့်(ဝ်)ဟင်းဝိုက်။|tr=wam:haun.la. pe:wam:sau:krahci taung:wam:'''u.'''pu.taung:kau. kaung.(w)hang:wuik|Bấy giờ là ngày sắm-sửa, và ngày Sa-bát gần tới. ([[s:Lu-ca/23#23:54|Lu-ca 23:54]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ Miến tiếng Thái Lai|list={{l-self|tjl|က}}, {{l-self|tjl|ခ}}, {{l-self|tjl|ꧩ}}, {{l-self|tjl|ꧪ}}, {{l-self|tjl|င}}, {{l-self|tjl|ၸ}}, {{l-self|tjl|ꩬ}}, {{l-self|tjl|ꧫ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}, {{l-self|tjl|ꩦ}}, {{l-self|tjl|ꩧ}}, {{l-self|tjl|ꧭ}}, {{l-self|tjl|ꧮ}}, {{l-self|tjl|ꧯ}}, {{l-self|tjl|တ}}, {{l-self|tjl|ထ}}, {{l-self|tjl|ꧻ}}, {{l-self|tjl|ꧼ}}, {{l-self|tjl|ꩫ}}, {{l-self|tjl|ပ}}, {{l-self|tjl|ဖ}}, {{l-self|tjl|ꧽ}}, {{l-self|tjl|ꧾ}}, {{l-self|tjl|ꧨ}}, {{l-self|tjl|မ}}, {{l-self|tjl|ယ}}, {{l-self|tjl|ꩺ}}, {{l-self|tjl|ꧺ}}, {{l-self|tjl|လ}}, {{l-self|tjl|ဝ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ၯ}}, {{l-self|tjl|ဢ}}, {{l-self|tjl|ကျ }}, {{l-self|tjl|ၵျ }}, {{l-self|tjl|ကႂ}}, {{l-self|tjl|ၵႂ}}, {{l-self|tjl|တြ}}, {{l-self|tjl|ပြ}}, {{l-self|tjl|ၽြ}}, {{l-self|tjl|ၽျ}}, {{l-self|tjl|မျ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tjl|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4174/LUK.23.TTPV-RV|entry=Luke 23|work=TaiLaing|year=2024}}
[[Thể loại:Khối ký tự Myanmar|25]]
ov12qe3wuxe762f4hend8ygn6dlii0l
Thể loại:Ký hiệu tiếng Nicobar Trung
14
395018
2513365
2348941
2026-08-12T06:27:55Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Nicobar Trung]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Nicobar Trung]] (đã tắt đổi hướng)
2348941
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Nicobar Nam
14
395025
2513364
2348952
2026-08-12T06:26:52Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Nicobar Nam]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Nicobar Nam]] (đã tắt đổi hướng)
2348952
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Nicobar Car
14
395028
2513363
2348955
2026-08-12T06:26:32Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Nicobar Car]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Nicobar Car]] (đã tắt đổi hướng)
2348955
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
အ
0
397107
2513399
2353151
2026-08-12T06:52:59Z
TheHighFighter2
42988
2513399
wikitext
text/x-wiki
{{also|ဢ|ဥ|ဦး|အို|အူ|အော့|အေး|အား|အ-}}
{{minitoc}}
{{-Mymr-}}
{{character info|image=Burmese-alphabets-အအ.svg}}
==={{ĐM|desction}}===
{{head|mul|Chữ cái|a}}
#Nguyên âm '''a''' độc lập trong bảng chữ Miến.
=={{langname|ahk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ahk|[a]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ahk|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 28 trong bảng chữ Miến tiếng Akha.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Akha|list={{l-self|ahk|က}}, {{l-self|ahk|ကျ}}, {{l-self|ahk|ကှ}}, {{l-self|ahk|ခ}}, {{l-self|ahk|ချ}}, {{l-self|ahk|ခှ}}, {{l-self|ahk|ဃ}}, {{l-self|ahk|င}}, {{l-self|ahk|စ}}, {{l-self|ahk|ဆ}}, {{l-self|ahk|ဆျ}}, {{l-self|ahk|ဇ}}, {{l-self|ahk|ည}}, {{l-self|ahk|တ}}, {{l-self|ahk|ထ}}, {{l-self|ahk|ဒ}}/{{l-self|ahk|ဓ}}, {{l-self|ahk|န}}, {{l-self|ahk|ပ}}, {{l-self|ahk|ပျ}}, {{l-self|ahk|ဖ}}, {{l-self|ahk|ဖျ}}, {{l-self|ahk|ဘ}}/{{l-self|ahk|ဗ}}, {{l-self|ahk|ဘျ}}/{{l-self|ahk|ဗျ}}, {{l-self|ahk|မ}}, {{l-self|ahk|မျ}}, {{l-self|ahk|လ}}, {{l-self|ahk|ယ}}, {{l-self|ahk|အ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=International Christian Hani Akha Network|entryurl=https://www.webonary.org/akha/browse/browse-vernacular/|entry=a|work=Akha - English - Thai Dictionary|year=2026|publisher=SIL Global}}
=={{langname|ckh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckh|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckh|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Chak.
#:{{quote|ckh|လေးစားနက်ပိုဟေကား သော်ဖိလို၊ ငါရက်ကလောကယာ ဘုရားရှင် လုပ်တက်ဟေကား '''အ'''မူ'''အ'''ရာရက်'''အ'''င်|Hỡi Thê-ô-phi-lơ quí-nhơn, vì có nhiều kẻ dốc lòng chép sử về những sự đã làm nên trong chúng ta, ([[s:Lu-ca/1#1:1|Lu-ca 1:1]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ckh|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/en-GB/bible/4156/LUK.1.TTPV-RV|entry=Luke 1|work=Thet|year=2024}}
=={{langname|csh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csh|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csh|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Chin Asho.
#:{{ux|csh|'''အ'''ကြိုယာ ဒေါန်|tr='''A'''kraiya dawn|[[s:Khải huyền|Khải huyền]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csh|author=The Seed Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4336/REV.1.CSH|entry=Akraiya dawn 1|work=Khyang NT|year=2025}}
=={{langname|cey}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cey|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cey|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Chin Ekai.
#:{{quote|cey|ပေါင်ပြီးစလော့ ကိုယ်တော်ယေရှုဟော့ ယော်ဒန်ပါန်လိုင် '''အာ'''ဟော့ ပြန်လူးခွာ '''အ'''လင်းသဟော့ ဝိညာဉ်တော် '''အ'''လူးကြောင်း'''အို''' ဂိညာဉ်တော် ဟော့ '''အ'''ဦးဆောင်လော့တဲ့ ကိုယ်တော်လော့ ချောင်ငဲ့'''အ'''မောင်း ငှာ နောက်ဒုံး'''အာ''' ကန္တာရ ဒိုက်'''အာ'''ဘိုက်အလော့တဲ့ '''အ'''စိ'''အီ'''။|tr=paungpri:ca.lau. kuiytauyehru.hau. yaudanpanluing '''a'''hau. pranlu:hkwa '''a.'''lang:sa.hau. wi.nyanytau '''a.'''lu:kraung:'''ui''' gi.nyanytau hau. '''a'''.u:hcaunglau.tai. kuiytaulau. hkyaungngai.a.maung: hnga naukdum:a kantara. duikabhuik-a.lau.tai. '''a.'''ci.'''i'''|Đức Chúa Jêsus đầy-dẫy Đức Thánh-Linh, ở bờ sông Giô-đanh về, thì được Đức Thánh-Linh đưa đến trong đồng vắng, ([[s:Lu-ca/4#4:1|Lu-ca 4:1]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cey|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4155/LUK.4.CTPV-RV|entry=Luke 4|work=Chin-Ekai|year=2024}}
=={{langname|cnh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cnh|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cnh|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Chin Hakha.
#:{{ux|cnh|'''အ'''မော့စ်|tr='''A'''mos|[[s:A-mốt|A-mốt]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cnh|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/327/AMO.1.HCL06|entry=AMOS 1|work=Lai (Hakha) Common Language Bible|year=2006}}
=={{langname|csj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|csj|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|csj|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Chin Songlai.
#:{{quote|csj|နှိုပ်ဟှတ်နှိုပ်ပါလ် ကိုယ်တော်ယေရှု ဂင်္နေသရက်'''အို'''င်ကာဝေါလ် '''အ'''တုလ်ငယ်ဟိုဝေါလ် ခေါင်လှီ့နားဖုလော်ရှင်နှုတ်ကပတ်တော် ငေဟိုင်ရိုး '''အ'''င်(မ်)ကာဝေါလ် '''အာ'''မ်စု'''အ'''ယ်လူး။|Khi Đức Chúa Jêsus ở trên bờ hồ Ghê-nê-xa-rết, đoàn dân đông chen-lấn nhau xung-quanh Ngài đặng nghe đạo Đức Chúa Trời. ([[s:Lu-ca/5#5:1|Lu-ca 5:1]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|csj|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4158/LUK.5.CTPV-RV|entry=Luke 5|work=Chin-Songlai|year=2024}}
=={{langname|dnu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnu|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnu|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Danau.
#:{{ux|my|[[အထောဉ််#Tiếng_Danau|'''အ'''ထောဉ််]]|tr='''a'''htawin|[[một]] [[nghìn]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnu|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4160/LUK.5.DTPV-RV|entry=Luke 5|work=Dannau|year=2024}}
=={{langname|dnv}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnv|[a]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dnv|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 33 trong bảng chữ Miến tiếng Danu.}}
#:{{ux|dnv|သချင်း'''အော်'''|tr=sa.hkyang:'''au'''|[[hát]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnv|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Danu|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnv|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3789/COL.2.NTDNB24|entry=ကောလောသဲ 2|work=The New Testament in Danu|year=2024}}
=={{langname|int}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|int|[a]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|int|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 33 trong bảng chữ Miến tiếng Intha.}}
#:{{quote|int|'''အဲ'''ကျမ်းစာဟ ဘုရားရှင်ရဲ့ဆားတော် ယေရှုခရစ်တော်'''အ'''ကြောင်းမင်္ဂလာစတင်းဖြစ်ပါဟယ်။|tr='''ai:'''kyam:caha. bhu.ra:hrang-rai.hca:tau yehru.hka.ractau'''a.'''kraung:mangga.laca.tang:hpracpahai|Đầu Tin-lành của Đức Chúa Jêsus - Christ, là Con Đức Chúa Trời. ([[s:Mác/1#1:1|Mác 1:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=int|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Intha|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|int|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4431/MRK.1.INT|entry=Mark 1|work=Intha NT|year=2024}}
=={{langname|kac}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kac|[ʔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kac|Chữ cái|tr='}}
#{{n-g|[[phụ âm|Phụ âm]] thứ 25 viết bằng chữ Miến tiếng Kachin.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kac|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Kachin|ဗ|ပ|ဖ|မ|ဝ|ဒ|တ|ထ|န|ည|စ|ၡ|ရ|လ|ယ|ဇ|သ|ဆ|ဈ|ဂ|က|ခ|င|ဟ|အ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=O. Hanson|year=1954|title=Dictionary of the Kachin Language|location=Rangoon|publisher=Baptist Board of Publications|page=1|pageurl=https://archive.org/details/dli.pahar.3005/page/1}}
=={{langname|zkd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkd|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkd|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Kadu.
#:{{quote|zkd|ဥပုသ်မာန်းရာတ်ရ'''အာ'''မှါခ့်ခါ ကိုယ်တော်ယေရှုယောက် တပယ့်တာတ်ကား '''အ'''န်ကလာန်တေဒေ ဖြတ်သောလာန်ပဲမှါခ့်ခါ တပယ့်တော်တာတ်ကား '''အ'''န်သတူတေဒေကွန်ဘန်း လာပ်ခေါက်တေဒေ သဟူးတေယောက် ဆဘွတ်ပန်း သတူတေဒေ ယုတ်ကြီးမှာ။|Nhằm ngày Sa-bát, Đức Chúa Jêsus đi qua giữa đồng lúa mì, môn-đồ bứt bông lúa, lấy tay vò đi và ăn. ([[s:Lu-ca/6#6:1|Lu-ca 6:1]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkd|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4177/LUK.6.KTPV-RV|entry=Luke 6|work=Kadu|year=2024}}
=={{langname|zkn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zkn|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkn|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Kanan.
#:{{quote|zkn|'''အ'''င်းမာ့မြို့ဝါး ရောမတပ်မှူးaဟော်ဝါကာ့ တ'''အား''' '''အား'''ကိုးလောထော်ကာကာ့ '''အ'''စေခံဟော်ဝါကော ကနာဟာကဲ့'''အ'''ယ် ရှီးဟပ်ကယ်'''အ'''ယ် လင်းမာ့။|Vả, một thầy đội kia có đứa đầy-tớ rất thiết-nghĩa đau gần chết, ([[s:Lu-ca/7#7:2|Lu-ca 7:2]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|zkn|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4178/LUK.7.KTPV-RV|entry=Luke 7|work=Kanan|year=2024}}
=={{langname|bwe}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bwe|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bwe|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ nhất viết bằng chữ Miến tiếng Karen Bwe.}}
#:{{ux|bwe|'''အာ'''လှော|[[ngực]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bwe|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Karen Bwe|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|ဉ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=S. Starostin|year=2003|work=Sino-Tibetan family: Karen group (10 lists)|publisher=StarLing database|url=https://starlingdb.org/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\stb\krn&first=0}}
=={{langname|kvq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvq|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvq|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Karen Geba.}}
#:{{ux|kvq|'''အ့'''ဖ့းစူး|tr='''E'''phè̆sus|[[s:Ê-phê-sô|Ê-phê-sô]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kvq|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Karen Geba|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kvq|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/4217/EPH.1.GBA|entry=အ့ဖ့းစူး 1|work=Geba Non-Roman New Testament|year=2021}}
*{{Chú thích web|kvq|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/3586/EPH.1.GRNT21|entry=Ephè̆sus 1|work=Geba Roman New Testament|year=2024}}
=={{langname|ghk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ghk|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ghk|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Karen Geko.
#:{{quote|ghk|ဘုန်ဒေါ်ဖာရီရှဲဒေါ်ပရာဒါမောရှေ '''အ'''လိုင်ဆောင်းဆူးတဟယ်နူပရာယိုးတပရာနူ '''အော်'''ဘလုံပရာ မာတာခေါဝယ်ဖေါ့ လေဘလုံဇိန်ဘလုံ ဇွတ်ဇာ့ကံ့ဒေါ်'''အ'''ယ်ဘလုံ'''အိုး''' ဘလုံ'''အိုး'''ဘလုန်မွန်းပယ်" နသု့ဒေါ်လာ့တာကမာဒုန်းဘွေ'''အ'''လူးခူနူလော်။|tr=bhundauhparihrai:daupa.radamau:hre '''a.'''luinghcaung:hcu:ta.hainupa.rayui:ta.pa.ranu '''au'''bha.lumpa.ra matahkau:waihpau. lebha.lumjinbha.lum jwatja.kam.dau'''a.'''ybha.lum'''ui:''' bha.lum'''ui:'''bha.lunmwan:pai" na.su.daula.taka.madun:bhwe'''a.'''lu:hkunulau|Các người Pha-ri-si và các thầy thông-giáo lằm-bằm mà nói rằng: Người nầy tiếp những kẻ tội-lỗi, và cùng ăn với họ! ([[s:Lu-ca/15#15:2|Lu-ca 15:2]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ghk|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4161/LUK.15.KTPV-RV|entry=Luke 15|work=Karen, Geko|year=2024}}
=={{langname|jkm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jkm|[ʔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jkm|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 24 trong bảng chữ Miến tiếng Karen Mobwa.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jkm|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Karen Mobwa|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ၡ|ည|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|jkm|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4162/LUK.1.KTPV-RV|entry=Luke 1|work=Karen, Mobwa|year=2024}}
=={{langname|jkp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jkp|[ʔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jkp|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 24 trong bảng chữ Miến tiếng Karen Paku.}}
#:{{quote|jkp|'''အ'''ဝဲစံးဆၢဝဲ, ‘ဘၠီၣ်တဂၤလၢ်လၢ်လိ '''အ'''ဆ့ကၤ'''အိၣ်'''ခံဘ့ၣ်နဲၢ်, ကဘၣ်ဟ့ဝဲတဘ့ၣ်လိ ဘၠီၣ်လိ '''အ'''တၢ်တ'''အိၣ်'''နီတဘ့ၣ်, ဘျီးဘၠီၣ်တဂၤလၢ်လၢ်လိ '''အအိၣ်'''လါ တၢ်'''အီၣ်'''နဲၢ်, ကဘၣ်နီၤလီၤဝဲလိ.|Người đáp rằng: Ai có hai áo, hãy lấy một cái cho người không có; và ai có đồ-ăn cũng nên làm như vậy. ([[s:Lu-ca/3#3:11|Lu-ca 3:11]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jkp|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Karen Paku|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ၡ|ည|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဧ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|jkp|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4163/LUK.3.KTPV-RV|entry=Luke 3|work=Karen, Paku|year=2024}}
=={{langname|ksw}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ksw|[ʔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ksw|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 24 trong bảng chữ Miến tiếng Karen S'gaw.}}
#:{{ux|ksw|'''အ'''သး'''အိ'''|[[phổi]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ksw|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Karen S'gaw|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ၡ|ည|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဧ}}
==={{ĐM|pronoun}}===
{{head|ksw|Đại từ}}
#{{n-g|Tiền tố động từ chỉ ngôi thứ ba:}} anh ta, bà ấy, [[nó]], [[họ]]
#{{n-g|Tiền tố danh từ chỉ ngôi thứ ba sở hữu cách}}
===={{ĐM|rel}}====
*{{l|ksw|အဝဲ}}
*{{l|ksw|အဝဲဒၣ်}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Jonathan Wade|page=1321|pageurl=https://books.google.com/books?id=1hwYAAAAYAAJ&pg=PA1321|title=A dictionary of the Sgau Karen language|year=1896|location=Rangoon|publisher=American Baptist Mission Press}}
=={{langname|pdu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pdu|/a/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|pdu|Ký hiệu|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Kayan.
#:{{ux|pdu|'''အ'''န်|tr='''a'''n|[[ăn]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Kayan Literacy and Culture Committee|entryurl=https://www.webonary.org/kayan/browse/browse-kayan/?key=pdu-x-orth&letter=A&lang=en|entry=A|work=Kayan - English - Myanmar Dictionary|year=2017|publisher=SIL International}}
=={{langname|kvt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvt|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvt|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Lahta.
#:{{quote|kvt|ထွို့မဲ့ကိုယ်တော်'''အွ'''ယ့် မိန့်ဆက်တာ တပည့်ဖုန်း'''အွ'''ယ့် '''အ'''လိုင်ကု သဌေ'''အ'''ပလားဒီ့ ခန့်ပလူး'''အ'''ပလားပျန့်နောင်မန်နေဂျာ ဖီကကျေရင်ဖီ '''အာ'''တမိုးဖုန်းတာ။ ဒေါင့်မာလဲ့ '''အာ'''သိကေ့ မန်နေဂျာ'''အွ'''ယ့်ပလား '''အ'''န်လိမ်း'''အ'''ကွမ့်ဖုန်း။|tr=htwui.mai.kuiytau'''wa.'''y. min.hcakta ta.pany.hpun:'''wa.'''y. '''a.'''luingku. sa.hte'''a.'''pa.la:di. hkan.pa.lu:'''a.'''pa.la:pyan.naungmannegya hpika.kyeranghpi '''a'''ta.mui:hpun:ta daung.malai. '''a'''si.ke. mannegya'''wa.'''y.pa.la: '''a.'''nlim:'''a.'''kwam.hpun:|Đức Chúa Jêsus lại phán cùng môn-đồ rằng: Người giàu kia có một quản-gia, bị cáo với chủ rằng người tiêu phá của chủ. ([[s:Lu-ca/16#16:1|Lu-ca 16:1]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kvt|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4165/LUK.16.LTPV-RV|entry=Luke 16|work=Lahta|year=2024}}
=={{langname|lmk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lmk|/a/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|lmk|Ký hiệu|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Lamkang.
#:{{ux|lmk|'''အ'''ဘရာဟမ်|tr='''A'''braham|[[w:Abraham|Abraham]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lmk|author=Bible Society of India|entryurl=https://www.bible.com/bible/1024/MAT.1.LAMKBSI|entry=MATHI 1|work=REN PAURIINA (BSI)|year=2002}}
=={{langname|lsi}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lsi|[a]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lsi|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 trong bảng chữ Miến tiếng Lashi.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lsi|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Lashi|ဗ|ပ|ဖ|မ|ဝ|ဒ|တ|ထ|န|ည|စ|ၡ|ရ|လ|ယ|ဇ|သ|ဆ|ဈ|ဂ|က|ခ|င|ဟ|အ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite-book|en|author=Hkaw Luk|title=[https://web.archive.org/web/20180612184825/https://inter.payap.ac.th/wp-content/uploads/linguistics_students/Luk_Hkaw_Thesis2017.pdf A grammatical sketch of Lacid]|location=Chiang Mai|publisher=Payap University (master thesis)|year=2017}}
=={{langname|kxf}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| {{l|kxf|A}} {{l|kxf|a}}
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kxf|[a]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kxf|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ nhất viết bằng chữ Miến tiếng Manumanaw.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kxf|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Manumanaw|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|ဉ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
=={{langname|rmz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmz|[a]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmz|Chữ cái|tr=a}}
#Nguyên âm thứ nhất trong bảng chữ cái Miến tiếng Marma.
#:{{quote|rmz|ယင်း'''အ'''တွက်န ငါ ပေါလုစာ နင်ရို့ ယုဒမဟုတ်သူရို့'''အ'''တွက် ထာဝရဘုရားဘားမာ ဆုတောင်းနီရေ။ ငါစာ ခရစ်တော်ယေရှု၏ '''အ'''ကြောင်းန ထောင်'''အ'''ကျ ခံရနီရေ။|tr=yang:'''a.'''twakna. nga pau:lu.ca nang-rui. yu.da.ma.hutsurui.'''a.'''twak htawa.ra.bhu.ra:bha:ma hcu.taung:nire ngaca hka.ractauyehru.e '''a.'''kraung:na. htaung'''a.'''kya. hkam-ra.nire|Ấy bởi đều đó, mà tôi, Phao-lô, vì anh em là người ngoại mà làm kẻ tù của Đức Chúa Jêsus-Christ... ([[s:Ê-phê-sô/3#3:1|Ê-phê-sô 3:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Marma|list={{l-self|rmz|က}}, {{l-self|rmz|ခ}}, {{l-self|rmz|ဂ}}, {{l-self|rmz|ဃ}}, {{l-self|rmz|င}}, {{l-self|rmz|စ}}, {{l-self|rmz|ဆ}}, {{l-self|rmz|ဇ}}, {{l-self|rmz|ဈ}}, {{l-self|rmz|ည}}, {{l-self|rmz|ဋ}}, {{l-self|rmz|ဌ}}, {{l-self|rmz|ဍ}}, {{l-self|rmz|ဎ}}, {{l-self|rmz|ဏ}}, {{l-self|rmz|တ}}, {{l-self|rmz|ထ}}, {{l-self|rmz|ဒ}}, {{l-self|rmz|ဓ}}, {{l-self|rmz|န}}, {{l-self|rmz|ပ}}, {{l-self|rmz|ဖ}}, {{l-self|rmz|ဗ}}, {{l-self|rmz|ဘ}}, {{l-self|rmz|မ}}, {{l-self|rmz|ယ}}, {{l-self|rmz|ရ}}, {{l-self|rmz|လ}}, {{l-self|rmz|ဝ}}, {{l-self|rmz|သ}}, {{l-self|rmz|ဟ}}, {{l-self|rmz|ဠ}}, {{l-self|rmz|အ}}, {{l-self|rmz|အာ}}, {{l-self|rmz|ဣ}}, {{l-self|rmz|ဤ}}, {{l-self|rmz|ဥ}}, {{l-self|rmz|ဦ}}, {{l-self|rmz|ဧ}}, {{l-self|rmz|အဲ}}, {{l-self|rmz|ဩ}}, {{l-self|rmz|ဪ}}, {{l-self|rmz|အံ}}, {{l-self|rmz|အား}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Heidi A. Davis|year=2014|title=[https://web.archive.org/web/20170808143953/http://arts-sciences.und.edu/summer-institute-of-linguistics/theses/_files/docs/2014-davis-heidi-a.pdf Consonants correspondences of Burmese, Rakhine and Marma with initial implications for historical relationships (MA thesis)]|publisher=University of North Dakota}}
*{{Chú thích web|rmz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3652/EPH.3.RMZ|entry=ဧဖက် 3|work=Marma|year=2023}}
=={{langname|my}}==
{{wp|my:}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{mya-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|my|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 33 trong bảng chữ Miến.
#{{n-g|Nguyên âm thứ nhất trong 12 nguyên âm truyền thống.}}
#:{{ux|my|[[အဘိဓာန်#Tiếng_Miến_Điện|'''အ'''ဘိဓာန်]]|[[từ điển]]|inline=1}}
===={{ĐM|derived}}====
{{col|my
|ရင်စေ့အင်္ကျီ
|ရင်ဖုံးအင်္ကျီ
}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=my|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|etym}} 1===
Từ {{inherited|my|sit-pro|*mV-ʔaʔ|t=câm}}; đồng nguyên với {{cognate|kac|ma-a|t=câm}} và {{cognate|och|-}} {{och-l|啞|câm}}.
===={{ĐM|v}}====
{{my-verb}}
#[[câm|Câm]].
#Chết [[lặng]]
#Trở nên vô dụng
#Trở thành kẻ ngốc.
#[[trì trệ|Trì trệ]], [[chậm chạp]].
#[[biến chất|Biến chất]].
#[[thiếu|Thiếu]] [[cân đối]].
===={{ĐM|adj}}====
{{head|my|Tính từ}}
#[[câm|Câm]].
#[[vô dụng|Vô dụng]].
====={{ĐM|derived}}=====
{{q|một số từ liên quan đến tiền tố {{mention|my|အ-}}}}
{{col|my
|အကအခုန်
|အကူအပံ့
|အကူးအပြောင်း
|အကူးအလူး
|အကူးအသန်း
|အကုန်အစင်
|အကပ်အသပ်
|အကျအန
|အကျဉ်းအကျပ်
|အကြော်အလှော်
|အကြံအစည်
|အကွဲအပြဲ
|အကွဲအရှ
|အကြည့်အရှု
|အကွင်းအခြည်
|အကြွင်းအကျန်
|အကွပ်အညှပ်
|အကျွန်ုပ်
|အခုတင်
|အခုန
|အခိုင်အခံ့
|အခိုင်အလုံ
|အချေအတင်
|အခင်းအကျင်း
|အချင်းအတ
|အချိန်အတွယ်
|အချုပ်အနှောင်
|အခွင့်အလမ်း
|အခွန်အတုတ်
|အစအန
|အစားအသောက်
|အစေ့အင
|အစည်းအရုံး
|အစောင့်အရှောက်
|အစွဲအလမ်း
|အစုတ်အပဲ့
|အစုတ်အပြဲ
|အစမ်းအသပ်
|အစုံအလင်
|အစွန်းအထင်း
|အဆီအပျား
|အဆီအအိမ့်
|အဆက်အသွယ်
|အဆောက်အဦ
|အဆောက်အအုံ
|အဆုံးအဖြတ်
|အဆွဲအငင်
|အညီအညွတ်
|အညှီအဟောက်
|အတို့အထောင်
|အတင်းအကျပ်
|အတိုးအလျော့
|အတုံးအရုံး
|အတွေ့အကြုံ
|အထောက်အထား
|အထင်အရှား
|အထွတ်အထိပ်
|အနေအထား
|အနုတ်အသိမ်း
|အနုပ်အဖွဲ
|အနှောင့်အယှက်
|အနှုန်းအစံ
|အပေါက်အလမ်း
|အပေါက်အလမ်းတည့်
|အပျော်အပြက်
|အပျက်အစီး
|အပုပ်အသိုး
|အပျောက်အရှ
|အပြင်အလျာ
|အပြည့်အနှက်
|အပြည့်အသိပ်
|အပြန်ပြန်အလှန်လှန်
|အပြန်အလှန်
|အပြင်းအထန်
|အပြောင်အပြက်
|အပြိုင်အဆိုင်
|အဖာအထေး
|အဖော်အလှော်
|အဖျက်အဆီး
|အဖွဲ့အနွဲ့
|အမေးအမြန်း
|အမွမ်းအမံ
|အမှာအထား
|အမှားမှားအယွင်းယွင်း
|အမှားအယွင်း
|အမွှေးအကြိုင်
|အမှုန်အမွှား
|အရူးအမူး
|အရာအထောင်
|အရိအရွဲ
|အရောရောအနှောနှော
|အရံအတား
|အရိုင်းအစိုင်း
|အရပ်အမောင်း
|အရိပ်အခြည်
|အရှိန်အစော်
|အရှုပ်အယှက်
|အရှုပ်အရှင်း
|အလေအလွင့်
|အလေ့အထ
|အလိုက်အထိုက်
|အလောင်းအလျာ
|အလုပ်အကိုင်
|အလုပ်အကျွေး
|အလုပ်အကျွေးပြု
|အလွဲလွဲအချော်ချော်
|အလွဲလွဲအချွတ်ချွတ်
|အလျင်အမြန်
|အလွန်အကြူး
|အလွန်အကျွံ
|အလှေးအမွှား
|အဝင်အထွက်
|အဝင်အပါ
|အသာအယာ
|အဝအပြဲ
|အဝအလင်
|အသိအကျွမ်း
|အသီးသီး
|အသီးသီးအသကအသက
|အသီးအသီး
|အသေအလဲ
|အသေးအဖွဲ
|အသေးအမွှား
|အသိုက်အအုံ
|အသင့်အတင့်
|အဟန့်အတား
|ဆွံ့အ
|ကျီးအ
|ကျည်အ
|ရိုးအ
|လူရိုးလူအ
|တိုးချဲ့အဆောက်အအုံ
|လူအလူန
}}
==={{ĐM|etym}} 2===
{{bor+|my|pi|a-|t=không, un-, a-}}, từ {{derived|my|sa|अ-|t=cũng như}}.
===={{ĐM|part}}====
{{head|my|Trợ từ}}
#''Trợ từ được thêm vào trước các từ tiếng Pali và tiếng Phạn cũng như từ phái sinh bắt đầu bằng phụ âm để biểu thị [[phủ định]] (với từ bắt đầu bằng nguyên âm thì dùng trợ từ {{l|my|အန}})''
#{{label|my|archaic|rare}} ''Trợ từ tiền tố mang nghĩa phủ định''.
====={{ĐM|derived}}=====
{{col|my
|အကာလ
|အနပုလ္လိင်
|အကုသိုလ်
|အနိစ္စ
|အနိစ္စရောက်
|အနိစ္စလက္ခဏာ
|အပဓာနကြိယာ
|အမနာပ
|အမင်္ဂလာ
|အမြိုက်
|အဝေရာ
|အဝဂ်
|အဝိဇ္ဇာ
|အဃောသ
|အသင်္ချေ
|အဓမ္မ
|အတင်းအဓမ္မ
}}
====={{ĐM|desc}}=====
{{desc|mnw|အ|bor=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|url=http://www.sealang.net/burmese/dictionary.htm|work=SEAlang Library Burmese|entry=အ|year=1996}}
=={{langname|mnw}}==
{{wikipedia|mnw:}}
==={{ĐM|etym}}===
Mượn từ {{borrowed|mnw|my|အ}}.
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnw|/ʔaʔ/}}
*{{audio|mnw|Mnw-အ.oga|Âm thanh}}
==={{ĐM|letter}}===
{{mnw-letter}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 34 trong bảng chữ cái tiếng Môn.}}
#:{{ux|mnw|[[အဘိဓာန်#Tiếng_Môn|'''အ'''ဘိဓာန်]]|[[từ điển]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{list helper 2|title=Chữ Môn|list={{l-self|mnw|က}}, {{l-self|mnw|ခ}}, {{l-self|mnw|ဂ}}, {{l-self|mnw|ဃ}}, {{l-self|mnw|ၚ}}, {{l-self|mnw|စ}}, {{l-self|mnw|ဆ}}, {{l-self|mnw|ဇ}}, {{l-self|mnw|ၛ}}, {{l-self|mnw|ည}}, {{l-self|mnw|ဋ}}, {{l-self|mnw|ဌ}}, {{l-self|mnw|ဍ}}, {{l-self|mnw|ဎ}}, {{l-self|mnw|ဏ}}, {{l-self|mnw|တ}}, {{l-self|mnw|ထ}}, {{l-self|mnw|ဒ}}, {{l-self|mnw|ဓ}}, {{l-self|mnw|န}}, {{l-self|mnw|ပ}}, {{l-self|mnw|ဖ}}, {{l-self|mnw|ဗ}}, {{l-self|mnw|ဘ}}, {{l-self|mnw|မ}}, {{l-self|mnw|ယ}}, {{l-self|mnw|ရ}}, {{l-self|mnw|လ}}, {{l-self|mnw|ဝ}}, {{l-self|mnw|သ}}, {{l-self|mnw|ဟ}}, {{l-self|mnw|ဠ}}, {{l-self|mnw|ၜ}}, {{l-self|mnw|အ}}, {{l-self|mnw|ၝ}}, {{l-self|mnw|ဣ}}, {{l-self|mnw|ဣဳ}}, {{l-self|mnw|ဥ}}, {{l-self|mnw|ဥု}}, {{l-self|mnw|ဨ}}, {{l-self|mnw|ဩ}}}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{head|mnw|Danh từ riêng|tr=ʼa}}
# ''ʼA'', nguyên âm thứ nhất trong 12 nguyên âm tiếng Môn.
==={{ĐM|v}}===
{{mnw-verb|tr=ʼa}}
#Làm [[phụ tố]] riêng.
==={{ĐM|adj}}===
{{head|mnw|Tính từ|tr=ʼa}}
#[[câm|Câm]].
==={{ĐM|ref}}===
*{{Cite book|author=Harry Leonard Shorto|year=1962|title=[http://sealang.net/mon/ A Dictionary of Modern Spoken Mon]|location=London|publisher=Oxford University Press}}
=={{langname|omx}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|omx|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|omx|Chữ cái|tr=ʼa}}
#{{n-g|Chữ cái thể hiện âm {{IPAchar|/ʔ/}} trong tiếng Môn cổ.}}
#:{{ux|omx|[[အင်္ကာရ်#Tiếng_Môn_cổ|'''အ'''င်္ကာရ်]]|tr='''ʼa'''ṅkār|[[sao Hỏa]]|inline=1}}
=={{langname|mkh-mmn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mkh-mmn|/ʔ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mkh-mmn|Chữ cái|tr=ʼa}}
#{{n-g|Chữ cái thể hiện âm {{IPAchar|/ʔ/}} trong tiếng Môn trung đại.}}
#:{{ux|mkh-mmn|[[အင်္ဂါ#Tiếng_Môn_trung_đại|'''အ'''င်္ဂါ]]|tr='''ʼa'''ṅgā|[[sao Hỏa]]|inline=1}}
=={{langname|blk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|blk|[ʔa˥˦ˀ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|blk|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ cái thứ 33 trong bảng chữ Miến trong tiếng Pa'O.
#:{{ux|blk|'''အ'''င်္ဂါႏ|[[thứ Ba]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=blk|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pa'O|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ၮ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|blk|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/4215/EZR.1.PBCL|entry=ဧဇရ 1|work=Pao Bible Common Language|year=2025}}
=={{langname|pce}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pce|[ʔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pce|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 27 trong bảng chữ Miến tiếng Palaung Ruching.}}
#:{{ux|pce|'''အ'''င်|tr='''a'''ng|[[s:Châm ngôn|Châm ngôn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Palaung Ruching|list={{l-self|pce|က}}, {{l-self|pce|ခ}}, {{l-self|pce|ချှ}}, {{l-self|pce|ဂ}}, {{l-self|pce|င}}, {{l-self|pce|စ}}, {{l-self|pce|ဆ}}, {{l-self|pce|ဆျှ}}, {{l-self|pce|ဇ}}, {{l-self|pce|ဈ}}, {{l-self|pce|ည}}, {{l-self|pce|တ}}, {{l-self|pce|ထ}}, {{l-self|pce|ဒ}}, {{l-self|pce|န}}, {{l-self|pce|ပ}}, {{l-self|pce|ဖ}}, {{l-self|pce|ဘ}}, {{l-self|pce|မ}}, {{l-self|pce|ယ}}, {{l-self|pce|ရ}}, {{l-self|pce|လ}}, {{l-self|pce|ဝ}}, {{l-self|pce|ႎ}}, {{l-self|pce|ႎှ}}, {{l-self|pce|ဟ}}, {{l-self|pce|အ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|pce|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3654/PRO.1.PCE|entry=အင် 1|work=Palaung, Ruching Bible|year=2023}}
=={{langname|rbb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rbb|[ʔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rbb|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 27 trong bảng chữ Miến tiếng Palaung Rumai.}}
#:{{quote|rbb|ႎါည်းဒီး စံဝ်ယေဆု စီဟောကလာင်းပနံဝ်းဘိုး ပါ့်ရီမ်းတီုင်း'''အေဲ'''မ်းဂါလိလဲ။ တူ'''အီး'''ဒေဲႈတိူဝ်ႈဒေဲႈတညာဝ်းကဲမာ် ဟည်ဒေဲႈစာ်မ်းဂီုန်းယာဝ်း၊ ဂေါႇမိုႈဘာည်းဇေဲန်း '''အ'''န်းစံဝ် စီကတူႈလေဲပ်'''အံ'''က်ဒါး ခေဲင်းကလေဲႇဟိူဝ်း တီင်တီုင်း'''အေဲ'''မ်းဒီး။ တူ'''အီး'''ကဲ'''အီး'''ဒေဲႈတိူဝ်ႈဒေဲႈတညာဝ်း ကဲဒီးမာ် '''အံ'''က်ဂေါ်ည်း'''အူ'''န်းဒို့ ပါ့်ဂေါင်းရီမ်းပါင်းတီုင်း'''အေဲ'''မ်း။|Đức Chúa Jêsus lại khởi-sự giảng-dạy nơi bờ biển; có một đoàn dân đông lắm nhóm lại xung-quanh Ngài, Ngài bước lên trong một chiếc thuyền và ngồi đó, còn cả đoàn dân thì ở trên đất nơi mé biển. ([[s:Mác/4#4:1|Mác 4:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Palaung Rumai|list={{l-self|rbb|က}}, {{l-self|rbb|ခ}}, {{l-self|rbb|ချှ}}, {{l-self|rbb|ဂ}}, {{l-self|rbb|င}}, {{l-self|rbb|စ}}, {{l-self|rbb|ဆ}}, {{l-self|rbb|ဆျှ}}, {{l-self|rbb|ဇ}}, {{l-self|rbb|ဈ}}, {{l-self|rbb|ည}}, {{l-self|rbb|တ}}, {{l-self|rbb|ထ}}, {{l-self|rbb|ဒ}}, {{l-self|rbb|န}}, {{l-self|rbb|ပ}}, {{l-self|rbb|ဖ}}, {{l-self|rbb|ဘ}}, {{l-self|rbb|မ}}, {{l-self|rbb|ယ}}, {{l-self|rbb|ရ}}, {{l-self|rbb|လ}}, {{l-self|rbb|ဝ}}, {{l-self|rbb|ႎ}}, {{l-self|rbb|ႎှ}}, {{l-self|rbb|ဟ}}, {{l-self|rbb|အ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rbb|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3360/MRK.4.RMT|entry=မာကု 4|work=ဘေဲႇကျာမ်းတမာည်းညျှာရူမာည်း|year=2025}}
=={{langname|pll}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pll|[ʔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pll|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 27 trong bảng chữ Miến tiếng Palaung Shwe.}}
#:{{ux|pll|[[အိုမ်#Tiếng_Palaung_Shwe|'''အို'''မ်]]|tr='''ō'''m|[[nước]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Palaung Shwe|list={{l-self|pll|က}}, {{l-self|pll|ခ}}, {{l-self|pll|ချှ}}, {{l-self|pll|ဂ}}, {{l-self|pll|င}}, {{l-self|pll|စ}}, {{l-self|pll|ဆ}}, {{l-self|pll|ဆျှ}}, {{l-self|pll|ဇ}}, {{l-self|pll|ဈ}}, {{l-self|pll|ည}}, {{l-self|pll|တ}}, {{l-self|pll|ထ}}, {{l-self|pll|ဒ}}, {{l-self|pll|န}}, {{l-self|pll|ပ}}, {{l-self|pll|ဖ}}, {{l-self|pll|ဘ}}, {{l-self|pll|မ}}, {{l-self|pll|ယ}}, {{l-self|pll|ရ}}, {{l-self|pll|လ}}, {{l-self|pll|ဝ}}, {{l-self|pll|ႎ}}, {{l-self|pll|ႎှ}}, {{l-self|pll|ဟ}}, {{l-self|pll|အ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|pll|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4168/LUK.12.STPV-RV|entry=Luke 12|work=Shwe Palaung|year=2024}}
=={{langname|pi}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{pi-alt|Latn=a}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pi|Chữ cái}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ nhất viết bằng chữ Miến tiếng Pali.}}
#:{{ux|pi|[[အဓိကာရ#Tiếng_Pali|'''အ'''ဓိကာရ]]|[[chương]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pi|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Pali|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
=={{langname|sa}}==
==={{ĐM|alt sc}}===
{{sa-alt|Deva=अ}}
==={{ĐM|pron}}===
{{san-IPA|अ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sa|Chữ cái}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ nhất viết bằng chữ Miến tiếng Phạn.}}
#:{{quote|sa|'''အ'''တော ဝယံ ယဒ် ဘြမသြောတသာ နာပနီယာမဟေ တဒရ္ထမသ္မာဘိ ရျဒျဒ် '''အ'''ၑြာဝိ တသ္မိန် မနာံသိ နိဓာတဝျာနိ၊|Vậy nên, chúng ta phải càng giữ vững lấy đều mình đã nghe, e kẻo bị trôi lạc chăng. ([[s:Hê-bơ-rơ/2#2:1|Hê-bơ-rơ 2:1]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=sa|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Phạn|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sa|author=Sanskrit Bible|entryurl=https://www.bible.com/bible/2158/HEB.2.SANBU|entry=ဣဗြိဏး 2|work=သတျဝေဒး၊|year=2023}}
=={{langname|kjp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kjp|[(ʔ)aˀ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kjp|Chữ cái|tr=(ʔ)a}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 33 viết bằng chữ Miến tiếng Pwo Đông.}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ nhất viết bằng chữ Miến tiếng Pwo Đông.}}
#:{{ux|kjp|'''အ'''င်း|tr='''ʔá'''ɴ|[[ăn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Pwo Đông|list={{l-self|kjp|က}}, {{l-self|kjp|ခ}}, {{l-self|kjp|ဂ}}, {{l-self|kjp|ဃ}}, {{l-self|kjp|င}}, {{l-self|kjp|စ}}, {{l-self|kjp|ဆ}}, {{l-self|kjp|ဇ}}, {{l-self|kjp|ဈ}}, {{l-self|kjp|ည}}, {{l-self|kjp|ဋ}}, {{l-self|kjp|ဌ}}, {{l-self|kjp|ဍ}}, {{l-self|kjp|ဎ}}, {{l-self|kjp|ၮ}}, {{l-self|kjp|တ}}, {{l-self|kjp|ထ}}, {{l-self|kjp|ဒ}}, {{l-self|kjp|ဓ}}, {{l-self|kjp|န}}, {{l-self|kjp|ပ}}, {{l-self|kjp|ဖ}}, {{l-self|kjp|ဗ}}, {{l-self|kjp|ဘ}}, {{l-self|kjp|မ}}, {{l-self|kjp|ယ}}, {{l-self|kjp|ရ}}, {{l-self|kjp|လ}}, {{l-self|kjp|ဝ}}, {{l-self|kjp|သ}}, {{l-self|kjp|ဟ}}, {{l-self|kjp|ဠ}}, {{l-self|kjp|အ}}, {{l-self|kjp|ၜ}}, {{l-self|kjp|ၯ}}, {{l-self|kjp|ၰ}}, {{l-self|kjp|ယှ}}}}
=={{langname|pwo}}==
==={{ĐM|etym}} 1===
===={{ĐM|pron}}====
*{{IPA4|pwo|/ʔaʔ/}}
===={{ĐM|letter}}====
{{head|pwo|Chữ cái|tr=(ʔ)a}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 25 viết bằng chữ Miến tiếng Pwo Tây.}}
#:{{ux|pwo|'''အ'''စီၩ့|tr='''a'''câun|[[thứ Hai]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Pwo Tây|list={{l-self|pwo|က}}, {{l-self|pwo|ခ}}, {{l-self|pwo|ဂ}}, {{l-self|pwo|ဎ}}, {{l-self|pwo|င}}, {{l-self|pwo|စ}}, {{l-self|pwo|ဆ}}, {{l-self|pwo|ဇ}}, {{l-self|pwo|ည}}, {{l-self|pwo|ၡ}}, {{l-self|pwo|တ}}, {{l-self|pwo|ထ}}, {{l-self|pwo|ဒ}}, {{l-self|pwo|န}}, {{l-self|pwo|ပ}}, {{l-self|pwo|ဖ}}, {{l-self|pwo|ဘ}}, {{l-self|pwo|မ}}, {{l-self|pwo|ယ}}, {{l-self|pwo|ရ}}, {{l-self|pwo|လ}}, {{l-self|pwo|ဝ}}, {{l-self|pwo|ၥ}}, {{l-self|pwo|ဟ}}, {{l-self|pwo|အ}}, {{l-self|pwo|ဧ}}, {{l-self|pwo|ၦ}}}}
==={{ĐM|etym}} 2===
Đồng nguyên với {{cognate|ksw|အ}}, {{cognate|kjp|အ်ု}}.
===={{ĐM|pron}}====
*{{IPA4|pwo|/ʔə/}}
===={{ĐM|pronoun}}====
{{head|pwo|Đại từ|tr=a}}
#{{n-g|Tiền tố động từ chỉ ngôi thứ ba:}} anh ta, bà ấy, [[nó]], [[họ]]
#{{n-g|Tiền tố danh từ chỉ ngôi thứ ba sở hữu cách}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|pwo|author=Bible Society of Myanmar|entryurl=https://www.bible.com/bible/2480/HAG.1.PWOKYN2|entry=ဟၭ 1|work=Pwo Kayin Bible|year=1885}}
=={{langname|rki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rki|[ʔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rki|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 30 trong bảng chữ Miến tiếng Rakhine.}}
#:{{ux|rki|'''အ'''ဇူ'''အ'''ဇာ|[[tổ tiên]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Miến tiếng Rakhine|list={{l-self|rki|က}}, {{l-self|rki|ကျ}}, {{l-self|rki|ခ}}, {{l-self|rki|ချ}}, {{l-self|rki|ဂ}}, {{l-self|rki|ဂျ}}, {{l-self|rki|င}}, {{l-self|rki|စ}}, {{l-self|rki|ဆ}}, {{l-self|rki|ဇ}}, {{l-self|rki|ဉ}}/{{l-self|rki|ည}}, {{l-self|rki|တ}}, {{l-self|rki|ထ}}, {{l-self|rki|ဒ}}, {{l-self|rki|န}}, {{l-self|rki|ပ}}, {{l-self|rki|ဖ}}, {{l-self|rki|ဗ}}, {{l-self|rki|မ}}, {{l-self|rki|ယ}}, {{l-self|rki|ယှ}}, {{l-self|rki|ယျ}}, {{l-self|rki|ရ}}, {{l-self|rki|ရှ}}, {{l-self|rki|လ}}, {{l-self|rki|လှ}}, {{l-self|rki|ဝ}}, {{l-self|rki|သ}}, {{l-self|rki|ဟ}}, {{l-self|rki|အ}}, {{l-self|rki|ဣ}}, {{l-self|rki|ဤ}}, {{l-self|rki|ဥ}}, {{l-self|rki|ဦ}}, {{l-self|rki|ဧ}}, {{l-self|rki|ဩ}}, {{l-self|rki|ဪ}}, {{l-self|rki|အာ}}, {{l-self|rki|အါ}}, {{l-self|rki|အိ}}, {{l-self|rki|အီ}}, {{l-self|rki|အု}}, {{l-self|rki|အူ}}, {{l-self|rki|အေ}}, {{l-self|rki|အဲ}}, {{l-self|rki|အော}}, {{l-self|rki|အေါ}}, {{l-self|rki|အ်ာ}}, {{l-self|rki|အ်ျ}}, {{l-self|rki|အဲ့}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rki|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3790/EPH.2.NTRKB25|entry=ဧဖက် 2|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ရခိုင်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|yin}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|yin|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|yin|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Riang Lai.
#:{{quote|yin|ယဲတိူဝ်ႈကနေဲႈ ဂုင်စဝ်ဖြား '''အီ'''ဂေါည်ပဆျှိုည်မျို့တော်ယာ့်။ ဒဲႈတို'''အီး'''ဂေါည်တေဲင်ကံမ်ဖာကဲနီန် ဘိူန်းဒိုႇဆာယာယေန်ငံင်စဝ်ဖြား။|Sáng danh Chúa trên các từng trời rất cao,<br>Bình-an dưới đất, ân-trạch cho loài người! ([[s:Lu-ca/2#2:14|Lu-ca 2:14]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|yin|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4176/LUK.1.RTPV-RV|entry=Luke 1|work=Riang Lai|year=2024}}
=={{langname|rhg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Hanifi
| [[𐴀#Tiếng_Rohingya|𐴀]]
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rhg|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rhg|Chữ cái|tr=a}}
#Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Rohingya.
#:{{ux|rhg|'''အ'''ဒါ|tr={{l|rhg|'''a'''da}}|[[gừng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rhg|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Rohingya|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Michael Schneider|entryurl=https://www.webonary.org/rohingyadictionary/browse/browse-vernacular/?letter=A&key=rhg-Latn|entry=A|work=Rohingya - English Dictionary|year=2025|publisher=SIL International}}
=={{langname|stu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|stu|[a]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|stu|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Samtao.}}
#:{{quote|stu|ယောသပ်ကော် လာလေ့ဆဲန်းဟိုင်းဖျောင်းတီ့မွန်'''အ'''န့် ဟိုင်းမွန်း'''အား'''ဟွင်မန့်'''အွ'''န်းမွန်းမာရိ သဟွင်ကော်လေဒ့်ပိုဟက်တီ့ဆာ။|để khai vào sổ tên mình và tên Ma-ri, là người đã hứa gả cho mình, đương có thai. ([[s:Lu-ca/2#2:5|Lu-ca 2:5]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|stu|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/bible/4305/LUK.2.STU|entry=ကျောင်းလုကာ 2|work=သမ္မာပိဋကတ်တော် လွယ်|year=2026}}
=={{langname|tco}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tco|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tco|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ nhất viết bằng chữ Miến tiếng Taungyo.}}
#:{{quote|tco|ပိလတ်ဟ ကိုယ်တော်ဝို " ခမ်ဗျားဟ ယုဒလူမျိုးဒွေရဲ့ဘုရင်ဆိုဇာ '''အ'''ယ်ဘဲ့လော" ဆိုပီး မေးလေရယ်။ '''အဲ'''မိုခါ ကိုယ်တော်ဟ " '''အ'''ယ်ဘဲ့၊ မင်းပြောဒဲ့တိုင်းဘဲ့" ဆိုပီး မိတော်မူလေရယ်။|tr=pi.latha. kuiytauwui " hkambya:ha. yu.da.lu-myui:dwerai.bhu.ranghcuija '''a.'''ybhai.lau:" hcuipi: me:lerai '''ai:'''muihka kuiytauha. " '''a.'''ybhai. mang:prau:dai.tuing:bhai." hcuipi: mi.taumulerai|Phi-lát hỏi Ngài rằng: Ấy chính ngươi là Vua dân Giu-đa phải không? Đức Chúa Jêsus đáp rằng: Thật như lời. ([[s:Mác/15#15:2|Mác 15:2]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tco|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Taungyo|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tco|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4173/MRK.15.TTPV-RV|entry=Mark 15|work=Taungyo|year=2024}}
=={{langname|tvn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tvn|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tvn|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ nhất viết bằng chữ Miến tiếng Tavoy.}}
#:{{ux|tvn|'''အ'''ရီး|tr='''a'''ri|[[ngài]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tvn|sc=Mymr|qual=Chữ Miến tiếng Tavoy|က|ခ|ဂ|ဃ|င|စ|ဆ|ဇ|ဈ|ဉ/ည|ဋ|ဌ|ဍ|ဎ|ဏ|တ|ထ|ဒ|ဓ|န|ပ|ဖ|ဗ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|ဠ|အ|ဣ|ဤ|ဥ|ဦ|ဧ|ဩ|ဪ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tvn|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3791/COL.2.NTDWB24|entry=ကောလောသဲ 2|work=ဓမ္မသစ်ကျမ်း ထားဝယ်ဘာသာစကား|year=2025}}
=={{langname|kyu}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kayah Li
| {{l|kyu|ꤢ}}
|-
! Latinh
| {{l|kyu|A}} {{l|kyu|a}}
|-
! Miến
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kyu|/a/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kyu|Chữ cái|tr=a}}
#{{n-g|Nguyên âm thứ nhất viết bằng chữ Miến tiếng Tây Kayah.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kyu|sc=Mymr|qual=Bảng chữ Miến tiếng Tây Kayah|က|ခ|ဂ|င|စ|ဆ|ဇ|ဉ|တ|ထ|ဒ|န|ပ|ဖ|ဘ|မ|ယ|ရ|လ|ဝ|သ|ဟ|အ|ဥ|ဧ}}
=={{langname|tjl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tjl|/a/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tjl|Ký hiệu|tr=a}}
#{{n-g|Chữ Miến thể hiện nguyên âm '''{{IPAchar|/a/}}''' trong tiếng Thái Lai.}}
#:{{quote|tjl|ဟေရုဒ်ကော့် '''အော'''င်းမွန်း '''အ'''ပြစ်ခါမဟောန်ညော့ '''အ'''ပြစ်'''အ'''ဟောင်းကော့်မဟောင့်(ဝ်)ဆီ ဆုန်ပေါက်မားရာကောကော်။ ကွန်းဟိုင့်န '''အ'''ပြစ်တော်'''အော'''င်းသိုင်းပွန့် '''အော'''င်းဟေဝိုက်မရောင်း။|tr=herudkau. '''au:'''ng:mwan: '''a.'''prachkama.haunnyau. '''a.'''prac'''a.'''haung:kau.ma.haung.(w)hci hcunpaukma:rakau:kau kwan:huing.na. '''a.'''practau'''au:'''ng:suing:pwan. '''au:'''ng:hewuikma.raung:|vua Hê-rốt cũng vậy, vì đã giao người về cho ta. Vậy người nầy đã không làm đều gì đáng chết, ([[s:Lu-ca/23#23:15|Lu-ca 23:15]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Bảng chữ Miến tiếng Thái Lai|list={{l-self|tjl|က}}, {{l-self|tjl|ခ}}, {{l-self|tjl|ꧩ}}, {{l-self|tjl|ꧪ}}, {{l-self|tjl|င}}, {{l-self|tjl|ၸ}}, {{l-self|tjl|ꩬ}}, {{l-self|tjl|ꧫ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}, {{l-self|tjl|ꩦ}}, {{l-self|tjl|ꩧ}}, {{l-self|tjl|ꧭ}}, {{l-self|tjl|ꧮ}}, {{l-self|tjl|ꧯ}}, {{l-self|tjl|တ}}, {{l-self|tjl|ထ}}, {{l-self|tjl|ꧻ}}, {{l-self|tjl|ꧼ}}, {{l-self|tjl|ꩫ}}, {{l-self|tjl|ပ}}, {{l-self|tjl|ဖ}}, {{l-self|tjl|ꧽ}}, {{l-self|tjl|ꧾ}}, {{l-self|tjl|ꧨ}}, {{l-self|tjl|မ}}, {{l-self|tjl|ယ}}, {{l-self|tjl|ꩺ}}, {{l-self|tjl|ꧺ}}, {{l-self|tjl|လ}}, {{l-self|tjl|ဝ}}, {{l-self|tjl|ꧬ}}, {{l-self|tjl|ၯ}}, {{l-self|tjl|ဢ}}, {{l-self|tjl|ကျ }}, {{l-self|tjl|ၵျ }}, {{l-self|tjl|ကႂ}}, {{l-self|tjl|ၵႂ}}, {{l-self|tjl|တြ}}, {{l-self|tjl|ပြ}}, {{l-self|tjl|ၽြ}}, {{l-self|tjl|ၽျ}}, {{l-self|tjl|မျ}}, {{l-self|tjl|ꧧ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tjl|author=Dhamma Mate Swe Association|entryurl=https://www.bible.com/bible/4174/LUK.23.TTPV-RV|entry=Luke 23|work=TaiLaing|year=2024}}
[[Thể loại:Khối ký tự Myanmar|21]]
9rqj6te1580f5an8hh6gd7zvpzun57m
Ɩ́
0
398238
2513460
2355210
2026-08-12T10:52:55Z
TheHighFighter2
42988
2513460
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
==={{ĐM|desction}}===
{{letter|mul}}
#[[chữ cái|Chữ cái]] '''iota [[Ɩ#Chữ_Latinh|Ɩ]] viết hoa''' với dấu sắc ◌́ ([[acute]]).
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|abi}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|abi|Ký hiệu|chữ thường|ɩ́}}
#Chữ {{l|abi|Ɩ}} viết hoa với thanh cao.
#:{{quote|abi|ÍNE RUHO ƆPƆN-NƖ EI PUMPUMPULƆ F'''Ί'''N'''Ί''' JƐSƐ ƐKƐ, ESEJI NƲNƲWƖ FRƐ NEGBINI F'''Ί'''N'''Ί''' LΈ ƐKƐ.|ĐẦU VÀ TÓC NGƯỜI TRẮNG NHƯ LÔNG CHIÊN TRẮNG, NHƯ TUYẾT; MẮT NHƯ NGỌN LỬA; ([[s:Khải huyền/1#1:14|Lu-ca 1:14]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=abi|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Abidji|Aa|(Áá)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|Ff|Gg|Gb/gb|Jj|Ii|(Íí)|Ɩɩ|(Ɩ́/ɩ́)|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Oo|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|Ʊʊ|(Ʊ́/ʊ́)|(Ʋʋ)|(Ʋ́/ʋ́)|Ww|Yy|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|abi|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entry=Apokalis 1|entryurl=https://live.bible.is/bible/ABIWBT/REV/1|work=Amanıé̳ Lo̳wo̳|year=2001}}
=={{langname|aks}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|aks|Ký hiệu|chữ thường|ɩ́}}
#Chữ {{l|aks|Ɩ}} viết hoa với thanh cao.
#:{{quote|aks|'''Ɩ́'''nyɔ́ḿ kɩ tee Mwáátáá kʊ́tápáá páá,<br>nɩ́ ɖiwonɖi ńɖéé baa Mwáátáá káa laá kɩ́tɩ́ɩ́ páá yɛ bo.|Sáng danh Chúa trên các từng trời rất cao,<br>Bình-an dưới đất, ân-trạch cho loài người! ([[s:Lu-ca/2#2:14|Lu-ca 2:14]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|aks|entry=Lúkɩ 2|entryurl=https://media.ipsapps.org/aks/osa/bible/luk/42-LUK-002.html|work=Akaselem.net|year=2026|publisher=IPS Apps}}
=={{langname|dgi}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|dgi|Ký hiệu|chữ thường|ɩ́}}
#Chữ {{l|dgi|Ɩ}} viết hoa với thanh cao.
#:{{quote|dgi|A AMORITƖ MƖNƐ TƲR-BƆW A SAA-PƐR'''Ɩ́'''-DƲRƲ-LOWR TƖ YI N A NAN TÃW DOB ZIE SAA-PƐR'''Ɩ́''', Ɛ́ LANƐ A EDƆM TẼW NƖBƐ TẼW.|ĐỊA-PHẬN DÂN A-MÔ-RÍT CHẠY TỪ DỐC ẠC-RÁP-BIM, TỪ SÊ-LA TRỞ LÊN. ([[s:Các Quan Xét/1#1:36|Các Quan Xét 1:36]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dgi|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dagara Bắc|Aa|Bb|Ɓɓ|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|’H/’h|Ii|Ɩɩ|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|’L/’l|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Vv|Ww|’W/’w|Yy|Ƴƴ|Zz|’}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dgi|author=Bible Society of Burkina Faso|work=A SƐB-SÕW|year=2013|entry=Ƴɛ̀r-dɩrbɛ 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3053/JDG.1.DBDC}}
=={{langname|dop}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|dop}}
#Biến thể chữ {{l|dop|Ɩ}} viết hoa biểu thị âm mũi.
#:{{quote|dop|'''Ɩ́''' tɑɣɑnɩ Tɑcɑɑ mpɑɑʋ.<br>'''Ɩ́''' hɛɛ-ɩ-kʋ nɑ kʋ siɣisi.|Hãy dọn đường Chúa,<br>Ban bằng các nẻo Ngài. ([[s:Ma-thi-ơ/3#2:3|Ma-thi-ơ 2:3]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dop|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Lukpa|Aa|(Áá)|Cc|Ee|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|Ǝǝ|(Ǝ́/ǝ́)|Ff|Hh|Ii|(Íí)|Ɩɩ|(Ɩ́/ɩ́)|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|Nn|(Ń/ń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|Pp|Ɣɣ|Ss|Tt|Uu|(Úú)|Ʊʊ|(Ʊ́/ʊ́)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dop|author=SIM|work=Piipili Ɩsɔ Tɔm Takǝlaɣa|entry=Mɑtiyee 3|entryurl=https://ebible.org/dop/MAT03.htm|year=1999}}
=={{langname|sld}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|sld|Ký hiệu|chữ thường|ɩ́}}
#Biến thể chữ ''{{l|sld|Ɩ}}'' viết hoa với dấu sắc.
#:{{quote|sld|'''Ɩ́''' mʋ́ a tɩŋ bio ná naasɛ wérí; rɩɩ́wa nóú, ɩ́ a rɩ́ŋ zɩŋ ɛ́ mɛ́, a makɛ rɩ́ŋ má mʋ́ cʋ́ɔ́lʋ́.|Các ngươi hãy đi, hỏi thăm cho chắc về tích con trẻ đó; khi tìm được rồi, hãy cho ta biết, đặng ta cũng đến mà thờ-lạy Ngài. ([[s:Ma-thi-ơ/2#2:8|Ma-thi-ơ 2:8]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sld|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Sissala|Aa|Ãã|Bb|Ɓɓ|Cc|Dd|Ee|Ẽẽ|Ɛɛ|Ɛ̃/ɛ̃|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ĩĩ|Ɩɩ|Ɩ̃/ɩ̃|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|Õõ|Ɔɔ|Ɔ̃/ɔ̃|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Ʋ̃/ʋ̃|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sld|author=The Bible League|entryurl=https://live.bible.is/bible/sldtbl/mat/2|entry=Matie 2|year=1999|work=Bible.is}}
=={{langname|kdh}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|kdh|Ký hiệu|chữ thường|ɩ́}}
#Biến thể chữ ''{{l|kdh|Ɩ}}'' viết hoa với dấu sắc.
#:{{ux|kdh|'''Ɩ́'''ntɛɛrɩnɛ́ɛtɩ|[[Internet]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kdh|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tem|Aa|(Áá)|Bb|Cc|Dd|Ɖɖ|Ee|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|(Íí)|Ɩɩ|(Ɩ́/ɩ́)|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|(Ḿḿ)|Nn|(Ńń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|Ʊʊ|(Ʋʋ)|(Ʊ́/ʊ́)|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=ɩ|entryurl=https://www.webonary.org/tem/browse/browse-vernacular-french/?letter=%C9%A9&key=kdh&totalEntries=140&pagenr=2&lang=en|editor=Rebecca Snead|work=Tem-French Dictionary|year=2016|publisher=SIL International}}
*{{Chú thích web|kdh|author=Association Bible Tem|entryurl=https://www.bible.com/bible/1384/EPH.1.TEM|entry=Efɛ́ɛzɩ ńba 1|year=2024|work=Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ Tɔ́m Tákaraɖá}}
r9c4qtb7c4a2ca0ea81a3hh56eun89p
ح
0
400342
2513455
2363183
2026-08-12T10:48:27Z
TheHighFighter2
42988
2513455
wikitext
text/x-wiki
{{also|ج|خ|چ|Շ|Ⴀ|ﺡ|ﺢ|ﺣ|ﺤ}}
{{minitoc}}
{{-Arab-}}
{{character info}}
==={{ĐM|etym}}===
Từ chữ Nabatae {{mention|arc-nab|𐢊||tr=l|heth}}, phái sinh từ chữ {{der|ar|phn|-}} {{mention|phn|𐤇||tr=l|heth}}, từ chữ tượng hình {{der|ar|egy|-}} {{mention|egy|𓎛}}. Xem thêm {{m+|syc|ܚ|tr=l|t=heth}}, {{m+|he|ח|tr=l|t=chet}}, {{m+|grc|Η}}, {{m+|la|H}}.
==={{ĐM|desction}}===
{{letter|mul}}
#Chữ Ả Rập ''hah''.
{{ArabForm}}
=={{langname|ar}}==
{{wikipedia|ar:}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{ara-IPA|ح}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ar|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥāʔ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập.
#:{{ux|ar|[[صاح#Tiếng_Ả_Rập|صا'''ح''']]|[[la hét]]|inline=1}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|ar|Ký hiệu|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥāʔ}}
#Số thứ tự 8 trong bản abjad truyền thống, sau {{l|ar|ج}} và trước {{l|ar|خ}}.
===={{ĐM|see}}====
* {{list helper 2|title=Chữ Ả Rập
|list=<span dir="rtl"><!--
-->{{l-self|ar|ا|tr=ā}}, <!--
-->{{l-self|ar|ب}}, <!--
-->{{l-self|ar|ت}}, <!--
-->{{l-self|ar|ث}}, <!--
-->{{l-self|ar|ج}}, <!--
-->{{l-self|ar|ح}}, <!--
-->{{l-self|ar|خ}}, <!--
-->{{l-self|ar|د}}, <!--
-->{{l-self|ar|ذ}}, <!--
-->{{l-self|ar|ر}}, <!--
-->{{l-self|ar|ز}}, <!--
-->{{l-self|ar|س}}, <!--
-->{{l-self|ar|ش}}, <!--
-->{{l-self|ar|ص}}, <!--
-->{{l-self|ar|ض}}, <!--
-->{{l-self|ar|ط}}, <!--
-->{{l-self|ar|ظ}}, <!--
-->{{l-self|ar|ع}}, <!--
-->{{l-self|ar|غ}}, <!--
-->{{l-self|ar|ف}}, <!--
-->{{l-self|ar|ق}}, <!--
-->{{l-self|ar|ك}}, <!--
-->{{l-self|ar|ل}}, <!--
-->{{l-self|ar|م}}, <!--
-->{{l-self|ar|ن}}, <!--
-->{{l-self|ar|ه}}, <!--
-->{{l-self|ar|و}}, <!--
-->{{l-self|ar|ي}}<!--
--></span>}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Joseph Catafago|title=An English and Arabic Dictionary|year=1873|publisher=Bernard Quaritch|page=120|pageurl=https://books.google.com/books?id=cZwCAAAAQAAJ&pg=120}}
=={{langname|arz}}==
{{wikipedia|arz:}}
==={{ĐM|etym}} 1===
Từ {{inh|arz|ar|ح}}. Tên chữ cái mượn từ {{bor|arz|ota|حَه|tr=ha}} hoặc {{lbor|arz|ar|حَاء}}
===={{ĐM|pron}}====
*{{IPA4|arz|/ħ/|q=âm vị}}
*{{IPA4|arz|/ħa/|/ħaːʔ/|q=tên chữ cái}}
===={{ĐM|letter}}====
{{head|arz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Ai Cập.
#:{{ux|arz|[[w:arz:جناح|جنا'''ح''']]|tr=genā'''ḥ'''|làng Genāḥ|inline=1}}
====={{ĐM|see}}=====
*{{letters|lang=arz|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tại Ai Cập|ء|ى|ﻭ|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|etym}} 2===
Dạng rút gọn của {{inh|arz|ar|رَاحَ}}. Đối chiếu {{cog|ajp|ح|tr=ḥa}}, {{cog|acw|ح|tr=ḥa}} và {{cog|acm|ح|ḥa}}.
===={{ĐM|pron}}====
*{{IPA4|arz|/ħa/}}
===={{ĐM|pref}}====
{{head|arz|Trợ từ|head=حـ|tr=ḥa-}}
#{{alternative form of|arz|ه|هـ}}
#{{ng|Biểu thị thời tương lai}}: [[sẽ]].
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=M.Hinds, E.Badawi|title=A Dictionary of Egyptian Arabic|year=1986|page=187|pageurl=https://archive.org/details/ADictionaryOfEgyptianArabic/page/n205}}
=={{langname|arq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|arq|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|arq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập Algérie.
#:{{ux|arq|مزَ'''ح'''|tr=mza'''ḥ'''|[[sơn trà]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*(''Bảng chữ cái Ả Rập Algérie'') [[ﻯ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻯ]], [[ﻭ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻭ]], [[ﻩ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻩ]], [[ﻥ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻥ]], [[ﻡ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻡ]], [[ﻻ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻻ]], [[ﻝ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻝ]], [[ﻙ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻙ]], [[ڨ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ڨ]], [[ﻕ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻕ]], [[ڥ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ڥ]], [[ﻑ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ع]], [[ظ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ظ]], [[ط#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ط]], [[ض#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ض]], [[ص#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ص]], [[ش#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ش]], [[س#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|س]], [[ز#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ز]], [[ر#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ر]], [[ذ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ذ]], [[د#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|د]], [[خ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|خ]], [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ح]], [[ج#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ج]], [[ث#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ث]], [[تش#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|تش]], [[ت#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ت]], [[پ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|پ]], [[ب#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ب]], [[ا#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Algerian Arabic Dictionary|year=2009–2026|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Algerian/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|apc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|apc|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|apc|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập Bắc Levant.
#:{{ux|apc|أ'''ح'''|tr=ʔa'''ḥ'''|[[có]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=apc|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Bắc Levant|آ|أ|إ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڤ|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي}}
=={{langname|acw}}==
==={{ĐM|etym}} 1===
===={{ĐM|pron}}====
*{{sense|tên chữ cái}} {{IPA4|acw|/ħaːʔ/}}
*{{sense|âm vị}} {{IPA4|acw|/ħ/}}
===={{ĐM|letter}}====
{{head|acw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập vùng Hejar.
#:{{ux|acw|[[قوس قزح#Tiếng_Ả_Rập_Hijazi|قوس قز'''ح''']]|tr=gōs guza'''ḥ'''|[[cầu vồng]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=acw|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập vùng Hejar|ة|ڤ|تش|پ|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|etym}} 2===
Dạng rút gọn của {{inh|acw|ar|رَاحَ|t=nó đi}}.
===={{ĐM|pron}}====
*{{IPA4|acw|/ħa/}}
===={{ĐM|part}}====
{{head|acw|Trợ từ|head=حـ|tr=ḥa-}}
#{{senseid|acw|tương lai}} [[sẽ|Sẽ]].
#:{{uxa|acw|حَيِتْكَلَّم|tr='''ḥa'''yitkallam|ông ta '''sẽ''' nói}}
=={{langname|acm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|acm|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|acm|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập '''ḥa'''.
#:{{ux|acm|را'''ح'''|tr=rā'''ḥ'''|[[đi]] [[tới]]|inline=1}}
==={{ĐM|etym}}===
Dạng rút gọn của {{inh|acm|ar|رَاحَ|t=nó đi}}.
===={{ĐM|part}}====
{{head|acm|Trợ từ|head=حَـ|tr=ḥa-}}
#{{senseid|acm|tương lai}} [[sẽ]].
#:{{uxa|acm| '''حَ'''يِحْچِي|tr='''ḥa'''yiḥči|anh ấy '''sẽ''' nói}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Iraqi Arabic Dictionary|year=2009–2025|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Iraqi/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
*{{Chú thích web|author=The Seed Company|work=Ahwazi Arabic Bible - Korpu|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/3944/TIT.1.ACM|entry=رِسالَة إلَیٰ تیتوس 1}}
=={{langname|ayl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ayl|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ayl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Libya.
#:{{ux|ayl|لو'''ح'''|tr=lō'''ḥ'''|[[gỗ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ayl|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Lybia|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|م|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ڤ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Libyan Arabic Dictionary|year=2009–2026|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Libyan/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|ary}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ary|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ary|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Maroc.
#:{{ux|ary|تُفَّا'''ح'''|tr=tuffā'''ḥ'''|[[táo]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ary|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Maroc|أ|ب|ت|ج|ح|خ|د|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ع|غ|ف|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي|ء|ئ|ؤ|ڤ|ڭ|پ}}
=={{langname|ajp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ajp|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ajp|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập Nam Levant.
#:{{ux|ajp|أفر'''ح'''|tr=ʔafra'''ḥ'''|làm [[vui]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ajp|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Nam Levant|آ|أ|إ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڤ|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي}}
=={{langname|apd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|apd|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|apd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Sudan.
#:{{ux|apd|[[حب#Tiếng_Ả_Rập_Sudan|حب]]|tr='''ḥ'''ubb|[[tình yêu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=apd|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập Sudan|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|م|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Sudanese Arabic Dictionary|year=2009–2023|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Sudanese/words/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|shu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shu|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shu|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Tchad.
#:{{ux|shu|تمسا'''ح'''|tr=tumsā'''h'''|[[cá sấu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=shu|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập Tchad|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|م|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Judith Heath|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/74/78/34/74783432454436652197791145958923331593/SHU_Lexique_arabe_anglais_10e_2016.pdf Chadian Arabic - English Lexicon]|year=2016|publisher=SIL Tchad}}
=={{langname|aeb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|aeb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|aeb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập Tunisia.
#:{{ux|arq|البار'''ح'''|tr=el-bāri'''ḥ'''|[[hôm qua]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*(''Bảng chữ cái Ả Rập Tunisia'') [[ﻯ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻯ]], [[ﻭ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻭ]], [[ﻩ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻩ]], [[ﻥ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻥ]], [[ﻡ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻡ]], [[ﻻ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻻ]], [[ﻝ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻝ]], [[ڭ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ڭ]], [[ﻙ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻙ]], [[ﻕ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻕ]], [[ڥ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ڥ]], [[ﻑ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ع]], [[ظ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ظ]], [[ط#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ط]], [[ض#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ض]], [[ص#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ص]], [[ش#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ش]], [[س#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|س]], [[ز#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ز]], [[ر#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ر]], [[ذ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ذ]], [[د#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|د]], [[خ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|خ]], [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ح]], [[ج#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ج]], [[ث#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ث]], [[تش#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|تش]], [[ت#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ت]], [[پ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|پ]], [[ب#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ب]], [[ا#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Tunisian Arabic Dictionary|year=2009–2026|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Tunisian/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|auz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|auz|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|auz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái '''ḥah''' ghi tiếng Ả Rập Uzbekistan.
#:{{ux|auz|[[حَمْشَة#Tiếng_Ả_Rập_Uzbekistan|حَمْشَة]]|tr='''ḥ'''amša|số [[năm]]|inline=1}}
=={{langname|afb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|afb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|afb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập vùng Vịnh.
#:{{ux|afb|طا'''ح'''|tr=ṭā'''ḥ'''|[[ngã]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=afb|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập vùng Vịnh|ء|ي|ﻭ|ة|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|ace}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ace|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ace|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ha}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Aceh.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ace|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|native name=حروف|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ۏ|ه|ء|ي|ى|ڽ}}
=={{langname|ady}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ady|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|ady|obsolete}} Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Adygea trước năm 1927.
==={{ĐM|see}}===
*''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Adygea trước năm 1927''
[[Tập tin:Adige arab alphabet.JPG|phải|nhỏ]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Adyghe arabic alphabet.JPG|العربية: الأديغية بالأبجدية العربية من كتاب 1924]]
=={{langname|aeq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|aeq|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|aeq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Aer.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=aeq|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Aer|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ۮ|ذ|ر|ڑ|ۯ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ۿ|ء|ی|ے}}
=={{langname|af}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|af|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|af|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Afrikaans, là chữ [[ش#Tiếng_Afrikaans|ش]] ở dạng đứng cuối.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=af|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Afrikaans|ي|و|ه|ن|م|ل|گ|ك|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|ݗ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|sq}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|sq|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Elifba trước năm 1911.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Elifba'') [[ا#Tiếng_Albani|ا]], [[ب#Tiếng_Albani|ب]], [[پ#Tiếng_Albani|پ]], [[ت#Tiếng_Albani|ت]], [[ث#Tiếng_Albani|ث]], [[ج#Tiếng_Albani|ج]], [[چ#Tiếng_Albani|چ]], [[څ#Tiếng_Albani|څ]], [[ح#Tiếng_Albani|ح]], [[خ#Tiếng_Albani|خ]], [[د#Tiếng_Albani|د]], [[ذ#Tiếng_Albani|ذ]], [[ر#Tiếng_Albani|ر]], [[رّ#Tiếng_Albani|رّ]], [[ز#Tiếng_Albani|ز]], [[ژ#Tiếng_Albani|ژ]], [[س#Tiếng_Albani|س]], [[ش#Tiếng_Albani|ش]], [[ص#Tiếng_Albani|ص]], [[ض#Tiếng_Albani|ض]], [[ط#Tiếng_Albani|ط]], [[ظ#Tiếng_Albani|ظ]], [[ع#Tiếng_Albani|ع]], [[غ#Tiếng_Albani|غ]], [[ڠ#Tiếng_Albani|ڠ]], [[ف#Tiếng_Albani|ف]], [[ق#Tiếng_Albani|ق]], [[ك#Tiếng_Albani|ك]], [[گ#Tiếng_Albani|گ]], [[ݣ#Tiếng_Albani|ݣ]], [[ل#Tiếng_Albani|ل]], [[ڷ#Tiếng_Albani|ڷ]], [[م#Tiếng_Albani|م]], [[ن#Tiếng_Albani|ن]], [[ݢ#Tiếng_Albani|ݢ]], [[و#Tiếng_Albani|و]], [[ه#Tiếng_Albani|ه]], [[ي#Tiếng_Albani|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|1=sq|last=Njazi|first=Kazazi|title=Daut ef. Boriçi – Personalitet i shquar i historisë, kulturës dhe i arsimit shqiptar|work=Zani i Nalte|date=26-05-2014|url=http://zaninalte.al/2014/05/daut-borici-personalitet-i-shquar-i-historise-kultures-dhe-i-arsimit-shqiptar/|accessdate=2026-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601155640/http://zaninalte.al/2014/05/daut-borici-personalitet-i-shquar-i-historise-kultures-dhe-i-arsimit-shqiptar/|archivedate=2025-06-01}}
=={{langname|an}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|an|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|an|obsolete}} Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Alchamiada.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Alchamiada'') [[ا#Tiếng_Aragon|ا]], [[ب#Tiếng_Aragon|ب]], [[ت#Tiếng_Aragon|ت]], [[ث#Tiếng_Aragon|ث]], [[ج#Tiếng_Aragon|ج]], [[ح#Tiếng_Aragon|ح]], [[خ#Tiếng_Aragon|خ]], [[د#Tiếng_Aragon|د]], [[ذ#Tiếng_Aragon|ذ]], [[ر#Tiếng_Aragon|ر]], [[ز#Tiếng_Aragon|ز]], [[س#Tiếng_Aragon|س]], [[ش#Tiếng_Aragon|ش]], [[ص#Tiếng_Aragon|ص]], [[ض#Tiếng_Aragon|ض]], [[ط#Tiếng_Aragon|ط]], [[ظ#Tiếng_Aragon|ظ]], [[ع#Tiếng_Aragon|ع]], [[غ#Tiếng_Aragon|غ]], [[ف#Tiếng_Aragon|ف]], [[ق#Tiếng_Aragon|ق]], [[ك#Tiếng_Aragon|ك]], [[ل#Tiếng_Aragon|ل]], [[م#Tiếng_Aragon|م]], [[ن#Tiếng_Aragon|ن]], [[ه#Tiếng_Aragon|ه]], [[و#Tiếng_Aragon|و]], [[ي#Tiếng_Aragon|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Wiki-cuadro-aljamia-pablo-gil--20150812b.jpg|Pablo Gil, colección de textos aljamiados, 1888. Zaragoza, España]]
=={{langname|av}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Avar|Х]] [[х#Tiếng_Avar|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[X#Tiếng_Avar|X]] [[x#Tiếng_Avar|x]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|av|/χ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|av|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|av|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Avar.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=av|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Avar|ا|آ|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|څ|د|ذ|ر|ز|ڗ|ژ|س|ش|ص|ڝ|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ڨ|ک|ݤ|گ|ل|ڸ|ڸّ|م|ن|ھ|ه|و|ي}}
=={{langname|auj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Awjila|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Awjila|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Awjila|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|auj|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|auj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Awjila|ا]], [[ب#Tiếng_Awjila|ب]], [[ت#Tiếng_Awjila|ت]], [[ٻ#Tiếng_Awjila|ٻ]], [[ث#Tiếng_Awjila|ث]], [[پ#Tiếng_Awjila|پ]], [[ج#Tiếng_Awjila|ج]], [[چ#Tiếng_Awjila|چ]], [[ح#Tiếng_Awjila|ح]], [[خ#Tiếng_Awjila|خ]], [[د#Tiếng_Awjila|د]], [[ذ#Tiếng_Awjila|ذ]], [[ر#Tiếng_Awjila|ر]], [[ز#Tiếng_Awjila|ز]], [[ژ#Tiếng_Awjila|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Awjila|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Awjila|ڑ]], [[س#Tiếng_Awjila|س]], [[ش#Tiếng_Awjila|ش]], [[ڜ#Tiếng_Awjila|ڜ]], [[ص#Tiếng_Awjila|ص]], [[ض#Tiếng_Awjila|ض]], [[ڞ#Tiếng_Awjila|ڞ]], [[ط#Tiếng_Awjila|ط]], [[ظ#Tiếng_Awjila|ظ]], [[ع#Tiếng_Awjila|ع]], [[غ#Tiếng_Awjila|غ]], [[ف#Tiếng_Awjila|ف]], [[ڥ#Tiếng_Awjila|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Awjila|ڤ]], [[ق#Tiếng_Awjila|ق]], [[ڨ#Tiếng_Awjila|ڨ]], [[ک#Tiếng_Awjila|ک]], [[ݣ#Tiếng_Awjila|ݣ]], [[گ#Tiếng_Awjila|گ]], [[ل#Tiếng_Awjila|ل]], [[ڭ#Tiếng_Awjila|ڭ]], [[م#Tiếng_Awjila|م]], [[ن#Tiếng_Awjila|ن]], [[ݧ#Tiếng_Awjila|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Awjila|ھ]], [[ه#Tiếng_Awjila|ه]], [[و#Tiếng_Awjila|و]], [[ۉ#Tiếng_Awjila|ۉ]]
=={{langname|az}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Azerbaijan|H]] [[h#Tiếng_Azerbaijan|h]]
|-
! Kirin
| [[Һ#Tiếng_Azerbaijan|Һ]] [[һ#Tiếng_Azerbaijan|һ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|az|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|az|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|az|obsolete}} Chữ cái thứ 8 bảng chữ cái Azeri.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=az|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Azeri|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|ڴ|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ﻁ|ض|ﺹ|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|fa}}==
{{wp|fa:}}
==={{ĐM|pron}}===
{{fa-IPA|ḥāʔ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|fa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư.
#:{{ux|fa|[[w:fa:اصلاح|اصلا'''ح''']]|tr=eslâ'''h'''|[[cải cách]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=fa|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ba Tư|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=A. T. Shahaney, M. J. Shahaney & Maulavi Mir Zaman|title=The Modern Persian-English Dictionary|year=1976|location=Karachi|publisher=The Educational Publishing Co.|pageurl=https://archive.org/details/dli.ernet.14749/page/n235|page=231}}
=={{langname|bqi}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bqi|[ħ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bqi|Ký hiệu|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ba Tư ''ḥāh'' biểu thị phụ âm '''/ħ/''' trong tiếng Bakhtiari.
#:{{quote|bqi|په مو هم که زِ اول وا دقت پَیجور همه ای جریاناهو بیݚُمه، صِلا'''ح''' دیݚُم که همهنه پشت سَر یَک سی جِناوالی، تِئُوفیلوس، بنویسُم،|vậy, sau khi đã xét kỹ-càng từ đầu mọi sự ấy, tôi cũng tưởng nên theo thứ-tự viết mà tỏ ra cho ông, ([[s:Lu-ca/1#1:3|Lu-ca 1:3]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bqi|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Bakhtiari|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ڤ|ک|گ|ل|م|ن|و|ى}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bqi|work=WBT Version|year=2026|entryurl=https://live.bible.is/bible/BQIBMV/LUK/1|entry=انجیل لوقا 1}}
=={{langname|bjt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bjt|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bjt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Balanta-Ganja.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bjt|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Balanta-Ganja|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ݝ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ݧ|ه|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Cleonice Candida Gomes|title=[http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/8/8139/tde-19012009-154521/publico/CLEONICE_CANDIDA_GOMES.pdf O sistema verbal do Balanta : Um estudo dos morfemas de tempo]|year=2008|publisher=Universidade de São Paulo}}
=={{langname|bal}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bal|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bal|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Baloch.
#:{{ux|bal|روُ'''ح'''|[[tinh thần]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bal|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Baloch|ا|ب|پ|ت|ٹ|ج|چ|د|ڈ|ر|ز|ژ|س|ش|ک|گ|ل|م|ن|و|ۏ|ہ|(ھ)|ء|ی|ے|(ݔ)}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Saeed Zubair|work=Balochi - English Dictionary|year=2018|publisher=SIL International|entry=ح|entryurl=https://www.webonary.org/balochi/en/browse/browse-vernacular/?key=bcc&letter=%D8%AD}}
=={{langname|bft}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bft|/h/|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bft|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Balti.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bft|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Balti|ء|ى|ه|و|ݩ|ݨ|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ݜ|ش|س|ژ|ڗ|ز|ڑ|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ڃ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|آ|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Richard Keith Sprigg|title=[https://books.google.com/books?id=o3Pjk-4ZshMC Balti-English English-Balti Dictionary]|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9780700713806}}
=={{langname|ba}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Bashkir|Х]] [[х#Tiếng_Bashkir|х]]
|-
! Latinh
| [[X#Tiếng_Bashkir|X]] [[x#Tiếng_Bashkir|x]]
|-
! Ả Rập
| '''خ ﺡ'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ba|/χ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ba|Chữ cái|tr=x}}
#{{label|ba|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Bashkir.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bft|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Bashkir|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|ﺩ|ذ|ﺭ|ﺯ|ژ|ﺱ|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|ﮒ|ل|م|ن|ڭ|ه|و|ۇ|ۋ|ي|ئ}}
=={{langname|bn}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bn|Chữ cái|tr=ḥ}}
#{{label|bn|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập phương ngữ Noakhailla.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bn|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập phương ngữ Noakhailla|ي|ي|و|و|ھ|ه|ں|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|mzb}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ḥ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mzb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mzb|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ا]], [[ب#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ب]], [[ت#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ت]], [[ٻ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ٻ]], [[ث#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ث]], [[پ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|پ]], [[ج#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ج]], [[چ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|چ]], [[ح#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ح]], [[خ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|خ]], [[د#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|د]], [[ذ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ذ]], [[ر#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ر]], [[ز#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ز]], [[ژ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڑ]], [[س#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|س]], [[ش#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ش]], [[ڜ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڜ]], [[ص#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ص]], [[ض#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ض]], [[ڞ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڞ]], [[ط#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ط]], [[ظ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ظ]], [[ع#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ع]], [[غ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|غ]], [[ف#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ف]], [[ڥ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڤ]], [[ق#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ق]], [[ڨ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڨ]], [[ک#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ک]], [[ݣ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ݣ]], [[گ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|گ]], [[ل#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ل]], [[ڭ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڭ]], [[م#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|م]], [[ن#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ن]], [[ݧ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ھ]], [[ه#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ه]], [[و#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|و]], [[ۉ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ۉ]]
{{-roa-ptg-}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pt|Chữ cái|tr=h}}
#(''cổ'') Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Aljamiada.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Aljamiada'') [[ا#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ا]], [[ب#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ب]], [[ت#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ت]], [[ث#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ث]], [[ج#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ج]], [[ح#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ح]], [[خ#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|خ]], [[د#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|د]], [[ذ#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ذ]], [[ر#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ر]], [[ز#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ز]], [[س#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|س]], [[ش#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ش]], [[ص#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ص]], [[ض#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ض]], [[ط#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ط]], [[ظ#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ظ]], [[ع#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ع]], [[غ#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|غ]], [[ف#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ف]], [[ق#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ق]], [[ك#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ك]], [[ل#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ل]], [[م#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|م]], [[ن#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ن]], [[ه#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ه]], [[و#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|و]], [[ي#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Wiki-cuadro-aljamia-pablo-gil--20150812b.jpg|Pablo Gil, colección de textos aljamiados, 1888. Zaragoza, España]]
=={{langname|brh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|brh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|brh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Brahui.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=brh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Brahui|ء|ے|ى|ه|و|ں|ن|م|ڷ|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Allah-Barhsh, Allâh Baksh|title=Handbook of the Birouhi Language|year=1877|pageurl=https://books.google.com/books?id=mrcOAAAAQAAJ&pg=PR1|page=I}}
=={{langname|bhh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bhh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bhh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Bukhara.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bhh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Bukhara|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ى}}
=={{langname|xbo}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|xbo|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập ''ḥāh'' trong tiếng Bulgar đã tuyệt chủng.
#:{{ux|xbo|[[حرح#Tiếng_Bulgar|حر'''ح''']]|[[bốn mươi]]|inline=1}}
=={{langname|bsk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bsk|/h/|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bsk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 13 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Burushaski.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Burushaski'') [[ݻ#Tiếng_Burushaski|ݻ]], [[ے#Tiếng_Burushaski|ے]], [[ݺ#Tiếng_Burushaski|ݺ]], [[ݷ#Tiếng_Burushaski|ݷ]], [[ݶ#Tiếng_Burushaski|ݶ]], [[ݵ#Tiếng_Burushaski|ݵ]], [[ی#Tiếng_Burushaski|ی]], [[ء#Tiếng_Burushaski|ء]], [[ھ#Tiếng_Burushaski|ھ]], [[ه#Tiếng_Burushaski|ه]], [[ݹ#Tiếng_Burushaski|ݹ]], [[ݸ#Tiếng_Burushaski|ݸ]], [[و#Tiếng_Burushaski|و]], [[ں#Tiếng_Burushaski|ں]], [[ن#Tiếng_Burushaski|ن]], [[م#Tiếng_Burushaski|م]], [[ل#Tiếng_Burushaski|ل]], [[ݣ#Tiếng_Burushaski|ݣ]], [[گ#Tiếng_Burushaski|گ]], [[ک#Tiếng_Burushaski|ک]], [[ق#Tiếng_Burushaski|ق]], [[ف#Tiếng_Burushaski|ف]], [[غ#Tiếng_Burushaski|غ]], [[ع#Tiếng_Burushaski|ع]], [[ظ#Tiếng_Burushaski|ظ]], [[ط#Tiếng_Burushaski|ط]], [[ض#Tiếng_Burushaski|ض]], [[ڞ#Tiếng_Burushaski|ڞ]], [[ص#Tiếng_Burushaski|ص]], [[ݽ#Tiếng_Burushaski|ݽ]], [[ش#Tiếng_Burushaski|ش]], [[س#Tiếng_Burushaski|س]], [[ژ#Tiếng_Burushaski|ژ]], [[ز#Tiếng_Burushaski|ز]], [[ڑ#Tiếng_Burushaski|ڑ]], [[ر#Tiếng_Burushaski|ر]], [[ذ#Tiếng_Burushaski|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Burushaski|ڈ]], [[ڎ#Tiếng_Burushaski|ڎ]], [[د#Tiếng_Burushaski|د]], [[خ#Tiếng_Burushaski|خ]], [[ح#Tiếng_Burushaski|ح]], [[څ#Tiếng_Burushaski|څ]], [[ݼ#Tiếng_Burushaski|ݼ]], [[ݘ#Tiếng_Burushaski|ݘ]], [[ج#Tiếng_Burushaski|ج]], [[ث#Tiếng_Burushaski|ث]], [[ٹ#Tiếng_Burushaski|ٹ]], [[ت#Tiếng_Burushaski|ت]], [[پ#Tiếng_Burushaski|پ]], [[ب#Tiếng_Burushaski|ب]], [[ݴ#Tiếng_Burushaski|ݴ]], [[ݳ#Tiếng_Burushaski|ݳ]], [[ا#Tiếng_Burushaski|ا]]/[[آ#Tiếng_Burushaski|آ]]
=={{langname|chg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|chg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|chg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Chagatai.
#:{{ux|chg|[[روح#Tiếng_Chagatai|رو'''ح''']]|tr=rū'''ḥ'''|[[tinh thần]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=chg|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Chagatai|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|ڴ|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ﻅ|ﻁ|ﺽ|ﺹ|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|آ/ا}}
=={{langname|cja}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cja|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cja|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Chăm Tây, là chữ [[ش#Tiếng_Chăm_Tây|ش]] ở dạng đứng cuối.
#:{{quote|cja|ي غاٛڠ جنياڠ^جياڠ عيسى المسيح. مريم ميٛء عيسى ھو جياڠ تناٛڠ ھوڠ يوسف. بلوه ماي، دلاو مڠ دوا اغاڠ نن ضاء ھوڠ ڬاوء، مريم متيان توي ڬبول^ڬنغاٛه رو'''ح''' ﷲ ياٛ.|Vả, sự giáng-sanh của Đức Chúa Jêsus-Christ đã xảy ra như vầy: Khi Ma-ri, mẹ Ngài, đã hứa gả cho Giô-sép, song chưa ăn-ở cùng nhau, thì người đã chịu thai bởi Đức Thánh-Linh. ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:18|Ma-thi-ơ 1:18]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Jawi tiếng Chăm Tây'') [[أ#Tiếng_Chăm_Tây|أ]]/[[ا#Tiếng_Chăm_Tây|ا]], [[ب#Tiếng_Chăm_Tây|ب]], [[به#Tiếng_Chăm_Tây|به]]/[[بهـ#Tiếng_Chăm_Tây|به]], [[ڢ#Tiếng_Chăm_Tây|ڢ]], [[ت#Tiếng_Chăm_Tây|ت]]/[[تـ#Tiếng_Chăm_Tây|تـ]], [[تح#Tiếng_Chăm_Tây|تح]]/[[تح#Tiếng_Chăm_Tây|تح]], [[ث#Tiếng_Chăm_Tây|ث]], [[ج#Tiếng_Chăm_Tây|ج]], [[جه#Tiếng_Chăm_Tây|جه]]/[[جهـ#Tiếng_Chăm_Tây|جهـ]], [[چ#Tiếng_Chăm_Tây|چ]], [[چح#Tiếng_Chăm_Tây|چح]]/[[چحـ#Tiếng_Chăm_Tây|چحـ]], [[ح#Tiếng_Chăm_Tây|ح]], [[خ#Tiếng_Chăm_Tây|خ]], [[څ#Tiếng_Chăm_Tây|څ]], [[د#Tiếng_Chăm_Tây|د]], [[ده#Tiếng_Chăm_Tây|ده]]/[[دهـ#Tiếng_Chăm_Tây|ده]], [[ذ#Tiếng_Chăm_Tây|ذ]], [[ڎ#Tiếng_Chăm_Tây|ڎ]], [[ر#Tiếng_Chăm_Tây|ر]], [[ز#Tiếng_Chăm_Tây|ز]], [[س#Tiếng_Chăm_Tây|س]], [[ش#Tiếng_Chăm_Tây|ش]], [[ص#Tiếng_Chăm_Tây|ص]], [[ض#Tiếng_Chăm_Tây|ض]], [[ط#Tiếng_Chăm_Tây|ط]], [[ظ#Tiếng_Chăm_Tây|ظ]], [[ع#Tiếng_Chăm_Tây|ع]], [[غ#Tiếng_Chăm_Tây|غ]], [[ڠ#Tiếng_Chăm_Tây|ڠ]], [[ف#Tiếng_Chăm_Tây|ف]], [[فح#Tiếng_Chăm_Tây|فح]]/[[فحـ#Tiếng_Chăm_Tây|فحـ]], [[ڤ#Tiếng_Chăm_Tây|ڤ]], [[ق#Tiếng_Chăm_Tây|ق]], [[ك#Tiếng_Chăm_Tây|ك]], [[كح#Tiếng_Chăm_Tây|كح]]/[[كحـ#Tiếng_Chăm_Tây|كحـ]], [[ڬ#Tiếng_Chăm_Tây|ڬ]], [[ڬه#Tiếng_Chăm_Tây|ڬه]]/[[ڬهـ#Tiếng_Chăm_Tây|ڬه]], [[ل#Tiếng_Chăm_Tây|ل]], [[م#Tiếng_Chăm_Tây|م]], [[ن#Tiếng_Chăm_Tây|ن]], [[و#Tiếng_Chăm_Tây|و]], [[ه#Tiếng_Chăm_Tây|ه]]/[[هـ#Tiếng_Chăm_Tây|هـ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cja|work=Bible.is|year=2015|entryurl=https://live.bible.is/bible/CJAWYI/MAT/1|entry=إنجيل متھاي ھغاء 1}}
=={{langname|ce}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Хь#Tiếng_Chechen|Хь]] [[хь#Tiếng_Chechen|хь]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[Ẋ]] [[ẋ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ce|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ce|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ẋ}}
#{{label|ce|obsolete}} Chữ Ả Rập biểu thị âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong bảng chữ cái tiếng Chechen trước năm 1925.
==={{ĐM|see}}===
* {{list helper 2|title=Chữ Ả Rập tiếng Chechen trước năm 1925
|list=<!--
-->{{l-self|ce|ا}}, <!--
-->{{l-self|ce|ب}}, <!--
-->{{l-self|ce|ت}}, <!--
-->{{l-self|ce|ث}}, <!--
-->{{l-self|ce|ج}}, <!--
-->{{l-self|ce|چ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ح}}, <!--
-->{{l-self|ce|خ}}, <!--
-->{{l-self|ce|د}}, <!--
-->{{l-self|ce|ذ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ر}}, <!--
-->{{l-self|ce|ز}}, <!--
-->{{l-self|ce|س}}, <!--
-->{{l-self|ce|ص}}, <!--
-->{{l-self|ce|ط}}, <!--
-->{{l-self|ce|ظ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ع}}, <!--
-->{{l-self|ce|غ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ڢ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ف}}, <!--
-->{{l-self|ce|گ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ڮ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ك}}, <!--
-->{{l-self|ce|ق}}, <!--
-->{{l-self|ce|ڨ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ل}}, <!--
-->{{l-self|ce|م}}, <!--
-->{{l-self|ce|ن}}, <!--
-->{{l-self|ce|ھ}}, <!--
-->{{l-self|ce|و}}, <!--
-->{{l-self|ce|ى}}, <!--
-->{{l-self|ce|ي}}<!--
-->}}
=={{langname|ctg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ctg|[c]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ctg|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Chittagong.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Chittagong'') [[ا#Tiếng_Chittagong|ا]], [[ب#Tiếng_Chittagong|ب]], [[پ#Tiếng_Chittagong|پ]], [[ت#Tiếng_Chittagong|ت]], [[ٹ#Tiếng_Chittagong|ٹ]], [[ث#Tiếng_Chittagong|ث]], [[ج#Tiếng_Chittagong|ج]], [[چ#Tiếng_Chittagong|چ]], [[ح#Tiếng_Chittagong|ح]], [[خ#Tiếng_Chittagong|خ]], [[د#Tiếng_Chittagong|د]], [[ڈ#Tiếng_Chittagong|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Chittagong|ذ]], [[ر#Tiếng_Chittagong|ر]], [[ڑ#Tiếng_Chittagong|ڑ]], [[ز#Tiếng_Chittagong|ز]], [[س#Tiếng_Chittagong|س]], [[ش#Tiếng_Chittagong|ش]], [[ص#Tiếng_Chittagong|ص]], [[ض#Tiếng_Chittagong|ض]], [[ط#Tiếng_Chittagong|ط]], [[ظ#Tiếng_Chittagong|ظ]], [[ع#Tiếng_Chittagong|ع]], [[غ#Tiếng_Chittagong|غ]], [[ڠ#Tiếng_Chittagong|ڠ]], [[ف#Tiếng_Chittagong|ف]], [[ق#Tiếng_Chittagong|ق]], [[ک#Tiếng_Chittagong|ک]], [[گ#Tiếng_Chittagong|گ]], [[ل#Tiếng_Chittagong|ل]], [[م#Tiếng_Chittagong|م]], [[ن#Tiếng_Chittagong|ن]], [[ں#Tiếng_Chittagong|ں]], [[ه#Tiếng_Chittagong|ه]], [[ھ#Tiếng_Chittagong|ھ]], [[و#Tiếng_Chittagong|و]], [[ي#Tiếng_Chittagong|ي]]
=={{langname|swb}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Comoros_Maore|H]] [[h#Tiếng_Comoros_Maore|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|swb|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|swb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Comoros Maore.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Comoros Maore'') [[ي#Tiếng_Comoros_Maore|ي]], [[و#Tiếng_Comoros_Maore|و]], [[ه#Tiếng_Comoros_Maore|ه]], [[نّ#Tiếng_Comoros_Maore|نّ]], [[ن#Tiếng_Comoros_Maore|ن]], [[م#Tiếng_Comoros_Maore|م]], [[ل#Tiếng_Comoros_Maore|ل]], [[ڬ#Tiếng_Comoros_Maore|ڬ]], [[ك#Tiếng_Comoros_Maore|ك]], [[ق#Tiếng_Comoros_Maore|ق]], [[ڤ#Tiếng_Comoros_Maore|ڤ]], [[ڢ#Tiếng_Comoros_Maore|ڢ]], [[ف#Tiếng_Comoros_Maore|ف]], [[ڠ#Tiếng_Comoros_Maore|ڠ]], [[غ#Tiếng_Comoros_Maore|غ]], [[ع#Tiếng_Comoros_Maore|ع]], [[ظ#Tiếng_Comoros_Maore|ظ]], [[ط#Tiếng_Comoros_Maore|ط]], [[ض#Tiếng_Comoros_Maore|ض]], [[ص#Tiếng_Comoros_Maore|ص]], [[شّ#Tiếng_Comoros_Maore|شّ]], [[ش#Tiếng_Comoros_Maore|ش]], [[سّ#Tiếng_Comoros_Maore|سّ]], [[س#Tiếng_Comoros_Maore|س]], [[زّ#Tiếng_Comoros_Maore|زّ]], [[ز#Tiếng_Comoros_Maore|ز]], [[ر#Tiếng_Comoros_Maore|ر]], [[ذ#Tiếng_Comoros_Maore|ذ]], [[دّ#Tiếng_Comoros_Maore|دّ]], [[د#Tiếng_Comoros_Maore|د]], [[خ#Tiếng_Comoros_Maore|خ]], [[ح#Tiếng_Comoros_Maore|ح]], [[چ#Tiếng_Comoros_Maore|چ]], [[ج#Tiếng_Comoros_Maore|ج]], [[ث#Tiếng_Comoros_Maore|ث]], [[تّ#Tiếng_Comoros_Maore|تّ]], [[ت#Tiếng_Comoros_Maore|ت]], [[پ#Tiếng_Comoros_Maore|پ]], [[ب#Tiếng_Comoros_Maore|ب]], [[ا#Tiếng_Comoros_Maore|ا]]
=={{langname|dml}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Damel|H]] [[h#Tiếng_Damel|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dml|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dml|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Damel.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Damel'') [[ے#Tiếng_Damel|ے]], [[ی#Tiếng_Damel|ی]], [[ھ#Tiếng_Damel|ھ]], [[ہ#Tiếng_Damel|ہ]], [[و#Tiếng_Damel|و]], [[ݨ#Tiếng_Damel|ݨ]], [[ں#Tiếng_Damel|ں]]\[[ن#Tiếng_Damel|ن]], [[م#Tiếng_Damel|م]], [[ل#Tiếng_Damel|ل]], [[گ#Tiếng_Damel|گ]], [[ک#Tiếng_Damel|ک]], [[ق#Tiếng_Damel|ق]], [[ف#Tiếng_Damel|ف]], [[غ#Tiếng_Damel|غ]], [[ع#Tiếng_Damel|ع]], [[ظ#Tiếng_Damel|ظ]], [[ط#Tiếng_Damel|ط]], [[ض#Tiếng_Damel|ض]], [[ص#Tiếng_Damel|ص]], [[ݜ#Tiếng_Damel|ݜ]], [[ش#Tiếng_Damel|ش]], [[س#Tiếng_Damel|س]], [[ڙ#Tiếng_Damel|ڙ]], [[ژ#Tiếng_Damel|ژ]], [[ز#Tiếng_Damel|ز]], [[ڑ#Tiếng_Damel|ڑ]], [[ر#Tiếng_Damel|ر]], [[ذ#Tiếng_Damel|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Damel|ڈ]], [[د#Tiếng_Damel|د]], [[خ#Tiếng_Damel|خ]], [[ح#Tiếng_Damel|ح]], [[څ#Tiếng_Damel|څ]], [[ڇ#Tiếng_Damel|ڇ]], [[چ#Tiếng_Damel|چ]], [[ج#Tiếng_Damel|ج]], [[ٹ#Tiếng_Damel|ٹ]], [[ث#Tiếng_Damel|ث]], [[ت#Tiếng_Damel|ت]], [[پ#Tiếng_Damel|پ]], [[ب#Tiếng_Damel|ب]], [[ا#Tiếng_Damel|ا]]
=={{langname|dar}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| {{l|dar|ХӀ|tr=-}} {{l|dar|хӀ|tr=-}}
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dar|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dar|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Dargwa.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dar|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Dargwa|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|څ|د|ذ|ر|ز|ڗ|ژ|س|ش|ص|ض|ڝ|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڢ|ق|ک|ݤ|گ|ل|م|ن|ه|و|ی}}
=={{langname|mki}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Dhatki|ह]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mki|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mki|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Dhatki.
#:{{quote|mki|يھُوداہ نا تمر ري پيٽا فارص آن زرا'''ح''' جاپيا، فارص سين حصرون جاپيو، آن حصرون سين راما جاپيو۔|Giu-đa bởi Tha-ma sanh Pha-rê và Xa-ra. Pha-rê sanh Ếch-rôm; Ếch-rôm sanh A-ram; ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:3|Ma-thi-ơ 1:3]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Dhatki'') [[ا#Tiếng_Dhatki|ا]], [[ب#Tiếng_Dhatki|ب]], [[ٻ#Tiếng_Dhatki|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Dhatki|ڀ]], [[ت#Tiếng_Dhatki|ت]], [[ٿ#Tiếng_Dhatki|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Dhatki|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Dhatki|ٺ]], [[ث#Tiếng_Dhatki|ث]], [[پ#Tiếng_Dhatki|پ]], [[ج#Tiếng_Dhatki|ج]], [[جھ#Tiếng_Dhatki|جھ]], [[ڄ#Tiếng_Dhatki|ڄ]], [[ڃ#Tiếng_Dhatki|ڃ]], [[چ#Tiếng_Dhatki|چ]], [[ڇ#Tiếng_Dhatki|ڇ]], [[ح#Tiếng_Dhatki|ح]], [[خ#Tiếng_Dhatki|خ]], [[د#Tiếng_Dhatki|د]], [[ڌ#Tiếng_Dhatki|ڌ]], [[ڏ#Tiếng_Dhatki|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Dhatki|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Dhatki|ڍ]], [[ذ#Tiếng_Dhatki|ذ]], [[ر#Tiếng_Dhatki|ر]], [[ڙ#Tiếng_Dhatki|ڙ]], [[ڙھ#Tiếng_Dhatki|ڙھ]], [[ز#Tiếng_Dhatki|ز]], [[س#Tiếng_Dhatki|س]], [[ش#Tiếng_Dhatki|ش]], [[ص#Tiếng_Dhatki|ص]], [[ض#Tiếng_Dhatki|ض]], [[ط#Tiếng_Dhatki|ط]], [[ظ#Tiếng_Dhatki|ظ]], [[ع#Tiếng_Dhatki|ع]], [[ﻍ#Tiếng_Dhatki|ﻍ]], [[ﻑ#Tiếng_Dhatki|ﻑ]], [[ڦ#Tiếng_Dhatki|ڦ]], [[ﻕ#Tiếng_Dhatki|ﻕ]], [[ڪ#Tiếng_Dhatki|ڪ]], [[ک#Tiếng_Dhatki|ک]], [[گ#Tiếng_Dhatki|گ]], [[گھ#Tiếng_Dhatki|گھ]], [[ڳ#Tiếng_Dhatki|ڳ]], [[ڱ#Tiếng_Dhatki|ڱ]], [[ﻝ#Tiếng_Dhatki|ﻝ]], [[ڷ#Tiếng_Dhatki|ڷ]], [[ﻡ#Tiếng_Dhatki|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Dhatki|ﻥ]], [[ݨ#Tiếng_Dhatki|ݨ]], [[ﻭ#Tiếng_Dhatki|ﻭ]], [[ھ#Tiếng_Dhatki|ھ]], [[ه#Tiếng_Dhatki|ه]], [[ة#Tiếng_Dhatki|ة]], [[ي#Tiếng_Dhatki|ي]], [[ء#Tiếng_Dhatki|ء]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|mki|entryurl=https://media.ipsapps.org/mki/osa/01-MAT-001.html|entry=متِي رو لِکيل پَوِيتر شاستر 1|year=2026|work=Dhatki Literature}}
=={{langname|dv}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Dives Akuru
| [[𑤭#Tiếng_Dhivehi|𑤭]]
|-
! Thaana
| [[ޙ#Tiếng_Dhivehi|ޙ]]
|-
! Ả Rập
| '''ش'''
|-
! Devanagari
| [[ह़#Tiếng_Dhivehi|ह़]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dv|[ħ~h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dv|Chữ cái|tr=hhaa}}
#Chữ âm Ả Rập của '''[[ޙ#Tiếng_Dhivehi|ޙ]]'''.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dv|sc=Arab|qual=Chữ âm Ả Rập tiếng Dhivehi|و|ق|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|ز|خ|ح|ذ|ث}}
=={{langname|doi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Dogri|ह]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|doi|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|doi|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|doi|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Nastaʼlīq tiếng Dogri trước đây.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=doi|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Nastaʼlīq tiếng Dogri|ے|ی|ہ|و||ں|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|rmt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng Domari|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng Domari|ḥ]]
|-
! Hebrew
| [[ח#Tiếng Domari|ח]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmt|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Domari.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rmt|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Domari|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|گ|ل|م|ن|ﮬ|و|ۋڤ|ي|لا|ء|ى|أ|آ|ة}}
=={{langname|sce}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sce|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sce|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|sce|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Đông Hương trước năm 2003.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sce|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Đông Hương trước năm 2003|ا|ب|ت|پ|ث|ٿ|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ڌ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ڞ|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ڨ|ک|گ|ݣ|ل|م|ن|ه|و|ى}}
=={{langname|ff}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Fula|H]] [[h#Tiếng_Fula|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Adlam
| [[𞤖𞥈#Tiếng_Fula|𞤖𞥈]] [[𞤸𞥈#Tiếng_Fula|𞤸𞥈]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ff|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ff|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Fula.
#:{{quote|ff|ࢡَاوٛ عِلَمْ تُوڢَانَ، ࢡِࢡّٜ نُو'''حُ''' سٜمْ عٜ حَامُ عٜ يَڢٜتْ دَࢩِ ࢡِکّٛيْ؞|Đây là dòng-dõi của Sem, Cham và Gia-phết, ba con trai của Nô-ê; sau khi lụt, họ sanh con-cái. ([[s:Sáng thế Ký/10#10:1|Sáng thế Ký 10:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Fula'') [[رّ#Tiếng_Fula|رّ]], [[نج#Tiếng_Fula|نج]], [[نْغ#Tiếng_Fula|نْغ]], [[ند#Tiếng_Fula|ند]], [[مب#Tiếng_Fula|مب]], [[ء#Tiếng_Fula|ء]], [[ي۟#Tiếng_Fula|ي۟]], [[يٴ#Tiếng_Fula|يٴ]], [[ي#Tiếng_Fula|ي]], [[و#Tiếng_Fula|و]], [[ه#Tiếng_Fula|ه]], [[نغ#Tiếng_Fula|نغ]], [[ن#Tiếng_Fula|ن]], [[م#Tiếng_Fula|م]], [[ل#Tiếng_Fula|ل]], [[ک#Tiếng_Fula|ک]], [[ق#Tiếng_Fula|ق]], [[ݠ#Tiếng_Fula|ݠ]], [[ڢ#Tiếng_Fula|ڢ]], [[غ#Tiếng_Fula|غ]], [[ع#Tiếng_Fula|ع]], [[ظ#Tiếng_Fula|ظ]], [[ط#Tiếng_Fula|ط]], [[ض#Tiếng_Fula|ض]], [[ص#Tiếng_Fula|ص]], [[ش#Tiếng_Fula|ش]], [[س#Tiếng_Fula|س]], [[ز#Tiếng_Fula|ز]], [[ر#Tiếng_Fula|ر]], [[ذ#Tiếng_Fula|ذ]], [[د#Tiếng_Fula|د]], [[خ#Tiếng_Fula|خ]], [[ح#Tiếng_Fula|ح]], [[ج#Tiếng_Fula|ج]], [[ث#Tiếng_Fula|ث]], [[ت#Tiếng_Fula|ت]], [[بٴ#Tiếng_Fula|بٴ]], [[ب#Tiếng_Fula|ب]], [[ا#Tiếng_Fula|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ff|author=Bible Society of Cameroon|entryurl=https://www.bible.com/en-GB/bible/1707/GEN.10.%25D8%25AF%25D8%25A7%25D9%258E|entry=لَاتَانٛوجِ 10|year=2025|work=دٜڢْتٜرٜ اَللَّه ڢُلْڢُلْدٜ عَدَمَوَ}}
=={{langname|gwt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gwt|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gwt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Gawar-Bati.
#:{{ux|gwt|حال|tr='''h'''āl|[[điều kiện]], [[trạng thái]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Gawar-Bati'') [[ا#Tiếng_Gawar-Bati|ا]], [[ب#Tiếng_Gawar-Bati|ب]], [[پ#Tiếng_Gawar-Bati|پ]], [[ت#Tiếng_Gawar-Bati|ت]], [[ٹ#Tiếng_Gawar-Bati|ٹ]], [[ث#Tiếng_Gawar-Bati|ث]], [[ج#Tiếng_Gawar-Bati|ج]], [[چ#Tiếng_Gawar-Bati|چ]], [[ح#Tiếng_Gawar-Bati|ح]], [[خ#Tiếng_Gawar-Bati|خ]], [[ڄ#Tiếng_Gawar-Bati|ڄ]], [[ݮ#Tiếng_Gawar-Bati|ݮ]], [[څ#Tiếng_Gawar-Bati|څ]], [[ځ#Tiếng_Gawar-Bati|ځ]], [[د#Tiếng_Gawar-Bati|د]], [[ڈ#Tiếng_Gawar-Bati|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Gawar-Bati|ذ]], [[ر#Tiếng_Gawar-Bati|ر]], [[ڑ#Tiếng_Gawar-Bati|ڑ]], [[ز#Tiếng_Gawar-Bati|ز]], [[ژ#Tiếng_Gawar-Bati|ژ]], [[ݫ#Tiếng_Gawar-Bati|ݫ]], [[س#Tiếng_Gawar-Bati|س]], [[ش#Tiếng_Gawar-Bati|ش]], [[ݭ#Tiếng_Gawar-Bati|ݭ]], [[ص#Tiếng_Gawar-Bati|ص]], [[ض#Tiếng_Gawar-Bati|ض]], [[ط#Tiếng_Gawar-Bati|ط]], [[ظ#Tiếng_Gawar-Bati|ظ]], [[ع#Tiếng_Gawar-Bati|ع]], [[غ#Tiếng_Gawar-Bati|غ]], [[ف#Tiếng_Gawar-Bati|ف]], [[ق#Tiếng_Gawar-Bati|ق]], [[ک#Tiếng_Gawar-Bati|ک]], [[گ#Tiếng_Gawar-Bati|گ]], [[ل#Tiếng_Gawar-Bati|ل]], [[ݪ#Tiếng_Gawar-Bati|ݪ]], [[م#Tiếng_Gawar-Bati|م]], [[ن#Tiếng_Gawar-Bati|ن]], [[ݨ#Tiếng_Gawar-Bati|ݨ]], [[ں#Tiếng_Gawar-Bati|ں]], [[ہ#Tiếng_Gawar-Bati|ہ]], [[ء#Tiếng_Gawar-Bati|ء]], [[و#Tiếng_Gawar-Bati|و]], [[ی#Tiếng_Gawar-Bati|ی]], [[ے#Tiếng_Gawar-Bati|ے]]
=={{langname|gho}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gho|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gho|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập ''ḥāh''.
#:{{quote|gho|سُوْسْمَاوْث، ئِفُّوْغ يَان ن ؤُفلَّا'''ح''' أَ زْرع.|Hãy nghe. Có người gieo giống đi ra đặng gieo. ([[s:Mác/4#4:3|Mác 4:3]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gho|author=Faith Comes By Hearing|work=WBT Version|year=2023|entryurl=https://live.bible.is/bible/GHOWBT/MRK/4|entry=مرقس 4}}
=={{langname|glk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|glk|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|glk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Gilak.
#:{{quote|glk|اوشأن حقسأی کودیدی بفأمید، وختی مسیحٚ رو'''ح''' اوشأنٚ وجودٚ دورون جٚه قبل شهادت دَیی کی مسیح وأ رنج بکشه و بعدٚ اون جلال بیأفه، کییَ و چی وختییَ ایشاره کودی.| nghĩa là tìm cho biết thời-kỳ nào và thời-kỳ cách nào mà Thánh-Linh Đấng Christ ở trong lòng mình đã chỉ cho, là khi làm chứng trước về sự đau-đớn của Đấng Christ và về sự vinh-hiển sẽ theo sau. ([[s:I Phi-e-rơ/1#1:11|I Phi-e-rơ 1:11]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ Ba Tư tiếng Gilak'') [[ا#Tiếng_Gilak|ا]], [[أ#Tiếng_Gilak|أ]], [[آ#Tiếng_Gilak|آ]], [[ب#Tiếng_Gilak|ب]], [[پ#Tiếng_Gilak|پ]], [[ت#Tiếng_Gilak|ت]], [[ث#Tiếng_Gilak|ث]], [[ج#Tiếng_Gilak|ج]], [[چ#Tiếng_Gilak|چ]], [[ح#Tiếng_Gilak|ح]], [[خ#Tiếng_Gilak|خ]], [[د#Tiếng_Gilak|د]], [[ذ#Tiếng_Gilak|ذ]], [[ر#Tiếng_Gilak|ر]], [[ز#Tiếng_Gilak|ز]], [[ژ#Tiếng_Gilak|ژ]], [[س#Tiếng_Gilak|س]], [[ش#Tiếng_Gilak|ش]], [[ص#Tiếng_Gilak|ص]], [[ض#Tiếng_Gilak|ض]], [[ط#Tiếng_Gilak|ط]], [[ظ#Tiếng_Gilak|ظ]], [[ع#Tiếng_Gilak|ع]], [[غ#Tiếng_Gilak|غ]], [[ف#Tiếng_Gilak|ف]], [[ق#Tiếng_Gilak|ق]], [[ک#Tiếng_Gilak|ک]], [[گ#Tiếng_Gilak|گ]], [[ل#Tiếng_Gilak|ل]], [[م#Tiếng_Gilak|م]], [[ن#Tiếng_Gilak|ن]], [[و#Tiếng_Gilak|و]], [[ۊ#Tiếng_Gilak|ۊ]], [[ٶ#Tiếng_Gilak|ٶ]], [[ی#Tiếng_Gilak|ی]], [[ي#Tiếng_Gilak|ي]], [[ئ#Tiếng_Gilak|ئ]], [[ه#Tiếng_Gilak|ه]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|glk|author=Gilak Media|entryurl=https://www.bible.com/bible/1094/1PE.1.%25DA%25AF%25DB%258C%25D9%2584%25DA%25A9%25DB%258C%2520(%25D8%25B1%25D8%25B4%25D8%25AA%25DB%258C)|entry=۱پطرس ۲|year=2023|work=کیتاب مقدّس به گیلکی (رشتی)}}
=={{langname|gju}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Gujarat
| [[હ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gju|/ɦ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gju|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Gujar.
#:{{ux|gju|صلا'''ح'''|tr=saLa'''h'''|[[khuyên]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=gju|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Gujar|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ء|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Dr. Rafique Anjum|work=Gojri - English - Urdu Dictionary|year=2021|publisher=SIL International|entry=بخشش|entryurl=https://www.webonary.org/gojri/en/gf981d382-008d-49b1-a041-90a3a36b2f86/}}
=={{langname|har}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|har|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|har|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḣ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Harari.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Harari'') [[ا#Tiếng_Harari|ا]], [[ب#Tiếng_Harari|ب]], [[پ#Tiếng_Harari|پ]], [[ت#Tiếng_Harari|ت]], [[ث#Tiếng_Harari|ث]], [[ج#Tiếng_Harari|ج]], [[ݘ#Tiếng_Harari|ݘ]], [[ح#Tiếng_Harari|ح]], [[خ#Tiếng_Harari|خ]], [[د#Tiếng_Harari|د]], [[ذ#Tiếng_Harari|ذ]], [[ر#Tiếng_Harari|ر]], [[ز#Tiếng_Harari|ز]], [[ژ#Tiếng_Harari|ژ]], [[س#Tiếng_Harari|س]], [[ش#Tiếng_Harari|ش]], [[ڛ#Tiếng_Harari|ڛ]], [[ص#Tiếng_Harari|ص]], [[ض#Tiếng_Harari|ض]], [[ط#Tiếng_Harari|ط]], [[ظ#Tiếng_Harari|ظ]], [[ڟ#Tiếng_Harari|ڟ]], [[ع#Tiếng_Harari|ع]], [[غ#Tiếng_Harari|غ]], [[ف#Tiếng_Harari|ف]], [[ڤ#Tiếng_Harari|ڤ]], [[ق#Tiếng_Harari|ق]], [[ك#Tiếng_Harari|ك]], [[ڬ#Tiếng_Harari|ڬ]], [[ل#Tiếng_Harari|ل]], [[م#Tiếng_Harari|م]], [[ن#Tiếng_Harari|ن]], [[ڹ#Tiếng_Harari|ڹ]], [[ه#Tiếng_Harari|ه]], [[و#Tiếng_Harari|و]], [[ي#Tiếng_Harari|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|am|author=ቁራስ|title=[https://everythingharar.com/wp-content/uploads/2017/02/HarariDictionary-quraseh.pdf ጩቅቲ ኪታብ]|year=2002}}
=={{langname|ha}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Hausa|H]] [[h#Tiếng_Hausa|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ha|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ha|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ajami tiếng Hausa.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bộ chữ Ajami tiếng Hausa'') [[أ#Tiếng_Hausa|أ]], [[ب#Tiếng_Hausa|ب]], [[ٻ#Tiếng_Hausa|ٻ]], [[ت#Tiếng_Hausa|ت]], [[ث#Tiếng_Hausa|ث]], [[ج#Tiếng_Hausa|ج]], [[ح#Tiếng_Hausa|ح]], [[خ#Tiếng_Hausa|خ]], [[د#Tiếng_Hausa|د]], [[ذ#Tiếng_Hausa|ذ]], [[ر#Tiếng_Hausa|ر]], [[ز#Tiếng_Hausa|ز]], [[ط#Tiếng_Hausa|ط]], [[ظ#Tiếng_Hausa|ظ]], [[ڟ#Tiếng_Hausa|ڟ]], [[ق#Tiếng_Hausa|ق]], [[ک#Tiếng_Hausa|ک]], [[ل#Tiếng_Hausa|ل]], [[م#Tiếng_Hausa|م]], [[ن#Tiếng_Hausa|ن]], [[ص#Tiếng_Hausa|ص]], [[ض#Tiếng_Hausa|ض]], [[ع#Tiếng_Hausa|ع]], [[غ#Tiếng_Hausa|غ]], [[ࢻ#Tiếng_Hausa|ࢻ]]/[[ف#Tiếng_Hausa|ف]], [[س#Tiếng_Hausa|س]], [[ش#Tiếng_Hausa|ش]], [[ه#Tiếng_Hausa|ه]], [[و#Tiếng_Hausa|و]], [[ی#Tiếng_Hausa|ی]], [[ۑ#Tiếng_Hausa|ۑ]], [[ݣ#Tiếng_Hausa|ݣ]], [[ࣃ#Tiếng_Hausa|ࣃ]], [[ࣄ#Tiếng_Hausa|ࣄ]]
=={{langname|haz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|haz|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|haz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Hazara.
#:{{quote|haz|اَی خُداوند، دَ غَیتِ قار خُو مَره سرزَنِش نَکُو و دَ وختِ غَضَب خُو مَره اِصلا'''ح''' نَکُو.|Đức Giê-hô-va ôi! xin chớ nổi thạnh-nộ mà trách tôi,<br>Chớ sửa-phạt tôi trong khi Ngài giận phừng, ([[s:Thi thiên/6#6:1|Thi thiên 6:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Hazara'') [[ا#Tiếng_Hazara|ا]]/[[آ#Tiếng_Hazara|آ]], [[ب#Tiếng_Hazara|ب]], [[پ#Tiếng_Hazara|پ]], [[ت#Tiếng_Hazara|ت]], [[ټ#Tiếng_Hazara|ټ]], [[ث#Tiếng_Hazara|ث]], [[ج#Tiếng_Hazara|ج]], [[چ#Tiếng_Hazara|چ]], [[ح#Tiếng_Hazara|ح]], [[خ#Tiếng_Hazara|خ]], [[د#Tiếng_Hazara|د]], [[ډ#Tiếng_Hazara|ډ]], [[ذ#Tiếng_Hazara|ذ]], [[ر#Tiếng_Hazara|ر]], [[ز#Tiếng_Hazara|ز]], [[ژ#Tiếng_Hazara|ژ]], [[س#Tiếng_Hazara|س]], [[ش#Tiếng_Hazara|ش]], [[ص#Tiếng_Hazara|ص]], [[ض#Tiếng_Hazara|ض]], [[ط#Tiếng_Hazara|ط]], [[ظ#Tiếng_Hazara|ظ]], [[ع#Tiếng_Hazara|ع]], [[ﻍ#Tiếng_Hazara|ﻍ]], [[ﻑ#Tiếng_Hazara|ﻑ]], [[ﻕ#Tiếng_Hazara|ﻕ]], [[ﻙ#Tiếng_Hazara|ﻙ]], [[گ#Tiếng_Hazara|گ]], [[ﻝ#Tiếng_Hazara|ﻝ]], [[ﻡ#Tiếng_Hazara|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Hazara|ﻥ]], [[ﻭ#Tiếng_Hazara|ﻭ]], [[ﻩ#Tiếng_Hazara|ﻩ]], [[ی#Tiếng_Hazara|ی]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|haz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/4232/PSA.6.HAZ|entry=زبُور 6|year=2025|work=Hazaragi Bible}}
=={{langname|hno}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hno|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hno|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Hindko Bắc.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Hindko Bắc'') [[آ#Tiếng_Hindko_Bắc|آ]], [[ا#Tiếng_Hindko_Bắc|ا]], [[ب#Tiếng_Hindko_Bắc|ب]], [[پ#Tiếng_Hindko_Bắc|پ]], [[ت#Tiếng_Hindko_Bắc|ت]], [[ٹ#Tiếng_Hindko_Bắc|ٹ]], [[ث#Tiếng_Hindko_Bắc|ث]], [[ج#Tiếng_Hindko_Bắc|ج]], [[چ#Tiếng_Hindko_Bắc|چ]], [[ح#Tiếng_Hindko_Bắc|ح]], [[خ#Tiếng_Hindko_Bắc|خ]], [[ڇ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڇ]], [[د#Tiếng_Hindko_Bắc|د]], [[ڈ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Hindko_Bắc|ذ]], [[ر#Tiếng_Hindko_Bắc|ر]], [[ڑ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڑ]], [[ز#Tiếng_Hindko_Bắc|ز]], [[ݬ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݬ]], [[س#Tiếng_Hindko_Bắc|س]], [[ش#Tiếng_Hindko_Bắc|ش]], [[ص#Tiếng_Hindko_Bắc|ص]], [[ض#Tiếng_Hindko_Bắc|ض]], [[ط#Tiếng_Hindko_Bắc|ط]], [[ظ#Tiếng_Hindko_Bắc|ظ]], [[ع#Tiếng_Hindko_Bắc|ع]], [[غ#Tiếng_Hindko_Bắc|غ]], [[ف#Tiếng_Hindko_Bắc|ف]], [[ق#Tiếng_Hindko_Bắc|ق]], [[ڨ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڨ]], [[ک#Tiếng_Hindko_Bắc|ک]], [[گ#Tiếng_Hindko_Bắc|گ]], [[ل#Tiếng_Hindko_Bắc|ل]], [[م#Tiếng_Hindko_Bắc|م]], [[ن#Tiếng_Hindko_Bắc|ن]], [[ں#Tiếng_Hindko_Bắc|ں]], [[ݩ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݩ]], [[ݩگ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݩگ]], [[ݨ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݨ]], [[و#Tiếng_Hindko_Bắc|و]], [[ؤ#Tiếng_Hindko_Bắc|ؤ]], [[ٷ#Tiếng_Hindko_Bắc|ٷ]], [[ہ#Tiếng_Hindko_Bắc|ہ]], [[ھ#Tiếng_Hindko_Bắc|ھ]], [[ء#Tiếng_Hindko_Bắc|ء]], [[ی#Tiếng_Hindko_Bắc|ی]], [[ئ#Tiếng_Hindko_Bắc|ئ]], [[ے#Tiếng_Hindko_Bắc|ے]]
=={{langname|inh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|inh|[ʜ~ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|inh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ȟ}}
#{{label|inh|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Ingush.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Ingush trước đây'') [[ا#Tiếng_Ingush|ا]], [[ب#Tiếng_Ingush|ب]], [[ت#Tiếng_Ingush|ت]], [[ث#Tiếng_Ingush|ث]], [[ج#Tiếng_Ingush|ج]], [[چ#Tiếng_Ingush|چ]], [[څ#Tiếng_Ingush|څ]], [[ح#Tiếng_Ingush|ح]], [[خ#Tiếng_Ingush|خ]], [[د#Tiếng_Ingush|د]], [[ذ#Tiếng_Ingush|ذ]], [[ࢮ#Tiếng_Ingush|ࢮ]], [[ر#Tiếng_Ingush|ر]], [[ز#Tiếng_Ingush|ز]], [[ژ#Tiếng_Ingush|ژ]], [[س#Tiếng_Ingush|س]], [[ش#Tiếng_Ingush|ش]], [[ص#Tiếng_Ingush|ص]], [[ض#Tiếng_Ingush|ض]], [[ط#Tiếng_Ingush|ط]], [[ظ#Tiếng_Ingush|ظ]], [[ع#Tiếng_Ingush|ع]], [[غ#Tiếng_Ingush|غ]], [[ف#Tiếng_Ingush|ف]], [[ڢ#Tiếng_Ingush|ڢ]], [[ڥ#Tiếng_Ingush|ڥ]], [[ق#Tiếng_Ingush|ق]], [[ڨ#Tiếng_Ingush|ڨ]], [[ك#Tiếng_Ingush|ك]], [[ڭ#Tiếng_Ingush|ڭ]], [[ڮ#Tiếng_Ingush|ڮ]], [[ل#Tiếng_Ingush|ل]], [[م#Tiếng_Ingush|م]], [[ن#Tiếng_Ingush|ن]], [[ه#Tiếng_Ingush|ه]], [[و#Tiếng_Ingush|و]], [[ي#Tiếng_Ingush|ي]]
=={{langname|jv}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Java|H]] [[h#Tiếng_Java|h]]
|-
! Java
| [[ꦲ#Tiếng_Java|ꦲ]]
|-
! Pegon
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jv|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jv|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ Pegon tiếng Java.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jv|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pegon|ي|ه|وَ|و|ڽ|ن|م|ل|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ڟ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|ڎ|د|خ|چ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Aksara Pegon (abjad pegon).jpg|Abjad Pegon]]
=={{langname|kbd}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Хь#Tiếng_Kabardia|Хь]] [[хь#Tiếng_Kabardia|хь]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Kabardia|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Kabardia|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kbd|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kbd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|kbd|obsolete}} Chữ cái Ả Rập tương ứng với '''[[хь#Tiếng_Kabardia|хь]]''' trong tiếng Kabardia.
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite book|author=Р.С. Гиляревский, В.С. Гривнин|title=[https://web.archive.org/web/20230118171919/https://www.booksite.ru/fulltext/gilyarev/text.pdf Определитель языков мира по письменностям]|location=М.|year=1964|publisher=Изд-во восточной литературы|page=22}}
*[[c:File:Кабардинские алфавиты.PNG|Bảng chữ cái tiếng Kabardia]]
*[[c:File:Алфавит Бекмурзы Пачева (1881).PNG|Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kabardia năm 1881]]
=={{langname|kab}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Kabyle|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Kabyle|ḥ]]
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Kabyle|ⵃ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kab|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kab|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 5 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kabyle.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kabyle'') [[ا#Tiếng_Kabyle|ا]], [[ب#Tiếng_Kabyle|ب]], [[ت#Tiếng_Kabyle|ت]]\[[ث#Tiếng_Kabyle|ث]], [[ج#Tiếng_Kabyle|ج]], [[ح#Tiếng_Kabyle|ح]], [[خ#Tiếng_Kabyle|خ]], [[د#Tiếng_Kabyle|د]]\[[ذ#Tiếng_Kabyle|ذ]], [[دج#Tiếng_Kabyle|دج]], [[ر#Tiếng_Kabyle|ر]], [[ز#Tiếng_Kabyle|ز]]\[[ژ#Tiếng_Kabyle|ژ]], [[س#Tiếng_Kabyle|س]], [[ش#Tiếng_Kabyle|ش]], [[تش#Tiếng_Kabyle|تش]], [[ص#Tiếng_Kabyle|ص]], [[ض#Tiếng_Kabyle|ض]], [[ط#Tiếng_Kabyle|ط]], [[ع#Tiếng_Kabyle|ع]], [[غ#Tiếng_Kabyle|غ]], [[ف#Tiếng_Kabyle|ف]], [[ق#Tiếng_Kabyle|ق]], [[ک#Tiếng_Kabyle|ک]], [[گ#Tiếng_Kabyle|گ]], [[ل#Tiếng_Kabyle|ل]], [[م#Tiếng_Kabyle|م]], [[ن#Tiếng_Kabyle|ن]], [[هـ#Tiếng_Kabyle|هـ]], [[و#Tiếng_Kabyle|و]], [[وْ#Tiếng_Kabyle|وْ]], [[ي#Tiếng_Kabyle|ي]], [[يْ#Tiếng_Kabyle|يْ]]
=={{langname|gwc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gwc|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gwc|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kalam.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kalam'') [[ا#Tiếng_Kalam|ا]], [[ب#Tiếng_Kalam|ب]], [[پ#Tiếng_Kalam|پ]], [[ت#Tiếng_Kalam|ت]], [[ٹ#Tiếng_Kalam|ٹ]], [[ث#Tiếng_Kalam|ث]], [[ج#Tiếng_Kalam|ج]], [[چ#Tiếng_Kalam|چ]], [[ڄ#Tiếng_Kalam|ڄ]], [[څ#Tiếng_Kalam|څ]], [[ح#Tiếng_Kalam|ح]], [[خ#Tiếng_Kalam|خ]], [[د#Tiếng_Kalam|د]], [[ڈ#Tiếng_Kalam|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Kalam|ذ]], [[ر#Tiếng_Kalam|ر]], [[ڑ#Tiếng_Kalam|ڑ]], [[ز#Tiếng_Kalam|ز]], [[ژ#Tiếng_Kalam|ژ]], [[س#Tiếng_Kalam|س]], [[ش#Tiếng_Kalam|ش]], [[ݭ#Tiếng_Kalam|ݭ]], [[ص#Tiếng_Kalam|ص]], [[ض#Tiếng_Kalam|ض]], [[ط#Tiếng_Kalam|ط]], [[ظ#Tiếng_Kalam|ظ]], [[ع#Tiếng_Kalam|ع]], [[غ#Tiếng_Kalam|غ]], [[ف#Tiếng_Kalam|ف]], [[ق#Tiếng_Kalam|ق]], [[ک#Tiếng_Kalam|ک]], [[گ#Tiếng_Kalam|گ]], [[ل#Tiếng_Kalam|ل]], [[ݪ#Tiếng_Kalam|ݪ]], [[م#Tiếng_Kalam|م]], [[ن#Tiếng_Kalam|ن]], [[ں#Tiếng_Kalam|ں]], [[و#Tiếng_Kalam|و]], [[ه#Tiếng_Kalam|ه]], [[ء#Tiếng_Kalam|ء]], [[ى#Tiếng_Kalam|ى]], [[ھ#Tiếng_Kalam|ھ]]
=={{langname|kr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kr|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ajami tiếng Kanuri.
#:{{quote|kr|تِرُو کَسَلَ ثْدّٜ عِیسَى إِࢽْغِدْلَࢽْ کِلُوُࢽِّیَمَ، سَمٜ ࢻَرَکُّو ࢻْرْمْدٜ رُ'''حُ''' اللَّهیٜ أَلَمَ بُلَّمْ غَیْ تِرُو جْࢻْثِیے کِرُو؞|Vừa khi chịu phép báp-têm rồi, Đức Chúa Jêsus ra khỏi nước; bỗng-chúc các từng trời mở ra, Ngài thấy Thánh-Linh của Đức Chúa Trời ngự xuống như chim bò-câu, đậu trên Ngài. ([[s:Ma-thi-ơ/3#3:16|Ma-thi-ơ 3:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kr|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kanuri|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ر|ز|س|ش|ف|ك|ل|ص|ض|ع|غ|م|ن|ھ|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|url=https://www.academia.edu/21905366/Ajamization_of_Knowledge_The_Kanuri_Experience|page=23|work=Ajamization of Knowledge: The Kanuri Experience|author=Abba Tahir|year=2015}}
*{{Chú thích web|kr|author= SIM and Wycliffe Bible Translators|work=[https://media.ipsapps.org/kby/osa/bible/ajami/#/text Linjila ajami , 1.1]|entry=مَتِیُ 3|year=2024}}
=={{langname|krc}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Karachay-Balkar|Х]] [[х#Tiếng_Karachay-Balkar|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Karachay-Balkar|H]] [[h#Tiếng_Karachay-Balkar|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|krc|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|krc|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|krc|obsolete}} Chữ cái thứ 14 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karachay-Balkar 1920–1924.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karachay-Balkar'') [[ا#Tiếng_Karachay-Balkar|ا]], [[ب#Tiếng_Karachay-Balkar|ب]], [[پ#Tiếng_Karachay-Balkar|پ]], [[ت#Tiếng_Karachay-Balkar|ت]], [[ج#Tiếng_Karachay-Balkar|ج]], [[چ#Tiếng_Karachay-Balkar|چ]], [[ح#Tiếng_Karachay-Balkar|ح]], [[خ#Tiếng_Karachay-Balkar|خ]], [[د#Tiếng_Karachay-Balkar|د]], [[ر#Tiếng_Karachay-Balkar|ر]], [[ز#Tiếng_Karachay-Balkar|ز]], [[ژ#Tiếng_Karachay-Balkar|ژ]], [[س#Tiếng_Karachay-Balkar|س]], [[ش#Tiếng_Karachay-Balkar|ش]], [[غ#Tiếng_Karachay-Balkar|غ]], [[ك#Tiếng_Karachay-Balkar|ك]], [[ڭ#Tiếng_Karachay-Balkar|ڭ]], [[ف#Tiếng_Karachay-Balkar|ف]], [[ق#Tiếng_Karachay-Balkar|ق]], [[ک#Tiếng_Karachay-Balkar|ک]], [[ݣ#Tiếng_Karachay-Balkar|ݣ]], [[گ#Tiếng_Karachay-Balkar|گ]], [[ل#Tiếng_Karachay-Balkar|ل]], [[م#Tiếng_Karachay-Balkar|م]], [[ن#Tiếng_Karachay-Balkar|ن]], [[ه#Tiếng_Karachay-Balkar|ه]], [[و#Tiếng_Karachay-Balkar|و]], [[ۆ#Tiếng_Karachay-Balkar|ۆ]], [[وٓ#Tiếng_Karachay-Balkar|وٓ]], [[ۉ#Tiếng_Karachay-Balkar|ۉ]], [[ي#Tiếng_Karachay-Balkar|ي]], [[ىٕ#Tiếng_Karachay-Balkar|ىٕ]], [[ئ#Tiếng_Karachay-Balkar|ئ]]
=={{langname|kaa}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Karakalpak|Х]] [[х#Tiếng_Karakalpak|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[X#Tiếng_Karakalpak|X]] [[x#Tiếng_Karakalpak|x]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kaa|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kaa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karakalpak.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kaa|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karakalpak|ي|ﻯ|ۋ|ۇ|ﻭ|ه|ھ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ڴ|ﮒ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻉ|ﺵ|ﺱ|ﺯ|ﺭ|ﺩ|ح|ﭺ|ﺝ|ﺕ|ﭖ|ﺏ|ﺍ}}
=={{langname|xqa}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|xqa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karakhanid
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Karakhanid'') [[ا#Tiếng_Karakhanid|ا]], [[ﺀ#Tiếng_Karakhanid|ﺀ]], [[ب#Tiếng_Karakhanid|ب]], [[پ#Tiếng_Karakhanid|پ]], [[ت#Tiếng_Karakhanid|ت]], [[ﺙ#Tiếng_Karakhanid|ﺙ]], [[ج#Tiếng_Karakhanid|ج]], [[چ#Tiếng_Karakhanid|چ]], [[ح#Tiếng_Karakhanid|ح]], [[خ#Tiếng_Karakhanid|خ]], [[ﺩ#Tiếng_Karakhanid|ﺩ]], [[ﺫ#Tiếng_Karakhanid|ﺫ]], [[ﺭ#Tiếng_Karakhanid|ﺭ]], [[ﺯ#Tiếng_Karakhanid|ﺯ]], [[ﮊ#Tiếng_Karakhanid|ﮊ]], [[س#Tiếng_Karakhanid|س]], [[ش#Tiếng_Karakhanid|ش]], [[ﺹ#Tiếng_Karakhanid|ﺹ]], [[ض#Tiếng_Karakhanid|ض]], [[ط#Tiếng_Karakhanid|ط]], [[ظ#Tiếng_Karakhanid|ظ]], [[ع#Tiếng_Karakhanid|ع]], [[غ#Tiếng_Karakhanid|غ]], [[ف#Tiếng_Karakhanid|ف]], [[ق#Tiếng_Karakhanid|ق]], [[ﻙ#Tiếng_Karakhanid|ﻙ]], [[گ#Tiếng_Karakhanid|گ]], [[ﯓ#Tiếng_Karakhanid|ﯓ]], [[ل#Tiếng_Karakhanid|ل]], [[م#Tiếng_Karakhanid|م]], [[ن#Tiếng_Karakhanid|ن]], [[و#Tiếng_Karakhanid|و]], [[ه#Tiếng_Karakhanid|ه]], [[ﻻ#Tiếng_Karakhanid|ﻻ]], [[ى#Tiếng_Karakhanid|ى]]
=={{langname|ks}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Kashmir|ह]]
|-
! Sharada
| [[𑆲#Tiếng_Kashmir|𑆲]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*(''tên chữ cái'') {{IPA4|ks|/haj/}}
*(''âm vị'') {{IPA4|ks|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ks|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 13 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kashmir.
#:{{ux|ks|[[w:ks:حیدرآباد|حیدرآباد]]|[[w:Hyderabad, Ấn Độ|Hyderabad]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ Ả Rập tiếng Kashmir'') [[ء#Tiếng_Kashmir|ء]], [[ؠ#Tiếng_Kashmir|ؠ]], [[ے#Tiếng_Kashmir|ے]], [[ى#Tiếng_Kashmir|ى]], [[ھ#Tiếng_Kashmir|ھ]], [[و#Tiếng_Kashmir|و]], [[ں#Tiếng_Kashmir|ں]], [[ن#Tiếng_Kashmir|ن]], [[م#Tiếng_Kashmir|م]], [[ل#Tiếng_Kashmir|ل]], [[گ#Tiếng_Kashmir|گ]], [[ﮎ#Tiếng_Kashmir|ﮎ]], [[ق#Tiếng_Kashmir|ق]], [[ف#Tiếng_Kashmir|ف]], [[غ#Tiếng_Kashmir|غ]], [[ع#Tiếng_Kashmir|ع]], [[ظ#Tiếng_Kashmir|ظ]], [[ط#Tiếng_Kashmir|ط]], [[ض#Tiếng_Kashmir|ض]], [[ص#Tiếng_Kashmir|ص]], [[ش#Tiếng_Kashmir|ش]], [[س#Tiếng_Kashmir|س]], [[ژ#Tiếng_Kashmir|ژ]], [[ز#Tiếng_Kashmir|ز]], [[ڑ#Tiếng_Kashmir|ڑ]], [[ر#Tiếng_Kashmir|ر]], [[ذ#Tiếng_Kashmir|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Kashmir|ڈ]], [[د#Tiếng_Kashmir|د]], [[خ#Tiếng_Kashmir|خ]], [[ح#Tiếng_Kashmir|ح]], [[چ#Tiếng_Kashmir|چ]], [[ج#Tiếng_Kashmir|ج]], [[ث#Tiếng_Kashmir|ث]], [[ٹ#Tiếng_Kashmir|ٹ]], [[ت#Tiếng_Kashmir|ت]], [[پ#Tiếng_Kashmir|پ]], [[ب#Tiếng_Kashmir|ب]], [[ا#Tiếng_Kashmir|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Zahira Atwal|title=[https://archive.org/details/kasmirienglishdictionaryomkarkauln.rainas.n.roopkrishenbhatuniversityofmysore_202003_790_b Kasmiri-English Dictionary for Second Language Learners]|year=2000|publisher=Central Institute of Indian Languages|location=Manasagangotri, Mysore, India}}
=={{langname|kk}}==
{{wikipedia|kk:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*(''tên chữ cái'') {{IPA4|kk|/xa/}}
*(''âm vị'') {{IPA4|kk|/x/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=x}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kazakh.
#:{{ux|kk|رۇ'''ح'''|tr=ру'''х'''|[[tinh thần]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kk|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kazakh|ا|ب|پ|ت|ج|چ|ح|د|ر|ز|س|ش|ع|ف|ق|ك|گ|ڭ|ل|م|ن|ە|ھ|و|ۇ|ۋ|ۆ|ى|ي}}
=={{langname|klj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Khalaj|H]] [[h#Tiếng_Khalaj|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|klj|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|klj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Khalaj.
#:{{ux|klj|[[حیوان#Tiếng_Khalaj|حَیوان]]|tr='''h'''əyvân|[[động vật]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Khalaj'') [[ا#Tiếng_Khalaj|ا]], [[ب#Tiếng_Khalaj|ب]], [[پ#Tiếng_Khalaj|پ]], [[ت#Tiếng_Khalaj|ت]], [[ﺙ#Tiếng_Khalaj|ﺙ]], [[ج#Tiếng_Khalaj|ج]], [[چ#Tiếng_Khalaj|چ]], [[ح#Tiếng_Khalaj|ح]], [[خ#Tiếng_Khalaj|خ]], [[د#Tiếng_Khalaj|د]], [[ﺫ#Tiếng_Khalaj|ﺫ]], [[ر#Tiếng_Khalaj|ر]], [[ز#Tiếng_Khalaj|ز]], [[ژ#Tiếng_Khalaj|ژ]], [[س#Tiếng_Khalaj|س]], [[ش#Tiếng_Khalaj|ش]], [[ﺹ#Tiếng_Khalaj|ﺹ]], [[ض#Tiếng_Khalaj|ض]], [[ﻁ#Tiếng_Khalaj|ﻁ]], [[ظ#Tiếng_Khalaj|ظ]], [[ع#Tiếng_Khalaj|ع]], [[غ#Tiếng_Khalaj|غ]], [[ف#Tiếng_Khalaj|ف]], [[ق#Tiếng_Khalaj|ق]], [[ک#Tiếng_Khalaj|ک]], [[گ#Tiếng_Khalaj|گ]], [[ڴ#Tiếng_Khalaj|ڴ]], [[ل#Tiếng_Khalaj|ل]], [[م#Tiếng_Khalaj|م]], [[ن#Tiếng_Khalaj|ن]], [[و#Tiếng_Khalaj|و]], [[ه#Tiếng_Khalaj|ه]], [[ى#Tiếng_Khalaj|ى]], [[ﺀ#Tiếng_Khalaj|ﺀ]]
=={{langname|khw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Khowar|H]] [[h#Tiếng_Khowar|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|khw|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|khw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Khowar.
#:{{ux|khw|اروا'''ح'''|tr=arwa'''ĥ'''|[[linh hồn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Khowar'') [[ا#Tiếng_Khowar|ا]], [[ب#Tiếng_Khowar|ب]], [[پ#Tiếng_Khowar|پ]], [[ت#Tiếng_Khowar|ت]], [[ٹ#Tiếng_Khowar|ٹ]], [[ث#Tiếng_Khowar|ث]], [[ج#Tiếng_Khowar|ج]], [[چ#Tiếng_Khowar|چ]], [[ح#Tiếng_Khowar|ح]], [[خ#Tiếng_Khowar|خ]], [[ݯ#Tiếng_Khowar|ݯ]], [[ݮ#Tiếng_Khowar|ݮ]], [[څ#Tiếng_Khowar|څ]], [[ځ#Tiếng_Khowar|ځ]], [[د#Tiếng_Khowar|د]], [[ڈ#Tiếng_Khowar|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Khowar|ذ]], [[ر#Tiếng_Khowar|ر]], [[ڑ#Tiếng_Khowar|ڑ]], [[ز#Tiếng_Khowar|ز]], [[ژ#Tiếng_Khowar|ژ]], [[ݱ#Tiếng_Khowar|ݱ]], [[س#Tiếng_Khowar|س]], [[ش#Tiếng_Khowar|ش]], [[ݰ#Tiếng_Khowar|ݰ]], [[ص#Tiếng_Khowar|ص]], [[ض#Tiếng_Khowar|ض]], [[ط#Tiếng_Khowar|ط]], [[ظ#Tiếng_Khowar|ظ]], [[ع#Tiếng_Khowar|ع]], [[غ#Tiếng_Khowar|غ]], [[ف#Tiếng_Khowar|ف]], [[ق#Tiếng_Khowar|ق]], [[ک#Tiếng_Khowar|ک]], [[گ#Tiếng_Khowar|گ]], [[ل#Tiếng_Khowar|ل]], [[ڵ#Tiếng_Khowar|ڵ]], [[م#Tiếng_Khowar|م]], [[ن#Tiếng_Khowar|ن]], [[ں#Tiếng_Khowar|ں]], [[و#Tiếng_Khowar|و]], [[ہ#Tiếng_Khowar|ہ]], [[ھ#Tiếng_Khowar|ھ]], [[ء#Tiếng_Khowar|ء]], [[ى#Tiếng_Khowar|ى]], [[ے#Tiếng_Khowar|ے]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Rehmat Aziz Chitrali|work=Khowar - Urdu- English Dictionary|year=2023|publisher=SIL International|entry=ارواح|entryurl=https://www.webonary.org/rachitrali/en/gf7a9be1c-81ea-4a6b-952c-e0d22c1a2c0d/}}
=={{langname|mvy}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mvy|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mvy|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kohistan.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kohistan'') [[ا#Tiếng_Kohistan|ا]], [[ب#Tiếng_Kohistan|ب]], [[پ#Tiếng_Kohistan|پ]], [[ت#Tiếng_Kohistan|ت]], [[ٹ#Tiếng_Kohistan|ٹ]], [[ث#Tiếng_Kohistan|ث]], [[ج#Tiếng_Kohistan|ج]], [[چ#Tiếng_Kohistan|چ]], [[حً#Tiếng_Kohistan|حً]], [[څ#Tiếng_Kohistan|څ]], [[ح#Tiếng_Kohistan|ح]], [[خ#Tiếng_Kohistan|خ]], [[د#Tiếng_Kohistan|د]], [[ڈ#Tiếng_Kohistan|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Kohistan|ذ]], [[ر#Tiếng_Kohistan|ر]], [[ڑ#Tiếng_Kohistan|ڑ]], [[ز#Tiếng_Kohistan|ز]], [[رً#Tiếng_Kohistan|رً]], [[ژ#Tiếng_Kohistan|ژ]], [[س#Tiếng_Kohistan|س]], [[ش#Tiếng_Kohistan|ش]], [[سً#Tiếng_Kohistan|سً]], [[ص#Tiếng_Kohistan|ص]], [[ض#Tiếng_Kohistan|ض]], [[ط#Tiếng_Kohistan|ط]], [[ظ#Tiếng_Kohistan|ظ]], [[ع#Tiếng_Kohistan|ع]], [[غ#Tiếng_Kohistan|غ]], [[ف#Tiếng_Kohistan|ف]], [[ق#Tiếng_Kohistan|ق]], [[ک#Tiếng_Kohistan|ک]], [[گ#Tiếng_Kohistan|گ]], [[ل#Tiếng_Kohistan|ل]], [[م#Tiếng_Kohistan|م]], [[ن#Tiếng_Kohistan|ن]], [[ڻ#Tiếng_Kohistan|ڻ]], [[ں#Tiếng_Kohistan|ں]], [[و#Tiếng_Kohistan|و]], [[وْ#Tiếng_Kohistan|وْ]], [[ہ#Tiếng_Kohistan|ہ]], [[ی#Tiếng_Kohistan|ی]], [[یْ#Tiếng_Kohistan|یْ]], [[ے#Tiếng_Kohistan|ے]], [[ء#Tiếng_Kohistan|ء]]
=={{langname|kvx}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvx|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvx|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Koli Parkar.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Koli Parkar'') [[ا#Tiếng_Koli_Parkar|ا]], [[ب#Tiếng_Koli_Parkar|ب]], [[ٻ#Tiếng_Koli_Parkar|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Koli_Parkar|ڀ]], [[ت#Tiếng_Koli_Parkar|ت]], [[ٿ#Tiếng_Koli_Parkar|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Koli_Parkar|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Koli_Parkar|ٺ]], [[ث#Tiếng_Koli_Parkar|ث]], [[پ#Tiếng_Koli_Parkar|پ]], [[ج#Tiếng_Koli_Parkar|ج]], [[ڄ#Tiếng_Koli_Parkar|ڄ]], [[جھ#Tiếng_Koli_Parkar|جھ]], [[ڃ#Tiếng_Koli_Parkar|ڃ]], [[چ#Tiếng_Koli_Parkar|چ]], [[ڇ#Tiếng_Koli_Parkar|ڇ]], [[ح#Tiếng_Koli_Parkar|ح]], [[خ#Tiếng_Koli_Parkar|خ]], [[د#Tiếng_Koli_Parkar|د]], [[ڌ#Tiếng_Koli_Parkar|ڌ]], [[ۮ#Tiếng_Koli_Parkar|ۮ]], [[ڏ#Tiếng_Koli_Parkar|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Koli_Parkar|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Koli_Parkar|ڍ]], [[ر#Tiếng_Koli_Parkar|ر]], [[ڙ#Tiếng_Koli_Parkar|ڙ]], [[ۯ#Tiếng_Koli_Parkar|ۯ]], [[ز#Tiếng_Koli_Parkar|ز]], [[زھ#Tiếng_Koli_Parkar|زھ]], [[س#Tiếng_Koli_Parkar|س]], [[ش#Tiếng_Koli_Parkar|ش]], [[ص#Tiếng_Koli_Parkar|ص]], [[ض#Tiếng_Koli_Parkar|ض]], [[ط#Tiếng_Koli_Parkar|ط]], [[ظ#Tiếng_Koli_Parkar|ظ]], [[ع#Tiếng_Koli_Parkar|ع]], [[غ#Tiếng_Koli_Parkar|غ]], [[ف#Tiếng_Koli_Parkar|ف]], [[ڦ#Tiếng_Koli_Parkar|ڦ]], [[ق#Tiếng_Koli_Parkar|ق]], [[ڪ#Tiếng_Koli_Parkar|ڪ]], [[ک#Tiếng_Koli_Parkar|ک]], [[گ#Tiếng_Koli_Parkar|گ]], [[ڳ#Tiếng_Koli_Parkar|ڳ]], [[گھ#Tiếng_Koli_Parkar|گھ]], [[ڱ#Tiếng_Koli_Parkar|ڱ]], [[ل#Tiếng_Koli_Parkar|ل]], [[م#Tiếng_Koli_Parkar|م]], [[ن#Tiếng_Koli_Parkar|ن]], [[ڻ#Tiếng_Koli_Parkar|ڻ]], [[و#Tiếng_Koli_Parkar|و]], [[ھ#Tiếng_Koli_Parkar|ھ]], [[ۿ#Tiếng_Koli_Parkar|ۿ]], [[ء#Tiếng_Koli_Parkar|ء]], [[۽#Tiếng_Koli_Parkar|۽]], [[ئہ#Tiếng_Koli_Parkar|ئہ]], [[ي#Tiếng_Koli_Parkar|ي]]
=={{langname|kok}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Konkan|ह]]
|-
! Kannada
| [[ಹ#Tiếng_Konkan|ಹ]]
|-
! Malayalam
| [[ഹ#Tiếng_Konkan|ഹ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح''' [[ہ]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Konkan|H]] [[h#Tiếng_Konkan|h]]
|-
! Brahmi
| [[𑀳#Tiếng_Konkan|𑀳]]
|-
! Modi
| [[𑘮#Tiếng_Konkan|𑘮]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kok|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kok|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 15 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Konkan.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Konkan'') [[ا#Tiếng_Konkan|ا]], [[آ#Tiếng_Konkan|آ]], [[ب#Tiếng_Konkan|ب]], [[بھ#Tiếng_Konkan|بھ]], [[پ#Tiếng_Konkan|پ]], [[پھ#Tiếng_Konkan|پھ]], [[ط#Tiếng_Konkan|ط]]/[[ت#Tiếng_Konkan|ت]], [[تھ#Tiếng_Konkan|تھ]], [[ٹ#Tiếng_Konkan|ٹ]], [[ٹھ#Tiếng_Konkan|ٹھ]], [[ج#Tiếng_Konkan|ج]], [[جھ#Tiếng_Konkan|جھ]], [[چ#Tiếng_Konkan|چ]], [[چھ#Tiếng_Konkan|چھ]], [[ہ#Tiếng_Konkan|ہ]]/[[ح#Tiếng_Konkan|ح]], [[د#Tiếng_Konkan|د]], [[دھ#Tiếng_Konkan|دھ]], [[ڈ#Tiếng_Konkan|ڈ]], [[ڈھ#Tiếng_Konkan|ڈھ]], [[ر#Tiếng_Konkan|ر]], [[ص#Tiếng_Konkan|ص]]/[[س#Tiếng_Konkan|س]], [[ش#Tiếng_Konkan|ش]], [[ف#Tiếng_Konkan|ف]], [[ڤ#Tiếng_Konkan|ڤ]], [[ک#Tiếng_Konkan|ک]], [[كھ#Tiếng_Konkan|كھ]], [[گ#Tiếng_Konkan|گ]], [[گھ#Tiếng_Konkan|گھ]], [[ل#Tiếng_Konkan|ل]], [[م#Tiếng_Konkan|م]], [[ن#Tiếng_Konkan|ن]], [[ڭ#Tiếng_Konkan|ڭ]], [[ڼ#Tiếng_Konkan|ڼ]], [[ڃ#Tiếng_Konkan|ڃ]], [[و#Tiếng_Konkan|و]], [[ي#Tiếng_Konkan|ي]]
=={{langname|kum}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Гь#Tiếng_Kumyk|Гь]] [[гь#Tiếng_Kumyk|гь]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kum|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kum|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|kum|obsolete}} Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kumyk.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kum|sc=Arab|qual=Bảng chữ Ả Rập tiếng Kumyk trước năm 1929|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|تس|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڭ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ه|و|ۊ|ۏ|ۉ|ۋ|ی|ء}}
=={{langname|zum}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zum|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zum|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kumzar.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=zum|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kumzar|ﻻ|ﻯ|ﻭ|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ۺ|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|shd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shd|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái Shina ''hah'' ghi tiếng Kundal Shahi.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Shina'') [[ا#Tiếng_Kundal_Shahi|ا]], [[ب#Tiếng_Kundal_Shahi|ب]], [[پ#Tiếng_Kundal_Shahi|پ]], [[ت#Tiếng_Kundal_Shahi|ت]], [[ٹ#Tiếng_Kundal_Shahi|ٹ]], [[ث#Tiếng_Kundal_Shahi|ث]], [[ج#Tiếng_Kundal_Shahi|ج]], [[چ#Tiếng_Kundal_Shahi|چ]], [[ح#Tiếng_Kundal_Shahi|ح]], [[خ#Tiếng_Kundal_Shahi|خ]], [[څ#Tiếng_Kundal_Shahi|څ]], [[ځ#Tiếng_Kundal_Shahi|ځ]], [[ڇ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڇ]], [[د#Tiếng_Kundal_Shahi|د]], [[ڈ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Kundal_Shahi|ذ]], [[ر#Tiếng_Kundal_Shahi|ر]], [[ڑ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڑ]], [[ز#Tiếng_Kundal_Shahi|ز]], [[ژ#Tiếng_Kundal_Shahi|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڙ]], [[س#Tiếng_Kundal_Shahi|س]], [[ش#Tiếng_Kundal_Shahi|ش]], [[ݜ#Tiếng_Kundal_Shahi|ݜ]], [[ص#Tiếng_Kundal_Shahi|ص]], [[ض#Tiếng_Kundal_Shahi|ض]], [[ط#Tiếng_Kundal_Shahi|ط]], [[ظ#Tiếng_Kundal_Shahi|ظ]], [[ع#Tiếng_Kundal_Shahi|ع]], [[غ#Tiếng_Kundal_Shahi|غ]], [[ڠ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڠ]], [[ف#Tiếng_Kundal_Shahi|ف]], [[ق#Tiếng_Kundal_Shahi|ق]], [[ک#Tiếng_Kundal_Shahi|ک]], [[گ#Tiếng_Kundal_Shahi|گ]], [[ل#Tiếng_Kundal_Shahi|ل]], [[م#Tiếng_Kundal_Shahi|م]], [[ن#Tiếng_Kundal_Shahi|ن]], [[ݨ#Tiếng_Kundal_Shahi|ݨ]], [[ں#Tiếng_Kundal_Shahi|ں]], [[و#Tiếng_Kundal_Shahi|و]], [[ه#Tiếng_Kundal_Shahi|ه]], [[ھ#Tiếng_Kundal_Shahi|ھ]], [[ء#Tiếng_Kundal_Shahi|ء]], [[ی#Tiếng_Kundal_Shahi|ی]], [[ے#Tiếng_Kundal_Shahi|ے]]
{{-kur-}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Һ'#Tiếng_Kurd|Һ']] [[һ'#Tiếng_Kurd|һ']]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[Ḧ#Tiếng_Kurd|Ḧ]] [[ḧ#Tiếng_Kurd|ḧ]]
|-
! Armenia
| [[Հ’#Tiếng_Kurd|Հ’]] [[հ’#Tiếng_Kurd|հ’]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sdh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mul|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Sorani tiếng Kurd.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Sorani'') [[ا#Tiếng_Kurd|ا]], [[ب#Tiếng_Kurd|ب]], [[پ#Tiếng_Kurd|پ]], [[ت#Tiếng_Kurd|ت]], [[ج#Tiếng_Kurd|ج]], [[چ#Tiếng_Kurd|چ]], [[ح#Tiếng_Kurd|ح]], [[خ#Tiếng_Kurd|خ]], [[د#Tiếng_Kurd|د]], [[ر#Tiếng_Kurd|ر]], [[ڕ#Tiếng_Kurd|ڕ]], [[ز#Tiếng_Kurd|ز]], [[ژ#Tiếng_Kurd|ژ]], [[س#Tiếng_Kurd|س]], [[ش#Tiếng_Kurd|ش]], [[ع#Tiếng_Kurd|ع]], [[غ#Tiếng_Kurd|غ]], [[ف#Tiếng_Kurd|ف]], [[ڤ#Tiếng_Kurd|ڤ]], [[ق#Tiếng_Kurd|ق]], [[ک#Tiếng_Kurd|ک]], [[گ#Tiếng_Kurd|گ]], [[ل#Tiếng_Kurd|ل]], [[ڵ#Tiếng_Kurd|ڵ]], [[م#Tiếng_Kurd|م]], [[ن#Tiếng_Kurd|ن]], [[ھ#Tiếng_Kurd|ھ]], [[ە#Tiếng_Kurd|ە]], [[و#Tiếng_Kurd|و]], [[وو#Tiếng_Kurd|وو]], [[ۆ#Tiếng_Kurd|ۆ]], [[ی#Tiếng_Kurd|ی]], [[ێ#Tiếng_Kurd|ێ]], [[ﺋ#Tiếng_Kurd|ﺋ]]
=={{langname|kmr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Һ'#Tiếng_Kurmanji|Һ']] [[һ'#Tiếng_Kurmanji|һ']]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[Ḧ#Tiếng_Kurmanji|Ḧ]] [[ḧ#Tiếng_Kurmanji|ḧ]]
|-
! Armenia
| [[Հ’#Tiếng_Kurmanji|Հ’]] [[հ’#Tiếng_Kurmanji|հ’]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{kmr-IPA|ḧ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kmr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Sorani tiếng Kurmanji.
#:{{quote|kmr|خَنیَگه حاله اَونه رِ'''ح''' سوِک، چون گو دیه بِبِنَ وارِثه عَردی.|Phước cho những kẻ nhu-mì, vì sẽ hưởng được đất! ([[s:Ma-thi-ơ/5#5:5|Ma-thi-ơ 5:5]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Sorani'') [[ا#Tiếng_Kurmanji|ا]], [[ب#Tiếng_Kurmanji|ب]], [[پ#Tiếng_Kurmanji|پ]], [[ت#Tiếng_Kurmanji|ت]], [[ج#Tiếng_Kurmanji|ج]], [[چ#Tiếng_Kurmanji|چ]], [[ح#Tiếng_Kurmanji|ح]], [[خ#Tiếng_Kurmanji|خ]], [[د#Tiếng_Kurmanji|د]], [[ر#Tiếng_Kurmanji|ر]], [[ڕ#Tiếng_Kurmanji|ڕ]], [[ز#Tiếng_Kurmanji|ز]], [[ژ#Tiếng_Kurmanji|ژ]], [[س#Tiếng_Kurmanji|س]], [[ش#Tiếng_Kurmanji|ش]], [[ع#Tiếng_Kurmanji|ع]], [[غ#Tiếng_Kurmanji|غ]], [[ف#Tiếng_Kurmanji|ف]], [[ڤ#Tiếng_Kurmanji|ڤ]], [[ق#Tiếng_Kurmanji|ق]], [[ک#Tiếng_Kurmanji|ک]], [[گ#Tiếng_Kurmanji|گ]], [[ل#Tiếng_Kurmanji|ل]], [[ڵ#Tiếng_Kurmanji|ڵ]], [[م#Tiếng_Kurmanji|م]], [[ن#Tiếng_Kurmanji|ن]], [[ھ#Tiếng_Kurmanji|ھ]], [[ە#Tiếng_Kurmanji|ە]], [[و#Tiếng_Kurmanji|و]], [[وو#Tiếng_Kurmanji|وو]], [[ ۆ#Tiếng_Kurmanji|ۆ]], [[ی#Tiếng_Kurmanji|ی]], [[ێ#Tiếng_Kurmanji|ێ]], [[ﺋ#Tiếng_Kurmanji|ﺋ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kmr|author=Korpu Company|work=کتاب مقدس به زبان کردی شیکاکی|year=2024|entry=مَتّی 5|entryurl=https://www.bible.com/bible/4103/MAT.5.SKB}}
=={{langname|kfr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kfr|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kfr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kutch.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kutch'') [[ا#Tiếng_Kutch|ا]], [[ب#Tiếng_Kutch|ب]], [[ٻ#Tiếng_Kutch|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Kutch|ڀ]], [[ت#Tiếng_Kutch|ت]], [[ٿ#Tiếng_Kutch|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Kutch|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Kutch|ٺ]], [[ث#Tiếng_Kutch|ث]], [[پ#Tiếng_Kutch|پ]], [[ج#Tiếng_Kutch|ج]], [[جھ#Tiếng_Kutch|جھ]], [[ڄ#Tiếng_Kutch|ڄ]], [[ڃ#Tiếng_Kutch|ڃ]], [[چ#Tiếng_Kutch|چ]], [[ڇ#Tiếng_Kutch|ڇ]], [[ح#Tiếng_Kutch|ح]], [[خ#Tiếng_Kutch|خ]], [[د#Tiếng_Kutch|د]], [[ڌ#Tiếng_Kutch|ڌ]], [[ڏ#Tiếng_Kutch|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Kutch|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Kutch|ڍ]], [[ذ#Tiếng_Kutch|ذ]], [[ر#Tiếng_Kutch|ر]], [[ڙ#Tiếng_Kutch|ڙ]], [[ز#Tiếng_Kutch|ز]], [[س#Tiếng_Kutch|س]], [[ش#Tiếng_Kutch|ش]], [[ص#Tiếng_Kutch|ص]], [[ض#Tiếng_Kutch|ض]], [[ط#Tiếng_Kutch|ط]], [[ظ#Tiếng_Kutch|ظ]], [[ع#Tiếng_Kutch|ع]], [[غ#Tiếng_Kutch|غ]], [[ف#Tiếng_Kutch|ف]], [[ڦ#Tiếng_Kutch|ڦ]], [[ق#Tiếng_Kutch|ق]], [[ڪ#Tiếng_Kutch|ڪ]], [[ک#Tiếng_Kutch|ک]], [[گ#Tiếng_Kutch|گ]], [[گھ#Tiếng_Kutch|گھ]], [[ڳ#Tiếng_Kutch|ڳ]], [[ڱ#Tiếng_Kutch|ڱ]], [[ل#Tiếng_Kutch|ل]], [[م#Tiếng_Kutch|م]], [[ن#Tiếng_Kutch|ن]], [[ڻ#Tiếng_Kutch|ڻ]], [[و#Tiếng_Kutch|و]], [[ه#Tiếng_Kutch|ه]], [[ھ#Tiếng_Kutch|ھ]], [[ي#Tiếng_Kutch|ي]]
=={{langname|ky}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Kyrgyz|Х]] [[х#Tiếng_Kyrgyz|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Kyrgyz|H]] [[h#Tiếng_Kyrgyz|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ky|/χ/|/k/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ky|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kyrgyz.
#:{{ux|ky|مو'''ح'''|tr=[[мох#Tiếng_Kyrgyz|мо'''х''']]|[[rêu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ky|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kyrgyz|ا|ب|پ|ﻥ|ﺕ|ﺝ|ﭺ|ح|ﻑ|ﻕ|ﻉ|ك|گ|ڭ|ﻝ|ﻡ|و|ۅ|ۉ|ﯗ|ﯞ|ﺱ|ش|ﺩ|ﺭ|ﺯ|ﻩ|ﻯ|ﺀ|ﺋ|ﻲ|ﻯ|ء|ۋ|ﻻ}}
=={{langname|lbj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lbj|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lbj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/h/}}''' trong tiếng Ladakh.
#:{{quote|lbj|طِطُس سپیرا زیرکھانبو کھیوجا مانپا کھیوجے نانّگا یودکھانّی یاب خُدے رُو'''ح''' بوے کھیوجا گیُودتے مولّانوگ۔|Ấy chẳng phải tự các ngươi nói đâu, song là Thánh-Linh của Cha các ngươi sẽ từ trong lòng các ngươi nói ra. ([[s:Ma-thi-ơ/10#10:20|Ma-thi-ơ 10:20]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lbj|author=Beyond Translation|work=New Testament in Ladakhi Langage|year=2025|entry=مادتھا 10|entryurl=https://www.bible.com/bible/3609/MAT.10.LBJNT}}
=={{langname|lah}}==
{{wikipedia|pnb:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lah|/ɦ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lah|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Shahmukhi tiếng Lahnda.
#:{{ux|lah|[[w:pnb:حج|حج]]|[[w:Hajj|Hajj]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lah|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Shahmukhi|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|ہ|و|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Andrew John Jukes|title=Dictionary of the Jatki or Western Panjábi Language|year=1900|pageurl=https://archive.org/details/204912920SaraikiDictionary/page/142|page=142|location=Lahore|publisher=Religious Book and Tract Society}}
=={{langname|lbe}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lbe|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lbe|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|lbe|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Lak.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lbe|sc=Arab|qual=Bảng chữ Ả Rập tiếng Lak trước năm 1928|ي|و|ه|ن|م|ل|گ|ݤ|ګ|ک|ق|ڢ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ڝ|ص|ش|س|ژ|ڗ|ز|ر|ذ|د|څ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|lki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lki|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
'''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح''' (ḥ)
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Laki.
#:{{quote|lki|اَسَه رو'''ح'''القدس، عیسی هدائَت کِردی ویرِ بیاوو، تاگَه ابلیس اِنتحو کِیتی.|tr=aَsَh ro'''h'''alghods, eisi hodaَet kehِradi virِ biyavo, taagَh eblis aِnetho kehِyti|Bấy giờ, Đức Thánh-Linh đưa Đức Chúa Jêsus đến nơi đồng-vắng, đặng chịu ma-quỉ cám-dỗ. ([[s:Ma-thi-ơ/4#4:1|Ma-thi-ơ 4:1]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Laki'') [[ئـ#Tiếng_Laki|ئـ]], [[ا#Tiếng_Laki|ا]], [[ب#Tiếng_Laki|ب]], [[پ#Tiếng_Laki|پ]], [[ت#Tiếng_Laki|ت]], [[ج#Tiếng_Laki|ج]], [[چ#Tiếng_Laki|چ]], [[ح#Tiếng_Laki|ح]], [[خ#Tiếng_Laki|خ]], [[د#Tiếng_Laki|د]], [[ر#Tiếng_Laki|ر]], [[ڕ#Tiếng_Laki|ڕ]], [[ز#Tiếng_Laki|ز]], [[ژ#Tiếng_Laki|ژ]], [[س#Tiếng_Laki|س]], [[ش#Tiếng_Laki|ش]], [[ع#Tiếng_Laki|ع]], [[غ#Tiếng_Laki|غ]], [[ف#Tiếng_Laki|ف]], [[ڤ#Tiếng_Laki|ڤ]], [[ق#Tiếng_Laki|ق]], [[ک#Tiếng_Laki|ک]], [[گ#Tiếng_Laki|گ]], [[ل#Tiếng_Laki|ل]], [[ڵ#Tiếng_Laki|ڵ]], [[م#Tiếng_Laki|م]], [[ن#Tiếng_Laki|ن]], [[ھ#Tiếng_Laki|ھ]], [[ە#Tiếng_Laki|ە]], [[و#Tiếng_Laki|و]], [[ۆ#Tiếng_Laki|ۆ]], [[ۊ#Tiếng_Laki|ۊ]], [[ی#Tiếng_Laki|ی]], [[ێ#Tiếng_Laki|ێ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lki|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4104/MAT.4.LBT|entry=مَتّی 4|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان لکی - گویش مرکزی}}
=={{langname|lrl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lrl|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lrl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Lar.
#:{{quote|lrl|اَلَه رو'''ح''' خدا، بُری روشن اَگِه که تِی زَمونِی آخر، مُشتی خاد وَکف کِردَهِ خوشو اُ روحِی که گول اَزنِت و اُ تعلیمِی دیویا، از ایمون اَفتِت.|Vả, Đức Thánh-Linh phán tỏ-tường rằng, trong đời sau-rốt, có mấy kẻ sẽ bội đạo mà theo các thần lừa-dối, và đạo-lý của quỉ dữ, ([[s:I Ti-mô-thê/4#4:1|I Ti-mô-thê 4:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lrl|sc=Arab|qual=Chữ Ba Tư tiếng Lar|آ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ه|و|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lrl|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4199/1TI.1.LAB|entry=نامَه اوّل تیموتائوس 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان اچمی لارستان}}
=={{langname|lez}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Гь#Tiếng_Lezgi|Гь]] [[гь#Tiếng_Lezgi|гь]]
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lez|[h~ʡ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lez|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|lez|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Lezgi.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lez|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Lezgi trước năm 1928|آ|ي|ۊ|و|ه|ن|م|ل|گ|ݤ|ک|ق|ڢ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ڗ|ز|ر|ذ|د|څ|خ|ح|چ|ڃ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=[https://gaf.lezgichal.ru/ Онлайн переводчик и словарь лезгинского языка]|year=2007|author=Лезги чlални литература}}
=={{langname|lrc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lrc|[ħ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|lrc|Ký hiệu|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập biểu thị phụ âm '''/ħ/''' tiếng Lur Bắc.
#:{{quote|lrc|کِه خدا، رو'''ح'''القدسِ نِه وِ دُولَهمَنی توسطِ نجاتدهندَهمُو عیسی '''مسیح''' رِخت وِ ریمُو،|mà Ngài đã rải ra trên chúng ta cách dư-dật bởi Đức Chúa Jêsus-Christ, Cứu-Chúa chúng ta; ([[s:Tít/3#3:6|Tít 3:6]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lrc|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Lur Bắc|ي|و|ھ|ن|م|لٛ|ل|گٛ|گ|ک|ڤ|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lrc|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4198/TIT.3.NLB|entry=نُومَه وِ تیتوس 3|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان لری شمالی - گویش خرمآبادی}}
=={{langname|luz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|luz|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|luz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập biểu thị phụ âm '''/ħ/''' tiếng Lur Nam.
#:{{quote|luz|اونگَل تلاش ایکِردِن بِفَمِن، موقِی که رو'''حِ''' '''مسیح''' مِنِه اونگَل، عذابَلِ '''مسیح''' وِ جلالِ بعدَ وِه نَه پیشگویی کِه، چه کسی وِ چه زَمونی نَه نِشون ایدا.|nghĩa là tìm cho biết thời-kỳ nào và thời-kỳ cách nào mà Thánh-Linh Đấng Christ ở trong lòng mình đã chỉ cho, là khi làm chứng trước về sự đau-đớn của Đấng Christ và về sự vinh-hiển sẽ theo sau. ([[s:I Phi-e-rơ/1#1:11|I Phi-e-rơ 1:11]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=luz|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Lur Nam|ى|و|ن|م|ل|گ|ک|ڤ|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|luz|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4200/1PE.1.SLB|entry=نامۀ اَوَلِ پِطرُس 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان لری جنوبی}}
=={{langname|ms}}==
{{wikipedia|ms:ح}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*(''tên chữ cái'') {{IPA4|ms|[hɐ pədas]|[hɐ kət͡ʃel]}}
*(''âm vị'') {{IPA4|ms|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ms|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Mã Lai.
#:{{ux|ms|حاضير|tr='''h'''adir|ở [[đây]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ms|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|native name=حروف|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ۏ|ه|ء|ي|ى|ڽ}}
=={{langname|kxd}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kxd|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kxd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Mã Lai Brunei.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kxd|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|native name=حروف|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ۏ|ه|ء|ي|ى|ڽ}}
=={{langname|mde}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mde|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mde|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mabang.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mde|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mabang|ئ|ي|ؤ|و|ه|ݧ|ن|ݦ|م|ل|ك|ق|ف|ڠ|ݝ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ڗ|ز|ڔ|ر|ذ|ڊ|د|خ|ح|چ|ڃ|ج|ث|ت|پ|ب|أإ}}
=={{langname|mad}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mad|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ Pegon tiếng Madura.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mad|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pegon|ي|ه|وَ|و|ڽ|ن|م|ل|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ڟ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|ڎ|د|خ|چ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mdh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mdh|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mdh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Maguindanao.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mdh|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ه|ء|ي|ى}}
=={{langname|mg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mg|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|mg|obsolete}} Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Sorabe.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mg|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Sorabe|ي|و|ه|ن|م|ل|ك|ق|ڡ|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ڊ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mnk}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح''' ه
|-
! Latinh
| [[h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnk|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mnk|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mandinka.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mnk|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mandinka|لا|ي|و|ه|ن|م|ل|ك|ڢ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ر|د|ح|ه|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mrw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Maranao|H]] [[h#Tiếng_Maranao|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mrw|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mrw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|mrw|obsolete}} Chữ cái thứ 16 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Maranao.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mrw|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Maranao|ا|ب|ت|د|ر|س|غ|ڠ|ف|ک|ل|م|ن|و|ي|ح|ه|ء|ٸ}}
=={{langname|mwr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Marwar|ह]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mwr|[ʃ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mwr|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Marwar.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Marwar'') [[ا#Tiếng_Marwar|ا]], [[ب#Tiếng_Marwar|ب]], [[ﺑﻬ#Tiếng_Marwar|ﺑﻬ]], [[ٻ#Tiếng_Marwar|ٻ]], [[ٻه#Tiếng_Marwar|ٻه]], [[پ#Tiếng_Marwar|پ]], [[ﭘﻬ#Tiếng_Marwar|ﭘﻬ]], [[ت#Tiếng_Marwar|ت]], [[ﺗﻬ#Tiếng_Marwar|ﺗﻬ]], [[ٹ#Tiếng_Marwar|ٹ]], [[ٹه#Tiếng_Marwar|ٹه]], [[ث#Tiếng_Marwar|ث]], [[ج#Tiếng_Marwar|ج]], [[ﺟﻬ#Tiếng_Marwar|ﺟﻬ]], [[چ#Tiếng_Marwar|چ]], [[ﭼﻬ#Tiếng_Marwar|ﭼﻬ]], [[ح#Tiếng_Marwar|ح]], [[خ#Tiếng_Marwar|خ]], [[ذ#Tiếng_Marwar|ذ]], [[ڏ#Tiếng_Marwar|ڏ]], [[ڏه#Tiếng_Marwar|ڏه]], [[ر#Tiếng_Marwar|ر]], [[ڑ#Tiếng_Marwar|ڑ]], [[ڑه#Tiếng_Marwar|ڑه]], [[ز#Tiếng_Marwar|ز]], [[زه#Tiếng_Marwar|زه]], [[س#Tiếng_Marwar|س]], [[د#Tiếng_Marwar|د]], [[ده#Tiếng_Marwar|ده]], [[ڈ#Tiếng_Marwar|ڈ]], [[ڈه#Tiếng_Marwar|ڈه]], [[ﺳﻬ#Tiếng_Marwar|ﺳﻬ]], [[ش#Tiếng_Marwar|ش]], [[ﺷﻬ#Tiếng_Marwar|ﺷﻬ]], [[سٛ#Tiếng_Marwar|سٛ]], [[سٛه#Tiếng_Marwar|سٛه]], [[ص#Tiếng_Marwar|ص]], [[ض#Tiếng_Marwar|ض]], [[ط#Tiếng_Marwar|ط]], [[ظ#Tiếng_Marwar|ظ]], [[ع#Tiếng_Marwar|ع]], [[غ#Tiếng_Marwar|غ]], [[ف#Tiếng_Marwar|ف]], [[ک#Tiếng_Marwar|ک]], [[ﮐﻬ#Tiếng_Marwar|ﮐﻬ]], [[گ#Tiếng_Marwar|گ]], [[ﮔﻬ#Tiếng_Marwar|ﮔﻬ]], [[ل#Tiếng_Marwar|ل]], [[ﻟﻬ#Tiếng_Marwar|ﻟﻬ]], [[ݪ#Tiếng_Marwar|ݪ]], [[ݪه#Tiếng_Marwar|ݪه]], [[م#Tiếng_Marwar|م]], [[ﻣﻬ#Tiếng_Marwar|ﻣﻬ]], [[ن#Tiếng_Marwar|ن]], [[ﻧﻬ#Tiếng_Marwar|ﻧﻬ]], [[ں#Tiếng_Marwar|ں]], [[ݨ#Tiếng_Marwar|ݨ]], [[ݨﻬ#Tiếng_Marwar|ݨﻬ]], [[و#Tiếng_Marwar|و]], [[ه#Tiếng_Marwar|ه]], [[ی#Tiếng_Marwar|ی]], [[ے#Tiếng_Marwar|ے]], [[و#Tiếng_Marwar|و]]
=={{langname|mzn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mzn|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mzn|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Mazandaran.
#:{{ux|mzn|[[w:mzn:روح|رو'''ح''']]|[[tinh linh]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mzn|sc=Arab|qual=Bảng chữ Ba Tư tiếng Mazandaran|ا|آ|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|mzn|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/2755/LUK.2.MAZ|entry=لوقا 2|year=2023|work=مازندرانی}}
=={{langname|gdq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gdq|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gdq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Mehri.
#:{{ux|gdq|[[حورم#Tiếng_Mehri|حورم]]|[[con đường]]|inline=1}}
=={{langname|mby}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mby|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mby|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Memon.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mby|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Memon|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ں|و|ه|ھ|ئ|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Memoni Language Project|title=[https://web.archive.org/web/20110111020721/http://www.as-sidq.org/memoni/urdu%20english%20dict.pdf Memoni-Urdu-English Dictionary Draft]|year=2006}}
=={{langname|mhj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mhj|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mhj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mogholi.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mhj|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mogholi|ى|و|ه|ن|م|ل|گ|ك|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|mxi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Hebrew
| [[ח#Tiếng_Mozarab|ח]]
|-
! Latinh
| [[Kh]] [[kh]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mxi|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mxi|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mozarab.
#:{{ux|mxi|حبيب|tr='''ḥ'''abīb|[[người yêu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mxi|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mozarab|ي|و|ه|ن|م|ل|ﻙ|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mnj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnj|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mnj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Munji.
#:{{ux|mnj|حلوا|tr='''h'''alwā|[[món]] [[tráng miệng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mnj|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Munji|ی|ې|ي|ۍ|ه|ؤ|و|ن|م|ل|ڱ|گ|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ښ|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|څ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|أ|ا|آ}}
=={{langname|uzs}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|uzs|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|uzs|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Nam Uzbek.
#:{{ux|uzs|جرا'''ح'''|tr=jarrä'''h'''|[[bác sĩ]] [[phẫu thuật]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Nam Uzbek'') [[آ#Tiếng_Nam_Uzbek|آ]]/[[ا#Tiếng_Nam_Uzbek|ا]], [[ب#Tiếng_Nam_Uzbek|ب]], [[پ#Tiếng_Nam_Uzbek|پ]], [[ت#Tiếng_Nam_Uzbek|ت]], [[ث#Tiếng_Nam_Uzbek|ث]], [[ج#Tiếng_Nam_Uzbek|ج]], [[چ#Tiếng_Nam_Uzbek|چ]], [[ح#Tiếng_Nam_Uzbek|ح]], [[خ#Tiếng_Nam_Uzbek|خ]], [[د#Tiếng_Nam_Uzbek|د]], [[ذ#Tiếng_Nam_Uzbek|ذ]], [[ر#Tiếng_Nam_Uzbek|ر]], [[ز#Tiếng_Nam_Uzbek|ز]], [[ژ#Tiếng_Nam_Uzbek|ژ]], [[س#Tiếng_Nam_Uzbek|س]], [[ش#Tiếng_Nam_Uzbek|ش]], [[ص#Tiếng_Nam_Uzbek|ص]], [[ض#Tiếng_Nam_Uzbek|ض]], [[ط#Tiếng_Nam_Uzbek|ط]], [[ظ#Tiếng_Nam_Uzbek|ظ]], [[ع#Tiếng_Nam_Uzbek|ع]], [[غ#Tiếng_Nam_Uzbek|غ]], [[ف#Tiếng_Nam_Uzbek|ف]], [[ق#Tiếng_Nam_Uzbek|ق]], [[ک#Tiếng_Nam_Uzbek|ک]], [[گ#Tiếng_Nam_Uzbek|گ]], [[م#Tiếng_Nam_Uzbek|م]], [[ن#Tiếng_Nam_Uzbek|ن]], [[نگ#Tiếng_Nam_Uzbek|نگ]], [[و#Tiếng_Nam_Uzbek|و]], [[ه#Tiếng_Nam_Uzbek|ه]], [[ی#Tiếng_Nam_Uzbek|ی]], [[ء#Tiếng_Nam_Uzbek|ء]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|title=[https://www.kabulnath.de/Sal-e-Shanzdahoum/Shoumare-366/Farhang%20Vol%201.pdf فرهنگ تورکی اوزبیکی به فارسی/دری]|author=داکتر فیض هللا ایماق|location=Toronto, Canada|year=20xx|page=298}}
=={{langname|jbn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jbn|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jbn|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Nefusa.
#:{{quote|jbn|أَلقَعَّث تكان ذ أَلخَربَث ذ تَلخالِث، و أَسَّلَّسث تِيرَذ أُوذَم ن وامَن، و أَرُّو'''ح''' ن رَبِّ تَسَّيلَل ذَنيَس.|Vả, đất là vô-hình và trống-không, sự mờ-tối ở trên mặt vực; Thần Đức Chúa Trời vận-hành trên mặt nước. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:2|Sáng thế Ký 1:2]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|jbn|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=كتب تمازغت توتنسية|year=2026|entry=التَّكوِين 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3340/GEN.1.KTJT}}
=={{langname|nog}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Nogai|Х]] [[х#Tiếng_Nogai|х]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Nogai|H]] [[h#Tiếng_Nogai|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|nog|[χ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|nog|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|nog|obsolete}} Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Nogai.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Nogai trước năm 1928'') [[ا#Tiếng_Nogai|ا]], [[ب#Tiếng_Nogai|ب]], [[ت#Tiếng_Nogai|ت]], [[ث#Tiếng_Nogai|ث]], [[پ#Tiếng_Nogai|پ]], [[ج#Tiếng_Nogai|ج]], [[ح#Tiếng_Nogai|ح]], [[خ#Tiếng_Nogai|خ]], [[چ#Tiếng_Nogai|چ]], [[د#Tiếng_Nogai|د]], [[ذ#Tiếng_Nogai|ذ]], [[ر#Tiếng_Nogai|ر]], [[ز#Tiếng_Nogai|ز]], [[ژ#Tiếng_Nogai|ژ]], [[س#Tiếng_Nogai|س]], [[ش#Tiếng_Nogai|ش]], [[ص#Tiếng_Nogai|ص]], [[ض#Tiếng_Nogai|ض]], [[ط#Tiếng_Nogai|ط]], [[ظ#Tiếng_Nogai|ظ]], [[ع#Tiếng_Nogai|ع]], [[غ#Tiếng_Nogai|غ]], [[ف#Tiếng_Nogai|ف]], [[ق#Tiếng_Nogai|ق]], [[ك#Tiếng_Nogai|ك]], [[ڮ#Tiếng_Nogai|ڮ]], [[گ#Tiếng_Nogai|گ]], [[ل#Tiếng_Nogai|ل]], [[م#Tiếng_Nogai|م]], [[ن#Tiếng_Nogai|ن]], [[ںُ#Tiếng_Nogai|ںُ]], [[ه#Tiếng_Nogai|ه]], [[و#Tiếng_Nogai|و]], [[ۋ#Tiếng_Nogai|ۋ]], [[ۇ#Tiếng_Nogai|ۇ]], [[ي#Tiếng_Nogai|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite book|author=Р.С. Гиляревский, В.С. Гривнин|title=[https://web.archive.org/web/20230118171919/https://www.booksite.ru/fulltext/gilyarev/text.pdf Определитель языков мира по письменностям]|location=М.|year=1964|publisher=Изд-во восточной литературы}}
=={{langname|kcn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kcn|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kcn|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Nubi.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Nubi'') [[ا#Tiếng_Nubi|ا]], [[ب#Tiếng_Nubi|ب]], [[پ#Tiếng_Nubi|پ]], [[ت#Tiếng_Nubi|ت]], [[تش#Tiếng_Nubi|تش]], [[ث#Tiếng_Nubi|ث]], [[ج#Tiếng_Nubi|ج]], [[ح#Tiếng_Nubi|ح]], [[خ#Tiếng_Nubi|خ]], [[د#Tiếng_Nubi|د]], [[ذ#Tiếng_Nubi|ذ]], [[ر#Tiếng_Nubi|ر]], [[ز#Tiếng_Nubi|ز]], [[س#Tiếng_Nubi|س]], [[ش#Tiếng_Nubi|ش]], [[ص#Tiếng_Nubi|ص]], [[ض#Tiếng_Nubi|ض]], [[ط#Tiếng_Nubi|ط]], [[ظ#Tiếng_Nubi|ظ]], [[ع#Tiếng_Nubi|ع]], [[غ#Tiếng_Nubi|غ]], [[ف#Tiếng_Nubi|ف]], [[ڤ#Tiếng_Nubi|ڤ]], [[ق#Tiếng_Nubi|ق]], [[ك#Tiếng_Nubi|ك]], [[گ#Tiếng_Nubi|گ]], [[ل#Tiếng_Nubi|ل]], [[م#Tiếng_Nubi|م]], [[ن#Tiếng_Nubi|ن]], [[نى#Tiếng_Nubi|نى]], [[ه#Tiếng_Nubi|ه]], [[ة#Tiếng_Nubi|ة]], [[و#Tiếng_Nubi|و]], [[ي#Tiếng_Nubi|ي]]
=={{langname|oru}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|oru|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|oru|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Ormur.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=oru|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Ormur|ې|ي|ی|ﻩ|ﻭ|ں|ﻥ|ﻡ|ﻝ|گ/ګ|ک|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|ݭ|س|ژ|ݫ|ز|ړ|ݬ|ر|ذ|ډ|د|خ|ح|څ|ځ|چ|ج|ث|ټ|ت|پ|ب|آ/ا}}
=={{langname|om}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|om|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|om|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Oromo.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=om|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Oromo|ي|و|ه|ڹ|ن|م|ل|ك|ق|ڤ|ڥ|ف|غ|ع|ڟ|ظ|ط|ض|ص|ڛ|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Aquilina Mawadza, Amanuel Alemayehu Ayanso|title=Oromo Dictionary & Phrasebook|location=New York|publisher=Hippocrene Books, Inc.|year=2017|pageurl=https://archive.org/details/english-oromo/page/33|page=33}}
=={{langname|ps}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ps|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ps|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Pashtun.
#:{{ux|ps|[[w:ps:مدح|مد'''ح''']]|tr=mad'''h'''|[[lời]] [[tán tụng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ps|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pashtun|ﺍ|ﺏ|پ|ﺕ|ټ|ﺙ|ﺝ|چ|ح|ﺥ|څ|ځ|ﺩ|ډ|ﺫ|ﺭ|ړ|ﺯ|ژ|ږ|ﺱ|ﺵ|ښ|ﺹ|ﺽ|ط|ﻅ|ع|ﻍ|ﻑ|ﻕ|ک|ګ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|ڼ|ﻭ|ه|ۀ|ي|ې|ی|ۍ|ئ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite-book|en|entryurl=https://thepashto.com/word.php?english=&roman=&pashto=%D8%AD|entry=ح|title=Pashto Dictionary|year=2020|publisher=Pukhtoogle|location=Peshawar, Pakistan}}
=={{langname|phl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|phl|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|phl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Phalura.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=phl|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Phalura|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ڇ|څ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|ڙ|س|ش|ݜ|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ݨ|ں|و|ه|ھ|ء|ی|ے}}
=={{langname|phr}}==
==={{ĐM|etym}}===
Từ {{der|phr|fa-cls|ح|tr=hē}}, từ {{der|phr|ar|ح|tr=hāʔ}}.
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|phr|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|phr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Pothohar.
#:{{quote|phr|شام ہوئی تے سویر ہوئی، اِس طر'''ح''' ترِیئا دیہاڑا ہویا۔|Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ ba. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:13|Sáng thế Ký 1:13]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=phr|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Pothohar|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ء|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|phr|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=Mirpuri-Pahari Bible|year=2021|entry=توریت شریف: پَیدایش 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3083/GEN.1.PHR}}
=={{langname|pa}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Shāhmukhī
| '''ح'''
|-
! Gurmukhī
| [[ਹ#Tiếng_Punjab|ਹ]] [[ਹ਼#Tiếng_Punjab|ਹ਼]]
|-
|}
==={{ĐM|etym}}===
Từ {{der|pa|fa-cls|ح|tr=hē}}, từ {{der|pa|ar|ح|tr=hāʔ}}.
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pa|/ɦ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Shahmukhi tiếng Punjab.
#:{{ux|pa|رُو'''ح'''|tr=rū'''ḥ'''|[[linh hồn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pa|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Shahmukhi|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|ہ|و|ی|ے}}
=={{langname|qxq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|qxq|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|qxq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Qashqai.
#:{{quote|qxq|بئیه اوللارینگ واریسی خدمت ائدن رو'''ح'''لار دهییللَر کی بونونگ ایچی یوللانیرلار کی نجاتی میراث آپارانلارا خدمت ائدلَّر؟|Các thiên-sứ há chẳng phải đều là thần hầu việc Đức Chúa Trời, đã được sai xuống để giúp việc những người sẽ hưởng cơ-nghiệp cứu-rỗi hay sao? ([[s:Hê-bơ-rơ/1#1:14|Hê-bơ-rơ 1:14]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=qxq|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Qashqai|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ﻁ|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|qxq|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4206/HEB.1.QII|entry=عِبرانلیلَر 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان قشقایی}}
=={{langname|rhg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Hanifi
| [[𐴇#Tiếng_Rohingya|𐴇]]
|-
! Ả Rập
| '''ح''' ه
|-
! Miến
| [[ဟ#Tiếng_Rohingya|ဟ]]
|-
! Bengal
| [[হ#Tiếng_Rohingya|হ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rhg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rhg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Rohingya.
#:{{ux|rhg|اَ'''حۡ'''|tr=á'''h'''|[[tiếng]] [[thở dài]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rhg|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Rohingya|ࢬ|ࢫ|ࢪ|ء|ي|ه|و|ن|م|ل|گ|ك|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Michael Schneider|entryurl=https://www.webonary.org/rohingyadictionary/ge78e10e1-8e3a-4d31-8c70-3c1c52119ed6/|entry=áh|work=Rohingya - English Dictionary|year=2025|publisher=SIL International}}
=={{langname|ssy}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{ssy-IPA|ħ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ssy|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập Ajami tiếng Saho.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ssy|sc=Arab|qual=Bảng Ajami tiếng Saho|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ڛ|ص|ض|ط|ظ|ڟ|ع|غ|ف|ڥ|ڤ|ق|ك|ل|م|ن|ڹ|ه|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Moreno Vergari & Roberta Vergari|title=[http://www.sahoarchive.org/wp-content/uploads/2014/08/BSEID__3rd_edition__2007_.2.pdf A basic Saho-English-Italian Dictionary]|year=2003|location=Asmara|publisher=Sabur Printing Services}}
*{{Chú thích sách|author=Ahmedsaad Mohammed Omer, Giorgio Banti & Moreno Vergari|title=[http://www.sahoarchive.org/wp-content/uploads/2017/12/Saho-Islamic-poetry-c-in-Ajami-script.pdf Saho Islamic poetry and other literary genres in Ajami script]|year=2014}}
=={{langname|sgr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sgr|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sgr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Sangisar.
#:{{ux|sgr|تمسا'''ح'''|tr=temsā|[[cá sấu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sgr|sc=Arab|qual=Chữ Ba Tư tiếng Sangisar|آا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Ariana N. Mohammadi|work=Trilingual Dictionary of Sangesari|year=2008|location=Dallas|publisher=SIL International|entry=temsā|entryurl=https://www.webonary.org/sangesari/g1bb918bb-b1dd-40d0-af9f-289ab4805330/}}
=={{langname|skr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह़#Tiếng_Saraiki|ह़]]
|-
! Gurmukhi
| [[ਹ਼#Tiếng_Saraiki|ਹ਼]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|skr|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|skr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 18 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Saraiki.
#:{{quote|skr|مَیں توباں کرَݨ کیتے تُہاکُوں پاݨی نال بپتِسمہ ݙینداں پَر جیرھا میݙے بعد اَندا پئے او مَیں کنُوں اِتنا عظیم ہے جو مَیں اُوندی جُتی چاوَݨ دے لائق کَینی۔ او تُہاکُوں خُدا دے رُو'''ح''' اَتے بھاہ نال بپتِسمہ ݙیسی۔|Về phần ta, ta lấy nước mà làm phép báp-têm cho các ngươi ăn-năn; song Đấng đến sau ta có quyền-phép hơn ta, ta không đáng xách giày Ngài. Ấy là Đấng sẽ làm phép báp-têm cho các ngươi bằng Đức Thánh-Linh và bằng lửa. ([[s:Ma-thi-ơ/3#3:11|Ma-thi-ơ 3:11]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Saraiki'') [[ا#Tiếng_Saraiki|ا]], [[آ#Tiếng_Saraiki|آ]], [[ب#Tiếng_Saraiki|ب]], [[بھ#Tiếng_Saraiki|بھ]], [[ٻ#Tiếng_Saraiki|ٻ]], [[پ#Tiếng_Saraiki|پ]], [[پھ#Tiếng_Saraiki|پھ]], [[ت#Tiếng_Saraiki|ت]], [[تھ#Tiếng_Saraiki|تھ]], [[ٹ#Tiếng_Saraiki|ٹ]], [[ث#Tiếng_Saraiki|ث]], [[ج#Tiếng_Saraiki|ج]], [[جھ#Tiếng_Saraiki|جھ]], [[ڄ#Tiếng_Saraiki|ڄ]], [[چ#Tiếng_Saraiki|چ]], [[چھ#Tiếng_Saraiki|چھ]], [[ح#Tiếng_Saraiki|ح]], [[خ#Tiếng_Saraiki|خ]], [[د#Tiếng_Saraiki|د]], [[دھ#Tiếng_Saraiki|دھ]], [[ڈ#Tiếng_Saraiki|ڈ]], [[ڈھ#Tiếng_Saraiki|ڈھ]], [[ڋ#Tiếng_Saraiki|ڋ]], [[ذ#Tiếng_Saraiki|ذ]], [[ر#Tiếng_Saraiki|ر]], [[رھ#Tiếng_Saraiki|رھ]], [[ڑ#Tiếng_Saraiki|ڑ]], [[ڑھ#Tiếng_Saraiki|ڑھ]], [[ز#Tiếng_Saraiki|ز]], [[س#Tiếng_Saraiki|س]], [[ش#Tiếng_Saraiki|ش]], [[ص#Tiếng_Saraiki|ص]], [[ض#Tiếng_Saraiki|ض]], [[ط#Tiếng_Saraiki|ط]], [[ظ#Tiếng_Saraiki|ظ]], [[ع#Tiếng_Saraiki|ع]], [[غ#Tiếng_Saraiki|غ]], [[ف#Tiếng_Saraiki|ف]], [[ق#Tiếng_Saraiki|ق]], [[ک#Tiếng_Saraiki|ک]], [[کھ#Tiếng_Saraiki|کھ]], [[گ#Tiếng_Saraiki|گ]], [[گھ#Tiếng_Saraiki|گھ]], [[ڰ#Tiếng_Saraiki|ڰ]], [[ل#Tiếng_Saraiki|ل]], [[لھ#Tiếng_Saraiki|لھ]], [[لا#Tiếng_Saraiki|لا]], [[م#Tiếng_Saraiki|م]], [[مھ#Tiếng_Saraiki|مھ]], [[ن#Tiếng_Saraiki|ن]], [[نھ#Tiếng_Saraiki|نھ]], [[ں#Tiếng_Saraiki|ں]], [[ݨ#Tiếng_Saraiki|ݨ]], [[و#Tiếng_Saraiki|و]], [[ہ#Tiếng_Saraiki|ہ]], [[ھ#Tiếng_Saraiki|ھ]], [[ى#Tiếng_Saraiki|ى]], [[ﺉ#Tiếng_Saraiki|ﺉ]], [[ے#Tiếng_Saraiki|ے]], [[ۓ#Tiếng_Saraiki|ۓ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|skr|author=Pakistan Bible Society|entryurl=https://www.bible.com/bible/3731/MAT.3.%25D8%25B3%25D8%25B1%25D8%25A7%25D8%25A6%25DB%258C%25DA%25A9%25DB%258C|entry=متّی 3|year=2023|work=متّی دی راہِیں اِنجِیل سرائیکی بولی اِچ}}
=={{langname|sjs}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Senhaja_De_Srair|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Senhaja_De_Srair|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Senhaja_De_Srair|ⵃ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sjs|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sjs|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Senhaja de Srair.
#:{{ux|sjs|شحا'''ح'''|tr=šḥa'''ḥ'''|[[bù nhìn]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=Evgeniya Gutova & Jonathan Byler|work=Senhaja de Srair - English Dictionary|entry=šḥaḥ|year=2025|entryurl=https://www.webonary.org/senhaja/g98ea2644-6d27-4b74-997b-a2a79f15b841/?lang=en|publisher=SIL Global®}}
=={{langname|hmb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hmb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hmb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Senni Humburi.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=hmb|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Senni Humburi|ࢩ|ئ|ي|ؤ|و|ه|ن|م|ل|ك|ڧ|ݠ|ڢ|ݝ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|ݗ|خ|ح|ج|ث|ٺ|ت|ب|ا}}
=={{langname|ses}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ses|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ses|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Senni Koyraboro.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ses|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Senni Koyraboro|ا|ب|ت|ٺ|ث|ج|ح|خ|ݗ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ݝ|ڢ|ݠ|ڧ|ك|ل|م|ن|ه|و|ؤ|ي|ئ|ࢩ}}
=={{langname|sh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Serbia-Croatia|Х]] [[х#Tiếng_Serbia-Croatia|х]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Serbia-Croatia|H]] [[h#Tiếng_Serbia-Croatia|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sh|/x/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sh|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|sh|Bosna|Hồi giáo}} Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Arebica.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Arebica'') [[آ#Tiếng_Serbia-Croatia|آ]], [[ب#Tiếng_Serbia-Croatia|ب]], [[ڄ#Tiếng_Serbia-Croatia|ڄ]], [[چ#Tiếng_Serbia-Croatia|چ]], [[د#Tiếng_Serbia-Croatia|د]], [[ج#Tiếng_Serbia-Croatia|ج]], [[ه#Tiếng_Serbia-Croatia|ه]], [[ف#Tiếng_Serbia-Croatia|ف]], [[غ#Tiếng_Serbia-Croatia|غ]], [[ح#Tiếng_Serbia-Croatia|ح]], [[اى#Tiếng_Serbia-Croatia|اى]], [[ي#Tiếng_Serbia-Croatia|ي]], [[ق#Tiếng_Serbia-Croatia|ق]], [[ل#Tiếng_Serbia-Croatia|ل]], [[ڵ#Tiếng_Serbia-Croatia|ڵ]], [[م#Tiếng_Serbia-Croatia|م]], [[ن#Tiếng_Serbia-Croatia|ن]], [[ںٛ#Tiếng_Serbia-Croatia|ںٛ]], [[ۉ#Tiếng_Serbia-Croatia|ۉ]], [[پ#Tiếng_Serbia-Croatia|پ]], [[ر#Tiếng_Serbia-Croatia|ر]], [[س#Tiếng_Serbia-Croatia|س]], [[ش#Tiếng_Serbia-Croatia|ش]], [[ت#Tiếng_Serbia-Croatia|ت]], [[ۆ#Tiếng_Serbia-Croatia|ۆ]], [[و#Tiếng_Serbia-Croatia|و]], [[ز#Tiếng_Serbia-Croatia|ز]], [[ژ#Tiếng_Serbia-Croatia|ژ]]
=={{langname|sdb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sdb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sdb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Shabak.
#:{{ux|sdb|ئەتو ئەمنچيٚت نە پاشنا، بەس ئيٚد ئینە ئەمن ئەماني هەندڕین چ مە'''ح''' كەردە پام نەندرا.|Ngươi không hôn ta; nhưng người từ khi vào nhà ngươi, thì hôn chơn ta hoài. ([[s:Lu-ca/7#7:45|Lu-ca 7:45]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sdb|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Shabak|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڤ|ق|ﻙ|گ|ل|م|ن|ﻩ|ة|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sdb|author=Biblica Inc.|entryurl=https://live.bible.is/bible/sdbwbt/luk/7|entry=كۆما 7|year=2025|work=Shabak}}
=={{langname|scl}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Shina|ह]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|scl|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|scl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Shina.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Shina'') [[ا#Tiếng_Shina|ا]], [[ب#Tiếng_Shina|ب]], [[پ#Tiếng_Shina|پ]], [[ت#Tiếng_Shina|ت]], [[ٹ#Tiếng_Shina|ٹ]], [[ث#Tiếng_Shina|ث]], [[ج#Tiếng_Shina|ج]], [[چ#Tiếng_Shina|چ]], [[ح#Tiếng_Shina|ح]], [[خ#Tiếng_Shina|خ]], [[څ#Tiếng_Shina|څ]], [[ځ#Tiếng_Shina|ځ]], [[ڇ#Tiếng_Shina|ڇ]], [[د#Tiếng_Shina|د]], [[ڈ#Tiếng_Shina|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Shina|ذ]], [[ر#Tiếng_Shina|ر]], [[ڑ#Tiếng_Shina|ڑ]], [[ز#Tiếng_Shina|ز]], [[ژ#Tiếng_Shina|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Shina|ڙ]], [[س#Tiếng_Shina|س]], [[ش#Tiếng_Shina|ش]], [[ݜ#Tiếng_Shina|ݜ]], [[ص#Tiếng_Shina|ص]], [[ض#Tiếng_Shina|ض]], [[ط#Tiếng_Shina|ط]], [[ظ#Tiếng_Shina|ظ]], [[ع#Tiếng_Shina|ع]], [[غ#Tiếng_Shina|غ]], [[ڠ#Tiếng_Shina|ڠ]], [[ف#Tiếng_Shina|ف]], [[ق#Tiếng_Shina|ق]], [[ک#Tiếng_Shina|ک]], [[گ#Tiếng_Shina|گ]], [[ل#Tiếng_Shina|ل]], [[م#Tiếng_Shina|م]], [[ن#Tiếng_Shina|ن]], [[ݨ#Tiếng_Shina|ݨ]], [[ں#Tiếng_Shina|ں]], [[و#Tiếng_Shina|و]], [[ه#Tiếng_Shina|ه]], [[ھ#Tiếng_Shina|ھ]], [[ء#Tiếng_Shina|ء]], [[ی#Tiếng_Shina|ی]], [[ے#Tiếng_Shina|ے]], [[پھ#Tiếng_Shina|پھ]], [[تھ#Tiếng_Shina|تھ]], [[ٹھ#Tiếng_Shina|ٹھ]], [[چھ#Tiếng_Shina|چھ]], [[ڇھ#Tiếng_Shina|ڇھ]], [[څھ#Tiếng_Shina|څھ]], [[کھ#Tiếng_Shina|کھ]]
=={{langname|plk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|plk|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|plk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Shina Kohistan.
#:{{ux|plk|حرم|tr='''h'''aram|[[cấm]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=plk|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Shina Kohistan|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ڇ|څ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|ڙ|س|ش|ݜ|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڦ|ق|ک|گ|ڱ|ل|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ء|ی|ے}}
=={{langname|sgh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح''' ه
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Shughnan|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Shughnan|ҳ]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Shughnan|H]] [[h#Tiếng_Shughnan|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sgh|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sgh|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|sgh|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Shughnan.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sgh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Shughnan|ې|ي|ی|ھ|و|ن|م|ل|گ|ک|ق|ڤ|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ښ|ش|س|ږ|ژ|ز|ر|ذ|د|څ|ځ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|sd}}==
{{wikipedia|sd:ح}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Sind|ह]]
|-
! Sind
| [[𑋞#Tiếng_Sind|𑋞]]
|-
! Gurmukhi
| [[ਹ#Tiếng_Sind|ਹ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sd|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Sindh.
#:{{ux|sd|[[w:sd:روح القدس|رو'''ح''' القدس]]|[[w:Thánh Linh|Thánh Linh]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Sindh'') [[ا#Tiếng_Sindh|ا]], [[ب#Tiếng_Sindh|ب]], [[ٻ#Tiếng_Sindh|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Sindh|ڀ]], [[ت#Tiếng_Sindh|ت]], [[ٿ#Tiếng_Sindh|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Sindh|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Sindh|ٺ]], [[ث#Tiếng_Sindh|ث]], [[پ#Tiếng_Sindh|پ]], [[ج#Tiếng_Sindh|ج]], [[ڄ#Tiếng_Sindh|ڄ]], [[جھ#Tiếng_Sindh|جھ]], [[ڃ#Tiếng_Sindh|ڃ]], [[چ#Tiếng_Sindh|چ]], [[ڇ#Tiếng_Sindh|ڇ]], [[ح#Tiếng_Sindh|ح]], [[خ#Tiếng_Sindh|خ]], [[د#Tiếng_Sindh|د]], [[ڌ#Tiếng_Sindh|ڌ]], [[ڏ#Tiếng_Sindh|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Sindh|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Sindh|ڍ]], [[ذ#Tiếng_Sindh|ذ]], [[ر#Tiếng_Sindh|ر]], [[ڙ#Tiếng_Sindh|ڙ]], [[ز#Tiếng_Sindh|ز]], [[س#Tiếng_Sindh|س]], [[ش#Tiếng_Sindh|ش]], [[ص#Tiếng_Sindh|ص]], [[ض#Tiếng_Sindh|ض]], [[ط#Tiếng_Sindh|ط]], [[ظ#Tiếng_Sindh|ظ]], [[ع#Tiếng_Sindh|ع]], [[غ#Tiếng_Sindh|غ]], [[ف#Tiếng_Sindh|ف]], [[ڦ#Tiếng_Sindh|ڦ]], [[ق#Tiếng_Sindh|ق]], [[ڪ#Tiếng_Sindh|ڪ]], [[ک#Tiếng_Sindh|ک]], [[گ#Tiếng_Sindh|گ]], [[ڳ#Tiếng_Sindh|ڳ]], [[گھ#Tiếng_Sindh|گھ]], [[ڱ#Tiếng_Sindh|ڱ]], [[ل#Tiếng_Sindh|ل]], [[م#Tiếng_Sindh|م]], [[ن#Tiếng_Sindh|ن]], [[ڻ#Tiếng_Sindh|ڻ]], [[و#Tiếng_Sindh|و]], [[ھ#Tiếng_Sindh|ھ]], [[ه#Tiếng_Sindh|ه]], [[ي#Tiếng_Sindh|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sd|author=Pakistan Bible Society|entryurl=https://www.bible.com/bible/3316/MAT.14.SB62|entry=متي 14|year=1962|work=Sindhi Bible}}
=={{langname|siz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Siwi|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Siwi|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Siwi|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|siz|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|siz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Siwi|ا]], [[ب#Tiếng_Siwi|ب]], [[ت#Tiếng_Siwi|ت]], [[ٻ#Tiếng_Siwi|ٻ]], [[ث#Tiếng_Siwi|ث]], [[پ#Tiếng_Siwi|پ]], [[ج#Tiếng_Siwi|ج]], [[چ#Tiếng_Siwi|چ]], [[ح#Tiếng_Siwi|ح]], [[خ#Tiếng_Siwi|خ]], [[د#Tiếng_Siwi|د]], [[ذ#Tiếng_Siwi|ذ]], [[ر#Tiếng_Siwi|ر]], [[ز#Tiếng_Siwi|ز]], [[ژ#Tiếng_Siwi|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Siwi|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Siwi|ڑ]], [[س#Tiếng_Siwi|س]], [[ش#Tiếng_Siwi|ش]], [[ڜ#Tiếng_Siwi|ڜ]], [[ص#Tiếng_Siwi|ص]], [[ض#Tiếng_Siwi|ض]], [[ڞ#Tiếng_Siwi|ڞ]], [[ط#Tiếng_Siwi|ط]], [[ظ#Tiếng_Siwi|ظ]], [[ع#Tiếng_Siwi|ع]], [[غ#Tiếng_Siwi|غ]], [[ف#Tiếng_Siwi|ف]], [[ڥ#Tiếng_Siwi|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Siwi|ڤ]], [[ق#Tiếng_Siwi|ق]], [[ڨ#Tiếng_Siwi|ڨ]], [[ک#Tiếng_Siwi|ک]], [[ݣ#Tiếng_Siwi|ݣ]], [[گ#Tiếng_Siwi|گ]], [[ل#Tiếng_Siwi|ل]], [[ڭ#Tiếng_Siwi|ڭ]], [[م#Tiếng_Siwi|م]], [[ن#Tiếng_Siwi|ن]], [[ݧ#Tiếng_Siwi|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Siwi|ھ]], [[ه#Tiếng_Siwi|ه]], [[و#Tiếng_Siwi|و]], [[ۉ#Tiếng_Siwi|ۉ]]
=={{langname|sqt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sqt|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sqt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Socotra.
#:{{ux|sqt|أأ'''ح'''|[[anh em]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Socotra'') [[ا#Tiếng_Socotra|ا]], [[ب#Tiếng_Socotra|ب]], [[ت#Tiếng_Socotra|ت]], [[ج#Tiếng_Socotra|ج]], [[چ#Tiếng_Socotra|چ]], [[ح#Tiếng_Socotra|ح]], [[خ#Tiếng_Socotra|خ]], [[د#Tiếng_Socotra|د]], [[ر#Tiếng_Socotra|ر]], [[ز#Tiếng_Socotra|ز]], [[س#Tiếng_Socotra|س]], [[ڛ#Tiếng_Socotra|ڛ]], [[ش#Tiếng_Socotra|ش]], [[ص#Tiếng_Socotra|ص]], [[ڞ#Tiếng_Socotra|ڞ]], [[ض#Tiếng_Socotra|ض]], [[ط#Tiếng_Socotra|ط]], [[ڟ#Tiếng_Socotra|ڟ]], [[ظ#Tiếng_Socotra|ظ]], [[ع#Tiếng_Socotra|ع]], [[غ#Tiếng_Socotra|غ]], [[ف#Tiếng_Socotra|ف]], [[ق#Tiếng_Socotra|ق]], [[ك#Tiếng_Socotra|ك]], [[ل#Tiếng_Socotra|ل]], [[ڸ#Tiếng_Socotra|ڸ]], [[م#Tiếng_Socotra|م]], [[ن#Tiếng_Socotra|ن]], [[ه#Tiếng_Socotra|ه]], [[و#Tiếng_Socotra|و]], [[ي#Tiếng_Socotra|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Simon & Nancy Warwick|work=Soqotri - English Dictionary|year=2022|publisher=SIL International|entry=جومش|entryurl=https://www.webonary.org/soqotra/en/g501280cd-735a-4c3f-8ee8-5648e726be6f/}}
=={{langname|so}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[X]] [[x]]
|-
! Wadaad
| '''ح'''
|-
! Osmanya
| [[𐒄#Tiếng_Somali|𐒄]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|so|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|so|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Wadaad tiếng Somali.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=so|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập Wadaad|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ڎ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|گ|ل|م|ن|و|ه|ي|ء}}
=={{langname|ckb}}==
{{wikipedia|ckb:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Soran.
#:{{ux|ckb|[[w:ckb:تیمساح|تیمسا'''ح''']]|tr=tîmsa'''ḧ'''|[[cá sấu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Soran'') [[ا#Tiếng_Soran|ا]], [[ب#Tiếng_Soran|ب]], [[پ#Tiếng_Soran|پ]], [[ت#Tiếng_Soran|ت]], [[ج#Tiếng_Soran|ج]], [[چ#Tiếng_Soran|چ]], [[ح#Tiếng_Soran|ح]], [[خ#Tiếng_Soran|خ]], [[د#Tiếng_Soran|د]], [[ر#Tiếng_Soran|ر]], [[ڕ#Tiếng_Soran|ڕ]], [[ز#Tiếng_Soran|ز]], [[ژ#Tiếng_Soran|ژ]], [[س#Tiếng_Soran|س]], [[ش#Tiếng_Soran|ش]], [[ع#Tiếng_Soran|ع]], [[غ#Tiếng_Soran|غ]], [[ف#Tiếng_Soran|ف]], [[ڤ#Tiếng_Soran|ڤ]], [[ق#Tiếng_Soran|ق]], [[ک#Tiếng_Soran|ک]], [[گ#Tiếng_Soran|گ]], [[ل#Tiếng_Soran|ل]], [[ڵ#Tiếng_Soran|ڵ]], [[م#Tiếng_Soran|م]], [[ن#Tiếng_Soran|ن]], [[ھ#Tiếng_Soran|ھ]], [[ە#Tiếng_Soran|ە]], [[و#Tiếng_Soran|و]], [[وو#Tiếng_Soran|وو]], [[ ۆ#Tiếng_Soran|ۆ]], [[ی#Tiếng_Soran|ی]], [[ێ#Tiếng_Soran|ێ]], [[ﺋ#Tiếng_Soran|ﺋ]]
=={{langname|su}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Sunda|H]] [[h#Tiếng_Sunda|h]]
|-
! Sunda
| [[ᮠ#Tiếng_Sunda|ᮠ]]
|-
! Pegon
| '''ح'''
|-
! Cacarakan
| [[ꦲ#Tiếng_Sunda|ꦲ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|su|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|su|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ Pegon tiếng Sunda.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=su|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pegon|ي|ه|وَ|و|ڽ|ن|م|ل|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ڟ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|ڎ|د|خ|چ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Aksara Pegon (abjad pegon).jpg|Abjad Pegon]]
=={{langname|sus}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sus|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sus|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Susu.
#:{{quote|sus|عَلَ نَشَ عَ مَسٍن، «يَنبَسٍيٍ شَ لُ كٌورٍ مَ، يَنيِ نُن كْي عِتَشُنقٍ رَ. وَشَتِ بِرِن كٌلٌنمَ يَنبَسٍيٍ سَابُي نَن نَ. شِ يٌ شِ، '''حّ''' يٌ '''حّ''' عَ كٌلٌنمَ يَنبَسٍيٍ نَن سَابُي رَ.|Đức Chúa Trời lại phán rằng: Phải có các vì sáng trong khoảng-không trên trời, đặng phân ra ngày với đêm, và dùng làm dấu để định thì-tiết, ngày và năm; ([[s:Sáng thế Ký/1#1:14|Sáng thế Ký 1:14]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sus|author=Pioneer Bible Translators|work=سٌسٌ كِتَابُييٍ؛ تَوُرٍتَ، يَبُرَ، عِنيِلَ|year=2015|entry=قْلّ 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/1379/GEN.1.SOSO}}
=={{langname|sw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sw|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ajami tiếng Swahili, chỉ dùng trong từ mượn.
#:{{ux|sw|فَلَّا'''ح'''|tr=fala'''hi'''|[[nông dân]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sw|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Swahili|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي}}
=={{langname|tab}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Гь#Tiếng_Tabasaran|Гь]] [[гь#Tiếng_Tabasaran|гь]]
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tab|/ʃ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tab|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|tab|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tabasaran.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tab|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tabasaran trước năm 1928|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ڃ|چ|ح|خ|څ|د|ذ|ر|ز|ڗ|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڢ|ق|ک|ݤ|گ|ل|م|ن|ه|و|ۊ|ي}}
=={{langname|shy}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tachawit|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shy|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shy|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tachawit|ا]], [[ب#Tiếng_Tachawit|ب]], [[ت#Tiếng_Tachawit|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tachawit|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tachawit|ث]], [[پ#Tiếng_Tachawit|پ]], [[ج#Tiếng_Tachawit|ج]], [[چ#Tiếng_Tachawit|چ]], [[ح#Tiếng_Tachawit|ح]], [[خ#Tiếng_Tachawit|خ]], [[د#Tiếng_Tachawit|د]], [[ذ#Tiếng_Tachawit|ذ]], [[ر#Tiếng_Tachawit|ر]], [[ز#Tiếng_Tachawit|ز]], [[ژ#Tiếng_Tachawit|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tachawit|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tachawit|ڑ]], [[س#Tiếng_Tachawit|س]], [[ش#Tiếng_Tachawit|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tachawit|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tachawit|ص]], [[ض#Tiếng_Tachawit|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tachawit|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tachawit|ط]], [[ظ#Tiếng_Tachawit|ظ]], [[ع#Tiếng_Tachawit|ع]], [[غ#Tiếng_Tachawit|غ]], [[ف#Tiếng_Tachawit|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tachawit|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tachawit|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tachawit|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tachawit|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tachawit|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tachawit|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tachawit|گ]], [[ل#Tiếng_Tachawit|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tachawit|ڭ]], [[م#Tiếng_Tachawit|م]], [[ن#Tiếng_Tachawit|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tachawit|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tachawit|ھ]], [[ه#Tiếng_Tachawit|ه]], [[و#Tiếng_Tachawit|و]], [[ۉ#Tiếng_Tachawit|ۉ]]
=={{langname|tg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Tajik|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Tajik|ҳ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|tg|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Tajik trước năm 1928.
#:{{ux|tg|افتتا'''ح'''|tr=[[w:tg:Истилоҳ|истило'''ҳ''']]|[[thuật ngữ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tg|sc=Arab|qual=Chữ Ba Tư tiếng Tajik|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|ﻍ|ﻑ|ﻕ|ک|گ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|ﻭ|ﻩ|ى}}
=={{langname|tly}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ba Tư
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Kirin
| [[Һ#Tiếng_Talysh|Һ]] [[һ#Tiếng_Talysh|һ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tly|[ʃ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tly|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 14 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Talysh tại Iran.
#:{{quote|tly|عیسی را شَیطونیه رو'''ح''' هِستَه.|Người bị tà-ma ám. ([[s:Mác/3#3:30|Mác 3:30]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ba Tư tiếng Talysh'') [[ا#Tiếng_Talysh|ا]], [[آ#Tiếng_Talysh|آ]], [[اَ#Tiếng_Talysh|اَ]], [[اِ#Tiếng_Talysh|اِ]], [[اُ#Tiếng_Talysh|اُ]], [[او#Tiếng_Talysh|او]], [[ای#Tiếng_Talysh|ای]], [[ب#Tiếng_Talysh|ب]], [[پ#Tiếng_Talysh|پ]], [[ت#Tiếng_Talysh|ت]], [[ث#Tiếng_Talysh|ث]], [[ج#Tiếng_Talysh|ج]], [[چ#Tiếng_Talysh|چ]], [[ح#Tiếng_Talysh|ح]], [[خ#Tiếng_Talysh|خ]], [[د#Tiếng_Talysh|د]], [[ذ#Tiếng_Talysh|ذ]], [[ر#Tiếng_Talysh|ر]], [[ز#Tiếng_Talysh|ز]], [[ژ#Tiếng_Talysh|ژ]], [[س#Tiếng_Talysh|س]], [[ش#Tiếng_Talysh|ش]], [[ص#Tiếng_Talysh|ص]], [[ض#Tiếng_Talysh|ض]], [[ط#Tiếng_Talysh|ط]], [[ظ#Tiếng_Talysh|ظ]], [[ع#Tiếng_Talysh|ع]], [[غ#Tiếng_Talysh|غ]], [[ف#Tiếng_Talysh|ف]], [[ق#Tiếng_Talysh|ق]], [[ک#Tiếng_Talysh|ک]], [[گ#Tiếng_Talysh|گ]], [[ل#Tiếng_Talysh|ل]], [[م#Tiếng_Talysh|م]], [[ن#Tiếng_Talysh|ن]], [[ه#Tiếng_Talysh|ه]], [[و#Tiếng_Talysh|و]], [[ى#Tiếng_Talysh|ى]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tly|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4106/MRK.3.CTB|entry=مَرقُس 3|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان تالشي - گویش مرکزی}}
=={{langname|tzm}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tzm|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tzm|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong bảng chữ cái Ả Rập Berber.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ا]], [[ب#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ب]], [[ت#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ث]], [[پ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|پ]], [[ج#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ج]], [[چ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|چ]], [[ح#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ح]], [[خ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|خ]], [[د#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|د]], [[ذ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ذ]], [[ر#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ر]], [[ز#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ز]], [[ژ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڑ]], [[س#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|س]], [[ش#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ص]], [[ض#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ط]], [[ظ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ظ]], [[ع#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ع]], [[غ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|غ]], [[ف#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|گ]], [[ل#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڭ]], [[م#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|م]], [[ن#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ھ]], [[ه#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ه]], [[و#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|و]], [[ۉ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ۉ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite-book|year=1973|title=Tamazight of the Ayt Ndhir|last=Penchoen|first=Thomas G.|series=Afroasiatic dialects|seriesvolume=1|publisher=Undena Publications|location=Los Angeles|isbn=0-89003-000-6}}
=={{langname|ta}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tamil
| [[ஹ#Tiếng_Tamil|ஹ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ta|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ta|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|ta|Hồi giáo}} Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Arwi.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ta|sc=Arab|qual=Bảng chữ Arwi|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڊ|ڍ|ذ|ض|صٜ|ص|ش|س|ز|ڔ|ر|ۻ|ط|ظ|ع|ࢳ|غ|ف|ڣ|ق|ك|ࢴ|ل|م|ن|ڹ|ݧ|ه|و|ی}}
=={{langname|rif}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tarifit|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rif|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rif|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber.
#:{{quote|rif|يَسَّى يجَّا-د دَاود اَزدْجِيذ. دَاود اَزدْجِيذ يجَّا-د سُلِيْمَان زِي ثنِّي تُوْغَا يدْجَان ذ ثَمْغَارْث ن أُوْرْيَا'''ح'''.|Gie-sê sanh vua Đa-vít. Đa-vít bởi vợ của U-ri sanh Sa-lô-môn. ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:6|Ma-thi-ơ 1:6]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tarifit|ا]], [[ب#Tiếng_Tarifit|ب]], [[ت#Tiếng_Tarifit|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tarifit|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tarifit|ث]], [[پ#Tiếng_Tarifit|پ]], [[ج#Tiếng_Tarifit|ج]], [[چ#Tiếng_Tarifit|چ]], [[ح#Tiếng_Tarifit|ح]], [[خ#Tiếng_Tarifit|خ]], [[د#Tiếng_Tarifit|د]], [[ذ#Tiếng_Tarifit|ذ]], [[ر#Tiếng_Tarifit|ر]], [[ز#Tiếng_Tarifit|ز]], [[ژ#Tiếng_Tarifit|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tarifit|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tarifit|ڑ]], [[س#Tiếng_Tarifit|س]], [[ش#Tiếng_Tarifit|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tarifit|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tarifit|ص]], [[ض#Tiếng_Tarifit|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tarifit|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tarifit|ط]], [[ظ#Tiếng_Tarifit|ظ]], [[ع#Tiếng_Tarifit|ع]], [[غ#Tiếng_Tarifit|غ]], [[ف#Tiếng_Tarifit|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tarifit|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tarifit|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tarifit|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tarifit|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tarifit|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tarifit|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tarifit|گ]], [[ل#Tiếng_Tarifit|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tarifit|ڭ]], [[م#Tiếng_Tarifit|م]], [[ن#Tiếng_Tarifit|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tarifit|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tarifit|ھ]], [[ه#Tiếng_Tarifit|ه]], [[و#Tiếng_Tarifit|و]], [[ۉ#Tiếng_Tarifit|ۉ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rif|author=Awal n Arebbi|work=ثريفيث 2020|year=2020|entryurl=https://www.bible.com/bible/3113/MAT.1.%25D8%25B1%25D9%258A%25D9%2581|entry=متى 1}}
=={{langname|shi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tashelhit|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shi|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shi|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber.
#:{{quote|shi|والاينّي كرايگاتّ تاسغارت نّا‑ور‑ياكّان لغلّت ءيفولكين، را‑ستّ‑يبّي‑وفلّا'''ح''' ءيلو'''ح'''‑تّ‑ين غ‑لعافيت.|Hễ cây nào chẳng sanh trái tốt, thì phải đốn mà chụm đi. ([[s:Ma-thi-ơ/7#7:19|Ma-thi-ơ 7:19]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tashelhit|ا]], [[ب#Tiếng_Tashelhit|ب]], [[ت#Tiếng_Tashelhit|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tashelhit|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tashelhit|ث]], [[پ#Tiếng_Tashelhit|پ]], [[ج#Tiếng_Tashelhit|ج]], [[چ#Tiếng_Tashelhit|چ]], [[ح#Tiếng_Tashelhit|ح]], [[خ#Tiếng_Tashelhit|خ]], [[د#Tiếng_Tashelhit|د]], [[ذ#Tiếng_Tashelhit|ذ]], [[ر#Tiếng_Tashelhit|ر]], [[ز#Tiếng_Tashelhit|ز]], [[ژ#Tiếng_Tashelhit|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tashelhit|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tashelhit|ڑ]], [[س#Tiếng_Tashelhit|س]], [[ش#Tiếng_Tashelhit|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tashelhit|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tashelhit|ص]], [[ض#Tiếng_Tashelhit|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tashelhit|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tashelhit|ط]], [[ظ#Tiếng_Tashelhit|ظ]], [[ع#Tiếng_Tashelhit|ع]], [[غ#Tiếng_Tashelhit|غ]], [[ف#Tiếng_Tashelhit|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tashelhit|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tashelhit|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tashelhit|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tashelhit|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tashelhit|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tashelhit|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tashelhit|گ]], [[ل#Tiếng_Tashelhit|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tashelhit|ڭ]], [[م#Tiếng_Tashelhit|م]], [[ن#Tiếng_Tashelhit|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tashelhit|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tashelhit|ھ]], [[ه#Tiếng_Tashelhit|ه]], [[و#Tiếng_Tashelhit|و]], [[ۉ#Tiếng_Tashelhit|ۉ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|shi|author=Morocco Bible Society|work=اغاراس ن-تودرت - ءينجيل لّماسيح - لعهد لّجديد لّي-يسكر ربّي غ-گراس د-بنادم|year=2010|entryurl=https://www.bible.com/bible/4058/MAT.7.SHINT10|entry=ماتّا 7}}
=={{langname|ttt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ttt|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ttt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập ''ḥāh''.
#:{{quote|ttt|یو'''حنا''' طرف نه، هفت کلیسا را که آسیا ایالتک اِسنده: فیض و '''صلح''' و سلامتی شاما را بایه، چوه طَرف نه که اِسه و بِه و آیه، و اَ هفت گله رو'''ح''' طرفنه که چَوه پادشایی تخته پرانک وِندرسنده،|Giăng gởi cho bảy Hội-thánh ở xứ A-si: nguyền xin ân-điển và sự bình-an ban cho anh em từ nơi Đấng hiện có, đã có, và còn đến, cùng từ nơi bảy vì thần ở trước ngôi Ngài, ([[s:Khải huyền/1#1:4|Khải huyền 1:4]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Korpu Company|work=کتاب مقدس به زبان تاتی - گویش لرد|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/4210/REV.1.TIT|entry=یوحنا مکاشفَه 1}}
=={{langname|tt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Tatar|Х]] [[х#Tiếng_Tatar|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[X]] [[x]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tt|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=x}}
#{{label|tt|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập İske imlâ trước năm 1920, và chữ thứ 8 trong bảng Yaña imlâ 1920-1927.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập İske imlâ trước 1920'') [[آ#Tiếng_Tatar|آ]], [[ا#Tiếng_Tatar|ا]], [[ب#Tiếng_Tatar|ب]], [[پ#Tiếng_Tatar|پ]], [[ت#Tiếng_Tatar|ت]], [[ث#Tiếng_Tatar|ث]], [[ج#Tiếng_Tatar|ج]], [[چ#Tiếng_Tatar|چ]], [[ح#Tiếng_Tatar|ح]], [[خ#Tiếng_Tatar|خ]], [[د#Tiếng_Tatar|د]], [[ذ#Tiếng_Tatar|ذ]], [[ر#Tiếng_Tatar|ر]], [[ز#Tiếng_Tatar|ز]], [[ژ#Tiếng_Tatar|ژ]], [[س#Tiếng_Tatar|س]], [[ش#Tiếng_Tatar|ش]], [[ص#Tiếng_Tatar|ص]], [[ض#Tiếng_Tatar|ض]], [[ط#Tiếng_Tatar|ط]], [[ظ#Tiếng_Tatar|ظ]], [[ع#Tiếng_Tatar|ع]], [[ﻍ#Tiếng_Tatar|ﻍ]], [[ﻑ#Tiếng_Tatar|ﻑ]], [[ﻕ#Tiếng_Tatar|ﻕ]], [[ﮎ#Tiếng_Tatar|ﮎ]], [[گ#Tiếng_Tatar|گ]], [[ﯓ#Tiếng_Tatar|ﯓ]], [[ﻝ#Tiếng_Tatar|ﻝ]], [[ﻡ#Tiếng_Tatar|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Tatar|ﻥ]], [[ﻩ#Tiếng_Tatar|ﻩ]], [[ﻭ#Tiếng_Tatar|ﻭ]], [[ﯞ#Tiếng_Tatar|ﯞ]], [[ی#Tiếng_Tatar|ی]]
*(''Bảng chữ cái Ả Rập Yaña imlâ 1920-1927'') [[ئا#Tiếng_Tatar|ئا]], [[ئە#Tiếng_Tatar|ئە]], [[پ#Tiếng_Tatar|پ]], [[ب#Tiếng_Tatar|ب]], [[ت#Tiếng_Tatar|ت]], [[ج#Tiếng_Tatar|ج]], [[چ#Tiếng_Tatar|چ]], [[ح#Tiếng_Tatar|ح]], [[د#Tiếng_Tatar|د]], [[ر#Tiếng_Tatar|ر]], [[ز#Tiếng_Tatar|ز]], [[ژ#Tiếng_Tatar|ژ]], [[س#Tiếng_Tatar|س]], [[ش#Tiếng_Tatar|ش]], [[ع#Tiếng_Tatar|ع]], [[ﻑ#Tiếng_Tatar|ﻑ]], [[ﻕ#Tiếng_Tatar|ﻕ]], [[ﮎ#Tiếng_Tatar|ﮎ]], [[گ#Tiếng_Tatar|گ]], [[ڭ#Tiếng_Tatar|ڭ]], [[ﻝ#Tiếng_Tatar|ﻝ]], [[ﻡ#Tiếng_Tatar|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Tatar|ﻥ]], [[ﻭ#Tiếng_Tatar|ﻭ]], [[ی#Tiếng_Tatar|ی]], [[ﻩ#Tiếng_Tatar|ﻩ]], [[ئی #Tiếng_Tatar|ئی ]], [[ࢭئی #Tiếng_Tatar|ࢭئی ]], [[ࢭئو #Tiếng_Tatar|ࢭئو ]], [[ئو#Tiếng_Tatar|ئو]], [[ࢭئۇ #Tiếng_Tatar|ࢭئۇ ]], [[ئۇ#Tiếng_Tatar|ئۇ]], [[ࢭئ#Tiếng_Tatar|ࢭئ]], [[ئ#Tiếng_Tatar|ئ]]
=={{langname|crh}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|crh|Chữ cái|tr=-}}
#{{label|crh|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tatar Crưm trước năm 1928.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=crh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tatar Crưm trước năm 1928|ی|ﻻ|ﻩ|ﻭ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﯓ|گ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ﺀ|ا}}
=={{langname|grr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|grr|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|grr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber.
#:{{quote|grr|يُوْدن يـيْسِي-س اَيُّوْن ن رُّوْ'''ح''' اَكِدس اَل لخْلَا.|Tức thì Đức Thánh-Linh giục Ngài đến nơi đồng vắng. ([[s:Mác/1#1:12|Mác 1:12]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|grr|work=WBT Version|year=2010|entryurl=https://live.bible.is/bible/GRRWBT/MRK/1|entry=مرقس 1}}
=={{langname|osp}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|osp|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Aljamía.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Aljamía'') [[ا#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ا]], [[ب#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ب]], [[ت#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ت]], [[ث#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ث]], [[ج#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ج]], [[ح#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ح]], [[خ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|خ]], [[د#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|د]], [[ذ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ذ]], [[ر#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ر]], [[ز#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ز]], [[س#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|س]], [[ش#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ش]], [[ص#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ص]], [[ض#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ض]], [[ط#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ط]], [[ظ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ظ]], [[ع#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ع]], [[غ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|غ]], [[ف#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ف]], [[ق#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ق]], [[ك#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ك]], [[ل#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ل]], [[م#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|م]], [[ن#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ن]], [[ه#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ه]], [[و#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|و]], [[ي#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Wiki-cuadro-aljamia-pablo-gil--20150812b.jpg|Pablo Gil, colección de textos aljamiados, 1888. Zaragoza, España]]
=={{langname|kdh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kdh|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kdh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|kdh|obsolete}} Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tem.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kdh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tem|و|ل|م|ڼ|ڹ|ن|ڮ|ك|ڣ|ف|ؾ|ﻍ|ض|س|ز|ر|د|چ|ح|ج|پ|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|tft}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tft|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tft|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Ternate.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tft|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi tiếng Ternate|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ر|ز|س|ش|ص|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ق|ڤ|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ه|ي|پ}}
=={{langname|trk-oat}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|trk-oat|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|trk-oat|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Anatolia cổ.
#:{{ux|trk-oat|رُو'''حْ'''|tr=rū'''h'''|[[ma]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=trk-oat|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Anatolia cổ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|ل|م|ن|و|ه|لا|ى}}
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ota|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ota|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập Ottoman.
#:{{ux|ota|افلا'''ح'''|tr=iflâ'''h'''|sự [[thịnh vượng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ota|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman|ا|ﺀ|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|ﻍ|ﻑ|ﻕ|ﻙ|ﮒ|ڭ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|و/ﻩ|ة|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Sir James William Redhouse|title=Redhouse's Turkish dictionary|year=1880|pageurl=https://books.google.com/books?id=zpwCAAAAQAAJ&pg=532|page=532}}
=={{langname|tig}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tig|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tig|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tigre.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tig|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tigre|ي|و|ه|ن|م|ل|ك|ق|ڥ|ف|غ|ع|ڟ|ظ|ط|ض|ص|ڛ|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|trw}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|trw|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|trw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Torwali.
#:{{ux|trw|آروا'''ح'''|[[linh hồn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Torwali'') [[ا#Tiếng_Torwali|ا]], [[ب#Tiếng_Torwali|ب]], [[پ#Tiếng_Torwali|پ]], [[ت#Tiếng_Torwali|ت]], [[ٹ#Tiếng_Torwali|ٹ]], [[ث#Tiếng_Torwali|ث]], [[ج#Tiếng_Torwali|ج]], [[حؕ#Tiếng_Torwali|حؕ]], [[چ#Tiếng_Torwali|چ]], [[ڇ#Tiếng_Torwali|ڇ]], [[ح#Tiếng_Torwali|ح]], [[خ#Tiếng_Torwali|خ]], [[څ#Tiếng_Torwali|څ]], [[ځ#Tiếng_Torwali|ځ]], [[د#Tiếng_Torwali|د]], [[ڈ#Tiếng_Torwali|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Torwali|ذ]], [[ر#Tiếng_Torwali|ر]], [[ڑ#Tiếng_Torwali|ڑ]], [[ز#Tiếng_Torwali|ز]], [[ژ#Tiếng_Torwali|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Torwali|ڙ]], [[س#Tiếng_Torwali|س]], [[ش#Tiếng_Torwali|ش]], [[ݜ#Tiếng_Torwali|ݜ]], [[ص#Tiếng_Torwali|ص]], [[ض#Tiếng_Torwali|ض]], [[ط#Tiếng_Torwali|ط]], [[ظ#Tiếng_Torwali|ظ]], [[ع#Tiếng_Torwali|ع]], [[غ#Tiếng_Torwali|غ]], [[ف#Tiếng_Torwali|ف]], [[ق#Tiếng_Torwali|ق]], [[ک#Tiếng_Torwali|ک]], [[گ#Tiếng_Torwali|گ]], [[ل#Tiếng_Torwali|ل]], [[م#Tiếng_Torwali|م]], [[ن#Tiếng_Torwali|ن]], [[ں#Tiếng_Torwali|ں]], [[ݨ#Tiếng_Torwali|ݨ]], [[و#Tiếng_Torwali|و]], [[ه#Tiếng_Torwali|ه]], [[ھ#Tiếng_Torwali|ھ]], [[ء#Tiếng_Torwali|ء]], [[ی#Tiếng_Torwali|ی]], [[ے#Tiếng_Torwali|ے]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Zubair Torwali|work=Torwali - English Dictionary|year=2020|publisher=SIL International|entry=آرواح|entryurl=https://www.webonary.org/torwali/en/g4c28ba2e-8398-4b53-b534-10c73945efd4/}}
=={{langname|zh}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|zh|/x/|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zh|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái [[w:Tiểu nhi kinh|Tiểu nhi kinh]].
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=zh|sc=Arab|qual=Tiểu nhi kinh|ى|ي|و|ه|ن|م|ل|ݣ|گ|ک|ك|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ڞ|ض|ص|ش|س۬|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ٿ|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|tmh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tuareg|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Tuareg|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Tuareg|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tmh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tmh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong bảng chữ cái Ả Rập Berber.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tmh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tuareg|ا|ب|د|ض|ف|گ|ݣ|چ|غ|ه|ک|ل|م|ن|ق|ر|س|ص|ش|ت|ط|و|خ|ي|ز|ظ|ج|ح|ع}}
=={{langname|kmz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Turk_Khorasan|Х]] [[х#Tiếng_Turk_Khorasan|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Turk_Khorasan|H]] [[h#Tiếng_Turk_Khorasan|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kmz|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kmz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Turk Khorasan.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kmz|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ba Tư tiếng Turk Khorasan|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ﺽ|ﺹ|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|zkh}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Turk Khorezm.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=zkh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Turk Khorezm|ﺍ|ﺀ|ﺏ|ﭖ|ﺕ|ﺙ|ﺝ|ﭺ|ح|ﺥ|ﺩ|ﺫ|ﺭ|ﺯ|ﮊ|س|ش|ﺹ|ﺽ|ط|ظ|ع|غ|ﻑ|ڤ|ﻕ|ﻙ|ﮒ|ﯓ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|ﻭ|ﻩ|ﻻ|ﻯ}}
=={{langname|tk}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Turkmen|H]] [[h#Tiếng_Turkmen|h]]
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Turkmen|Х]] [[х#Tiếng_Turkmen|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|tk|[h]|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Turkmen.
#:{{ux|tk|رُو'''ح'''|tr=ru'''h'''|[[hồn ma]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Turkmen'') [[ایٛ#Tiếng_Turkmen|ایٛ]], [[ای#Tiếng_Turkmen|ای]], [[اۆ#Tiếng_Turkmen|اۆ]], [[اوُ#Tiếng_Turkmen|اوُ]], [[اؤ#Tiếng_Turkmen|اؤ]], [[اوْ#Tiếng_Turkmen|اوْ]], [[اِ#Tiếng_Turkmen|اِ]], [[أ#Tiếng_Turkmen|أ]], [[آ#Tiếng_Turkmen|آ]], [[ی#Tiếng_Turkmen|ی]], [[ه ة#Tiếng_Turkmen|ه ة]], [[و#Tiếng_Turkmen|و]], [[نگ#Tiếng_Turkmen|نگ]], [[ﻥ#Tiếng_Turkmen|ﻥ]], [[م#Tiếng_Turkmen|م]], [[ﻝ#Tiếng_Turkmen|ﻝ]], [[گ#Tiếng_Turkmen|گ]], [[ك#Tiếng_Turkmen|ك]], [[ﻕ#Tiếng_Turkmen|ﻕ]], [[ﻑ#Tiếng_Turkmen|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Turkmen|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Turkmen|ع]], [[ظ#Tiếng_Turkmen|ظ]], [[ط#Tiếng_Turkmen|ط]], [[ض#Tiếng_Turkmen|ض]], [[ص#Tiếng_Turkmen|ص]], [[ش#Tiếng_Turkmen|ش]], [[س#Tiếng_Turkmen|س]], [[ژ#Tiếng_Turkmen|ژ]], [[ز#Tiếng_Turkmen|ز]], [[ر#Tiếng_Turkmen|ر]], [[ذ#Tiếng_Turkmen|ذ]], [[د#Tiếng_Turkmen|د]], [[خ#Tiếng_Turkmen|خ]], [[ح#Tiếng_Turkmen|ح]], [[چ#Tiếng_Turkmen|چ]], [[ج#Tiếng_Turkmen|ج]], [[ث#Tiếng_Turkmen|ث]], [[ت#Tiếng_Turkmen|ت]], [[پ#Tiếng_Turkmen|پ]], [[ب#Tiếng_Turkmen|ب]], [[ا#Tiếng_Turkmen|ا]],
=={{langname|ur}}==
{{wikipedia|ur:ح}}
==={{ĐM|alter}}===
* {{sense|tên chữ cái}} {{l|ur|بڑی حے|tr=baṛī he}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ur|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ur|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng abjad tiếng Urdu.
#:{{ux|ur|[[قوس قزح#Tiếng_Urdu|قَوسِ قُزَ'''ح''']]|tr=qaus-i quza'''h'''|[[cầu vồng]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ur|sc=Arab|qual=Bảng abjad tiếng Urdu|ے|ی|ئ|ھ|ه|و|ں|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Jitendra Sen|title=Urdu-English Dictionary|year=1930|pageurl=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.321369/page/477|page=477}}
=={{langname|ush}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ush|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ush|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Ushojo.
#:{{ux|ush|صلا'''ح'''|tr=salā'''h'''|lời [[khuyên]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Ushojo'') [[آ#Tiếng_Ushojo|آ]], [[أ#Tiếng_Ushojo|أ]], [[ا#Tiếng_Ushojo|ا]], [[ب#Tiếng_Ushojo|ب]], [[پ#Tiếng_Ushojo|پ]], [[ت#Tiếng_Ushojo|ت]], [[ٹ#Tiếng_Ushojo|ٹ]], [[ث#Tiếng_Ushojo|ث]], [[ج#Tiếng_Ushojo|ج]], [[چ#Tiếng_Ushojo|چ]], [[ڇ#Tiếng_Ushojo|ڇ]], [[څ#Tiếng_Ushojo|څ]], [[ح#Tiếng_Ushojo|ح]], [[خ#Tiếng_Ushojo|خ]], [[د#Tiếng_Ushojo|د]], [[ڈ#Tiếng_Ushojo|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Ushojo|ذ]], [[ر#Tiếng_Ushojo|ر]], [[ڑ#Tiếng_Ushojo|ڑ]], [[ز#Tiếng_Ushojo|ز]], [[ڙ#Tiếng_Ushojo|ڙ]], [[ژ#Tiếng_Ushojo|ژ]], [[س#Tiếng_Ushojo|س]], [[ش#Tiếng_Ushojo|ش]], [[ݜ#Tiếng_Ushojo|ݜ]], [[ص#Tiếng_Ushojo|ص]], [[ض#Tiếng_Ushojo|ض]], [[ط#Tiếng_Ushojo|ط]], [[ظ#Tiếng_Ushojo|ظ]], [[ع#Tiếng_Ushojo|ع]], [[غ#Tiếng_Ushojo|غ]], [[ف#Tiếng_Ushojo|ف]], [[ق#Tiếng_Ushojo|ق]], [[ک#Tiếng_Ushojo|ک]], [[گ#Tiếng_Ushojo|گ]], [[ل#Tiếng_Ushojo|ل]], [[م#Tiếng_Ushojo|م]], [[ن#Tiếng_Ushojo|ن]], [[و#Tiếng_Ushojo|و]], [[ہ#Tiếng_Ushojo|ہ]], [[ھ#Tiếng_Ushojo|ھ]], [[ء#Tiếng_Ushojo|ء]], [[ی#Tiếng_Ushojo|ی]], [[ے#Tiếng_Ushojo|ے]]
=={{langname|uz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Uzbek|H]] [[h#Tiếng_Uzbek|h]]
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Uzbek|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Uzbek|ҳ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|uz|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|uz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|uz|obsolete}} Chữ cái thứ 16 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Uzbek, là chữ [[ش#Tiếng_Uzbek|ش]] ở dạng đứng cuối.
#:{{ux|uz|مد'''ح'''|tr=mad'''h'''|lời [[tán dương]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ Ả Rập Nastaliq tiếng Uzbek'') [[آ#Tiếng_Uzbek|آ]]/[[ا#Tiếng_Uzbek|ا]], [[ب#Tiếng_Uzbek|ب]], [[پ#Tiếng_Uzbek|پ]], [[ت#Tiếng_Uzbek|ت]], [[ث#Tiếng_Uzbek|ث]], [[ج#Tiếng_Uzbek|ج]], [[چ#Tiếng_Uzbek|چ]], [[ح#Tiếng_Uzbek|ح]], [[خ#Tiếng_Uzbek|خ]], [[د#Tiếng_Uzbek|د]], [[ذ#Tiếng_Uzbek|ذ]], [[ر#Tiếng_Uzbek|ر]], [[ز#Tiếng_Uzbek|ز]], [[ژ#Tiếng_Uzbek|ژ]], [[س#Tiếng_Uzbek|س]], [[ش#Tiếng_Uzbek|ش]], [[ص#Tiếng_Uzbek|ص]], [[ض#Tiếng_Uzbek|ض]], [[ط#Tiếng_Uzbek|ط]], [[ظ#Tiếng_Uzbek|ظ]], [[ع#Tiếng_Uzbek|ع]], [[غ#Tiếng_Uzbek|غ]], [[ف#Tiếng_Uzbek|ف]], [[ق#Tiếng_Uzbek|ق]], [[ک#Tiếng_Uzbek|ک]], [[گ#Tiếng_Uzbek|گ]], [[ل#Tiếng_Uzbek|ل]], [[م#Tiếng_Uzbek|م]], [[ن#Tiếng_Uzbek|ن]], [[نگ#Tiếng_Uzbek|نگ]], [[و#Tiếng_Uzbek|و]], [[ۉ#Tiếng_Uzbek|ۉ]], [[هـ#Tiếng_Uzbek|هـ]], [[ي#Tiếng_Uzbek|ي]], [[ی#Tiếng_Uzbek|ی]], [[ې#Tiếng_Uzbek|ې]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Uzbek Arabic Nastaliq Alphabet.jpg|Uzbek Arabic Nastaliq Alphabet]]
=={{langname|wbl}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Wakhi|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Wakhi|ҳ]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Wakhi|H]] [[h#Tiếng_Wakhi|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wbl|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wbl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 14 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Wakhi.
#:{{ux|wbl|حلق|tr='''h'''alq|[[họng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Wakhi'') [[ا#Tiếng_Wakhi|ا]], [[آ#Tiếng_Wakhi|آ]], [[ب#Tiếng_Wakhi|ب]], [[پ#Tiếng_Wakhi|پ]], [[ت#Tiếng_Wakhi|ت]], [[ټ#Tiếng_Wakhi|ټ]], [[ث#Tiếng_Wakhi|ث]], [[ج#Tiếng_Wakhi|ج]], [[ڃ#Tiếng_Wakhi|ڃ]], [[چ#Tiếng_Wakhi|چ]], [[ڇ#Tiếng_Wakhi|ڇ]], [[څ#Tiếng_Wakhi|څ]], [[ځ#Tiếng_Wakhi|ځ]], [[ح#Tiếng_Wakhi|ح]], [[خ#Tiếng_Wakhi|خ]], [[د#Tiếng_Wakhi|د]], [[ډ#Tiếng_Wakhi|ډ]], [[ذ#Tiếng_Wakhi|ذ]], [[ر#Tiếng_Wakhi|ر]], [[ز#Tiếng_Wakhi|ز]], [[ږ#Tiếng_Wakhi|ږ]], [[ژ#Tiếng_Wakhi|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Wakhi|ڙ]], [[س#Tiếng_Wakhi|س]], [[ښ#Tiếng_Wakhi|ښ]], [[ش#Tiếng_Wakhi|ش]], [[ڜ#Tiếng_Wakhi|ڜ]], [[ص#Tiếng_Wakhi|ص]], [[ض#Tiếng_Wakhi|ض]], [[ط#Tiếng_Wakhi|ط]], [[ظ#Tiếng_Wakhi|ظ]], [[ع#Tiếng_Wakhi|ع]], [[غ#Tiếng_Wakhi|غ]], [[ف#Tiếng_Wakhi|ف]], [[ڤ#Tiếng_Wakhi|ڤ]], [[ق#Tiếng_Wakhi|ق]], [[ک#Tiếng_Wakhi|ک]], [[گ#Tiếng_Wakhi|گ]], [[ل#Tiếng_Wakhi|ل]], [[م#Tiếng_Wakhi|م]], [[ن#Tiếng_Wakhi|ن]], [[ه#Tiếng_Wakhi|ه]], [[و#Tiếng_Wakhi|و]], [[ؤ#Tiếng_Wakhi|ؤ]], [[وْ#Tiếng_Wakhi|وْ]], [[ي#Tiếng_Wakhi|ي]], [[ی#Tiếng_Wakhi|ی]]
=={{langname|wne}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wne|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wne|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Waneci.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Waneci'') [[ء#Tiếng_Waneci|ء]], [[ی#Tiếng_Waneci|ی]], [[ﻩ#Tiếng_Waneci|ﻩ]], [[ﻭ#Tiếng_Waneci|ﻭ]], [[ں#Tiếng_Waneci|ں]], [[ڼ#Tiếng_Waneci|ڼ]], [[ﻥ#Tiếng_Waneci|ﻥ]], [[ﻡ#Tiếng_Waneci|ﻡ]], [[ﻝ#Tiếng_Waneci|ﻝ]], [[ګ#Tiếng_Waneci|ګ]], [[ک#Tiếng_Waneci|ک]], [[ﻕ#Tiếng_Waneci|ﻕ]], [[ﻑ#Tiếng_Waneci|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Waneci|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Waneci|ع]], [[ظ#Tiếng_Waneci|ظ]], [[ط#Tiếng_Waneci|ط]], [[ض#Tiếng_Waneci|ض]], [[ص#Tiếng_Waneci|ص]], [[ښ#Tiếng_Waneci|ښ]], [[ش#Tiếng_Waneci|ش]], [[س#Tiếng_Waneci|س]], [[ږ#Tiếng_Waneci|ږ]], [[ژ#Tiếng_Waneci|ژ]], [[ز#Tiếng_Waneci|ز]], [[ړ#Tiếng_Waneci|ړ]], [[ر#Tiếng_Waneci|ر]], [[ذ#Tiếng_Waneci|ذ]], [[ډ#Tiếng_Waneci|ډ]], [[د#Tiếng_Waneci|د]], [[خ#Tiếng_Waneci|خ]], [[ح#Tiếng_Waneci|ح]], [[څ#Tiếng_Waneci|څ]], [[ځ#Tiếng_Waneci|ځ]], [[چ#Tiếng_Waneci|چ]], [[ج#Tiếng_Waneci|ج]], [[ث#Tiếng_Waneci|ث]], [[ټ#Tiếng_Waneci|ټ]], [[ت#Tiếng_Waneci|ت]], [[پ#Tiếng_Waneci|پ]], [[ب#Tiếng_Waneci|ب]], [[ا#Tiếng_Waneci|ا]]
=={{langname|wlo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wlo|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wlo|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thêm thứ 2 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Wolio.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Buri'') [[ا#Tiếng_Wolio|ا]], [[ب#Tiếng_Wolio|ب]], [[ڀ#Tiếng_Wolio|ڀ]], [[ت#Tiếng_Wolio|ت]], [[ج#Tiếng_Wolio|ج]], [[چ#Tiếng_Wolio|چ]], [[د#Tiếng_Wolio|د]], [[ڊ#Tiếng_Wolio|ڊ]], [[ر#Tiếng_Wolio|ر]], [[ز#Tiếng_Wolio|ز]], [[س#Tiếng_Wolio|س]], [[ڠ#Tiếng_Wolio|ڠ]], [[ڤ#Tiếng_Wolio|ڤ]], [[ك#Tiếng_Wolio|ك]], [[ڬ#Tiếng_Wolio|ڬ]], [[ل#Tiếng_Wolio|ل]], [[ن#Tiếng_Wolio|ن]], [[ۑ#Tiếng_Wolio|ۑ]], [[ه#Tiếng_Wolio|ه]], [[و#Tiếng_Wolio|و]], [[ي#Tiếng_Wolio|ي]]
*(''Chữ cái thêm'') [[ث#Tiếng_Wolio|ث]], [[ح#Tiếng_Wolio|ح]], [[خ#Tiếng_Wolio|خ]], [[ذ#Tiếng_Wolio|ذ]], [[ش#Tiếng_Wolio|ش]], [[ص#Tiếng_Wolio|ص]], [[ض#Tiếng_Wolio|ض]], [[ط#Tiếng_Wolio|ط]], [[ظ#Tiếng_Wolio|ظ]], [[ع#Tiếng_Wolio|ع]], [[غ#Tiếng_Wolio|غ]], [[ف#Tiếng_Wolio|ف]], [[ق#Tiếng_Wolio|ق]]
=={{langname|wo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wo|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wo|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Wolofal.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Wolofal'') [[ا#Tiếng_Wolof|ا]], [[ب#Tiếng_Wolof|ب]], [[ݒ#Tiếng_Wolof|ݒ]], [[ت#Tiếng_Wolof|ت]], [[ݖ#Tiếng_Wolof|ݖ]], [[ث#Tiếng_Wolof|ث]], [[ج#Tiếng_Wolof|ج]], [[ح#Tiếng_Wolof|ح]], [[خ#Tiếng_Wolof|خ]], [[د#Tiếng_Wolof|د]], [[ذ#Tiếng_Wolof|ذ]], [[ر#Tiếng_Wolof|ر]], [[ز#Tiếng_Wolof|ز]], [[س#Tiếng_Wolof|س]], [[ش#Tiếng_Wolof|ش]], [[ص#Tiếng_Wolof|ص]], [[ض#Tiếng_Wolof|ض]], [[ط#Tiếng_Wolof|ط]], [[ظ#Tiếng_Wolof|ظ]], [[ع#Tiếng_Wolof|ع]], [[غ#Tiếng_Wolof|غ]], [[ݝ#Tiếng_Wolof|ݝ]], [[ف#Tiếng_Wolof|ف]], [[ق#Tiếng_Wolof|ق]], [[ک#Tiếng_Wolof|ک]], [[گ#Tiếng_Wolof|گ]], [[ل#Tiếng_Wolof|ل]], [[م#Tiếng_Wolof|م]], [[ن#Tiếng_Wolof|ن]], [[ݧ#Tiếng_Wolof|ݧ]], [[ه#Tiếng_Wolof|ه]], [[و#Tiếng_Wolof|و]], [[ي#Tiếng_Wolof|ي]]
=={{langname|ydg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ydg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ydg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Yidgha.
#:{{ux|ydg|حلوہ|tr='''h'''alvah|[[món]] [[tráng miệng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Yidgha'') [[ا#Tiếng_Yidgha|ا]], [[ب#Tiếng_Yidgha|ب]], [[پ#Tiếng_Yidgha|پ]], [[ت#Tiếng_Yidgha|ت]], [[ث#Tiếng_Yidgha|ث]], [[ٹ#Tiếng_Yidgha|ٹ]], [[ج#Tiếng_Yidgha|ج]], [[چ#Tiếng_Yidgha|چ]], [[ح#Tiếng_Yidgha|ح]], [[خ#Tiếng_Yidgha|خ]], [[ݯ#Tiếng_Yidgha|ݯ]], [[ݮ#Tiếng_Yidgha|ݮ]], [[څ#Tiếng_Yidgha|څ]], [[ځ#Tiếng_Yidgha|ځ]], [[د#Tiếng_Yidgha|د]], [[ذ#Tiếng_Yidgha|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Yidgha|ڈ]], [[ر#Tiếng_Yidgha|ر]], [[ڑ#Tiếng_Yidgha|ڑ]], [[ز#Tiếng_Yidgha|ز]], [[ژ#Tiếng_Yidgha|ژ]], [[ݱ#Tiếng_Yidgha|ݱ]], [[س#Tiếng_Yidgha|س]], [[ش#Tiếng_Yidgha|ش]], [[ݰ#Tiếng_Yidgha|ݰ]], [[ص#Tiếng_Yidgha|ص]], [[ض#Tiếng_Yidgha|ض]], [[ط#Tiếng_Yidgha|ط]], [[ظ#Tiếng_Yidgha|ظ]], [[ع#Tiếng_Yidgha|ع]], [[غ#Tiếng_Yidgha|غ]], [[ف#Tiếng_Yidgha|ف]], [[ق#Tiếng_Yidgha|ق]], [[ڤ#Tiếng_Yidgha|ڤ]], [[ک#Tiếng_Yidgha|ک]], [[ګ#Tiếng_Yidgha|ګ]], [[گ#Tiếng_Yidgha|گ]], [[ل#Tiếng_Yidgha|ل]], [[م#Tiếng_Yidgha|م]], [[ن#Tiếng_Yidgha|ن]], [[و#Tiếng_Yidgha|و]], [[ہ#Tiếng_Yidgha|ہ]], [[ء#Tiếng_Yidgha|ء]], [[ی#Tiếng_Yidgha|ی]], [[ے#Tiếng_Yidgha|ے]]
=={{langname|zza}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zza|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zza|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|zza|obsolete}} Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Zaza.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Zaza'') [[ء#Tiếng_Zaza|ء]], [[ا#Tiếng_Zaza|ا]], [[آ#Tiếng_Zaza|آ]], [[ب#Tiếng_Zaza|ب]], [[پ#Tiếng_Zaza|پ]], [[ت#Tiếng_Zaza|ت]], [[ث#Tiếng_Zaza|ث]], [[ج#Tiếng_Zaza|ج]], [[چ#Tiếng_Zaza|چ]], [[ح#Tiếng_Zaza|ح]], [[خ#Tiếng_Zaza|خ]], [[د#Tiếng_Zaza|د]], [[ذ#Tiếng_Zaza|ذ]], [[ر#Tiếng_Zaza|ر]], [[ز#Tiếng_Zaza|ز]], [[ژ#Tiếng_Zaza|ژ]], [[س#Tiếng_Zaza|س]], [[ش#Tiếng_Zaza|ش]], [[ص#Tiếng_Zaza|ص]], [[ض#Tiếng_Zaza|ض]], [[ط#Tiếng_Zaza|ط]], [[ظ#Tiếng_Zaza|ظ]], [[ع#Tiếng_Zaza|ع]], [[غ#Tiếng_Zaza|غ]], [[ف#Tiếng_Zaza|ف]], [[ق#Tiếng_Zaza|ق]], [[ڨ#Tiếng_Zaza|ڨ]], [[ک#Tiếng_Zaza|ک]], [[ل#Tiếng_Zaza|ل]], [[م#Tiếng_Zaza|م]], [[ن#Tiếng_Zaza|ن]], [[و#Tiếng_Zaza|و]], [[ی#Tiếng_Zaza|ی]], [[ه#Tiếng_Zaza|ه]], [[ۃ#Tiếng_Zaza|ۃ]]
[[Thể loại:Khối ký tự Arabic|2D]]
n44ilw3yolsm3ten5l4n4qzuc62yqih
ữ
0
400944
2513350
2364542
2026-08-12T06:07:58Z
TheHighFighter2
42988
2513350
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{letter|mul}}
#[[chữ|Chữ]] '''[[u]]''' viết thường với dấu móc [[◌̛]] và dấu ngã [[◌̉]].
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vie-pron}}
==={{đm|paro}}===
{{đầu}}
*{{l|vi|u}}
*{{l|vi|ù}}
*{{l|vi|ú}}
*{{l|vi|ủ}}
*{{l|vi|ũ}}
*{{l|vi|ụ}}
*{{l|vi|ư}}
*{{l|vi|ừ}}
*{{l|vi|ứ}}
*{{l|vi|ử}}
*{{l|vi|ự}}
{{cuối}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
# Chữ [[ư]] viết thường với dấu ngã [[◌̃]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|{{l|vi|l'''ữ'''ng th'''ữ'''ng}}}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[ɨ˧ˀ˥]|[ɨ˧ˀ˥]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ư]]'' viết thường với dấu ngã [[◌̃]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
#Ký tự ''[[ư]]'' viết thường với dấu ngã [[◌̃]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[tlu ngữa#Tiếng_Mường|tlu ng'''ữ'''a]]|[[trâu ngựa]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
[[Thể loại:Khối ký tự Latin Extended Additional|EF]]
grjko0koe0058y9igj1k3vfgj9fwts8
ɩ́
0
401858
2513459
2366124
2026-08-12T10:52:04Z
TheHighFighter2
42988
2513459
wikitext
text/x-wiki
{{-Latn-}}
==={{ĐM|desction}}===
{{letter|mul}}
#[[chữ cái|Chữ cái]] '''iota [[ɩ#Chữ_Latinh|ɩ]] viết thường''' với dấu sắc ◌́ ([[acute]]).
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|abi}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|abi|Ký hiệu|chữ hoa|Ɩ́}}
#Chữ {{l|abi|ɩ}} viết thường với thanh cao.
#:{{quote|abi|Woju obuɛnɛ fɛɩn-ɛ, ɔmɔbɔ mɩdɩ nʋ ɔmʋ nʋnʋwɩ mʋ, ɛnɛɛ mɛhɩ ɔnʋ íne ɛtɩ dalʋfʋɛ lɔ̂: l'''ί''' Nyatɩ έnɩ owukan lubuoɛ heni tasɩɩ. Ɛɛ, l'''ί''' Jesi Kris rire woju έnɩ ɔnɔbɔ nyʋ nyakʋ gbein yemu.|là kẻ đã rao-truyền lời Đức Chúa Trời và chứng-cớ của Đức Chúa Jêsus-Christ, về mọi đều mình đã thấy. ([[s:Khải huyền/1#1:2|Khải huyền 1:2]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=abi|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Abidji|Aa|(Áá)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|Ff|Gg|Gb/gb|Jj|Ii|(Íí)|Ɩɩ|(Ɩ́/ɩ́)|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Oo|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|Ʊʊ|(Ʊ́/ʊ́)|(Ʋʋ)|(Ʋ́/ʋ́)|Ww|Yy|ʔ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|abi|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entry=Apokalis 1|entryurl=https://live.bible.is/bible/ABIWBT/REV/1|work=Amanıé̳ Lo̳wo̳|year=2001}}
=={{langname|aks}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|aks|Ký hiệu|chữ hoa|Ɩ́}}
#Chữ {{l|aks|ɩ}} viết thường với thanh cao.
#:{{quote|aks|Báanɩ ŋmá paa ugbenɖe bo ka b'''ɩ́''' tɩ kaa k'''ɩ́''' pwánɩ wʊ.|Ai nấy đều đến thành mình khai tên vào sổ. ([[s:Lu-ca/2#2:3|Lu-ca 2:3]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|aks|entry=Lúkɩ 2|entryurl=https://media.ipsapps.org/aks/osa/bible/luk/42-LUK-002.html|work=Akaselem.net|year=2026|publisher=IPS Apps}}
=={{langname|dgi}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|dgi|Ký hiệu|chữ hoa|Ɩ́}}
#Chữ {{l|dgi|ɩ}} viết thường với thanh cao.
#:{{quote|dgi|Wul tɩ a lɛ bɛ na m'''ɩ́''' ɩ kpɛ a tẽw pʋɔ a, ɛ́ tɩ na maalɩ fʋ nɩ vla.|Xin chỉ cho chúng ta ngõ nào đi vào thành được, thì chúng ta sẽ làm ơn cho ngươi. ([[s:Các Quan Xét/1#1:24|Các Quan Xét 1:24]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dgi|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dagara Bắc|Aa|Bb|Ɓɓ|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|’H/’h|Ii|Ɩɩ|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|’L/’l|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Vv|Ww|’W/’w|Yy|Ƴƴ|Zz|’}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dgi|author=Bible Society of Burkina Faso|work=A SƐB-SÕW|year=2013|entry=Ƴɛ̀r-dɩrbɛ 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3053/JDG.1.DBDC}}
=={{langname|bbo}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bbo|Ký hiệu|chữ hoa|Ɩ́}}
#Biến thể chữ ''{{l|bbo|ɩ}}'' viết thường với dấu sắc.
#:{{quote|bbo|Dawidi yɛlɛɛ Yosɛfʋ, ka ɲasini a k’'''ɩ́''' ɲaa Mari bii na '''ɩ́''' wie ko, a faa ko, Kakiri Senʋ paŋ di a digi bi,|Hỡi Giô-sép, con cháu Đa-vít, ngươi chớ ngại lấy Ma-ri làm vợ, vì con mà người chịu thai đó là bởi Đức Thánh-Linh. ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:20|Ma-thi-ơ 1:20]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bbo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Konabéré|a|b|c|d|e|ɛ|f|g|gb|h|i|ɩ|j|k|kp|l|m|n|ɲ|ŋ|ŋm|o|ɔ|p|r|s|t|u|ʋ|w|y}}
==={{ĐM|pronoun}}===
{{head|bbo|Đại từ}}
#Đại từ nhân xưng và sở hữu ngôi thứ hai số ít: mày, bạn, của mày,...
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=ɩ|entryurl=https://www.webonary.org/konabere/browse/browse-vernacular-french/?key=bbo-fonipa-x-emic&letter=%C9%A9&lang=en|editor=Djélé Diarra, Nassin Coulibaly, Dieudonné Kiénou, Wilma Wolthuis, & Carin Boone|work=Konabéré - French Dictionary|year=2023|publisher=SIL International}}
*{{Chú thích web|bbo|author=Konabere © Alliance Biblique au Mali|entryurl=https://live.bible.is/bible/BBOBSM/MAT/1|entry=Matie 1|year=2017|work=Bible.is}}
=={{langname|dop}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|dop}}
#Biến thể chữ {{l|dop|ɩ}} viết thường biểu thị âm mũi.
#:{{quote|dop|Nɑ '''ɩ́''' tɔŋ sɩ: Ɩ́ lɑɣɑsɩ tɔntɛ, ɩsɔtɑɑ Kɑwulɑɣɑ wʋsɑ kɔntɛ kɛ́.|rằng: Các ngươi phải ăn-năn, vì nước thiên-đàng đã đến gần! ([[s:Ma-thi-ơ/3#3:2|Ma-thi-ơ 3:2]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dop|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Lukpa|Aa|(Áá)|Cc|Ee|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|Ǝǝ|(Ǝ́/ǝ́)|Ff|Hh|Ii|(Íí)|Ɩɩ|(Ɩ́/ɩ́)|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|Nn|(Ń/ń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|Pp|Ɣɣ|Ss|Tt|Uu|(Úú)|Ʊʊ|(Ʊ́/ʊ́)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dop|author=SIM|work=Piipili Ɩsɔ Tɔm Takǝlaɣa|entry=Mɑtiyee 3|entryurl=https://ebible.org/dop/MAT03.htm|year=1999}}
=={{langname|sld}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|sld|Ký hiệu|chữ hoa|Ɩ́}}
#Biến thể chữ ''{{l|sld|ɩ}}'' viết thường với dấu sắc.
#:{{quote|sld|Ɓa s'''ɩ́''' y'''ɩ́'''rʋ́ Nazarɛtɩwiilo.|Người ta sẽ gọi Ngài là người Na-xa-rét. ([[s:Ma-thi-ơ/2#2:23|Ma-thi-ơ 2:23]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sld|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Sissala|Aa|Ãã|Bb|Ɓɓ|Cc|Dd|Ee|Ẽẽ|Ɛɛ|Ɛ̃/ɛ̃|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ĩĩ|Ɩɩ|Ɩ̃/ɩ̃|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|Õõ|Ɔɔ|Ɔ̃/ɔ̃|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Ʋ̃/ʋ̃|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sld|author=The Bible League|entryurl=https://live.bible.is/bible/sldtbl/mat/2|entry=Matie 2|year=1999|work=Bible.is}}
=={{langname|kdh}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|kdh|Ký hiệu|chữ hoa|Ɩ́}}
#Biến thể chữ ''{{l|kdh|ɩ}}'' viết thường với dấu sắc.
#:{{ux|kdh|ɩsɩ'''ɩ́'''|sự [[qua đời]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kdh|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tem|Aa|(Áá)|Bb|Cc|Dd|Ɖɖ|Ee|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|(Íí)|Ɩɩ|(Ɩ́/ɩ́)|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|(Ḿḿ)|Nn|(Ńń)|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|Ʊʊ|(Ʋʋ)|(Ʊ́/ʊ́)|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=ɩ|entryurl=https://www.webonary.org/tem/browse/browse-vernacular-french/?letter=%C9%A9&key=kdh&totalEntries=140&pagenr=2&lang=en|editor=Rebecca Snead|work=Tem-French Dictionary|year=2016|publisher=SIL International}}
*{{Chú thích web|kdh|author=Association Bible Tem|entryurl=https://www.bible.com/bible/1384/EPH.1.TEM|entry=Efɛ́ɛzɩ ńba 1|year=2024|work=Ɩsɔ́ɔ-dɛ́ɛ Tɔ́m Tákaraɖá}}
habifcu5zzlx8697teocc3a3l3mw91r
Thể loại:Ký hiệu tiếng Gumuz
14
405534
2513197
2405807
2026-08-11T15:15:20Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Gumuz]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Gumuz]] (đã tắt đổi hướng)
2405807
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Ký hiệu tiếng Gayil
14
405630
2513156
2408184
2026-08-11T14:07:59Z
TheHighFighter2
42988
TheHighFighter2 đã đổi [[Thể loại:Ký tự tiếng Gayil]] thành [[Thể loại:Ký hiệu tiếng Gayil]] (đã tắt đổi hướng)
2408184
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ﺡ
0
406282
2513453
2424928
2026-08-12T10:45:25Z
TheHighFighter2
42988
2513453
wikitext
text/x-wiki
{{also|ج|خ|چ|Շ|Ⴀ|ح|ﺢ|ﺣ|ﺤ}}
{{minitoc}}
{{-Arab-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{letter|mul}}
#Chữ [[ح#Chữ_Ả_Rập|ح]] (''hah'') ở dạng đứng riêng.
{| class="wikitable"
! Dạng đứng riêng !! Dạng cuối !! Dạng giữa !! Dạng đầu
|- class="Arab" style="font-size:300% !important; text-align:center; line-height:100%; font-family: Scheherazade,Lateef,'Droid Arabic Naskh',Amiri,'Arabic Transparent',Arial,'Microsoft Sans Serif','Segoe UI','Sakkal Majalla','Microsoft Uighur','Arabic Typesetting',sans-serif,serif;"
| ﺡ || [[ﺢ#Chữ_Ả_Rập|ـﺢ]] || [[ﺤ#Chữ_Ả_Rập|ـﺤـ]] || [[ﺣ#Chữ_Ả_Rập|ﺣـ]]
|}
=={{langname|ar}}==
{{wikipedia|ar:}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{ara-IPA|ح}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ar|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥāʔ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ar|[[قرح#Tiếng_Ả_Rập|قَرْ'''ح''']]|[[loét]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
* {{list helper 2|title=Chữ Ả Rập
|list=<span dir="rtl"><!--
-->{{l-self|ar|ا|tr=ā}}, <!--
-->{{l-self|ar|ب}}, <!--
-->{{l-self|ar|ت}}, <!--
-->{{l-self|ar|ث}}, <!--
-->{{l-self|ar|ج}}, <!--
-->{{l-self|ar|ح}}, <!--
-->{{l-self|ar|خ}}, <!--
-->{{l-self|ar|د}}, <!--
-->{{l-self|ar|ذ}}, <!--
-->{{l-self|ar|ر}}, <!--
-->{{l-self|ar|ز}}, <!--
-->{{l-self|ar|س}}, <!--
-->{{l-self|ar|ش}}, <!--
-->{{l-self|ar|ص}}, <!--
-->{{l-self|ar|ض}}, <!--
-->{{l-self|ar|ط}}, <!--
-->{{l-self|ar|ظ}}, <!--
-->{{l-self|ar|ع}}, <!--
-->{{l-self|ar|غ}}, <!--
-->{{l-self|ar|ف}}, <!--
-->{{l-self|ar|ق}}, <!--
-->{{l-self|ar|ك}}, <!--
-->{{l-self|ar|ل}}, <!--
-->{{l-self|ar|م}}, <!--
-->{{l-self|ar|ن}}, <!--
-->{{l-self|ar|ه}}, <!--
-->{{l-self|ar|و}}, <!--
-->{{l-self|ar|ي}}<!--
--></span>}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Joseph Catafago|title=An English and Arabic Dictionary|year=1873|publisher=Bernard Quaritch|page=120|pageurl=https://books.google.com/books?id=cZwCAAAAQAAJ&pg=120}}
=={{langname|arz}}==
{{wikipedia|arz:}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|arz|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|arz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Ai Cập, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Ai_Cập|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|arz|[[w:arz:جناح|جنا'''ح''']]|tr=genā'''ḥ'''|làng Genāḥ|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=arz|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tại Ai Cập|ء|ى|ﻭ|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=M.Hinds, E.Badawi|title=A Dictionary of Egyptian Arabic|year=1986|page=187|pageurl=https://archive.org/details/ADictionaryOfEgyptianArabic/page/n205}}
=={{langname|arq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|arq|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|arq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập Algérie.
#:{{ux|arq|بُومْدَرَّ'''حْ'''|tr=boumderra'''ḥ'''|[[hàng]] [[giả]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*(''Bảng chữ cái Ả Rập Algérie'') [[ﻯ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻯ]], [[ﻭ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻭ]], [[ﻩ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻩ]], [[ﻥ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻥ]], [[ﻡ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻡ]], [[ﻻ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻻ]], [[ﻝ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻝ]], [[ﻙ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻙ]], [[ڨ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ڨ]], [[ﻕ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻕ]], [[ڥ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ڥ]], [[ﻑ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ع]], [[ظ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ظ]], [[ط#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ط]], [[ض#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ض]], [[ص#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ص]], [[ش#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ش]], [[س#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|س]], [[ز#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ز]], [[ر#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ر]], [[ذ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ذ]], [[د#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|د]], [[خ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|خ]], [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ح]], [[ج#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ج]], [[ث#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ث]], [[تش#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|تش]], [[ت#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ت]], [[پ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|پ]], [[ب#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ب]], [[ا#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Algerian Arabic Dictionary|year=2009–2026|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Algerian/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|apc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|apc|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|apc|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập Bắc Levant, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Bắc_Levant|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|apc|تفا'''ح'''|tr=tuffā'''ḥ'''|trái [[táo]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=apc|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Bắc Levant|آ|أ|إ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڤ|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي}}
=={{langname|ayp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ayp|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ayp|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Bắc_Lưỡng_Hà|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|ayp|ولادةْ يَسوُع المَسيحْ كذاِ صارتْ: لَمَنْ أمّو مَرْيَمْ كانتْ مَخطوُبِة لَيوسفْ، قَبلْ لَ يجْتمْعون، انْوَجَدتْ حبْلىِ منْ روُ'''ح''' القدسْ.|Vả, sự giáng-sanh của Đức Chúa Jêsus-Christ đã xảy ra như vầy: Khi Ma-ri, mẹ Ngài, đã hứa gả cho Giô-sép, song chưa ăn-ở cùng nhau, thì người đã chịu thai bởi Đức Thánh-Linh. ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:18|Ma-thi-ơ 1:18]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ayp|author=Aramaic Bible Translation, N.F.P.|work=Bible.is|year=2012|entryurl=https://live.bible.is/bible/AYPABT/MAT/1|entry=متّى 1}}
=={{langname|acw}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|acw|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|acw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập vùng Hejar, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Hijazi|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|acw|[[قوس قزح#Tiếng_Ả_Rập_Hijazi|قوس قز'''ح''']]|tr=gōs guza'''ḥ'''|[[cầu vồng]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=acw|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập vùng Hejar|ة|ڤ|تش|پ|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|acm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|acm|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|acm|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Iraq|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|acm|را'''ح'''|tr=rā'''ḥ'''|[[đi]] [[tới]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Iraqi Arabic Dictionary|year=2009–2025|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Iraqi/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
*{{Chú thích web|author=The Seed Company|work=Ahwazi Arabic Bible - Korpu|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/3944/TIT.1.ACM|entry=رِسالَة إلَیٰ تیتوس 1}}
=={{langname|ayl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ayl|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ayl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Libya, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Libya|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ayl|لو'''ح'''|tr=lō'''ḥ'''|[[gỗ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ayl|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Lybia|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|م|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ڤ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Libyan Arabic Dictionary|year=2009–2026|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Libyan/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|ary}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ary|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ary|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Maroc, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Maroc|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ary|البار'''ح'''|tr=el-bāri'''ḥ'''|[[hôm qua]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ary|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Maroc|أ|ب|ت|ج|ح|خ|د|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ع|غ|ف|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي|ء|ئ|ؤ|ڤ|ڭ|پ}}
=={{langname|ajp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ajp|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ajp|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập Nam Levant, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Nam_Levant|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ajp|ارتا'''ح'''|tr=irtā'''ḥ'''|[[nghỉ]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ajp|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Nam Levant|آ|أ|إ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڤ|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي}}
=={{langname|apd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|apd|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|apd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Sudan, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Sudan|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|apd|تقنز'''ح'''|tr=taqnzu'''ḥ'''|[[ỉa]], [[ị]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=apd|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập Sudan|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|م|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Sudanese Arabic Dictionary|year=2009–2023|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Sudanese/words/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|shu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shu|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shu|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Tchad, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Tchad|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|shu|سما'''ح'''|tr=samā'''h'''|[[nhan sắc]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=shu|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập Tchad|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|م|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Judith Heath|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/74/78/34/74783432454436652197791145958923331593/SHU_Lexique_arabe_anglais_10e_2016.pdf Chadian Arabic - English Lexicon]|year=2016|publisher=SIL Tchad}}
=={{langname|aeb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|aeb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|aeb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập Tunisia, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|arq|البار'''ح'''|tr=el-bāri'''ḥ'''|[[hôm qua]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*(''Bảng chữ cái Ả Rập Tunisia'') [[ﻯ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻯ]], [[ﻭ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻭ]], [[ﻩ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻩ]], [[ﻥ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻥ]], [[ﻡ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻡ]], [[ﻻ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻻ]], [[ﻝ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻝ]], [[ڭ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ڭ]], [[ﻙ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻙ]], [[ﻕ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻕ]], [[ڥ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ڥ]], [[ﻑ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ع]], [[ظ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ظ]], [[ط#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ط]], [[ض#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ض]], [[ص#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ص]], [[ش#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ش]], [[س#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|س]], [[ز#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ز]], [[ر#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ر]], [[ذ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ذ]], [[د#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|د]], [[خ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|خ]], [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ح]], [[ج#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ج]], [[ث#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ث]], [[تش#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|تش]], [[ت#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ت]], [[پ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|پ]], [[ب#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ب]], [[ا#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Tunisian Arabic Dictionary|year=2009–2026|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Tunisian/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|auz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|auz|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|auz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái '''ḥah''' ghi tiếng Ả Rập Uzbekistan, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Uzbekistan|ح]] ở dạng đứng riêng.
=={{langname|afb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|afb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|afb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập vùng Vịnh, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_vùng_Vịnh|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|afb|را'''ح'''|tr=rā'''ḥ'''|[[đi]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=afb|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập vùng Vịnh|ء|ي|ﻭ|ة|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|ace}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ace|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ace|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ha}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Aceh, là chữ [[ح#Tiếng_Aceh|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ace|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|native name=حروف|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ۏ|ه|ء|ي|ى|ڽ}}
=={{langname|ady}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ady|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|ady|obsolete}} Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Adygea trước năm 1927, là chữ [[ح#Tiếng_Adygea|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Adygea trước năm 1927''
[[Tập tin:Adige arab alphabet.JPG|phải|nhỏ]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Adyghe arabic alphabet.JPG|العربية: الأديغية بالأبجدية العربية من كتاب 1924]]
=={{langname|aeq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|aeq|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|aeq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Aer, là chữ [[ح#Tiếng_Aer|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=aeq|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Aer|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ۮ|ذ|ر|ڑ|ۯ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ۿ|ء|ی|ے}}
=={{langname|af}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|af|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|af|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Afrikaans, là chữ [[ح#Tiếng_Afrikaans|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=af|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Afrikaans|ي|و|ه|ن|م|ل|گ|ك|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|ݗ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|sq}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|sq|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Elifba trước năm 1911, là chữ [[ح#Tiếng_Albani|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Elifba'') [[ا#Tiếng_Albani|ا]], [[ب#Tiếng_Albani|ب]], [[پ#Tiếng_Albani|پ]], [[ت#Tiếng_Albani|ت]], [[ث#Tiếng_Albani|ث]], [[ج#Tiếng_Albani|ج]], [[چ#Tiếng_Albani|چ]], [[څ#Tiếng_Albani|څ]], [[ح#Tiếng_Albani|ح]], [[خ#Tiếng_Albani|خ]], [[د#Tiếng_Albani|د]], [[ذ#Tiếng_Albani|ذ]], [[ر#Tiếng_Albani|ر]], [[رّ#Tiếng_Albani|رّ]], [[ز#Tiếng_Albani|ز]], [[ژ#Tiếng_Albani|ژ]], [[س#Tiếng_Albani|س]], [[ش#Tiếng_Albani|ش]], [[ص#Tiếng_Albani|ص]], [[ض#Tiếng_Albani|ض]], [[ط#Tiếng_Albani|ط]], [[ظ#Tiếng_Albani|ظ]], [[ع#Tiếng_Albani|ع]], [[غ#Tiếng_Albani|غ]], [[ڠ#Tiếng_Albani|ڠ]], [[ف#Tiếng_Albani|ف]], [[ق#Tiếng_Albani|ق]], [[ك#Tiếng_Albani|ك]], [[گ#Tiếng_Albani|گ]], [[ݣ#Tiếng_Albani|ݣ]], [[ل#Tiếng_Albani|ل]], [[ڷ#Tiếng_Albani|ڷ]], [[م#Tiếng_Albani|م]], [[ن#Tiếng_Albani|ن]], [[ݢ#Tiếng_Albani|ݢ]], [[و#Tiếng_Albani|و]], [[ه#Tiếng_Albani|ه]], [[ي#Tiếng_Albani|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|1=sq|last=Njazi|first=Kazazi|title=Daut ef. Boriçi – Personalitet i shquar i historisë, kulturës dhe i arsimit shqiptar|work=Zani i Nalte|date=26-05-2014|url=http://zaninalte.al/2014/05/daut-borici-personalitet-i-shquar-i-historise-kultures-dhe-i-arsimit-shqiptar/|accessdate=2026-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601155640/http://zaninalte.al/2014/05/daut-borici-personalitet-i-shquar-i-historise-kultures-dhe-i-arsimit-shqiptar/|archivedate=2025-06-01}}
=={{langname|an}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|an|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|an|obsolete}} Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Alchamiada, là chữ [[ح#Tiếng_Aragon|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Alchamiada'') [[ا#Tiếng_Aragon|ا]], [[ب#Tiếng_Aragon|ب]], [[ت#Tiếng_Aragon|ت]], [[ث#Tiếng_Aragon|ث]], [[ج#Tiếng_Aragon|ج]], [[ح#Tiếng_Aragon|ح]], [[خ#Tiếng_Aragon|خ]], [[د#Tiếng_Aragon|د]], [[ذ#Tiếng_Aragon|ذ]], [[ر#Tiếng_Aragon|ر]], [[ز#Tiếng_Aragon|ز]], [[س#Tiếng_Aragon|س]], [[ش#Tiếng_Aragon|ش]], [[ص#Tiếng_Aragon|ص]], [[ض#Tiếng_Aragon|ض]], [[ط#Tiếng_Aragon|ط]], [[ظ#Tiếng_Aragon|ظ]], [[ع#Tiếng_Aragon|ع]], [[غ#Tiếng_Aragon|غ]], [[ف#Tiếng_Aragon|ف]], [[ق#Tiếng_Aragon|ق]], [[ك#Tiếng_Aragon|ك]], [[ل#Tiếng_Aragon|ل]], [[م#Tiếng_Aragon|م]], [[ن#Tiếng_Aragon|ن]], [[ه#Tiếng_Aragon|ه]], [[و#Tiếng_Aragon|و]], [[ي#Tiếng_Aragon|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Wiki-cuadro-aljamia-pablo-gil--20150812b.jpg|Pablo Gil, colección de textos aljamiados, 1888. Zaragoza, España]]
=={{langname|av}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Avar|Х]] [[х#Tiếng_Avar|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[X#Tiếng_Avar|X]] [[x#Tiếng_Avar|x]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|av|/χ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|av|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|av|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Avar, là chữ [[ح#Tiếng_Avar|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=av|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Avar|ا|آ|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|څ|د|ذ|ر|ز|ڗ|ژ|س|ش|ص|ڝ|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ڨ|ک|ݤ|گ|ل|ڸ|ڸّ|م|ن|ھ|ه|و|ي}}
=={{langname|auj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Awjila|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Awjila|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Awjila|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|auj|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|auj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Awjila|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Awjila|ا]], [[ب#Tiếng_Awjila|ب]], [[ت#Tiếng_Awjila|ت]], [[ٻ#Tiếng_Awjila|ٻ]], [[ث#Tiếng_Awjila|ث]], [[پ#Tiếng_Awjila|پ]], [[ج#Tiếng_Awjila|ج]], [[چ#Tiếng_Awjila|چ]], [[ح#Tiếng_Awjila|ح]], [[خ#Tiếng_Awjila|خ]], [[د#Tiếng_Awjila|د]], [[ذ#Tiếng_Awjila|ذ]], [[ر#Tiếng_Awjila|ر]], [[ز#Tiếng_Awjila|ز]], [[ژ#Tiếng_Awjila|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Awjila|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Awjila|ڑ]], [[س#Tiếng_Awjila|س]], [[ش#Tiếng_Awjila|ش]], [[ڜ#Tiếng_Awjila|ڜ]], [[ص#Tiếng_Awjila|ص]], [[ض#Tiếng_Awjila|ض]], [[ڞ#Tiếng_Awjila|ڞ]], [[ط#Tiếng_Awjila|ط]], [[ظ#Tiếng_Awjila|ظ]], [[ع#Tiếng_Awjila|ع]], [[غ#Tiếng_Awjila|غ]], [[ف#Tiếng_Awjila|ف]], [[ڥ#Tiếng_Awjila|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Awjila|ڤ]], [[ق#Tiếng_Awjila|ق]], [[ڨ#Tiếng_Awjila|ڨ]], [[ک#Tiếng_Awjila|ک]], [[ݣ#Tiếng_Awjila|ݣ]], [[گ#Tiếng_Awjila|گ]], [[ل#Tiếng_Awjila|ل]], [[ڭ#Tiếng_Awjila|ڭ]], [[م#Tiếng_Awjila|م]], [[ن#Tiếng_Awjila|ن]], [[ݧ#Tiếng_Awjila|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Awjila|ھ]], [[ه#Tiếng_Awjila|ه]], [[و#Tiếng_Awjila|و]], [[ۉ#Tiếng_Awjila|ۉ]]
=={{langname|az}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Azerbaijan|H]] [[h#Tiếng_Azerbaijan|h]]
|-
! Kirin
| [[Һ#Tiếng_Azerbaijan|Һ]] [[һ#Tiếng_Azerbaijan|һ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|az|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|az|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|az|obsolete}} Chữ cái thứ 8 bảng chữ cái Azeri, là chữ [[ح#Tiếng_Azerbaijan|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=az|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Azeri|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|ڴ|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ﻁ|ض|ﺹ|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|fa}}==
{{wp|fa:}}
==={{ĐM|pron}}===
{{fa-IPA|ḥāʔ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|fa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư, là chữ [[ح#Tiếng_Ba_Tư|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|fa|[[w:fa:استیضاح|استیضا'''ح''']]|tr=estizâ'''h'''|[[luận tội]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=fa|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ba Tư|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=A. T. Shahaney, M. J. Shahaney & Maulavi Mir Zaman|title=The Modern Persian-English Dictionary|year=1976|location=Karachi|publisher=The Educational Publishing Co.|pageurl=https://archive.org/details/dli.ernet.14749/page/n235|page=231}}
=={{langname|bqi}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bqi|[ħ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bqi|Ký hiệu|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ba Tư [[ح#Tiếng_Bakhtiari|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|bqi|هو وا قُریَت و رو'''ح''' الیاس، پێش زِ خݚاوند اِیا تا دل بویَلِ وُرگرنه طرف اَولاݚوٚۨ، و آݚُمیَل یاغینه بیاره مِن ره آݚیمیَل درستکار، و چینو جماعتێنه سی خݚا اَماݚه کُنه.|chính người lại sẽ lay tâm-thần quyền-phép Ê-li mà đi trước mặt Chúa, để đem lòng cha trở về con-cái, kẻ loạn-nghịch đến sự khôn-ngoan của người công-bình, đặng sửa-soạn cho Chúa một dân sẵn lòng. ([[s:Lu-ca/1#1:17|Lu-ca 1:17]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bqi|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Bakhtiari|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ڤ|ک|گ|ل|م|ن|و|ى}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bqi|work=WBT Version|year=2026|entryurl=https://live.bible.is/bible/BQIBMV/LUK/1|entry=انجیل لوقا 1}}
=={{langname|bjt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bjt|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bjt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Balanta-Ganja, là chữ [[ح#Tiếng_Balanta-Ganja|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bjt|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Balanta-Ganja|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ݝ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ݧ|ه|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Cleonice Candida Gomes|title=[http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/8/8139/tde-19012009-154521/publico/CLEONICE_CANDIDA_GOMES.pdf O sistema verbal do Balanta : Um estudo dos morfemas de tempo]|year=2008|publisher=Universidade de São Paulo}}
=={{langname|bal}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bal|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bal|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Baloch, là chữ [[ح#Tiếng_Baloch|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|bal|روُ'''ح'''|[[tinh thần]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bal|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Baloch|ا|ب|پ|ت|ٹ|ج|چ|د|ڈ|ر|ز|ژ|س|ش|ک|گ|ل|م|ن|و|ۏ|ہ|(ھ)|ء|ی|ے|(ݔ)}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Saeed Zubair|work=Balochi - English Dictionary|year=2018|publisher=SIL International|entry=ح|entryurl=https://www.webonary.org/balochi/en/browse/browse-vernacular/?key=bcc&letter=%D8%AD}}
=={{langname|bft}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bft|/h/|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bft|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Balti, là chữ [[ح#Tiếng_Balti|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bft|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Balti|ء|ى|ه|و|ݩ|ݨ|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ݜ|ش|س|ژ|ڗ|ز|ڑ|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ڃ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|آ|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Richard Keith Sprigg|title=[https://books.google.com/books?id=o3Pjk-4ZshMC Balti-English English-Balti Dictionary]|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9780700713806}}
=={{langname|ba}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Bashkir|Х]] [[х#Tiếng_Bashkir|х]]
|-
! Latinh
| [[X#Tiếng_Bashkir|X]] [[x#Tiếng_Bashkir|x]]
|-
! Ả Rập
| '''خ ﺡ'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ba|/χ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ba|Chữ cái|tr=x}}
#{{label|ba|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Bashkir, là chữ [[ح#Tiếng_Bashkir|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bft|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Bashkir|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|ﺩ|ذ|ﺭ|ﺯ|ژ|ﺱ|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|ﮒ|ل|م|ن|ڭ|ه|و|ۇ|ۋ|ي|ئ}}
=={{langname|bn}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bn|Chữ cái|tr=ḥ}}
#{{label|bn|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập phương ngữ Noakhailla, là chữ [[ح#Tiếng_Bengal|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bn|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập phương ngữ Noakhailla|ي|ي|و|و|ھ|ه|ں|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|mzb}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ḥ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mzb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mzb|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ا]], [[ب#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ب]], [[ت#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ت]], [[ٻ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ٻ]], [[ث#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ث]], [[پ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|پ]], [[ج#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ج]], [[چ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|چ]], [[ح#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ح]], [[خ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|خ]], [[د#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|د]], [[ذ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ذ]], [[ر#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ر]], [[ز#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ز]], [[ژ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڑ]], [[س#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|س]], [[ش#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ش]], [[ڜ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڜ]], [[ص#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ص]], [[ض#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ض]], [[ڞ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڞ]], [[ط#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ط]], [[ظ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ظ]], [[ع#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ع]], [[غ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|غ]], [[ف#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ف]], [[ڥ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڤ]], [[ق#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ق]], [[ڨ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڨ]], [[ک#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ک]], [[ݣ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ݣ]], [[گ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|گ]], [[ل#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ل]], [[ڭ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڭ]], [[م#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|م]], [[ن#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ن]], [[ݧ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ھ]], [[ه#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ه]], [[و#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|و]], [[ۉ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ۉ]]
{{-roa-ptg-}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pt|Chữ cái|tr=h}}
#(''cổ'') Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Aljamiada, là chữ [[ح#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Aljamiada'') [[ا#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ا]], [[ب#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ب]], [[ت#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ت]], [[ث#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ث]], [[ج#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ج]], [[ح#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ح]], [[خ#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|خ]], [[د#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|د]], [[ذ#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ذ]], [[ر#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ر]], [[ز#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ز]], [[س#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|س]], [[ش#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ش]], [[ص#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ص]], [[ض#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ض]], [[ط#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ط]], [[ظ#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ظ]], [[ع#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ع]], [[غ#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|غ]], [[ف#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ف]], [[ق#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ق]], [[ك#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ك]], [[ل#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ل]], [[م#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|م]], [[ن#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ن]], [[ه#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ه]], [[و#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|و]], [[ي#Tiếng_Bồ_Đào_Nha_cổ|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Wiki-cuadro-aljamia-pablo-gil--20150812b.jpg|Pablo Gil, colección de textos aljamiados, 1888. Zaragoza, España]]
=={{langname|brh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|brh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|brh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Brahui, là chữ [[ح#Tiếng_Brahui|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=brh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Brahui|ء|ے|ى|ه|و|ں|ن|م|ڷ|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Allah-Barhsh, Allâh Baksh|title=Handbook of the Birouhi Language|year=1877|pageurl=https://books.google.com/books?id=mrcOAAAAQAAJ&pg=PR1|page=I}}
=={{langname|bhh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bhh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bhh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Bukhara, là chữ [[ح#Tiếng_Bukhara|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bhh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Bukhara|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ى}}
=={{langname|xbo}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|xbo|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập ''ḥāh'' trong tiếng Bulgar đã tuyệt chủng, là chữ [[ح#Tiếng_Bulgar|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|xbo|[[حرح#Tiếng_Bulgar|حر'''ح''']]|[[bốn mươi]]|inline=1}}
=={{langname|bsk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bsk|/h/|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bsk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 13 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Burushaski, là chữ [[ح#Tiếng_Burushaski|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Burushaski'') [[ݻ#Tiếng_Burushaski|ݻ]], [[ے#Tiếng_Burushaski|ے]], [[ݺ#Tiếng_Burushaski|ݺ]], [[ݷ#Tiếng_Burushaski|ݷ]], [[ݶ#Tiếng_Burushaski|ݶ]], [[ݵ#Tiếng_Burushaski|ݵ]], [[ی#Tiếng_Burushaski|ی]], [[ء#Tiếng_Burushaski|ء]], [[ھ#Tiếng_Burushaski|ھ]], [[ه#Tiếng_Burushaski|ه]], [[ݹ#Tiếng_Burushaski|ݹ]], [[ݸ#Tiếng_Burushaski|ݸ]], [[و#Tiếng_Burushaski|و]], [[ں#Tiếng_Burushaski|ں]], [[ن#Tiếng_Burushaski|ن]], [[م#Tiếng_Burushaski|م]], [[ل#Tiếng_Burushaski|ل]], [[ݣ#Tiếng_Burushaski|ݣ]], [[گ#Tiếng_Burushaski|گ]], [[ک#Tiếng_Burushaski|ک]], [[ق#Tiếng_Burushaski|ق]], [[ف#Tiếng_Burushaski|ف]], [[غ#Tiếng_Burushaski|غ]], [[ع#Tiếng_Burushaski|ع]], [[ظ#Tiếng_Burushaski|ظ]], [[ط#Tiếng_Burushaski|ط]], [[ض#Tiếng_Burushaski|ض]], [[ڞ#Tiếng_Burushaski|ڞ]], [[ص#Tiếng_Burushaski|ص]], [[ݽ#Tiếng_Burushaski|ݽ]], [[ش#Tiếng_Burushaski|ش]], [[س#Tiếng_Burushaski|س]], [[ژ#Tiếng_Burushaski|ژ]], [[ز#Tiếng_Burushaski|ز]], [[ڑ#Tiếng_Burushaski|ڑ]], [[ر#Tiếng_Burushaski|ر]], [[ذ#Tiếng_Burushaski|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Burushaski|ڈ]], [[ڎ#Tiếng_Burushaski|ڎ]], [[د#Tiếng_Burushaski|د]], [[خ#Tiếng_Burushaski|خ]], [[ح#Tiếng_Burushaski|ح]], [[څ#Tiếng_Burushaski|څ]], [[ݼ#Tiếng_Burushaski|ݼ]], [[ݘ#Tiếng_Burushaski|ݘ]], [[ج#Tiếng_Burushaski|ج]], [[ث#Tiếng_Burushaski|ث]], [[ٹ#Tiếng_Burushaski|ٹ]], [[ت#Tiếng_Burushaski|ت]], [[پ#Tiếng_Burushaski|پ]], [[ب#Tiếng_Burushaski|ب]], [[ݴ#Tiếng_Burushaski|ݴ]], [[ݳ#Tiếng_Burushaski|ݳ]], [[ا#Tiếng_Burushaski|ا]]/[[آ#Tiếng_Burushaski|آ]]
=={{langname|chg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|chg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|chg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Chagatai, là chữ [[ح#Tiếng_Chagatai|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|chg|[[روح#Tiếng_Chagatai|رو'''ح''']]|tr=rū'''ḥ'''|[[tinh thần]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=chg|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Chagatai|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|ڴ|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ﻅ|ﻁ|ﺽ|ﺹ|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|آ/ا}}
=={{langname|cja}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cja|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cja|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Chăm Tây, là chữ [[ح#Tiếng_Chăm_Tây|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|cja|حواىٔ ھوڠ ماٛء مريم ڠاء ديوء جواي، كيوا اناٛء كوڠ ضاء دالم تيان پو نن ماي مڠ رو'''ح''' ﷲ بغاي ھو مين.|ngươi chớ ngại lấy Ma-ri làm vợ, vì con mà người chịu thai đó là bởi Đức Thánh-Linh. ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:20|Ma-thi-ơ 1:20]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Jawi tiếng Chăm Tây'') [[أ#Tiếng_Chăm_Tây|أ]]/[[ا#Tiếng_Chăm_Tây|ا]], [[ب#Tiếng_Chăm_Tây|ب]], [[به#Tiếng_Chăm_Tây|به]]/[[بهـ#Tiếng_Chăm_Tây|به]], [[ڢ#Tiếng_Chăm_Tây|ڢ]], [[ت#Tiếng_Chăm_Tây|ت]]/[[تـ#Tiếng_Chăm_Tây|تـ]], [[تح#Tiếng_Chăm_Tây|تح]]/[[تح#Tiếng_Chăm_Tây|تح]], [[ث#Tiếng_Chăm_Tây|ث]], [[ج#Tiếng_Chăm_Tây|ج]], [[جه#Tiếng_Chăm_Tây|جه]]/[[جهـ#Tiếng_Chăm_Tây|جهـ]], [[چ#Tiếng_Chăm_Tây|چ]], [[چح#Tiếng_Chăm_Tây|چح]]/[[چحـ#Tiếng_Chăm_Tây|چحـ]], [[ح#Tiếng_Chăm_Tây|ح]], [[خ#Tiếng_Chăm_Tây|خ]], [[څ#Tiếng_Chăm_Tây|څ]], [[د#Tiếng_Chăm_Tây|د]], [[ده#Tiếng_Chăm_Tây|ده]]/[[دهـ#Tiếng_Chăm_Tây|ده]], [[ذ#Tiếng_Chăm_Tây|ذ]], [[ڎ#Tiếng_Chăm_Tây|ڎ]], [[ر#Tiếng_Chăm_Tây|ر]], [[ز#Tiếng_Chăm_Tây|ز]], [[س#Tiếng_Chăm_Tây|س]], [[ش#Tiếng_Chăm_Tây|ش]], [[ص#Tiếng_Chăm_Tây|ص]], [[ض#Tiếng_Chăm_Tây|ض]], [[ط#Tiếng_Chăm_Tây|ط]], [[ظ#Tiếng_Chăm_Tây|ظ]], [[ع#Tiếng_Chăm_Tây|ع]], [[غ#Tiếng_Chăm_Tây|غ]], [[ڠ#Tiếng_Chăm_Tây|ڠ]], [[ف#Tiếng_Chăm_Tây|ف]], [[فح#Tiếng_Chăm_Tây|فح]]/[[فحـ#Tiếng_Chăm_Tây|فحـ]], [[ڤ#Tiếng_Chăm_Tây|ڤ]], [[ق#Tiếng_Chăm_Tây|ق]], [[ك#Tiếng_Chăm_Tây|ك]], [[كح#Tiếng_Chăm_Tây|كح]]/[[كحـ#Tiếng_Chăm_Tây|كحـ]], [[ڬ#Tiếng_Chăm_Tây|ڬ]], [[ڬه#Tiếng_Chăm_Tây|ڬه]]/[[ڬهـ#Tiếng_Chăm_Tây|ڬه]], [[ل#Tiếng_Chăm_Tây|ل]], [[م#Tiếng_Chăm_Tây|م]], [[ن#Tiếng_Chăm_Tây|ن]], [[و#Tiếng_Chăm_Tây|و]], [[ه#Tiếng_Chăm_Tây|ه]]/[[هـ#Tiếng_Chăm_Tây|هـ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cja|work=Bible.is|year=2015|entryurl=https://live.bible.is/bible/CJAWYI/MAT/1|entry=إنجيل متھاي ھغاء 1}}
=={{langname|ce}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Хь#Tiếng_Chechen|Хь]] [[хь#Tiếng_Chechen|хь]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[Ẋ]] [[ẋ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ce|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ce|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ẋ}}
#{{label|ce|obsolete}} Chữ Ả Rập biểu thị âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong bảng chữ cái tiếng Chechen trước năm 1925, là chữ [[ح#Tiếng_Chechen|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
* {{list helper 2|title=Chữ Ả Rập tiếng Chechen trước năm 1925
|list=<!--
-->{{l-self|ce|ا}}, <!--
-->{{l-self|ce|ب}}, <!--
-->{{l-self|ce|ت}}, <!--
-->{{l-self|ce|ث}}, <!--
-->{{l-self|ce|ج}}, <!--
-->{{l-self|ce|چ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ح}}, <!--
-->{{l-self|ce|خ}}, <!--
-->{{l-self|ce|د}}, <!--
-->{{l-self|ce|ذ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ر}}, <!--
-->{{l-self|ce|ز}}, <!--
-->{{l-self|ce|س}}, <!--
-->{{l-self|ce|ص}}, <!--
-->{{l-self|ce|ط}}, <!--
-->{{l-self|ce|ظ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ع}}, <!--
-->{{l-self|ce|غ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ڢ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ف}}, <!--
-->{{l-self|ce|گ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ڮ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ك}}, <!--
-->{{l-self|ce|ق}}, <!--
-->{{l-self|ce|ڨ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ل}}, <!--
-->{{l-self|ce|م}}, <!--
-->{{l-self|ce|ن}}, <!--
-->{{l-self|ce|ھ}}, <!--
-->{{l-self|ce|و}}, <!--
-->{{l-self|ce|ى}}, <!--
-->{{l-self|ce|ي}}<!--
-->}}
=={{langname|ctg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ctg|[c]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ctg|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Chittagong, là chữ [[ح#Tiếng_Chittagong|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Chittagong'') [[ا#Tiếng_Chittagong|ا]], [[ب#Tiếng_Chittagong|ب]], [[پ#Tiếng_Chittagong|پ]], [[ت#Tiếng_Chittagong|ت]], [[ٹ#Tiếng_Chittagong|ٹ]], [[ث#Tiếng_Chittagong|ث]], [[ج#Tiếng_Chittagong|ج]], [[چ#Tiếng_Chittagong|چ]], [[ح#Tiếng_Chittagong|ح]], [[خ#Tiếng_Chittagong|خ]], [[د#Tiếng_Chittagong|د]], [[ڈ#Tiếng_Chittagong|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Chittagong|ذ]], [[ر#Tiếng_Chittagong|ر]], [[ڑ#Tiếng_Chittagong|ڑ]], [[ز#Tiếng_Chittagong|ز]], [[س#Tiếng_Chittagong|س]], [[ش#Tiếng_Chittagong|ش]], [[ص#Tiếng_Chittagong|ص]], [[ض#Tiếng_Chittagong|ض]], [[ط#Tiếng_Chittagong|ط]], [[ظ#Tiếng_Chittagong|ظ]], [[ع#Tiếng_Chittagong|ع]], [[غ#Tiếng_Chittagong|غ]], [[ڠ#Tiếng_Chittagong|ڠ]], [[ف#Tiếng_Chittagong|ف]], [[ق#Tiếng_Chittagong|ق]], [[ک#Tiếng_Chittagong|ک]], [[گ#Tiếng_Chittagong|گ]], [[ل#Tiếng_Chittagong|ل]], [[م#Tiếng_Chittagong|م]], [[ن#Tiếng_Chittagong|ن]], [[ں#Tiếng_Chittagong|ں]], [[ه#Tiếng_Chittagong|ه]], [[ھ#Tiếng_Chittagong|ھ]], [[و#Tiếng_Chittagong|و]], [[ي#Tiếng_Chittagong|ي]]
=={{langname|swb}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Comoros_Maore|H]] [[h#Tiếng_Comoros_Maore|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|swb|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|swb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Comoros Maore, là chữ [[ح#Tiếng_Comoros_Maore|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Comoros Maore'') [[ي#Tiếng_Comoros_Maore|ي]], [[و#Tiếng_Comoros_Maore|و]], [[ه#Tiếng_Comoros_Maore|ه]], [[نّ#Tiếng_Comoros_Maore|نّ]], [[ن#Tiếng_Comoros_Maore|ن]], [[م#Tiếng_Comoros_Maore|م]], [[ل#Tiếng_Comoros_Maore|ل]], [[ڬ#Tiếng_Comoros_Maore|ڬ]], [[ك#Tiếng_Comoros_Maore|ك]], [[ق#Tiếng_Comoros_Maore|ق]], [[ڤ#Tiếng_Comoros_Maore|ڤ]], [[ڢ#Tiếng_Comoros_Maore|ڢ]], [[ف#Tiếng_Comoros_Maore|ف]], [[ڠ#Tiếng_Comoros_Maore|ڠ]], [[غ#Tiếng_Comoros_Maore|غ]], [[ع#Tiếng_Comoros_Maore|ع]], [[ظ#Tiếng_Comoros_Maore|ظ]], [[ط#Tiếng_Comoros_Maore|ط]], [[ض#Tiếng_Comoros_Maore|ض]], [[ص#Tiếng_Comoros_Maore|ص]], [[شّ#Tiếng_Comoros_Maore|شّ]], [[ش#Tiếng_Comoros_Maore|ش]], [[سّ#Tiếng_Comoros_Maore|سّ]], [[س#Tiếng_Comoros_Maore|س]], [[زّ#Tiếng_Comoros_Maore|زّ]], [[ز#Tiếng_Comoros_Maore|ز]], [[ر#Tiếng_Comoros_Maore|ر]], [[ذ#Tiếng_Comoros_Maore|ذ]], [[دّ#Tiếng_Comoros_Maore|دّ]], [[د#Tiếng_Comoros_Maore|د]], [[خ#Tiếng_Comoros_Maore|خ]], [[ح#Tiếng_Comoros_Maore|ح]], [[چ#Tiếng_Comoros_Maore|چ]], [[ج#Tiếng_Comoros_Maore|ج]], [[ث#Tiếng_Comoros_Maore|ث]], [[تّ#Tiếng_Comoros_Maore|تّ]], [[ت#Tiếng_Comoros_Maore|ت]], [[پ#Tiếng_Comoros_Maore|پ]], [[ب#Tiếng_Comoros_Maore|ب]], [[ا#Tiếng_Comoros_Maore|ا]]
=={{langname|dml}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Damel|H]] [[h#Tiếng_Damel|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dml|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dml|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Damel, là chữ [[ح#Tiếng_Damel|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Damel'') [[ے#Tiếng_Damel|ے]], [[ی#Tiếng_Damel|ی]], [[ھ#Tiếng_Damel|ھ]], [[ہ#Tiếng_Damel|ہ]], [[و#Tiếng_Damel|و]], [[ݨ#Tiếng_Damel|ݨ]], [[ں#Tiếng_Damel|ں]]\[[ن#Tiếng_Damel|ن]], [[م#Tiếng_Damel|م]], [[ل#Tiếng_Damel|ل]], [[گ#Tiếng_Damel|گ]], [[ک#Tiếng_Damel|ک]], [[ق#Tiếng_Damel|ق]], [[ف#Tiếng_Damel|ف]], [[غ#Tiếng_Damel|غ]], [[ع#Tiếng_Damel|ع]], [[ظ#Tiếng_Damel|ظ]], [[ط#Tiếng_Damel|ط]], [[ض#Tiếng_Damel|ض]], [[ص#Tiếng_Damel|ص]], [[ݜ#Tiếng_Damel|ݜ]], [[ش#Tiếng_Damel|ش]], [[س#Tiếng_Damel|س]], [[ڙ#Tiếng_Damel|ڙ]], [[ژ#Tiếng_Damel|ژ]], [[ز#Tiếng_Damel|ز]], [[ڑ#Tiếng_Damel|ڑ]], [[ر#Tiếng_Damel|ر]], [[ذ#Tiếng_Damel|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Damel|ڈ]], [[د#Tiếng_Damel|د]], [[خ#Tiếng_Damel|خ]], [[ح#Tiếng_Damel|ح]], [[څ#Tiếng_Damel|څ]], [[ڇ#Tiếng_Damel|ڇ]], [[چ#Tiếng_Damel|چ]], [[ج#Tiếng_Damel|ج]], [[ٹ#Tiếng_Damel|ٹ]], [[ث#Tiếng_Damel|ث]], [[ت#Tiếng_Damel|ت]], [[پ#Tiếng_Damel|پ]], [[ب#Tiếng_Damel|ب]], [[ا#Tiếng_Damel|ا]]
=={{langname|dar}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| {{l|dar|ХӀ|tr=-}} {{l|dar|хӀ|tr=-}}
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dar|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dar|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Dargwa, là chữ [[ح#Tiếng_Dargwa|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dar|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Dargwa|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|څ|د|ذ|ر|ز|ڗ|ژ|س|ش|ص|ض|ڝ|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڢ|ق|ک|ݤ|گ|ل|م|ن|ه|و|ی}}
=={{langname|mki}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Dhatki|ह]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mki|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mki|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Dhatki, là chữ [[ح#Tiếng_Dhatki|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|mki|تڏھين فريسيان ٻاھر جائي آپت ۾ صلا'''ح''' ڪرِي تہ پرڀُو يسُوع نا ڪيھڙي نمُوني ماران۔|Những người Pha-ri-si đi ra ngoài rồi, bàn với nhau, lập mưu đặng giết Ngài. ([[s:Ma-thi-ơ/12#12:14|Ma-thi-ơ 12:14]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Dhatki'') [[ا#Tiếng_Dhatki|ا]], [[ب#Tiếng_Dhatki|ب]], [[ٻ#Tiếng_Dhatki|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Dhatki|ڀ]], [[ت#Tiếng_Dhatki|ت]], [[ٿ#Tiếng_Dhatki|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Dhatki|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Dhatki|ٺ]], [[ث#Tiếng_Dhatki|ث]], [[پ#Tiếng_Dhatki|پ]], [[ج#Tiếng_Dhatki|ج]], [[جھ#Tiếng_Dhatki|جھ]], [[ڄ#Tiếng_Dhatki|ڄ]], [[ڃ#Tiếng_Dhatki|ڃ]], [[چ#Tiếng_Dhatki|چ]], [[ڇ#Tiếng_Dhatki|ڇ]], [[ح#Tiếng_Dhatki|ح]], [[خ#Tiếng_Dhatki|خ]], [[د#Tiếng_Dhatki|د]], [[ڌ#Tiếng_Dhatki|ڌ]], [[ڏ#Tiếng_Dhatki|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Dhatki|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Dhatki|ڍ]], [[ذ#Tiếng_Dhatki|ذ]], [[ر#Tiếng_Dhatki|ر]], [[ڙ#Tiếng_Dhatki|ڙ]], [[ڙھ#Tiếng_Dhatki|ڙھ]], [[ز#Tiếng_Dhatki|ز]], [[س#Tiếng_Dhatki|س]], [[ش#Tiếng_Dhatki|ش]], [[ص#Tiếng_Dhatki|ص]], [[ض#Tiếng_Dhatki|ض]], [[ط#Tiếng_Dhatki|ط]], [[ظ#Tiếng_Dhatki|ظ]], [[ع#Tiếng_Dhatki|ع]], [[ﻍ#Tiếng_Dhatki|ﻍ]], [[ﻑ#Tiếng_Dhatki|ﻑ]], [[ڦ#Tiếng_Dhatki|ڦ]], [[ﻕ#Tiếng_Dhatki|ﻕ]], [[ڪ#Tiếng_Dhatki|ڪ]], [[ک#Tiếng_Dhatki|ک]], [[گ#Tiếng_Dhatki|گ]], [[گھ#Tiếng_Dhatki|گھ]], [[ڳ#Tiếng_Dhatki|ڳ]], [[ڱ#Tiếng_Dhatki|ڱ]], [[ﻝ#Tiếng_Dhatki|ﻝ]], [[ڷ#Tiếng_Dhatki|ڷ]], [[ﻡ#Tiếng_Dhatki|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Dhatki|ﻥ]], [[ݨ#Tiếng_Dhatki|ݨ]], [[ﻭ#Tiếng_Dhatki|ﻭ]], [[ھ#Tiếng_Dhatki|ھ]], [[ه#Tiếng_Dhatki|ه]], [[ة#Tiếng_Dhatki|ة]], [[ي#Tiếng_Dhatki|ي]], [[ء#Tiếng_Dhatki|ء]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|mki|entryurl=https://media.ipsapps.org/mki/osa/01-MAT-012.html|entry=متِي رو لِکيل پَوِيتر شاستر 12|year=2026|work=Dhatki Literature}}
=={{langname|dv}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Dives Akuru
| [[𑤭#Tiếng_Dhivehi|𑤭]]
|-
! Thaana
| [[ޙ#Tiếng_Dhivehi|ޙ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह़#Tiếng_Dhivehi|ह़]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dv|[ħ~h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dv|Chữ cái|tr=hhaa}}
#Chữ âm Ả Rập của '''[[ޙ#Tiếng_Dhivehi|ޙ]]''', là chữ [[ح#Tiếng_Dhivehi|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dv|sc=Arab|qual=Chữ âm Ả Rập tiếng Dhivehi|و|ق|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|ز|خ|ح|ذ|ث}}
=={{langname|doi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Dogri|ह]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|doi|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|doi|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|doi|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Nastaʼlīq tiếng Dogri trước đây, là chữ [[ح#Tiếng_Dogri|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=doi|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Nastaʼlīq tiếng Dogri|ے|ی|ہ|و||ں|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|rmt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng Domari|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng Domari|ḥ]]
|-
! Hebrew
| [[ח#Tiếng Domari|ח]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmt|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Domari, là chữ [[ح#Tiếng_Domari|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rmt|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Domari|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|گ|ل|م|ن|ﮬ|و|ۋڤ|ي|لا|ء|ى|أ|آ|ة}}
=={{langname|sce}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sce|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sce|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|sce|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Đông Hương trước năm 2003, là chữ [[ح#Tiếng_Đông_Hương|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sce|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Đông Hương trước năm 2003|ا|ب|ت|پ|ث|ٿ|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ڌ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ڞ|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ڨ|ک|گ|ݣ|ل|م|ن|ه|و|ى}}
=={{langname|ff}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Fula|H]] [[h#Tiếng_Fula|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Adlam
| [[𞤖𞥈#Tiếng_Fula|𞤖𞥈]] [[𞤸𞥈#Tiếng_Fula|𞤸𞥈]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ff|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ff|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Fula, là chữ [[ح#Tiếng_Fula|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|ff|يٛکْتَنْ دَࢩِ عَلْمٛدَتْ عٜ سٜلٜڢْ عٜ حَشَمَوٜتْ عٜ يٜرَ'''حَ'''|Giốc-tan sanh A-mô-đát, Sê-lép, Ha-sa-ma-vết và Giê-rách, ([[s:Sáng thế Ký/10#10:26|Sáng thế Ký 10:26]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Fula'') [[رّ#Tiếng_Fula|رّ]], [[نج#Tiếng_Fula|نج]], [[نْغ#Tiếng_Fula|نْغ]], [[ند#Tiếng_Fula|ند]], [[مب#Tiếng_Fula|مب]], [[ء#Tiếng_Fula|ء]], [[ي۟#Tiếng_Fula|ي۟]], [[يٴ#Tiếng_Fula|يٴ]], [[ي#Tiếng_Fula|ي]], [[و#Tiếng_Fula|و]], [[ه#Tiếng_Fula|ه]], [[نغ#Tiếng_Fula|نغ]], [[ن#Tiếng_Fula|ن]], [[م#Tiếng_Fula|م]], [[ل#Tiếng_Fula|ل]], [[ک#Tiếng_Fula|ک]], [[ق#Tiếng_Fula|ق]], [[ݠ#Tiếng_Fula|ݠ]], [[ڢ#Tiếng_Fula|ڢ]], [[غ#Tiếng_Fula|غ]], [[ع#Tiếng_Fula|ع]], [[ظ#Tiếng_Fula|ظ]], [[ط#Tiếng_Fula|ط]], [[ض#Tiếng_Fula|ض]], [[ص#Tiếng_Fula|ص]], [[ش#Tiếng_Fula|ش]], [[س#Tiếng_Fula|س]], [[ز#Tiếng_Fula|ز]], [[ر#Tiếng_Fula|ر]], [[ذ#Tiếng_Fula|ذ]], [[د#Tiếng_Fula|د]], [[خ#Tiếng_Fula|خ]], [[ح#Tiếng_Fula|ح]], [[ج#Tiếng_Fula|ج]], [[ث#Tiếng_Fula|ث]], [[ت#Tiếng_Fula|ت]], [[بٴ#Tiếng_Fula|بٴ]], [[ب#Tiếng_Fula|ب]], [[ا#Tiếng_Fula|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ff|author=Bible Society of Cameroon|entryurl=https://www.bible.com/bible/1707/GEN.10.%2525D8%2525AF%2525D8%2525A7%2525D9%25258E|entry=لَاتَانٛوجِ 10|year=2025|work=دٜڢْتٜرٜ اَللَّه ڢُلْڢُلْدٜ عَدَمَوَ}}
=={{langname|gwt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gwt|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gwt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Gawar-Bati, là chữ [[ح#Tiếng_Gawar-Bati|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Gawar-Bati'') [[ا#Tiếng_Gawar-Bati|ا]], [[ب#Tiếng_Gawar-Bati|ب]], [[پ#Tiếng_Gawar-Bati|پ]], [[ت#Tiếng_Gawar-Bati|ت]], [[ٹ#Tiếng_Gawar-Bati|ٹ]], [[ث#Tiếng_Gawar-Bati|ث]], [[ج#Tiếng_Gawar-Bati|ج]], [[چ#Tiếng_Gawar-Bati|چ]], [[ح#Tiếng_Gawar-Bati|ح]], [[خ#Tiếng_Gawar-Bati|خ]], [[ڄ#Tiếng_Gawar-Bati|ڄ]], [[ݮ#Tiếng_Gawar-Bati|ݮ]], [[څ#Tiếng_Gawar-Bati|څ]], [[ځ#Tiếng_Gawar-Bati|ځ]], [[د#Tiếng_Gawar-Bati|د]], [[ڈ#Tiếng_Gawar-Bati|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Gawar-Bati|ذ]], [[ر#Tiếng_Gawar-Bati|ر]], [[ڑ#Tiếng_Gawar-Bati|ڑ]], [[ز#Tiếng_Gawar-Bati|ز]], [[ژ#Tiếng_Gawar-Bati|ژ]], [[ݫ#Tiếng_Gawar-Bati|ݫ]], [[س#Tiếng_Gawar-Bati|س]], [[ش#Tiếng_Gawar-Bati|ش]], [[ݭ#Tiếng_Gawar-Bati|ݭ]], [[ص#Tiếng_Gawar-Bati|ص]], [[ض#Tiếng_Gawar-Bati|ض]], [[ط#Tiếng_Gawar-Bati|ط]], [[ظ#Tiếng_Gawar-Bati|ظ]], [[ع#Tiếng_Gawar-Bati|ع]], [[غ#Tiếng_Gawar-Bati|غ]], [[ف#Tiếng_Gawar-Bati|ف]], [[ق#Tiếng_Gawar-Bati|ق]], [[ک#Tiếng_Gawar-Bati|ک]], [[گ#Tiếng_Gawar-Bati|گ]], [[ل#Tiếng_Gawar-Bati|ل]], [[ݪ#Tiếng_Gawar-Bati|ݪ]], [[م#Tiếng_Gawar-Bati|م]], [[ن#Tiếng_Gawar-Bati|ن]], [[ݨ#Tiếng_Gawar-Bati|ݨ]], [[ں#Tiếng_Gawar-Bati|ں]], [[ہ#Tiếng_Gawar-Bati|ہ]], [[ء#Tiếng_Gawar-Bati|ء]], [[و#Tiếng_Gawar-Bati|و]], [[ی#Tiếng_Gawar-Bati|ی]], [[ے#Tiếng_Gawar-Bati|ے]]
=={{langname|gho}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gho|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gho|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập [[ح#Tiếng_Ghomara|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|gho|أَفلَّا'''ح''' نتَّا يزرُّوْع لْهدْرَا ن ربِّـي.|Người gieo giống ấy là gieo đạo. ([[s:Mác/4#4:14|Mác 4:14]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gho|author=Faith Comes By Hearing|work=WBT Version|year=2023|entryurl=https://live.bible.is/bible/GHOWBT/MRK/4|entry=مرقس 4}}
=={{langname|glk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|glk|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|glk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Gilak, là chữ [[ح#Tiếng_Gilak|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|glk|زیمین، شیکل نأشتی و هیچی اونی میأن نٚنأبو و ظولومأت جولفٚ آبأنَ بٚپوشأنه بو و خودا رو'''ح''' آبأنٚ رو دٚوأرٚستی.|Vả, đất là vô-hình và trống-không, sự mờ-tối ở trên mặt vực; Thần Đức Chúa Trời vận-hành trên mặt nước. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:2|Sáng thế Ký 1:2]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ Ba Tư tiếng Gilak'') [[ا#Tiếng_Gilak|ا]], [[أ#Tiếng_Gilak|أ]], [[آ#Tiếng_Gilak|آ]], [[ب#Tiếng_Gilak|ب]], [[پ#Tiếng_Gilak|پ]], [[ت#Tiếng_Gilak|ت]], [[ث#Tiếng_Gilak|ث]], [[ج#Tiếng_Gilak|ج]], [[چ#Tiếng_Gilak|چ]], [[ح#Tiếng_Gilak|ح]], [[خ#Tiếng_Gilak|خ]], [[د#Tiếng_Gilak|د]], [[ذ#Tiếng_Gilak|ذ]], [[ر#Tiếng_Gilak|ر]], [[ز#Tiếng_Gilak|ز]], [[ژ#Tiếng_Gilak|ژ]], [[س#Tiếng_Gilak|س]], [[ش#Tiếng_Gilak|ش]], [[ص#Tiếng_Gilak|ص]], [[ض#Tiếng_Gilak|ض]], [[ط#Tiếng_Gilak|ط]], [[ظ#Tiếng_Gilak|ظ]], [[ع#Tiếng_Gilak|ع]], [[غ#Tiếng_Gilak|غ]], [[ف#Tiếng_Gilak|ف]], [[ق#Tiếng_Gilak|ق]], [[ک#Tiếng_Gilak|ک]], [[گ#Tiếng_Gilak|گ]], [[ل#Tiếng_Gilak|ل]], [[م#Tiếng_Gilak|م]], [[ن#Tiếng_Gilak|ن]], [[و#Tiếng_Gilak|و]], [[ۊ#Tiếng_Gilak|ۊ]], [[ٶ#Tiếng_Gilak|ٶ]], [[ی#Tiếng_Gilak|ی]], [[ي#Tiếng_Gilak|ي]], [[ئ#Tiếng_Gilak|ئ]], [[ه#Tiếng_Gilak|ه]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|glk|author=Transform Iran|entryurl=https://www.bible.com/bible/4076/GEN.1_1.GCB|entry=پیدأیش ۱|year=2023|work=وقدسٚ کیتأب موعأصرٚ ترجومه رشتٚ گیلکی زوأنٚ اَمرأ}}
=={{langname|gju}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Gujarat
| [[હ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gju|/ɦ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gju|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Gujar, là chữ [[ح#Tiếng_Gujar|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|gju|طر'''ح'''|tr=tara'''h'''|[[cách thức]], [[đường lối]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=gju|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Gujar|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ء|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Dr. Rafique Anjum|work=Gojri - English - Urdu Dictionary|year=2021|publisher=SIL International|entry=طرح|entryurl=https://www.webonary.org/gojri/en/g2158a992-427e-447f-a63d-675485443352/}}
=={{langname|har}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|har|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|har|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḣ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Harari, là chữ [[ح#Tiếng_Harari|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Harari'') [[ا#Tiếng_Harari|ا]], [[ب#Tiếng_Harari|ب]], [[پ#Tiếng_Harari|پ]], [[ت#Tiếng_Harari|ت]], [[ث#Tiếng_Harari|ث]], [[ج#Tiếng_Harari|ج]], [[ݘ#Tiếng_Harari|ݘ]], [[ح#Tiếng_Harari|ح]], [[خ#Tiếng_Harari|خ]], [[د#Tiếng_Harari|د]], [[ذ#Tiếng_Harari|ذ]], [[ر#Tiếng_Harari|ر]], [[ز#Tiếng_Harari|ز]], [[ژ#Tiếng_Harari|ژ]], [[س#Tiếng_Harari|س]], [[ش#Tiếng_Harari|ش]], [[ڛ#Tiếng_Harari|ڛ]], [[ص#Tiếng_Harari|ص]], [[ض#Tiếng_Harari|ض]], [[ط#Tiếng_Harari|ط]], [[ظ#Tiếng_Harari|ظ]], [[ڟ#Tiếng_Harari|ڟ]], [[ع#Tiếng_Harari|ع]], [[غ#Tiếng_Harari|غ]], [[ف#Tiếng_Harari|ف]], [[ڤ#Tiếng_Harari|ڤ]], [[ق#Tiếng_Harari|ق]], [[ك#Tiếng_Harari|ك]], [[ڬ#Tiếng_Harari|ڬ]], [[ل#Tiếng_Harari|ل]], [[م#Tiếng_Harari|م]], [[ن#Tiếng_Harari|ن]], [[ڹ#Tiếng_Harari|ڹ]], [[ه#Tiếng_Harari|ه]], [[و#Tiếng_Harari|و]], [[ي#Tiếng_Harari|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|am|author=ቁራስ|title=[https://everythingharar.com/wp-content/uploads/2017/02/HarariDictionary-quraseh.pdf ጩቅቲ ኪታብ]|year=2002}}
=={{langname|ha}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Hausa|H]] [[h#Tiếng_Hausa|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ha|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ha|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ajami tiếng Hausa, là chữ [[ح#Tiếng_Hausa|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bộ chữ Ajami tiếng Hausa'') [[أ#Tiếng_Hausa|أ]], [[ب#Tiếng_Hausa|ب]], [[ٻ#Tiếng_Hausa|ٻ]], [[ت#Tiếng_Hausa|ت]], [[ث#Tiếng_Hausa|ث]], [[ج#Tiếng_Hausa|ج]], [[ح#Tiếng_Hausa|ح]], [[خ#Tiếng_Hausa|خ]], [[د#Tiếng_Hausa|د]], [[ذ#Tiếng_Hausa|ذ]], [[ر#Tiếng_Hausa|ر]], [[ز#Tiếng_Hausa|ز]], [[ط#Tiếng_Hausa|ط]], [[ظ#Tiếng_Hausa|ظ]], [[ڟ#Tiếng_Hausa|ڟ]], [[ق#Tiếng_Hausa|ق]], [[ک#Tiếng_Hausa|ک]], [[ل#Tiếng_Hausa|ل]], [[م#Tiếng_Hausa|م]], [[ن#Tiếng_Hausa|ن]], [[ص#Tiếng_Hausa|ص]], [[ض#Tiếng_Hausa|ض]], [[ع#Tiếng_Hausa|ع]], [[غ#Tiếng_Hausa|غ]], [[ࢻ#Tiếng_Hausa|ࢻ]]/[[ف#Tiếng_Hausa|ف]], [[س#Tiếng_Hausa|س]], [[ش#Tiếng_Hausa|ش]], [[ه#Tiếng_Hausa|ه]], [[و#Tiếng_Hausa|و]], [[ی#Tiếng_Hausa|ی]], [[ۑ#Tiếng_Hausa|ۑ]], [[ݣ#Tiếng_Hausa|ݣ]], [[ࣃ#Tiếng_Hausa|ࣃ]], [[ࣄ#Tiếng_Hausa|ࣄ]]
=={{langname|haz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|haz|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|haz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Hazara, là chữ [[ح#Tiếng_Hazara|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|haz|ما خُداوند ره که دَز مه مشوَره مِیدیه، سِتایش مُوگیُم؛ حتیٰ دَ وختِ شاو ام دِل مه مَره اِصلا'''ح''' مُونه.|Tôi sẽ ngợi-khen Đức Giê-hô-va, là Đấng khuyên-bảo tôi;<br>Ban đêm lòng tôi cũng dạy-dỗ tôi. ([[s:Thi thiên/16#16:7|Thi thiên 16:7]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Hazara'') [[ا#Tiếng_Hazara|ا]]/[[آ#Tiếng_Hazara|آ]], [[ب#Tiếng_Hazara|ب]], [[پ#Tiếng_Hazara|پ]], [[ت#Tiếng_Hazara|ت]], [[ټ#Tiếng_Hazara|ټ]], [[ث#Tiếng_Hazara|ث]], [[ج#Tiếng_Hazara|ج]], [[چ#Tiếng_Hazara|چ]], [[ح#Tiếng_Hazara|ح]], [[خ#Tiếng_Hazara|خ]], [[د#Tiếng_Hazara|د]], [[ډ#Tiếng_Hazara|ډ]], [[ذ#Tiếng_Hazara|ذ]], [[ر#Tiếng_Hazara|ر]], [[ز#Tiếng_Hazara|ز]], [[ژ#Tiếng_Hazara|ژ]], [[س#Tiếng_Hazara|س]], [[ش#Tiếng_Hazara|ش]], [[ص#Tiếng_Hazara|ص]], [[ض#Tiếng_Hazara|ض]], [[ط#Tiếng_Hazara|ط]], [[ظ#Tiếng_Hazara|ظ]], [[ع#Tiếng_Hazara|ع]], [[ﻍ#Tiếng_Hazara|ﻍ]], [[ﻑ#Tiếng_Hazara|ﻑ]], [[ﻕ#Tiếng_Hazara|ﻕ]], [[ﻙ#Tiếng_Hazara|ﻙ]], [[گ#Tiếng_Hazara|گ]], [[ﻝ#Tiếng_Hazara|ﻝ]], [[ﻡ#Tiếng_Hazara|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Hazara|ﻥ]], [[ﻭ#Tiếng_Hazara|ﻭ]], [[ﻩ#Tiếng_Hazara|ﻩ]], [[ی#Tiếng_Hazara|ی]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|haz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/4232/PSA.6.HAZ|entry=زبُور 6|year=2025|work=Hazaragi Bible}}
=={{langname|hno}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hno|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hno|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Hindko Bắc, là chữ [[ح#Tiếng_Hindko_Bắc|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Hindko Bắc'') [[آ#Tiếng_Hindko_Bắc|آ]], [[ا#Tiếng_Hindko_Bắc|ا]], [[ب#Tiếng_Hindko_Bắc|ب]], [[پ#Tiếng_Hindko_Bắc|پ]], [[ت#Tiếng_Hindko_Bắc|ت]], [[ٹ#Tiếng_Hindko_Bắc|ٹ]], [[ث#Tiếng_Hindko_Bắc|ث]], [[ج#Tiếng_Hindko_Bắc|ج]], [[چ#Tiếng_Hindko_Bắc|چ]], [[ح#Tiếng_Hindko_Bắc|ح]], [[خ#Tiếng_Hindko_Bắc|خ]], [[ڇ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڇ]], [[د#Tiếng_Hindko_Bắc|د]], [[ڈ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Hindko_Bắc|ذ]], [[ر#Tiếng_Hindko_Bắc|ر]], [[ڑ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڑ]], [[ز#Tiếng_Hindko_Bắc|ز]], [[ݬ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݬ]], [[س#Tiếng_Hindko_Bắc|س]], [[ش#Tiếng_Hindko_Bắc|ش]], [[ص#Tiếng_Hindko_Bắc|ص]], [[ض#Tiếng_Hindko_Bắc|ض]], [[ط#Tiếng_Hindko_Bắc|ط]], [[ظ#Tiếng_Hindko_Bắc|ظ]], [[ع#Tiếng_Hindko_Bắc|ع]], [[غ#Tiếng_Hindko_Bắc|غ]], [[ف#Tiếng_Hindko_Bắc|ف]], [[ق#Tiếng_Hindko_Bắc|ق]], [[ڨ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڨ]], [[ک#Tiếng_Hindko_Bắc|ک]], [[گ#Tiếng_Hindko_Bắc|گ]], [[ل#Tiếng_Hindko_Bắc|ل]], [[م#Tiếng_Hindko_Bắc|م]], [[ن#Tiếng_Hindko_Bắc|ن]], [[ں#Tiếng_Hindko_Bắc|ں]], [[ݩ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݩ]], [[ݩگ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݩگ]], [[ݨ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݨ]], [[و#Tiếng_Hindko_Bắc|و]], [[ؤ#Tiếng_Hindko_Bắc|ؤ]], [[ٷ#Tiếng_Hindko_Bắc|ٷ]], [[ہ#Tiếng_Hindko_Bắc|ہ]], [[ھ#Tiếng_Hindko_Bắc|ھ]], [[ء#Tiếng_Hindko_Bắc|ء]], [[ی#Tiếng_Hindko_Bắc|ی]], [[ئ#Tiếng_Hindko_Bắc|ئ]], [[ے#Tiếng_Hindko_Bắc|ے]]
=={{langname|inh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|inh|[ʜ~ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|inh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ȟ}}
#{{label|inh|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Ingush, là chữ [[ح#Tiếng_Ingush|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Ingush trước đây'') [[ا#Tiếng_Ingush|ا]], [[ب#Tiếng_Ingush|ب]], [[ت#Tiếng_Ingush|ت]], [[ث#Tiếng_Ingush|ث]], [[ج#Tiếng_Ingush|ج]], [[چ#Tiếng_Ingush|چ]], [[څ#Tiếng_Ingush|څ]], [[ح#Tiếng_Ingush|ح]], [[خ#Tiếng_Ingush|خ]], [[د#Tiếng_Ingush|د]], [[ذ#Tiếng_Ingush|ذ]], [[ࢮ#Tiếng_Ingush|ࢮ]], [[ر#Tiếng_Ingush|ر]], [[ز#Tiếng_Ingush|ز]], [[ژ#Tiếng_Ingush|ژ]], [[س#Tiếng_Ingush|س]], [[ش#Tiếng_Ingush|ش]], [[ص#Tiếng_Ingush|ص]], [[ض#Tiếng_Ingush|ض]], [[ط#Tiếng_Ingush|ط]], [[ظ#Tiếng_Ingush|ظ]], [[ع#Tiếng_Ingush|ع]], [[غ#Tiếng_Ingush|غ]], [[ف#Tiếng_Ingush|ف]], [[ڢ#Tiếng_Ingush|ڢ]], [[ڥ#Tiếng_Ingush|ڥ]], [[ق#Tiếng_Ingush|ق]], [[ڨ#Tiếng_Ingush|ڨ]], [[ك#Tiếng_Ingush|ك]], [[ڭ#Tiếng_Ingush|ڭ]], [[ڮ#Tiếng_Ingush|ڮ]], [[ل#Tiếng_Ingush|ل]], [[م#Tiếng_Ingush|م]], [[ن#Tiếng_Ingush|ن]], [[ه#Tiếng_Ingush|ه]], [[و#Tiếng_Ingush|و]], [[ي#Tiếng_Ingush|ي]]
=={{langname|jv}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Java|H]] [[h#Tiếng_Java|h]]
|-
! Java
| [[ꦲ#Tiếng_Java|ꦲ]]
|-
! Pegon
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jv|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jv|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ Pegon tiếng Java, là chữ [[ح#Tiếng_Java|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jv|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pegon|ي|ه|وَ|و|ڽ|ن|م|ل|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ڟ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|ڎ|د|خ|چ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Aksara Pegon (abjad pegon).jpg|Abjad Pegon]]
=={{langname|kbd}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Хь#Tiếng_Kabardia|Хь]] [[хь#Tiếng_Kabardia|хь]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Kabardia|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Kabardia|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kbd|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kbd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|kbd|obsolete}} Chữ cái Ả Rập tương ứng với '''[[хь#Tiếng_Kabardia|хь]]''' trong tiếng Kabardia, là chữ [[ح#Tiếng_Kabardia|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite book|author=Р.С. Гиляревский, В.С. Гривнин|title=[https://web.archive.org/web/20230118171919/https://www.booksite.ru/fulltext/gilyarev/text.pdf Определитель языков мира по письменностям]|location=М.|year=1964|publisher=Изд-во восточной литературы|page=22}}
*[[c:File:Кабардинские алфавиты.PNG|Bảng chữ cái tiếng Kabardia]]
*[[c:File:Алфавит Бекмурзы Пачева (1881).PNG|Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kabardia năm 1881]]
=={{langname|kab}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Kabyle|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Kabyle|ḥ]]
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Kabyle|ⵃ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kab|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kab|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 5 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kabyle, là chữ [[ح#Tiếng_Kabyle|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kabyle'') [[ا#Tiếng_Kabyle|ا]], [[ب#Tiếng_Kabyle|ب]], [[ت#Tiếng_Kabyle|ت]]\[[ث#Tiếng_Kabyle|ث]], [[ج#Tiếng_Kabyle|ج]], [[ح#Tiếng_Kabyle|ح]], [[خ#Tiếng_Kabyle|خ]], [[د#Tiếng_Kabyle|د]]\[[ذ#Tiếng_Kabyle|ذ]], [[دج#Tiếng_Kabyle|دج]], [[ر#Tiếng_Kabyle|ر]], [[ز#Tiếng_Kabyle|ز]]\[[ژ#Tiếng_Kabyle|ژ]], [[س#Tiếng_Kabyle|س]], [[ش#Tiếng_Kabyle|ش]], [[تش#Tiếng_Kabyle|تش]], [[ص#Tiếng_Kabyle|ص]], [[ض#Tiếng_Kabyle|ض]], [[ط#Tiếng_Kabyle|ط]], [[ع#Tiếng_Kabyle|ع]], [[غ#Tiếng_Kabyle|غ]], [[ف#Tiếng_Kabyle|ف]], [[ق#Tiếng_Kabyle|ق]], [[ک#Tiếng_Kabyle|ک]], [[گ#Tiếng_Kabyle|گ]], [[ل#Tiếng_Kabyle|ل]], [[م#Tiếng_Kabyle|م]], [[ن#Tiếng_Kabyle|ن]], [[هـ#Tiếng_Kabyle|هـ]], [[و#Tiếng_Kabyle|و]], [[وْ#Tiếng_Kabyle|وْ]], [[ي#Tiếng_Kabyle|ي]], [[يْ#Tiếng_Kabyle|يْ]]
=={{langname|gwc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gwc|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gwc|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kalam, là chữ [[ح#Tiếng_Kalam|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kalam'') [[ا#Tiếng_Kalam|ا]], [[ب#Tiếng_Kalam|ب]], [[پ#Tiếng_Kalam|پ]], [[ت#Tiếng_Kalam|ت]], [[ٹ#Tiếng_Kalam|ٹ]], [[ث#Tiếng_Kalam|ث]], [[ج#Tiếng_Kalam|ج]], [[چ#Tiếng_Kalam|چ]], [[ڄ#Tiếng_Kalam|ڄ]], [[څ#Tiếng_Kalam|څ]], [[ح#Tiếng_Kalam|ح]], [[خ#Tiếng_Kalam|خ]], [[د#Tiếng_Kalam|د]], [[ڈ#Tiếng_Kalam|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Kalam|ذ]], [[ر#Tiếng_Kalam|ر]], [[ڑ#Tiếng_Kalam|ڑ]], [[ز#Tiếng_Kalam|ز]], [[ژ#Tiếng_Kalam|ژ]], [[س#Tiếng_Kalam|س]], [[ش#Tiếng_Kalam|ش]], [[ݭ#Tiếng_Kalam|ݭ]], [[ص#Tiếng_Kalam|ص]], [[ض#Tiếng_Kalam|ض]], [[ط#Tiếng_Kalam|ط]], [[ظ#Tiếng_Kalam|ظ]], [[ع#Tiếng_Kalam|ع]], [[غ#Tiếng_Kalam|غ]], [[ف#Tiếng_Kalam|ف]], [[ق#Tiếng_Kalam|ق]], [[ک#Tiếng_Kalam|ک]], [[گ#Tiếng_Kalam|گ]], [[ل#Tiếng_Kalam|ل]], [[ݪ#Tiếng_Kalam|ݪ]], [[م#Tiếng_Kalam|م]], [[ن#Tiếng_Kalam|ن]], [[ں#Tiếng_Kalam|ں]], [[و#Tiếng_Kalam|و]], [[ه#Tiếng_Kalam|ه]], [[ء#Tiếng_Kalam|ء]], [[ى#Tiếng_Kalam|ى]], [[ھ#Tiếng_Kalam|ھ]]
=={{langname|kr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kr|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ajami tiếng Kanuri, là chữ [[ح#Tiếng_Kanuri|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|kr|وُدْ تْمُّوَّ ࢽَࢽْغَرُو إِࢽْغِلَࢽْ ࢽَیِرُو کَسَلَ ࢽغٜدّْکُّو، أَمَّ کَمْ لَا وُوَ کْࢽْدُوُوࢽْ کُوسْࢽَ سُࢽُوࢽْجُ تُلُوُومَ تِکّْࢽِ ࢽغَوُوࢽِࢽْ إِسِ؞ تِدْ رُ'''حُ''' اللَّهیٜیَ کَࢽُّوَلَࢽْ ࢽَیِرُو کَسَلَ ࢽجَدِّ؞|Về phần ta, ta lấy nước mà làm phép báp-têm cho các ngươi ăn-năn; song Đấng đến sau ta có quyền-phép hơn ta, ta không đáng xách giày Ngài. Ấy là Đấng sẽ làm phép báp-têm cho các ngươi bằng Đức Thánh-Linh và bằng lửa. ([[s:Ma-thi-ơ/3#3:11|Ma-thi-ơ 3:11]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kr|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kanuri|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ر|ز|س|ش|ف|ك|ل|ص|ض|ع|غ|م|ن|ھ|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|url=https://www.academia.edu/21905366/Ajamization_of_Knowledge_The_Kanuri_Experience|page=23|work=Ajamization of Knowledge: The Kanuri Experience|author=Abba Tahir|year=2015}}
*{{Chú thích web|kr|author= SIM and Wycliffe Bible Translators|work=[https://media.ipsapps.org/kby/osa/bible/ajami/#/text Linjila ajami , 1.1]|entry=مَتِیُ 3|year=2024}}
=={{langname|krc}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Karachay-Balkar|Х]] [[х#Tiếng_Karachay-Balkar|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Karachay-Balkar|H]] [[h#Tiếng_Karachay-Balkar|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|krc|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|krc|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|krc|obsolete}} Chữ cái thứ 14 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karachay-Balkar 1920–1924, là chữ [[ح#Tiếng_Karachay-Balkar|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karachay-Balkar'') [[ا#Tiếng_Karachay-Balkar|ا]], [[ب#Tiếng_Karachay-Balkar|ب]], [[پ#Tiếng_Karachay-Balkar|پ]], [[ت#Tiếng_Karachay-Balkar|ت]], [[ج#Tiếng_Karachay-Balkar|ج]], [[چ#Tiếng_Karachay-Balkar|چ]], [[ح#Tiếng_Karachay-Balkar|ح]], [[خ#Tiếng_Karachay-Balkar|خ]], [[د#Tiếng_Karachay-Balkar|د]], [[ر#Tiếng_Karachay-Balkar|ر]], [[ز#Tiếng_Karachay-Balkar|ز]], [[ژ#Tiếng_Karachay-Balkar|ژ]], [[س#Tiếng_Karachay-Balkar|س]], [[ش#Tiếng_Karachay-Balkar|ش]], [[غ#Tiếng_Karachay-Balkar|غ]], [[ك#Tiếng_Karachay-Balkar|ك]], [[ڭ#Tiếng_Karachay-Balkar|ڭ]], [[ف#Tiếng_Karachay-Balkar|ف]], [[ق#Tiếng_Karachay-Balkar|ق]], [[ک#Tiếng_Karachay-Balkar|ک]], [[ݣ#Tiếng_Karachay-Balkar|ݣ]], [[گ#Tiếng_Karachay-Balkar|گ]], [[ل#Tiếng_Karachay-Balkar|ل]], [[م#Tiếng_Karachay-Balkar|م]], [[ن#Tiếng_Karachay-Balkar|ن]], [[ه#Tiếng_Karachay-Balkar|ه]], [[و#Tiếng_Karachay-Balkar|و]], [[ۆ#Tiếng_Karachay-Balkar|ۆ]], [[وٓ#Tiếng_Karachay-Balkar|وٓ]], [[ۉ#Tiếng_Karachay-Balkar|ۉ]], [[ي#Tiếng_Karachay-Balkar|ي]], [[ىٕ#Tiếng_Karachay-Balkar|ىٕ]], [[ئ#Tiếng_Karachay-Balkar|ئ]]
=={{langname|kaa}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Karakalpak|Х]] [[х#Tiếng_Karakalpak|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[X#Tiếng_Karakalpak|X]] [[x#Tiếng_Karakalpak|x]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kaa|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kaa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karakalpak, là chữ [[ح#Tiếng_Karakalpak|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kaa|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karakalpak|ي|ﻯ|ۋ|ۇ|ﻭ|ه|ھ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ڴ|ﮒ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻉ|ﺵ|ﺱ|ﺯ|ﺭ|ﺩ|ح|ﭺ|ﺝ|ﺕ|ﭖ|ﺏ|ﺍ}}
=={{langname|xqa}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|xqa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karakhanid, là chữ [[ح#Tiếng_Karakhanid|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Karakhanid'') [[ا#Tiếng_Karakhanid|ا]], [[ﺀ#Tiếng_Karakhanid|ﺀ]], [[ب#Tiếng_Karakhanid|ب]], [[پ#Tiếng_Karakhanid|پ]], [[ت#Tiếng_Karakhanid|ت]], [[ﺙ#Tiếng_Karakhanid|ﺙ]], [[ج#Tiếng_Karakhanid|ج]], [[چ#Tiếng_Karakhanid|چ]], [[ح#Tiếng_Karakhanid|ح]], [[خ#Tiếng_Karakhanid|خ]], [[ﺩ#Tiếng_Karakhanid|ﺩ]], [[ﺫ#Tiếng_Karakhanid|ﺫ]], [[ﺭ#Tiếng_Karakhanid|ﺭ]], [[ﺯ#Tiếng_Karakhanid|ﺯ]], [[ﮊ#Tiếng_Karakhanid|ﮊ]], [[س#Tiếng_Karakhanid|س]], [[ش#Tiếng_Karakhanid|ش]], [[ﺹ#Tiếng_Karakhanid|ﺹ]], [[ض#Tiếng_Karakhanid|ض]], [[ط#Tiếng_Karakhanid|ط]], [[ظ#Tiếng_Karakhanid|ظ]], [[ع#Tiếng_Karakhanid|ع]], [[غ#Tiếng_Karakhanid|غ]], [[ف#Tiếng_Karakhanid|ف]], [[ق#Tiếng_Karakhanid|ق]], [[ﻙ#Tiếng_Karakhanid|ﻙ]], [[گ#Tiếng_Karakhanid|گ]], [[ﯓ#Tiếng_Karakhanid|ﯓ]], [[ل#Tiếng_Karakhanid|ل]], [[م#Tiếng_Karakhanid|م]], [[ن#Tiếng_Karakhanid|ن]], [[و#Tiếng_Karakhanid|و]], [[ه#Tiếng_Karakhanid|ه]], [[ﻻ#Tiếng_Karakhanid|ﻻ]], [[ى#Tiếng_Karakhanid|ى]]
=={{langname|ks}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Kashmir|ह]]
|-
! Sharada
| [[𑆲#Tiếng_Kashmir|𑆲]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*(''tên chữ cái'') {{IPA4|ks|/haj/}}
*(''âm vị'') {{IPA4|ks|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ks|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 13 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kashmir, là chữ [[ح#Tiếng_Kashmir|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ Ả Rập tiếng Kashmir'') [[ء#Tiếng_Kashmir|ء]], [[ؠ#Tiếng_Kashmir|ؠ]], [[ے#Tiếng_Kashmir|ے]], [[ى#Tiếng_Kashmir|ى]], [[ھ#Tiếng_Kashmir|ھ]], [[و#Tiếng_Kashmir|و]], [[ں#Tiếng_Kashmir|ں]], [[ن#Tiếng_Kashmir|ن]], [[م#Tiếng_Kashmir|م]], [[ل#Tiếng_Kashmir|ل]], [[گ#Tiếng_Kashmir|گ]], [[ﮎ#Tiếng_Kashmir|ﮎ]], [[ق#Tiếng_Kashmir|ق]], [[ف#Tiếng_Kashmir|ف]], [[غ#Tiếng_Kashmir|غ]], [[ع#Tiếng_Kashmir|ع]], [[ظ#Tiếng_Kashmir|ظ]], [[ط#Tiếng_Kashmir|ط]], [[ض#Tiếng_Kashmir|ض]], [[ص#Tiếng_Kashmir|ص]], [[ش#Tiếng_Kashmir|ش]], [[س#Tiếng_Kashmir|س]], [[ژ#Tiếng_Kashmir|ژ]], [[ز#Tiếng_Kashmir|ز]], [[ڑ#Tiếng_Kashmir|ڑ]], [[ر#Tiếng_Kashmir|ر]], [[ذ#Tiếng_Kashmir|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Kashmir|ڈ]], [[د#Tiếng_Kashmir|د]], [[خ#Tiếng_Kashmir|خ]], [[ح#Tiếng_Kashmir|ح]], [[چ#Tiếng_Kashmir|چ]], [[ج#Tiếng_Kashmir|ج]], [[ث#Tiếng_Kashmir|ث]], [[ٹ#Tiếng_Kashmir|ٹ]], [[ت#Tiếng_Kashmir|ت]], [[پ#Tiếng_Kashmir|پ]], [[ب#Tiếng_Kashmir|ب]], [[ا#Tiếng_Kashmir|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Zahira Atwal|title=[https://archive.org/details/kasmirienglishdictionaryomkarkauln.rainas.n.roopkrishenbhatuniversityofmysore_202003_790_b Kasmiri-English Dictionary for Second Language Learners]|year=2000|publisher=Central Institute of Indian Languages|location=Manasagangotri, Mysore, India}}
=={{langname|kk}}==
{{wikipedia|kk:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*(''tên chữ cái'') {{IPA4|kk|/xa/}}
*(''âm vị'') {{IPA4|kk|/x/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=x}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kazakh, là chữ [[ح#Tiếng_Kazakh|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|kk|پاتريار'''ح'''|tr=патриар'''х'''|[[tộc trưởng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kk|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kazakh|ا|ب|پ|ت|ج|چ|ح|د|ر|ز|س|ش|ع|ف|ق|ك|گ|ڭ|ل|م|ن|ە|ھ|و|ۇ|ۋ|ۆ|ى|ي}}
=={{langname|klj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Khalaj|H]] [[h#Tiếng_Khalaj|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|klj|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|klj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Khalaj, là chữ [[ح#Tiếng_Khalaj|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Khalaj'') [[ا#Tiếng_Khalaj|ا]], [[ب#Tiếng_Khalaj|ب]], [[پ#Tiếng_Khalaj|پ]], [[ت#Tiếng_Khalaj|ت]], [[ﺙ#Tiếng_Khalaj|ﺙ]], [[ج#Tiếng_Khalaj|ج]], [[چ#Tiếng_Khalaj|چ]], [[ح#Tiếng_Khalaj|ح]], [[خ#Tiếng_Khalaj|خ]], [[د#Tiếng_Khalaj|د]], [[ﺫ#Tiếng_Khalaj|ﺫ]], [[ر#Tiếng_Khalaj|ر]], [[ز#Tiếng_Khalaj|ز]], [[ژ#Tiếng_Khalaj|ژ]], [[س#Tiếng_Khalaj|س]], [[ش#Tiếng_Khalaj|ش]], [[ﺹ#Tiếng_Khalaj|ﺹ]], [[ض#Tiếng_Khalaj|ض]], [[ﻁ#Tiếng_Khalaj|ﻁ]], [[ظ#Tiếng_Khalaj|ظ]], [[ع#Tiếng_Khalaj|ع]], [[غ#Tiếng_Khalaj|غ]], [[ف#Tiếng_Khalaj|ف]], [[ق#Tiếng_Khalaj|ق]], [[ک#Tiếng_Khalaj|ک]], [[گ#Tiếng_Khalaj|گ]], [[ڴ#Tiếng_Khalaj|ڴ]], [[ل#Tiếng_Khalaj|ل]], [[م#Tiếng_Khalaj|م]], [[ن#Tiếng_Khalaj|ن]], [[و#Tiếng_Khalaj|و]], [[ه#Tiếng_Khalaj|ه]], [[ى#Tiếng_Khalaj|ى]], [[ﺀ#Tiếng_Khalaj|ﺀ]]
=={{langname|khw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Khowar|H]] [[h#Tiếng_Khowar|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|khw|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|khw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Khowar, là chữ [[ح#Tiếng_Khowar|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|khw|جر'''ح'''|tr=jara'''ĥ'''|[[lý lẽ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Khowar'') [[ا#Tiếng_Khowar|ا]], [[ب#Tiếng_Khowar|ب]], [[پ#Tiếng_Khowar|پ]], [[ت#Tiếng_Khowar|ت]], [[ٹ#Tiếng_Khowar|ٹ]], [[ث#Tiếng_Khowar|ث]], [[ج#Tiếng_Khowar|ج]], [[چ#Tiếng_Khowar|چ]], [[ح#Tiếng_Khowar|ح]], [[خ#Tiếng_Khowar|خ]], [[ݯ#Tiếng_Khowar|ݯ]], [[ݮ#Tiếng_Khowar|ݮ]], [[څ#Tiếng_Khowar|څ]], [[ځ#Tiếng_Khowar|ځ]], [[د#Tiếng_Khowar|د]], [[ڈ#Tiếng_Khowar|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Khowar|ذ]], [[ر#Tiếng_Khowar|ر]], [[ڑ#Tiếng_Khowar|ڑ]], [[ز#Tiếng_Khowar|ز]], [[ژ#Tiếng_Khowar|ژ]], [[ݱ#Tiếng_Khowar|ݱ]], [[س#Tiếng_Khowar|س]], [[ش#Tiếng_Khowar|ش]], [[ݰ#Tiếng_Khowar|ݰ]], [[ص#Tiếng_Khowar|ص]], [[ض#Tiếng_Khowar|ض]], [[ط#Tiếng_Khowar|ط]], [[ظ#Tiếng_Khowar|ظ]], [[ع#Tiếng_Khowar|ع]], [[غ#Tiếng_Khowar|غ]], [[ف#Tiếng_Khowar|ف]], [[ق#Tiếng_Khowar|ق]], [[ک#Tiếng_Khowar|ک]], [[گ#Tiếng_Khowar|گ]], [[ل#Tiếng_Khowar|ل]], [[ڵ#Tiếng_Khowar|ڵ]], [[م#Tiếng_Khowar|م]], [[ن#Tiếng_Khowar|ن]], [[ں#Tiếng_Khowar|ں]], [[و#Tiếng_Khowar|و]], [[ہ#Tiếng_Khowar|ہ]], [[ھ#Tiếng_Khowar|ھ]], [[ء#Tiếng_Khowar|ء]], [[ى#Tiếng_Khowar|ى]], [[ے#Tiếng_Khowar|ے]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Rehmat Aziz Chitrali|work=Khowar - Urdu- English Dictionary|year=2023|publisher=SIL International|entry=جرح|entryurl=https://www.webonary.org/rachitrali/en/g084b7033-9da3-43ba-9d63-5b83188f69b7/}}
=={{langname|mvy}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mvy|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mvy|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kohistan, là chữ [[ح#Tiếng_Kohistan|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kohistan'') [[ا#Tiếng_Kohistan|ا]], [[ب#Tiếng_Kohistan|ب]], [[پ#Tiếng_Kohistan|پ]], [[ت#Tiếng_Kohistan|ت]], [[ٹ#Tiếng_Kohistan|ٹ]], [[ث#Tiếng_Kohistan|ث]], [[ج#Tiếng_Kohistan|ج]], [[چ#Tiếng_Kohistan|چ]], [[حً#Tiếng_Kohistan|حً]], [[څ#Tiếng_Kohistan|څ]], [[ح#Tiếng_Kohistan|ح]], [[خ#Tiếng_Kohistan|خ]], [[د#Tiếng_Kohistan|د]], [[ڈ#Tiếng_Kohistan|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Kohistan|ذ]], [[ر#Tiếng_Kohistan|ر]], [[ڑ#Tiếng_Kohistan|ڑ]], [[ز#Tiếng_Kohistan|ز]], [[رً#Tiếng_Kohistan|رً]], [[ژ#Tiếng_Kohistan|ژ]], [[س#Tiếng_Kohistan|س]], [[ش#Tiếng_Kohistan|ش]], [[سً#Tiếng_Kohistan|سً]], [[ص#Tiếng_Kohistan|ص]], [[ض#Tiếng_Kohistan|ض]], [[ط#Tiếng_Kohistan|ط]], [[ظ#Tiếng_Kohistan|ظ]], [[ع#Tiếng_Kohistan|ع]], [[غ#Tiếng_Kohistan|غ]], [[ف#Tiếng_Kohistan|ف]], [[ق#Tiếng_Kohistan|ق]], [[ک#Tiếng_Kohistan|ک]], [[گ#Tiếng_Kohistan|گ]], [[ل#Tiếng_Kohistan|ل]], [[م#Tiếng_Kohistan|م]], [[ن#Tiếng_Kohistan|ن]], [[ڻ#Tiếng_Kohistan|ڻ]], [[ں#Tiếng_Kohistan|ں]], [[و#Tiếng_Kohistan|و]], [[وْ#Tiếng_Kohistan|وْ]], [[ہ#Tiếng_Kohistan|ہ]], [[ی#Tiếng_Kohistan|ی]], [[یْ#Tiếng_Kohistan|یْ]], [[ے#Tiếng_Kohistan|ے]], [[ء#Tiếng_Kohistan|ء]]
=={{langname|kvx}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvx|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvx|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Koli Parkar, là chữ [[ح#Tiếng_Koli_Parkar|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Koli Parkar'') [[ا#Tiếng_Koli_Parkar|ا]], [[ب#Tiếng_Koli_Parkar|ب]], [[ٻ#Tiếng_Koli_Parkar|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Koli_Parkar|ڀ]], [[ت#Tiếng_Koli_Parkar|ت]], [[ٿ#Tiếng_Koli_Parkar|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Koli_Parkar|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Koli_Parkar|ٺ]], [[ث#Tiếng_Koli_Parkar|ث]], [[پ#Tiếng_Koli_Parkar|پ]], [[ج#Tiếng_Koli_Parkar|ج]], [[ڄ#Tiếng_Koli_Parkar|ڄ]], [[جھ#Tiếng_Koli_Parkar|جھ]], [[ڃ#Tiếng_Koli_Parkar|ڃ]], [[چ#Tiếng_Koli_Parkar|چ]], [[ڇ#Tiếng_Koli_Parkar|ڇ]], [[ح#Tiếng_Koli_Parkar|ح]], [[خ#Tiếng_Koli_Parkar|خ]], [[د#Tiếng_Koli_Parkar|د]], [[ڌ#Tiếng_Koli_Parkar|ڌ]], [[ۮ#Tiếng_Koli_Parkar|ۮ]], [[ڏ#Tiếng_Koli_Parkar|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Koli_Parkar|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Koli_Parkar|ڍ]], [[ر#Tiếng_Koli_Parkar|ر]], [[ڙ#Tiếng_Koli_Parkar|ڙ]], [[ۯ#Tiếng_Koli_Parkar|ۯ]], [[ز#Tiếng_Koli_Parkar|ز]], [[زھ#Tiếng_Koli_Parkar|زھ]], [[س#Tiếng_Koli_Parkar|س]], [[ش#Tiếng_Koli_Parkar|ش]], [[ص#Tiếng_Koli_Parkar|ص]], [[ض#Tiếng_Koli_Parkar|ض]], [[ط#Tiếng_Koli_Parkar|ط]], [[ظ#Tiếng_Koli_Parkar|ظ]], [[ع#Tiếng_Koli_Parkar|ع]], [[غ#Tiếng_Koli_Parkar|غ]], [[ف#Tiếng_Koli_Parkar|ف]], [[ڦ#Tiếng_Koli_Parkar|ڦ]], [[ق#Tiếng_Koli_Parkar|ق]], [[ڪ#Tiếng_Koli_Parkar|ڪ]], [[ک#Tiếng_Koli_Parkar|ک]], [[گ#Tiếng_Koli_Parkar|گ]], [[ڳ#Tiếng_Koli_Parkar|ڳ]], [[گھ#Tiếng_Koli_Parkar|گھ]], [[ڱ#Tiếng_Koli_Parkar|ڱ]], [[ل#Tiếng_Koli_Parkar|ل]], [[م#Tiếng_Koli_Parkar|م]], [[ن#Tiếng_Koli_Parkar|ن]], [[ڻ#Tiếng_Koli_Parkar|ڻ]], [[و#Tiếng_Koli_Parkar|و]], [[ھ#Tiếng_Koli_Parkar|ھ]], [[ۿ#Tiếng_Koli_Parkar|ۿ]], [[ء#Tiếng_Koli_Parkar|ء]], [[۽#Tiếng_Koli_Parkar|۽]], [[ئہ#Tiếng_Koli_Parkar|ئہ]], [[ي#Tiếng_Koli_Parkar|ي]]
=={{langname|kok}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Konkan|ह]]
|-
! Kannada
| [[ಹ#Tiếng_Konkan|ಹ]]
|-
! Malayalam
| [[ഹ#Tiếng_Konkan|ഹ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح''' [[ہ]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Konkan|H]] [[h#Tiếng_Konkan|h]]
|-
! Brahmi
| [[𑀳#Tiếng_Konkan|𑀳]]
|-
! Modi
| [[𑘮#Tiếng_Konkan|𑘮]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kok|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kok|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 15 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Konkan, là chữ [[ح#Tiếng_Konkan|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Konkan'') [[ا#Tiếng_Konkan|ا]], [[آ#Tiếng_Konkan|آ]], [[ب#Tiếng_Konkan|ب]], [[بھ#Tiếng_Konkan|بھ]], [[پ#Tiếng_Konkan|پ]], [[پھ#Tiếng_Konkan|پھ]], [[ط#Tiếng_Konkan|ط]]/[[ت#Tiếng_Konkan|ت]], [[تھ#Tiếng_Konkan|تھ]], [[ٹ#Tiếng_Konkan|ٹ]], [[ٹھ#Tiếng_Konkan|ٹھ]], [[ج#Tiếng_Konkan|ج]], [[جھ#Tiếng_Konkan|جھ]], [[چ#Tiếng_Konkan|چ]], [[چھ#Tiếng_Konkan|چھ]], [[ہ#Tiếng_Konkan|ہ]]/[[ح#Tiếng_Konkan|ح]], [[د#Tiếng_Konkan|د]], [[دھ#Tiếng_Konkan|دھ]], [[ڈ#Tiếng_Konkan|ڈ]], [[ڈھ#Tiếng_Konkan|ڈھ]], [[ر#Tiếng_Konkan|ر]], [[ص#Tiếng_Konkan|ص]]/[[س#Tiếng_Konkan|س]], [[ش#Tiếng_Konkan|ش]], [[ف#Tiếng_Konkan|ف]], [[ڤ#Tiếng_Konkan|ڤ]], [[ک#Tiếng_Konkan|ک]], [[كھ#Tiếng_Konkan|كھ]], [[گ#Tiếng_Konkan|گ]], [[گھ#Tiếng_Konkan|گھ]], [[ل#Tiếng_Konkan|ل]], [[م#Tiếng_Konkan|م]], [[ن#Tiếng_Konkan|ن]], [[ڭ#Tiếng_Konkan|ڭ]], [[ڼ#Tiếng_Konkan|ڼ]], [[ڃ#Tiếng_Konkan|ڃ]], [[و#Tiếng_Konkan|و]], [[ي#Tiếng_Konkan|ي]]
=={{langname|kum}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Гь#Tiếng_Kumyk|Гь]] [[гь#Tiếng_Kumyk|гь]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kum|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kum|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|kum|obsolete}} Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kumyk, là chữ [[ح#Tiếng_Kumyk|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kum|sc=Arab|qual=Bảng chữ Ả Rập tiếng Kumyk trước năm 1929|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|تس|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڭ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ه|و|ۊ|ۏ|ۉ|ۋ|ی|ء}}
=={{langname|zum}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zum|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zum|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kumzar, là chữ [[ح#Tiếng_Kumzar|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=zum|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kumzar|ﻻ|ﻯ|ﻭ|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ۺ|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|shd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shd|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái Shina ''hah'' ghi tiếng Kundal Shahi, là chữ [[ح#Tiếng_Kundal_Shahi|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Shina'') [[ا#Tiếng_Kundal_Shahi|ا]], [[ب#Tiếng_Kundal_Shahi|ب]], [[پ#Tiếng_Kundal_Shahi|پ]], [[ت#Tiếng_Kundal_Shahi|ت]], [[ٹ#Tiếng_Kundal_Shahi|ٹ]], [[ث#Tiếng_Kundal_Shahi|ث]], [[ج#Tiếng_Kundal_Shahi|ج]], [[چ#Tiếng_Kundal_Shahi|چ]], [[ح#Tiếng_Kundal_Shahi|ح]], [[خ#Tiếng_Kundal_Shahi|خ]], [[څ#Tiếng_Kundal_Shahi|څ]], [[ځ#Tiếng_Kundal_Shahi|ځ]], [[ڇ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڇ]], [[د#Tiếng_Kundal_Shahi|د]], [[ڈ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Kundal_Shahi|ذ]], [[ر#Tiếng_Kundal_Shahi|ر]], [[ڑ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڑ]], [[ز#Tiếng_Kundal_Shahi|ز]], [[ژ#Tiếng_Kundal_Shahi|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڙ]], [[س#Tiếng_Kundal_Shahi|س]], [[ش#Tiếng_Kundal_Shahi|ش]], [[ݜ#Tiếng_Kundal_Shahi|ݜ]], [[ص#Tiếng_Kundal_Shahi|ص]], [[ض#Tiếng_Kundal_Shahi|ض]], [[ط#Tiếng_Kundal_Shahi|ط]], [[ظ#Tiếng_Kundal_Shahi|ظ]], [[ع#Tiếng_Kundal_Shahi|ع]], [[غ#Tiếng_Kundal_Shahi|غ]], [[ڠ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڠ]], [[ف#Tiếng_Kundal_Shahi|ف]], [[ق#Tiếng_Kundal_Shahi|ق]], [[ک#Tiếng_Kundal_Shahi|ک]], [[گ#Tiếng_Kundal_Shahi|گ]], [[ل#Tiếng_Kundal_Shahi|ل]], [[م#Tiếng_Kundal_Shahi|م]], [[ن#Tiếng_Kundal_Shahi|ن]], [[ݨ#Tiếng_Kundal_Shahi|ݨ]], [[ں#Tiếng_Kundal_Shahi|ں]], [[و#Tiếng_Kundal_Shahi|و]], [[ه#Tiếng_Kundal_Shahi|ه]], [[ھ#Tiếng_Kundal_Shahi|ھ]], [[ء#Tiếng_Kundal_Shahi|ء]], [[ی#Tiếng_Kundal_Shahi|ی]], [[ے#Tiếng_Kundal_Shahi|ے]]
{{-kur-}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Һ'#Tiếng_Kurd|Һ']] [[һ'#Tiếng_Kurd|һ']]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[Ḧ#Tiếng_Kurd|Ḧ]] [[ḧ#Tiếng_Kurd|ḧ]]
|-
! Armenia
| [[Հ’#Tiếng_Kurd|Հ’]] [[հ’#Tiếng_Kurd|հ’]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sdh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mul|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Sorani tiếng Kurd, là chữ [[ح#Tiếng_Kurd|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Sorani'') [[ا#Tiếng_Kurd|ا]], [[ب#Tiếng_Kurd|ب]], [[پ#Tiếng_Kurd|پ]], [[ت#Tiếng_Kurd|ت]], [[ج#Tiếng_Kurd|ج]], [[چ#Tiếng_Kurd|چ]], [[ح#Tiếng_Kurd|ح]], [[خ#Tiếng_Kurd|خ]], [[د#Tiếng_Kurd|د]], [[ر#Tiếng_Kurd|ر]], [[ڕ#Tiếng_Kurd|ڕ]], [[ز#Tiếng_Kurd|ز]], [[ژ#Tiếng_Kurd|ژ]], [[س#Tiếng_Kurd|س]], [[ش#Tiếng_Kurd|ش]], [[ع#Tiếng_Kurd|ع]], [[غ#Tiếng_Kurd|غ]], [[ف#Tiếng_Kurd|ف]], [[ڤ#Tiếng_Kurd|ڤ]], [[ق#Tiếng_Kurd|ق]], [[ک#Tiếng_Kurd|ک]], [[گ#Tiếng_Kurd|گ]], [[ل#Tiếng_Kurd|ل]], [[ڵ#Tiếng_Kurd|ڵ]], [[م#Tiếng_Kurd|م]], [[ن#Tiếng_Kurd|ن]], [[ھ#Tiếng_Kurd|ھ]], [[ە#Tiếng_Kurd|ە]], [[و#Tiếng_Kurd|و]], [[وو#Tiếng_Kurd|وو]], [[ۆ#Tiếng_Kurd|ۆ]], [[ی#Tiếng_Kurd|ی]], [[ێ#Tiếng_Kurd|ێ]], [[ﺋ#Tiếng_Kurd|ﺋ]]
=={{langname|kmr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Һ'#Tiếng_Kurmanji|Һ']] [[һ'#Tiếng_Kurmanji|һ']]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[Ḧ#Tiếng_Kurmanji|Ḧ]] [[ḧ#Tiếng_Kurmanji|ḧ]]
|-
! Armenia
| [[Հ’#Tiếng_Kurmanji|Հ’]] [[հ’#Tiếng_Kurmanji|հ’]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{kmr-IPA|ḧ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kmr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Sorani tiếng Kurmanji, là chữ [[ح#Tiếng_Kurmanji|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|kmr|خَنیَگه حاله اَونه گو له رِ'''ح''' دا فقیر و ژارِن، چون گو پادشاهیا اَسمانی یا وانَ.|Phước cho những kẻ có lòng khó-khăn, vì nước thiên-đàng là của những kẻ ấy! ([[s:Ma-thi-ơ/5#5:3|Ma-thi-ơ 5:3]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Sorani'') [[ا#Tiếng_Kurmanji|ا]], [[ب#Tiếng_Kurmanji|ب]], [[پ#Tiếng_Kurmanji|پ]], [[ت#Tiếng_Kurmanji|ت]], [[ج#Tiếng_Kurmanji|ج]], [[چ#Tiếng_Kurmanji|چ]], [[ح#Tiếng_Kurmanji|ح]], [[خ#Tiếng_Kurmanji|خ]], [[د#Tiếng_Kurmanji|د]], [[ر#Tiếng_Kurmanji|ر]], [[ڕ#Tiếng_Kurmanji|ڕ]], [[ز#Tiếng_Kurmanji|ز]], [[ژ#Tiếng_Kurmanji|ژ]], [[س#Tiếng_Kurmanji|س]], [[ش#Tiếng_Kurmanji|ش]], [[ع#Tiếng_Kurmanji|ع]], [[غ#Tiếng_Kurmanji|غ]], [[ف#Tiếng_Kurmanji|ف]], [[ڤ#Tiếng_Kurmanji|ڤ]], [[ق#Tiếng_Kurmanji|ق]], [[ک#Tiếng_Kurmanji|ک]], [[گ#Tiếng_Kurmanji|گ]], [[ل#Tiếng_Kurmanji|ل]], [[ڵ#Tiếng_Kurmanji|ڵ]], [[م#Tiếng_Kurmanji|م]], [[ن#Tiếng_Kurmanji|ن]], [[ھ#Tiếng_Kurmanji|ھ]], [[ە#Tiếng_Kurmanji|ە]], [[و#Tiếng_Kurmanji|و]], [[وو#Tiếng_Kurmanji|وو]], [[ ۆ#Tiếng_Kurmanji|ۆ]], [[ی#Tiếng_Kurmanji|ی]], [[ێ#Tiếng_Kurmanji|ێ]], [[ﺋ#Tiếng_Kurmanji|ﺋ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kmr|author=Korpu Company|work=کتاب مقدس به زبان کردی شیکاکی|year=2024|entry=مَتّی 5|entryurl=https://www.bible.com/bible/4103/MAT.5.SKB}}
=={{langname|kfr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kfr|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kfr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kutch, là chữ [[ح#Tiếng_Kutch|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kutch'') [[ا#Tiếng_Kutch|ا]], [[ب#Tiếng_Kutch|ب]], [[ٻ#Tiếng_Kutch|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Kutch|ڀ]], [[ت#Tiếng_Kutch|ت]], [[ٿ#Tiếng_Kutch|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Kutch|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Kutch|ٺ]], [[ث#Tiếng_Kutch|ث]], [[پ#Tiếng_Kutch|پ]], [[ج#Tiếng_Kutch|ج]], [[جھ#Tiếng_Kutch|جھ]], [[ڄ#Tiếng_Kutch|ڄ]], [[ڃ#Tiếng_Kutch|ڃ]], [[چ#Tiếng_Kutch|چ]], [[ڇ#Tiếng_Kutch|ڇ]], [[ح#Tiếng_Kutch|ح]], [[خ#Tiếng_Kutch|خ]], [[د#Tiếng_Kutch|د]], [[ڌ#Tiếng_Kutch|ڌ]], [[ڏ#Tiếng_Kutch|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Kutch|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Kutch|ڍ]], [[ذ#Tiếng_Kutch|ذ]], [[ر#Tiếng_Kutch|ر]], [[ڙ#Tiếng_Kutch|ڙ]], [[ز#Tiếng_Kutch|ز]], [[س#Tiếng_Kutch|س]], [[ش#Tiếng_Kutch|ش]], [[ص#Tiếng_Kutch|ص]], [[ض#Tiếng_Kutch|ض]], [[ط#Tiếng_Kutch|ط]], [[ظ#Tiếng_Kutch|ظ]], [[ع#Tiếng_Kutch|ع]], [[غ#Tiếng_Kutch|غ]], [[ف#Tiếng_Kutch|ف]], [[ڦ#Tiếng_Kutch|ڦ]], [[ق#Tiếng_Kutch|ق]], [[ڪ#Tiếng_Kutch|ڪ]], [[ک#Tiếng_Kutch|ک]], [[گ#Tiếng_Kutch|گ]], [[گھ#Tiếng_Kutch|گھ]], [[ڳ#Tiếng_Kutch|ڳ]], [[ڱ#Tiếng_Kutch|ڱ]], [[ل#Tiếng_Kutch|ل]], [[م#Tiếng_Kutch|م]], [[ن#Tiếng_Kutch|ن]], [[ڻ#Tiếng_Kutch|ڻ]], [[و#Tiếng_Kutch|و]], [[ه#Tiếng_Kutch|ه]], [[ھ#Tiếng_Kutch|ھ]], [[ي#Tiếng_Kutch|ي]]
=={{langname|ky}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Kyrgyz|Х]] [[х#Tiếng_Kyrgyz|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Kyrgyz|H]] [[h#Tiếng_Kyrgyz|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ky|/χ/|/k/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ky|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kyrgyz, là chữ [[ح#Tiếng_Kyrgyz|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ky|ورە'''ح'''|tr=[[орех#Tiếng_Kyrgyz|оре'''х''']]|[[hạt]] [[óc chó]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ky|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kyrgyz|ا|ب|پ|ﻥ|ﺕ|ﺝ|ﭺ|ح|ﻑ|ﻕ|ﻉ|ك|گ|ڭ|ﻝ|ﻡ|و|ۅ|ۉ|ﯗ|ﯞ|ﺱ|ش|ﺩ|ﺭ|ﺯ|ﻩ|ﻯ|ﺀ|ﺋ|ﻲ|ﻯ|ء|ۋ|ﻻ}}
=={{langname|lbj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lbj|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lbj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/h/}}''' trong tiếng Ladakh, là chữ [[ح#Tiếng_Ladakh|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|lbj|ِین نانگ کالتیس نگے خُدے رُو'''ح''' گیُودتے ردودگون پھینّگادنا تینے کھیوجیکا نامکھے گیالثید لیب تشارتے این۔|Mà nếu ta cậy Thánh-Linh của Đức Chúa Trời để trừ quỉ, thì nước Đức Chúa Trời đã đến tận các ngươi. ([[s:Ma-thi-ơ/12#12:28|Ma-thi-ơ 12:28]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lbj|author=Beyond Translation|work=New Testament in Ladakhi Langage|year=2025|entry=مادتھا 12|entryurl=https://www.bible.com/bible/3609/MAT.12.LBJNT}}
=={{langname|lah}}==
{{wikipedia|pnb:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lah|/ɦ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lah|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Shahmukhi tiếng Lahnda, là chữ [[ح#Tiếng_Lahnda|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lah|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Shahmukhi|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|ہ|و|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Andrew John Jukes|title=Dictionary of the Jatki or Western Panjábi Language|year=1900|pageurl=https://archive.org/details/204912920SaraikiDictionary/page/142|page=142|location=Lahore|publisher=Religious Book and Tract Society}}
=={{langname|lbe}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lbe|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lbe|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|lbe|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Lak, là chữ [[ح#Tiếng_Lak|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lbe|sc=Arab|qual=Bảng chữ Ả Rập tiếng Lak trước năm 1928|ي|و|ه|ن|م|ل|گ|ݤ|ګ|ک|ق|ڢ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ڝ|ص|ش|س|ژ|ڗ|ز|ر|ذ|د|څ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|lki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lki|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
'''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح''' (ḥ)
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Laki, là chữ [[ح#Tiếng_Laki|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|lki|زِلَتون اژ کسَلی گه جسمَ مَکُشِن مِنتائای نِمَتونِن رو'''ح''' بِکُشِن، نَچو؛ زِلَتون اژ او بِچو گه مَتونی هم رو'''ح''' ئو هم جسم هُمَه اِنوم جیَنِم هِلاک کِ.|tr=zehِlehَetoon aajh kosَli geh jesmَ amَkehُeshِne amِntaai neِamَetoonِne ro'''h''' beِkehُeshِne, neَcho; zehِlehَetoon aajh oo beِcho geh amَtoni ham ro'''h''' o ham jesm hُamَh aِnoom jiَneِam hِlaak kehِ.|Đừng sợ kẻ giết thân-thể mà không giết được linh-hồn; nhưng thà sợ Đấng làm cho mất được linh-hồn và thân-thể trong địa-ngục. ([[s:Ma-thi-ơ/10#10:28|Ma-thi-ơ 10:28]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Laki'') [[ئـ#Tiếng_Laki|ئـ]], [[ا#Tiếng_Laki|ا]], [[ب#Tiếng_Laki|ب]], [[پ#Tiếng_Laki|پ]], [[ت#Tiếng_Laki|ت]], [[ج#Tiếng_Laki|ج]], [[چ#Tiếng_Laki|چ]], [[ح#Tiếng_Laki|ح]], [[خ#Tiếng_Laki|خ]], [[د#Tiếng_Laki|د]], [[ر#Tiếng_Laki|ر]], [[ڕ#Tiếng_Laki|ڕ]], [[ز#Tiếng_Laki|ز]], [[ژ#Tiếng_Laki|ژ]], [[س#Tiếng_Laki|س]], [[ش#Tiếng_Laki|ش]], [[ع#Tiếng_Laki|ع]], [[غ#Tiếng_Laki|غ]], [[ف#Tiếng_Laki|ف]], [[ڤ#Tiếng_Laki|ڤ]], [[ق#Tiếng_Laki|ق]], [[ک#Tiếng_Laki|ک]], [[گ#Tiếng_Laki|گ]], [[ل#Tiếng_Laki|ل]], [[ڵ#Tiếng_Laki|ڵ]], [[م#Tiếng_Laki|م]], [[ن#Tiếng_Laki|ن]], [[ھ#Tiếng_Laki|ھ]], [[ە#Tiếng_Laki|ە]], [[و#Tiếng_Laki|و]], [[ۆ#Tiếng_Laki|ۆ]], [[ۊ#Tiếng_Laki|ۊ]], [[ی#Tiếng_Laki|ی]], [[ێ#Tiếng_Laki|ێ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lki|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4104/MAT.10.LBT|entry=مَتّی 10|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان لکی - گویش مرکزی}}
=={{langname|lrl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lrl|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lrl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Lar, là chữ [[ح#Tiếng_Lar|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|lrl|اَسِی که روحی که خدا شُ اَما دَ، رو'''ح''' تِرس نی، بلکه رو'''ح''' کُوّت و محبت و خودداریه.|Vì Đức Chúa Trời chẳng ban cho chúng ta tâm-thần nhút-nhát, bèn là tâm-thần mạnh-mẽ, có tình thương-yêu và giè-giữ. ([[s:II Ti-mô-thê/1#1:7|II Ti-mô-thê 1:7]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lrl|sc=Arab|qual=Chữ Ba Tư tiếng Lar|آ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ه|و|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lrl|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4199/2TI.1.LAB|entry=نامَه اوّل تیموتائوس 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان اچمی لارستان}}
=={{langname|lez}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Гь#Tiếng_Lezgi|Гь]] [[гь#Tiếng_Lezgi|гь]]
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lez|[h~ʡ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lez|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|lez|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Lezgi, là chữ [[ح#Tiếng_Lezgi|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lez|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Lezgi trước năm 1928|آ|ي|ۊ|و|ه|ن|م|ل|گ|ݤ|ک|ق|ڢ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ڗ|ز|ر|ذ|د|څ|خ|ح|چ|ڃ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=[https://gaf.lezgichal.ru/ Онлайн переводчик и словарь лезгинского языка]|year=2007|author=Лезги чlални литература}}
=={{langname|lrc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lrc|[ħ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|lrc|Ký hiệu|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập biểu thị phụ âm '''/ħ/''' tiếng Lur Bắc, là chữ [[ح#Tiếng_Lur_Bắc|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|lrc|فیضِ خداوند عیسی مسیح وا رو'''حِ''' شِما با.|Nguyền xin ân-điển của Đức Chúa Jêsus-Christ ở với tâm-thần anh em! ([[s:Phi-lê-môn#25|Phi-lê-môn 1:25]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lrc|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Lur Bắc|ي|و|ھ|ن|م|لٛ|ل|گٛ|گ|ک|ڤ|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lrc|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4198/PHM.1.NLB|entry=نُومَه وِ فِلیمُون 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان لری شمالی - گویش خرمآبادی}}
=={{langname|luz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|luz|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|luz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập biểu thị phụ âm '''/ħ/''' tiếng Lur Nam, là chữ [[ح#Tiếng_Lur_Nam|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|luz|ای عَزیزَل، وَ ایشا که مِنِه ای دنیا مسافر وِ غریبیت، تمنا ایکِنُم وَ هَوَسَلِ جسم که وَ ضدِ رو'''حِ''' ایشا مِنِه سِتیزِن، دیری کِنیت.|Hỡi kẻ rất yêu-dấu, anh em như người ở trọ, kẻ đi đường, tôi khuyên phải kiêng những đều xác-thịt ưa-thích, là đều chống-trả với linh-hồn. ([[s:I Phi-e-rơ/2#2:11|I Phi-e-rơ 2:11]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=luz|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Lur Nam|ى|و|ن|م|ل|گ|ک|ڤ|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|luz|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4200/1PE.2.SLB|entry=نامۀ اَوَلِ پِطرُس 2|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان لری جنوبی}}
=={{langname|ms}}==
{{wikipedia|ms:ح}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ms|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ms|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Mã Lai, là chữ [[ح#Tiếng_Mã_Lai|ح]] ở dạng đứng riêng.
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ms|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|native name=حروف|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ۏ|ه|ء|ي|ى|ڽ}}
=={{langname|kxd}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kxd|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kxd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Mã Lai Brunei, là chữ [[ح#Tiếng_Mã_Lai_Brunei|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kxd|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|native name=حروف|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ۏ|ه|ء|ي|ى|ڽ}}
=={{langname|mde}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mde|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mde|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mabang, là chữ [[ح#Tiếng_Mabang|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mde|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mabang|ئ|ي|ؤ|و|ه|ݧ|ن|ݦ|م|ل|ك|ق|ف|ڠ|ݝ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ڗ|ز|ڔ|ر|ذ|ڊ|د|خ|ح|چ|ڃ|ج|ث|ت|پ|ب|أإ}}
=={{langname|mad}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mad|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ Pegon tiếng Madura, là chữ [[ح#Tiếng_Madura|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mad|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pegon|ي|ه|وَ|و|ڽ|ن|م|ل|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ڟ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|ڎ|د|خ|چ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mdh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mdh|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mdh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Maguindanao, là chữ [[ح#Tiếng_Maguindanao|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mdh|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ه|ء|ي|ى}}
=={{langname|mg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mg|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|mg|obsolete}} Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Sorabe, là chữ [[ح#Tiếng_Malagasy|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mg|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Sorabe|ي|و|ه|ن|م|ل|ك|ق|ڡ|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ڊ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mnk}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح''' ه
|-
! Latinh
| [[h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnk|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mnk|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mandinka, là chữ [[ح#Tiếng_Mandinka|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mnk|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mandinka|لا|ي|و|ه|ن|م|ل|ك|ڢ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ر|د|ح|ه|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mrw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Maranao|H]] [[h#Tiếng_Maranao|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mrw|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mrw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|mrw|obsolete}} Chữ cái thứ 16 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Maranao, là chữ [[ح#Tiếng_Maranao|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mrw|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Maranao|ا|ب|ت|د|ر|س|غ|ڠ|ف|ک|ل|م|ن|و|ي|ح|ه|ء|ٸ}}
=={{langname|mwr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Marwar|ह]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mwr|[ʃ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mwr|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Marwar, là chữ [[ح#Tiếng_Marwar|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Marwar'') [[ا#Tiếng_Marwar|ا]], [[ب#Tiếng_Marwar|ب]], [[ﺑﻬ#Tiếng_Marwar|ﺑﻬ]], [[ٻ#Tiếng_Marwar|ٻ]], [[ٻه#Tiếng_Marwar|ٻه]], [[پ#Tiếng_Marwar|پ]], [[ﭘﻬ#Tiếng_Marwar|ﭘﻬ]], [[ت#Tiếng_Marwar|ت]], [[ﺗﻬ#Tiếng_Marwar|ﺗﻬ]], [[ٹ#Tiếng_Marwar|ٹ]], [[ٹه#Tiếng_Marwar|ٹه]], [[ث#Tiếng_Marwar|ث]], [[ج#Tiếng_Marwar|ج]], [[ﺟﻬ#Tiếng_Marwar|ﺟﻬ]], [[چ#Tiếng_Marwar|چ]], [[ﭼﻬ#Tiếng_Marwar|ﭼﻬ]], [[ح#Tiếng_Marwar|ح]], [[خ#Tiếng_Marwar|خ]], [[ذ#Tiếng_Marwar|ذ]], [[ڏ#Tiếng_Marwar|ڏ]], [[ڏه#Tiếng_Marwar|ڏه]], [[ر#Tiếng_Marwar|ر]], [[ڑ#Tiếng_Marwar|ڑ]], [[ڑه#Tiếng_Marwar|ڑه]], [[ز#Tiếng_Marwar|ز]], [[زه#Tiếng_Marwar|زه]], [[س#Tiếng_Marwar|س]], [[د#Tiếng_Marwar|د]], [[ده#Tiếng_Marwar|ده]], [[ڈ#Tiếng_Marwar|ڈ]], [[ڈه#Tiếng_Marwar|ڈه]], [[ﺳﻬ#Tiếng_Marwar|ﺳﻬ]], [[ش#Tiếng_Marwar|ش]], [[ﺷﻬ#Tiếng_Marwar|ﺷﻬ]], [[سٛ#Tiếng_Marwar|سٛ]], [[سٛه#Tiếng_Marwar|سٛه]], [[ص#Tiếng_Marwar|ص]], [[ض#Tiếng_Marwar|ض]], [[ط#Tiếng_Marwar|ط]], [[ظ#Tiếng_Marwar|ظ]], [[ع#Tiếng_Marwar|ع]], [[غ#Tiếng_Marwar|غ]], [[ف#Tiếng_Marwar|ف]], [[ک#Tiếng_Marwar|ک]], [[ﮐﻬ#Tiếng_Marwar|ﮐﻬ]], [[گ#Tiếng_Marwar|گ]], [[ﮔﻬ#Tiếng_Marwar|ﮔﻬ]], [[ل#Tiếng_Marwar|ل]], [[ﻟﻬ#Tiếng_Marwar|ﻟﻬ]], [[ݪ#Tiếng_Marwar|ݪ]], [[ݪه#Tiếng_Marwar|ݪه]], [[م#Tiếng_Marwar|م]], [[ﻣﻬ#Tiếng_Marwar|ﻣﻬ]], [[ن#Tiếng_Marwar|ن]], [[ﻧﻬ#Tiếng_Marwar|ﻧﻬ]], [[ں#Tiếng_Marwar|ں]], [[ݨ#Tiếng_Marwar|ݨ]], [[ݨﻬ#Tiếng_Marwar|ݨﻬ]], [[و#Tiếng_Marwar|و]], [[ه#Tiếng_Marwar|ه]], [[ی#Tiếng_Marwar|ی]], [[ے#Tiếng_Marwar|ے]], [[و#Tiếng_Marwar|و]]
=={{langname|mzn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mzn|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mzn|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Mazandaran, là chữ [[ح#Tiếng_Mazandaran|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|mzn|[[w:mzn:روح|رو'''ح''']]|[[tinh linh]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mzn|sc=Arab|qual=Bảng chữ Ba Tư tiếng Mazandaran|ا|آ|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|mzn|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/2755/LUK.2.MAZ|entry=لوقا 2|year=2023|work=مازندرانی}}
=={{langname|gdq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gdq|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gdq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Mehri, là chữ [[ح#Tiếng_Mehri|ح]] ở dạng đứng riêng.
=={{langname|mby}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mby|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mby|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Memon, là chữ [[ح#Tiếng_Memon|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mby|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Memon|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ں|و|ه|ھ|ئ|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Memoni Language Project|title=[https://web.archive.org/web/20110111020721/http://www.as-sidq.org/memoni/urdu%20english%20dict.pdf Memoni-Urdu-English Dictionary Draft]|year=2006}}
=={{langname|mhj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mhj|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mhj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mogholi, là chữ [[ح#Tiếng_Mogholi|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mhj|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mogholi|ى|و|ه|ن|م|ل|گ|ك|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|mxi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Hebrew
| [[ח#Tiếng_Mozarab|ח]]
|-
! Latinh
| [[Kh]] [[kh]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mxi|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mxi|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mozarab, là chữ [[ح#Tiếng_Mozarab|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mxi|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mozarab|ي|و|ه|ن|م|ل|ﻙ|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mnj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnj|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mnj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Munji, là chữ [[ح#Tiếng_Munji|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mnj|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Munji|ی|ې|ي|ۍ|ه|ؤ|و|ن|م|ل|ڱ|گ|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ښ|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|څ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|أ|ا|آ}}
=={{langname|uzs}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|uzs|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|uzs|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Nam Uzbek, là chữ [[ح#Tiếng_Nam_Uzbek|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|uzs|جرا'''ح'''|tr=jarrä'''h'''|[[bác sĩ]] [[phẫu thuật]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Nam Uzbek'') [[آ#Tiếng_Nam_Uzbek|آ]]/[[ا#Tiếng_Nam_Uzbek|ا]], [[ب#Tiếng_Nam_Uzbek|ب]], [[پ#Tiếng_Nam_Uzbek|پ]], [[ت#Tiếng_Nam_Uzbek|ت]], [[ث#Tiếng_Nam_Uzbek|ث]], [[ج#Tiếng_Nam_Uzbek|ج]], [[چ#Tiếng_Nam_Uzbek|چ]], [[ح#Tiếng_Nam_Uzbek|ح]], [[خ#Tiếng_Nam_Uzbek|خ]], [[د#Tiếng_Nam_Uzbek|د]], [[ذ#Tiếng_Nam_Uzbek|ذ]], [[ر#Tiếng_Nam_Uzbek|ر]], [[ز#Tiếng_Nam_Uzbek|ز]], [[ژ#Tiếng_Nam_Uzbek|ژ]], [[س#Tiếng_Nam_Uzbek|س]], [[ش#Tiếng_Nam_Uzbek|ش]], [[ص#Tiếng_Nam_Uzbek|ص]], [[ض#Tiếng_Nam_Uzbek|ض]], [[ط#Tiếng_Nam_Uzbek|ط]], [[ظ#Tiếng_Nam_Uzbek|ظ]], [[ع#Tiếng_Nam_Uzbek|ع]], [[غ#Tiếng_Nam_Uzbek|غ]], [[ف#Tiếng_Nam_Uzbek|ف]], [[ق#Tiếng_Nam_Uzbek|ق]], [[ک#Tiếng_Nam_Uzbek|ک]], [[گ#Tiếng_Nam_Uzbek|گ]], [[م#Tiếng_Nam_Uzbek|م]], [[ن#Tiếng_Nam_Uzbek|ن]], [[نگ#Tiếng_Nam_Uzbek|نگ]], [[و#Tiếng_Nam_Uzbek|و]], [[ه#Tiếng_Nam_Uzbek|ه]], [[ی#Tiếng_Nam_Uzbek|ی]], [[ء#Tiếng_Nam_Uzbek|ء]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|title=[https://www.kabulnath.de/Sal-e-Shanzdahoum/Shoumare-366/Farhang%20Vol%201.pdf فرهنگ تورکی اوزبیکی به فارسی/دری]|author=داکتر فیض هللا ایماق|location=Toronto, Canada|year=20xx|page=298}}
=={{langname|jbn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jbn|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jbn|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Nefusa, là chữ [[ح#Tiếng_Nefusa|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|jbn|أُڨّاس أَسّادَس يكَمَّل رَبِّ أَلِّ يكان يثَڨ ذِيس، أُڨّاس أَسّابَع يَرثا'''ح'''.|Ngày thứ bảy, Đức Chúa Trời làm xong các công-việc Ngài đã làm, và ngày thứ bảy, Ngài nghỉ các công-việc Ngài đã làm. ([[s:Sáng thế Ký/2#2:2|Sáng thế Ký 2:2]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|jbn|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=كتب تمازغت توتنسية|year=2026|entry=التَّكوِين 2|entryurl=https://www.bible.com/bible/3340/GEN.2.KTJT}}
=={{langname|nog}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Nogai|Х]] [[х#Tiếng_Nogai|х]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Nogai|H]] [[h#Tiếng_Nogai|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|nog|[χ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|nog|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|nog|obsolete}} Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Nogai, là chữ [[ح#Tiếng_Nogai|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Nogai trước năm 1928'') [[ا#Tiếng_Nogai|ا]], [[ب#Tiếng_Nogai|ب]], [[ت#Tiếng_Nogai|ت]], [[ث#Tiếng_Nogai|ث]], [[پ#Tiếng_Nogai|پ]], [[ج#Tiếng_Nogai|ج]], [[ح#Tiếng_Nogai|ح]], [[خ#Tiếng_Nogai|خ]], [[چ#Tiếng_Nogai|چ]], [[د#Tiếng_Nogai|د]], [[ذ#Tiếng_Nogai|ذ]], [[ر#Tiếng_Nogai|ر]], [[ز#Tiếng_Nogai|ز]], [[ژ#Tiếng_Nogai|ژ]], [[س#Tiếng_Nogai|س]], [[ش#Tiếng_Nogai|ش]], [[ص#Tiếng_Nogai|ص]], [[ض#Tiếng_Nogai|ض]], [[ط#Tiếng_Nogai|ط]], [[ظ#Tiếng_Nogai|ظ]], [[ع#Tiếng_Nogai|ع]], [[غ#Tiếng_Nogai|غ]], [[ف#Tiếng_Nogai|ف]], [[ق#Tiếng_Nogai|ق]], [[ك#Tiếng_Nogai|ك]], [[ڮ#Tiếng_Nogai|ڮ]], [[گ#Tiếng_Nogai|گ]], [[ل#Tiếng_Nogai|ل]], [[م#Tiếng_Nogai|م]], [[ن#Tiếng_Nogai|ن]], [[ںُ#Tiếng_Nogai|ںُ]], [[ه#Tiếng_Nogai|ه]], [[و#Tiếng_Nogai|و]], [[ۋ#Tiếng_Nogai|ۋ]], [[ۇ#Tiếng_Nogai|ۇ]], [[ي#Tiếng_Nogai|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite book|author=Р.С. Гиляревский, В.С. Гривнин|title=[https://web.archive.org/web/20230118171919/https://www.booksite.ru/fulltext/gilyarev/text.pdf Определитель языков мира по письменностям]|location=М.|year=1964|publisher=Изд-во восточной литературы}}
=={{langname|kcn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kcn|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kcn|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Nubi, là chữ [[ح#Tiếng_Nubi|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Nubi'') [[ا#Tiếng_Nubi|ا]], [[ب#Tiếng_Nubi|ب]], [[پ#Tiếng_Nubi|پ]], [[ت#Tiếng_Nubi|ت]], [[تش#Tiếng_Nubi|تش]], [[ث#Tiếng_Nubi|ث]], [[ج#Tiếng_Nubi|ج]], [[ح#Tiếng_Nubi|ح]], [[خ#Tiếng_Nubi|خ]], [[د#Tiếng_Nubi|د]], [[ذ#Tiếng_Nubi|ذ]], [[ر#Tiếng_Nubi|ر]], [[ز#Tiếng_Nubi|ز]], [[س#Tiếng_Nubi|س]], [[ش#Tiếng_Nubi|ش]], [[ص#Tiếng_Nubi|ص]], [[ض#Tiếng_Nubi|ض]], [[ط#Tiếng_Nubi|ط]], [[ظ#Tiếng_Nubi|ظ]], [[ع#Tiếng_Nubi|ع]], [[غ#Tiếng_Nubi|غ]], [[ف#Tiếng_Nubi|ف]], [[ڤ#Tiếng_Nubi|ڤ]], [[ق#Tiếng_Nubi|ق]], [[ك#Tiếng_Nubi|ك]], [[گ#Tiếng_Nubi|گ]], [[ل#Tiếng_Nubi|ل]], [[م#Tiếng_Nubi|م]], [[ن#Tiếng_Nubi|ن]], [[نى#Tiếng_Nubi|نى]], [[ه#Tiếng_Nubi|ه]], [[ة#Tiếng_Nubi|ة]], [[و#Tiếng_Nubi|و]], [[ي#Tiếng_Nubi|ي]]
=={{langname|oru}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|oru|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|oru|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Ormur, là chữ [[ح#Tiếng_Ormur|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=oru|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Ormur|ې|ي|ی|ﻩ|ﻭ|ں|ﻥ|ﻡ|ﻝ|گ/ګ|ک|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|ݭ|س|ژ|ݫ|ز|ړ|ݬ|ر|ذ|ډ|د|خ|ح|څ|ځ|چ|ج|ث|ټ|ت|پ|ب|آ/ا}}
=={{langname|om}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|om|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|om|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Oromo, là chữ [[ح#Tiếng_Oromo|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=om|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Oromo|ي|و|ه|ڹ|ن|م|ل|ك|ق|ڤ|ڥ|ف|غ|ع|ڟ|ظ|ط|ض|ص|ڛ|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Aquilina Mawadza, Amanuel Alemayehu Ayanso|title=Oromo Dictionary & Phrasebook|location=New York|publisher=Hippocrene Books, Inc.|year=2017|pageurl=https://archive.org/details/english-oromo/page/33|page=33}}
=={{langname|ps}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ps|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ps|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Pashtun, là chữ [[ح#Tiếng_Pashtun|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ps|[[w:ps:مدح|مد'''ح''']]|tr=mad'''h'''|[[lời]] [[tán tụng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ps|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pashtun|ﺍ|ﺏ|پ|ﺕ|ټ|ﺙ|ﺝ|چ|ح|ﺥ|څ|ځ|ﺩ|ډ|ﺫ|ﺭ|ړ|ﺯ|ژ|ږ|ﺱ|ﺵ|ښ|ﺹ|ﺽ|ط|ﻅ|ع|ﻍ|ﻑ|ﻕ|ک|ګ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|ڼ|ﻭ|ه|ۀ|ي|ې|ی|ۍ|ئ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite-book|en|entryurl=https://thepashto.com/word.php?english=&roman=&pashto=%D8%AD|entry=ح|title=Pashto Dictionary|year=2020|publisher=Pukhtoogle|location=Peshawar, Pakistan}}
=={{langname|phl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|phl|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|phl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Phalura, là chữ [[ح#Tiếng_Phalura|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=phl|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Phalura|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ڇ|څ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|ڙ|س|ش|ݜ|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ݨ|ں|و|ه|ھ|ء|ی|ے}}
=={{langname|phr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|phr|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|phr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Pothohar, là chữ [[ح#Tiếng_Pothohar|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|phr|تے او دُنیا پر لو کرݨ۔“ تَے فِر اِسے طر'''ح''' ہی ہویا۔|lại dùng làm vì sáng trong khoảng-không trên trời để soi xuống đất; thì có như vậy. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:15|Sáng thế Ký 1:15]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=phr|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Pothohar|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ء|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|phr|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=Mirpuri-Pahari Bible|year=2021|entry=توریت شریف: پَیدایش 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3083/GEN.1.PHR}}
=={{langname|pa}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Shāhmukhī
| '''ح'''
|-
! Gurmukhī
| [[ਹ#Tiếng_Punjab|ਹ]] [[ਹ਼#Tiếng_Punjab|ਹ਼]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pa|/ɦ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Shahmukhi tiếng Punjab, là chữ [[ح#Tiếng_Punjab|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|pa|جَرّا'''ح'''|tr=jarrā'''ḥ'''|[[bác sĩ]] [[phẫu thuật]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pa|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Shahmukhi|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|ہ|و|ی|ے}}
=={{langname|qxq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|qxq|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|qxq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Qashqai, là chữ [[ح#Tiếng_Qashqai|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|qxq|بو قسمتده، بخور قُربانگاهی وار ایدی کی طلادان ایدی و عَهد صندوقی وار ایدی که واری یانی طلاکاری اولموشدو، بو صندوقدا بیر طلا کیزه وار ایدی کی مَنّا چؤرهکی ایچینده ایدی، هارون کاهِنینگ اَل آغاجیسی واری ایدی کی گیل ائدمیشدی و عَهدینگ لو'''ح'''لاری ده وار ایدی کی بو لو'''ح'''لار داشدان ایدیلار.|có lư-hương bằng vàng và hòm giao-ước, toàn bọc bằng vàng. Trong hòm có một cái bình bằng vàng đựng đầy ma-na, cây gậy trổ hoa của A-rôn, và hai bảng giao-ước; ([[s:Hê-bơ-rơ/1#9:4|Hê-bơ-rơ 9:4]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=qxq|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Qashqai|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ﻁ|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|qxq|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4206/HEB.9.QII|entry=عِبرانلیلَر 9|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان قشقایی}}
=={{langname|rhg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Hanifi
| [[𐴇#Tiếng_Rohingya|𐴇]]
|-
! Ả Rập
| '''ح''' ه
|-
! Miến
| [[ဟ#Tiếng_Rohingya|ဟ]]
|-
! Bengal
| [[হ#Tiếng_Rohingya|হ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rhg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rhg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Rohingya, là chữ [[ح#Tiếng_Rohingya|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|rhg|اُرۡ'''حَ''' بࣤلَ࣪ اَ࣪فۡ|tr=ur'''ha''' bolá áf|[[rắn nước]] ''[[w:Dendrelaphis tristis|Dendrelaphis tristis]]''|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rhg|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Rohingya|ࢬ|ࢫ|ࢪ|ء|ي|ه|و|ن|م|ل|گ|ك|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Michael Schneider|entryurl=https://www.webonary.org/rohingyadictionary/ge78e10e1-8e3a-4d31-8c70-3c1c52119ed6/|entry=urha bolá áf|work=Rohingya - English Dictionary|year=2025|publisher=SIL International}}
=={{langname|ssy}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{ssy-IPA|ħ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ssy|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập Ajami tiếng Saho, là chữ [[ح#Tiếng_Saho|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ssy|sc=Arab|qual=Bảng Ajami tiếng Saho|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ڛ|ص|ض|ط|ظ|ڟ|ع|غ|ف|ڥ|ڤ|ق|ك|ل|م|ن|ڹ|ه|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Moreno Vergari & Roberta Vergari|title=[http://www.sahoarchive.org/wp-content/uploads/2014/08/BSEID__3rd_edition__2007_.2.pdf A basic Saho-English-Italian Dictionary]|year=2003|location=Asmara|publisher=Sabur Printing Services}}
*{{Chú thích sách|author=Ahmedsaad Mohammed Omer, Giorgio Banti & Moreno Vergari|title=[http://www.sahoarchive.org/wp-content/uploads/2017/12/Saho-Islamic-poetry-c-in-Ajami-script.pdf Saho Islamic poetry and other literary genres in Ajami script]|year=2014}}
=={{langname|sgr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sgr|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sgr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Sangisar, là chữ [[ح#Tiếng_Sangisar|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|sgr|تمسا'''ح'''|tr=temsā|[[cá sấu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sgr|sc=Arab|qual=Chữ Ba Tư tiếng Sangisar|آا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Ariana N. Mohammadi|work=Trilingual Dictionary of Sangesari|year=2008|location=Dallas|publisher=SIL International|entry=temsā|entryurl=https://www.webonary.org/sangesari/g1bb918bb-b1dd-40d0-af9f-289ab4805330/}}
=={{langname|skr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह़#Tiếng_Saraiki|ह़]]
|-
! Gurmukhi
| [[ਹ਼#Tiếng_Saraiki|ਹ਼]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|skr|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|skr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 18 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Saraiki, là chữ [[ح#Tiếng_Saraiki|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|skr|یسُوع بپتسمہ گِھن تے فوراً پانڑی تُوں باہر آیا۔ تے ڈیکھو اُوندے کیتے اسمان کُھل گِیا تے اُوں خُدا دے رُو'''ح''' کُوں کبوتر وانگُوں آپنڑے اُتے لہندے ڈِٹھا۔|Vừa khi chịu phép báp-têm rồi, Đức Chúa Jêsus ra khỏi nước; bỗng-chúc các từng trời mở ra, Ngài thấy Thánh-Linh của Đức Chúa Trời ngự xuống như chim bò-câu, đậu trên Ngài. ([[s:Ma-thi-ơ/3#3:16|Ma-thi-ơ 3:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Saraiki'') [[ا#Tiếng_Saraiki|ا]], [[آ#Tiếng_Saraiki|آ]], [[ب#Tiếng_Saraiki|ب]], [[بھ#Tiếng_Saraiki|بھ]], [[ٻ#Tiếng_Saraiki|ٻ]], [[پ#Tiếng_Saraiki|پ]], [[پھ#Tiếng_Saraiki|پھ]], [[ت#Tiếng_Saraiki|ت]], [[تھ#Tiếng_Saraiki|تھ]], [[ٹ#Tiếng_Saraiki|ٹ]], [[ث#Tiếng_Saraiki|ث]], [[ج#Tiếng_Saraiki|ج]], [[جھ#Tiếng_Saraiki|جھ]], [[ڄ#Tiếng_Saraiki|ڄ]], [[چ#Tiếng_Saraiki|چ]], [[چھ#Tiếng_Saraiki|چھ]], [[ح#Tiếng_Saraiki|ح]], [[خ#Tiếng_Saraiki|خ]], [[د#Tiếng_Saraiki|د]], [[دھ#Tiếng_Saraiki|دھ]], [[ڈ#Tiếng_Saraiki|ڈ]], [[ڈھ#Tiếng_Saraiki|ڈھ]], [[ڋ#Tiếng_Saraiki|ڋ]], [[ذ#Tiếng_Saraiki|ذ]], [[ر#Tiếng_Saraiki|ر]], [[رھ#Tiếng_Saraiki|رھ]], [[ڑ#Tiếng_Saraiki|ڑ]], [[ڑھ#Tiếng_Saraiki|ڑھ]], [[ز#Tiếng_Saraiki|ز]], [[س#Tiếng_Saraiki|س]], [[ش#Tiếng_Saraiki|ش]], [[ص#Tiếng_Saraiki|ص]], [[ض#Tiếng_Saraiki|ض]], [[ط#Tiếng_Saraiki|ط]], [[ظ#Tiếng_Saraiki|ظ]], [[ع#Tiếng_Saraiki|ع]], [[غ#Tiếng_Saraiki|غ]], [[ف#Tiếng_Saraiki|ف]], [[ق#Tiếng_Saraiki|ق]], [[ک#Tiếng_Saraiki|ک]], [[کھ#Tiếng_Saraiki|کھ]], [[گ#Tiếng_Saraiki|گ]], [[گھ#Tiếng_Saraiki|گھ]], [[ڰ#Tiếng_Saraiki|ڰ]], [[ل#Tiếng_Saraiki|ل]], [[لھ#Tiếng_Saraiki|لھ]], [[لا#Tiếng_Saraiki|لا]], [[م#Tiếng_Saraiki|م]], [[مھ#Tiếng_Saraiki|مھ]], [[ن#Tiếng_Saraiki|ن]], [[نھ#Tiếng_Saraiki|نھ]], [[ں#Tiếng_Saraiki|ں]], [[ݨ#Tiếng_Saraiki|ݨ]], [[و#Tiếng_Saraiki|و]], [[ہ#Tiếng_Saraiki|ہ]], [[ھ#Tiếng_Saraiki|ھ]], [[ى#Tiếng_Saraiki|ى]], [[ﺉ#Tiếng_Saraiki|ﺉ]], [[ے#Tiếng_Saraiki|ے]], [[ۓ#Tiếng_Saraiki|ۓ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|skr|author=KAMR|entryurl=https://www.bible.com/bible/3871/MAT.3.SKRV|entry=متّی 3|year=2024|work=کِتاب مُقدّس سرائیکی ترجمہ}}
=={{langname|sjs}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Senhaja_De_Srair|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Senhaja_De_Srair|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Senhaja_De_Srair|ⵃ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sjs|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sjs|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Senhaja de Srair, là chữ [[ح#Tiếng_Senhaja_de_Srair|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|sjs|طيّا'''ح'''|tr=ṭiyya'''ḥ'''|[[trượt]] [[ngã]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=Evgeniya Gutova & Jonathan Byler|work=Senhaja de Srair - English Dictionary|entry=ṭiyyaḥ / ṭeyyeḥ|year=2025|entryurl=https://www.webonary.org/senhaja/g9a2e6438-2c17-453f-b749-788f81a545cf/?lang=en|publisher=SIL Global®}}
=={{langname|hmb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hmb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hmb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Senni Humburi, là chữ [[ح#Tiếng_Senni_Humburi|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=hmb|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Senni Humburi|ࢩ|ئ|ي|ؤ|و|ه|ن|م|ل|ك|ڧ|ݠ|ڢ|ݝ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|ݗ|خ|ح|ج|ث|ٺ|ت|ب|ا}}
=={{langname|ses}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ses|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ses|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Senni Koyraboro, là chữ [[ح#Tiếng_Senni_Koyraboro|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ses|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Senni Koyraboro|ا|ب|ت|ٺ|ث|ج|ح|خ|ݗ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ݝ|ڢ|ݠ|ڧ|ك|ل|م|ن|ه|و|ؤ|ي|ئ|ࢩ}}
=={{langname|sh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Serbia-Croatia|Х]] [[х#Tiếng_Serbia-Croatia|х]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Serbia-Croatia|H]] [[h#Tiếng_Serbia-Croatia|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sh|/x/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sh|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|sh|Bosna|Hồi giáo}} Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Arebica, là chữ [[ح#Tiếng_Serbia-Croatia|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Arebica'') [[آ#Tiếng_Serbia-Croatia|آ]], [[ب#Tiếng_Serbia-Croatia|ب]], [[ڄ#Tiếng_Serbia-Croatia|ڄ]], [[چ#Tiếng_Serbia-Croatia|چ]], [[د#Tiếng_Serbia-Croatia|د]], [[ج#Tiếng_Serbia-Croatia|ج]], [[ه#Tiếng_Serbia-Croatia|ه]], [[ف#Tiếng_Serbia-Croatia|ف]], [[غ#Tiếng_Serbia-Croatia|غ]], [[ح#Tiếng_Serbia-Croatia|ح]], [[اى#Tiếng_Serbia-Croatia|اى]], [[ي#Tiếng_Serbia-Croatia|ي]], [[ق#Tiếng_Serbia-Croatia|ق]], [[ل#Tiếng_Serbia-Croatia|ل]], [[ڵ#Tiếng_Serbia-Croatia|ڵ]], [[م#Tiếng_Serbia-Croatia|م]], [[ن#Tiếng_Serbia-Croatia|ن]], [[ںٛ#Tiếng_Serbia-Croatia|ںٛ]], [[ۉ#Tiếng_Serbia-Croatia|ۉ]], [[پ#Tiếng_Serbia-Croatia|پ]], [[ر#Tiếng_Serbia-Croatia|ر]], [[س#Tiếng_Serbia-Croatia|س]], [[ش#Tiếng_Serbia-Croatia|ش]], [[ت#Tiếng_Serbia-Croatia|ت]], [[ۆ#Tiếng_Serbia-Croatia|ۆ]], [[و#Tiếng_Serbia-Croatia|و]], [[ز#Tiếng_Serbia-Croatia|ز]], [[ژ#Tiếng_Serbia-Croatia|ژ]]
=={{langname|sdb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sdb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sdb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Shabak, là chữ [[ح#Tiếng_Shabak|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|sdb|خەلك هۆريٚشا و فڕ كەريٚشا، ئو ژەن وازيٚشا و ژەن ديٚشا ب شي، حەتا رۆكيكي نو'''ح''' لیوا نما گەمي، نەقە ليٚفاوەكە ئەما و گیشتش مودارۆ كەرد.|người ta ăn, uống, cưới, gả, cho đến ngày Nô-ê vào tàu, và nước lụt đến hủy-diệt thiên-hạ hết. ([[s:Lu-ca/17#17:27|Lu-ca 17:27]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sdb|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Shabak|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڤ|ق|ﻙ|گ|ل|م|ن|ﻩ|ة|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sdb|author=Biblica Inc.|entryurl=https://live.bible.is/bible/sdbwbt/luk/17|entry=كۆما 17|year=2025|work=Shabak}}
=={{langname|scl}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Shina|ह]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|scl|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|scl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Shina, là chữ [[ح#Tiếng_Shina|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Shina'') [[ا#Tiếng_Shina|ا]], [[ب#Tiếng_Shina|ب]], [[پ#Tiếng_Shina|پ]], [[ت#Tiếng_Shina|ت]], [[ٹ#Tiếng_Shina|ٹ]], [[ث#Tiếng_Shina|ث]], [[ج#Tiếng_Shina|ج]], [[چ#Tiếng_Shina|چ]], [[ح#Tiếng_Shina|ح]], [[خ#Tiếng_Shina|خ]], [[څ#Tiếng_Shina|څ]], [[ځ#Tiếng_Shina|ځ]], [[ڇ#Tiếng_Shina|ڇ]], [[د#Tiếng_Shina|د]], [[ڈ#Tiếng_Shina|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Shina|ذ]], [[ر#Tiếng_Shina|ر]], [[ڑ#Tiếng_Shina|ڑ]], [[ز#Tiếng_Shina|ز]], [[ژ#Tiếng_Shina|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Shina|ڙ]], [[س#Tiếng_Shina|س]], [[ش#Tiếng_Shina|ش]], [[ݜ#Tiếng_Shina|ݜ]], [[ص#Tiếng_Shina|ص]], [[ض#Tiếng_Shina|ض]], [[ط#Tiếng_Shina|ط]], [[ظ#Tiếng_Shina|ظ]], [[ع#Tiếng_Shina|ع]], [[غ#Tiếng_Shina|غ]], [[ڠ#Tiếng_Shina|ڠ]], [[ف#Tiếng_Shina|ف]], [[ق#Tiếng_Shina|ق]], [[ک#Tiếng_Shina|ک]], [[گ#Tiếng_Shina|گ]], [[ل#Tiếng_Shina|ل]], [[م#Tiếng_Shina|م]], [[ن#Tiếng_Shina|ن]], [[ݨ#Tiếng_Shina|ݨ]], [[ں#Tiếng_Shina|ں]], [[و#Tiếng_Shina|و]], [[ه#Tiếng_Shina|ه]], [[ھ#Tiếng_Shina|ھ]], [[ء#Tiếng_Shina|ء]], [[ی#Tiếng_Shina|ی]], [[ے#Tiếng_Shina|ے]], [[پھ#Tiếng_Shina|پھ]], [[تھ#Tiếng_Shina|تھ]], [[ٹھ#Tiếng_Shina|ٹھ]], [[چھ#Tiếng_Shina|چھ]], [[ڇھ#Tiếng_Shina|ڇھ]], [[څھ#Tiếng_Shina|څھ]], [[کھ#Tiếng_Shina|کھ]]
=={{langname|plk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|plk|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|plk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Shina Kohistan, là chữ [[ح#Tiếng_Shina_Kohistan|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=plk|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Shina Kohistan|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ڇ|څ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|ڙ|س|ش|ݜ|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڦ|ق|ک|گ|ڱ|ل|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ء|ی|ے}}
=={{langname|sgh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح''' ه
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Shughnan|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Shughnan|ҳ]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Shughnan|H]] [[h#Tiếng_Shughnan|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sgh|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sgh|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|sgh|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Shughnan, là chữ [[ح#Tiếng_Shughnan|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sgh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Shughnan|ې|ي|ی|ھ|و|ن|م|ل|گ|ک|ق|ڤ|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ښ|ش|س|ږ|ژ|ز|ر|ذ|د|څ|ځ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|sd}}==
{{wikipedia|sd:ح}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Sind|ह]]
|-
! Sind
| [[𑋞#Tiếng_Sind|𑋞]]
|-
! Gurmukhi
| [[ਹ#Tiếng_Sind|ਹ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sd|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Sindh, là chữ [[ح#Tiếng_Sindh|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|sd|[[w:sd:روح القدس|رو'''ح''' القدس]]|[[w:Thánh Linh|Thánh Linh]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Sindh'') [[ا#Tiếng_Sindh|ا]], [[ب#Tiếng_Sindh|ب]], [[ٻ#Tiếng_Sindh|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Sindh|ڀ]], [[ت#Tiếng_Sindh|ت]], [[ٿ#Tiếng_Sindh|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Sindh|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Sindh|ٺ]], [[ث#Tiếng_Sindh|ث]], [[پ#Tiếng_Sindh|پ]], [[ج#Tiếng_Sindh|ج]], [[ڄ#Tiếng_Sindh|ڄ]], [[جھ#Tiếng_Sindh|جھ]], [[ڃ#Tiếng_Sindh|ڃ]], [[چ#Tiếng_Sindh|چ]], [[ڇ#Tiếng_Sindh|ڇ]], [[ح#Tiếng_Sindh|ح]], [[خ#Tiếng_Sindh|خ]], [[د#Tiếng_Sindh|د]], [[ڌ#Tiếng_Sindh|ڌ]], [[ڏ#Tiếng_Sindh|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Sindh|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Sindh|ڍ]], [[ذ#Tiếng_Sindh|ذ]], [[ر#Tiếng_Sindh|ر]], [[ڙ#Tiếng_Sindh|ڙ]], [[ز#Tiếng_Sindh|ز]], [[س#Tiếng_Sindh|س]], [[ش#Tiếng_Sindh|ش]], [[ص#Tiếng_Sindh|ص]], [[ض#Tiếng_Sindh|ض]], [[ط#Tiếng_Sindh|ط]], [[ظ#Tiếng_Sindh|ظ]], [[ع#Tiếng_Sindh|ع]], [[غ#Tiếng_Sindh|غ]], [[ف#Tiếng_Sindh|ف]], [[ڦ#Tiếng_Sindh|ڦ]], [[ق#Tiếng_Sindh|ق]], [[ڪ#Tiếng_Sindh|ڪ]], [[ک#Tiếng_Sindh|ک]], [[گ#Tiếng_Sindh|گ]], [[ڳ#Tiếng_Sindh|ڳ]], [[گھ#Tiếng_Sindh|گھ]], [[ڱ#Tiếng_Sindh|ڱ]], [[ل#Tiếng_Sindh|ل]], [[م#Tiếng_Sindh|م]], [[ن#Tiếng_Sindh|ن]], [[ڻ#Tiếng_Sindh|ڻ]], [[و#Tiếng_Sindh|و]], [[ھ#Tiếng_Sindh|ھ]], [[ه#Tiếng_Sindh|ه]], [[ي#Tiếng_Sindh|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sd|author=Pakistan Bible Society|entryurl=https://www.bible.com/bible/3316/MAT.14.SB62|entry=متي 14|year=1962|work=Sindhi Bible}}
=={{langname|siz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Siwi|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Siwi|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Siwi|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|siz|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|siz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Siwi|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Siwi|ا]], [[ب#Tiếng_Siwi|ب]], [[ت#Tiếng_Siwi|ت]], [[ٻ#Tiếng_Siwi|ٻ]], [[ث#Tiếng_Siwi|ث]], [[پ#Tiếng_Siwi|پ]], [[ج#Tiếng_Siwi|ج]], [[چ#Tiếng_Siwi|چ]], [[ح#Tiếng_Siwi|ح]], [[خ#Tiếng_Siwi|خ]], [[د#Tiếng_Siwi|د]], [[ذ#Tiếng_Siwi|ذ]], [[ر#Tiếng_Siwi|ر]], [[ز#Tiếng_Siwi|ز]], [[ژ#Tiếng_Siwi|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Siwi|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Siwi|ڑ]], [[س#Tiếng_Siwi|س]], [[ش#Tiếng_Siwi|ش]], [[ڜ#Tiếng_Siwi|ڜ]], [[ص#Tiếng_Siwi|ص]], [[ض#Tiếng_Siwi|ض]], [[ڞ#Tiếng_Siwi|ڞ]], [[ط#Tiếng_Siwi|ط]], [[ظ#Tiếng_Siwi|ظ]], [[ع#Tiếng_Siwi|ع]], [[غ#Tiếng_Siwi|غ]], [[ف#Tiếng_Siwi|ف]], [[ڥ#Tiếng_Siwi|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Siwi|ڤ]], [[ق#Tiếng_Siwi|ق]], [[ڨ#Tiếng_Siwi|ڨ]], [[ک#Tiếng_Siwi|ک]], [[ݣ#Tiếng_Siwi|ݣ]], [[گ#Tiếng_Siwi|گ]], [[ل#Tiếng_Siwi|ل]], [[ڭ#Tiếng_Siwi|ڭ]], [[م#Tiếng_Siwi|م]], [[ن#Tiếng_Siwi|ن]], [[ݧ#Tiếng_Siwi|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Siwi|ھ]], [[ه#Tiếng_Siwi|ه]], [[و#Tiếng_Siwi|و]], [[ۉ#Tiếng_Siwi|ۉ]]
=={{langname|sqt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sqt|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sqt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Socotra, là chữ [[ح#Tiếng_Socotra|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|sqt|أَبر'''ح'''|[[hạ]] [[xuống]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Socotra'') [[ا#Tiếng_Socotra|ا]], [[ب#Tiếng_Socotra|ب]], [[ت#Tiếng_Socotra|ت]], [[ج#Tiếng_Socotra|ج]], [[چ#Tiếng_Socotra|چ]], [[ح#Tiếng_Socotra|ح]], [[خ#Tiếng_Socotra|خ]], [[د#Tiếng_Socotra|د]], [[ر#Tiếng_Socotra|ر]], [[ز#Tiếng_Socotra|ز]], [[س#Tiếng_Socotra|س]], [[ڛ#Tiếng_Socotra|ڛ]], [[ش#Tiếng_Socotra|ش]], [[ص#Tiếng_Socotra|ص]], [[ڞ#Tiếng_Socotra|ڞ]], [[ض#Tiếng_Socotra|ض]], [[ط#Tiếng_Socotra|ط]], [[ڟ#Tiếng_Socotra|ڟ]], [[ظ#Tiếng_Socotra|ظ]], [[ع#Tiếng_Socotra|ع]], [[غ#Tiếng_Socotra|غ]], [[ف#Tiếng_Socotra|ف]], [[ق#Tiếng_Socotra|ق]], [[ك#Tiếng_Socotra|ك]], [[ل#Tiếng_Socotra|ل]], [[ڸ#Tiếng_Socotra|ڸ]], [[م#Tiếng_Socotra|م]], [[ن#Tiếng_Socotra|ن]], [[ه#Tiếng_Socotra|ه]], [[و#Tiếng_Socotra|و]], [[ي#Tiếng_Socotra|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Simon & Nancy Warwick|work=Soqotri - English Dictionary|year=2022|publisher=SIL International|entry=أَبرح|entryurl=https://www.webonary.org/soqotra/en/g5febb1eb-f447-443b-a25a-f527e2baa268/}}
=={{langname|so}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[X]] [[x]]
|-
! Wadaad
| '''ح'''
|-
! Osmanya
| [[𐒄#Tiếng_Somali|𐒄]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|so|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|so|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Wadaad tiếng Somali, là chữ [[ح#Tiếng_Somali|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=so|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập Wadaad|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ڎ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|گ|ل|م|ن|و|ه|ي|ء}}
=={{langname|ckb}}==
{{wikipedia|ckb:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Soran, là chữ [[ح#Tiếng_Soran|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ckb|[[w:ckb:تیمساح|تیمسا'''ح''']]|tr=tîmsa'''ḧ'''|[[cá sấu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Soran'') [[ا#Tiếng_Soran|ا]], [[ب#Tiếng_Soran|ب]], [[پ#Tiếng_Soran|پ]], [[ت#Tiếng_Soran|ت]], [[ج#Tiếng_Soran|ج]], [[چ#Tiếng_Soran|چ]], [[ح#Tiếng_Soran|ح]], [[خ#Tiếng_Soran|خ]], [[د#Tiếng_Soran|د]], [[ر#Tiếng_Soran|ر]], [[ڕ#Tiếng_Soran|ڕ]], [[ز#Tiếng_Soran|ز]], [[ژ#Tiếng_Soran|ژ]], [[س#Tiếng_Soran|س]], [[ش#Tiếng_Soran|ش]], [[ع#Tiếng_Soran|ع]], [[غ#Tiếng_Soran|غ]], [[ف#Tiếng_Soran|ف]], [[ڤ#Tiếng_Soran|ڤ]], [[ق#Tiếng_Soran|ق]], [[ک#Tiếng_Soran|ک]], [[گ#Tiếng_Soran|گ]], [[ل#Tiếng_Soran|ل]], [[ڵ#Tiếng_Soran|ڵ]], [[م#Tiếng_Soran|م]], [[ن#Tiếng_Soran|ن]], [[ھ#Tiếng_Soran|ھ]], [[ە#Tiếng_Soran|ە]], [[و#Tiếng_Soran|و]], [[وو#Tiếng_Soran|وو]], [[ۆ#Tiếng_Soran|ۆ]], [[ی#Tiếng_Soran|ی]], [[ێ#Tiếng_Soran|ێ]], [[ﺋ#Tiếng_Soran|ﺋ]]
=={{langname|su}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Sunda|H]] [[h#Tiếng_Sunda|h]]
|-
! Sunda
| [[ᮠ#Tiếng_Sunda|ᮠ]]
|-
! Pegon
| '''ح'''
|-
! Cacarakan
| [[ꦲ#Tiếng_Sunda|ꦲ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|su|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|su|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ Pegon tiếng Sunda, là chữ [[ح#Tiếng_Sunda|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=su|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pegon|ي|ه|وَ|و|ڽ|ن|م|ل|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ڟ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|ڎ|د|خ|چ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Aksara Pegon (abjad pegon).jpg|Abjad Pegon]]
=={{langname|sus}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sus|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sus|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Susu, là chữ [[ح#Tiếng_Susu|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|sus|سٍتِ تٌ بُ '''حّ''' كّمّ '''حّ''' سُولِ، عَ نَشَ قِندِ عٍنٌسِ بَبَ رَ.|Sết được một trăm năm tuổi, sanh Ê-nót. ([[s:Sáng thế Ký/5#5:6|Sáng thế Ký 5:6]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sus|author=Pioneer Bible Translators|work=سٌسٌ كِتَابُييٍ؛ تَوُرٍتَ، يَبُرَ، عِنيِلَ|year=2015|entry=قْلّ 5|entryurl=https://www.bible.com/bible/1379/GEN.5.SOSO}}
=={{langname|sw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sw|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ajami tiếng Swahili, chỉ dùng trong từ mượn, là chữ [[ح#Tiếng_Swahili|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|sw|فَلَّا'''ح'''|tr=fala'''hi'''|[[nông dân]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sw|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Swahili|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي}}
=={{langname|tab}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Гь#Tiếng_Tabasaran|Гь]] [[гь#Tiếng_Tabasaran|гь]]
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tab|/ʃ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tab|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|tab|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tabasaran, là chữ [[ح#Tiếng_Tabasaran|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tab|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tabasaran trước năm 1928|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ڃ|چ|ح|خ|څ|د|ذ|ر|ز|ڗ|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڢ|ق|ک|ݤ|گ|ل|م|ن|ه|و|ۊ|ي}}
=={{langname|shy}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tachawit|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shy|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shy|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tachawit|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tachawit|ا]], [[ب#Tiếng_Tachawit|ب]], [[ت#Tiếng_Tachawit|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tachawit|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tachawit|ث]], [[پ#Tiếng_Tachawit|پ]], [[ج#Tiếng_Tachawit|ج]], [[چ#Tiếng_Tachawit|چ]], [[ح#Tiếng_Tachawit|ح]], [[خ#Tiếng_Tachawit|خ]], [[د#Tiếng_Tachawit|د]], [[ذ#Tiếng_Tachawit|ذ]], [[ر#Tiếng_Tachawit|ر]], [[ز#Tiếng_Tachawit|ز]], [[ژ#Tiếng_Tachawit|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tachawit|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tachawit|ڑ]], [[س#Tiếng_Tachawit|س]], [[ش#Tiếng_Tachawit|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tachawit|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tachawit|ص]], [[ض#Tiếng_Tachawit|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tachawit|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tachawit|ط]], [[ظ#Tiếng_Tachawit|ظ]], [[ع#Tiếng_Tachawit|ع]], [[غ#Tiếng_Tachawit|غ]], [[ف#Tiếng_Tachawit|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tachawit|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tachawit|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tachawit|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tachawit|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tachawit|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tachawit|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tachawit|گ]], [[ل#Tiếng_Tachawit|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tachawit|ڭ]], [[م#Tiếng_Tachawit|م]], [[ن#Tiếng_Tachawit|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tachawit|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tachawit|ھ]], [[ه#Tiếng_Tachawit|ه]], [[و#Tiếng_Tachawit|و]], [[ۉ#Tiếng_Tachawit|ۉ]]
=={{langname|tg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Tajik|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Tajik|ҳ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|tg|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Tajik trước năm 1928, là chữ [[ح#Tiếng_Tajik|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|tg|افتتا'''ح'''|tr=[[w:tg:Истилоҳ|истило'''ҳ''']]|[[thuật ngữ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tg|sc=Arab|qual=Chữ Ba Tư tiếng Tajik|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|ﻍ|ﻑ|ﻕ|ک|گ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|ﻭ|ﻩ|ى}}
=={{langname|tly}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ba Tư
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Kirin
| [[Һ#Tiếng_Talysh|Һ]] [[һ#Tiếng_Talysh|һ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tly|[ʃ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tly|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 14 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Talysh tại Iran, là chữ [[ح#Tiếng_Talysh|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|tly|اَی شَیطونیَه رو'''ح'''، اِم مِردیکا بِرِن بَرا|Hỡi tà-ma, phải ra khỏi người nầy. ([[s:Mác/5#5:8|Mác 5:8]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ba Tư tiếng Talysh'') [[ا#Tiếng_Talysh|ا]], [[آ#Tiếng_Talysh|آ]], [[اَ#Tiếng_Talysh|اَ]], [[اِ#Tiếng_Talysh|اِ]], [[اُ#Tiếng_Talysh|اُ]], [[او#Tiếng_Talysh|او]], [[ای#Tiếng_Talysh|ای]], [[ب#Tiếng_Talysh|ب]], [[پ#Tiếng_Talysh|پ]], [[ت#Tiếng_Talysh|ت]], [[ث#Tiếng_Talysh|ث]], [[ج#Tiếng_Talysh|ج]], [[چ#Tiếng_Talysh|چ]], [[ح#Tiếng_Talysh|ح]], [[خ#Tiếng_Talysh|خ]], [[د#Tiếng_Talysh|د]], [[ذ#Tiếng_Talysh|ذ]], [[ر#Tiếng_Talysh|ر]], [[ز#Tiếng_Talysh|ز]], [[ژ#Tiếng_Talysh|ژ]], [[س#Tiếng_Talysh|س]], [[ش#Tiếng_Talysh|ش]], [[ص#Tiếng_Talysh|ص]], [[ض#Tiếng_Talysh|ض]], [[ط#Tiếng_Talysh|ط]], [[ظ#Tiếng_Talysh|ظ]], [[ع#Tiếng_Talysh|ع]], [[غ#Tiếng_Talysh|غ]], [[ف#Tiếng_Talysh|ف]], [[ق#Tiếng_Talysh|ق]], [[ک#Tiếng_Talysh|ک]], [[گ#Tiếng_Talysh|گ]], [[ل#Tiếng_Talysh|ل]], [[م#Tiếng_Talysh|م]], [[ن#Tiếng_Talysh|ن]], [[ه#Tiếng_Talysh|ه]], [[و#Tiếng_Talysh|و]], [[ى#Tiếng_Talysh|ى]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tly|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4106/MRK.5.CTB|entry=مَرقُس 5|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان تالشي - گویش مرکزی}}
=={{langname|tzm}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tzm|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tzm|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ا]], [[ب#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ب]], [[ت#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ث]], [[پ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|پ]], [[ج#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ج]], [[چ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|چ]], [[ح#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ح]], [[خ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|خ]], [[د#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|د]], [[ذ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ذ]], [[ر#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ر]], [[ز#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ز]], [[ژ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڑ]], [[س#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|س]], [[ش#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ص]], [[ض#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ط]], [[ظ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ظ]], [[ع#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ع]], [[غ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|غ]], [[ف#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|گ]], [[ل#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڭ]], [[م#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|م]], [[ن#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ھ]], [[ه#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ه]], [[و#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|و]], [[ۉ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ۉ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite-book|year=1973|title=Tamazight of the Ayt Ndhir|last=Penchoen|first=Thomas G.|series=Afroasiatic dialects|seriesvolume=1|publisher=Undena Publications|location=Los Angeles|isbn=0-89003-000-6}}
=={{langname|ta}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tamil
| [[ஹ#Tiếng_Tamil|ஹ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ta|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ta|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|ta|Hồi giáo}} Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Arwi, là chữ [[ح#Tiếng_Tamil|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ta|sc=Arab|qual=Bảng chữ Arwi|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڊ|ڍ|ذ|ض|صٜ|ص|ش|س|ز|ڔ|ر|ۻ|ط|ظ|ع|ࢳ|غ|ف|ڣ|ق|ك|ࢴ|ل|م|ن|ڹ|ݧ|ه|و|ی}}
=={{langname|rif}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tarifit|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rif|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rif|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tarifit|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|rif|يَهُوْذَا يجَّا-د فَارِس ذ زَارَ'''ح''' اَك ثمْغَارْث نّس ثَامْرَا. فَارِس يجَّا-د حَصْرُوْن. حَصْرُوْن يجَّا-د أَرَام.|Giu-đa bởi Tha-ma sanh Pha-rê và Xa-ra. Pha-rê sanh Ếch-rôm; Ếch-rôm sanh A-ram; ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:3|Ma-thi-ơ 1:3]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tarifit|ا]], [[ب#Tiếng_Tarifit|ب]], [[ت#Tiếng_Tarifit|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tarifit|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tarifit|ث]], [[پ#Tiếng_Tarifit|پ]], [[ج#Tiếng_Tarifit|ج]], [[چ#Tiếng_Tarifit|چ]], [[ح#Tiếng_Tarifit|ح]], [[خ#Tiếng_Tarifit|خ]], [[د#Tiếng_Tarifit|د]], [[ذ#Tiếng_Tarifit|ذ]], [[ر#Tiếng_Tarifit|ر]], [[ز#Tiếng_Tarifit|ز]], [[ژ#Tiếng_Tarifit|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tarifit|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tarifit|ڑ]], [[س#Tiếng_Tarifit|س]], [[ش#Tiếng_Tarifit|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tarifit|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tarifit|ص]], [[ض#Tiếng_Tarifit|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tarifit|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tarifit|ط]], [[ظ#Tiếng_Tarifit|ظ]], [[ع#Tiếng_Tarifit|ع]], [[غ#Tiếng_Tarifit|غ]], [[ف#Tiếng_Tarifit|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tarifit|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tarifit|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tarifit|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tarifit|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tarifit|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tarifit|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tarifit|گ]], [[ل#Tiếng_Tarifit|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tarifit|ڭ]], [[م#Tiếng_Tarifit|م]], [[ن#Tiếng_Tarifit|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tarifit|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tarifit|ھ]], [[ه#Tiếng_Tarifit|ه]], [[و#Tiếng_Tarifit|و]], [[ۉ#Tiếng_Tarifit|ۉ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rif|author=Awal n Arebbi|work=ثريفيث 2020|year=2020|entryurl=https://www.bible.com/bible/3113/MAT.1.%25D8%25B1%25D9%258A%25D9%2581|entry=متى 1}}
=={{langname|shi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tashelhit|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shi|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shi|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tashelhit|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|shi|ءيمّا غويلّي‑ف‑يقصاد ربّي غايد ءيزرين اد‑گن ايت‑تگلديت‑نس، را‑تن‑يلو'''ح''' غ‑تيلّاس اگّوگنين. غين ا‑غ‑راد‑الّان ار‑تگژاژن ءوخسان‑نسن.|Nhưng các con bổn-quốc sẽ bị liệng ra chốn tối-tăm ở ngoài, tại đó sẽ có khóc-lóc và nghiến răng. ([[s:Ma-thi-ơ/8#8:12|Ma-thi-ơ 8:12]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tashelhit|ا]], [[ب#Tiếng_Tashelhit|ب]], [[ت#Tiếng_Tashelhit|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tashelhit|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tashelhit|ث]], [[پ#Tiếng_Tashelhit|پ]], [[ج#Tiếng_Tashelhit|ج]], [[چ#Tiếng_Tashelhit|چ]], [[ح#Tiếng_Tashelhit|ح]], [[خ#Tiếng_Tashelhit|خ]], [[د#Tiếng_Tashelhit|د]], [[ذ#Tiếng_Tashelhit|ذ]], [[ر#Tiếng_Tashelhit|ر]], [[ز#Tiếng_Tashelhit|ز]], [[ژ#Tiếng_Tashelhit|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tashelhit|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tashelhit|ڑ]], [[س#Tiếng_Tashelhit|س]], [[ش#Tiếng_Tashelhit|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tashelhit|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tashelhit|ص]], [[ض#Tiếng_Tashelhit|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tashelhit|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tashelhit|ط]], [[ظ#Tiếng_Tashelhit|ظ]], [[ع#Tiếng_Tashelhit|ع]], [[غ#Tiếng_Tashelhit|غ]], [[ف#Tiếng_Tashelhit|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tashelhit|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tashelhit|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tashelhit|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tashelhit|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tashelhit|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tashelhit|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tashelhit|گ]], [[ل#Tiếng_Tashelhit|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tashelhit|ڭ]], [[م#Tiếng_Tashelhit|م]], [[ن#Tiếng_Tashelhit|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tashelhit|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tashelhit|ھ]], [[ه#Tiếng_Tashelhit|ه]], [[و#Tiếng_Tashelhit|و]], [[ۉ#Tiếng_Tashelhit|ۉ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|shi|author=Morocco Bible Society|work=اغاراس ن-تودرت - ءينجيل لّماسيح - لعهد لّجديد لّي-يسكر ربّي غ-گراس د-بنادم|year=2010|entryurl=https://www.bible.com/bible/4058/MAT.8.SHINT10|entry=ماتّا 8}}
=={{langname|ttt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ttt|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ttt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập [[ح#Tiếng_Tat|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|ttt|َ کسی که گوش داره بشنوه که خدا رو'''ح''' کلیساهاننه چِه واجِه.|Ai có tai, hãy nghe lời Đức Thánh-Linh phán cùng các Hội-thánh! ([[s:Khải huyền/2#2:29|Khải huyền 2:29]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Korpu Company|work=کتاب مقدس به زبان تاتی - گویش لرد|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/4210/REV.2.TIT|entry=یوحنا مکاشفَه 2}}
=={{langname|tt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Tatar|Х]] [[х#Tiếng_Tatar|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[X]] [[x]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tt|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=x}}
#{{label|tt|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập İske imlâ trước năm 1920, và chữ thứ 8 trong bảng Yaña imlâ 1920-1927, là chữ [[ح#Tiếng_Tatar|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập İske imlâ trước 1920'') [[آ#Tiếng_Tatar|آ]], [[ا#Tiếng_Tatar|ا]], [[ب#Tiếng_Tatar|ب]], [[پ#Tiếng_Tatar|پ]], [[ت#Tiếng_Tatar|ت]], [[ث#Tiếng_Tatar|ث]], [[ج#Tiếng_Tatar|ج]], [[چ#Tiếng_Tatar|چ]], [[ح#Tiếng_Tatar|ح]], [[خ#Tiếng_Tatar|خ]], [[د#Tiếng_Tatar|د]], [[ذ#Tiếng_Tatar|ذ]], [[ر#Tiếng_Tatar|ر]], [[ز#Tiếng_Tatar|ز]], [[ژ#Tiếng_Tatar|ژ]], [[س#Tiếng_Tatar|س]], [[ش#Tiếng_Tatar|ش]], [[ص#Tiếng_Tatar|ص]], [[ض#Tiếng_Tatar|ض]], [[ط#Tiếng_Tatar|ط]], [[ظ#Tiếng_Tatar|ظ]], [[ع#Tiếng_Tatar|ع]], [[ﻍ#Tiếng_Tatar|ﻍ]], [[ﻑ#Tiếng_Tatar|ﻑ]], [[ﻕ#Tiếng_Tatar|ﻕ]], [[ﮎ#Tiếng_Tatar|ﮎ]], [[گ#Tiếng_Tatar|گ]], [[ﯓ#Tiếng_Tatar|ﯓ]], [[ﻝ#Tiếng_Tatar|ﻝ]], [[ﻡ#Tiếng_Tatar|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Tatar|ﻥ]], [[ﻩ#Tiếng_Tatar|ﻩ]], [[ﻭ#Tiếng_Tatar|ﻭ]], [[ﯞ#Tiếng_Tatar|ﯞ]], [[ی#Tiếng_Tatar|ی]]
*(''Bảng chữ cái Ả Rập Yaña imlâ 1920-1927'') [[ئا#Tiếng_Tatar|ئا]], [[ئە#Tiếng_Tatar|ئە]], [[پ#Tiếng_Tatar|پ]], [[ب#Tiếng_Tatar|ب]], [[ت#Tiếng_Tatar|ت]], [[ج#Tiếng_Tatar|ج]], [[چ#Tiếng_Tatar|چ]], [[ح#Tiếng_Tatar|ح]], [[د#Tiếng_Tatar|د]], [[ر#Tiếng_Tatar|ر]], [[ز#Tiếng_Tatar|ز]], [[ژ#Tiếng_Tatar|ژ]], [[س#Tiếng_Tatar|س]], [[ش#Tiếng_Tatar|ش]], [[ع#Tiếng_Tatar|ع]], [[ﻑ#Tiếng_Tatar|ﻑ]], [[ﻕ#Tiếng_Tatar|ﻕ]], [[ﮎ#Tiếng_Tatar|ﮎ]], [[گ#Tiếng_Tatar|گ]], [[ڭ#Tiếng_Tatar|ڭ]], [[ﻝ#Tiếng_Tatar|ﻝ]], [[ﻡ#Tiếng_Tatar|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Tatar|ﻥ]], [[ﻭ#Tiếng_Tatar|ﻭ]], [[ی#Tiếng_Tatar|ی]], [[ﻩ#Tiếng_Tatar|ﻩ]], [[ئی #Tiếng_Tatar|ئی ]], [[ࢭئی #Tiếng_Tatar|ࢭئی ]], [[ࢭئو #Tiếng_Tatar|ࢭئو ]], [[ئو#Tiếng_Tatar|ئو]], [[ࢭئۇ #Tiếng_Tatar|ࢭئۇ ]], [[ئۇ#Tiếng_Tatar|ئۇ]], [[ࢭئ#Tiếng_Tatar|ࢭئ]], [[ئ#Tiếng_Tatar|ئ]]
=={{langname|crh}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|crh|Chữ cái|tr=-}}
#{{label|crh|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tatar Crưm trước năm 1928, là chữ [[ح#Tiếng_Tatar_Crưm|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=crh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tatar Crưm trước năm 1928|ی|ﻻ|ﻩ|ﻭ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﯓ|گ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ﺀ|ا}}
=={{langname|grr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|grr|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|grr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Taznatit|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{quote|grr|ل وْيَتْشَا نّس بكْرِي قْبَلْ ت ئِصْبَا'''ح''' لْحَال، ئِكّر يࢲْوَا ل يدْجن ؤُمْشَان يخْوَا، ئِتْـࢲَلَّا دِين.|Sáng hôm sau, trời còn mờ-mờ, Ngài chờ dậy, bước ra, đi vào nơi vắng-vẻ, và cầu-nguyện tại đó. ([[s:Mác/1#1:35|Mác 1:35]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|grr|work=WBT Version|year=2010|entryurl=https://live.bible.is/bible/GRRWBT/MRK/1|entry=مرقس 1}}
=={{langname|osp}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|osp|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Aljamía, là chữ [[ح#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Aljamía'') [[ا#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ا]], [[ب#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ب]], [[ت#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ت]], [[ث#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ث]], [[ج#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ج]], [[ح#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ح]], [[خ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|خ]], [[د#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|د]], [[ذ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ذ]], [[ر#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ر]], [[ز#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ز]], [[س#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|س]], [[ش#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ش]], [[ص#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ص]], [[ض#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ض]], [[ط#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ط]], [[ظ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ظ]], [[ع#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ع]], [[غ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|غ]], [[ف#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ف]], [[ق#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ق]], [[ك#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ك]], [[ل#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ل]], [[م#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|م]], [[ن#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ن]], [[ه#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ه]], [[و#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|و]], [[ي#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Wiki-cuadro-aljamia-pablo-gil--20150812b.jpg|Pablo Gil, colección de textos aljamiados, 1888. Zaragoza, España]]
=={{langname|kdh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kdh|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kdh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|kdh|obsolete}} Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tem, là chữ [[ح#Tiếng_Tem|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kdh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tem|و|ل|م|ڼ|ڹ|ن|ڮ|ك|ڣ|ف|ؾ|ﻍ|ض|س|ز|ر|د|چ|ح|ج|پ|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|tft}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tft|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tft|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Ternate, là chữ [[ح#Tiếng_Ternate|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tft|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi tiếng Ternate|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ر|ز|س|ش|ص|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ق|ڤ|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ه|ي|پ}}
=={{langname|trk-oat}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|trk-oat|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|trk-oat|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Anatolia cổ, là chữ [[ح#Tiếng_Thổ_Nhĩ_Kỳ_Anatolia_cổ|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|trk-oat|رُو'''حْ'''|tr=rū'''h'''|[[ma]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=trk-oat|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Anatolia cổ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|ل|م|ن|و|ه|لا|ى}}
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ota|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ota|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập Ottoman, là chữ [[ح#Tiếng_Thổ_Nhĩ_Kỳ_Ottoman|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ota|افتتا'''ح'''|tr=iftita'''h'''|sự [[giới thiệu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ota|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman|ا|ﺀ|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|ﻍ|ﻑ|ﻕ|ﻙ|ﮒ|ڭ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|و/ﻩ|ة|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Sir James William Redhouse|title=Redhouse's Turkish dictionary|year=1880|pageurl=https://books.google.com/books?id=zpwCAAAAQAAJ&pg=532|page=532}}
=={{langname|tig}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tig|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tig|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tigre, là chữ [[ح#Tiếng_Tigre|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tig|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tigre|ي|و|ه|ن|م|ل|ك|ق|ڥ|ف|غ|ع|ڟ|ظ|ط|ض|ص|ڛ|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|trw}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|trw|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|trw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Torwali, là chữ [[ح#Tiếng_Torwali|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|trw|آروا'''ح'''|[[linh hồn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Torwali'') [[ا#Tiếng_Torwali|ا]], [[ب#Tiếng_Torwali|ب]], [[پ#Tiếng_Torwali|پ]], [[ت#Tiếng_Torwali|ت]], [[ٹ#Tiếng_Torwali|ٹ]], [[ث#Tiếng_Torwali|ث]], [[ج#Tiếng_Torwali|ج]], [[حؕ#Tiếng_Torwali|حؕ]], [[چ#Tiếng_Torwali|چ]], [[ڇ#Tiếng_Torwali|ڇ]], [[ح#Tiếng_Torwali|ح]], [[خ#Tiếng_Torwali|خ]], [[څ#Tiếng_Torwali|څ]], [[ځ#Tiếng_Torwali|ځ]], [[د#Tiếng_Torwali|د]], [[ڈ#Tiếng_Torwali|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Torwali|ذ]], [[ر#Tiếng_Torwali|ر]], [[ڑ#Tiếng_Torwali|ڑ]], [[ز#Tiếng_Torwali|ز]], [[ژ#Tiếng_Torwali|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Torwali|ڙ]], [[س#Tiếng_Torwali|س]], [[ش#Tiếng_Torwali|ش]], [[ݜ#Tiếng_Torwali|ݜ]], [[ص#Tiếng_Torwali|ص]], [[ض#Tiếng_Torwali|ض]], [[ط#Tiếng_Torwali|ط]], [[ظ#Tiếng_Torwali|ظ]], [[ع#Tiếng_Torwali|ع]], [[غ#Tiếng_Torwali|غ]], [[ف#Tiếng_Torwali|ف]], [[ق#Tiếng_Torwali|ق]], [[ک#Tiếng_Torwali|ک]], [[گ#Tiếng_Torwali|گ]], [[ل#Tiếng_Torwali|ل]], [[م#Tiếng_Torwali|م]], [[ن#Tiếng_Torwali|ن]], [[ں#Tiếng_Torwali|ں]], [[ݨ#Tiếng_Torwali|ݨ]], [[و#Tiếng_Torwali|و]], [[ه#Tiếng_Torwali|ه]], [[ھ#Tiếng_Torwali|ھ]], [[ء#Tiếng_Torwali|ء]], [[ی#Tiếng_Torwali|ی]], [[ے#Tiếng_Torwali|ے]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Zubair Torwali|work=Torwali - English Dictionary|year=2020|publisher=SIL International|entry=آرواح|entryurl=https://www.webonary.org/torwali/en/g4c28ba2e-8398-4b53-b534-10c73945efd4/}}
=={{langname|zh}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|zh|/x/|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zh|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái [[w:Tiểu nhi kinh|Tiểu nhi kinh]], là chữ [[ح#Tiếng_Trung_Quốc|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=zh|sc=Arab|qual=Tiểu nhi kinh|ى|ي|و|ه|ن|م|ل|ݣ|گ|ک|ك|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ڞ|ض|ص|ش|س۬|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ٿ|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|tmh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tuareg|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Tuareg|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Tuareg|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tmh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tmh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tuareg|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tmh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tuareg|ا|ب|د|ض|ف|گ|ݣ|چ|غ|ه|ک|ل|م|ن|ق|ر|س|ص|ش|ت|ط|و|خ|ي|ز|ظ|ج|ح|ع}}
=={{langname|kmz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Turk_Khorasan|Х]] [[х#Tiếng_Turk_Khorasan|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Turk_Khorasan|H]] [[h#Tiếng_Turk_Khorasan|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kmz|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kmz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Turk Khorasan, là chữ [[ح#Tiếng_Turk_Khorasan|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kmz|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ba Tư tiếng Turk Khorasan|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ﺽ|ﺹ|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|zkh}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Turk Khorezm, là chữ [[ح#Tiếng_Turk_Khorezm|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=zkh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Turk Khorezm|ﺍ|ﺀ|ﺏ|ﭖ|ﺕ|ﺙ|ﺝ|ﭺ|ح|ﺥ|ﺩ|ﺫ|ﺭ|ﺯ|ﮊ|س|ش|ﺹ|ﺽ|ط|ظ|ع|غ|ﻑ|ڤ|ﻕ|ﻙ|ﮒ|ﯓ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|ﻭ|ﻩ|ﻻ|ﻯ}}
=={{langname|tk}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Turkmen|H]] [[h#Tiếng_Turkmen|h]]
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Turkmen|Х]] [[х#Tiếng_Turkmen|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|tk|[h]|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Turkmen, là chữ [[ح#Tiếng_Turk_Turkmen|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|tk|رُو'''ح'''|tr=ru'''h'''|[[hồn ma]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Turkmen'') [[ایٛ#Tiếng_Turkmen|ایٛ]], [[ای#Tiếng_Turkmen|ای]], [[اۆ#Tiếng_Turkmen|اۆ]], [[اوُ#Tiếng_Turkmen|اوُ]], [[اؤ#Tiếng_Turkmen|اؤ]], [[اوْ#Tiếng_Turkmen|اوْ]], [[اِ#Tiếng_Turkmen|اِ]], [[أ#Tiếng_Turkmen|أ]], [[آ#Tiếng_Turkmen|آ]], [[ی#Tiếng_Turkmen|ی]], [[ه ة#Tiếng_Turkmen|ه ة]], [[و#Tiếng_Turkmen|و]], [[نگ#Tiếng_Turkmen|نگ]], [[ﻥ#Tiếng_Turkmen|ﻥ]], [[م#Tiếng_Turkmen|م]], [[ﻝ#Tiếng_Turkmen|ﻝ]], [[گ#Tiếng_Turkmen|گ]], [[ك#Tiếng_Turkmen|ك]], [[ﻕ#Tiếng_Turkmen|ﻕ]], [[ﻑ#Tiếng_Turkmen|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Turkmen|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Turkmen|ع]], [[ظ#Tiếng_Turkmen|ظ]], [[ط#Tiếng_Turkmen|ط]], [[ض#Tiếng_Turkmen|ض]], [[ص#Tiếng_Turkmen|ص]], [[ش#Tiếng_Turkmen|ش]], [[س#Tiếng_Turkmen|س]], [[ژ#Tiếng_Turkmen|ژ]], [[ز#Tiếng_Turkmen|ز]], [[ر#Tiếng_Turkmen|ر]], [[ذ#Tiếng_Turkmen|ذ]], [[د#Tiếng_Turkmen|د]], [[خ#Tiếng_Turkmen|خ]], [[ح#Tiếng_Turkmen|ح]], [[چ#Tiếng_Turkmen|چ]], [[ج#Tiếng_Turkmen|ج]], [[ث#Tiếng_Turkmen|ث]], [[ت#Tiếng_Turkmen|ت]], [[پ#Tiếng_Turkmen|پ]], [[ب#Tiếng_Turkmen|ب]], [[ا#Tiếng_Turkmen|ا]],
=={{langname|ur}}==
{{wikipedia|ur:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ur|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ur|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng abjad tiếng Urdu, là chữ [[ح#Tiếng_Urdu|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ur|[[قوس قزح#Tiếng_Urdu|قَوسِ قُزَ'''ح''']]|tr=qaus-i quza'''h'''|[[cầu vồng]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ur|sc=Arab|qual=Bảng abjad tiếng Urdu|ے|ی|ئ|ھ|ه|و|ں|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Jitendra Sen|title=Urdu-English Dictionary|year=1930|pageurl=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.321369/page/477|page=477}}
=={{langname|ush}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ush|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ush|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Ushojo, là chữ [[ح#Tiếng_Ushojo|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|ush|اروا'''ح'''|tr=arvā'''h'''|[[tinh thần]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Ushojo'') [[آ#Tiếng_Ushojo|آ]], [[أ#Tiếng_Ushojo|أ]], [[ا#Tiếng_Ushojo|ا]], [[ب#Tiếng_Ushojo|ب]], [[پ#Tiếng_Ushojo|پ]], [[ت#Tiếng_Ushojo|ت]], [[ٹ#Tiếng_Ushojo|ٹ]], [[ث#Tiếng_Ushojo|ث]], [[ج#Tiếng_Ushojo|ج]], [[چ#Tiếng_Ushojo|چ]], [[ڇ#Tiếng_Ushojo|ڇ]], [[څ#Tiếng_Ushojo|څ]], [[ح#Tiếng_Ushojo|ح]], [[خ#Tiếng_Ushojo|خ]], [[د#Tiếng_Ushojo|د]], [[ڈ#Tiếng_Ushojo|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Ushojo|ذ]], [[ر#Tiếng_Ushojo|ر]], [[ڑ#Tiếng_Ushojo|ڑ]], [[ز#Tiếng_Ushojo|ز]], [[ڙ#Tiếng_Ushojo|ڙ]], [[ژ#Tiếng_Ushojo|ژ]], [[س#Tiếng_Ushojo|س]], [[ش#Tiếng_Ushojo|ش]], [[ݜ#Tiếng_Ushojo|ݜ]], [[ص#Tiếng_Ushojo|ص]], [[ض#Tiếng_Ushojo|ض]], [[ط#Tiếng_Ushojo|ط]], [[ظ#Tiếng_Ushojo|ظ]], [[ع#Tiếng_Ushojo|ع]], [[غ#Tiếng_Ushojo|غ]], [[ف#Tiếng_Ushojo|ف]], [[ق#Tiếng_Ushojo|ق]], [[ک#Tiếng_Ushojo|ک]], [[گ#Tiếng_Ushojo|گ]], [[ل#Tiếng_Ushojo|ل]], [[م#Tiếng_Ushojo|م]], [[ن#Tiếng_Ushojo|ن]], [[و#Tiếng_Ushojo|و]], [[ہ#Tiếng_Ushojo|ہ]], [[ھ#Tiếng_Ushojo|ھ]], [[ء#Tiếng_Ushojo|ء]], [[ی#Tiếng_Ushojo|ی]], [[ے#Tiếng_Ushojo|ے]]
=={{langname|uz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Uzbek|H]] [[h#Tiếng_Uzbek|h]]
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Uzbek|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Uzbek|ҳ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|uz|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|uz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|uz|obsolete}} Chữ cái thứ 16 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Uzbek, là chữ [[ح#Tiếng_Uzbek|ح]] ở dạng đứng riêng.
#:{{ux|uz|مد'''ح'''|tr=mad'''h'''|lời [[tán dương]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ Ả Rập Nastaliq tiếng Uzbek'') [[آ#Tiếng_Uzbek|آ]]/[[ا#Tiếng_Uzbek|ا]], [[ب#Tiếng_Uzbek|ب]], [[پ#Tiếng_Uzbek|پ]], [[ت#Tiếng_Uzbek|ت]], [[ث#Tiếng_Uzbek|ث]], [[ج#Tiếng_Uzbek|ج]], [[چ#Tiếng_Uzbek|چ]], [[ح#Tiếng_Uzbek|ح]], [[خ#Tiếng_Uzbek|خ]], [[د#Tiếng_Uzbek|د]], [[ذ#Tiếng_Uzbek|ذ]], [[ر#Tiếng_Uzbek|ر]], [[ز#Tiếng_Uzbek|ز]], [[ژ#Tiếng_Uzbek|ژ]], [[س#Tiếng_Uzbek|س]], [[ش#Tiếng_Uzbek|ش]], [[ص#Tiếng_Uzbek|ص]], [[ض#Tiếng_Uzbek|ض]], [[ط#Tiếng_Uzbek|ط]], [[ظ#Tiếng_Uzbek|ظ]], [[ع#Tiếng_Uzbek|ع]], [[غ#Tiếng_Uzbek|غ]], [[ف#Tiếng_Uzbek|ف]], [[ق#Tiếng_Uzbek|ق]], [[ک#Tiếng_Uzbek|ک]], [[گ#Tiếng_Uzbek|گ]], [[ل#Tiếng_Uzbek|ل]], [[م#Tiếng_Uzbek|م]], [[ن#Tiếng_Uzbek|ن]], [[نگ#Tiếng_Uzbek|نگ]], [[و#Tiếng_Uzbek|و]], [[ۉ#Tiếng_Uzbek|ۉ]], [[هـ#Tiếng_Uzbek|هـ]], [[ي#Tiếng_Uzbek|ي]], [[ی#Tiếng_Uzbek|ی]], [[ې#Tiếng_Uzbek|ې]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Uzbek Arabic Nastaliq Alphabet.jpg|Uzbek Arabic Nastaliq Alphabet]]
=={{langname|wbl}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Wakhi|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Wakhi|ҳ]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Wakhi|H]] [[h#Tiếng_Wakhi|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wbl|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wbl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 14 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Wakhi, là chữ [[ح#Tiếng_Wakhi|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Wakhi'') [[ا#Tiếng_Wakhi|ا]], [[آ#Tiếng_Wakhi|آ]], [[ب#Tiếng_Wakhi|ب]], [[پ#Tiếng_Wakhi|پ]], [[ت#Tiếng_Wakhi|ت]], [[ټ#Tiếng_Wakhi|ټ]], [[ث#Tiếng_Wakhi|ث]], [[ج#Tiếng_Wakhi|ج]], [[ڃ#Tiếng_Wakhi|ڃ]], [[چ#Tiếng_Wakhi|چ]], [[ڇ#Tiếng_Wakhi|ڇ]], [[څ#Tiếng_Wakhi|څ]], [[ځ#Tiếng_Wakhi|ځ]], [[ح#Tiếng_Wakhi|ح]], [[خ#Tiếng_Wakhi|خ]], [[د#Tiếng_Wakhi|د]], [[ډ#Tiếng_Wakhi|ډ]], [[ذ#Tiếng_Wakhi|ذ]], [[ر#Tiếng_Wakhi|ر]], [[ز#Tiếng_Wakhi|ز]], [[ږ#Tiếng_Wakhi|ږ]], [[ژ#Tiếng_Wakhi|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Wakhi|ڙ]], [[س#Tiếng_Wakhi|س]], [[ښ#Tiếng_Wakhi|ښ]], [[ش#Tiếng_Wakhi|ش]], [[ڜ#Tiếng_Wakhi|ڜ]], [[ص#Tiếng_Wakhi|ص]], [[ض#Tiếng_Wakhi|ض]], [[ط#Tiếng_Wakhi|ط]], [[ظ#Tiếng_Wakhi|ظ]], [[ع#Tiếng_Wakhi|ع]], [[غ#Tiếng_Wakhi|غ]], [[ف#Tiếng_Wakhi|ف]], [[ڤ#Tiếng_Wakhi|ڤ]], [[ق#Tiếng_Wakhi|ق]], [[ک#Tiếng_Wakhi|ک]], [[گ#Tiếng_Wakhi|گ]], [[ل#Tiếng_Wakhi|ل]], [[م#Tiếng_Wakhi|م]], [[ن#Tiếng_Wakhi|ن]], [[ه#Tiếng_Wakhi|ه]], [[و#Tiếng_Wakhi|و]], [[ؤ#Tiếng_Wakhi|ؤ]], [[وْ#Tiếng_Wakhi|وْ]], [[ي#Tiếng_Wakhi|ي]], [[ی#Tiếng_Wakhi|ی]]
=={{langname|wne}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wne|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wne|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Waneci, là chữ [[ح#Tiếng_Waneci|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Waneci'') [[ء#Tiếng_Waneci|ء]], [[ی#Tiếng_Waneci|ی]], [[ﻩ#Tiếng_Waneci|ﻩ]], [[ﻭ#Tiếng_Waneci|ﻭ]], [[ں#Tiếng_Waneci|ں]], [[ڼ#Tiếng_Waneci|ڼ]], [[ﻥ#Tiếng_Waneci|ﻥ]], [[ﻡ#Tiếng_Waneci|ﻡ]], [[ﻝ#Tiếng_Waneci|ﻝ]], [[ګ#Tiếng_Waneci|ګ]], [[ک#Tiếng_Waneci|ک]], [[ﻕ#Tiếng_Waneci|ﻕ]], [[ﻑ#Tiếng_Waneci|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Waneci|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Waneci|ع]], [[ظ#Tiếng_Waneci|ظ]], [[ط#Tiếng_Waneci|ط]], [[ض#Tiếng_Waneci|ض]], [[ص#Tiếng_Waneci|ص]], [[ښ#Tiếng_Waneci|ښ]], [[ش#Tiếng_Waneci|ش]], [[س#Tiếng_Waneci|س]], [[ږ#Tiếng_Waneci|ږ]], [[ژ#Tiếng_Waneci|ژ]], [[ز#Tiếng_Waneci|ز]], [[ړ#Tiếng_Waneci|ړ]], [[ر#Tiếng_Waneci|ر]], [[ذ#Tiếng_Waneci|ذ]], [[ډ#Tiếng_Waneci|ډ]], [[د#Tiếng_Waneci|د]], [[خ#Tiếng_Waneci|خ]], [[ح#Tiếng_Waneci|ح]], [[څ#Tiếng_Waneci|څ]], [[ځ#Tiếng_Waneci|ځ]], [[چ#Tiếng_Waneci|چ]], [[ج#Tiếng_Waneci|ج]], [[ث#Tiếng_Waneci|ث]], [[ټ#Tiếng_Waneci|ټ]], [[ت#Tiếng_Waneci|ت]], [[پ#Tiếng_Waneci|پ]], [[ب#Tiếng_Waneci|ب]], [[ا#Tiếng_Waneci|ا]]
=={{langname|wlo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wlo|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wlo|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thêm thứ 2 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Wolio, là chữ [[ح#Tiếng_Wolio|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Buri'') [[ا#Tiếng_Wolio|ا]], [[ب#Tiếng_Wolio|ب]], [[ڀ#Tiếng_Wolio|ڀ]], [[ت#Tiếng_Wolio|ت]], [[ج#Tiếng_Wolio|ج]], [[چ#Tiếng_Wolio|چ]], [[د#Tiếng_Wolio|د]], [[ڊ#Tiếng_Wolio|ڊ]], [[ر#Tiếng_Wolio|ر]], [[ز#Tiếng_Wolio|ز]], [[س#Tiếng_Wolio|س]], [[ڠ#Tiếng_Wolio|ڠ]], [[ڤ#Tiếng_Wolio|ڤ]], [[ك#Tiếng_Wolio|ك]], [[ڬ#Tiếng_Wolio|ڬ]], [[ل#Tiếng_Wolio|ل]], [[ن#Tiếng_Wolio|ن]], [[ۑ#Tiếng_Wolio|ۑ]], [[ه#Tiếng_Wolio|ه]], [[و#Tiếng_Wolio|و]], [[ي#Tiếng_Wolio|ي]]
*(''Chữ cái thêm'') [[ث#Tiếng_Wolio|ث]], [[ح#Tiếng_Wolio|ح]], [[خ#Tiếng_Wolio|خ]], [[ذ#Tiếng_Wolio|ذ]], [[ش#Tiếng_Wolio|ش]], [[ص#Tiếng_Wolio|ص]], [[ض#Tiếng_Wolio|ض]], [[ط#Tiếng_Wolio|ط]], [[ظ#Tiếng_Wolio|ظ]], [[ع#Tiếng_Wolio|ع]], [[غ#Tiếng_Wolio|غ]], [[ف#Tiếng_Wolio|ف]], [[ق#Tiếng_Wolio|ق]]
=={{langname|wo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wo|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wo|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Wolofal, là chữ [[ح#Tiếng_Wolofal|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Wolofal'') [[ا#Tiếng_Wolof|ا]], [[ب#Tiếng_Wolof|ب]], [[ݒ#Tiếng_Wolof|ݒ]], [[ت#Tiếng_Wolof|ت]], [[ݖ#Tiếng_Wolof|ݖ]], [[ث#Tiếng_Wolof|ث]], [[ج#Tiếng_Wolof|ج]], [[ح#Tiếng_Wolof|ح]], [[خ#Tiếng_Wolof|خ]], [[د#Tiếng_Wolof|د]], [[ذ#Tiếng_Wolof|ذ]], [[ر#Tiếng_Wolof|ر]], [[ز#Tiếng_Wolof|ز]], [[س#Tiếng_Wolof|س]], [[ش#Tiếng_Wolof|ش]], [[ص#Tiếng_Wolof|ص]], [[ض#Tiếng_Wolof|ض]], [[ط#Tiếng_Wolof|ط]], [[ظ#Tiếng_Wolof|ظ]], [[ع#Tiếng_Wolof|ع]], [[غ#Tiếng_Wolof|غ]], [[ݝ#Tiếng_Wolof|ݝ]], [[ف#Tiếng_Wolof|ف]], [[ق#Tiếng_Wolof|ق]], [[ک#Tiếng_Wolof|ک]], [[گ#Tiếng_Wolof|گ]], [[ل#Tiếng_Wolof|ل]], [[م#Tiếng_Wolof|م]], [[ن#Tiếng_Wolof|ن]], [[ݧ#Tiếng_Wolof|ݧ]], [[ه#Tiếng_Wolof|ه]], [[و#Tiếng_Wolof|و]], [[ي#Tiếng_Wolof|ي]]
=={{langname|ydg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ydg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ydg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Yidgha, là chữ [[ح#Tiếng_Yidgha|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Yidgha'') [[ا#Tiếng_Yidgha|ا]], [[ب#Tiếng_Yidgha|ب]], [[پ#Tiếng_Yidgha|پ]], [[ت#Tiếng_Yidgha|ت]], [[ث#Tiếng_Yidgha|ث]], [[ٹ#Tiếng_Yidgha|ٹ]], [[ج#Tiếng_Yidgha|ج]], [[چ#Tiếng_Yidgha|چ]], [[ح#Tiếng_Yidgha|ح]], [[خ#Tiếng_Yidgha|خ]], [[ݯ#Tiếng_Yidgha|ݯ]], [[ݮ#Tiếng_Yidgha|ݮ]], [[څ#Tiếng_Yidgha|څ]], [[ځ#Tiếng_Yidgha|ځ]], [[د#Tiếng_Yidgha|د]], [[ذ#Tiếng_Yidgha|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Yidgha|ڈ]], [[ر#Tiếng_Yidgha|ر]], [[ڑ#Tiếng_Yidgha|ڑ]], [[ز#Tiếng_Yidgha|ز]], [[ژ#Tiếng_Yidgha|ژ]], [[ݱ#Tiếng_Yidgha|ݱ]], [[س#Tiếng_Yidgha|س]], [[ش#Tiếng_Yidgha|ش]], [[ݰ#Tiếng_Yidgha|ݰ]], [[ص#Tiếng_Yidgha|ص]], [[ض#Tiếng_Yidgha|ض]], [[ط#Tiếng_Yidgha|ط]], [[ظ#Tiếng_Yidgha|ظ]], [[ع#Tiếng_Yidgha|ع]], [[غ#Tiếng_Yidgha|غ]], [[ف#Tiếng_Yidgha|ف]], [[ق#Tiếng_Yidgha|ق]], [[ڤ#Tiếng_Yidgha|ڤ]], [[ک#Tiếng_Yidgha|ک]], [[ګ#Tiếng_Yidgha|ګ]], [[گ#Tiếng_Yidgha|گ]], [[ل#Tiếng_Yidgha|ل]], [[م#Tiếng_Yidgha|م]], [[ن#Tiếng_Yidgha|ن]], [[و#Tiếng_Yidgha|و]], [[ہ#Tiếng_Yidgha|ہ]], [[ء#Tiếng_Yidgha|ء]], [[ی#Tiếng_Yidgha|ی]], [[ے#Tiếng_Yidgha|ے]]
=={{langname|zza}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zza|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zza|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|zza|obsolete}} Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Zaza, là chữ [[ح#Tiếng_Zaza|ح]] ở dạng đứng riêng.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Zaza'') [[ء#Tiếng_Zaza|ء]], [[ا#Tiếng_Zaza|ا]], [[آ#Tiếng_Zaza|آ]], [[ب#Tiếng_Zaza|ب]], [[پ#Tiếng_Zaza|پ]], [[ت#Tiếng_Zaza|ت]], [[ث#Tiếng_Zaza|ث]], [[ج#Tiếng_Zaza|ج]], [[چ#Tiếng_Zaza|چ]], [[ح#Tiếng_Zaza|ح]], [[خ#Tiếng_Zaza|خ]], [[د#Tiếng_Zaza|د]], [[ذ#Tiếng_Zaza|ذ]], [[ر#Tiếng_Zaza|ر]], [[ز#Tiếng_Zaza|ز]], [[ژ#Tiếng_Zaza|ژ]], [[س#Tiếng_Zaza|س]], [[ش#Tiếng_Zaza|ش]], [[ص#Tiếng_Zaza|ص]], [[ض#Tiếng_Zaza|ض]], [[ط#Tiếng_Zaza|ط]], [[ظ#Tiếng_Zaza|ظ]], [[ع#Tiếng_Zaza|ع]], [[غ#Tiếng_Zaza|غ]], [[ف#Tiếng_Zaza|ف]], [[ق#Tiếng_Zaza|ق]], [[ڨ#Tiếng_Zaza|ڨ]], [[ک#Tiếng_Zaza|ک]], [[ل#Tiếng_Zaza|ل]], [[م#Tiếng_Zaza|م]], [[ن#Tiếng_Zaza|ن]], [[و#Tiếng_Zaza|و]], [[ی#Tiếng_Zaza|ی]], [[ه#Tiếng_Zaza|ه]], [[ۃ#Tiếng_Zaza|ۃ]]
[[Thể loại:Khối ký tự Arabic Presentation Forms-B|A1]]
g10d5r0ycn8xaujduefwcd3ngpbl97h
ष
0
406902
2513346
2448717
2026-08-12T06:04:32Z
TheHighFighter2
42988
2513346
wikitext
text/x-wiki
{{also|प|ष़}}
{{minitoc}}
{{-Deva-}}
{{character info}}
[[File:Deva-ष-order.gif|thumb]]
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mul|/ʂə/|/ɕə/|/ʃə/}} {{qualifier|thay đổi theo ngôn ngữ}}
==={{ĐM|desction}}===
{{mul-letter|ṣa}}
#Chữ Devanagari ''ṣa'', thể hiện âm [[xuýt]] thứ hai.
===={{ĐM|usage}}====
*Về ngôn ngữ học, đây được coi là âm xuýt sau răng vô thanh quặt lưỡi.
===={{ĐM|see}}====
Chữ ghép:
* {{l|mul|क्ष|sc=Deva|tr=kṣa}}: {{com|mul|क|ष|sc=Deva|nocat=1}}
=={{langname|anp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|anp|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|anp|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Angika, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|anp|आदी-मानव या बनमानु'''ष'''|[[vượn]] [[người]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Angika|list={{l-self|anp|अ}}, {{l-self|anp|आ}}, {{l-self|anp|इ}}, {{l-self|anp|ई}}, {{l-self|anp|उ}}, {{l-self|anp|ऊ}}, {{l-self|anp|ऋ}}, {{l-self|anp|ए}}, {{l-self|anp|ऐ}}, {{l-self|anp|ऍ}}, {{l-self|anp|ओ}}, {{l-self|anp|औ}}, {{l-self|anp|अः}}, {{l-self|anp|अँ}}, {{l-self|anp|अं}}, {{l-self|anp|क}}, {{l-self|anp|ख}}, {{l-self|anp|ग}}, {{l-self|anp|घ}}, {{l-self|anp|ङ}}, {{l-self|anp|च}}, {{l-self|anp|छ}}, {{l-self|anp|ज}}, {{l-self|anp|झ}}, {{l-self|anp|ञ}}, {{l-self|anp|ट}}, {{l-self|anp|ठ}}, {{l-self|anp|ड}}, {{l-self|anp|ढ}}, {{l-self|anp|ण}}, {{l-self|anp|त}}, {{l-self|anp|थ}}, {{l-self|anp|द}}, {{l-self|anp|ध}}, {{l-self|anp|न}}, {{l-self|anp|प}}, {{l-self|anp|फ}}, {{l-self|anp|ब}}, {{l-self|anp|भ}}, {{l-self|anp|म}}, {{l-self|anp|य}}, {{l-self|anp|र}}, {{l-self|anp|ल}}, {{l-self|anp|व}}, {{l-self|anp|श}}, {{l-self|anp|ष}}, {{l-self|anp|स}}, {{l-self|anp|ह}}, {{l-self|anp|ड़}}, {{l-self|anp|ढ़}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|hi|author=Toby Anderson|entry=आदी-मानव या बनमानुष|entryurl=https://www.webonary.org/angika/gf42ab18a-2060-4e29-a97d-fbe61174fa46/|publisher=SIL International|year=2020|work=Angika Dictionary}}
=={{langname|ae}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Avesta
| {{l|ae|𐬴}}
|-
! Gujarat
| {{l|ae|ષ}}
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ae|[ʂ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ae|Chữ cái|tr=ṣ̌}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 36 trong tiếng Avesta, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|ae|उ'''षा'''|tr={{l|ae|𐬎'''𐬴'''𐬁}}|[[buổi sáng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Avesta|list={{l-self|ae|अ}}, {{l-self|ae|आ}}, {{l-self|ae|ॲ}}, {{l-self|ae|ऑ}}, {{l-self|ae|ऄ}}, {{l-self|ae|अे}}, {{l-self|ae|ऒ}}, {{l-self|ae|ओ}}, {{l-self|ae|आो}}, {{l-self|ae|अँ}}, {{l-self|ae|अॕ}}, {{l-self|ae|इ}}, {{l-self|ae|ई}}, {{l-self|ae|उ}}, {{l-self|ae|ऊ}}, {{l-self|ae|ꣳ}}, {{l-self|ae|क}}, {{l-self|ae|ख़}}, {{l-self|ae|क्ष᳝}}, {{l-self|ae|ख़्व}}, {{l-self|ae|ग}}, {{l-self|ae|घ़}}, {{l-self|ae|ग़}}, {{l-self|ae|त}}, {{l-self|ae|थ़}}, {{l-self|ae|द}}, {{l-self|ae|ध़}}, {{l-self|ae|त़}}, {{l-self|ae|च}}, {{l-self|ae|ज}}, {{l-self|ae|प}}, {{l-self|ae|फ़}}, {{l-self|ae|ब}}, {{l-self|ae|ब़}}, {{l-self|ae|ङ}}, {{l-self|ae|ङ्घ़}}, {{l-self|ae|ङ्व़}}, {{l-self|ae|न}}, {{l-self|ae|ञ}}, {{l-self|ae|ण}}, {{l-self|ae|म}}, {{l-self|ae|म्ह}}, {{l-self|ae|य}}, {{l-self|ae|य़}}, {{l-self|ae|व}}, {{l-self|ae|र}}, {{l-self|ae|ल}}, {{l-self|ae|स}}, {{l-self|ae|ज़}}, {{l-self|ae|श}}, {{l-self|ae|ॹ}}, {{l-self|ae|ष}}, {{l-self|ae|ह}}}}
==={{ĐM|reference}}===
*{{Chú thích sách|author=Joseph H. Peterson|year=1995|title=[http://www.avesta.org/avdict/avdict.htm Dictionary of most common AVESTA words]}}
=={{langname|awa}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Kaithi
| {{l|awa|𑂭}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|awa|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|awa|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Awadh, viết bằng chữ Devanagari}}
#:{{ux|awa|[[w:awa:सिद्धांत ज्योतिष|सिद्धांत ज्योति'''ष''']]|[[chiêm tinh học]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Awadh|list={{l-self|awa|अ}}, {{l-self|awa|आ}}, {{l-self|awa|इ}}, {{l-self|awa|ई}}, {{l-self|awa|उ}}, {{l-self|awa|ऊ}}, {{l-self|awa|ए}}, {{l-self|awa|ऐ}}, {{l-self|awa|ओ}}, {{l-self|awa|औ}}, {{l-self|awa|अं}}, {{l-self|awa|अः}}, {{l-self|awa|अँ}}, {{l-self|awa|ऋ}}, {{l-self|awa|क}}, {{l-self|awa|ख}}, {{l-self|awa|ग}}, {{l-self|awa|घ}}, {{l-self|awa|ङ}}, {{l-self|awa|च}}, {{l-self|awa|छ}}, {{l-self|awa|ज}}, {{l-self|awa|झ}}, {{l-self|awa|ञ}}, {{l-self|awa|ट}}, {{l-self|awa|ठ}}, {{l-self|awa|ड}}, {{l-self|awa|ढ}}, {{l-self|awa|ण}}, {{l-self|awa|त}}, {{l-self|awa|थ}}, {{l-self|awa|द}}, {{l-self|awa|ध}}, {{l-self|awa|न}}, {{l-self|awa|प}}, {{l-self|awa|फ}}, {{l-self|awa|ब}}, {{l-self|awa|भ}}, {{l-self|awa|म}}, {{l-self|awa|य}}, {{l-self|awa|र}}, {{l-self|awa|ल}}, {{l-self|awa|व}}, {{l-self|awa|श}}, {{l-self|awa|ष}}, {{l-self|awa|स}}, {{l-self|awa|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|awa|author=Bible League International|work=पवित्तर बाइबिल|year=2025|entry=उत्पत्ति 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/2560/GEN.1.AERV}}
=={{langname|vjk}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Kaithi
| [[𑂭#Tiếng_Bajjika|𑂭]]
|-
! Tirhuta
| [[𑒭#Tiếng_Bajjika|𑒭]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|vjk|[ʂ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|vjk|Chữ cái|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Bajjika.
#:{{quote|vjk|ओइ समयमे ओइसबमेसे बरका कोन हइ कहेके बि'''ष'''यमे एक आपसमे बहस करे लागल।|Các môn-đồ biện-luận cùng nhau cho biết ai là lớn hơn hết trong hàng mình. ([[s:Lu-ca/9#9:46|Lu-ca 9:46]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|vjk|author=Manna Harvest, Bajjika Translation Committee & Wycliffe Bible Translators Inc.|work=[https://media.ipsapps.org/vjk/osa/bible/#/text Bajjika Bible 1.0]|year=2026|entry=लूका ९}}
=={{langname|byw}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|byw|[ʂ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|byw|Chữ cái|tr=ṣ}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 28 trong tiếng Belhariya, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=byw|sc=Deva|qual=Chữ Devanagari tiếng Belhariya|अ|इ|उ|ए|ओ|क|ख|ग|घ|ङ|च|छ|ज|झ|ट|ठ|ड|ढ|त|थ|द|ध|न|प|फ|ब|भ|म|य|र|ल|व|ष|ह}}
=={{langname|bhd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bhd|[ʂa]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bhd|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Bhadarwah.
#:{{quote|bhd|एल्हेरेलेइ तू अपनो तरकश अपनु धनु'''ष''' नेइतां जंगले मां गा, ते मेरे लेई कोई शिकार मैरतां आन।|vậy bây giờ, cha xin con hãy lấy khí-giới, ống tên và cung con, ra đồng săn thịt rừng cho cha, ([[s:Sáng thế Ký/27#27:3|Sáng thế Ký 27:3]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bhd|author=Beyond Translation|work=भड्लाई भाषाई मां पवित्र शास्त्र|year=2020|entry=उत्पत्ति 27|entryurl=https://www.bible.com/bible/2767/GEN.27.BHDNT}}
=={{langname|bht}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bht|[ʂa]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bht|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Bhattiyat.
#:{{quote|bht|या क्या तुसां मूसा दी व्यवस्था च नी पड़या है, कि याजक सब्ते दे रोज मंदरे च सब्ते दे रोजे दिया विधिया जो तोड़ने पर भी निर्दो'''ष''' होंदे न?|Hay là các ngươi không đọc trong sách luật, đến ngày Sa-bát, các thầy tế-lễ trong đền-thờ phạm luật ngày đó, mà không phải tội sao? ([[s:Ma-thi-ơ/12#12:5|Ma-thi-ơ 12:5]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bht|author=Beyond Translation|work=भटियाली नोआ नियम|year=2020|entry=मत्ती 12|entryurl=https://www.bible.com/bible/3245/MAT.12.BHTNT}}
=={{langname|bho}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Kaithi
| {{l|bho|𑂭}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{bho-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bho|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 33 trong tiếng Bhojpur, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|bho|भा'''षा'''|[[ngôn ngữ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Bhojpur|list={{l-self|bho|अ}}, {{l-self|bho|आ}}, {{l-self|bho|इ}}, {{l-self|bho|ई}}, {{l-self|bho|उ}}, {{l-self|bho|ऊ}}, {{l-self|bho|ए}}, {{l-self|bho|ऐ}}, {{l-self|bho|ओ}}, {{l-self|bho|औ}}, {{l-self|bho|अः}}, {{l-self|bho|अँ}}, {{l-self|bho|क}}, {{l-self|bho|ख}}, {{l-self|bho|ग}}, {{l-self|bho|घ}}, {{l-self|bho|ङ}}, {{l-self|bho|च}}, {{l-self|bho|छ}}, {{l-self|bho|ज}}, {{l-self|bho|झ}}, {{l-self|bho|ञ}}, {{l-self|bho|ट}}, {{l-self|bho|ठ}}, {{l-self|bho|ड}}, {{l-self|bho|ड़}}, {{l-self|bho|ढ}}, {{l-self|bho|ढ़}}, {{l-self|bho|ण}}, {{l-self|bho|त}}, {{l-self|bho|थ}}, {{l-self|bho|द}}, {{l-self|bho|ध}}, {{l-self|bho|न}}, {{l-self|bho|प}}, {{l-self|bho|फ}}, {{l-self|bho|ब}}, {{l-self|bho|भ}}, {{l-self|bho|म}}, {{l-self|bho|य}}, {{l-self|bho|र}}, {{l-self|bho|ल}}, {{l-self|bho|व}}, {{l-self|bho|श}}, {{l-self|bho|ष}}, {{l-self|bho|स}}, {{l-self|bho|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Toby Anderson|work=Bhojpuri – Hindi Dictionary|year=2019|publisher=SIL International|entryurl=https://www.webonary.org/bhojpuri/browse/browse-vernacular-english/?letter=%E0%A4%AA&key=bho|entry=प}}
=={{langname|aav-bhu}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Oriya
| [[ଷ#Tiếng_Bhumij|ଷ]]
|-
! Bengal
| [[ষ#Tiếng_Bhumij|ষ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|aav-bhu|[s̪ɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|aav-bhu|Chữ cái|tr=bha}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Bhumij, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Bhumij|list={{l-self|aav-bhu|अ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|आ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|इ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ई|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|उ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ऊ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ए|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ऐ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ओ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|औ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|क|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ख|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ग|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|घ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ङ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|च|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|छ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ज|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|झ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ञ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ट|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ठ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ड|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ढ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ण|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|त|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|थ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|द|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ध|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|न|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|प|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|फ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ब|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|भ|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|म|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|य|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|र|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ल|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|व|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|श|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ष|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|स|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ह|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ड़|tr=-}}, {{l-self|aav-bhu|ढ़|tr=-}}}}
=={{langname|kfs}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Takri
| {{l|kfs|𑚧}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kfs|[ʃa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kfs|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 33 trong tiếng Bilaspur, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|kfs|कने परमेशर तिन्हांजो आशी'''ष''' देआं, सै जे माह पर विश्वास करना नीं छडदा।|Phước cho ai chẳng vấp-phạm vì cớ ta! ([[s:Ma-thi-ơ/11#11:6|Ma-thi-ơ 11:6]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Bilaspur|list={{l-self|kfs|अ}}, {{l-self|kfs|आ}}, {{l-self|kfs|इ}}, {{l-self|kfs|ई}}, {{l-self|kfs|उ}}, {{l-self|kfs|ऊ}}, {{l-self|kfs|ए}}, {{l-self|kfs|ऐ}}, {{l-self|kfs|ओ}}, {{l-self|kfs|औ}}, {{l-self|kfs|अँ}}, {{l-self|kfs|अं}}, {{l-self|kfs|क}}, {{l-self|kfs|ख}}, {{l-self|kfs|ग }}, {{l-self|kfs|घ}}, {{l-self|kfs|ङ}}, {{l-self|kfs|च}}, {{l-self|kfs|छ}}, {{l-self|kfs|ज}}, {{l-self|kfs|झ}}, {{l-self|kfs|ञ}}, {{l-self|kfs|ट}}, {{l-self|kfs|ठ}}, {{l-self|kfs|ड}}, {{l-self|kfs|ड़}}, {{l-self|kfs|ढ}}, {{l-self|kfs|ण}}, {{l-self|kfs|त}}, {{l-self|kfs|थ}}, {{l-self|kfs|द}}, {{l-self|kfs|ध}}, {{l-self|kfs|न}}, {{l-self|kfs|प}}, {{l-self|kfs|फ}}, {{l-self|kfs|ब}}, {{l-self|kfs|भ}}, {{l-self|kfs|म}}, {{l-self|kfs|य}}, {{l-self|kfs|र}}, {{l-self|kfs|ल}}, {{l-self|kfs|व}}, {{l-self|kfs|ल़}}, {{l-self|kfs|श}}, {{l-self|kfs|ष}}, {{l-self|kfs|स}}, {{l-self|kfs|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kfs|author=The Love Fellowship|work=बिलासपुरी नौआं नियम|year=2025|entry=मत्ती 11|entryurl=https://www.bible.com/bible/2768/MAT.11.KFSNT}}
=={{langname|biy}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|biy|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|biy|Chữ cái|tr=ṣ}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 33 trong tiếng Birhor, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Birhor|list={{l-self|biy|अ}}, {{l-self|biy|आ}}, {{l-self|biy|इ}}, {{l-self|biy|ई}}, {{l-self|biy|उ}}, {{l-self|biy|ऊ}}, {{l-self|biy|ए}}, {{l-self|biy|ऐ}}, {{l-self|biy|ओ}}, {{l-self|biy|औ}}, {{l-self|biy|क}}, {{l-self|biy|क्ष}}, {{l-self|biy|ख}}, {{l-self|biy|ग}}, {{l-self|biy|घ}}, {{l-self|biy|ङ}}, {{l-self|biy|च}}, {{l-self|biy|छ}}, {{l-self|biy|ज}}, {{l-self|biy|झ}}, {{l-self|biy|ञ}}, {{l-self|biy|ट}}, {{l-self|biy|ठ}}, {{l-self|biy|ड}}, {{l-self|biy|ड़}}, {{l-self|biy|ढ}}, {{l-self|biy|ण}}, {{l-self|biy|त}}, {{l-self|biy|थ}}, {{l-self|biy|द}}, {{l-self|biy|ध}}, {{l-self|biy|न}}, {{l-self|biy|प}}, {{l-self|biy|फ}}, {{l-self|biy|ब}}, {{l-self|biy|भ}}, {{l-self|biy|म}}, {{l-self|biy|य}}, {{l-self|biy|र}}, {{l-self|biy|ल}}, {{l-self|biy|ळ}}, {{l-self|biy|व}}, {{l-self|biy|श}}, {{l-self|biy|ष}}, {{l-self|biy|स}}, {{l-self|biy|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*[https://livingdictionaries.app/birhor/entries/list Từ điển tiếng Birhor] tại Living Dictionaries.
=={{langname|brx}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|brx|[ʂɔ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|brx|Ký hiệu|tr=ṣo}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Bodo.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Bodo|list={{l-self|brx|अ}}, {{l-self|brx|आ}}, {{l-self|brx|इ}}, {{l-self|brx|ई}}, {{l-self|brx|उ}}, {{l-self|brx|ऊ}}, {{l-self|brx|ऋ}}, {{l-self|brx|ए}}, {{l-self|brx|ऐ}}, {{l-self|brx|ओ}}, {{l-self|brx|औ}}, {{l-self|brx|क}}, {{l-self|brx|ख}}, {{l-self|brx|ग}}, {{l-self|brx|घ}}, {{l-self|brx|ङ}}, {{l-self|brx|च}}, {{l-self|brx|छ}}, {{l-self|brx|ज}}, {{l-self|brx|ट}}, {{l-self|brx|ठ}}, {{l-self|brx|ड}}, {{l-self|brx|त}}, {{l-self|brx|थ}}, {{l-self|brx|द}}, {{l-self|brx|ध}}, {{l-self|brx|न}}, {{l-self|brx|प}}, {{l-self|brx|फ}}, {{l-self|brx|ब}}, {{l-self|brx|भ}}, {{l-self|brx|म}}, {{l-self|brx|य}}, {{l-self|brx|र}}, {{l-self|brx|ल}}, {{l-self|brx|व}}, {{l-self|brx|श}}, {{l-self|brx|स}}, {{l-self|brx|ह}}, {{l-self|brx|त्}}, {{l-self|brx|ड़}}, {{l-self|brx|ढ़}}, {{l-self|brx|क्ष}}}}
=={{langname|bra}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bra|[ʂ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bra|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 33 trong tiếng Braj, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|bra|बि'''ष'''|[[chất độc]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Braj|list={{l-self|bra|अ|tr=-}}, {{l-self|bra|आ|tr=-}}, {{l-self|bra|इ|tr=-}}, {{l-self|bra|ई|tr=-}}, {{l-self|bra|उ|tr=-}}, {{l-self|bra|ऊ|tr=-}}, {{l-self|bra|ऋ|tr=-}}, {{l-self|bra|ए|tr=-}}, {{l-self|bra|ऐ|tr=-}}, {{l-self|bra|ओ|tr=-}}, {{l-self|bra|औ|tr=-}}, {{l-self|bra|क|tr=-}}, {{l-self|bra|ख|tr=-}}, {{l-self|bra|ग|tr=-}}, {{l-self|bra|घ|tr=-}}, {{l-self|bra|ङ|tr=-}}, {{l-self|bra|च|tr=-}}, {{l-self|bra|छ|tr=-}}, {{l-self|bra|ज|tr=-}}, {{l-self|bra|झ|tr=-}}, {{l-self|bra|ञ|tr=-}}, {{l-self|bra|ट|tr=-}}, {{l-self|bra|ठ|tr=-}}, {{l-self|bra|ड|tr=-}}, {{l-self|bra|ड़|tr=-}}, {{l-self|bra|ढ|tr=-}}, {{l-self|bra|ढ़|tr=-}}, {{l-self|bra|ण|tr=-}}, {{l-self|bra|त|tr=-}}, {{l-self|bra|थ|tr=-}}, {{l-self|bra|द|tr=-}}, {{l-self|bra|ध|tr=-}}, {{l-self|bra|न|tr=-}}, {{l-self|bra|प|tr=-}}, {{l-self|bra|फ|tr=-}}, {{l-self|bra|ब|tr=-}}, {{l-self|bra|भ|tr=-}}, {{l-self|bra|म|tr=-}}, {{l-self|bra|य|tr=-}}, {{l-self|bra|र|tr=-}}, {{l-self|bra|ल|tr=-}}, {{l-self|bra|व|tr=-}}, {{l-self|bra|श|tr=-}}, {{l-self|bra|ष|tr=-}}, {{l-self|bra|स|tr=-}}, {{l-self|bra|ह|tr=-}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|title=Braj Bhasha Dictionary|year=19xx|volume=2|pageurl=https://archive.org/details/BrajBhashaDictionary/Braj%20Bhasha%20Dictionary%20Part%202/page/n623|page=623}}
*{{Chú thích web|bra|author=New Life Computer Institute|work=बृज भासा|year=2025|entry=1 तिमुथियुस 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3797/1TI.1.BRAJ}}
=={{langname|rab}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rab|[ʂə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rab|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Camling, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Camling|list={{l-self|rab|अ}}, {{l-self|rab|आ}}, {{l-self|rab|इ}}, {{l-self|rab|ई}}, {{l-self|rab|उ}}, {{l-self|rab|ऊ}}, {{l-self|rab|ए}}, {{l-self|rab|ऐ}}, {{l-self|rab|ओ}}, {{l-self|rab|औ}}, {{l-self|rab|क}}, {{l-self|rab|ख}}, {{l-self|rab|ग}}, {{l-self|rab|घ}}, {{l-self|rab|ङ}}, {{l-self|rab|च}}, {{l-self|rab|छ}}, {{l-self|rab|ज}}, {{l-self|rab|झ}}, {{l-self|rab|ञ}}, {{l-self|rab|ट}}, {{l-self|rab|ठ}}, {{l-self|rab|ड}}, {{l-self|rab|ढ}}, {{l-self|rab|ण}}, {{l-self|rab|त}}, {{l-self|rab|थ}}, {{l-self|rab|द}}, {{l-self|rab|ध}}, {{l-self|rab|न}}, {{l-self|rab|प}}, {{l-self|rab|फ}}, {{l-self|rab|ब}}, {{l-self|rab|भ}}, {{l-self|rab|म}}, {{l-self|rab|य}}, {{l-self|rab|र}}, {{l-self|rab|ल}}, {{l-self|rab|व}}, {{l-self|rab|श}}, {{l-self|rab|ष}}, {{l-self|rab|स}}, {{l-self|rab|ह}}}}
=={{langname|pgd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pgd|[ʂə]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|pgd|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Càn-đà-la.
#:{{ux|pgd|व'''ष'''|tr={{l|pgd|𐨬'''𐨮'''}}|[[mùa]] [[mưa]]|inline=1}}
=={{langname|cdh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Takri
| [[𑚋#Tiếng_Chamba|𑚋]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cdh|[xa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cdh|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Chamba, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|cdh|से विधवा जनानी अपणे भलाई रे कम्मां तांइ जाणी जांदी हो जिय्यां कि बच्चेयां रा पालण-पो'''ष'''ण करणा, मेहमान-नवाजी करणा, प्रभु रे लोक्कां री सेवा करणा, मुसीबत बिच पेय रे लोक्कां री मदद करणा ते हर तरिक्के रे भलाई रे कम्मां बिच मन लाणा।|phải là người được tiếng khen vì việc phước-đức mình, như đã nuôi con-cái, đãi-đằng khách lạ, rửa chơn thánh-đồ, cứu-giúp kẻ khốn-nạn, và làm đủ các việc phước-đức. ([[s:I Ti-mô-thê/5#5:10|I Ti-mô-thê 5:10]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagar tiếng Chamba|list={{l-self|cdh|अ|tr=-}}, {{l-self|cdh|आ|tr=-}}, {{l-self|cdh|इ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ई|tr=-}}, {{l-self|cdh|उ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ऊ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ए|tr=-}}, {{l-self|cdh|ऐ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ओ|tr=-}}, {{l-self|cdh|औ|tr=-}}, {{l-self|cdh|अँ|tr=-}}, {{l-self|cdh|अः|tr=-}}, {{l-self|cdh|क|tr=-}}, {{l-self|cdh|ख|tr=-}}, {{l-self|cdh|ग |tr=-}}, {{l-self|cdh|घ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ङ|tr=-}}, {{l-self|cdh|च|tr=-}}, {{l-self|cdh|छ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ज|tr=-}}, {{l-self|cdh|झ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ञ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ट|tr=-}}, {{l-self|cdh|ठ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ड|tr=-}}, {{l-self|cdh|ढ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ण|tr=-}}, {{l-self|cdh|त|tr=-}}, {{l-self|cdh|थ|tr=-}}, {{l-self|cdh|द|tr=-}}, {{l-self|cdh|ध|tr=-}}, {{l-self|cdh|न|tr=-}}, {{l-self|cdh|प|tr=-}}, {{l-self|cdh|फ|tr=-}}, {{l-self|cdh|ब|tr=-}}, {{l-self|cdh|भ|tr=-}}, {{l-self|cdh|म|tr=-}}, {{l-self|cdh|य|tr=-}}, {{l-self|cdh|र|tr=-}}, {{l-self|cdh|ल|tr=-}}, {{l-self|cdh|व|tr=-}}, {{l-self|cdh|श|tr=-}}, {{l-self|cdh|ष|tr=-}}, {{l-self|cdh|स|tr=-}}, {{l-self|cdh|ह|tr=-}}, {{l-self|cdh|ड़|tr=-}}, {{l-self|cdh|ढ़|tr=-}}, {{l-self|cdh|ळ|tr=-}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Julia Bischoffberger|title=The ASJP Database|year=2025|work=[https://asjp.clld.org/languages/CHAMBEALI Wordlist Chambeali]}}
*{{Chú thích web|cdh|author=The Love Fellowship|work=चम्बयाली नौआ नियम|year=2025|entry=1 तीमुथियुस 5|entryurl=https://www.bible.com/bible/2968/1TI.5.CDHNT}}
=={{langname|hne}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Oriya
| {{l|hne|ଷ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hne|[ʂə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hne|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Chhattisgarh, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Chhattisgarh|list={{l-self|hne|अ}}, {{l-self|hne|आ}}, {{l-self|hne|इ}}, {{l-self|hne|ई}}, {{l-self|hne|उ}}, {{l-self|hne|ऊ}}, {{l-self|hne|ऋ}}, {{l-self|hne|ए}}, {{l-self|hne|ऐ}}, {{l-self|hne|ओ}}, {{l-self|hne|औ}}, {{l-self|hne|अं}}, {{l-self|hne|अः}}, {{l-self|hne|अँ}}, {{l-self|hne|क}}, {{l-self|hne|ख}}, {{l-self|hne|ग}}, {{l-self|hne|घ}}, {{l-self|hne|ङ}}, {{l-self|hne|च}}, {{l-self|hne|छ}}, {{l-self|hne|ज}}, {{l-self|hne|झ}}, {{l-self|hne|ञ}}, {{l-self|hne|ट}}, {{l-self|hne|ठ}}, {{l-self|hne|ड}}, {{l-self|hne|ढ}}, {{l-self|hne|ण}}, {{l-self|hne|त}}, {{l-self|hne|थ}}, {{l-self|hne|द}}, {{l-self|hne|ध}}, {{l-self|hne|न}}, {{l-self|hne|प}}, {{l-self|hne|फ}}, {{l-self|hne|ब}}, {{l-self|hne|भ}}, {{l-self|hne|म}}, {{l-self|hne|य}}, {{l-self|hne|र}}, {{l-self|hne|ल}}, {{l-self|hne|व}}, {{l-self|hne|श}}, {{l-self|hne|ष}}, {{l-self|hne|स}}, {{l-self|hne|ह}}, {{l-self|hne|क्ष}}, {{l-self|hne|त्र}}, {{l-self|hne|ज्ञ}}, {{l-self|hne|श्र}}, {{l-self|hne|ड़}}, {{l-self|hne|ढ़}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|hne|author=Biblica, Inc.|work=पबितर बाईबल,समकालीन छत्तीसगढ़ी अनुवाद|year=2024|entry=उतपत्ती 1|entryurl=https://ebible.org/hne/GEN01.htm}}
=={{langname|cdj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Takri
| [[𑚧#Tiếng_Churah|𑚧]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cdj|[ʃə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cdj|Chữ cái}}
#{{n-g|Chữ Devanagari thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʃ/}}''' trong tiếng Churah.}}
#:{{quote|cdj|यीशु तैस मैहणु सैयि आ जेसेरै हत्था मझ शुप आ, जेनि ला सै दांणा किना द्रुबड़ अलग काता, जां अपड़ि पटिया किना साफ क्यौरा सारा अनाज किठा करि-करि तूणियां मझ भरतै जां जै द्रुबड़ बचतु तैस आगी मझ फुकि दींता, तिहियें परमेश्वरा धर्मी मैहणु अधर्मियां किना अलग करि-करि स्वर्गानि लै गांहणै जां अधर्मी मैहणु द्रुबड़ा सैयि तैस आगी मझ सुटणै जै आग कदि ना हि'''ष'''णी।|Tay Ngài cầm-nia mà dê thật sạch sân lúa mình, và Ngài sẽ chứa lúa vào kho, còn rơm-rạ thì đốt trong lửa chẳng hề tắt. ([[s:Ma-thi-ơ/3#3:12|Ma-thi-ơ 3:12]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cdj|author=Beyond Translation|work=चुराही नवाँ नियम|year=2020|entry=मत्ती 3|entryurl=https://www.bible.com/bible/3250/MAT.3.CDJNT}}
=={{langname|dhw}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dhw|[ʂə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dhw|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Danuwar, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Danuwar|list={{l-self|dhw|अ}}, {{l-self|dhw|आ}}, {{l-self|dhw|इ}}, {{l-self|dhw|ई}}, {{l-self|dhw|उ}}, {{l-self|dhw|ऊ}}, {{l-self|dhw|ए}}, {{l-self|dhw|ऐ}}, {{l-self|dhw|ओ}}, {{l-self|dhw|औ}}, {{l-self|dhw|अँ}}, {{l-self|dhw|क}}, {{l-self|dhw|ख}}, {{l-self|dhw|ग}}, {{l-self|dhw|घ}}, {{l-self|dhw|ङ}}, {{l-self|dhw|च}}, {{l-self|dhw|छ}}, {{l-self|dhw|ज}}, {{l-self|dhw|झ}}, {{l-self|dhw|ञ}}, {{l-self|dhw|ट}}, {{l-self|dhw|ठ}}, {{l-self|dhw|ड}}, {{l-self|dhw|ढ}}, {{l-self|dhw|ण}}, {{l-self|dhw|त}}, {{l-self|dhw|थ}}, {{l-self|dhw|द}}, {{l-self|dhw|ध}}, {{l-self|dhw|न}}, {{l-self|dhw|प}}, {{l-self|dhw|फ}}, {{l-self|dhw|ब}}, {{l-self|dhw|भ}}, {{l-self|dhw|म}}, {{l-self|dhw|य}}, {{l-self|dhw|र}}, {{l-self|dhw|ल}}, {{l-self|dhw|व}}, {{l-self|dhw|श}}, {{l-self|dhw|ष}}, {{l-self|dhw|स}}, {{l-self|dhw|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dhw|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/4355/LUK.1.DANU|entry=लुका 1|work=दनुवारि|year=2024}}
=={{langname|dhn}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Gujarat
| [[ષ#Tiếng_Dhanka|ષ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dhn|[ʂə]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|dhn|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Dhanka.
#:{{quote|dhn|हे पोर्या तीमुथियुस, जो वचन की भवि'''ष्या'''व्दाणी जो पेहल तारे वि'''ष'''य मा करी गयी होती, हाव यो हुकुम सौपता छे कि तु वचन क हत्यार क लारे काम मा लावीन वारली बढ़ाई क लड़ता रया।|Hỡi Ti-mô-thê, con ta, sự răn-bảo mà ta truyền cho con, theo các lời tiên-tri đã chỉ về con, tức là, phải nhờ những lời đó mà đánh trận tốt-lành, ([[s:I Ti-mô-thê/1#18|I Ti-mô-thê 1:18]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Dhanka|list={{l-self|dhn|अ}}, {{l-self|dhn|आ}}, {{l-self|dhn|इ}}, {{l-self|dhn|ई}}, {{l-self|dhn|उ}}, {{l-self|dhn|ऊ}}, {{l-self|dhn|ए}}, {{l-self|dhn|ऐ}}, {{l-self|dhn|ओ}}, {{l-self|dhn|औ}}, {{l-self|dhn|अं}}, {{l-self|dhn|क}}, {{l-self|dhn|ख}}, {{l-self|dhn|ग}}, {{l-self|dhn|घ}}, {{l-self|dhn|ङ}}, {{l-self|dhn|च}}, {{l-self|dhn|ज}}, {{l-self|dhn|ट}}, {{l-self|dhn|ठ}}, {{l-self|dhn|ड}}, {{l-self|dhn|ढ}}, {{l-self|dhn|ण}}, {{l-self|dhn|त}}, {{l-self|dhn|थ}}, {{l-self|dhn|द}}, {{l-self|dhn|ध}}, {{l-self|dhn|न}}, {{l-self|dhn|प}}, {{l-self|dhn|फ}}, {{l-self|dhn|ब}}, {{l-self|dhn|भ}}, {{l-self|dhn|म}}, {{l-self|dhn|य}}, {{l-self|dhn|र}}, {{l-self|dhn|ल}}, {{l-self|dhn|ळ}}, {{l-self|dhn|व}}, {{l-self|dhn|श}}, {{l-self|dhn|स}}, {{l-self|dhn|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dhn|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/4055/1TI.1.NTDII20|entry=1 तीमुथियुस 1|work=परमेश्वरन सत्य वचन, नवलो नियम|year=2020}}
=={{langname|mki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mki|[ʂə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mki|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 43 trong tiếng Dhatki, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Devanagari tiếng Dhatki'') [[अ#Tiếng_Dhatki|अ]], [[आ#Tiếng_Dhatki|आ]], [[इ#Tiếng_Dhatki|इ]], [[ई#Tiếng_Dhatki|ई]], [[उ#Tiếng_Dhatki|उ]], [[ऊ#Tiếng_Dhatki|ऊ]], [[ए#Tiếng_Dhatki|ए]], [[ऐ#Tiếng_Dhatki|ऐ]], [[ओ#Tiếng_Dhatki|ओ]], [[औ#Tiếng_Dhatki|औ]], [[क#Tiếng_Dhatki|क]], [[क़#Tiếng_Dhatki|क़]], [[ख#Tiếng_Dhatki|ख]], [[ख़#Tiếng_Dhatki|ख़]], [[ग#Tiếng_Dhatki|ग]], [[ग़#Tiếng_Dhatki|ग़]], [[ॻ#Tiếng_Dhatki|ॻ]], [[घ#Tiếng_Dhatki|घ]], [[ङ#Tiếng_Dhatki|ङ]], [[च#Tiếng_Dhatki|च]], [[छ#Tiếng_Dhatki|छ]], [[ज#Tiếng_Dhatki|ज]], [[ज़#Tiếng_Dhatki|ज़]], [[ॼ#Tiếng_Dhatki|ॼ]], [[झ#Tiếng_Dhatki|झ]], [[ञ#Tiếng_Dhatki|ञ]], [[ट#Tiếng_Dhatki|ट]], [[ठ#Tiếng_Dhatki|ठ]], [[ड#Tiếng_Dhatki|ड]], [[ड़#Tiếng_Dhatki|ड़]], [[ॾ#Tiếng_Dhatki|ॾ]], [[ढ#Tiếng_Dhatki|ढ]], [[ढ़#Tiếng_Dhatki|ढ़]], [[ण#Tiếng_Dhatki|ण]], [[त#Tiếng_Dhatki|त]], [[थ#Tiếng_Dhatki|थ]], [[द#Tiếng_Dhatki|द]], [[ध#Tiếng_Dhatki|ध]], [[न#Tiếng_Dhatki|न]], [[प#Tiếng_Dhatki|प]], [[फ#Tiếng_Dhatki|फ]], [[फ़#Tiếng_Dhatki|फ़]], [[ब#Tiếng_Dhatki|ब]], [[ॿ#Tiếng_Dhatki|ॿ]], [[भ#Tiếng_Dhatki|भ]], [[म#Tiếng_Dhatki|म]], [[य#Tiếng_Dhatki|य]], [[र#Tiếng_Dhatki|र]], [[ल#Tiếng_Dhatki|ल]], [[ळ#Tiếng_Dhatki|ळ]], [[व#Tiếng_Dhatki|व]], [[श#Tiếng_Dhatki|श]], [[ष#Tiếng_Dhatki|ष]], [[स#Tiếng_Dhatki|स]], [[ह#Tiếng_Dhatki|ह]]
=={{langname|dv}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dv|[ʂə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dv|Chữ cái}}
# {{n-g|Phụ âm thứ 2 trong tiếng Dhivehi, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Dhivehi|list={{l-self|dv|अ}}, {{l-self|dv|आ}}, {{l-self|dv|इ}}, {{l-self|dv|ई}}, {{l-self|dv|उ}}, {{l-self|dv|ऊ}}, {{l-self|dv|ए}}, {{l-self|dv|ऐ}}, {{l-self|dv|र्ए}}, {{l-self|dv|अ̌}}, {{l-self|dv|ओ}}, {{l-self|dv|औ}}, {{l-self|dv|अं}}, {{l-self|dv|अः}}, {{l-self|dv|अठ}}, {{l-self|dv|अथ̊}}, {{l-self|dv|अ̊}}, {{l-self|dv|अँ}}, {{l-self|dv|ऋ}}, {{l-self|dv|अ़}}, {{l-self|dv|क}}, {{l-self|dv|क़}}, {{l-self|dv|ख़}}, {{l-self|dv|ग}}, {{l-self|dv|ग़}}, {{l-self|dv|च}}, {{l-self|dv|च़}}, {{l-self|dv|ज}}, {{l-self|dv|ज़}}, {{l-self|dv|ञ}}, {{l-self|dv|ट}}, {{l-self|dv|ड}}, {{l-self|dv|ण}}, {{l-self|dv|त}}, {{l-self|dv|त़}}, {{l-self|dv|द}}, {{l-self|dv|द़}}, {{l-self|dv|न}}, {{l-self|dv|प}}, {{l-self|dv|फ़}}, {{l-self|dv|ब}}, {{l-self|dv|म}}, {{l-self|dv|य}}, {{l-self|dv|र}}, {{l-self|dv|ल}}, {{l-self|dv|ल़}}, {{l-self|dv|ळ}}, {{l-self|dv|व}}, {{l-self|dv|श}}, {{l-self|dv|श़}}, {{l-self|dv|ष}}, {{l-self|dv|स}}, {{l-self|dv|स़}}, {{l-self|dv|ह}}, {{l-self|dv|ह़}}}}
=={{langname|doi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Takri
| [[𑚋#Tiếng_Dogri|𑚋]]
|-
! Dogri
| [[𑠨#Tiếng_Dogri|𑠨]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|doi|[ʂə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|doi|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Dogri, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|doi|जदूं तकर तू अपने दो'''ष''' लाने आले कन्ने रस्ते बेच ऐं, ओस कन्ने चट सुलाह करी लै कुतै ऐसा नेई होवे के दुश्मन तुगी न्यायी गी सोंपै, ते न्यायी तुगी सपाई गी सौपी दे, ते तू जेलै च सुट्या जा।|Khi ngươi đi đường với kẻ nghịch mình, phải lập-tức hòa với họ, kẻo họ nộp ngươi cho quan án, quan án giao ngươi cho thầy đội, mà ngươi phải ở tù. ([[s:Ma-thi-ơ/5#5:25|Ma-thi-ơ 5:25]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Dogri|list={{l-self|doi|अ}}, {{l-self|doi|आ}}, {{l-self|doi|इ}}, {{l-self|doi|ई}}, {{l-self|doi|उ}}, {{l-self|doi|ऊ}}, {{l-self|doi|ऋ}}, {{l-self|doi|ए}}, {{l-self|doi|ऐ}}, {{l-self|doi|ओ}}, {{l-self|doi|औ}}, {{l-self|doi|अं}}, {{l-self|doi|क}}, {{l-self|doi|ख}}, {{l-self|doi|ग}}, {{l-self|doi|घ}}, {{l-self|doi|ङ}}, {{l-self|doi|च}}, {{l-self|doi|छ}}, {{l-self|doi|ज}}, {{l-self|doi|झ}}, {{l-self|doi|ञ}}, {{l-self|doi|ट}}, {{l-self|doi|ठ}}, {{l-self|doi|ड}}, {{l-self|doi|ढ}}, {{l-self|doi|ण}}, {{l-self|doi|त}}, {{l-self|doi|थ}}, {{l-self|doi|द}}, {{l-self|doi|ध}}, {{l-self|doi|न}}, {{l-self|doi|प}}, {{l-self|doi|फ}}, {{l-self|doi|ब}}, {{l-self|doi|भ}}, {{l-self|doi|म}}, {{l-self|doi|य}}, {{l-self|doi|र}}, {{l-self|doi|ल}}, {{l-self|doi|व}}, {{l-self|doi|श}}, {{l-self|doi|ष}}, {{l-self|doi|स}}, {{l-self|doi|ह}}, {{l-self|doi|क्ष}}, {{l-self|doi|त्र}}, {{l-self|doi|ज्ञ}}, {{l-self|doi|ज़}}, {{l-self|doi|थ़}}, {{l-self|doi|ड़}}, {{l-self|doi|ढ़}}, {{l-self|doi|फ़}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|doi|author=The Love Fellowship|entryurl=https://www.bible.com/bible/2958/MAT.5.DOG|entry=मत्ती 5|work=डोगरी नवां नियम|year=2020}}
=={{langname|dty}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dty|[ʂə]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|dty|Ký hiệu}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Doteli.
#:{{quote|dty|हेर, म तमनलाइ ब्वाँसाका बिचमि भेडाका पाठा जसेरि पठाउन्नाछु, तबइकिलाइ तमन स्याप जसा चलाँक रे परेवा जसा निर्दो'''ष''' होइजा।|Kìa, ta sai các ngươi đi khác nào như chiên vào giữa bầy muông-sói. Vậy, hãy khôn-khéo như rắn, đơn-sơ như chim bò-câu. ([[s:Ma-thi-ơ/10#10:16|Ma-thi-ơ 10:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Devanagari tiếng Doteli'') [[अ#Tiếng_Doteli|अ]], [[आ#Tiếng_Doteli|आ]], [[इ#Tiếng_Doteli|इ]], [[ई#Tiếng_Doteli|ई]], [[उ#Tiếng_Doteli|उ]], [[ऊ#Tiếng_Doteli|ऊ]], [[ए#Tiếng_Doteli|ए]], [[ऐ#Tiếng_Doteli|ऐ]], [[ओ#Tiếng_Doteli|ओ]], [[औ#Tiếng_Doteli|औ]], [[अं#Tiếng_Doteli|अं]], [[अः#Tiếng_Doteli|अः]], [[अँ#Tiếng_Doteli|अँ]], [[क#Tiếng_Doteli|क]], [[ख#Tiếng_Doteli|ख]], [[ग#Tiếng_Doteli|ग]], [[घ#Tiếng_Doteli|घ]], [[ङ#Tiếng_Doteli|ङ]], [[च#Tiếng_Doteli|च]], [[छ#Tiếng_Doteli|छ]], [[ज#Tiếng_Doteli|ज]], [[झ#Tiếng_Doteli|झ]], [[ञ#Tiếng_Doteli|ञ]], [[ट#Tiếng_Doteli|ट]], [[ठ#Tiếng_Doteli|ठ]], [[ड#Tiếng_Doteli|ड]], [[ढ#Tiếng_Doteli|ढ]], [[ण#Tiếng_Doteli|ण]], [[त#Tiếng_Doteli|त]], [[थ#Tiếng_Doteli|थ]], [[द#Tiếng_Doteli|द]], [[ध#Tiếng_Doteli|ध]], [[न#Tiếng_Doteli|न]], [[प#Tiếng_Doteli|प]], [[फ#Tiếng_Doteli|फ]], [[ब#Tiếng_Doteli|ब]], [[भ#Tiếng_Doteli|भ]], [[म#Tiếng_Doteli|म]], [[य#Tiếng_Doteli|य]], [[र#Tiếng_Doteli|र]], [[ल#Tiếng_Doteli|ल]], [[ळ#Tiếng_Doteli|ळ]], [[व#Tiếng_Doteli|व]], [[श#Tiếng_Doteli|श]], [[स#Tiếng_Doteli|स]], [[स#Tiếng_Doteli|स]], [[ह#Tiếng_Doteli|ह]], [[ड़#Tiếng_Doteli|ड़]], [[ढ़#Tiếng_Doteli|ढ़]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dty|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/bible/3503/MAT.10.DTYNT|entry=मत्ती 10|work=डोटेली नयाँ करार|year=2025}}
=={{langname|gbk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gbk|[ʂə]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|gbk|Ký hiệu}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Gaddi.
#:{{quote|gbk|व्यभिचारी, पुरू'''ष'''गामी, मणु जो बेचणै बाळै, झूठै अतै झूठी सौगन्द खाणैबाळै अतै इआं जो छड़ी करी खरै उपदेशा रै सबी विरोधी तांई ठहराऊरी हा।|vì những kẻ tà-dâm, kẻ đắm nam-sắc, ăn-cướp người, nói dối, thề dối, và vì hết thảy sự trái-nghịch với đạo lành. ([[s:I Ti-mô-thê/1#10|I Ti-mô-thê 1:10]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Gaddi|list={{l-self|gbk|अ}}, {{l-self|gbk|आ}}, {{l-self|gbk|इ}}, {{l-self|gbk|ई}}, {{l-self|gbk|उ}}, {{l-self|gbk|ऊ}}, {{l-self|gbk|ए}}, {{l-self|gbk|ऐ}}, {{l-self|gbk|ओ}}, {{l-self|gbk|औ}}, {{l-self|gbk|अँ}}, {{l-self|gbk|अं}}, {{l-self|gbk|क}}, {{l-self|gbk|ख}}, {{l-self|gbk|ग }}, {{l-self|gbk|घ}}, {{l-self|gbk|च}}, {{l-self|gbk|छ}}, {{l-self|gbk|ज}}, {{l-self|gbk|झ}}, {{l-self|gbk|ट}}, {{l-self|gbk|ठ}}, {{l-self|gbk|ड}}, {{l-self|gbk|ड़}}, {{l-self|gbk|ढ}}, {{l-self|gbk|ण}}, {{l-self|gbk|त}}, {{l-self|gbk|थ}}, {{l-self|gbk|द}}, {{l-self|gbk|ध}}, {{l-self|gbk|न}}, {{l-self|gbk|प}}, {{l-self|gbk|फ}}, {{l-self|gbk|ब}}, {{l-self|gbk|भ}}, {{l-self|gbk|म}}, {{l-self|gbk|य}}, {{l-self|gbk|र}}, {{l-self|gbk|ल}}, {{l-self|gbk|व}}, {{l-self|gbk|ल़}}, {{l-self|gbk|श}}/{{l-self|gbk|स}}, {{l-self|gbk|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gbk|author=The Love Fellowship|work=गददी|year=2025|entry=1 तीमुथियुस 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/2959/1TI.1.GBKNT}}
=={{langname|gbl}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Gujarat
| [[ષ#Tiếng_Gamit|ષ]]
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gbl|[ʂə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gbl|Chữ cái|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Gamit.
#:{{ux|gbl|प्रे'''षि'''तोनां क्रत्यों|[[s:Công vụ các Sứ đồ|Công vụ các Sứ đồ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Gamit|list={{l-self|gbl|अ}}, {{l-self|gbl|आ}}, {{l-self|gbl|इ}}, {{l-self|gbl|ई}}, {{l-self|gbl|उ}}, {{l-self|gbl|ऊ}}, {{l-self|gbl|ए}}, {{l-self|gbl|ऐ}}, {{l-self|gbl|ओ}}, {{l-self|gbl|औ}}, {{l-self|gbl|अं}}, {{l-self|gbl|क}}, {{l-self|gbl|ख}}, {{l-self|gbl|ग}}, {{l-self|gbl|घ}}, {{l-self|gbl|ङ}}, {{l-self|gbl|च}}, {{l-self|gbl|ज}}, {{l-self|gbl|ट}}, {{l-self|gbl|ठ}}, {{l-self|gbl|ड}}, {{l-self|gbl|ढ}}, {{l-self|gbl|ण}}, {{l-self|gbl|त}}, {{l-self|gbl|थ}}, {{l-self|gbl|द}}, {{l-self|gbl|ध}}, {{l-self|gbl|न}}, {{l-self|gbl|प}}, {{l-self|gbl|फ}}, {{l-self|gbl|ब}}, {{l-self|gbl|भ}}, {{l-self|gbl|म}}, {{l-self|gbl|य}}, {{l-self|gbl|र}}, {{l-self|gbl|ल}}, {{l-self|gbl|ळ}}, {{l-self|gbl|व}}, {{l-self|gbl|श}}, {{l-self|gbl|स}}, {{l-self|gbl|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gbl|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/bible/3504/ACT.1.GBLNT|entry=પ્રેષિતોનાં ક્રત્યો 1|work=ગામીત નોવો કરાર|year=2025}}
=={{langname|gas}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Gujarat
| {{l|gas|ષ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gas|[ʂə]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|gas|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Garasia Adiwasi.
#:{{quote|gas|इसु गलील परदेश नी घणी-बद्दी जग्या म फरतो जाएंनें हेंनं न गिरजं म भा'''ष'''ण करतो, अनेँ परमेश्वर ना राज ना ताजा हमिसार नो परसार करतो, अनेँ मनखं नी दरेक रित नी बेंमारी अनेँ नबळाई नें सिटी करतो रियो।|Đức Chúa Jêsus đi khắp xứ Ga-li-lê, dạy-dỗ trong các nhà hội, giảng tin-lành của nước Đức Chúa Trời, và chữa lành mọi thứ tật-bịnh trong dân. ([[s:Ma-thi-ơ/4#4:23|Ma-thi-ơ 4:23]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Garasia Adiwasi|list={{l-self|gas|अ}}, {{l-self|gas|आ}}, {{l-self|gas|इ}}, {{l-self|gas|ई}}, {{l-self|gas|उ}}, {{l-self|gas|ऊ}}, {{l-self|gas|ए}}, {{l-self|gas|ऐ}}, {{l-self|gas|ओ}}, {{l-self|gas|औ}}, {{l-self|gas|अं}}, {{l-self|gas|क}}, {{l-self|gas|ख}}, {{l-self|gas|ग}}, {{l-self|gas|घ}}, {{l-self|gas|ङ}}, {{l-self|gas|च}}, {{l-self|gas|ज}}, {{l-self|gas|ट}}, {{l-self|gas|ठ}}, {{l-self|gas|ड}}, {{l-self|gas|ढ}}, {{l-self|gas|ण}}, {{l-self|gas|त}}, {{l-self|gas|थ}}, {{l-self|gas|द}}, {{l-self|gas|ध}}, {{l-self|gas|न}}, {{l-self|gas|प}}, {{l-self|gas|फ}}, {{l-self|gas|ब}}, {{l-self|gas|भ}}, {{l-self|gas|म}}, {{l-self|gas|य}}, {{l-self|gas|र}}, {{l-self|gas|ल}}, {{l-self|gas|ळ}}, {{l-self|gas|व}}, {{l-self|gas|श}}, {{l-self|gas|स}}, {{l-self|gas|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gas|author=The Love Fellowship|entryurl=https://www.bible.com/bible/3442/MAT.4.GASNT|entry=મત્તિ 4|work=ગરાસિયા નવો કરાર|year=2024}}
=={{langname|gra}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Gujarat
| [[ષ#Tiếng_Garasia_Rajput|ષ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gra|[ʂə]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|gra|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Garasia Rajput.
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Garasia Rajput|list={{l-self|gra|अ}}, {{l-self|gra|आ}}, {{l-self|gra|इ}}, {{l-self|gra|ई}}, {{l-self|gra|उ}}, {{l-self|gra|ऊ}}, {{l-self|gra|ए}}, {{l-self|gra|ऐ}}, {{l-self|gra|ओ}}, {{l-self|gra|औ}}, {{l-self|gra|अं}}, {{l-self|gra|क}}, {{l-self|gra|ख}}, {{l-self|gra|ग}}, {{l-self|gra|घ}}, {{l-self|gra|ङ}}, {{l-self|gra|च}}, {{l-self|gra|ज}}, {{l-self|gra|ट}}, {{l-self|gra|ठ}}, {{l-self|gra|ड}}, {{l-self|gra|ढ}}, {{l-self|gra|ण}}, {{l-self|gra|त}}, {{l-self|gra|थ}}, {{l-self|gra|द}}, {{l-self|gra|ध}}, {{l-self|gra|न}}, {{l-self|gra|प}}, {{l-self|gra|फ}}, {{l-self|gra|ब}}, {{l-self|gra|भ}}, {{l-self|gra|म}}, {{l-self|gra|य}}, {{l-self|gra|र}}, {{l-self|gra|ल}}, {{l-self|gra|ळ}}, {{l-self|gra|व}}, {{l-self|gra|श}}, {{l-self|gra|स}}, {{l-self|gra|ह}}}}
=={{langname|gbm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gbm|[ʂə]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|gbm|Ký hiệu}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Garhwal.
#:{{quote|gbm|मिन एक निरदो'''ष''' मनखि की मौत खुणि वेका दगड़ा मा बिस्वासघात कैरिके पाप कैरियाली,|Tôi đã phạm tội vì nộp huyết vô-tội! ([[s:Ma-thi-ơ/27#27:4|Ma-thi-ơ 27:4]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Garhwal|list={{l-self|gbm|अ|tr=-}}, {{l-self|gbm|आ|tr=-}}, {{l-self|gbm|इ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ई|tr=-}}, {{l-self|gbm|उ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ऊ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ए|tr=-}}, {{l-self|gbm|ऐ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ओ|tr=-}}, {{l-self|gbm|औ|tr=-}}, {{l-self|gbm|अं|tr=-}}, {{l-self|gbm|अँ|tr=-}}, {{l-self|gbm|अइ|tr=-}}, {{l-self|gbm|आइ|tr=-}}, {{l-self|gbm|अउ|tr=-}}, {{l-self|gbm|आउ|tr=-}}, {{l-self|gbm|इउ|tr=-}}, {{l-self|gbm|उइ|tr=-}}, {{l-self|gbm|क|tr=-}}, {{l-self|gbm|ख|tr=-}}, {{l-self|gbm|ग|tr=-}}, {{l-self|gbm|घ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ङ|tr=-}}, {{l-self|gbm|च|tr=-}}, {{l-self|gbm|छ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ज|tr=-}}, {{l-self|gbm|झ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ञ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ट|tr=-}}, {{l-self|gbm|ठ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ड|tr=-}}, {{l-self|gbm|ढ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ण|tr=-}}, {{l-self|gbm|त|tr=-}}, {{l-self|gbm|थ|tr=-}}, {{l-self|gbm|द|tr=-}}, {{l-self|gbm|ध|tr=-}}, {{l-self|gbm|न|tr=-}}, {{l-self|gbm|प|tr=-}}, {{l-self|gbm|फ|tr=-}}, {{l-self|gbm|ब|tr=-}}, {{l-self|gbm|भ|tr=-}}, {{l-self|gbm|म|tr=-}}, {{l-self|gbm|य|tr=-}}, {{l-self|gbm|र|tr=-}}, {{l-self|gbm|ल|tr=-}}, {{l-self|gbm|ळ|tr=-}}, {{l-self|gbm|व|tr=-}}, {{l-self|gbm|श|tr=-}}, {{l-self|gbm|स|tr=-}}, {{l-self|gbm|ह|tr=-}}, {{l-self|gbm|ड़|tr=-}}, {{l-self|gbm|ढ़|tr=-}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gbm|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/4037/MAT.27.GBM|entry=मत्ती 27|work=Garhwali|year=2025}}
=={{langname|hlb}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Oriya
| {{l|hlb|ଷ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hlb|[ʂə]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|hlb|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Halba.
#:{{quote|hlb|अगर कोनी तुचो उपरे दो'''ष''' लगान तुचो कुड़ता धरूक चाहाले, तेबे हुनके अन्गोची बले धरूक लाय देस।|nếu ai muốn kiện ngươi đặng lột cái áo vắn, hãy để họ lấy luôn cái áo dài nữa; ([[s:Ma-thi-ơ/5#5:40|Ma-thi-ơ 5:40]])}}
==={{ĐM|see also}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Halba|list={{l-self|hlb|अ}}, {{l-self|hlb|आ}}, {{l-self|hlb|इ}}, {{l-self|hlb|ई}}, {{l-self|hlb|उ}}, {{l-self|hlb|ऊ}}, {{l-self|hlb|ए}}, {{l-self|hlb|ओ}}, {{l-self|hlb|औ}}, {{l-self|hlb|अं}}, {{l-self|hlb|क}}, {{l-self|hlb|ख}}, {{l-self|hlb|ग}}, {{l-self|hlb|घ}}, {{l-self|hlb|च}}, {{l-self|hlb|छ}}, {{l-self|hlb|ज}}, {{l-self|hlb|झ}}, {{l-self|hlb|ट}}, {{l-self|hlb|ठ}}, {{l-self|hlb|ड}}, {{l-self|hlb|ढ}}, {{l-self|hlb|त}}, {{l-self|hlb|थ}}, {{l-self|hlb|द}}, {{l-self|hlb|ध}}, {{l-self|hlb|न}}, {{l-self|hlb|प}}, {{l-self|hlb|फ}}, {{l-self|hlb|ब}}, {{l-self|hlb|भ}}, {{l-self|hlb|म}}, {{l-self|hlb|र}}, {{l-self|hlb|ल}}, {{l-self|hlb|स}}, {{l-self|hlb|ह}}, {{l-self|hlb|य}}, {{l-self|hlb|व}}, {{l-self|hlb|ड़}}, {{l-self|hlb|ढ़}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Fran Woods|entryurl=https://www.webonary.org/halbi/browse/browse-vernacular/?letter=%E0%A4%AA&key=hlb|entry=प|work=Halbi – English Dictionary|publisher=SIL International|year=2019}}
*{{Chú thích web|hlb|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/bible/3612/MAT.5.HLBNT|entry=मत्ती 5|work=Halbi|year=2024}}
=={{langname|hi}}==
{{wikipedia|lang=hi}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Kaithi
| {{l|hi|𑂭}}
|-
! Newa
| {{l|hi|𑐲}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{hi-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hi|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Hindi.}}
#:{{ux|hi|[[संयुक्त राष्ट्र#Tiếng_Hindi|संयुक्त रा'''ष्ट्र''']]|[[Liên Hợp Quốc]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Hindi|list={{l-self|hi|अ}}, {{l-self|hi|आ}}, {{l-self|hi|इ}}, {{l-self|hi|ई}}, {{l-self|hi|उ}}, {{l-self|hi|ऊ}}, {{l-self|hi|ऋ}}, {{l-self|hi|ए}}, {{l-self|hi|ऐ}}, {{l-self|hi|ओ}}, {{l-self|hi|औ}}, {{l-self|hi|अं}}, {{l-self|hi|अः}}, {{l-self|hi|अँ}}, {{l-self|hi|क}}, {{l-self|hi|ख}}, {{l-self|hi|ग}}, {{l-self|hi|घ}}, {{l-self|hi|ङ}}, {{l-self|hi|च}}, {{l-self|hi|छ}}, {{l-self|hi|ज}}, {{l-self|hi|झ}}, {{l-self|hi|ञ}}, {{l-self|hi|ट}}, {{l-self|hi|ठ}}, {{l-self|hi|ड}}, {{l-self|hi|ढ}}, {{l-self|hi|ण}}, {{l-self|hi|त}}, {{l-self|hi|थ}}, {{l-self|hi|द}}, {{l-self|hi|ध}}, {{l-self|hi|न}}, {{l-self|hi|प}}, {{l-self|hi|फ}}, {{l-self|hi|ब}}, {{l-self|hi|भ}}, {{l-self|hi|म}}, {{l-self|hi|य}}, {{l-self|hi|र}}, {{l-self|hi|ल}}, {{l-self|hi|व}}, {{l-self|hi|श}}, {{l-self|hi|ष}}, {{l-self|hi|स}}, {{l-self|hi|ह}}, {{l-self|hi|त्र}}, {{l-self|hi|ज्ञ}}, {{l-self|hi|क्ष}}, {{l-self|hi|क़}}, {{l-self|hi|ख़}}, {{l-self|hi|ग़}}, {{l-self|hi|ज़}}, {{l-self|hi|झ़}}, {{l-self|hi|ड़}}, {{l-self|hi|ढ़}}, {{l-self|hi|फ़}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=R.C. Tiwari, R.S. Sharma & Krishna Vikal|title=[https://archive.org/details/hindienglishengl0000unse Hindi-English, English-Hindi dictionary]|year=1993|location=New York|publisher=Hippocrene Books|isbn=9780781800846}}
=={{langname|hoy}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Kannada
| [[ಷ#Tiếng_Holiya|ಷ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hoy|[ʂɒ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hoy|Chữ cái|tr=ṣ}}
#Chữ Devanagari thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Holiya.
#:{{quote|hoy|ठहरूस्द दिशी हेरोदेस राजा अन कपळा हाक्कु सिंहासन मा कुरतुन, अदिक आंदरी भा'''ष'''ण कोळली कुरतुन.|Đến kỳ, vua Hê-rốt mặc áo chầu, ngồi trên ngai, truyền-phán giữa công-chúng. ([[s:Công vụ các Sứ đồ/12#12:21|Công vụ các Sứ đồ 12:21]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|hoy|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/2782/ACT.12.HAA25|entry=प्रेरितगोळ 12|work=Holiya Bible|year=2025}}
=={{langname|bgc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bgc|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bgc|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 32 trong tiếng Haryanvi, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|bgc|ओड़ै एक माणस था, जिसका हाथ सूखरया था। फरीसी लोग्गां नै यीशु पै दो'''ष''' लाण खात्तर उसतै बुझ्झया, “मूसा के नियम-कायदा कै मुताबिक आराम कै दिन ठीक करणा सही सै?”|Ở đó, có một người teo một bàn tay. Có kẻ hỏi Ngài rằng: Trong ngày Sa-bát, có phép chữa kẻ bịnh hay không? Ấy là họ có ý kiếm dịp kiện Ngài. ([[s:Ma-thi-ơ/12#12:10|Ma-thi-ơ 12:10]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Devanagari tiếng Haryanvi'') [[अ#Tiếng_Haryanvi|अ]], [[आ#Tiếng_Haryanvi|आ]], [[इ#Tiếng_Haryanvi|इ]], [[ई#Tiếng_Haryanvi|ई]], [[उ#Tiếng_Haryanvi|उ]], [[ऊ#Tiếng_Haryanvi|ऊ]], [[ए#Tiếng_Haryanvi|ए]], [[ऐ#Tiếng_Haryanvi|ऐ]], [[ओ#Tiếng_Haryanvi|ओ]], [[औ#Tiếng_Haryanvi|औ]], [[क#Tiếng_Haryanvi|क]], [[ख#Tiếng_Haryanvi|ख]], [[ग#Tiếng_Haryanvi|ग]], [[घ#Tiếng_Haryanvi|घ]], [[ङ#Tiếng_Haryanvi|ङ]], [[च#Tiếng_Haryanvi|च]], [[छ#Tiếng_Haryanvi|छ]], [[ज#Tiếng_Haryanvi|ज]], [[झ#Tiếng_Haryanvi|झ]], [[ञ#Tiếng_Haryanvi|ञ]], [[ट#Tiếng_Haryanvi|ट]], [[ठ#Tiếng_Haryanvi|ठ]], [[ड#Tiếng_Haryanvi|ड]], [[ढ#Tiếng_Haryanvi|ढ]], [[ण#Tiếng_Haryanvi|ण]], [[त#Tiếng_Haryanvi|त]], [[थ#Tiếng_Haryanvi|थ]], [[द#Tiếng_Haryanvi|द]], [[ध#Tiếng_Haryanvi|ध]], [[न#Tiếng_Haryanvi|न]], [[प#Tiếng_Haryanvi|प]], [[फ#Tiếng_Haryanvi|फ]], [[ब#Tiếng_Haryanvi|ब]], [[भ#Tiếng_Haryanvi|भ]], [[म#Tiếng_Haryanvi|म]], [[य#Tiếng_Haryanvi|य]], [[र#Tiếng_Haryanvi|र]], [[ल#Tiếng_Haryanvi|ल]], [[ळ#Tiếng_Haryanvi|ळ]], [[व#Tiếng_Haryanvi|व]], [[श#Tiếng_Haryanvi|श]], [[ष#Tiếng_Haryanvi|ष]], [[स#Tiếng_Haryanvi|स]], [[ह#Tiếng_Haryanvi|ह]], [[क्ष#Tiếng_Haryanvi|क्ष]], [[त्र#Tiếng_Haryanvi|त्र]], [[ज्ञ#Tiếng_Haryanvi|ज्ञ]], [[श्र#Tiếng_Haryanvi|श्र]], [[ड़#Tiếng_Haryanvi|ड़]], [[ढ़#Tiếng_Haryanvi|ढ़]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bgc|author=Beyond Translation|work=हरियाणवी|year=2025|entry=मत्ती 12|entryurl=https://www.bible.com/bible/2766/MAT.12.BGCNT}}
=={{langname|lhm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lhm|/ʂ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|lhm|Ký hiệu}}
#Chữ Devanagari thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Lhomi.
#:{{quote|lhm|ॱनी युहन्नागी ङ को़न्ज्योक्की को़बे च्यप्को़न् ख्री'''ष्ट्''' दी मेन् सीन्न स्युङ्ज्योङ् ॱस्येप्प बेत्।|Người xưng ra, chẳng chối chi hết, xưng rằng mình không phải là Đấng Christ. ([[s:Giăng/1#1:20|Giăng 1:20]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Lhomi|list={{l-self|lhm|आ}}, {{l-self|lhm|इ}}, {{l-self|lhm|उ}}, {{l-self|lhm|ए}}, {{l-self|lhm|ओ}}, {{l-self|lhm|क}}, {{l-self|lhm|ख}}, {{l-self|lhm|ग}}, {{l-self|lhm|घ}}, {{l-self|lhm|ङ}}, {{l-self|lhm|च}}, {{l-self|lhm|च्य}}, {{l-self|lhm|छ}}, {{l-self|lhm|छ्य}}, {{l-self|lhm|ज}}, {{l-self|lhm|ज्य}}, {{l-self|lhm|झ}}, {{l-self|lhm|झ्य}}, {{l-self|lhm|ट}}, {{l-self|lhm|ठ}}, {{l-self|lhm|ड}}, {{l-self|lhm|ढ}}, {{l-self|lhm|त}}, {{l-self|lhm|थ}}, {{l-self|lhm|द}}, {{l-self|lhm|ध}}, {{l-self|lhm|न}}, {{l-self|lhm|प}}, {{l-self|lhm|फ}}, {{l-self|lhm|ब}}, {{l-self|lhm|भ}}, {{l-self|lhm|म}}, {{l-self|lhm|य}}, {{l-self|lhm|र}}, {{l-self|lhm|ल}}, {{l-self|lhm|व}}, {{l-self|lhm|स}}, {{l-self|lhm|स्य}}, {{l-self|lhm|ह}}, {{l-self|lhm|ॱ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|publisher=SIL International and NELHOS|work=Lhomi - Nepali - English Dictionary|entryurl=https://www.webonary.org/lhomi/browse/browse-vernacular-nepali/?key=lhm&letter=%E0%A5%B1&lang=en|entry=ॱ|year=2022}}
*{{Chú thích web|lhm|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=ल्होमी|year=1995|entry=युहन्ना 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3674/JHN.1.LHM}}
=={{langname|jul}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jul|[ʂà]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|jul|Ký hiệu|tr=ṣ}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Tạng tiếng Jirel.
#:{{quote|jul|थेमे ङाला विश्वास खाबेकी खित्सादु ज्येनगी ख्योकोनला मेलेबा मि ईन साला मनपरी सिओ, ख्योकोनला खेदापानी खिओ थेमे ईनराङ मेन्दे बात जोला ख्योकोनला मेन्दा मेन्दे दो'''ष''' लै खिओ। दोक्ते दुक्पा ङेत्कान्तेबा ख्योकोन भाग्यमानी ईन।|Khi nào vì cớ ta mà người ta mắng-nhiếc, bắt-bớ, và lấy mọi đều dữ nói vu cho các ngươi, thì các ngươi sẽ được phước. ([[s:Ma-thi-ơ/5#5:11|Ma-thi-ơ 5:11]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=jul|sc=Deva|qual=Chữ Devanagari tiếng Jirel|अ|आ|इ|ई|उ|ऊ|ऋ|ए|ऐ|ओ|औ|क|ख|ग|घ|ङ|च|छ|ज|झ|ञ|ट|ठ|ड|ढ|त|थ|द|ध|न|प|फ|ब|भ|म|य|र|ल|व|श|स|ह}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Anita Maibaum & Esther Strahm|entryurl=https://www.webonary.org/jirel/browse/browse-vernacular-nepali/?letter=%E0%A4%AA&key=jul&lang=en|entry=प|year=2019|publisher=SIL International®|work=Jirel-Nepali-English Dictionary}}
*{{Chú thích web|jul|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/3866/MAT.5.JUL|entry=मत्ती 5|work=जिरेल|year=1992}}
=={{langname|xnr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|xnr|[ʂa]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|xnr|Ký hiệu}}
#Chữ Devanagari thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Kangra
#:{{quote|xnr|जाह़लू सैह़ खाणा खा दे थे, यीशुयैं रोटी लेई कने आसी'''ष''' मंगी नैं तोड़ी, कने चेलेयां जो देई नैं ग्लाणा लग्गा, “लेआ, खा; एह़ मेरा सरीर ऐ।”|Khi đương ăn, Đức Chúa Jêsus lấy bánh, tạ ơn rồi, bẻ ra đưa cho môn-đồ mà rằng: Hãy lấy ăn đi, nầy là thân-thể ta. ([[s:Ma-thi-ơ/26#26:26|Ma-thi-ơ 26:26]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Devanagari tiếng Kangra'') [[अ#Tiếng_Kangra|अ]], [[आ#Tiếng_Kangra|आ]], [[इ#Tiếng_Kangra|इ]], [[ई#Tiếng_Kangra|ई]], [[उ#Tiếng_Kangra|उ]], [[ऊ#Tiếng_Kangra|ऊ]], [[ए#Tiếng_Kangra|ए]], [[ऐ#Tiếng_Kangra|ऐ]], [[ओ#Tiếng_Kangra|ओ]], [[औ#Tiếng_Kangra|औ]], [[आह़#Tiếng_Kangra|आह़]], [[इह़#Tiếng_Kangra|इह़]], [[उह़#Tiếng_Kangra|उह़]], [[एह़#Tiếng_Kangra|एह़]], [[ऐह़#Tiếng_Kangra|ऐह़]], [[ओह़#Tiếng_Kangra|ओह़]], [[औह़#Tiếng_Kangra|औह़]], [[अं#Tiếng_Kangra|अं]], [[क#Tiếng_Kangra|क]], [[ख#Tiếng_Kangra|ख]], [[ग#Tiếng_Kangra|ग]], [[घ#Tiếng_Kangra|घ]], [[घ़#Tiếng_Kangra|घ़]], [[च#Tiếng_Kangra|च]], [[छ#Tiếng_Kangra|छ]], [[ज#Tiếng_Kangra|ज]], [[ज्ह़#Tiếng_Kangra|ज्ह़]], [[झ#Tiếng_Kangra|झ]], [[ट#Tiếng_Kangra|ट]], [[ठ#Tiếng_Kangra|ठ]], [[ड#Tiếng_Kangra|ड]], [[ढ#Tiếng_Kangra|ढ]], [[ड़#Tiếng_Kangra|ड़]], [[ण#Tiếng_Kangra|ण]], [[त#Tiếng_Kangra|त]], [[थ#Tiếng_Kangra|थ]], [[द#Tiếng_Kangra|द]], [[ध#Tiếng_Kangra|ध]], [[ध़#Tiếng_Kangra|ध़]], [[न#Tiếng_Kangra|न]], [[न्ह़#Tiếng_Kangra|न्ह़]], [[प#Tiếng_Kangra|प]], [[प्ह़#Tiếng_Kangra|प्ह़]], [[फ#Tiếng_Kangra|फ]], [[ब#Tiếng_Kangra|ब]], [[ब्ह़#Tiếng_Kangra|ब्ह़]], [[भ#Tiếng_Kangra|भ]], [[भ़#Tiếng_Kangra|भ़]], [[म#Tiếng_Kangra|म]], [[म्ह़#Tiếng_Kangra|म्ह़]], [[य#Tiếng_Kangra|य]], [[य्ह़#Tiếng_Kangra|य्ह़]], [[र#Tiếng_Kangra|र]], [[ल#Tiếng_Kangra|ल]], [[ल़#Tiếng_Kangra|ल़]], [[स#Tiếng_Kangra|स]], [[स्ह़#Tiếng_Kangra|स्ह़]], [[ह#Tiếng_Kangra|ह]], [[ह़#Tiếng_Kangra|ह़]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|xnr|author=The Love Fellowship|work=काँगड़ी|year=2025|entry=मत्ती 26|entryurl=https://www.bible.com/bible/2962/MAT.26.XNR}}
=={{langname|bjj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bjj|[ʃə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bjj|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Kannauj, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Kannauj|list={{l-self|bjj|अ}}, {{l-self|bjj|आ}}, {{l-self|bjj|इ}}, {{l-self|bjj|ई}}, {{l-self|bjj|उ}}, {{l-self|bjj|ऊ}}, {{l-self|bjj|ऋ}}, {{l-self|bjj|ए}}, {{l-self|bjj|ऐ}}, {{l-self|bjj|ओ}}, {{l-self|bjj|औ}}, {{l-self|bjj|क}}, {{l-self|bjj|ख}}, {{l-self|bjj|ग}}, {{l-self|bjj|घ}}, {{l-self|bjj|ङ}}, {{l-self|bjj|च}}, {{l-self|bjj|छ}}, {{l-self|bjj|ज}}, {{l-self|bjj|झ}}, {{l-self|bjj|ञ}}, {{l-self|bjj|ट}}, {{l-self|bjj|ठ}}, {{l-self|bjj|ड}}, {{l-self|bjj|ढ}}, {{l-self|bjj|ण}}, {{l-self|bjj|त}}, {{l-self|bjj|थ}}, {{l-self|bjj|द}}, {{l-self|bjj|ध}}, {{l-self|bjj|न}}, {{l-self|bjj|प}}, {{l-self|bjj|फ}}, {{l-self|bjj|ब}}, {{l-self|bjj|भ}}, {{l-self|bjj|म}}, {{l-self|bjj|य}}, {{l-self|bjj|र}}, {{l-self|bjj|ल}}, {{l-self|bjj|व}}, {{l-self|bjj|श}}, {{l-self|bjj|ष}}, {{l-self|bjj|स}}, {{l-self|bjj|ह}}, {{l-self|bjj|क्ष}}, {{l-self|bjj|त्र}}, {{l-self|bjj|ज्ञ}}, {{l-self|bjj|श्र}}, {{l-self|bjj|ज़}}, {{l-self|bjj|ड़}}, {{l-self|bjj|ढ़}}, {{l-self|bjj|फ़}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Mathews John, Bezily P. Varghese|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/14/08/88/140888458996511652997295155804641103350/JLSR2021_012.pdf The Kannauji-speaking People of Uttar Pradesh: A Sociolinguistic Profile]|year=2021|publisher=SIL International|isbn=9788173420610|location=Dallas, Texas|series=Journal of Language Survey Reports 2021-012}}
=={{langname|kyv}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Bengal
| [[ষ#Tiếng_Kayort|ষ]]
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kyv|[ʂɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kyv|Chữ cái|tr=ṣô}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 38 trong tiếng Kayort, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|kyv|एकबेर जब चेलासब संगहैं रहै, येशू ओकरसिके संगे भोजन करैले बैठ्लै आर ऊ ओकरासिके एरं आज्ञा देल्कै, “तुहेंसब यरूशलेम सहरसे कथौ नैजो, मगर हमर पिता तोरा दियैले प्रतिज्ञा कैल उपहारके लिए इन्तजार कर, जकर वि'''ष'''यमे तुहेंसब हमरसे सुन्बे कैल्हैं छे।|Lúc ở với các sứ-đồ, Ngài dặn rằng đừng ra khỏi thành Giê-ru-sa-lem, nhưng phải ở đó chờ đều Cha đã hứa, là đều các ngươi đã nghe ta nói. ([[s:Công vụ các Sứ đồ/1#1:4|Công vụ các Sứ đồ 1:4]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Devanagari tiếng Kayort'') [[अ#Tiếng_Kayort|अ]], [[आ#Tiếng_Kayort|आ]], [[इ#Tiếng_Kayort|इ]], [[ई#Tiếng_Kayort|ई]], [[उ#Tiếng_Kayort|उ]], [[ऊ#Tiếng_Kayort|ऊ]], [[ए#Tiếng_Kayort|ए]], [[ऐ#Tiếng_Kayort|ऐ]], [[ओ#Tiếng_Kayort|ओ]], [[औ#Tiếng_Kayort|औ]], [[क#Tiếng_Kayort|क]], [[ख#Tiếng_Kayort|ख]], [[ग#Tiếng_Kayort|ग]], [[घ#Tiếng_Kayort|घ]], [[ङ#Tiếng_Kayort|ङ]], [[ङ़#Tiếng_Kayort|ङ़]] ([[ङ्ह#Tiếng_Kayort|ङ्ह]]), [[च#Tiếng_Kayort|च]], [[छ#Tiếng_Kayort|छ]], [[ज#Tiếng_Kayort|ज]], [[झ#Tiếng_Kayort|झ]], [[ट#Tiếng_Kayort|ट]], [[ठ#Tiếng_Kayort|ठ]], [[ड#Tiếng_Kayort|ड]], [[ढ#Tiếng_Kayort|ढ]], [[त#Tiếng_Kayort|त]], [[थ#Tiếng_Kayort|थ]], [[द#Tiếng_Kayort|द]], [[ध#Tiếng_Kayort|ध]], [[न#Tiếng_Kayort|न]], [[ऩ#Tiếng_Kayort|ऩ]] ([[न्ह#Tiếng_Kayort|न्ह]]), [[प#Tiếng_Kayort|प]], [[फ#Tiếng_Kayort|फ]], [[ब#Tiếng_Kayort|ब]], [[भ#Tiếng_Kayort|भ]], [[म#Tiếng_Kayort|म]], [[म़#Tiếng_Kayort|म़]] ([[म्ह#Tiếng_Kayort|म्ह]]), [[य#Tiếng_Kayort|य]], [[र#Tiếng_Kayort|र]], [[ऱ#Tiếng_Kayort|ऱ]] ([[ह#Tiếng_Kayort|ह]]), [[ल#Tiếng_Kayort|ल]], [[ल़#Tiếng_Kayort|ल़]] ([[ल्ह#Tiếng_Kayort|ल्ह]]), [[व#Tiếng_Kayort|व]], [[श#Tiếng_Kayort|श]], [[ष#Tiếng_Kayort|ष]], [[स#Tiếng_Kayort|स]], [[ह#Tiếng_Kayort|ह]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kyv|author=Beyond Translation|work=केवट नया कारार|year=2025|entryurl=https://www.bible.com/bible/3514/ACT.1.KYVNT|entry=चुन्ल आर भेज्ल चेलासब 1}}
=={{langname|klr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|klr|[ʂa]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|klr|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Khaling.
#:{{ux|klr|श्रे'''ष्ठ'''गीत|[[s:Nhã ca|Nhã ca]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Khaling|list={{l-self|klr|अ}}, {{l-self|klr|अ़}}, {{l-self|klr|आ}}, {{l-self|klr|इ}}, {{l-self|klr|उ}}, {{l-self|klr|उ़}}, {{l-self|klr|ऊ}}, {{l-self|klr|ए}}, {{l-self|klr|ओ}}, {{l-self|klr|ओ़}}, {{l-self|klr|अः}}, {{l-self|klr|क}}, {{l-self|klr|ख}}, {{l-self|klr|ग}}, {{l-self|klr|घ}}, {{l-self|klr|ङ}}, {{l-self|klr|च}}, {{l-self|klr|छ}}, {{l-self|klr|ज}}, {{l-self|klr|झ}}, {{l-self|klr|त}}, {{l-self|klr|थ}}, {{l-self|klr|द}}, {{l-self|klr|ध}}, {{l-self|klr|न}}, {{l-self|klr|प}}, {{l-self|klr|फ}}, {{l-self|klr|ब}}, {{l-self|klr|भ}}, {{l-self|klr|म}}, {{l-self|klr|य}}, {{l-self|klr|र}}, {{l-self|klr|ल}}, {{l-self|klr|व}}, {{l-self|klr|स}}, {{l-self|klr|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Ingrid Toba & Sueyoshi Toba|work=Khaling - Nepali - English Dictionary|year=2016|publisher=SIL International|entryurl=https://www.webonary.org/khaling/browse/browse-khaling/?key=klr-NP&letter=%E0%A4%9D&lang=en|entry=झ}}
*{{Chú thích web|klr|author=Ekta Books|work=[https://media.ipsapps.org/klr/osa/bible/#/text Khaling Bible 1.10]|year=2011|entry=श्रेष्ठगीत 1}}
=={{langname|kgj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kgj|/sə̤/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kgj|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 35 trong tiếng Kham Gamale, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Kham Gamale|list={{l-self|kgj|अ}}, {{l-self|kgj|आ}}, {{l-self|kgj|इ}}, {{l-self|kgj|ई}}, {{l-self|kgj|उ}}, {{l-self|kgj|ऊ}}, {{l-self|kgj|ए}}, {{l-self|kgj|ओ}}, {{l-self|kgj|इ़}}, {{l-self|kgj|ए़}}, {{l-self|kgj|अः}}, {{l-self|kgj|अॱ}}, {{l-self|kgj|अँ}}, {{l-self|kgj|क}}, {{l-self|kgj|ख}}, {{l-self|kgj|ग}}, {{l-self|kgj|घ}}, {{l-self|kgj|ङ}}, {{l-self|kgj|च}}, {{l-self|kgj|छ}}, {{l-self|kgj|ज}}, {{l-self|kgj|ज़}}, {{l-self|kgj|झ}}, {{l-self|kgj|झ़}}, {{l-self|kgj|ट}}, {{l-self|kgj|ठ}}, {{l-self|kgj|त}}, {{l-self|kgj|थ}}, {{l-self|kgj|द}}, {{l-self|kgj|ध}}, {{l-self|kgj|न}}, {{l-self|kgj|न्ह}}, {{l-self|kgj|प}}, {{l-self|kgj|फ}}, {{l-self|kgj|ब}}, {{l-self|kgj|भ}}, {{l-self|kgj|म}}, {{l-self|kgj|म्ह}}, {{l-self|kgj|य}}, {{l-self|kgj|र}}, {{l-self|kgj|ल}}, {{l-self|kgj|ह्ल}}, {{l-self|kgj|व}}, {{l-self|kgj|ह्व}}, {{l-self|kgj|व़}}, {{l-self|kgj|ह्व़}}, {{l-self|kgj|श}}, {{l-self|kgj|ष}}, {{l-self|kgj|स}}, {{l-self|kgj|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Christopher P. Wilde|title=[https://openresearch-repository.anu.edu.au/server/api/core/bitstreams/bb22e879-0e06-4b5c-865b-b0c3ab3ad748/content Gamale kham phonology revisited, with Devanagari-based orthography and lexicon]|year=2016|publisher=Payap Unversity|page=165}}
=={{langname|kif}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kif|/sə̤/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kif|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 35 trong tiếng Kham Parbate Đông, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Kham Parbate Đông|list={{l-self|kif|अ}}, {{l-self|kif|आ}}, {{l-self|kif|इ}}, {{l-self|kif|ई}}, {{l-self|kif|उ}}, {{l-self|kif|ऊ}}, {{l-self|kif|ए}}, {{l-self|kif|ओ}}, {{l-self|kif|इ़}}, {{l-self|kif|ए़}}, {{l-self|kif|अः}}, {{l-self|kif|अॱ}}, {{l-self|kif|अँ}}, {{l-self|kif|क}}, {{l-self|kif|ख}}, {{l-self|kif|ग}}, {{l-self|kif|घ}}, {{l-self|kif|ङ}}, {{l-self|kif|च}}, {{l-self|kif|छ}}, {{l-self|kif|ज}}, {{l-self|kif|ज़}}, {{l-self|kif|झ}}, {{l-self|kif|झ़}}, {{l-self|kif|ट}}, {{l-self|kif|ठ}}, {{l-self|kif|त}}, {{l-self|kif|थ}}, {{l-self|kif|द}}, {{l-self|kif|ध}}, {{l-self|kif|न}}, {{l-self|kif|न्ह}}, {{l-self|kif|प}}, {{l-self|kif|फ}}, {{l-self|kif|ब}}, {{l-self|kif|भ}}, {{l-self|kif|म}}, {{l-self|kif|म्ह}}, {{l-self|kif|य}}, {{l-self|kif|र}}, {{l-self|kif|ल}}, {{l-self|kif|ह्ल}}, {{l-self|kif|व}}, {{l-self|kif|ह्व}}, {{l-self|kif|व़}}, {{l-self|kif|ह्व़}}, {{l-self|kif|श}}, {{l-self|kif|ष}}, {{l-self|kif|स}}, {{l-self|kif|ह}}}}
=={{langname|kjl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kjl|/sə̤/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kjl|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 35 trong tiếng Kham Parbate Tây, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Kham Parbate Tây|list={{l-self|kjl|अ}}, {{l-self|kjl|आ}}, {{l-self|kjl|इ}}, {{l-self|kjl|ई}}, {{l-self|kjl|उ}}, {{l-self|kjl|ऊ}}, {{l-self|kjl|ए}}, {{l-self|kjl|ओ}}, {{l-self|kjl|इ़}}, {{l-self|kjl|ए़}}, {{l-self|kjl|अः}}, {{l-self|kjl|अॱ}}, {{l-self|kjl|अँ}}, {{l-self|kjl|क}}, {{l-self|kjl|ख}}, {{l-self|kjl|ग}}, {{l-self|kjl|घ}}, {{l-self|kjl|ङ}}, {{l-self|kjl|च}}, {{l-self|kjl|छ}}, {{l-self|kjl|ज}}, {{l-self|kjl|ज़}}, {{l-self|kjl|झ}}, {{l-self|kjl|झ़}}, {{l-self|kjl|ट}}, {{l-self|kjl|ठ}}, {{l-self|kjl|त}}, {{l-self|kjl|थ}}, {{l-self|kjl|द}}, {{l-self|kjl|ध}}, {{l-self|kjl|न}}, {{l-self|kjl|न्ह}}, {{l-self|kjl|प}}, {{l-self|kjl|फ}}, {{l-self|kjl|ब}}, {{l-self|kjl|भ}}, {{l-self|kjl|म}}, {{l-self|kjl|म्ह}}, {{l-self|kjl|य}}, {{l-self|kjl|र}}, {{l-self|kjl|ल}}, {{l-self|kjl|ह्ल}}, {{l-self|kjl|व}}, {{l-self|kjl|ह्व}}, {{l-self|kjl|व़}}, {{l-self|kjl|ह्व़}}, {{l-self|kjl|श}}, {{l-self|kjl|ष}}, {{l-self|kjl|स}}, {{l-self|kjl|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=David E. Watters|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/87/99/38/87993827156821364547273905654085575544/Kham_dictionary.pdf A dictionary of Kham: Taka dialect (a Tibeto-Burman language of Nepal)]|publisher=SIL International|year=2004|location=Nepal}}
*{{Chú thích web|kjl|author=Wycliffe Bible Translators|entryurl=https://www.bible.com/bible/2495/MAT.1.NKHAM|entry=मत्ती 1|work=साःरो बाचा|year=2015}}
=={{langname|kip}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kip|/sə̤/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kip|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 35 trong tiếng Kham Sheshi, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Kham Sheshi|list={{l-self|kip|अ}}, {{l-self|kip|आ}}, {{l-self|kip|इ}}, {{l-self|kip|ई}}, {{l-self|kip|उ}}, {{l-self|kip|ऊ}}, {{l-self|kip|ए}}, {{l-self|kip|ओ}}, {{l-self|kip|इ़}}, {{l-self|kip|ए़}}, {{l-self|kip|अः}}, {{l-self|kip|अॱ}}, {{l-self|kip|अँ}}, {{l-self|kip|क}}, {{l-self|kip|ख}}, {{l-self|kip|ग}}, {{l-self|kip|घ}}, {{l-self|kip|ङ}}, {{l-self|kip|च}}, {{l-self|kip|छ}}, {{l-self|kip|ज}}, {{l-self|kip|ज़}}, {{l-self|kip|झ}}, {{l-self|kip|झ़}}, {{l-self|kip|ट}}, {{l-self|kip|ठ}}, {{l-self|kip|त}}, {{l-self|kip|थ}}, {{l-self|kip|द}}, {{l-self|kip|ध}}, {{l-self|kip|न}}, {{l-self|kip|न्ह}}, {{l-self|kip|प}}, {{l-self|kip|फ}}, {{l-self|kip|ब}}, {{l-self|kip|भ}}, {{l-self|kip|म}}, {{l-self|kip|म्ह}}, {{l-self|kip|य}}, {{l-self|kip|र}}, {{l-self|kip|ल}}, {{l-self|kip|ह्ल}}, {{l-self|kip|व}}, {{l-self|kip|ह्व}}, {{l-self|kip|व़}}, {{l-self|kip|ह्व़}}, {{l-self|kip|श}}, {{l-self|kip|ष}}, {{l-self|kip|स}}, {{l-self|kip|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kip|author=The Word for the World South Asia|entryurl=https://www.bible.com/bible/4468/MAT.1.NTSKM25|entry=मत्ती 1|work=छार बाचाला नियाम|year=2025}}
=={{langname|khr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Oriya
| {{l|khr|ଷ}}
|-
! Bengal
| {{l|khr|ষ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|khr|[sa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|khr|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 30 trong bảng chữ cái Devanagari tiếng Kharia.}}
#:{{ux|khr|[[उषेर#Tiếng_Kharia|उ'''षे'''र]]|tr=u'''ṣe'''r|[[hai]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Kharia|list={{l-self|khr|अ}}, {{l-self|khr|आ}}, {{l-self|khr|इ}}, {{l-self|khr|ई}}, {{l-self|khr|उ}}, {{l-self|khr|ऊ}}, {{l-self|khr|ए}}, {{l-self|khr|ऐ}}, {{l-self|khr|ओ}}, {{l-self|khr|औ}}, {{l-self|khr|क}}, {{l-self|khr|ख}}, {{l-self|khr|ग}}, {{l-self|khr|घ}}, {{l-self|khr|ङ}}, {{l-self|khr|च}}, {{l-self|khr|छ}}, {{l-self|khr|ज}}, {{l-self|khr|झ}}, {{l-self|khr|ञ}}, {{l-self|khr|ट}}, {{l-self|khr|ठ}}, {{l-self|khr|ड}}, {{l-self|khr|ढ}}, {{l-self|khr|ण}}, {{l-self|khr|त}}, {{l-self|khr|थ}}, {{l-self|khr|द}}, {{l-self|khr|ध}}, {{l-self|khr|न}}, {{l-self|khr|प}}, {{l-self|khr|फ}}, {{l-self|khr|ब}}, {{l-self|khr|भ}}, {{l-self|khr|म}}, {{l-self|khr|य}}, {{l-self|khr|र}}, {{l-self|khr|ल}}, {{l-self|khr|श}}, {{l-self|khr|ष}}, {{l-self|khr|स}}, {{l-self|khr|ह}}, {{l-self|khr|ड़}}, {{l-self|khr|ढ़}}}}
=={{langname|kjo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kjo|[ʂə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kjo|Chữ cái|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Kinnaur Harija.
#:{{quote|kjo|कुन बिह मांनु'''ष''' दुई मालिक रोह सेवा टानिह नोबोलेस, किज़ु बोल्ताह एकह सिह कुटी-काच़र, आएक सिह बेदान टानेस, याह एकह सेह स्या गाल्शाउंविह थाकेस, आएक लाह स्या किछ़ बिह नाईं ज़ानिह थाकेस। तुमोरिह परमेश्वर सेह दोन-दोलोत, दुईये रोए सेवा टानिह नोबोल्सोह।|Chẳng ai được làm tôi hai chủ; vì sẽ ghét người nầy mà yêu người kia, hoặc trọng người nầy mà khinh người kia. Các ngươi không có thể làm tôi Đức Chúa Trời lại làm tôi Ma-môn nữa. ([[s:Ma-thi-ơ/6#6:24|Ma-thi-ơ 6:24]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kjo|author=New Life Computer Institute |entryurl=https://live.bible.is/bible/KJONLC/MAT/6|entry=मत्तीयेह चेमाउन सुसमाचार 6|work=Kinauri, Paharia|year=2022}}
=={{langname|kfb}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Telugu
| [[ష#Tiếng_Kolami|ష]]
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kfb|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kfb|Chữ cái|tr=ṣa}}
#Phụ âm thứ 31 trong tiếng Kolami, viết bằng chữ Devanagari.
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=kfb|sc=Deva|qual=Chữ Devanagari tiếng Kolami|अ|आ|इ|ई|उ|ऊ|ऋ|ॠ|ऌ|ॡ|ए|ऐ|ओ|औ|क|ख|ग|घ|ङ|च|छ|ज|झ|ञ|ट|ठ|ड|ढ|ण|त|थ|द|ध|न|प|फ|ब|भ|म|य|र|ल|व|श|ष|स|ह|ळ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kfb|author=Malcolm and Uma Johnson|work=Bible.is|year=2005|entry=मात्ताक लेय्पुळ ओव्वोल गोट्टी 1|entryurl=https://live.bible.is/bible/KFBNTA/MAT/1}}
=={{langname|kok}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Kannada
| {{l|kok|ಶ}}
|-
! Malayalam
| {{l|kok|ശ}}
|-
! Latinh
| {{l|kok|Ṣ}} {{l|kok|ṣ}}
|-
! Brahmi
| {{l|kok|𑀱}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kok|[ʂ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kok|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Konkan, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|kok|रा'''ष्ट्र'''गीत|[[quốc ca]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Konkan|list={{l-self|kok|अ}}, {{l-self|kok|आ}}, {{l-self|kok|इ}}, {{l-self|kok|ई}}, {{l-self|kok|उ}}, {{l-self|kok|ऊ}}, {{l-self|kok|ॠ}}, {{l-self|kok|ऌ}}, {{l-self|kok|ए}}, {{l-self|kok|ॲ}}, {{l-self|kok|ऐ}}, {{l-self|kok|ओ}}, {{l-self|kok|ऑ}}, {{l-self|kok|औ}}, {{l-self|kok|अं }}, {{l-self|kok|अः}}, {{l-self|kok|क}}, {{l-self|kok|ख}}, {{l-self|kok|ग}}, {{l-self|kok|घ}}, {{l-self|kok|ङ}}, {{l-self|kok|च}}, {{l-self|kok|छ}}, {{l-self|kok|ज}}, {{l-self|kok|झ}}, {{l-self|kok|ञ}}, {{l-self|kok|ट}}, {{l-self|kok|ठ}}, {{l-self|kok|ड}}, {{l-self|kok|ढ}}, {{l-self|kok|ण}}, {{l-self|kok|त}}, {{l-self|kok|थ}}, {{l-self|kok|द}}, {{l-self|kok|ध}}, {{l-self|kok|न}}, {{l-self|kok|प}}, {{l-self|kok|फ}}, {{l-self|kok|ब}}, {{l-self|kok|भ}}, {{l-self|kok|म}}, {{l-self|kok|य}}, {{l-self|kok|र}}, {{l-self|kok|ऱ}}, {{l-self|kok|ल}}, {{l-self|kok|व}}, {{l-self|kok|ष}}, {{l-self|kok|श}}, {{l-self|kok|स}}, {{l-self|kok|ह}}, {{l-self|kok|ळ}}, {{l-self|kok|क्ष}}, {{l-self|kok|ज्ञ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Angelus Francis Xavier Maffei|title=Konkani-English Dictionary|year=1990|page=111|pageurl=https://archive.org/details/konkanienglishdi0000ange/page/111|location=New Delhi - Madras|publisher=Asian Educational Services}}
=={{langname|kff}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Telugu
| [[ష#Tiếng_Koya|ష]]
|-
! Oriya
| [[ଷ#Tiếng_Koya|ଷ]]
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kff|[ʂɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kff|Chữ cái|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Koya.
#:{{quote|kff|बागत् नारुड़ाद् द'''ष्''' बि'''ष'''य्ते मिड़् बेद्पुटुङ्क् बिचार् माड़ितिड़्, इश्वर् आदेपुटुङ्क् मियाद् बिचार् माड़ितन्। मिड़् बागत् नारुड़् सेङ्गे बेन् नियम् तिआर् माड़ुतिड़्, आद् नियम् इश्वर् मिइ सेङ्गे मिका तिआर् माड़ितन्।|Vì các ngươi đoán-xét người ta thể nào, thì họ cũng đoán-xét lại thể ấy; các ngươi lường cho người ta mực nào, thì họ cũng lường lại cho mực ấy. ([[s:Ma-thi-ơ/7#7:2|Ma-thi-ơ 7:2]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kff|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/2785/MAT.7.KAA25|entry=ମାତିଉ 7|work=Koya Bible|year=2025}}
=={{langname|kfx}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kfx|[sə]|[ɕə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kfx|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 32 trong tiếng Kullu, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|kfx|जेबा हेरोदेसे यह हेरू, जोह कि बुद्धिमाने लोके तेऊ संघे धोखा करू, तेबा तेऊ बहू रो'''ष''' आउआ, होर लोका भेजी करे बुद्धिमाना रै ठीक-ठीक खोजी दे वक्ता रै साबे बैतलहम होर तेऊरे नेड़ तेड री ज़ाघा रे सभे शोहरू जोह दुई साला रे या त्याका होछे, मारी पाई।|Vua Hê-rốt thấy mình đã bị mấy thầy bác-sĩ đánh lừa, thì tức-giận quá, bèn sai giết hết thảy con trai từ hai tuổi sấp xuống ở thành Bết-lê-hem và cả hạt, theo đúng ngày tháng mà mấy thầy bác-sĩ đã cho vua biết. ([[s:Ma-thi-ơ/2#2:16|Ma-thi-ơ 2:16]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Kullu|list={{l-self|kfx|अ}}, {{l-self|kfx|आ}}, {{l-self|kfx|इ}}, {{l-self|kfx|ई}}, {{l-self|kfx|उ}}, {{l-self|kfx|ऊ}}, {{l-self|kfx|ए}}, {{l-self|kfx|ऐ}}, {{l-self|kfx|ओ}}, {{l-self|kfx|औ}}, {{l-self|kfx|अं}}, {{l-self|kfx|अँ}}, {{l-self|kfx|क}}, {{l-self|kfx|ख}}, {{l-self|kfx|ग}}, {{l-self|kfx|घ}}, {{l-self|kfx|गं}}, {{l-self|kfx|च}}, {{l-self|kfx|छ}}, {{l-self|kfx|ज}}, {{l-self|kfx|झ}}, {{l-self|kfx|ञ}}, {{l-self|kfx|ट}}, {{l-self|kfx|ठ}}, {{l-self|kfx|ड}}, {{l-self|kfx|ढ}}, {{l-self|kfx|ण}}, {{l-self|kfx|त}}, {{l-self|kfx|थ}}, {{l-self|kfx|द}}, {{l-self|kfx|ध}}, {{l-self|kfx|न}}, {{l-self|kfx|प}}, {{l-self|kfx|फ}}, {{l-self|kfx|ब}}, {{l-self|kfx|भ}}, {{l-self|kfx|म}}, {{l-self|kfx|य}}, {{l-self|kfx|र}}, {{l-self|kfx|ल}}, {{l-self|kfx|ळ}}, {{l-self|kfx|व}}, {{l-self|kfx|श}}, {{l-self|kfx|ष}}, {{l-self|kfx|स}}, {{l-self|kfx|ह}}, {{l-self|kfx|ड़}}, {{l-self|kfx|च़}}, {{l-self|kfx|छ़}}, {{l-self|kfx|ज़}}, {{l-self|kfx|त्र}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|title=[https://pahari-languages.ru/wp-content/uploads/2023/07/Kullui-Eng-Rus-Dictionary-July2023.pdf Kullui-English-Russian Dictionary]|year=2023|publisher=Pahari languages|page=16}}
*{{Chú thích web|kfx|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/bible/3531/MAT.2.ISJNT|entry=मत्ती 2|work=ईनर सराजी मे नया नियम|year=2025}}
=={{langname|kru}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Bengal
| [[ষ#Tiếng_Kurukh|ষ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kru|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kru|Chữ cái}}
#Phụ âm thứ 32 trong tiếng Kurukh, viết bằng chữ Devanagari.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Devanagari tiếng Kurukh'') [[अ#Tiếng_Kurukh|अ]], [[आ#Tiếng_Kurukh|आ]], [[इ#Tiếng_Kurukh|इ]], [[उ#Tiếng_Kurukh|उ]], [[ऋ#Tiếng_Kurukh|ऋ]], [[ए#Tiếng_Kurukh|ए]], [[ओ#Tiếng_Kurukh|ओ]], [[आ़#Tiếng_Kurukh|आ़]], [[ओ़#Tiếng_Kurukh|ओ़]], [[ॲ#Tiếng_Kurukh|ॲ]], [[क#Tiếng_Kurukh|क]], [[ख#Tiếng_Kurukh|ख]], [[ग#Tiếng_Kurukh|ग]], [[घ#Tiếng_Kurukh|घ]], [[ङ#Tiếng_Kurukh|ङ]], [[च#Tiếng_Kurukh|च]], [[छ#Tiếng_Kurukh|छ]], [[ज#Tiếng_Kurukh|ज]], [[झ#Tiếng_Kurukh|झ]], [[ञ#Tiếng_Kurukh|ञ]], [[ञ़#Tiếng_Kurukh|ञ़]], [[ट#Tiếng_Kurukh|ट]], [[ठ#Tiếng_Kurukh|ठ]], [[ड#Tiếng_Kurukh|ड]], [[ढ#Tiếng_Kurukh|ढ]], [[ण#Tiếng_Kurukh|ण]], [[त#Tiếng_Kurukh|त]], [[थ#Tiếng_Kurukh|थ]], [[द#Tiếng_Kurukh|द]], [[ध#Tiếng_Kurukh|ध]], [[न#Tiếng_Kurukh|न]], [[प#Tiếng_Kurukh|प]], [[फ#Tiếng_Kurukh|फ]], [[ब#Tiếng_Kurukh|ब]], [[भ#Tiếng_Kurukh|भ]], [[म#Tiếng_Kurukh|म]], [[य#Tiếng_Kurukh|य]], [[र#Tiếng_Kurukh|र]], [[ल#Tiếng_Kurukh|ल]], [[व#Tiếng_Kurukh|व]], [[श#Tiếng_Kurukh|श]], [[ष#Tiếng_Kurukh|ष]], [[स#Tiếng_Kurukh|स]], [[ह#Tiếng_Kurukh|ह]], [[क़#Tiếng_Kurukh|क़]], [[ख़#Tiếng_Kurukh|ख़]], [[ग़#Tiếng_Kurukh|ग़]], [[ज़#Tiếng_Kurukh|ज़]], [[ड़#Tiếng_Kurukh|ड़]], [[ढ़#Tiếng_Kurukh|ढ़]], [[फ़#Tiếng_Kurukh|फ़]], [[व़#Tiếng_Kurukh|व़]], [[क्ष#Tiếng_Kurukh|क्ष]], [[त्र#Tiếng_Kurukh|त्र]], [[श्र#Tiếng_Kurukh|श्र]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Toby Anderson|work=Kurux-Hindi Dictionary|entryurl=https://www.webonary.org/kurux/browse/browse-vernacular-english/?key=kru&letter=%E0%A4%AA|entry=प|year=2019|publisher=SIL International}}
*{{Chú thích web|kru|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=कुड़ुख़|entryurl=https://www.bible.com/en-GB/bible/4366/LUK.2.KRUX|entry=लुकस 2|year=2024}}
=={{langname|lmn}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Telugu
| {{l|kfx|ష}}
|-
! Kannada
| {{l|kfx|ಷ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lmn|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lmn|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Lambadi, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|lmn|आरामूर छूचाबर ऊजु, हाूल्, गेतेरन् मा'''ष''' कजको।|Con trai của A-ram là U-xơ, Hu-lơ, Ghê-te và Mách. ([[s:Sáng thế Ký/10#10:23|Sáng thế Ký 10:23]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Lambadi|list={{l-self|lmn|अ}}, {{l-self|lmn|आ}}, {{l-self|lmn|इ}}, {{l-self|lmn|ई}}, {{l-self|lmn|उ}}, {{l-self|lmn|ऊ}}, {{l-self|lmn|ऎ}}, {{l-self|lmn|ए}}, {{l-self|lmn|ऒ}}, {{l-self|lmn|ओ}}, {{l-self|lmn|अं}}, {{l-self|lmn|क}}, {{l-self|lmn|ख}}, {{l-self|lmn|ग}}, {{l-self|lmn|घ}}, {{l-self|lmn|ङ}}, {{l-self|lmn|च}}, {{l-self|lmn|छ}}, {{l-self|lmn|ज}}, {{l-self|lmn|झ}}, {{l-self|lmn|ञ}}, {{l-self|lmn|ट}}, {{l-self|lmn|ठ}}, {{l-self|lmn|ड}}, {{l-self|lmn|ढ}}, {{l-self|lmn|ण}}, {{l-self|lmn|त}}, {{l-self|lmn|थ}}, {{l-self|lmn|द}}, {{l-self|lmn|ध}}, {{l-self|lmn|न}}, {{l-self|lmn|प}}, {{l-self|lmn|फ}}, {{l-self|lmn|ब}}, {{l-self|lmn|भ}}, {{l-self|lmn|म}}, {{l-self|lmn|य}}, {{l-self|lmn|र}}, {{l-self|lmn|ल}}, {{l-self|lmn|व}}, {{l-self|lmn|श}}, {{l-self|lmn|ष}}, {{l-self|lmn|स}}, {{l-self|lmn|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kfx|author=Bible Society of India|entryurl=https://www.bible.com/bible/4580/GEN.10.LAMBADI|entry=genesis 10|work=పవిత్తర్ బైబిల్ (బంజారా/లంబాడి/గోర్బోలి)|year=2025}}
=={{langname|lbm}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Oriya
| [[ଷ#Tiếng_Lodha|ଷ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lbm|[ʂ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lbm|Chữ cái|tr=ṣ}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Lodha.
#:{{quote|lbm|बीमारों ख चंगो करो, मरयो हुयो ख जीन्दो करो, कोढ़ियों ख शुद्ध करो, दु'''ष्ट''' आत्मावों ख निकालो। तुम न बिना कुछ दियो प्रभु की आशी'''ष''' अऊर शक्तियां पायी हंय, येकोलायी उन्ख दूसरों ख बिना कुछ लियो मुक्त भाव सी देवो।|Hãy chữa lành kẻ đau, khiến sống kẻ chết, làm sạch kẻ phung, và trừ các quỉ. Các ngươi đã được lãnh không thì hãy cho không. ([[s:Ma-thi-ơ/10#10:8|Ma-thi-ơ 10:8]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lbm|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/2788/MAT.10.LII25|entry=मत्ती 10|work=Lodhi Bible|year=2025}}
=={{langname|mag}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Kaithi
| [[𑂭#Tiếng_Magaha|𑂭]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mag|[sa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mag|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 32 trong tiếng Magaha, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|mag|आउर उनकर दो'''ष''' उनकर माथा के ऊपर लगउलन कि “ई य हूदिवन के राजा यीसु हे”।|Phía trên đầu Ngài họ để cái bảng đề chữ, chỉ về án Ngài, rằng: Người nầy là Jêsus, Vua dân Giu-đa. ([[s:Ma-thi-ơ/27#27:37|Ma-thi-ơ 27:37]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Magaha|list={{l-self|mag|अ}}, {{l-self|mag|आ}}, {{l-self|mag|इ}}, {{l-self|mag|ई}}, {{l-self|mag|उ}}, {{l-self|mag|ऊ}}, {{l-self|mag|ऎ}}, {{l-self|mag|ए}}, {{l-self|mag|ऐ}}, {{l-self|mag|ऒ}}, {{l-self|mag|ओ}}, {{l-self|mag|औ}}, {{l-self|mag|अँ}}, {{l-self|mag|क}}, {{l-self|mag|ख}}, {{l-self|mag|ग}}, {{l-self|mag|घ}}, {{l-self|mag|ङ}}, {{l-self|mag|च}}, {{l-self|mag|छ}}, {{l-self|mag|ज}}, {{l-self|mag|झ}}, {{l-self|mag|ञ}}, {{l-self|mag|ट}}, {{l-self|mag|ठ}}, {{l-self|mag|ड}}, {{l-self|mag|ड़}}, {{l-self|mag|ढ}}, {{l-self|mag|ण}}, {{l-self|mag|त}}, {{l-self|mag|थ}}, {{l-self|mag|द}}, {{l-self|mag|ध}}, {{l-self|mag|न}}, {{l-self|mag|प}}, {{l-self|mag|फ}}, {{l-self|mag|ब}}, {{l-self|mag|भ}}, {{l-self|mag|म}}, {{l-self|mag|य}}, {{l-self|mag|र}}, {{l-self|mag|ल}}, {{l-self|mag|व}}, {{l-self|mag|श}}, {{l-self|mag|ष}}, {{l-self|mag|स}}, {{l-self|mag|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|mag|author=Asian Sahyogi Sanstha India Gorakhpur, (U.P.)|work=Bible.is|year=2014|entry=मत्ती 27|entryurl=https://live.bible.is/bible/MAGSSI/MAT/27}}
=={{langname|mgp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mgp|[ʂa]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mgp|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Magar Đông.
#:{{quote|mgp|शोक जाट्चको कुडीक आशि'''ष''' डुप्चको ले! हीजैडेनाङ होखुरीकै सान्त्वना डुप्ले।|Phước cho những kẻ than-khóc, vì sẽ được yên-ủi! ([[s:Ma-thi-ơ/5#5:4|Ma-thi-ơ 5:4]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Magar Đông|list={{l-self|mgp|अ}}, {{l-self|mgp|आ}}, {{l-self|mgp|ई}}, {{l-self|mgp|ऊ}}, {{l-self|mgp|ए}}, {{l-self|mgp|ओ}}, {{l-self|mgp|अँ}}, {{l-self|mgp|अः}}, {{l-self|mgp|अ᳝}}, {{l-self|mgp|आ᳝}}, {{l-self|mgp|ई़}}, {{l-self|mgp|ऊ़}}, {{l-self|mgp|ए़}}, {{l-self|mgp|ओ᳝}}, {{l-self|mgp|अ᳝:}}, {{l-self|mgp|क}}, {{l-self|mgp|ख}}, {{l-self|mgp|ग}}, {{l-self|mgp|ङ}}, {{l-self|mgp|ङ़}}, {{l-self|mgp|च}}, {{l-self|mgp|छ}}, {{l-self|mgp|ज}}, {{l-self|mgp|झ}}, {{l-self|mgp|ट}}, {{l-self|mgp|ठ}}, {{l-self|mgp|ड}}, {{l-self|mgp|ढ}}, {{l-self|mgp|न}}, {{l-self|mgp|ऩ}}, {{l-self|mgp|त}}, {{l-self|mgp|थ}}, {{l-self|mgp|द}}, {{l-self|mgp|ध}}, {{l-self|mgp|प}}, {{l-self|mgp|फ}}, {{l-self|mgp|ब}}, {{l-self|mgp|भ}}, {{l-self|mgp|म}}, {{l-self|mgp|म़}}, {{l-self|mgp|य}}, {{l-self|mgp|र}}, {{l-self|mgp|ल}}, {{l-self|mgp|व}}, {{l-self|mgp|य़}}, {{l-self|mgp|ऱ}}, {{l-self|mgp|ल़}}, {{l-self|mgp|व़}}, {{l-self|mgp|स}}, {{l-self|mgp|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|mgp|author=Wycliffe Bible Translators|entryurl=https://www.bible.com/bible/3288/MAT.5.EMGP|entry=मत्ती 5|work=पुर्वीय मगर|year=2022}}
=={{langname|mrd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mrd|[ʂa]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mrd|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Magar Tây.
#:{{quote|mrd|फोकोके दो'''ष''' नालैडीनीस हटै करकाप जाट्म फोकुङ पैसा नालानीस। बरु मेल्लौ तलबाङ ज सन्तु'''ष्ट''' छान्नीस।|Đừng hà-hiếp, đừng phỉnh-gạt ai hết, nhưng hãy bằng lòng về lương-hướng mình. ([[s:Lu-ca/3#3:14|Lu-ca 3:14]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Magar Tây|list={{l-self|mrd|अ}}, {{l-self|mrd|आ}}, {{l-self|mrd|ई}}, {{l-self|mrd|ऊ}}, {{l-self|mrd|ए}}, {{l-self|mrd|ओ}}, {{l-self|mrd|अँ}}, {{l-self|mrd|अः}}, {{l-self|mrd|अ᳝}}, {{l-self|mrd|आ᳝}}, {{l-self|mrd|ई़}}, {{l-self|mrd|ऊ़}}, {{l-self|mrd|ए़}}, {{l-self|mrd|ओ᳝}}, {{l-self|mrd|अ᳝:}}, {{l-self|mrd|क}}, {{l-self|mrd|ख}}, {{l-self|mrd|ग}}, {{l-self|mrd|ङ}}, {{l-self|mrd|ङ़}}, {{l-self|mrd|च}}, {{l-self|mrd|छ}}, {{l-self|mrd|ज}}, {{l-self|mrd|झ}}, {{l-self|mrd|ट}}, {{l-self|mrd|ठ}}, {{l-self|mrd|ड}}, {{l-self|mrd|ढ}}, {{l-self|mrd|न}}, {{l-self|mrd|ऩ}}, {{l-self|mrd|त}}, {{l-self|mrd|थ}}, {{l-self|mrd|द}}, {{l-self|mrd|ध}}, {{l-self|mrd|प}}, {{l-self|mrd|फ}}, {{l-self|mrd|ब}}, {{l-self|mrd|भ}}, {{l-self|mrd|म}}, {{l-self|mrd|म़}}, {{l-self|mrd|य}}, {{l-self|mrd|र}}, {{l-self|mrd|ल}}, {{l-self|mrd|व}}, {{l-self|mrd|य़}}, {{l-self|mrd|ऱ}}, {{l-self|mrd|ल़}}, {{l-self|mrd|व़}}, {{l-self|mrd|स}}, {{l-self|mrd|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Andrea Csepe (eds.)|work=Magar – Nepali – English - Hungarian Dictionary|entryurl=https://www.webonary.org/wmagar/browse/browse-vernacular-nepali/?key=mrd-Deva&letter=%E0%A4%AA&lang=en|entry=प|year=2018|publisher=SIL International}}
*{{Chú thích web|mrd|author=Wycliffe Bible Translators|entryurl=https://www.bible.com/bible/4406/LUK.3.WMGR|entry=लूका 3|work=पश्चिमी मगर ढुट|year=2024}}
=={{langname|mai}}==
{{wp|mai:}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Tirhuta
| [[𑒭#Tiếng_Maithil|𑒭]]
|-
! Kaithi
| [[𑂭#Tiếng_Maithil|𑂭]]
|-
! Newa
| [[𑐲#Tiếng_Maithil|𑐲]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mai|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mai|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Maithil, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|mai|[[w:mai:षडानन्द नगरपालिका|'''ष'''डानन्द नगरपालिका]]|khu tự quản Shadanand|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Maithil|list={{l-self|mai|अ}}, {{l-self|mai|आ}}, {{l-self|mai|इ}}, {{l-self|mai|ई}}, {{l-self|mai|उ}}, {{l-self|mai|ऊ}}, {{l-self|mai|ऋ}}, {{l-self|mai|ऎ}}, {{l-self|mai|ए}}, {{l-self|mai|ꣾ}}, {{l-self|mai|ऐ}}, {{l-self|mai|ऒ}}, {{l-self|mai|ओ}}, {{l-self|mai|ॵ}}, {{l-self|mai|औ}}, {{l-self|mai|ॳ}}, {{l-self|mai|ॴ}}, {{l-self|mai|इऺ}}, {{l-self|mai|उ॑}}, {{l-self|mai|अऽ}}, {{l-self|mai|अ꣱}}, {{l-self|mai|ऍ}}, {{l-self|mai|अः}}, {{l-self|mai|आँ}}, {{l-self|mai|य़}}, {{l-self|mai|व़}}, {{l-self|mai|य़ॆ}}, {{l-self|mai|व़ॊ}}, {{l-self|mai|क}}, {{l-self|mai|ख}}, {{l-self|mai|ग}}, {{l-self|mai|घ}}, {{l-self|mai|ङ}}, {{l-self|mai|च}}, {{l-self|mai|छ}}, {{l-self|mai|ज}}, {{l-self|mai|झ}}, {{l-self|mai|ञ}}, {{l-self|mai|ट}}, {{l-self|mai|ठ}}, {{l-self|mai|ड}}, {{l-self|mai|ढ}}, {{l-self|mai|ण}}, {{l-self|mai|त}}, {{l-self|mai|थ}}, {{l-self|mai|द}}, {{l-self|mai|ध}}, {{l-self|mai|न}}, {{l-self|mai|प}}, {{l-self|mai|फ}}, {{l-self|mai|ब}}, {{l-self|mai|भ}}, {{l-self|mai|म}}, {{l-self|mai|य}}, {{l-self|mai|र}}, {{l-self|mai|ल}}, {{l-self|mai|व}}, {{l-self|mai|श}}, {{l-self|mai|ष}}, {{l-self|mai|स}}, {{l-self|mai|ह}}, {{l-self|mai|ड़}}, {{l-self|mai|ढ़}}, {{l-self|mai|ख़}}, {{l-self|mai|ज़}}, {{l-self|mai|झ़}}, {{l-self|mai|फ़}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Pt. Govind Jha|title=Kalyani Kosh : Maithili-English Dictionary|year=1999|page=597|pageurl=https://archive.org/details/dli.language.2334/page/n653}}
=={{langname|mr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Modi
| [[𑘬#Tiếng_Marathi|𑘬]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{mar-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mr|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 30 trong tiếng Marathi, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|mr|[[ध्वनिप्रदूषण#Tiếng_Marathi|ध्वनिप्रदू'''ष'''ण]]|[[ô nhiễm]] [[tiếng ồn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Balbodh Devanagari|list={{l-self|mr|अ}}, {{l-self|mr|आ}}, {{l-self|mr|इ}}, {{l-self|mr|ई}}, {{l-self|mr|उ}}, {{l-self|mr|ऊ}}, {{l-self|mr|ए}}, {{l-self|mr|ऐ}}, {{l-self|mr|ओ}}, {{l-self|mr|औ}}, {{l-self|mr|अं}}, {{l-self|mr|अः}}, {{l-self|mr|ॲ}}, {{l-self|mr|ऑ }}, {{l-self|mr|क}}, {{l-self|mr|ख}}, {{l-self|mr|ग}}, {{l-self|mr|घ}}, {{l-self|mr|ङ}}, {{l-self|mr|च}}, {{l-self|mr|छ}}, {{l-self|mr|ज}}, {{l-self|mr|झ}}, {{l-self|mr|ञ}}, {{l-self|mr|ट}}, {{l-self|mr|ठ}}, {{l-self|mr|ड}}, {{l-self|mr|ढ}}, {{l-self|mr|ण}}, {{l-self|mr|त}}, {{l-self|mr|थ}}, {{l-self|mr|द}}, {{l-self|mr|ध}}, {{l-self|mr|न}}, {{l-self|mr|प}}, {{l-self|mr|फ}}, {{l-self|mr|ब}}, {{l-self|mr|भ}}, {{l-self|mr|म}}, {{l-self|mr|य}}, {{l-self|mr|र}}, {{l-self|mr|ल}}, {{l-self|mr|व}}, {{l-self|mr|श}}, {{l-self|mr|ष}}, {{l-self|mr|स}}, {{l-self|mr|ह}}, {{l-self|mr|ळ}}, {{l-self|mr|क्ष}}, {{l-self|mr|ज्ञ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=James Thomas Molesworth & Baba Padmanji|title=A compendium of Molesworth's Marathi and English dictionary|year=1863|location=Bombay|publisher=Bombay Education Society|page=423|pageurl=https://archive.org/details/compendiumofmole00mole/page/423}}
=={{langname|omr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Modi
| [[𑘬#Tiếng_Marathi_cổ|𑘬]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|omr|/ʂ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|omr|Chữ cái|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Marathi cổ.
#:{{ux|omr|घो'''ष'''|[[sâu]]|inline=1}}
=={{langname|mwr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Ả Rập
| [[سٛ#Tiếng_Marwar|سٛ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mwr|[χə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mwr|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 43 trong tiếng Marwar, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|mwr|'''ष'''ष्ठक|[[kính]] [[lục]] [[phân]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Marwar|list={{l-self|mwr|अ}}, {{l-self|mwr|आ}}, {{l-self|mwr|इ}}, {{l-self|mwr|ई}}, {{l-self|mwr|उ}}, {{l-self|mwr|ऊ}}, {{l-self|mwr|अे}}/{{l-self|mwr|ए}}, {{l-self|mwr|अै}}/{{l-self|mwr|ऐ}}, {{l-self|mwr|ओ}}, {{l-self|mwr|औ}}, {{l-self|mwr|अं}}, {{l-self|mwr|क}}, {{l-self|mwr|ख}}, {{l-self|mwr|ग}}, {{l-self|mwr|घ}}, {{l-self|mwr|गं}}, {{l-self|mwr|च}}, {{l-self|mwr|छ}}, {{l-self|mwr|ज}}, {{l-self|mwr|ज़}}, {{l-self|mwr|ॼ़}}, {{l-self|mwr|झ}}, {{l-self|mwr|ट}}, {{l-self|mwr|ठ}}, {{l-self|mwr|ॸ}}/{{l-self|mwr|ड}}, {{l-self|mwr|ड}}/{{l-self|mwr|ड़}}, {{l-self|mwr|ॾ}}, {{l-self|mwr|ॾ़}}, {{l-self|mwr|ढ}}, {{l-self|mwr|ढ़}}, {{l-self|mwr|ण}}, {{l-self|mwr|ण्ह}}/{{l-self|mwr|ण़}}, {{l-self|mwr|थ}}, {{l-self|mwr|द}}, {{l-self|mwr|ध}}, {{l-self|mwr|न}}, {{l-self|mwr|न्ह}}/{{l-self|mwr|ऩ}}, {{l-self|mwr|प}}, {{l-self|mwr|फ}}, {{l-self|mwr|ब}}, {{l-self|mwr|ॿ}}, {{l-self|mwr|ॿ़}}, {{l-self|mwr|भ}}, {{l-self|mwr|म}}, {{l-self|mwr|म्ह}}/{{l-self|mwr|म़}}, {{l-self|mwr|य}}, {{l-self|mwr|र}}, {{l-self|mwr|ल}}, {{l-self|mwr|ल़}}, {{l-self|mwr|ळ}}, {{l-self|mwr|ळ्ह}}/{{l-self|mwr|ऴ}}, {{l-self|mwr|व}}, {{l-self|mwr|श}}, {{l-self|mwr|ष}}, {{l-self|mwr|स}}, {{l-self|mwr|ह}}, {{l-self|mwr|श्र}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Vijay Raj Dewra, Radhe Vaishnav, Suchita Surana, Umaid Singh Inda, Naresh Khatri, Pooja Rathore, Praveen Arya, Kapil Dev, Nisha Chawriya, Ritu Sisodya, Rajendra Suthar, Vinod Soni|work=Marwari – English Dictionary|year=2019|publisher=SIL International. Project LEARN|entryurl=https://www.webonary.org/marwari/browse/browse-vernacular-english/?key=rwr-IN&letter=%E0%A4%B7|entry=ष}}
=={{langname|unx}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Bengal
| [[ষ#Tiếng_Munda|ষ]]
|-
! Oriya
| [[ଷ#Tiếng_Munda|ଷ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|unx|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|unx|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 34 trong tiếng Munda, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|unx|एन्ते इन्कु अडङ्ग्केद्ते सुकुरिकरेक बलयाना, आडः सुकुरिकआः गोट्, दरेयारे निर् ढु'''ष्'''माअयानाक आडः दाआःरे डुबिःग् गएःयानाक।|Các quỉ ra khỏi hai người đó, liền nhập vào bầy heo. Tức thì cả bầy ở trên dốc núi nhảy xuống biển, thảy đều chết chìm dưới nước. ([[s:Ma-thi-ơ/8#8:32|Ma-thi-ơ 8:32]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Devanagari tiếng Munda'') [[अ#Tiếng_Munda|अ]], [[आ#Tiếng_Munda|आ]], [[इ#Tiếng_Munda|इ]], [[ई#Tiếng_Munda|ई]], [[उ#Tiếng_Munda|उ]], [[ऊ#Tiếng_Munda|ऊ]], [[ए#Tiếng_Munda|ए]], [[ऐ#Tiếng_Munda|ऐ]], [[ओ#Tiếng_Munda|ओ]], [[औ#Tiếng_Munda|औ]], [[क#Tiếng_Munda|क]], [[क्ष#Tiếng_Munda|क्ष]], [[ख#Tiếng_Munda|ख]], [[ग#Tiếng_Munda|ग]], [[घ#Tiếng_Munda|घ]], [[ङ#Tiếng_Munda|ङ]], [[च#Tiếng_Munda|च]], [[छ#Tiếng_Munda|छ]], [[ज#Tiếng_Munda|ज]], [[झ#Tiếng_Munda|झ]], [[ञ#Tiếng_Munda|ञ]], [[ट#Tiếng_Munda|ट]], [[ठ#Tiếng_Munda|ठ]], [[ड#Tiếng_Munda|ड]], [[ड़#Tiếng_Munda|ड़]], [[ढ#Tiếng_Munda|ढ]], [[ण#Tiếng_Munda|ण]], [[त#Tiếng_Munda|त]], [[थ#Tiếng_Munda|थ]], [[द#Tiếng_Munda|द]], [[ध#Tiếng_Munda|ध]], [[न#Tiếng_Munda|न]], [[प#Tiếng_Munda|प]], [[फ#Tiếng_Munda|फ]], [[ब#Tiếng_Munda|ब]], [[भ#Tiếng_Munda|भ]], [[म#Tiếng_Munda|म]], [[य#Tiếng_Munda|य]], [[र#Tiếng_Munda|र]], [[ल#Tiếng_Munda|ल]], [[ळ#Tiếng_Munda|ळ]], [[व#Tiếng_Munda|व]], [[श#Tiếng_Munda|श]], [[ष#Tiếng_Munda|ष]], [[स#Tiếng_Munda|स]], [[ह#Tiếng_Munda|ह]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|unx|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/2792/MAT.8.NTRUU20|entry=ମାଥିଉ 8|work=ପାର୍ମେଶ୍ୱାର୍ଆଃ ଜୀନିଦ୍ ବାଚାନ୍, ନାୱା ନିୟାମ୍|year=2020}}
=={{langname|unr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Bengal
| [[ষ#Tiếng_Mundari|ষ]]
|-
! Oriya
| [[ଷ#Tiếng_Mundari|ଷ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|unr|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|unr|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 34 trong tiếng Mundari, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|unr|आडः आइँयाः बि'''षा'''एरे अकन्कआः जेतान् आड़ाःउड़ुः बानःआ, इन्कु सुकुतान्गिया।|Phước cho ai chẳng vấp-phạm vì cớ ta! ([[s:Ma-thi-ơ/11#11:6|Ma-thi-ơ 11:6]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Devanagari tiếng Mundari'') [[अ#Tiếng_Mundari|अ]], [[आ#Tiếng_Mundari|आ]], [[इ#Tiếng_Mundari|इ]], [[ई#Tiếng_Mundari|ई]], [[उ#Tiếng_Mundari|उ]], [[ऊ#Tiếng_Mundari|ऊ]], [[ए#Tiếng_Mundari|ए]], [[ऐ#Tiếng_Mundari|ऐ]], [[ओ#Tiếng_Mundari|ओ]], [[औ#Tiếng_Mundari|औ]], [[क#Tiếng_Mundari|क]], [[क्ष#Tiếng_Mundari|क्ष]], [[ख#Tiếng_Mundari|ख]], [[ग#Tiếng_Mundari|ग]], [[घ#Tiếng_Mundari|घ]], [[ङ#Tiếng_Mundari|ङ]], [[च#Tiếng_Mundari|च]], [[छ#Tiếng_Mundari|छ]], [[ज#Tiếng_Mundari|ज]], [[झ#Tiếng_Mundari|झ]], [[ञ#Tiếng_Mundari|ञ]], [[ट#Tiếng_Mundari|ट]], [[ठ#Tiếng_Mundari|ठ]], [[ड#Tiếng_Mundari|ड]], [[ड़#Tiếng_Mundari|ड़]], [[ढ#Tiếng_Mundari|ढ]], [[ण#Tiếng_Mundari|ण]], [[त#Tiếng_Mundari|त]], [[थ#Tiếng_Mundari|थ]], [[द#Tiếng_Mundari|द]], [[ध#Tiếng_Mundari|ध]], [[न#Tiếng_Mundari|न]], [[प#Tiếng_Mundari|प]], [[फ#Tiếng_Mundari|फ]], [[ब#Tiếng_Mundari|ब]], [[भ#Tiếng_Mundari|भ]], [[म#Tiếng_Mundari|म]], [[य#Tiếng_Mundari|य]], [[र#Tiếng_Mundari|र]], [[ल#Tiếng_Mundari|ल]], [[ळ#Tiếng_Mundari|ळ]], [[व#Tiếng_Mundari|व]], [[श#Tiếng_Mundari|श]], [[ष#Tiếng_Mundari|ष]], [[स#Tiếng_Mundari|स]], [[ह#Tiếng_Mundari|ह]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Enike Amina Wani, Martin Lomu Goke & Tim Stirtz|work=Mundari-English Dictionary|year=2013|publisher=SIL International|entryurl=https://www.webonary.org/mundari/overview/copyright/beli-english/?letter=R&key=qaa-Latg-SD-x-mqu|entry=R}}
*{{Chú thích web|unr|author=Munda Believers Assembly|entryurl=https://live.bible.is/bible/unrwfw/mat/11|entry=ମାଥିଉ 11|work=Mundari - 2018 The Word for the World International|year=2020}}
=={{langname|fmu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|fmu|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|fmu|Chữ cái|tr=ṣa}}
#Phụ âm thứ 31 trong tiếng Muria Viễn Tây, viết bằng chữ Devanagari.
#:{{quote|fmu|अनि माक आपुना दो'''षि'''हकुन मापि कितोम अदामे निमा वने मावा दो'''ष'''तुन मापि किम।|Xin tha tội-lỗi cho chúng tôi, như chúng tôi cũng tha kẻ phạm tội nghịch cùng chúng tôi; ([[s:Ma-thi-ơ/6#6:12|Ma-thi-ơ 6:12]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=fmu|sc=Deva|qual=Chữ Devanagari tiếng Muria Viễn Tây|अ|आ|इ|उ|ऊ|ए|ओ|क|ख|ग|घ|च|छ|ज|झ|ञ|ट|ठ|ड|ढ|ण|त|थ|द|ध|न|प|फ|ब|भ|म|य|र|ल|ळ|व|श|ष|स|ह}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|fmu|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=Muria, Far Western|year=2026|entry=मत्ति 6|entryurl=https://www.bible.com/bible/3169/MAT.6.FMU}}
=={{langname|nit}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Telugu
| [[ష#Tiếng_Nam_Kolami|ష]]
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|nit|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|nit|Chữ cái|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Nam Kolami.
#:{{ux|nit|ये'''ष'''य|[[s:Ê-sai|Ê-sai]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|editor=Uma Johnson & G.V. Ramesh|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/54/89/25/54892522721528321878586909573271687411/KOLAMIdictionary.pdf కొలవ గొట్టి అర్థ ఆధారిత వర్గీకరణ విభాగము & తెలుగు, ఆంగ్లం, హిందీ అర్థాలతో బహు భాషా నిఘంటువు]|year=2010|publisher=SIL International|location=India|page=35}}
*{{Chú thích web|nit|author=The Word for the World International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3817/ISA.1.KP25|entry=యెషయ 1|work=Kolami Bible|year=2025}}
=={{langname|ne}}==
{{wp|ne:}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Newa
| [[𑐲#Tiếng_Nepal|𑐲]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{ne-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ne|Chữ cái}}
#{{n-g|[[phụ âm|Phụ âm]] thứ 31 trong tiếng Nepal, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|ne|[[w:ne:षष्ठी (तिथि)|'''ष'''ष्ठी]]|[[ngày]] Shashthi, [[thứ Sáu]] trong lịch Ấn|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Nepal|list={{l-self|ne|अ}}, {{l-self|ne|आ}}, {{l-self|ne|इ}}, {{l-self|ne|ई}}, {{l-self|ne|उ}}, {{l-self|ne|ऊ}}, {{l-self|ne|ऋ}}, {{l-self|ne|ऌ}}, {{l-self|ne|ए}}, {{l-self|ne|ऐ}}, {{l-self|ne|ओ}}, {{l-self|ne|औ}}, {{l-self|ne|अं}}, {{l-self|ne|अः}}, {{l-self|ne|अँ}}, {{l-self|ne|क}}, {{l-self|ne|ख}}, {{l-self|ne|ग}}, {{l-self|ne|घ}}, {{l-self|ne|ङ}}, {{l-self|ne|च}}, {{l-self|ne|छ}}, {{l-self|ne|ज}}, {{l-self|ne|झ}}, {{l-self|ne|ञ}}, {{l-self|ne|ट}}, {{l-self|ne|ठ}}, {{l-self|ne|ड}}, {{l-self|ne|ढ}}, {{l-self|ne|ण}}, {{l-self|ne|त}}, {{l-self|ne|थ}}, {{l-self|ne|द}}, {{l-self|ne|ध}}, {{l-self|ne|न}}, {{l-self|ne|प}}, {{l-self|ne|फ}}, {{l-self|ne|ब}}, {{l-self|ne|भ}}, {{l-self|ne|म}}, {{l-self|ne|य}}, {{l-self|ne|र}}, {{l-self|ne|ल}}, {{l-self|ne|व}}, {{l-self|ne|श}}, {{l-self|ne|ष}}, {{l-self|ne|स}}, {{l-self|ne|ह}}, {{l-self|ne|क्ष}}, {{l-self|ne|त्र}}, {{l-self|ne|ज्ञ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Ralph Lilley Turner|title=A Comparative And Etymological Dictionary Of The Nepali Language|year=1931|location=London|page=576|pageurl=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.146785/page/n571}}
=={{langname|new}}==
{{wikipedia|lang=new}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Newa
| [[𑐲#Tiếng_Newa|𑐲]]
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|new|/ʂə/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|new|Chữ cái}}
# {{n-g|Phụ âm thứ 40 trong tiếng Newa, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|new|[[महाराष्ट्र#Tiếng_Newa|महारा'''ष्ट्र''']]|[[w:Maharashtra|Maharashtra]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Newa|list={{l-self|new|अ|tr=-}}, {{l-self|new|अः|tr=-}}, {{l-self|new|आ|tr=-}}, {{l-self|new|आः|tr=-}}, {{l-self|new|इ|tr=-}}, {{l-self|new|ई|tr=-}}, {{l-self|new|उ|tr=-}}, {{l-self|new|ऊ|tr=-}}, {{l-self|new|ऋ|tr=-}}, {{l-self|new|ॠ|tr=-}}, {{l-self|new|ऌ|tr=-}}, {{l-self|new|ॡ|tr=-}}, {{l-self|new|ए|tr=-}}, {{l-self|new|ऐ|tr=-}}, {{l-self|new|ओ|tr=-}}, {{l-self|new|औ|tr=-}}, {{l-self|new|अँ|tr=-}}, {{l-self|new|अं|tr=-}}, {{l-self|new|अय्|tr=-}}, {{l-self|new|आय्|tr=-}}, {{l-self|new|एय्|tr=-}}, {{l-self|new|क|tr=-}}, {{l-self|new|ख|tr=-}}, {{l-self|new|ग|tr=-}}, {{l-self|new|घ|tr=-}}, {{l-self|new|ङ|tr=-}}, {{l-self|new|ङ्ह|tr=-}}, {{l-self|new|च|tr=-}}, {{l-self|new|छ|tr=-}}, {{l-self|new|ज|tr=-}}, {{l-self|new|झ|tr=-}}, {{l-self|new|ञ|tr=-}}, {{l-self|new|ञ्ह|tr=-}}, {{l-self|new|ट|tr=-}}, {{l-self|new|ठ|tr=-}}, {{l-self|new|ड|tr=-}}, {{l-self|new|ढ|tr=-}}, {{l-self|new|ण|tr=-}}, {{l-self|new|ण्ह|tr=-}}, {{l-self|new|त|tr=-}}, {{l-self|new|थ|tr=-}}, {{l-self|new|द|tr=-}}, {{l-self|new|ध|tr=-}}, {{l-self|new|न|tr=-}}, {{l-self|new|न्ह|tr=-}}, {{l-self|new|प|tr=-}}, {{l-self|new|फ|tr=-}}, {{l-self|new|ब|tr=-}}, {{l-self|new|भ|tr=-}}, {{l-self|new|म|tr=-}}, {{l-self|new|म्ह|tr=-}}, {{l-self|new|य|tr=-}}, {{l-self|new|ह्य|tr=-}}, {{l-self|new|र|tr=-}}, {{l-self|new|ह्र|tr=-}}, {{l-self|new|ल|tr=-}}, {{l-self|new|ल्ह|tr=-}}, {{l-self|new|व|tr=-}}, {{l-self|new|व्ह|tr=-}}, {{l-self|new|श|tr=-}}, {{l-self|new|ष|tr=-}}, {{l-self|new|स|tr=-}}, {{l-self|new|ह|tr=-}}, {{l-self|new|क्ष|tr=-}}, {{l-self|new|त्र|tr=-}}, {{l-self|new|ज्ञ|tr=-}}}}
=={{langname|tdb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tdb|[ʂɔ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tdb|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Panchpargania.
#:{{quote|tdb|ऊ छुवा केर बाप जकरिया पबित्र आत्माय भोइर गेलक आर भवि'''ष्य'''वाणी करे लागलक।|Bấy giờ, Xa-cha-ri, cha con trẻ ấy, được đầy-dẫy Đức Thánh-Linh, thì nói tiên-tri rằng: ([[s:Lu-ca/1#1:67|Lu-ca 1:67]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Panchpargania|list={{l-self|tdb|अ}}, {{l-self|tdb|आ}}, {{l-self|tdb|इ}}, {{l-self|tdb|उ}}, {{l-self|tdb|ए}}, {{l-self|tdb|ओ}}, {{l-self|tdb|क}}, {{l-self|tdb|ख}}, {{l-self|tdb|ग}}, {{l-self|tdb|घ}}, {{l-self|tdb|ङ}}, {{l-self|tdb|च}}, {{l-self|tdb|छ}}, {{l-self|tdb|ज}}, {{l-self|tdb|झ}}, {{l-self|tdb|ञ}}, {{l-self|tdb|ट}}, {{l-self|tdb|ठ}}, {{l-self|tdb|ड}}, {{l-self|tdb|ढ}}, {{l-self|tdb|त}}, {{l-self|tdb|थ}}, {{l-self|tdb|द}}, {{l-self|tdb|ध}}, {{l-self|tdb|न}}, {{l-self|tdb|प}}, {{l-self|tdb|फ}}, {{l-self|tdb|ब}}, {{l-self|tdb|भ}}, {{l-self|tdb|म}}, {{l-self|tdb|य}}, {{l-self|tdb|र}}, {{l-self|tdb|ल}}, {{l-self|tdb|स}}, {{l-self|tdb|ह}}, {{l-self|tdb|ड़}}, {{l-self|tdb|ढ़}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tdb|entryurl=https://media.ipsapps.org/tdb/osa/01-LUK-001.html|entry=लूका 1|work=Panchpargarnia Bible|year=2025}}
=={{langname|bfz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bfz|[xə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bfz|Chữ cái}}
#Phụ âm thứ 36 trong tiếng Pahari Mahasu, viết bằng chữ Devanagari.
#:{{quote|bfz|तेबे परमेशरे तिना खे ये बोली की आशी'''ष''' दित्ती,|Đức Chúa Trời ban phước cho các loài đó mà phán rằng: ([[s:Sáng thế Ký/1#1:22|Sáng thế Ký 1:22]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Pahari Mahasu|list={{l-self|bfz|अ|tr=-}}, {{l-self|bfz|आ|tr=-}}, {{l-self|bfz|इ|tr=-}}, {{l-self|bfz|ई|tr=-}}, {{l-self|bfz|उ|tr=-}}, {{l-self|bfz|ऊ|tr=-}}, {{l-self|bfz|ए|tr=-}}, {{l-self|bfz|ऐ|tr=-}}, {{l-self|bfz|ओ|tr=-}}, {{l-self|bfz|औ|tr=-}}, {{l-self|bfz|क|tr=-}}, {{l-self|bfz|ख|tr=-}}, {{l-self|bfz|ग|tr=-}}, {{l-self|bfz|घ|tr=-}}, {{l-self|bfz|च|tr=-}}, {{l-self|bfz|छ|tr=-}}, {{l-self|bfz|ज|tr=-}}, {{l-self|bfz|झ|tr=-}}, {{l-self|bfz|च़|tr=-}}, {{l-self|bfz|छ़|tr=-}}, {{l-self|bfz|ज़|tr=-}}, {{l-self|bfz|झ़|tr=-}}, {{l-self|bfz|ट|tr=-}}, {{l-self|bfz|ठ|tr=-}}, {{l-self|bfz|ड|tr=-}}, {{l-self|bfz|ड़|tr=-}}, {{l-self|bfz|ढ|tr=-}}, {{l-self|bfz|ण|tr=-}}, {{l-self|bfz|त|tr=-}}, {{l-self|bfz|थ|tr=-}}, {{l-self|bfz|द|tr=-}}, {{l-self|bfz|ध|tr=-}}, {{l-self|bfz|न|tr=-}}, {{l-self|bfz|प|tr=-}}, {{l-self|bfz|फ|tr=-}}, {{l-self|bfz|ब|tr=-}}, {{l-self|bfz|भ|tr=-}}, {{l-self|bfz|म|tr=-}}, {{l-self|bfz|म़|tr=-}}, {{l-self|bfz|य|tr=-}}, {{l-self|bfz|र|tr=-}}, {{l-self|bfz|ल|tr=-}}, {{l-self|bfz|ल़|tr=-}}, {{l-self|bfz|व|tr=-}}, {{l-self|bfz|श|tr=-}}, {{l-self|bfz|ष|tr=-}}, {{l-self|bfz|स|tr=-}}, {{l-self|bfz|ह|tr=-}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bfz|author=Beyond Translation|work=पवित्र परमेशरो रा वचन बघल्याणी भाषा दे|year=2026|entry=उत्पत्ति 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/2957/GEN.1.BGH}}
=={{langname|kmj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Bengal
| {{l|kmj|ষ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kmj|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kmj|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 35 trong tiếng Paharia Kumarbhag, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Paharia Kumarbhag|list={{l-self|kmj|अ}}, {{l-self|kmj|आ}}, {{l-self|kmj|इ}}, {{l-self|kmj|ई}}, {{l-self|kmj|उ}}, {{l-self|kmj|ऊ}}, {{l-self|kmj|ए}}, {{l-self|kmj|ऐ}}, {{l-self|kmj|ओ}}, {{l-self|kmj|औ}}, {{l-self|kmj|क}}, {{l-self|kmj|क़}}, {{l-self|kmj|ख}}, {{l-self|kmj|ग}}, {{l-self|kmj|ग़}}, {{l-self|kmj|घ}}, {{l-self|kmj|ङ}}, {{l-self|kmj|च}}, {{l-self|kmj|छ}}, {{l-self|kmj|ज}}, {{l-self|kmj|झ}}, {{l-self|kmj|ञ}}, {{l-self|kmj|ट}}, {{l-self|kmj|ठ}}, {{l-self|kmj|ड}}, {{l-self|kmj|ड़}}, {{l-self|kmj|ढ}}, {{l-self|kmj|ण}}, {{l-self|kmj|त}}, {{l-self|kmj|थ}}, {{l-self|kmj|द}}, {{l-self|kmj|द़}}, {{l-self|kmj|ध}}, {{l-self|kmj|न}}, {{l-self|kmj|प}}, {{l-self|kmj|फ}}, {{l-self|kmj|ब}}, {{l-self|kmj|भ}}, {{l-self|kmj|म}}, {{l-self|kmj|य}}, {{l-self|kmj|र}}, {{l-self|kmj|ल}}, {{l-self|kmj|व}}, {{l-self|kmj|श}}, {{l-self|kmj|ष}}, {{l-self|kmj|स}}, {{l-self|kmj|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Dravidian family: Northeastern group (2 lists)|url=https://starlingdb.org/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\drv\ned&limit=-1|publisher=The Global Lexicostatistical Database|year=2011-2016}}
=={{langname|mjt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Bengal
| {{l|mjt|ষ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mjt|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mjt|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 35 trong tiếng Paharia Sauria, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Paharia Sauria|list={{l-self|mjt|अ}}, {{l-self|mjt|आ}}, {{l-self|mjt|इ}}, {{l-self|mjt|ई}}, {{l-self|mjt|उ}}, {{l-self|mjt|ऊ}}, {{l-self|mjt|ए}}, {{l-self|mjt|ऐ}}, {{l-self|mjt|ओ}}, {{l-self|mjt|औ}}, {{l-self|mjt|क}}, {{l-self|mjt|क़}}, {{l-self|mjt|ख}}, {{l-self|mjt|ग}}, {{l-self|mjt|ग़}}, {{l-self|mjt|घ}}, {{l-self|mjt|ङ}}, {{l-self|mjt|च}}, {{l-self|mjt|छ}}, {{l-self|mjt|ज}}, {{l-self|mjt|झ}}, {{l-self|mjt|ञ}}, {{l-self|mjt|ट}}, {{l-self|mjt|ठ}}, {{l-self|mjt|ड}}, {{l-self|mjt|ड़}}, {{l-self|mjt|ढ}}, {{l-self|mjt|ण}}, {{l-self|mjt|त}}, {{l-self|mjt|थ}}, {{l-self|mjt|द}}, {{l-self|mjt|द़}}, {{l-self|mjt|ध}}, {{l-self|mjt|न}}, {{l-self|mjt|प}}, {{l-self|mjt|फ}}, {{l-self|mjt|ब}}, {{l-self|mjt|भ}}, {{l-self|mjt|म}}, {{l-self|mjt|य}}, {{l-self|mjt|र}}, {{l-self|mjt|ल}}, {{l-self|mjt|व}}, {{l-self|mjt|श}}, {{l-self|mjt|ष}}, {{l-self|mjt|स}}, {{l-self|mjt|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Dravidian family: Northeastern group (2 lists)|url=https://starlingdb.org/cgi-bin/response.cgi?root=new100&morpho=0&basename=new100\drv\ned&limit=-1|publisher=The Global Lexicostatistical Database|year=2011-2016}}
=={{langname|pgg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Takri
| {{l|pgg|𑚋}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pgg|[xɑ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pgg|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Pangwala, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|pgg|असी कि तुसी जे सक्त निआंग ना थी ना दुतो कि तुस तसे नओं नी कइ मेह्णु कुछ ना शिचाले? तोउं बि हेरे, तसे शिक्षा तुसी पूरे यरुशलेम शेहर अन्तर कठे भुओ सोबी मेह्णु शिचालिण लओ असी। होर तुस चहन्ते कि तेस मेह्णु मारणे दो'''ष''' असी पुठ लौता अओ, ना?|Chúng ta đã cấm nhặt các ngươi, không cho lấy danh đó mà dạy-dỗ, song các ngươi lại làm cho thành Giê-ru-sa-lem đầy-dẫy đạo-giáo mình. Vậy, các ngươi muốn khiến máu người ấy đổ lại trên chúng ta sao! ([[s:Công vụ các Sứ đồ/5#5:28|Công vụ các Sứ đồ 5:28]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Pangwala|list={{l-self|pgg|अ}}, {{l-self|pgg|आ}}, {{l-self|pgg|इ}}, {{l-self|pgg|ई}}, {{l-self|pgg|उ}}, {{l-self|pgg|ऊ}}, {{l-self|pgg|ए}}, {{l-self|pgg|ऐ}}, {{l-self|pgg|ओ}}, {{l-self|pgg|औ}}, {{l-self|pgg|ऑ}}, {{l-self|pgg|अं}}, {{l-self|pgg|अः}}, {{l-self|pgg|क}}, {{l-self|pgg|ख}}, {{l-self|pgg|ग}}, {{l-self|pgg|घ}}, {{l-self|pgg|ङ}}, {{l-self|pgg|च}}, {{l-self|pgg|छ}}, {{l-self|pgg|ज}}, {{l-self|pgg|झ}}, {{l-self|pgg|ञ}}, {{l-self|pgg|ट}}, {{l-self|pgg|ठ}}, {{l-self|pgg|ड}}, {{l-self|pgg|ढ}}, {{l-self|pgg|ण}}, {{l-self|pgg|त}}, {{l-self|pgg|थ}}, {{l-self|pgg|द}}, {{l-self|pgg|ध}}, {{l-self|pgg|न}}, {{l-self|pgg|प}}, {{l-self|pgg|फ}}, {{l-self|pgg|ब}}, {{l-self|pgg|भ}}, {{l-self|pgg|म}}, {{l-self|pgg|य}}, {{l-self|pgg|र}}, {{l-self|pgg|ल}}, {{l-self|pgg|व}}, {{l-self|pgg|श}}, {{l-self|pgg|ष}}, {{l-self|pgg|स}}, {{l-self|pgg|ह}}, {{l-self|pgg|ड़}}, {{l-self|pgg|ळ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|pgg|author=Wycliffe Bible Translators|entryurl=https://www.bible.com/bible/3555/ACT.5.PGG|entry=प्रतिनिधि 5|work=Walangi|year=2023}}
=={{langname|sa}}==
{{wp|sa:ष्}}
==={{ĐM|alt sc}}===
{{sa-alt}}
==={{ĐM|pron}}===
{{san-IPA}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sa|Chữ cái}}
#{{n-g|[[phụ âm|Phụ âm]] thứ 31 trong tiếng Phạn, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|sa|[[षोडश#Tiếng_Phạn|'''षो'''डश]]|[[mười sáu]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Phạn|list={{l-self|sa|अ}}, {{l-self|sa|आ}}, {{l-self|sa|इ}}, {{l-self|sa|ई}}, {{l-self|sa|उ}}, {{l-self|sa|ऊ}}, {{l-self|sa|ऋ}}, {{l-self|sa|ॠ}}, {{l-self|sa|ऌ}}, {{l-self|sa|ॡ}}, {{l-self|sa|ए}}, {{l-self|sa|ऐ}}, {{l-self|sa|ओ}}, {{l-self|sa|औ}}, {{l-self|sa|क}}, {{l-self|sa|ख}}, {{l-self|sa|ग}}, {{l-self|sa|घ}}, {{l-self|sa|ङ}}, {{l-self|sa|च}}, {{l-self|sa|छ}}, {{l-self|sa|ज}}, {{l-self|sa|झ}}, {{l-self|sa|ञ}}, {{l-self|sa|ट}}, {{l-self|sa|ठ}}, {{l-self|sa|ड}}, {{l-self|sa|ढ}}, {{l-self|sa|ण}}, {{l-self|sa|त}}, {{l-self|sa|थ}}, {{l-self|sa|द}}, {{l-self|sa|ध}}, {{l-self|sa|न}}, {{l-self|sa|प}}, {{l-self|sa|फ}}, {{l-self|sa|ब}}, {{l-self|sa|भ}}, {{l-self|sa|म}}, {{l-self|sa|य}}, {{l-self|sa|र}}, {{l-self|sa|ल}}, {{l-self|sa|व}}, {{l-self|sa|श}}, {{l-self|sa|ष}}, {{l-self|sa|स}}, {{l-self|sa|ह}}, {{l-self|sa|ळ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Monier Williams|page=1107|pageurl=https://www.sanskrit-lexicon.uni-koeln.de/scans/MWScan/2014/web/webtc/servepdf.php?page=1107|title=A Sanskrit–English Dictionary|year=1899|location=Oxford|publisher=At the Clarendon Press}}
=={{langname|pra}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pra|[ʂ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pra|Chữ cái|tr=ṣ}}
#Chữ Devanagari thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Prakit.
#:{{ux|pra|हगाम'''ष'''|tr={{l|pra|𑀳𑀕𑀸𑀫'''𑀱'''}}|tên nam Hamagasha|inline=1}}
=={{langname|rjs}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Bengal
| {{l|rjs|ষ}}
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rjs|[ʂʌ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rjs|Chữ cái|tr=ṣô}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 34 trong tiếng Rajbanshi, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Devanagari tiếng Rajbanshi'') [[अ#Tiếng_Rajbanshi|अ]], [[आ#Tiếng_Rajbanshi|आ]], [[इ#Tiếng_Rajbanshi|इ]], [[ई#Tiếng_Rajbanshi|ई]], [[उ#Tiếng_Rajbanshi|उ]], [[ऊ#Tiếng_Rajbanshi|ऊ]], [[ए#Tiếng_Rajbanshi|ए]], [[ऐ#Tiếng_Rajbanshi|ऐ]], [[ओ#Tiếng_Rajbanshi|ओ]], [[औ#Tiếng_Rajbanshi|औ]], [[क#Tiếng_Rajbanshi|क]], [[ख#Tiếng_Rajbanshi|ख]], [[ग#Tiếng_Rajbanshi|ग]], [[घ#Tiếng_Rajbanshi|घ]], [[ङ#Tiếng_Rajbanshi|ङ]], [[ङ़#Tiếng_Rajbanshi|ङ़]] ([[ङ्ह#Tiếng_Rajbanshi|ङ्ह]]), [[च#Tiếng_Rajbanshi|च]], [[छ#Tiếng_Rajbanshi|छ]], [[ज#Tiếng_Rajbanshi|ज]], [[झ#Tiếng_Rajbanshi|झ]], [[ट#Tiếng_Rajbanshi|ट]], [[ठ#Tiếng_Rajbanshi|ठ]], [[ड#Tiếng_Rajbanshi|ड]], [[ढ#Tiếng_Rajbanshi|ढ]], [[त#Tiếng_Rajbanshi|त]], [[थ#Tiếng_Rajbanshi|थ]], [[द#Tiếng_Rajbanshi|द]], [[ध#Tiếng_Rajbanshi|ध]], [[न#Tiếng_Rajbanshi|न]], [[ऩ#Tiếng_Rajbanshi|ऩ]] ([[न्ह#Tiếng_Rajbanshi|न्ह]]), [[प#Tiếng_Rajbanshi|प]], [[फ#Tiếng_Rajbanshi|फ]], [[ब#Tiếng_Rajbanshi|ब]], [[भ#Tiếng_Rajbanshi|भ]], [[म#Tiếng_Rajbanshi|म]], [[म़#Tiếng_Rajbanshi|म़]] ([[म्ह#Tiếng_Rajbanshi|म्ह]]), [[य#Tiếng_Rajbanshi|य]], [[र#Tiếng_Rajbanshi|र]], [[ऱ#Tiếng_Rajbanshi|ऱ]] ([[ह#Tiếng_Rajbanshi|ह]]), [[ल#Tiếng_Rajbanshi|ल]], [[ल़#Tiếng_Rajbanshi|ल़]] ([[ल्ह#Tiếng_Rajbanshi|ल्ह]]), [[व#Tiếng_Rajbanshi|व]], [[श#Tiếng_Rajbanshi|श]], [[ष#Tiếng_Rajbanshi|ष]], [[स#Tiếng_Rajbanshi|स]], [[ह#Tiếng_Rajbanshi|ह]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Toby Anderson|work=Kamta – Bengali Dictionary|year=2020|publisher=SIL International|entryurl=https://www.webonary.org/rajbanshi/browse/?key=rkt-Beng&letter=%E0%A6%B7|entry=ষ}}
*{{Chú thích web|rjs|author=Indian Evangelical Mission|work=Bible|year=2009|entry=मत्ति 1|entryurl=https://live.bible.is/bible/RJSMTS/MAT/1}}
=={{langname|rkt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Bengal
| {{l|rkt|ষ}}
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rkt|[ʂɔ]|[ʃɔ]|[sɔ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rkt|Chữ cái|tr=ṣo}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 30 trong tiếng Rangpur, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Rangpur|list={{l-self|rkt|अ}}, {{l-self|rkt|आ}}, {{l-self|rkt|इ}}, {{l-self|rkt|ई}}, {{l-self|rkt|उ}}, {{l-self|rkt|ऊ}}, {{l-self|rkt|र्ऋ}}, {{l-self|rkt|र्ॠ}}, {{l-self|rkt|ए}}, {{l-self|rkt|ऐ}}, {{l-self|rkt|ओ}}, {{l-self|rkt|औ}}, {{l-self|rkt|क}}, {{l-self|rkt|ख}}, {{l-self|rkt|ग}}, {{l-self|rkt|घ}}, {{l-self|rkt|ङ}}, {{l-self|rkt|च}}, {{l-self|rkt|छ}}, {{l-self|rkt|ज}}, {{l-self|rkt|झ}}, {{l-self|rkt|ञ}}, {{l-self|rkt|ट}}, {{l-self|rkt|ठ}}, {{l-self|rkt|ड}}, {{l-self|rkt|ढ}}, {{l-self|rkt|ण}}, {{l-self|rkt|त}}, {{l-self|rkt|थ}}, {{l-self|rkt|द}}, {{l-self|rkt|ध}}, {{l-self|rkt|न}}, {{l-self|rkt|प}}, {{l-self|rkt|फ}}, {{l-self|rkt|ब}}, {{l-self|rkt|भ}}, {{l-self|rkt|म}}, {{l-self|rkt|य}}, {{l-self|rkt|र}}, {{l-self|rkt|ल}}, {{l-self|rkt|श}}, {{l-self|rkt|ष}}, {{l-self|rkt|स}}, {{l-self|rkt|ह}}, {{l-self|rkt|क्ष}}, {{l-self|rkt|ड़}}, {{l-self|rkt|ढ़}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Toby Anderson|work=Kamta – Bengali Dictionary|year=2020|publisher=SIL International|entryurl=https://www.webonary.org/rajbanshi/browse/?key=rkt-Beng&letter=%E0%A6%B7|entry=ষ}}
=={{langname|sck}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Oriya
| {{l|sck|ଷ}}
|-
! Bengal
| {{l|sck|ষ}}
|-
! Kaithi
| {{l|sck|𑂭}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sck|[sa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sck|Chữ cái}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Sadri, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|sck|यीशु फिन आगे कहलक, “दो'''ष''' ना लगावा, ताकि परमेश्वर तोहरे उपरे हों दो'''ष''' ना लगाओक।|Các ngươi đừng đoán-xét ai, để mình khỏi bị đoán-xét. ([[s:Ma-thi-ơ/7#7:1|Ma-thi-ơ 7:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Sadri|list={{l-self|sck|अ}}, {{l-self|sck|आ}}, {{l-self|sck|इ}}, {{l-self|sck|ई}}, {{l-self|sck|उ}}, {{l-self|sck|ऊ}}, {{l-self|sck|ए}}, {{l-self|sck|ऐ}}, {{l-self|sck|ओ}}, {{l-self|sck|औ}}, {{l-self|sck|क}}, {{l-self|sck|ख}}, {{l-self|sck|ग}}, {{l-self|sck|घ}}, {{l-self|sck|ङ}}, {{l-self|sck|च}}, {{l-self|sck|छ}}, {{l-self|sck|ज}}, {{l-self|sck|झ}}, {{l-self|sck|ञ}}, {{l-self|sck|ट}}, {{l-self|sck|ठ}}, {{l-self|sck|ड}}, {{l-self|sck|ढ}}, {{l-self|sck|ण}}, {{l-self|sck|त}}, {{l-self|sck|थ}}, {{l-self|sck|द}}, {{l-self|sck|ध}}, {{l-self|sck|न}}, {{l-self|sck|प}}, {{l-self|sck|फ}}, {{l-self|sck|ब}}, {{l-self|sck|भ}}, {{l-self|sck|म}}, {{l-self|sck|य}}, {{l-self|sck|र}}, {{l-self|sck|ल}}, {{l-self|sck|व}}, {{l-self|sck|श}}, {{l-self|sck|ष}}, {{l-self|sck|स}}, {{l-self|sck|ह}}, {{l-self|sck|ड़}}, {{l-self|sck|ढ़}}, {{l-self|sck|क्ष}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|hi|author=Toby Anderson|year=2020|entryurl=https://www.webonary.org/sadri/browse/browse-vernacular-english/?key=sck&letter=%E0%A4%AA|entry=प|publisher=SIL International|work=Sadri Dictionary}}
*{{Chú thích web|sck|author=Beyond Translation|work=सादरी नवाँ नियम|year=2026|entry=मत्ती 7|entryurl=https://www.bible.com/bible/3683/MAT.7.SCK}}
=={{langname|saz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Saurashtra
| [[ꢰ#Tiếng_Saurashtra|ꢰ]]
|-
! Tamil
| [[ஷ#Tiếng_Saurashtra|ஷ]]
|-
! Latinh
| [[Ṣ#Tiếng_Saurashtra|Ṣ]] [[ṣ#Tiếng_Saurashtra|ṣ]]
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|saz|[ʂə]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|saz|Chữ cái|tr=ṣ}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Saurashtra, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|saz|तेल्ले नक्षत्रुक् सीति, तेनु लेःक्क नीःस्तक् सोन्तो'''ष्''' पोड्यास्।|Mấy thầy thấy ngôi sao, mừng-rỡ quá bội. ([[s:Ma-thi-ơ/2#2:10|Ma-thi-ơ 2:10]])|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|saz|author=Bible Society of India|entryurl=https://www.bible.com/bible/3666/MAT.2|entry=மத்தேயு 2|work=Saurashtra Bible (BSI)|year=2025}}
=={{langname|scl}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| {{l|scl|ݜ}}
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|scl|/ʂa/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|scl|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 20 trong tiếng Shina, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|scl|'''षी'''ना|tr='''Ṣī'''nā|[[:Thể loại:Tiếng Shina|tiếng Shina]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Shina|list={{l-self|scl|ॳ}}, {{l-self|scl|ॴ}}, {{l-self|scl|अ}}, {{l-self|scl|आ}}, {{l-self|scl|इ}}, {{l-self|scl|ई}}, {{l-self|scl|उ}}, {{l-self|scl|ऊ}}, {{l-self|scl|ऍ}}, {{l-self|scl|ए}}, {{l-self|scl|ओ}}, {{l-self|scl|अँ}}, {{l-self|scl|क}}, {{l-self|scl|ख}}, {{l-self|scl|ग}}, {{l-self|scl|ख़}}, {{l-self|scl|ग़}}, {{l-self|scl|ङ}}, {{l-self|scl|च}}, {{l-self|scl|छ}}, {{l-self|scl|ज}}, {{l-self|scl|श}}, {{l-self|scl|श़}}, {{l-self|scl|य}}, {{l-self|scl|च़}}, {{l-self|scl|छ़}}, {{l-self|scl|ज़}}, {{l-self|scl|स}}, {{l-self|scl|ट}}, {{l-self|scl|ठ}}, {{l-self|scl|ड}}, {{l-self|scl|ण}}, {{l-self|scl|ष}}, {{l-self|scl|ष़}}, {{l-self|scl|त}}, {{l-self|scl|थ}}, {{l-self|scl|द}}, {{l-self|scl|न}}, {{l-self|scl|र}}, {{l-self|scl|ल}}, {{l-self|scl|प}}, {{l-self|scl|फ}}, {{l-self|scl|ब}}, {{l-self|scl|म}}, {{l-self|scl|व}}, {{l-self|scl|ह}}}}
=={{langname|xsr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|xsr|[ʂa]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|xsr|Ký hiệu}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Sherpa.
#:{{quote|xsr|ग्येल्वु दाऊदकी ख्री'''ष्ट'''ला चोवो सिवी सिसिन चुक क्यानी ख्री'''ष्ट''' ति दाऊदकी गिपा च्युङ्गिवी रो?|Vậy, nếu vua Đa-vít xưng Ngài là Chúa, thì Ngài làm con vua ấy là thể nào? ([[s:Ma-thi-ơ/22#22:45|Ma-thi-ơ 22:45]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Sherpa|list={{l-self|xsr|अ|tr=-}}, {{l-self|xsr|आ|tr=-}}, {{l-self|xsr|इ|tr=-}}, {{l-self|xsr|ई|tr=-}}, {{l-self|xsr|उ|tr=-}}, {{l-self|xsr|ऊ|tr=-}}, {{l-self|xsr|ए|tr=-}}, {{l-self|xsr|ऐ|tr=-}}, {{l-self|xsr|ओ|tr=-}}, {{l-self|xsr|औ|tr=-}}, {{l-self|xsr|अँ|tr=-}}, {{l-self|xsr|आँ|tr=-}}, {{l-self|xsr|इँ|tr=-}}, {{l-self|xsr|उँ|tr=-}}, {{l-self|xsr|एँ|tr=-}}, {{l-self|xsr|ऐँ|tr=-}}, {{l-self|xsr|ओँ|tr=-}}, {{l-self|xsr|औँ|tr=-}}, {{l-self|xsr|क|tr=-}}, {{l-self|xsr|ख|tr=-}}, {{l-self|xsr|ग|tr=-}}, {{l-self|xsr|ङ|tr=-}}, {{l-self|xsr|क्य|tr=-}}, {{l-self|xsr|ख्य|tr=-}}, {{l-self|xsr|ग्य|tr=-}}, {{l-self|xsr|च|tr=-}}, {{l-self|xsr|छ|tr=-}}, {{l-self|xsr|ज|tr=-}}, {{l-self|xsr|च्य|tr=-}}, {{l-self|xsr|छ्य|tr=-}}, {{l-self|xsr|ज्य|tr=-}}, {{l-self|xsr|ङ्य|tr=-}}, {{l-self|xsr|ट|tr=-}}, {{l-self|xsr|ठ|tr=-}}, {{l-self|xsr|ड|tr=-}}, {{l-self|xsr|त|tr=-}}, {{l-self|xsr|थ|tr=-}}, {{l-self|xsr|द|tr=-}}, {{l-self|xsr|न|tr=-}}, {{l-self|xsr|प|tr=-}}, {{l-self|xsr|फ|tr=-}}, {{l-self|xsr|ब|tr=-}}, {{l-self|xsr|म|tr=-}}, {{l-self|xsr|य|tr=-}}, {{l-self|xsr|र|tr=-}}, {{l-self|xsr|ह्र|tr=-}}, {{l-self|xsr|ल|tr=-}}, {{l-self|xsr|ल्ह|tr=-}}, {{l-self|xsr|व|tr=-}}, {{l-self|xsr|श|tr=-}}, {{l-self|xsr|स|tr=-}}, {{l-self|xsr|श़|tr=-}}, {{l-self|xsr|स़|tr=-}}, {{l-self|xsr|ह|tr=-}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|xsr|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/1337/MAT.22.XSRNT|entry=मत्ती 22|year=2014|work=कोन्छ्योककी सुङ}}
=={{langname|sd}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| [[ش#Tiếng_Sindh|ش]]
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Sindh
| [[𑋜#Tiếng_Sindh|𑋜]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sd|[ʂ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sd|Chữ cái|tr=ṣ}}
# {{n-g|Phụ âm thứ 41 trong tiếng Sindh, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{ux|sd|रा'''ष्ट्र'''पती|tr={{l|sd|راشٽر پتي}}|[[tổng thống]] [[Ấn Độ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Sindh|list={{l-self|sd|अ}}, {{l-self|sd|आ}}, {{l-self|sd|इ}}, {{l-self|sd|ई}}, {{l-self|sd|उ}}, {{l-self|sd|ऊ}}, {{l-self|sd|ए}}, {{l-self|sd|ऐ}}, {{l-self|sd|ओ}}, {{l-self|sd|औ}}, {{l-self|sd|क}}, {{l-self|sd|ख}}, {{l-self|sd|ख़}}, {{l-self|sd|ग}}, {{l-self|sd|ॻ}}, {{l-self|sd|ग़}}, {{l-self|sd|घ}}, {{l-self|sd|ङ}}, {{l-self|sd|च}}, {{l-self|sd|छ}}, {{l-self|sd|ज}}, {{l-self|sd|ॼ}}, {{l-self|sd|ज़}}, {{l-self|sd|झ}}, {{l-self|sd|ञ}}, {{l-self|sd|ट}}, {{l-self|sd|ठ}}, {{l-self|sd|ड}}, {{l-self|sd|ॾ}}, {{l-self|sd|ड़}}, {{l-self|sd|ढ}}, {{l-self|sd|ढ़}}, {{l-self|sd|ण}}, {{l-self|sd|त}}, {{l-self|sd|थ}}, {{l-self|sd|द}}, {{l-self|sd|ध}}, {{l-self|sd|न}}, {{l-self|sd|प}}, {{l-self|sd|फ}}, {{l-self|sd|फ़}}, {{l-self|sd|ब}}, {{l-self|sd|ॿ}}, {{l-self|sd|भ}}, {{l-self|sd|म}}, {{l-self|sd|य}}, {{l-self|sd|र}}, {{l-self|sd|ल}}, {{l-self|sd|व}}, {{l-self|sd|श}}, {{l-self|sd|ष}}, {{l-self|sd|स}}, {{l-self|sd|ह}}}}
=={{langname|srx}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|srx|[ʂɑ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|srx|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari biểu thị phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Sirmaur.
#:{{quote|srx|औरौ घोरे कै भिटै जांदै ही तैसीखै आशी'''ष''' दैया।|Và khi vào nhà nào, hãy cầu bình-an cho nhà ấy; ([[s:Ma-thi-ơ/10#10:12|Ma-thi-ơ 10:12]])|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Sirmaur|list={{l-self|srx|अ}}, {{l-self|srx|आ}}, {{l-self|srx|इ}}, {{l-self|srx|ई}}, {{l-self|srx|उ}}, {{l-self|srx|ऊ}}, {{l-self|srx|ए}}, {{l-self|srx|ऐ}}, {{l-self|srx|ओ}}, {{l-self|srx|औ}}, {{l-self|srx|अं}}, {{l-self|srx|अः }}, {{l-self|srx|क}}, {{l-self|srx|ख}}, {{l-self|srx|ग}}, {{l-self|srx|घ}}, {{l-self|srx|गं}}, {{l-self|srx|च}}, {{l-self|srx|छ}}, {{l-self|srx|ज}}, {{l-self|srx|झ}}, {{l-self|srx|ट}}, {{l-self|srx|ठ}}, {{l-self|srx|ड}}, {{l-self|srx|ड़}}, {{l-self|srx|ढ}}, {{l-self|srx|ण}}, {{l-self|srx|त}}, {{l-self|srx|थ}}, {{l-self|srx|द}}, {{l-self|srx|ध}}, {{l-self|srx|न}}, {{l-self|srx|प}}, {{l-self|srx|फ}}, {{l-self|srx|ब}}, {{l-self|srx|भ}}, {{l-self|srx|म}}, {{l-self|srx|य}}, {{l-self|srx|र}}, {{l-self|srx|ल}}, {{l-self|srx|व}}, {{l-self|srx|श}}, {{l-self|srx|स}}, {{l-self|srx|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|srx|author=Beyond Translation|entryurl=https://www.bible.com/bible/3253/MAT.10.SRXNT|entry=मत्ती 10|work=सिरमौरी नौवाँ नियम|year=2025}}
=={{langname|sjp}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Bengal
| [[ষ#Tiếng_Surjapur|ষ]]
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Kaithi
| [[𑂭#Tiếng_Surjapur|𑂭]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sjp|[sʰ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sjp|Chữ cái|tr=sh}}
#{{n-g|Chữ cái thứ 34 trong bảng chữ cái Devanagari tiếng Surjapur.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sjp|sc=Deva|qual=Chữ Devanagari tiếng Surjapur|अ|आ|इ|उ|ए|ओ|क|ख|ग|घ|च|छ|ज|झ|ट|ठ|ड|ढ|त|थ|द|ध|न|प|फ|ब|भ|म|र|ल|श|ष|ह}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Toby Anderson|work=Surjapuri – Bengali Dictionary|year=2020|publisher=SIL International|entryurl=https://www.webonary.org/surjapuri/browse/browse-vernacular-english/?key=sjp&letter=%E0%A6%AD|entry=ভ}}
*{{Chú thích sách|sjp|author=Nav Bharat Mission|title=New Testament in Surjapuri (बाइबिल, सुरजापुरी)|year=2017|pageurl=https://archive.org/details/newtestament-surjapuri/page/n1|page=1}}
=={{langname|taj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Tạng
| [[ཥ#Tiếng_Tamang_Đông|ཥ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|taj|[sʌ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|taj|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 34 trong tiếng Tamang Đông, viết bằng chữ Devanagari.}}
#:{{quote|taj|थेतबासेलमा संगती लबा जम्मान ग्लारी ह्रेम्फेबेगदेसे तिगै बोमोदेन कल आलना ह्राङ ह्राङला तिगै दो'''ष''' आरेबा या थीसी प्रार्थना लगै भिसी ङाइ म्हन्बा मुला।|Vậy, ta muốn những người đờn-ông đều giơ tay thánh-sạch lên trời, mà cầu-nguyện khắp mọi nơi, chớ có giận-dữ và cãi-cọ. ([[s:I Ti-mô-thê/2#2:8|I Ti-mô-thê 2:8]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Tamang Đông|list={{l-self|taj|अ|tr=-}}, {{l-self|taj|अः|tr=-}}, {{l-self|taj|आ|tr=-}}, {{l-self|taj|आः|tr=-}}, {{l-self|taj|इ|tr=-}}, {{l-self|taj|ई|tr=-}}, {{l-self|taj|इः|tr=-}}, {{l-self|taj|उ|tr=-}}, {{l-self|taj|उः|tr=-}}, {{l-self|taj|ए|tr=-}}, {{l-self|taj|एः|tr=-}}, {{l-self|taj|ओ|tr=-}}, {{l-self|taj|ओः|tr=-}}, {{l-self|taj|अँ|tr=-}}, {{l-self|taj|अ्य|tr=-}}, {{l-self|taj|अ्व|tr=-}}, {{l-self|taj|क|tr=-}}, {{l-self|taj|ख|tr=-}}, {{l-self|taj|ग|tr=-}}, {{l-self|taj|घ|tr=-}}, ({{l-self|taj|ग़)|tr=-}}, {{l-self|taj|ङ|tr=-}}, {{l-self|taj|ङ़|tr=-}}, {{l-self|taj|च|tr=-}}, {{l-self|taj|छ|tr=-}}, {{l-self|taj|ज|tr=-}}, {{l-self|taj|ट|tr=-}}, {{l-self|taj|ठ|tr=-}}, {{l-self|taj|ड|tr=-}}, {{l-self|taj|ढ|tr=-}} ({{l-self|taj|ड़|tr=-}}), {{l-self|taj|त|tr=-}}, {{l-self|taj|थ|tr=-}}, {{l-self|taj|द|tr=-}}, {{l-self|taj|ध|tr=-}}, {{l-self|taj|न|tr=-}}, {{l-self|taj|न्ह|tr=-}} ({{l-self|taj|ऩ|tr=-}}), {{l-self|taj|प|tr=-}}, {{l-self|taj|फ|tr=-}}, {{l-self|taj|ब|tr=-}}, {{l-self|taj|भ|tr=-}} ({{l-self|taj|ब़|tr=-}}), {{l-self|taj|म|tr=-}}, {{l-self|taj|म्ह|tr=-}} ({{l-self|taj|म़|tr=-}}), {{l-self|taj|य|tr=-}}, {{l-self|taj|य्ह|tr=-}} ({{l-self|taj|य़|tr=-}}), {{l-self|taj|र|tr=-}}, {{l-self|taj|ह्र|tr=-}} ({{l-self|taj|ऱ|tr=-}}), {{l-self|taj|ल|tr=-}}, {{l-self|taj|ल्ह|tr=-}} ({{l-self|taj|ल़|tr=-}}), {{l-self|taj|व|tr=-}}, {{l-self|taj|व्ह|tr=-}} ({{l-self|taj|व़|tr=-}}), {{l-self|taj|ष|tr=-}}, {{l-self|taj|स|tr=-}}, {{l-self|taj|स्ह|tr=-}} ({{l-self|taj|स़|tr=-}}), {{l-self|taj|ह|tr=-}}, {{l-self|taj|क्ष|tr=-}}, {{l-self|taj|ज्ञ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|taj|author=Eastern Tamang Language Team|entryurl=https://www.bible.com/bible/1177/1TI.2.TAJNT|entry=१ तिमोथी 2|year=2011|publisher=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=परमेश्वरला बचन छार कबुल}}
=={{langname|tge}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Tạng
| [[ཥ#Tiếng_Tamang_Gorkha_Đông|ཥ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tge|[sʌ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tge|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 34 trong tiếng Tamang Gorkha Đông, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Tamang Gorkha Đông|list={{l-self|tge|अ|tr=-}}, {{l-self|tge|अः|tr=-}}, {{l-self|tge|आ|tr=-}}, {{l-self|tge|आः|tr=-}}, {{l-self|tge|इ|tr=-}}, {{l-self|tge|ई|tr=-}}, {{l-self|tge|इः|tr=-}}, {{l-self|tge|उ|tr=-}}, {{l-self|tge|उः|tr=-}}, {{l-self|tge|ए|tr=-}}, {{l-self|tge|एः|tr=-}}, {{l-self|tge|ओ|tr=-}}, {{l-self|tge|ओः|tr=-}}, {{l-self|tge|अँ|tr=-}}, {{l-self|tge|अ्य|tr=-}}, {{l-self|tge|अ्व|tr=-}}, {{l-self|tge|क|tr=-}}, {{l-self|tge|ख|tr=-}}, {{l-self|tge|ग|tr=-}}, {{l-self|tge|घ|tr=-}}, ({{l-self|tge|ग़)|tr=-}}, {{l-self|tge|ङ|tr=-}}, {{l-self|tge|ङ़|tr=-}}, {{l-self|tge|च|tr=-}}, {{l-self|tge|छ|tr=-}}, {{l-self|tge|ज|tr=-}}, {{l-self|tge|ट|tr=-}}, {{l-self|tge|ठ|tr=-}}, {{l-self|tge|ड|tr=-}}, {{l-self|tge|ढ|tr=-}} ({{l-self|tge|ड़|tr=-}}), {{l-self|tge|त|tr=-}}, {{l-self|tge|थ|tr=-}}, {{l-self|tge|द|tr=-}}, {{l-self|tge|ध|tr=-}}, {{l-self|tge|न|tr=-}}, {{l-self|tge|न्ह|tr=-}} ({{l-self|tge|ऩ|tr=-}}), {{l-self|tge|प|tr=-}}, {{l-self|tge|फ|tr=-}}, {{l-self|tge|ब|tr=-}}, {{l-self|tge|भ|tr=-}} ({{l-self|tge|ब़|tr=-}}), {{l-self|tge|म|tr=-}}, {{l-self|tge|म्ह|tr=-}} ({{l-self|tge|म़|tr=-}}), {{l-self|tge|य|tr=-}}, {{l-self|tge|य्ह|tr=-}} ({{l-self|tge|य़|tr=-}}), {{l-self|tge|र|tr=-}}, {{l-self|tge|ह्र|tr=-}} ({{l-self|tge|ऱ|tr=-}}), {{l-self|tge|ल|tr=-}}, {{l-self|tge|ल्ह|tr=-}} ({{l-self|tge|ल़|tr=-}}), {{l-self|tge|व|tr=-}}, {{l-self|tge|व्ह|tr=-}} ({{l-self|tge|व़|tr=-}}), {{l-self|tge|ष|tr=-}}, {{l-self|tge|स|tr=-}}, {{l-self|tge|स्ह|tr=-}} ({{l-self|tge|स़|tr=-}}), {{l-self|tge|ह|tr=-}}, {{l-self|tge|क्ष|tr=-}}, {{l-self|tge|ज्ञ}}}}
=={{langname|tdg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Tạng
| [[ཥ#Tiếng_Tamang_Tây|ཥ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tdg|[sʌ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tdg|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 34 trong tiếng Tamang Tây, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Tamang Tây|list={{l-self|tdg|अ|tr=-}}, {{l-self|tdg|अः|tr=-}}, {{l-self|tdg|आ|tr=-}}, {{l-self|tdg|आः|tr=-}}, {{l-self|tdg|इ|tr=-}}, {{l-self|tdg|ई|tr=-}}, {{l-self|tdg|इः|tr=-}}, {{l-self|tdg|उ|tr=-}}, {{l-self|tdg|उः|tr=-}}, {{l-self|tdg|ए|tr=-}}, {{l-self|tdg|एः|tr=-}}, {{l-self|tdg|ओ|tr=-}}, {{l-self|tdg|ओः|tr=-}}, {{l-self|tdg|अँ|tr=-}}, {{l-self|tdg|अ्य|tr=-}}, {{l-self|tdg|अ्व|tr=-}}, {{l-self|tdg|क|tr=-}}, {{l-self|tdg|ख|tr=-}}, {{l-self|tdg|ग|tr=-}}, {{l-self|tdg|घ|tr=-}}, ({{l-self|tdg|ग़)|tr=-}}, {{l-self|tdg|ङ|tr=-}}, {{l-self|tdg|ङ़|tr=-}}, {{l-self|tdg|च|tr=-}}, {{l-self|tdg|छ|tr=-}}, {{l-self|tdg|ज|tr=-}}, {{l-self|tdg|ट|tr=-}}, {{l-self|tdg|ठ|tr=-}}, {{l-self|tdg|ड|tr=-}}, {{l-self|tdg|ढ|tr=-}} ({{l-self|tdg|ड़|tr=-}}), {{l-self|tdg|त|tr=-}}, {{l-self|tdg|थ|tr=-}}, {{l-self|tdg|द|tr=-}}, {{l-self|tdg|ध|tr=-}}, {{l-self|tdg|न|tr=-}}, {{l-self|tdg|न्ह|tr=-}} ({{l-self|tdg|ऩ|tr=-}}), {{l-self|tdg|प|tr=-}}, {{l-self|tdg|फ|tr=-}}, {{l-self|tdg|ब|tr=-}}, {{l-self|tdg|भ|tr=-}} ({{l-self|tdg|ब़|tr=-}}), {{l-self|tdg|म|tr=-}}, {{l-self|tdg|म्ह|tr=-}} ({{l-self|tdg|म़|tr=-}}), {{l-self|tdg|य|tr=-}}, {{l-self|tdg|य्ह|tr=-}} ({{l-self|tdg|य़|tr=-}}), {{l-self|tdg|र|tr=-}}, {{l-self|tdg|ह्र|tr=-}} ({{l-self|tdg|ऱ|tr=-}}), {{l-self|tdg|ल|tr=-}}, {{l-self|tdg|ल्ह|tr=-}} ({{l-self|tdg|ल़|tr=-}}), {{l-self|tdg|व|tr=-}}, {{l-self|tdg|व्ह|tr=-}} ({{l-self|tdg|व़|tr=-}}), {{l-self|tdg|ष|tr=-}}, {{l-self|tdg|स|tr=-}}, {{l-self|tdg|स्ह|tr=-}} ({{l-self|tdg|स़|tr=-}}), {{l-self|tdg|ह|tr=-}}, {{l-self|tdg|क्ष|tr=-}}, {{l-self|tdg|ज्ञ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Mother Tongue Center Nepal|entryurl=https://www.webonary.org/wtamang/browse/browse-vernacular-nepali/?key=tdg&letter=%E0%A4%AD&lang=en|entry=भ|year=2017|publisher=SIL International®|work=Western Tamang Dictionary}}
=={{langname|vav}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Gujarat
| {{l|vav|ષ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|vav|[ʂa]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|vav|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Varli, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Varli|list={{l-self|vav|अ}}, {{l-self|vav|आ}}, {{l-self|vav|इ}}, {{l-self|vav|ई}}, {{l-self|vav|उ}}, {{l-self|vav|ऊ}}, {{l-self|vav|ए}}, {{l-self|vav|ऐ}}, {{l-self|vav|ओ}}, {{l-self|vav|औ}}, {{l-self|vav|अं}}, {{l-self|vav|अः}}, {{l-self|vav|ॲ}}, {{l-self|vav|ऑ}}, {{l-self|vav|क}}, {{l-self|vav|ख}}, {{l-self|vav|ग}}, {{l-self|vav|घ}}, {{l-self|vav|ङ}}, {{l-self|vav|च}}, {{l-self|vav|छ}}, {{l-self|vav|ज}}, {{l-self|vav|झ}}, {{l-self|vav|ञ}}, {{l-self|vav|ट}}, {{l-self|vav|ठ}}, {{l-self|vav|ड}}, {{l-self|vav|ढ}}, {{l-self|vav|ण}}, {{l-self|vav|त}}, {{l-self|vav|थ}}, {{l-self|vav|द}}, {{l-self|vav|ध}}, {{l-self|vav|न}}, {{l-self|vav|प}}, {{l-self|vav|फ}}, {{l-self|vav|ब}}, {{l-self|vav|भ}}, {{l-self|vav|म}}, {{l-self|vav|य}}, {{l-self|vav|र}}, {{l-self|vav|ल}}, {{l-self|vav|व}}, {{l-self|vav|श}}, {{l-self|vav|ष}}, {{l-self|vav|स}}, {{l-self|vav|ह}}, {{l-self|vav|ळ}}, {{l-self|vav|क्ष}}, {{l-self|vav|ज्ञ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Abraham, G.; Abraham, Hemalatha|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/14/75/93/1475937409474978221737387197924835991/LCDD_20_2012_Abraham_Varli_Phonological_Grammar_Sketches.pdf Varli Phonology and Grammar Sketches]|publisher=SIL International|year=2012|location=Dallas, Texas}}
=={{langname|vas}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| {{pn}}
|-
! Gujarat
| {{l|vas|ષ}}
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|vas|[ʂ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|vas|Chữ cái|tr=ṣa}}
#{{n-g|Phụ âm thứ 31 trong tiếng Vasavi, viết bằng chữ Devanagari.}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Vasavi|list={{l-self|vas|अ}}, {{l-self|vas|आ}}, {{l-self|vas|इ}}, {{l-self|vas|ई}}, {{l-self|vas|उ}}, {{l-self|vas|ऊ}}, {{l-self|vas|ए}}, {{l-self|vas|ऐ}}, {{l-self|vas|ओ}}, {{l-self|vas|औ}}, {{l-self|vas|अं}}, {{l-self|vas|अः}}, {{l-self|vas|ॲ}}, {{l-self|vas|ऑ }}, {{l-self|vas|क}}, {{l-self|vas|ख}}, {{l-self|vas|ग}}, {{l-self|vas|घ}}, {{l-self|vas|ङ}}, {{l-self|vas|च}}, {{l-self|vas|छ}}, {{l-self|vas|ज}}, {{l-self|vas|झ}}, {{l-self|vas|ञ}}, {{l-self|vas|ट}}, {{l-self|vas|ठ}}, {{l-self|vas|ड}}, {{l-self|vas|ढ}}, {{l-self|vas|ण}}, {{l-self|vas|त}}, {{l-self|vas|थ}}, {{l-self|vas|द}}, {{l-self|vas|ध}}, {{l-self|vas|न}}, {{l-self|vas|प}}, {{l-self|vas|फ}}, {{l-self|vas|ब}}, {{l-self|vas|भ}}, {{l-self|vas|म}}, {{l-self|vas|य}}, {{l-self|vas|र}}, {{l-self|vas|ल}}, {{l-self|vas|व}}, {{l-self|vas|श}}, {{l-self|vas|ष}}, {{l-self|vas|स}}, {{l-self|vas|ह}}, {{l-self|vas|ळ}}, {{l-self|vas|क्ष}}, {{l-self|vas|ज्ञ}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|vas|author=Vasavi Boli|entryurl=https://media.ipsapps.org/vas/osa/bible/khan/01-MAT-004.html|entry=माथी 4|work=Vasavi Khandesi Bible|year=2024}}
=={{langname|wme}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wme|[ʂɐ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|wme|Ký hiệu|tr=ṣa}}
#Chữ Devanagari thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ʂ/}}''' trong tiếng Wambule.
#:{{quote|wme|‘बलि चाक्चाम अ्योर आत्ति, तर सिस्कोको पात्च्वा इन त्वाम उँ मालुँम’ द्यान्साख्वा रेःच्वा प्रोःच्वाँ वचन चिःनिम्याँ तिवाँ, उन्तिःच्वाख्वा दो'''ष''' आबाक्च्या मुय्वालाइ दो'''ष''' लाइआपान्निस्वा।|Phải chi các ngươi hiểu nghĩa câu nầy: Ta muốn lòng nhơn-từ, không muốn của tế-lễ, thì các ngươi không trách những người vô-tội; ([[s:Ma-thi-ơ/12#12:7|Ma-thi-ơ 12:7]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list helper 2|title=Chữ Devanagari tiếng Wambule|list={{l-self|wme|अ}}, {{l-self|wme|आ}}, {{l-self|wme|इ}}, {{l-self|wme|ई}}, {{l-self|wme|उ}}, {{l-self|wme|ऊ}}, {{l-self|wme|ए}}, {{l-self|wme|ऐ}}, {{l-self|wme|ओ}}, {{l-self|wme|औ}}, {{l-self|wme|अ्व}}, {{l-self|wme|अ्य}}, {{l-self|wme|क}}, {{l-self|wme|ख}}, {{l-self|wme|ग}}, {{l-self|wme|घ}}, {{l-self|wme|ङ}}, {{l-self|wme|च}}, {{l-self|wme|छ}}, {{l-self|wme|ज}}, {{l-self|wme|ञ}}, {{l-self|wme|ट}}, {{l-self|wme|ठ}}, {{l-self|wme|ड}}, {{l-self|wme|ड्अ}}, {{l-self|wme|ढ}}, {{l-self|wme|त}}, {{l-self|wme|थ}}, {{l-self|wme|द}}, {{l-self|wme|ध}}, {{l-self|wme|न}}, {{l-self|wme|प}}, {{l-self|wme|फ}}, {{l-self|wme|ब}}, {{l-self|wme|ब्अ}}, {{l-self|wme|भ}}, {{l-self|wme|म}}, {{l-self|wme|य}}, {{l-self|wme|र}}, {{l-self|wme|ऱ्व}}, {{l-self|wme|ऱ्य}}, {{l-self|wme|ल}}, {{l-self|wme|व}}, {{l-self|wme|श}}, {{l-self|wme|स}}, {{l-self|wme|ह}}}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|wme|entry=मत्ती १२|work=[https://media.ipsapps.org/wme/osa/bible/#/text Wambule Bible]|year=2025}}
[[Thể loại:Khối ký tự Devanagari|37]]
kxhz8ajo36jalykn42rfn0i99c0ujbp
ɲ
0
407825
2513380
2460090
2026-08-12T06:39:41Z
TheHighFighter2
42988
2513380
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
{{-Latn-}}
{{character info}}
==={{ĐM|desction}}===
{{mul-letter}}
#[[chữ cái|Chữ cái]] '''[[n#Chữ_Latinh|n]] viết thường''' với dấu móc trái.
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|mul}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{audio|mul|Palatal nasal.ogg|IPA}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{mul-symbol}}
#{{lb|mul|IPA}} [[âm|Âm]] [[mũi]] [[vòm]].
#:{{ng|Có thể dùng}} cho âm vòm hóa {{IPAfont|[nʲ]}}. Trong tiếng Tây Ban Nha được đại diện bằng [[ñ]].
#{{label|mul|viết trên ⟨ᶮ⟩|IPA}} {{IPAfont|[ɲ]}} tiền mũi hóa nhẹ, thêm âm sắc hoặc nhẹ, thoáng qua hay vang.
===={{ĐM|further}}====
*{{pedia|Âm mũi ngạc cứng hữu thanh}}
=={{langname|abu}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{l|abu|ny}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|abu|/ɲ/}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|abu|Ký hiệu}}
#Chữ cái Latinh ký âm '''{{IPAchar|/ɲ/}}''' tiếng Abure.
#:{{ux|abu|{{l|abu|'''ɲ'''i}}|[[đi]] [[qua]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=abu|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Abure|a|b|c|d|e|ɛ|f|gb|h|i|ɩ|j|k|kp|l|m|mv|n|ng|ny|o|ɔ|p|s|t|u|ʋ|v|w|y}}
=={{langname|bm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bm|/ɲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|bm}}
# Chữ cái thứ 16 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Bambara.
#:{{ux|bm|'''ɲ'''ɛ́|[[mắt]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bm|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Bambara|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Hh|Ii|Jj|Kk|(kh)|Ll|Mm|Nn|(-n)|Ɲɲ|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|(sh)|Tt|Uu|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|year=2024|work=[http://www.bambara.org/lexique/index-english/main.htm Bambara]}}
=={{langname|bib}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bib|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|bib}}
#Chữ cái thứ 16 viết thường trong bảng chữ cái Latinh phương ngữ Barka.
#:{{ux|bib|'''ɲ'''a|[[hoàn thành]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bib|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái phương ngữ Lere và Lebir|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ǝǝ|Ɛɛ|Ff|Gg|Hh|Ii|Ɩɩ|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Vv|Ww|Yy|Zz}}
*{{letters|lang=bib|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái phương ngữ Barka|Aa|Bb|Dd|Ee|Ɛɛ|Ǝǝ|Ff|Gg|Hh|Ii|Ɩɩ|Kk|Ll|Mm|Nn|Ɲɲ|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Alphonse Bambara & Thomas Yembone|entryurl=https://www.webonary.org/bissa-barka/browse/browse-vernacular-english/?key=bib&letter=%C9%B2&lang=en|entry=ɲ|year=2016|work=Bissa Barka – French Dictionary|publisher=SIL International}}
=={{langname|bmq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bmq|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|bmq}}
#Chữ cái thứ 16 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Bomu.
#:{{ux|bmq|'''ɲ'''aa|[[cá sấu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bmq|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Bomu|Aa|Bb|Ɓɓ|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Hh|Ii|Kk|Ll|Mm|Nn|Ɲɲ|Oo|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|Zz|ʼʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Abou Benjamin Koné, Ouolo Elie Koné, Eve Souanivé Diarra-Sinou, Wilma Wolthuis|entryurl=https://www.webonary.org/daani/browse/browse-vernacular-french/?key=bmq&letter=%C9%B2&lang=en|entry=ɲ|year=2023|work=Daani - English Dictionary|publisher=SIL International}}
=={{langname|ff}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ff|/ɲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|ff}}
#Chữ cái thứ 25 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Fula.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ff|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Fula|'|Aa|Bb|Mb/mb|Ɓɓ|Cc|Dd|Nd/nd|Ɗɗ|Ee|Ff|Gg|Ng/ng|Ɠɠ|Hh|Ii|Jj|Nj/nj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Ññ|Ɲɲ|Oo|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ww|Yy|Ƴƴ}}
=={{langname|amf}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|amf|/ɲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|amf}}
#Chữ cái thứ 21 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Hamer-Banna.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=amf|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Hamer-Banna|Aa|Ʌʌ|Bb|Ɓɓ|Cc|C'/c'|Dd|Ɗɗ|Ee|Ɛɛ|Gg|Ɠɠ|Hh|Ii|Iɪ|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ɲɲ|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Pp|Q'/q'|Rr|Ss|Šš|Tt|T'/t'|Ts/ts|Uu|Ʊʊ|Ww|Xx|Yy|Zz|'}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích báo|en|author=Yona Takahashi|title=[https://jael.info/SEL/pub/2015/Takahashi-2015.pdf A Small Dictionary of Hamar with Some Lexical Notes on Banna and Karo]|year=2015|page=45|journal=Studies in Ethiopia Languages|issue=4}}
=={{langname|dux}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dux|/ɲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|dux}}
#Chữ cái thứ 16 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Duun.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dux|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Duun|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Hh|Ii|Iɪ|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ɲɲ|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Xx|Yy|Zz}}
=={{langname|dyu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dyu|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|dyu}}
#Chữ cái thứ 16 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Dyula.
#:{{ux|dyu|'''ɲ'''a|[[mặt]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dyu|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dyula|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Hh|Ii|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ɲɲ|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=ɲ|entryurl=https://www.webonary.org/dioula-bf/browse/browse-vernacular-english/?key=dyu&letter=%C9%B2&lang=en|editor=Niggli Urs|work=Dioula - French - English Dictionary|year=2016|publisher=SIL International}}
=={{langname|dnn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnn|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|dnn}}
#Chữ cái thứ 18 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Dzuun.
#:{{ux|dnn|'''ɲ'''ɔɔ̀n|[[ăn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnn|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dzuun|a|b|gb|c|d|dz|e|ɛ|f|g|i|j|k|l|m|ŋm|n|ɲ|ŋ|o|ɔ|p|kp|r|s|sh|t|ts|u|v|w|x|y|z|zh}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=Matsiyù 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3902/MAT.1.BDZU|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=Bible Dzùùngoo Unicode|year=2024}}
*{{Chú thích sách|fr|url=https://sil-burkina.org/sites/default/files/GUIDE.pdf|title=Guide orthographique du dzùùngoo : à l’usage de ceux qui savent déjà lire et écrire en français|author=Ali Traoré, Fabé Traoré et Paul Solomiac|year=1998|location=Ouagadougou|publisher=Société internationale de linguistique}}
=={{langname|bbo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bbo|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|bbo}}
#Chữ cái thứ 19 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Konabéré.
#:{{ux|bbo|'''ɲ'''aafire'''ɲ'''aanɩ|những [[góa]] [[phụ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bbo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Konabéré|a|b|c|d|e|ɛ|f|g|gb|h|i|ɩ|j|k|kp|l|m|n|ɲ|ŋ|ŋm|o|ɔ|p|r|s|t|u|ʋ|w|y}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=ɲ|entryurl=https://www.webonary.org/konabere/browse/browse-vernacular-french/?key=bbo-fonipa-x-emic&letter=%C9%B2&lang=en|editor=Djélé Diarra, Nassin Coulibaly, Dieudonné Kiénou, Wilma Wolthuis, & Carin Boone|work=Konabéré - French Dictionary|year=2023|publisher=SIL International}}
*{{Chú thích web|bbo|author=Konabere © Alliance Biblique au Mali|entryurl=https://live.bible.is/bible/BBOBSM/MAT/1|entry=Matie 1|year=2017|work=Bible.is}}
=={{langname|gkp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gkp|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|gkp}}
#Chữ cái thứ 24 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Kpelle Guinea.
#:{{quote|gkp|Kɛlaa, vɛlɛɛlee kɛ nɛ̨ąą tii, di ɲɔw Yálá ɓa, di hvo gɛ, di hvo lɛɛ dɔɔmun nwoo '''ɲ'''ą. Di hvo kɛi ɉinąą paa.|Nhưng các bà mụ kính-sợ Đức Chúa Trời, chẳng làm theo lời vua Ê-díp-tô phán dặn, đều để cho các con trai sống hết. ([[s:Xuất Ê-díp-tô Ký/1#1:17|Xuất Ê-díp-tô Ký 1:17]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=gkp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái năm 1989|a|(á)|(à)|(à)|(â)|(ã)|b|ɓ|d|e|(é)|(è)|(ê)|ə|ɛ|(ɛ́)|(ɛ̀)|(ɛ̂)|(ɛ̃)|f|g|ɠ|gb|gw|h|hw|i|(í)|(ì)|(î)|(ĩ)|j|k|kp|kw|l|m|n|nw|ɲ|ŋ|o|(ó)|(ò)|(ô)|ɔ|(ɔ́)|(ɔ̀)|(ɔ̂)|(ɔ̃)|p|r|s|t|u|(ú)|(ù)|(û)|(ũ)|v|w|y}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gkp|author=Bible Society in Guinea-Conakry|work=Yálá laawoo hɛɓɛ (dc)|year=2016|entry=Lɛɛ gbɔwɔ ɓa 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/1393/EXO.1.BKPDCG}}
=={{langname|zng}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|zng|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA ký âm '''{{IPAchar|/ɲ/}}''' tiếng Mảng.
#:{{ux|zng|{{l|zng|'''ɲ'''aːm¹}}|[[khóc]]|inline=1}}
=={{langname|orh}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|orh|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA ký âm '''{{IPAchar|/ɲ/}}''' tiếng Oroqen.
#:{{ux|orh|[[ɲuŋun#Tiếng_Oroqen|'''ɲ'''u'''ŋ'''un]]|[[sáu]]|inline=1}}
=={{langname|hmb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hmb|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|hmb}}
#Chữ cái thứ 15 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Senni Humburi.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=hmb|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Senni Humburi|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ff|Gg|Hh|Ii|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ɲɲ|Ŋŋ|Oo|Pp|Rr|Ss|Šš|Tt|Uu|Ww|Yy|Zz|Žž}}
=={{langname|ses}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ses|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|ses}}
#Chữ cái thứ 15 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Senni Koyraboro.
#:{{quote|ses|Woo ka kate, aru ma hun nga '''ɲ'''aa nda nga baabaa do ka denji nga wandoo ga, de i ga tee gaaham folloku.|Bởi vậy cho nên người nam sẽ lìa cha mẹ mà dính-díu cùng vợ mình, và cả hai sẽ nên một thịt. ([[s:Sáng thế Ký/2#2:24|Sáng thế Ký 2:24]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ses|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Senni Koyraboro|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ff|Gg|Hh|Ii|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ɲɲ|Ŋŋ|Oo|Pp|Rr|Ss|Šš|Tt|Uu|Ww|Yy|Zz|Žž}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ses|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=Songhai de Gao Bible|year=2019|entry=Šintinoo 2|entryurl=https://www.bible.com/bible/1465/GEN.2.SES}}
=={{langname|sii}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sii|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sii|Chữ cái}}
#Chữ cái Latinh viết thường thể hiện phụ âm thứ 17 trong tiếng Shompen.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sii|sc=Latn|qual=Chữ Latinh tiếng Shompen|a|e|ɛ/E|i|o|ɔ/O|u|ā|ē|ɛ̄|ī|ō|ɔ̄|ū|ã|ẽ|ɛ̃|ĩ|õ|ɔ̃|ũ|ā̃|ē̃|ɛ̄̃|ī̃|ō̃|ɔ̄̃|ū̃|b|bh|c|d|ɸ|g|gh|ɣ|h|j|k|kh|l|m|n|ŋ/ṅ|ɲ/ñ|p|ph|t|th|w|x|y|ʔ/?}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Roger Blench|year=2007|title=The language of the Shom Pen: a language isolate in the Nicobar islands|url=https://web.archive.org/web/20241212072542/https://www.rogerblench.info/Language/Isolates/Shompen%20paper.pdf}}
=={{langname|snk}}==
==={{ĐM|alt}}===
*{{l|snk|ñ}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|snk|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|snk}}
#Chữ cái thứ 14 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Soninke.
#:{{ux|snk|'''ɲ'''aa'''ɲ'''a|[[quay]], [[nướng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=snk|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Soninke|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ff|Gg|Hh|Ii|Jj|Kk|Ll|Mm|Ɲɲ|Ŋŋ|Oo|Pp|Qq|Rr|Ss|Tt|Uu|Ww|Xx|Yy|’}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Asawan|work=[https://www.asawan.org/en/Soninke_lexicon Soninke-French-English lexicon]|year=2015|entry=Ɲ - ɲ}}
=={{langname|sus}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ses|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|sus}}
#Chữ cái thứ 18 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Susu.
#:{{quote|sus|Ala naxa a masen, yɛxɛe xa ye ramaxa. Xɔnie xa '''ɲ'''ɛrɛ koore ma.|Đức Chúa Trời lại phán rằng: Nước phải sanh các vật sống cho nhiều, và các loài chim phải bay trên mặt đất trong khoảng-không trên trời. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:20|Sáng thế Ký 1:20]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sus|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Susu|Aa|Bb|Dd|Nd/nd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Kk|Xx|Ll|Mm|Nn|Ng/ng|Ɲɲ|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sus|author=Pioneer Bible Translators|work=Soso Kitaabuie: Tawureta, Yabura, Inyila|year=2015|entry=Fe Fɔlɔ Fɔlɛ 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/893/GEN.1.SOSO}}
=={{langname|tou}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tou|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA ký âm '''{{IPAchar|/ɲ/}}''' tiếng Thổ.
#:{{ux|tou|{{l|tou|'''ɲ'''ɐː²}}|[[nhà]]|inline=1}}
=={{langname|tef}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|tef|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA ký âm '''{{IPAchar|/ɲ/}}''' tiếng Teressa.
#:{{ux|tef|{{l|tef|'''ɲ'''i}}|[[ngôi nhà]]|inline=1}}
=={{langname|tod}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tod|/ɲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|tod}}
#Chữ cái thứ 18 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Toma.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tod|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Toma|Aa|Áá|Bb|Ɓɓ|Dd|Ɗɗ|Ee|Éé|Ɛɛ|Ff|Gg|Ɠɠ|Ii|Kk|Ll|Mm|Nn|Ɲɲ|Oo|Ɔɔ|Pp|Ss|Tt|Uu|Vv|Ʋʋ|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tod|author=Pioneer Bible Translators|work=GALA Daawoo Zɛʋɛi|year=2023|entry=Zenɛze 2|entryurl=https://www.bible.com/bible/1380/GEN.2.GDZ}}
=={{langname|sah}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sah|/ɲ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|sah|type=nocase|Cyrl:нь}}
#{{lb|sah|obsolete}} Chữ cái thứ 23 trong bảng chữ cái Latinh 1917–1929.
#:{{ux|sah|oon'''ɲ'''oo|tr=[[оонньоо#Tiếng_Yakut|оон'''нь'''оо]]|[[chơi]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sah|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yakut (1917–1929)|a|e|ɔ|ꭢ|ꭠ|ꭡ|ꭣ|w|ɯ|i|u|y|k|q|ɡ|ʃ|ŋ|t|d|n|c|з|ɲ|p|b|j|ɟ|m|r|l|ʎ|s|h}}
*{{letters|lang=sah|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yakut (1929–1939)|Aa|Bb|Cc|Çç|Dd|Ee|Ff|Gg|Ƣƣ|Hh|Ii|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ꞑꞑ|Nj/nj|Oo|Ɵɵ|Pp|Qq|Rr|Ss|Şş|Tt|Uu|Vv|Yy|Ьь|Zz|Ƶƶ}}
=={{langname|yoy}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|yoy|Ký hiệu}}
#Chữ cái IPA ký âm '''{{IPAchar|/ɲ/}}''' tiếng Yoy.
#:{{ux|yoy|{{l|yoy|'''ɲ'''aːk⁵}}|[[muốn]]|inline=1}}
=={{langname|dje}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{letter|dje}}
*{{IPA4|dje|[ɲ]}}
==={{ĐM|letter}}===
#Chữ cái thứ 15 viết thường trong bảng chữ cái Latinh tiếng Zarma.
#:{{ux|dje|'''ɲ'''a|[[mẹ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Zarma|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ff|Gg|Hh|Ii|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ɲɲ|Ŋŋ|Oo|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Vv)|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{R:PC Niger 2001}}
[[Thể loại:Khối ký tự IPA Extensions|72]]
jyevebdlzh2daoeevzzsvzwxa3v4szz
ﺣ
0
410570
2513454
2512010
2026-08-12T10:47:01Z
TheHighFighter2
42988
2513454
wikitext
text/x-wiki
{{also|ج|خ|چ|Շ|Ⴀ|ح|ﺢ|ﺡ|ﺤ}}
{{minitoc}}
{{character info}}
=={{langname|mul}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{letter|mul}}
#Chữ [[ح#Chữ_Ả_Rập|ح]] (''hah'') ở dạng đứng đầu.
{| class="wikitable"
! Dạng đứng riêng !! Dạng cuối !! Dạng giữa !! Dạng đầu
|- class="Arab" style="font-size:300% !important; text-align:center; line-height:100%; font-family: Scheherazade,Lateef,'Droid Arabic Naskh',Amiri,'Arabic Transparent',Arial,'Microsoft Sans Serif','Segoe UI','Sakkal Majalla','Microsoft Uighur','Arabic Typesetting',sans-serif,serif;"
| [[ﺡ#Đa ngữ|ﺡ]] || [[ﺢ#Đa ngữ|ـﺢ]] || [[ﺤ#Đa ngữ|ـﺤـ]] || ﺣـ
|}
=={{langname|ar}}==
{{wikipedia|ar:}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{ara-IPA|ح}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ar|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥāʔ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ar|[[حكا#Tiếng_Ả_Rập|حكا]]|[[kể lại]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
* {{list helper 2|title=Chữ Ả Rập
|list=<span dir="rtl"><!--
-->{{l-self|ar|ا|tr=ā}}, <!--
-->{{l-self|ar|ب}}, <!--
-->{{l-self|ar|ت}}, <!--
-->{{l-self|ar|ث}}, <!--
-->{{l-self|ar|ج}}, <!--
-->{{l-self|ar|ح}}, <!--
-->{{l-self|ar|خ}}, <!--
-->{{l-self|ar|د}}, <!--
-->{{l-self|ar|ذ}}, <!--
-->{{l-self|ar|ر}}, <!--
-->{{l-self|ar|ز}}, <!--
-->{{l-self|ar|س}}, <!--
-->{{l-self|ar|ش}}, <!--
-->{{l-self|ar|ص}}, <!--
-->{{l-self|ar|ض}}, <!--
-->{{l-self|ar|ط}}, <!--
-->{{l-self|ar|ظ}}, <!--
-->{{l-self|ar|ع}}, <!--
-->{{l-self|ar|غ}}, <!--
-->{{l-self|ar|ف}}, <!--
-->{{l-self|ar|ق}}, <!--
-->{{l-self|ar|ك}}, <!--
-->{{l-self|ar|ل}}, <!--
-->{{l-self|ar|م}}, <!--
-->{{l-self|ar|ن}}, <!--
-->{{l-self|ar|ه}}, <!--
-->{{l-self|ar|و}}, <!--
-->{{l-self|ar|ي}}<!--
--></span>}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Joseph Catafago|title=An English and Arabic Dictionary|year=1873|publisher=Bernard Quaritch|page=120|pageurl=https://books.google.com/books?id=cZwCAAAAQAAJ&pg=120}}
=={{langname|arz}}==
{{wikipedia|arz:}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|arz|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|arz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Ai Cập, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Ai_Cập|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|arz|[[w:arz:حاكم|حاكم]]|tr='''ḥa'''kim|[[thống đốc]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=arz|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tại Ai Cập|ء|ى|ﻭ|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=M.Hinds, E.Badawi|title=A Dictionary of Egyptian Arabic|year=1986|page=187|pageurl=https://archive.org/details/ADictionaryOfEgyptianArabic/page/n205}}
=={{langname|arq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|arq|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|arq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập Algérie, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|arq|حيح|tr='''ḥ'''aiḥ|lũ [[dê]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*(''Bảng chữ cái Ả Rập Algérie'') [[ﻯ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻯ]], [[ﻭ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻭ]], [[ﻩ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻩ]], [[ﻥ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻥ]], [[ﻡ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻡ]], [[ﻻ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻻ]], [[ﻝ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻝ]], [[ﻙ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻙ]], [[ڨ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ڨ]], [[ﻕ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻕ]], [[ڥ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ڥ]], [[ﻑ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ع]], [[ظ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ظ]], [[ط#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ط]], [[ض#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ض]], [[ص#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ص]], [[ش#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ش]], [[س#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|س]], [[ز#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ز]], [[ر#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ر]], [[ذ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ذ]], [[د#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|د]], [[خ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|خ]], [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ح]], [[ج#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ج]], [[ث#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ث]], [[تش#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|تش]], [[ت#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ت]], [[پ#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|پ]], [[ب#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ب]], [[ا#Tiếng_Ả_Rập_Algérie|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Algerian Arabic Dictionary|year=2009–2026|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Algerian/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|apc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|apc|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|apc|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập Bắc Levant, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Bắc_Levant|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|apc|حوحو|tr='''ḥ'''ū'''ḥ'''u|[[cảm lạnh]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=apc|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Bắc Levant|آ|أ|إ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڤ|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي}}
=={{langname|ayp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ayp|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ayp|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Bắc_Lưỡng_Hà|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ayp|يوحنّا|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ayp|author=Aramaic Bible Translation, N.F.P.|work=Bible.is|year=2012|entryurl=https://live.bible.is/bible/AYPABT/JHN/1|entry=يوحنّا 1}}
=={{langname|mey}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mey|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mey|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Hassaniya|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|mey|وخرص مولانا هاذا وشافو زين '''حته'''. وعاد ليل وعاد امع الصباح. وكان ذا اليوم السات.|Đức Chúa Trời thấy các việc Ngài đã làm thật rất tốt-lành. Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ sáu. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:31|Sáng thế Ký 1:31]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|mey|author=Pioneer Bible Translators|work=الكتاب المقدس بلغة الحسانية|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/4031/GEN.1.%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9|entry=التكوين 1}}
=={{langname|acw}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|acw|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|acw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập vùng Hejar, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Hijazi|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|acw|حط|tr='''ḥ'''aṭṭ|[[đặt]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=acw|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập vùng Hejar|ة|ڤ|تش|پ|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|acm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|acm|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|acm|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Iraq|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|acm|حچى|tr='''ḥ'''iča|[[nói chuyện]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Iraqi Arabic Dictionary|year=2009–2025|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Iraqi/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
*{{Chú thích web|author=The Seed Company|work=Ahwazi Arabic Bible - Korpu|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/3944/TIT.1.ACM|entry=رِسالَة إلَیٰ تیتوس 1}}
=={{langname|ayl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ayl|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ayl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Libya, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Libya|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ayl|أحرف|tr=a'''ħ'''raf|[[tệ]] [[hơn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ayl|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Lybia|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|م|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ڤ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Libyan Arabic Dictionary|year=2009–2026|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Libyan/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|ary}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ary|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ary|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Maroc, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Maroc|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ary|حر|tr='''ḥ'''urr|[[tự do]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ary|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Maroc|أ|ب|ت|ج|ح|خ|د|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ع|غ|ف|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي|ء|ئ|ؤ|ڤ|ڭ|پ}}
=={{langname|ajp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ajp|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ajp|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập Nam Levant, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Nam_Levant|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ajp|[[حكى#Tiếng_Ả_Rập_Nam_Levant|حكى]]|tr='''ḥ'''aka|[[nói]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ajp|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập Nam Levant|آ|أ|إ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڤ|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي}}
=={{langname|apd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|apd|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|apd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Sudan, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Sudan|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|apd|[[حب#Tiếng_Ả_Rập_Sudan|حب]]|tr='''ḥ'''ubb|[[tình yêu]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=apd|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập Sudan|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|م|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Sudanese Arabic Dictionary|year=2009–2023|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Sudanese/words/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|shu}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shu|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shu|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập Tchad, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Tchad|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|shu|[[حجاجة#Tiếng_Ả_Rập_Tchad|حجاجة]]|tr='''h'''adjadja|[[quạt]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=shu|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập Tchad|ء|ي|ﻭ|ﻩ|ﻥ|م|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Judith Heath|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/74/78/34/74783432454436652197791145958923331593/SHU_Lexique_arabe_anglais_10e_2016.pdf Chadian Arabic - English Lexicon]|year=2016|publisher=SIL Tchad}}
=={{langname|aeb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|aeb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|aeb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập Tunisia, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|arq|حل|tr='''ḥ'''il|[[mở]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*(''Bảng chữ cái Ả Rập Tunisia'') [[ﻯ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻯ]], [[ﻭ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻭ]], [[ﻩ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻩ]], [[ﻥ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻥ]], [[ﻡ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻡ]], [[ﻻ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻻ]], [[ﻝ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻝ]], [[ڭ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ڭ]], [[ﻙ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻙ]], [[ﻕ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻕ]], [[ڥ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ڥ]], [[ﻑ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ع]], [[ظ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ظ]], [[ط#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ط]], [[ض#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ض]], [[ص#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ص]], [[ش#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ش]], [[س#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|س]], [[ز#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ز]], [[ر#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ر]], [[ذ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ذ]], [[د#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|د]], [[خ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|خ]], [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ح]], [[ج#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ج]], [[ث#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ث]], [[تش#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|تش]], [[ت#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ت]], [[پ#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|پ]], [[ب#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ب]], [[ا#Tiếng_Ả_Rập_Tunisia|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=Tunisian Arabic Dictionary|year=2009–2026|entryurl=https://en.mo3jam.com/dialect/Tunisian/all/%D8%AD#%D8%AD|entry=ح}}
=={{langname|auz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|auz|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|auz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái '''ḥah''' ghi tiếng Ả Rập Uzbekistan, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_Uzbekistan|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|auz|[[حَمْشَة#Tiếng_Ả_Rập_Uzbekistan|حَمْشَة]]|tr='''ḥ'''amša|số [[năm]]|inline=1}}
=={{langname|afb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|afb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|afb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập vùng Vịnh, là chữ [[ح#Tiếng_Ả_Rập_vùng_Vịnh|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|afb|حبر|tr='''ḥ'''ibir|[[mực]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=afb|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập vùng Vịnh|ء|ي|ﻭ|ة|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|ace}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ace|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ace|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ha}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Aceh, là chữ [[ح#Tiếng_Aceh|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ace|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|native name=حروف|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ۏ|ه|ء|ي|ى|ڽ}}
=={{langname|ady}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ady|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|ady|obsolete}} Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Adygea trước năm 1927, là chữ [[ح#Tiếng_Adygea|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Adygea trước năm 1927''
[[Tập tin:Adige arab alphabet.JPG|phải|nhỏ]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Adyghe arabic alphabet.JPG|العربية: الأديغية بالأبجدية العربية من كتاب 1924]]
=={{langname|aeq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|aeq|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|aeq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Aer, là chữ [[ح#Tiếng_Aer|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=aeq|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Aer|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ۮ|ذ|ر|ڑ|ۯ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ۿ|ء|ی|ے}}
=={{langname|af}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|af|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|af|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Afrikaans, là chữ [[ح#Tiếng_Afrikaans|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=af|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Afrikaans|ي|و|ه|ن|م|ل|گ|ك|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|ݗ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|sq}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|sq|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Elifba trước năm 1911, là chữ [[ح#Tiếng_Albani|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Elifba'') [[ا#Tiếng_Albani|ا]], [[ب#Tiếng_Albani|ب]], [[پ#Tiếng_Albani|پ]], [[ت#Tiếng_Albani|ت]], [[ث#Tiếng_Albani|ث]], [[ج#Tiếng_Albani|ج]], [[چ#Tiếng_Albani|چ]], [[څ#Tiếng_Albani|څ]], [[ح#Tiếng_Albani|ح]], [[خ#Tiếng_Albani|خ]], [[د#Tiếng_Albani|د]], [[ذ#Tiếng_Albani|ذ]], [[ر#Tiếng_Albani|ر]], [[رّ#Tiếng_Albani|رّ]], [[ز#Tiếng_Albani|ز]], [[ژ#Tiếng_Albani|ژ]], [[س#Tiếng_Albani|س]], [[ش#Tiếng_Albani|ش]], [[ص#Tiếng_Albani|ص]], [[ض#Tiếng_Albani|ض]], [[ط#Tiếng_Albani|ط]], [[ظ#Tiếng_Albani|ظ]], [[ع#Tiếng_Albani|ع]], [[غ#Tiếng_Albani|غ]], [[ڠ#Tiếng_Albani|ڠ]], [[ف#Tiếng_Albani|ف]], [[ق#Tiếng_Albani|ق]], [[ك#Tiếng_Albani|ك]], [[گ#Tiếng_Albani|گ]], [[ݣ#Tiếng_Albani|ݣ]], [[ل#Tiếng_Albani|ل]], [[ڷ#Tiếng_Albani|ڷ]], [[م#Tiếng_Albani|م]], [[ن#Tiếng_Albani|ن]], [[ݢ#Tiếng_Albani|ݢ]], [[و#Tiếng_Albani|و]], [[ه#Tiếng_Albani|ه]], [[ي#Tiếng_Albani|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|1=sq|last=Njazi|first=Kazazi|title=Daut ef. Boriçi – Personalitet i shquar i historisë, kulturës dhe i arsimit shqiptar|work=Zani i Nalte|date=26-05-2014|url=http://zaninalte.al/2014/05/daut-borici-personalitet-i-shquar-i-historise-kultures-dhe-i-arsimit-shqiptar/|accessdate=2026-01-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250601155640/http://zaninalte.al/2014/05/daut-borici-personalitet-i-shquar-i-historise-kultures-dhe-i-arsimit-shqiptar/|archivedate=2025-06-01}}
=={{langname|an}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|an|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|an|obsolete}} Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Alchamiada, là chữ [[ح#Tiếng_Aragon|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Alchamiada'') [[ا#Tiếng_Aragon|ا]], [[ب#Tiếng_Aragon|ب]], [[ت#Tiếng_Aragon|ت]], [[ث#Tiếng_Aragon|ث]], [[ج#Tiếng_Aragon|ج]], [[ح#Tiếng_Aragon|ح]], [[خ#Tiếng_Aragon|خ]], [[د#Tiếng_Aragon|د]], [[ذ#Tiếng_Aragon|ذ]], [[ر#Tiếng_Aragon|ر]], [[ز#Tiếng_Aragon|ز]], [[س#Tiếng_Aragon|س]], [[ش#Tiếng_Aragon|ش]], [[ص#Tiếng_Aragon|ص]], [[ض#Tiếng_Aragon|ض]], [[ط#Tiếng_Aragon|ط]], [[ظ#Tiếng_Aragon|ظ]], [[ع#Tiếng_Aragon|ع]], [[غ#Tiếng_Aragon|غ]], [[ف#Tiếng_Aragon|ف]], [[ق#Tiếng_Aragon|ق]], [[ك#Tiếng_Aragon|ك]], [[ل#Tiếng_Aragon|ل]], [[م#Tiếng_Aragon|م]], [[ن#Tiếng_Aragon|ن]], [[ه#Tiếng_Aragon|ه]], [[و#Tiếng_Aragon|و]], [[ي#Tiếng_Aragon|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Wiki-cuadro-aljamia-pablo-gil--20150812b.jpg|Pablo Gil, colección de textos aljamiados, 1888. Zaragoza, España]]
=={{langname|av}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Avar|Х]] [[х#Tiếng_Avar|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[X#Tiếng_Avar|X]] [[x#Tiếng_Avar|x]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|av|/χ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|av|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|av|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Avar, là chữ [[ح#Tiếng_Avar|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=av|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Avar|ا|آ|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|څ|د|ذ|ر|ز|ڗ|ژ|س|ش|ص|ڝ|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ڨ|ک|ݤ|گ|ل|ڸ|ڸّ|م|ن|ھ|ه|و|ي}}
=={{langname|auj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Awjila|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Awjila|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Awjila|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|auj|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|auj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Awjila|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Awjila|ا]], [[ب#Tiếng_Awjila|ب]], [[ت#Tiếng_Awjila|ت]], [[ٻ#Tiếng_Awjila|ٻ]], [[ث#Tiếng_Awjila|ث]], [[پ#Tiếng_Awjila|پ]], [[ج#Tiếng_Awjila|ج]], [[چ#Tiếng_Awjila|چ]], [[ح#Tiếng_Awjila|ح]], [[خ#Tiếng_Awjila|خ]], [[د#Tiếng_Awjila|د]], [[ذ#Tiếng_Awjila|ذ]], [[ر#Tiếng_Awjila|ر]], [[ز#Tiếng_Awjila|ز]], [[ژ#Tiếng_Awjila|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Awjila|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Awjila|ڑ]], [[س#Tiếng_Awjila|س]], [[ش#Tiếng_Awjila|ش]], [[ڜ#Tiếng_Awjila|ڜ]], [[ص#Tiếng_Awjila|ص]], [[ض#Tiếng_Awjila|ض]], [[ڞ#Tiếng_Awjila|ڞ]], [[ط#Tiếng_Awjila|ط]], [[ظ#Tiếng_Awjila|ظ]], [[ع#Tiếng_Awjila|ع]], [[غ#Tiếng_Awjila|غ]], [[ف#Tiếng_Awjila|ف]], [[ڥ#Tiếng_Awjila|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Awjila|ڤ]], [[ق#Tiếng_Awjila|ق]], [[ڨ#Tiếng_Awjila|ڨ]], [[ک#Tiếng_Awjila|ک]], [[ݣ#Tiếng_Awjila|ݣ]], [[گ#Tiếng_Awjila|گ]], [[ل#Tiếng_Awjila|ل]], [[ڭ#Tiếng_Awjila|ڭ]], [[م#Tiếng_Awjila|م]], [[ن#Tiếng_Awjila|ن]], [[ݧ#Tiếng_Awjila|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Awjila|ھ]], [[ه#Tiếng_Awjila|ه]], [[و#Tiếng_Awjila|و]], [[ۉ#Tiếng_Awjila|ۉ]]
=={{langname|az}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Azerbaijan|H]] [[h#Tiếng_Azerbaijan|h]]
|-
! Kirin
| [[Һ#Tiếng_Azerbaijan|Һ]] [[һ#Tiếng_Azerbaijan|һ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|az|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|az|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|az|obsolete}} Chữ cái thứ 8 bảng chữ cái Azeri, là chữ [[ح#Tiếng_Azerbaijan|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=az|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Azeri|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|ڴ|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ﻁ|ض|ﺹ|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|fa}}==
{{wp|fa:}}
==={{ĐM|pron}}===
{{fa-IPA|ḥāʔ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|fa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư, là chữ [[ح#Tiếng_Ba_Tư|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|fa|[[حیوان#Tiếng_Ba_Tư|حیوان]]|tr='''h'''aywān|[[động vật]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=fa|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ba Tư|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=A. T. Shahaney, M. J. Shahaney & Maulavi Mir Zaman|title=The Modern Persian-English Dictionary|year=1976|location=Karachi|publisher=The Educational Publishing Co.|pageurl=https://archive.org/details/dli.ernet.14749/page/n235|page=231}}
=={{langname|bqi}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bqi|[ħ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|bqi|Ký hiệu|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ba Tư [[ح#Tiếng_Bakhtiari|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|bqi|انجیل یوحنا|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bqi|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Bakhtiari|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ڤ|ک|گ|ل|م|ن|و|ى}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bqi|work=WBT Version|year=2026|entryurl=https://live.bible.is/bible/BQIBMV/JHN/1|entry=انجیل یوحنا 1}}
=={{langname|bjt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bjt|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bjt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Balanta-Ganja, là chữ [[ح#Tiếng_Balanta-Ganja|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bjt|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Balanta-Ganja|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ݝ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ݧ|ه|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Cleonice Candida Gomes|title=[http://www.teses.usp.br/teses/disponiveis/8/8139/tde-19012009-154521/publico/CLEONICE_CANDIDA_GOMES.pdf O sistema verbal do Balanta : Um estudo dos morfemas de tempo]|year=2008|publisher=Universidade de São Paulo}}
=={{langname|bal}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bal|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bal|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Baloch, là chữ [[ح#Tiếng_Baloch|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|bal|حال|[[tin tức]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bal|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Baloch|ا|ب|پ|ت|ٹ|ج|چ|د|ڈ|ر|ز|ژ|س|ش|ک|گ|ل|م|ن|و|ۏ|ہ|(ھ)|ء|ی|ے|(ݔ)}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Saeed Zubair|work=Balochi - English Dictionary|year=2018|publisher=SIL International|entry=ح|entryurl=https://www.webonary.org/balochi/en/browse/browse-vernacular/?key=bcc&letter=%D8%AD}}
=={{langname|bft}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bft|/h/|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bft|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Balti, là chữ [[ح#Tiếng_Balti|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bft|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Balti|ء|ى|ه|و|ݩ|ݨ|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ݜ|ش|س|ژ|ڗ|ز|ڑ|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ڃ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|آ|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Richard Keith Sprigg|title=[https://books.google.com/books?id=o3Pjk-4ZshMC Balti-English English-Balti Dictionary]|year=2002|publisher=Psychology Press|isbn=9780700713806}}
=={{langname|ba}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Bashkir|Х]] [[х#Tiếng_Bashkir|х]]
|-
! Latinh
| [[X#Tiếng_Bashkir|X]] [[x#Tiếng_Bashkir|x]]
|-
! Ả Rập
| '''خ ﺡ'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ba|/χ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ba|Chữ cái|tr=x}}
#{{label|ba|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Bashkir, là chữ [[ح#Tiếng_Bashkir|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bft|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Bashkir|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|ﺩ|ذ|ﺭ|ﺯ|ژ|ﺱ|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|ﮒ|ل|م|ن|ڭ|ه|و|ۇ|ۋ|ي|ئ}}
=={{langname|bn}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bn|Chữ cái|tr=ḥ}}
#{{label|bn|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập phương ngữ Noakhailla, là chữ [[ح#Tiếng_Bengal|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bn|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập phương ngữ Noakhailla|ي|ي|و|و|ھ|ه|ں|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|mzb}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ḥ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mzb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mzb|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ا]], [[ب#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ب]], [[ت#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ت]], [[ٻ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ٻ]], [[ث#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ث]], [[پ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|پ]], [[ج#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ج]], [[چ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|چ]], [[ح#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ح]], [[خ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|خ]], [[د#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|د]], [[ذ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ذ]], [[ر#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ر]], [[ز#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ز]], [[ژ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڑ]], [[س#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|س]], [[ش#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ش]], [[ڜ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڜ]], [[ص#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ص]], [[ض#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ض]], [[ڞ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڞ]], [[ط#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ط]], [[ظ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ظ]], [[ع#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ع]], [[غ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|غ]], [[ف#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ف]], [[ڥ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڤ]], [[ق#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ق]], [[ڨ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڨ]], [[ک#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ک]], [[ݣ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ݣ]], [[گ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|گ]], [[ل#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ل]], [[ڭ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ڭ]], [[م#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|م]], [[ن#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ن]], [[ݧ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ھ]], [[ه#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ه]], [[و#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|و]], [[ۉ#Tiếng_Berber_Bắc_Sahara|ۉ]]
=={{langname|brh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|brh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|brh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Brahui, là chữ [[ح#Tiếng_Brahui|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=brh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Brahui|ء|ے|ى|ه|و|ں|ن|م|ڷ|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Allah-Barhsh, Allâh Baksh|title=Handbook of the Birouhi Language|year=1877|pageurl=https://books.google.com/books?id=mrcOAAAAQAAJ&pg=PR1|page=I}}
=={{langname|bhh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bhh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bhh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Bukhara, là chữ [[ح#Tiếng_Bukhara|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bhh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Bukhara|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ى}}
=={{langname|xbo}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|xbo|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập ''ḥāh'' trong tiếng Bulgar đã tuyệt chủng, là chữ [[ح#Tiếng_Bulgar|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|xbo|[[حرح#Tiếng_Bulgar|حرح]]|[[bốn mươi]]|inline=1}}
=={{langname|bsk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bsk|/h/|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|bsk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 13 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Burushaski, là chữ [[ح#Tiếng_Burushaski|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Burushaski'') [[ݻ#Tiếng_Burushaski|ݻ]], [[ے#Tiếng_Burushaski|ے]], [[ݺ#Tiếng_Burushaski|ݺ]], [[ݷ#Tiếng_Burushaski|ݷ]], [[ݶ#Tiếng_Burushaski|ݶ]], [[ݵ#Tiếng_Burushaski|ݵ]], [[ی#Tiếng_Burushaski|ی]], [[ء#Tiếng_Burushaski|ء]], [[ھ#Tiếng_Burushaski|ھ]], [[ه#Tiếng_Burushaski|ه]], [[ݹ#Tiếng_Burushaski|ݹ]], [[ݸ#Tiếng_Burushaski|ݸ]], [[و#Tiếng_Burushaski|و]], [[ں#Tiếng_Burushaski|ں]], [[ن#Tiếng_Burushaski|ن]], [[م#Tiếng_Burushaski|م]], [[ل#Tiếng_Burushaski|ل]], [[ݣ#Tiếng_Burushaski|ݣ]], [[گ#Tiếng_Burushaski|گ]], [[ک#Tiếng_Burushaski|ک]], [[ق#Tiếng_Burushaski|ق]], [[ف#Tiếng_Burushaski|ف]], [[غ#Tiếng_Burushaski|غ]], [[ع#Tiếng_Burushaski|ع]], [[ظ#Tiếng_Burushaski|ظ]], [[ط#Tiếng_Burushaski|ط]], [[ض#Tiếng_Burushaski|ض]], [[ڞ#Tiếng_Burushaski|ڞ]], [[ص#Tiếng_Burushaski|ص]], [[ݽ#Tiếng_Burushaski|ݽ]], [[ش#Tiếng_Burushaski|ش]], [[س#Tiếng_Burushaski|س]], [[ژ#Tiếng_Burushaski|ژ]], [[ز#Tiếng_Burushaski|ز]], [[ڑ#Tiếng_Burushaski|ڑ]], [[ر#Tiếng_Burushaski|ر]], [[ذ#Tiếng_Burushaski|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Burushaski|ڈ]], [[ڎ#Tiếng_Burushaski|ڎ]], [[د#Tiếng_Burushaski|د]], [[خ#Tiếng_Burushaski|خ]], [[ح#Tiếng_Burushaski|ح]], [[څ#Tiếng_Burushaski|څ]], [[ݼ#Tiếng_Burushaski|ݼ]], [[ݘ#Tiếng_Burushaski|ݘ]], [[ج#Tiếng_Burushaski|ج]], [[ث#Tiếng_Burushaski|ث]], [[ٹ#Tiếng_Burushaski|ٹ]], [[ت#Tiếng_Burushaski|ت]], [[پ#Tiếng_Burushaski|پ]], [[ب#Tiếng_Burushaski|ب]], [[ݴ#Tiếng_Burushaski|ݴ]], [[ݳ#Tiếng_Burushaski|ݳ]], [[ا#Tiếng_Burushaski|ا]]/[[آ#Tiếng_Burushaski|آ]]
=={{langname|chg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|chg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|chg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Chagatai, là chữ [[ح#Tiếng_Chagatai|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|chg|[[حد#Tiếng_Chagatai|حد]]|tr='''ḥ'''add|[[biên giới]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=chg|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Chagatai|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|ڴ|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ﻅ|ﻁ|ﺽ|ﺹ|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|آ/ا}}
=={{langname|cja}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cja|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|cja|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Chăm Tây, là chữ [[ح#Tiếng_Chăm_Tây|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|cja|[[حامو#Tiếng_Chăm_Tây|حامو]]|tr='''h'''amu|[[ruộng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Jawi tiếng Chăm Tây'') [[أ#Tiếng_Chăm_Tây|أ]]/[[ا#Tiếng_Chăm_Tây|ا]], [[ب#Tiếng_Chăm_Tây|ب]], [[به#Tiếng_Chăm_Tây|به]]/[[بهـ#Tiếng_Chăm_Tây|به]], [[ڢ#Tiếng_Chăm_Tây|ڢ]], [[ت#Tiếng_Chăm_Tây|ت]]/[[تـ#Tiếng_Chăm_Tây|تـ]], [[تح#Tiếng_Chăm_Tây|تح]]/[[تح#Tiếng_Chăm_Tây|تح]], [[ث#Tiếng_Chăm_Tây|ث]], [[ج#Tiếng_Chăm_Tây|ج]], [[جه#Tiếng_Chăm_Tây|جه]]/[[جهـ#Tiếng_Chăm_Tây|جهـ]], [[چ#Tiếng_Chăm_Tây|چ]], [[چح#Tiếng_Chăm_Tây|چح]]/[[چحـ#Tiếng_Chăm_Tây|چحـ]], [[ح#Tiếng_Chăm_Tây|ح]], [[خ#Tiếng_Chăm_Tây|خ]], [[څ#Tiếng_Chăm_Tây|څ]], [[د#Tiếng_Chăm_Tây|د]], [[ده#Tiếng_Chăm_Tây|ده]]/[[دهـ#Tiếng_Chăm_Tây|ده]], [[ذ#Tiếng_Chăm_Tây|ذ]], [[ڎ#Tiếng_Chăm_Tây|ڎ]], [[ر#Tiếng_Chăm_Tây|ر]], [[ز#Tiếng_Chăm_Tây|ز]], [[س#Tiếng_Chăm_Tây|س]], [[ش#Tiếng_Chăm_Tây|ش]], [[ص#Tiếng_Chăm_Tây|ص]], [[ض#Tiếng_Chăm_Tây|ض]], [[ط#Tiếng_Chăm_Tây|ط]], [[ظ#Tiếng_Chăm_Tây|ظ]], [[ع#Tiếng_Chăm_Tây|ع]], [[غ#Tiếng_Chăm_Tây|غ]], [[ڠ#Tiếng_Chăm_Tây|ڠ]], [[ف#Tiếng_Chăm_Tây|ف]], [[فح#Tiếng_Chăm_Tây|فح]]/[[فحـ#Tiếng_Chăm_Tây|فحـ]], [[ڤ#Tiếng_Chăm_Tây|ڤ]], [[ق#Tiếng_Chăm_Tây|ق]], [[ك#Tiếng_Chăm_Tây|ك]], [[كح#Tiếng_Chăm_Tây|كح]]/[[كحـ#Tiếng_Chăm_Tây|كحـ]], [[ڬ#Tiếng_Chăm_Tây|ڬ]], [[ڬه#Tiếng_Chăm_Tây|ڬه]]/[[ڬهـ#Tiếng_Chăm_Tây|ڬه]], [[ل#Tiếng_Chăm_Tây|ل]], [[م#Tiếng_Chăm_Tây|م]], [[ن#Tiếng_Chăm_Tây|ن]], [[و#Tiếng_Chăm_Tây|و]], [[ه#Tiếng_Chăm_Tây|ه]]/[[هـ#Tiếng_Chăm_Tây|هـ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|cja|work=Bible.is|year=2015|entryurl=https://live.bible.is/bible/CJAWYI/MAT/1|entry=إنجيل متھاي ھغاء 1}}
=={{langname|ce}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Хь#Tiếng_Chechen|Хь]] [[хь#Tiếng_Chechen|хь]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[Ẋ]] [[ẋ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ce|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ce|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ẋ}}
#{{label|ce|obsolete}} Chữ Ả Rập biểu thị âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong bảng chữ cái tiếng Chechen trước năm 1925, là chữ [[ح#Tiếng_Chechen|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
* {{list helper 2|title=Chữ Ả Rập tiếng Chechen trước năm 1925
|list=<!--
-->{{l-self|ce|ا}}, <!--
-->{{l-self|ce|ب}}, <!--
-->{{l-self|ce|ت}}, <!--
-->{{l-self|ce|ث}}, <!--
-->{{l-self|ce|ج}}, <!--
-->{{l-self|ce|چ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ح}}, <!--
-->{{l-self|ce|خ}}, <!--
-->{{l-self|ce|د}}, <!--
-->{{l-self|ce|ذ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ر}}, <!--
-->{{l-self|ce|ز}}, <!--
-->{{l-self|ce|س}}, <!--
-->{{l-self|ce|ص}}, <!--
-->{{l-self|ce|ط}}, <!--
-->{{l-self|ce|ظ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ع}}, <!--
-->{{l-self|ce|غ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ڢ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ف}}, <!--
-->{{l-self|ce|گ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ڮ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ك}}, <!--
-->{{l-self|ce|ق}}, <!--
-->{{l-self|ce|ڨ}}, <!--
-->{{l-self|ce|ل}}, <!--
-->{{l-self|ce|م}}, <!--
-->{{l-self|ce|ن}}, <!--
-->{{l-self|ce|ھ}}, <!--
-->{{l-self|ce|و}}, <!--
-->{{l-self|ce|ى}}, <!--
-->{{l-self|ce|ي}}<!--
-->}}
=={{langname|ctg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ctg|[c]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ctg|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Chittagong, là chữ [[ح#Tiếng_Chittagong|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Chittagong'') [[ا#Tiếng_Chittagong|ا]], [[ب#Tiếng_Chittagong|ب]], [[پ#Tiếng_Chittagong|پ]], [[ت#Tiếng_Chittagong|ت]], [[ٹ#Tiếng_Chittagong|ٹ]], [[ث#Tiếng_Chittagong|ث]], [[ج#Tiếng_Chittagong|ج]], [[چ#Tiếng_Chittagong|چ]], [[ح#Tiếng_Chittagong|ح]], [[خ#Tiếng_Chittagong|خ]], [[د#Tiếng_Chittagong|د]], [[ڈ#Tiếng_Chittagong|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Chittagong|ذ]], [[ر#Tiếng_Chittagong|ر]], [[ڑ#Tiếng_Chittagong|ڑ]], [[ز#Tiếng_Chittagong|ز]], [[س#Tiếng_Chittagong|س]], [[ش#Tiếng_Chittagong|ش]], [[ص#Tiếng_Chittagong|ص]], [[ض#Tiếng_Chittagong|ض]], [[ط#Tiếng_Chittagong|ط]], [[ظ#Tiếng_Chittagong|ظ]], [[ع#Tiếng_Chittagong|ع]], [[غ#Tiếng_Chittagong|غ]], [[ڠ#Tiếng_Chittagong|ڠ]], [[ف#Tiếng_Chittagong|ف]], [[ق#Tiếng_Chittagong|ق]], [[ک#Tiếng_Chittagong|ک]], [[گ#Tiếng_Chittagong|گ]], [[ل#Tiếng_Chittagong|ل]], [[م#Tiếng_Chittagong|م]], [[ن#Tiếng_Chittagong|ن]], [[ں#Tiếng_Chittagong|ں]], [[ه#Tiếng_Chittagong|ه]], [[ھ#Tiếng_Chittagong|ھ]], [[و#Tiếng_Chittagong|و]], [[ي#Tiếng_Chittagong|ي]]
=={{langname|swb}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Comoros_Maore|H]] [[h#Tiếng_Comoros_Maore|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|swb|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|swb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Comoros Maore, là chữ [[ح#Tiếng_Comoros_Maore|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Comoros Maore'') [[ي#Tiếng_Comoros_Maore|ي]], [[و#Tiếng_Comoros_Maore|و]], [[ه#Tiếng_Comoros_Maore|ه]], [[نّ#Tiếng_Comoros_Maore|نّ]], [[ن#Tiếng_Comoros_Maore|ن]], [[م#Tiếng_Comoros_Maore|م]], [[ل#Tiếng_Comoros_Maore|ل]], [[ڬ#Tiếng_Comoros_Maore|ڬ]], [[ك#Tiếng_Comoros_Maore|ك]], [[ق#Tiếng_Comoros_Maore|ق]], [[ڤ#Tiếng_Comoros_Maore|ڤ]], [[ڢ#Tiếng_Comoros_Maore|ڢ]], [[ف#Tiếng_Comoros_Maore|ف]], [[ڠ#Tiếng_Comoros_Maore|ڠ]], [[غ#Tiếng_Comoros_Maore|غ]], [[ع#Tiếng_Comoros_Maore|ع]], [[ظ#Tiếng_Comoros_Maore|ظ]], [[ط#Tiếng_Comoros_Maore|ط]], [[ض#Tiếng_Comoros_Maore|ض]], [[ص#Tiếng_Comoros_Maore|ص]], [[شّ#Tiếng_Comoros_Maore|شّ]], [[ش#Tiếng_Comoros_Maore|ش]], [[سّ#Tiếng_Comoros_Maore|سّ]], [[س#Tiếng_Comoros_Maore|س]], [[زّ#Tiếng_Comoros_Maore|زّ]], [[ز#Tiếng_Comoros_Maore|ز]], [[ر#Tiếng_Comoros_Maore|ر]], [[ذ#Tiếng_Comoros_Maore|ذ]], [[دّ#Tiếng_Comoros_Maore|دّ]], [[د#Tiếng_Comoros_Maore|د]], [[خ#Tiếng_Comoros_Maore|خ]], [[ح#Tiếng_Comoros_Maore|ح]], [[چ#Tiếng_Comoros_Maore|چ]], [[ج#Tiếng_Comoros_Maore|ج]], [[ث#Tiếng_Comoros_Maore|ث]], [[تّ#Tiếng_Comoros_Maore|تّ]], [[ت#Tiếng_Comoros_Maore|ت]], [[پ#Tiếng_Comoros_Maore|پ]], [[ب#Tiếng_Comoros_Maore|ب]], [[ا#Tiếng_Comoros_Maore|ا]]
=={{langname|dml}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Damel|H]] [[h#Tiếng_Damel|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dml|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dml|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Damel, là chữ [[ح#Tiếng_Damel|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Damel'') [[ے#Tiếng_Damel|ے]], [[ی#Tiếng_Damel|ی]], [[ھ#Tiếng_Damel|ھ]], [[ہ#Tiếng_Damel|ہ]], [[و#Tiếng_Damel|و]], [[ݨ#Tiếng_Damel|ݨ]], [[ں#Tiếng_Damel|ں]]\[[ن#Tiếng_Damel|ن]], [[م#Tiếng_Damel|م]], [[ل#Tiếng_Damel|ل]], [[گ#Tiếng_Damel|گ]], [[ک#Tiếng_Damel|ک]], [[ق#Tiếng_Damel|ق]], [[ف#Tiếng_Damel|ف]], [[غ#Tiếng_Damel|غ]], [[ع#Tiếng_Damel|ع]], [[ظ#Tiếng_Damel|ظ]], [[ط#Tiếng_Damel|ط]], [[ض#Tiếng_Damel|ض]], [[ص#Tiếng_Damel|ص]], [[ݜ#Tiếng_Damel|ݜ]], [[ش#Tiếng_Damel|ش]], [[س#Tiếng_Damel|س]], [[ڙ#Tiếng_Damel|ڙ]], [[ژ#Tiếng_Damel|ژ]], [[ز#Tiếng_Damel|ز]], [[ڑ#Tiếng_Damel|ڑ]], [[ر#Tiếng_Damel|ر]], [[ذ#Tiếng_Damel|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Damel|ڈ]], [[د#Tiếng_Damel|د]], [[خ#Tiếng_Damel|خ]], [[ح#Tiếng_Damel|ح]], [[څ#Tiếng_Damel|څ]], [[ڇ#Tiếng_Damel|ڇ]], [[چ#Tiếng_Damel|چ]], [[ج#Tiếng_Damel|ج]], [[ٹ#Tiếng_Damel|ٹ]], [[ث#Tiếng_Damel|ث]], [[ت#Tiếng_Damel|ت]], [[پ#Tiếng_Damel|پ]], [[ب#Tiếng_Damel|ب]], [[ا#Tiếng_Damel|ا]]
=={{langname|dar}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| {{l|dar|ХӀ|tr=-}} {{l|dar|хӀ|tr=-}}
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dar|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dar|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Dargwa, là chữ [[ح#Tiếng_Dargwa|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dar|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Dargwa|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|څ|د|ذ|ر|ز|ڗ|ژ|س|ش|ص|ض|ڝ|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڢ|ق|ک|ݤ|گ|ل|م|ن|ه|و|ی}}
=={{langname|mki}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Dhatki|ह]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mki|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mki|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Dhatki, là chữ [[ح#Tiếng_Dhatki|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{quote|mki|سجائي ماڙھُو حيران ٿي گيا آن پُڇيو تہ،|Chúng lấy làm lạ, mà nói rằng: ([[s:Ma-thi-ơ/12#12:23|Ma-thi-ơ 12:23]])}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Dhatki'') [[ا#Tiếng_Dhatki|ا]], [[ب#Tiếng_Dhatki|ب]], [[ٻ#Tiếng_Dhatki|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Dhatki|ڀ]], [[ت#Tiếng_Dhatki|ت]], [[ٿ#Tiếng_Dhatki|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Dhatki|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Dhatki|ٺ]], [[ث#Tiếng_Dhatki|ث]], [[پ#Tiếng_Dhatki|پ]], [[ج#Tiếng_Dhatki|ج]], [[جھ#Tiếng_Dhatki|جھ]], [[ڄ#Tiếng_Dhatki|ڄ]], [[ڃ#Tiếng_Dhatki|ڃ]], [[چ#Tiếng_Dhatki|چ]], [[ڇ#Tiếng_Dhatki|ڇ]], [[ح#Tiếng_Dhatki|ح]], [[خ#Tiếng_Dhatki|خ]], [[د#Tiếng_Dhatki|د]], [[ڌ#Tiếng_Dhatki|ڌ]], [[ڏ#Tiếng_Dhatki|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Dhatki|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Dhatki|ڍ]], [[ذ#Tiếng_Dhatki|ذ]], [[ر#Tiếng_Dhatki|ر]], [[ڙ#Tiếng_Dhatki|ڙ]], [[ڙھ#Tiếng_Dhatki|ڙھ]], [[ز#Tiếng_Dhatki|ز]], [[س#Tiếng_Dhatki|س]], [[ش#Tiếng_Dhatki|ش]], [[ص#Tiếng_Dhatki|ص]], [[ض#Tiếng_Dhatki|ض]], [[ط#Tiếng_Dhatki|ط]], [[ظ#Tiếng_Dhatki|ظ]], [[ع#Tiếng_Dhatki|ع]], [[ﻍ#Tiếng_Dhatki|ﻍ]], [[ﻑ#Tiếng_Dhatki|ﻑ]], [[ڦ#Tiếng_Dhatki|ڦ]], [[ﻕ#Tiếng_Dhatki|ﻕ]], [[ڪ#Tiếng_Dhatki|ڪ]], [[ک#Tiếng_Dhatki|ک]], [[گ#Tiếng_Dhatki|گ]], [[گھ#Tiếng_Dhatki|گھ]], [[ڳ#Tiếng_Dhatki|ڳ]], [[ڱ#Tiếng_Dhatki|ڱ]], [[ﻝ#Tiếng_Dhatki|ﻝ]], [[ڷ#Tiếng_Dhatki|ڷ]], [[ﻡ#Tiếng_Dhatki|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Dhatki|ﻥ]], [[ݨ#Tiếng_Dhatki|ݨ]], [[ﻭ#Tiếng_Dhatki|ﻭ]], [[ھ#Tiếng_Dhatki|ھ]], [[ه#Tiếng_Dhatki|ه]], [[ة#Tiếng_Dhatki|ة]], [[ي#Tiếng_Dhatki|ي]], [[ء#Tiếng_Dhatki|ء]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|mki|entryurl=https://media.ipsapps.org/mki/osa/01-MAT-012.html|entry=متِي رو لِکيل پَوِيتر شاستر 12|year=2026|work=Dhatki Literature}}
=={{langname|dv}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Dives Akuru
| [[𑤭#Tiếng_Dhivehi|𑤭]]
|-
! Thaana
| [[ޙ#Tiếng_Dhivehi|ޙ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह़#Tiếng_Dhivehi|ह़]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dv|[ħ~h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|dv|Chữ cái|tr=hhaa}}
#Chữ âm Ả Rập của '''[[ޙ#Tiếng_Dhivehi|ޙ]]''', là chữ [[ح#Tiếng_Dhivehi|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dv|sc=Arab|qual=Chữ âm Ả Rập tiếng Dhivehi|و|ق|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|ز|خ|ح|ذ|ث}}
=={{langname|doi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Dogri|ह]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|doi|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|doi|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|doi|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Nastaʼlīq tiếng Dogri trước đây, là chữ [[ح#Tiếng_Dogri|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=doi|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Nastaʼlīq tiếng Dogri|ے|ی|ہ|و||ں|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|rmt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng Domari|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng Domari|ḥ]]
|-
! Hebrew
| [[ח#Tiếng Domari|ח]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rmt|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rmt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Domari, là chữ [[ح#Tiếng_Domari|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rmt|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Domari|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|گ|ل|م|ن|ﮬ|و|ۋڤ|ي|لا|ء|ى|أ|آ|ة}}
=={{langname|sce}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sce|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sce|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|sce|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Đông Hương trước năm 2003, là chữ [[ح#Tiếng_Đông_Hương|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sce|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Đông Hương trước năm 2003|ا|ب|ت|پ|ث|ٿ|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ڌ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ڞ|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ڨ|ک|گ|ݣ|ل|م|ن|ه|و|ى}}
=={{langname|ff}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Fula|H]] [[h#Tiếng_Fula|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Adlam
| [[𞤖𞥈#Tiếng_Fula|𞤖𞥈]] [[𞤸𞥈#Tiếng_Fula|𞤸𞥈]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ff|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ff|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Fula, là chữ [[ح#Tiếng_Fula|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{quote|ff|حٛسٜعَ|[[s:Ô-sê|Ô-sê]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Fula'') [[رّ#Tiếng_Fula|رّ]], [[نج#Tiếng_Fula|نج]], [[نْغ#Tiếng_Fula|نْغ]], [[ند#Tiếng_Fula|ند]], [[مب#Tiếng_Fula|مب]], [[ء#Tiếng_Fula|ء]], [[ي۟#Tiếng_Fula|ي۟]], [[يٴ#Tiếng_Fula|يٴ]], [[ي#Tiếng_Fula|ي]], [[و#Tiếng_Fula|و]], [[ه#Tiếng_Fula|ه]], [[نغ#Tiếng_Fula|نغ]], [[ن#Tiếng_Fula|ن]], [[م#Tiếng_Fula|م]], [[ل#Tiếng_Fula|ل]], [[ک#Tiếng_Fula|ک]], [[ق#Tiếng_Fula|ق]], [[ݠ#Tiếng_Fula|ݠ]], [[ڢ#Tiếng_Fula|ڢ]], [[غ#Tiếng_Fula|غ]], [[ع#Tiếng_Fula|ع]], [[ظ#Tiếng_Fula|ظ]], [[ط#Tiếng_Fula|ط]], [[ض#Tiếng_Fula|ض]], [[ص#Tiếng_Fula|ص]], [[ش#Tiếng_Fula|ش]], [[س#Tiếng_Fula|س]], [[ز#Tiếng_Fula|ز]], [[ر#Tiếng_Fula|ر]], [[ذ#Tiếng_Fula|ذ]], [[د#Tiếng_Fula|د]], [[خ#Tiếng_Fula|خ]], [[ح#Tiếng_Fula|ح]], [[ج#Tiếng_Fula|ج]], [[ث#Tiếng_Fula|ث]], [[ت#Tiếng_Fula|ت]], [[بٴ#Tiếng_Fula|بٴ]], [[ب#Tiếng_Fula|ب]], [[ا#Tiếng_Fula|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|ff|author=Bible Society of Cameroon|entryurl=https://www.bible.com/bible/1707/HOS.1.%D8%AF%D8%A7%D9%8E|entry=حٛسٜعَ 1|year=2025|work=دٜڢْتٜرٜ اَللَّه ڢُلْڢُلْدٜ عَدَمَوَ}}
=={{langname|gwt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gwt|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gwt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Gawar-Bati, là chữ [[ح#Tiếng_Gawar-Bati|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Gawar-Bati'') [[ا#Tiếng_Gawar-Bati|ا]], [[ب#Tiếng_Gawar-Bati|ب]], [[پ#Tiếng_Gawar-Bati|پ]], [[ت#Tiếng_Gawar-Bati|ت]], [[ٹ#Tiếng_Gawar-Bati|ٹ]], [[ث#Tiếng_Gawar-Bati|ث]], [[ج#Tiếng_Gawar-Bati|ج]], [[چ#Tiếng_Gawar-Bati|چ]], [[ح#Tiếng_Gawar-Bati|ح]], [[خ#Tiếng_Gawar-Bati|خ]], [[ڄ#Tiếng_Gawar-Bati|ڄ]], [[ݮ#Tiếng_Gawar-Bati|ݮ]], [[څ#Tiếng_Gawar-Bati|څ]], [[ځ#Tiếng_Gawar-Bati|ځ]], [[د#Tiếng_Gawar-Bati|د]], [[ڈ#Tiếng_Gawar-Bati|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Gawar-Bati|ذ]], [[ر#Tiếng_Gawar-Bati|ر]], [[ڑ#Tiếng_Gawar-Bati|ڑ]], [[ز#Tiếng_Gawar-Bati|ز]], [[ژ#Tiếng_Gawar-Bati|ژ]], [[ݫ#Tiếng_Gawar-Bati|ݫ]], [[س#Tiếng_Gawar-Bati|س]], [[ش#Tiếng_Gawar-Bati|ش]], [[ݭ#Tiếng_Gawar-Bati|ݭ]], [[ص#Tiếng_Gawar-Bati|ص]], [[ض#Tiếng_Gawar-Bati|ض]], [[ط#Tiếng_Gawar-Bati|ط]], [[ظ#Tiếng_Gawar-Bati|ظ]], [[ع#Tiếng_Gawar-Bati|ع]], [[غ#Tiếng_Gawar-Bati|غ]], [[ف#Tiếng_Gawar-Bati|ف]], [[ق#Tiếng_Gawar-Bati|ق]], [[ک#Tiếng_Gawar-Bati|ک]], [[گ#Tiếng_Gawar-Bati|گ]], [[ل#Tiếng_Gawar-Bati|ل]], [[ݪ#Tiếng_Gawar-Bati|ݪ]], [[م#Tiếng_Gawar-Bati|م]], [[ن#Tiếng_Gawar-Bati|ن]], [[ݨ#Tiếng_Gawar-Bati|ݨ]], [[ں#Tiếng_Gawar-Bati|ں]], [[ہ#Tiếng_Gawar-Bati|ہ]], [[ء#Tiếng_Gawar-Bati|ء]], [[و#Tiếng_Gawar-Bati|و]], [[ی#Tiếng_Gawar-Bati|ی]], [[ے#Tiếng_Gawar-Bati|ے]]
=={{langname|gho}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gho|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gho|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập [[ح#Tiếng_Ghomara|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{quote|gho|ئِكّر-د يَان ن رّْوَاح مجْهد بزَّاف ݣ لبْحَر، ئِبْحُوْرن تكَّاثن لْبَاطِيل اَهن '''حتَّى''' تْقَرّب أَ كَّار س وَامَان.|Vả, có cơn bão lớn nổi lên, sóng tạt vào thuyền, đến nỗi gần đầy nước; ([[s:Mác/4#4:37|Mác 4:37]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gho|author=Faith Comes By Hearing|work=WBT Version|year=2023|entryurl=https://live.bible.is/bible/GHOWBT/MRK/4|entry=مرقس 4}}
=={{langname|glk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|glk|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|glk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Gilak, là chữ [[ح#Tiếng_Gilak|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|glk|حبقوق|[[s:Ha-ba-cúc|Ha-ba-cúc]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ Ba Tư tiếng Gilak'') [[ا#Tiếng_Gilak|ا]], [[أ#Tiếng_Gilak|أ]], [[آ#Tiếng_Gilak|آ]], [[ب#Tiếng_Gilak|ب]], [[پ#Tiếng_Gilak|پ]], [[ت#Tiếng_Gilak|ت]], [[ث#Tiếng_Gilak|ث]], [[ج#Tiếng_Gilak|ج]], [[چ#Tiếng_Gilak|چ]], [[ح#Tiếng_Gilak|ح]], [[خ#Tiếng_Gilak|خ]], [[د#Tiếng_Gilak|د]], [[ذ#Tiếng_Gilak|ذ]], [[ر#Tiếng_Gilak|ر]], [[ز#Tiếng_Gilak|ز]], [[ژ#Tiếng_Gilak|ژ]], [[س#Tiếng_Gilak|س]], [[ش#Tiếng_Gilak|ش]], [[ص#Tiếng_Gilak|ص]], [[ض#Tiếng_Gilak|ض]], [[ط#Tiếng_Gilak|ط]], [[ظ#Tiếng_Gilak|ظ]], [[ع#Tiếng_Gilak|ع]], [[غ#Tiếng_Gilak|غ]], [[ف#Tiếng_Gilak|ف]], [[ق#Tiếng_Gilak|ق]], [[ک#Tiếng_Gilak|ک]], [[گ#Tiếng_Gilak|گ]], [[ل#Tiếng_Gilak|ل]], [[م#Tiếng_Gilak|م]], [[ن#Tiếng_Gilak|ن]], [[و#Tiếng_Gilak|و]], [[ۊ#Tiếng_Gilak|ۊ]], [[ٶ#Tiếng_Gilak|ٶ]], [[ی#Tiếng_Gilak|ی]], [[ي#Tiếng_Gilak|ي]], [[ئ#Tiếng_Gilak|ئ]], [[ه#Tiếng_Gilak|ه]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|glk|author=Transform Iran|entryurl=https://www.bible.com/bible/4076/HAB.1_1.GCB|entry=حبقوق ۱|year=2023|work=وقدسٚ کیتأب موعأصرٚ ترجومه رشتٚ گیلکی زوأنٚ اَمرأ}}
=={{langname|gju}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Gujarat
| [[હ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gju|/ɦ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gju|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Gujar, là chữ [[ح#Tiếng_Gujar|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|gju|حاجت|tr='''h'''aajat|[[muốn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=gju|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Gujar|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ء|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Dr. Rafique Anjum|work=Gojri - English - Urdu Dictionary|year=2021|publisher=SIL International|entry=ح|entryurl=https://www.webonary.org/gojri/en/browse/?key=gju&letter=%D8%AD}}
=={{langname|har}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|har|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|har|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḣ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Harari, là chữ [[ح#Tiếng_Harari|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Harari'') [[ا#Tiếng_Harari|ا]], [[ب#Tiếng_Harari|ب]], [[پ#Tiếng_Harari|پ]], [[ت#Tiếng_Harari|ت]], [[ث#Tiếng_Harari|ث]], [[ج#Tiếng_Harari|ج]], [[ݘ#Tiếng_Harari|ݘ]], [[ح#Tiếng_Harari|ح]], [[خ#Tiếng_Harari|خ]], [[د#Tiếng_Harari|د]], [[ذ#Tiếng_Harari|ذ]], [[ر#Tiếng_Harari|ر]], [[ز#Tiếng_Harari|ز]], [[ژ#Tiếng_Harari|ژ]], [[س#Tiếng_Harari|س]], [[ش#Tiếng_Harari|ش]], [[ڛ#Tiếng_Harari|ڛ]], [[ص#Tiếng_Harari|ص]], [[ض#Tiếng_Harari|ض]], [[ط#Tiếng_Harari|ط]], [[ظ#Tiếng_Harari|ظ]], [[ڟ#Tiếng_Harari|ڟ]], [[ع#Tiếng_Harari|ع]], [[غ#Tiếng_Harari|غ]], [[ف#Tiếng_Harari|ف]], [[ڤ#Tiếng_Harari|ڤ]], [[ق#Tiếng_Harari|ق]], [[ك#Tiếng_Harari|ك]], [[ڬ#Tiếng_Harari|ڬ]], [[ل#Tiếng_Harari|ل]], [[م#Tiếng_Harari|م]], [[ن#Tiếng_Harari|ن]], [[ڹ#Tiếng_Harari|ڹ]], [[ه#Tiếng_Harari|ه]], [[و#Tiếng_Harari|و]], [[ي#Tiếng_Harari|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|am|author=ቁራስ|title=[https://everythingharar.com/wp-content/uploads/2017/02/HarariDictionary-quraseh.pdf ጩቅቲ ኪታብ]|year=2002}}
=={{langname|ha}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Hausa|H]] [[h#Tiếng_Hausa|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ha|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ha|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ajami tiếng Hausa, là chữ [[ح#Tiếng_Hausa|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bộ chữ Ajami tiếng Hausa'') [[أ#Tiếng_Hausa|أ]], [[ب#Tiếng_Hausa|ب]], [[ٻ#Tiếng_Hausa|ٻ]], [[ت#Tiếng_Hausa|ت]], [[ث#Tiếng_Hausa|ث]], [[ج#Tiếng_Hausa|ج]], [[ح#Tiếng_Hausa|ح]], [[خ#Tiếng_Hausa|خ]], [[د#Tiếng_Hausa|د]], [[ذ#Tiếng_Hausa|ذ]], [[ر#Tiếng_Hausa|ر]], [[ز#Tiếng_Hausa|ز]], [[ط#Tiếng_Hausa|ط]], [[ظ#Tiếng_Hausa|ظ]], [[ڟ#Tiếng_Hausa|ڟ]], [[ق#Tiếng_Hausa|ق]], [[ک#Tiếng_Hausa|ک]], [[ل#Tiếng_Hausa|ل]], [[م#Tiếng_Hausa|م]], [[ن#Tiếng_Hausa|ن]], [[ص#Tiếng_Hausa|ص]], [[ض#Tiếng_Hausa|ض]], [[ع#Tiếng_Hausa|ع]], [[غ#Tiếng_Hausa|غ]], [[ࢻ#Tiếng_Hausa|ࢻ]]/[[ف#Tiếng_Hausa|ف]], [[س#Tiếng_Hausa|س]], [[ش#Tiếng_Hausa|ش]], [[ه#Tiếng_Hausa|ه]], [[و#Tiếng_Hausa|و]], [[ی#Tiếng_Hausa|ی]], [[ۑ#Tiếng_Hausa|ۑ]], [[ݣ#Tiếng_Hausa|ݣ]], [[ࣃ#Tiếng_Hausa|ࣃ]], [[ࣄ#Tiếng_Hausa|ࣄ]]
=={{langname|haz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|haz|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|haz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Hazara, là chữ [[ح#Tiếng_Hazara|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|haz|یو'''حَنّا'''|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Hazara'') [[ا#Tiếng_Hazara|ا]]/[[آ#Tiếng_Hazara|آ]], [[ب#Tiếng_Hazara|ب]], [[پ#Tiếng_Hazara|پ]], [[ت#Tiếng_Hazara|ت]], [[ټ#Tiếng_Hazara|ټ]], [[ث#Tiếng_Hazara|ث]], [[ج#Tiếng_Hazara|ج]], [[چ#Tiếng_Hazara|چ]], [[ح#Tiếng_Hazara|ح]], [[خ#Tiếng_Hazara|خ]], [[د#Tiếng_Hazara|د]], [[ډ#Tiếng_Hazara|ډ]], [[ذ#Tiếng_Hazara|ذ]], [[ر#Tiếng_Hazara|ر]], [[ز#Tiếng_Hazara|ز]], [[ژ#Tiếng_Hazara|ژ]], [[س#Tiếng_Hazara|س]], [[ش#Tiếng_Hazara|ش]], [[ص#Tiếng_Hazara|ص]], [[ض#Tiếng_Hazara|ض]], [[ط#Tiếng_Hazara|ط]], [[ظ#Tiếng_Hazara|ظ]], [[ع#Tiếng_Hazara|ع]], [[ﻍ#Tiếng_Hazara|ﻍ]], [[ﻑ#Tiếng_Hazara|ﻑ]], [[ﻕ#Tiếng_Hazara|ﻕ]], [[ﻙ#Tiếng_Hazara|ﻙ]], [[گ#Tiếng_Hazara|گ]], [[ﻝ#Tiếng_Hazara|ﻝ]], [[ﻡ#Tiếng_Hazara|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Hazara|ﻥ]], [[ﻭ#Tiếng_Hazara|ﻭ]], [[ﻩ#Tiếng_Hazara|ﻩ]], [[ی#Tiếng_Hazara|ی]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|haz|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/4232/JHN.1.HAZ|entry=یوحَنّا 1|year=2025|work=Hazaragi Bible}}
=={{langname|hno}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hno|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hno|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Hindko Bắc, là chữ [[ح#Tiếng_Hindko_Bắc|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Hindko Bắc'') [[آ#Tiếng_Hindko_Bắc|آ]], [[ا#Tiếng_Hindko_Bắc|ا]], [[ب#Tiếng_Hindko_Bắc|ب]], [[پ#Tiếng_Hindko_Bắc|پ]], [[ت#Tiếng_Hindko_Bắc|ت]], [[ٹ#Tiếng_Hindko_Bắc|ٹ]], [[ث#Tiếng_Hindko_Bắc|ث]], [[ج#Tiếng_Hindko_Bắc|ج]], [[چ#Tiếng_Hindko_Bắc|چ]], [[ح#Tiếng_Hindko_Bắc|ح]], [[خ#Tiếng_Hindko_Bắc|خ]], [[ڇ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڇ]], [[د#Tiếng_Hindko_Bắc|د]], [[ڈ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Hindko_Bắc|ذ]], [[ر#Tiếng_Hindko_Bắc|ر]], [[ڑ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڑ]], [[ز#Tiếng_Hindko_Bắc|ز]], [[ݬ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݬ]], [[س#Tiếng_Hindko_Bắc|س]], [[ش#Tiếng_Hindko_Bắc|ش]], [[ص#Tiếng_Hindko_Bắc|ص]], [[ض#Tiếng_Hindko_Bắc|ض]], [[ط#Tiếng_Hindko_Bắc|ط]], [[ظ#Tiếng_Hindko_Bắc|ظ]], [[ع#Tiếng_Hindko_Bắc|ع]], [[غ#Tiếng_Hindko_Bắc|غ]], [[ف#Tiếng_Hindko_Bắc|ف]], [[ق#Tiếng_Hindko_Bắc|ق]], [[ڨ#Tiếng_Hindko_Bắc|ڨ]], [[ک#Tiếng_Hindko_Bắc|ک]], [[گ#Tiếng_Hindko_Bắc|گ]], [[ل#Tiếng_Hindko_Bắc|ل]], [[م#Tiếng_Hindko_Bắc|م]], [[ن#Tiếng_Hindko_Bắc|ن]], [[ں#Tiếng_Hindko_Bắc|ں]], [[ݩ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݩ]], [[ݩگ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݩگ]], [[ݨ#Tiếng_Hindko_Bắc|ݨ]], [[و#Tiếng_Hindko_Bắc|و]], [[ؤ#Tiếng_Hindko_Bắc|ؤ]], [[ٷ#Tiếng_Hindko_Bắc|ٷ]], [[ہ#Tiếng_Hindko_Bắc|ہ]], [[ھ#Tiếng_Hindko_Bắc|ھ]], [[ء#Tiếng_Hindko_Bắc|ء]], [[ی#Tiếng_Hindko_Bắc|ی]], [[ئ#Tiếng_Hindko_Bắc|ئ]], [[ے#Tiếng_Hindko_Bắc|ے]]
=={{langname|inh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|inh|[ʜ~ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|inh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ȟ}}
#{{label|inh|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Ingush, là chữ [[ح#Tiếng_Ingush|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Ingush trước đây'') [[ا#Tiếng_Ingush|ا]], [[ب#Tiếng_Ingush|ب]], [[ت#Tiếng_Ingush|ت]], [[ث#Tiếng_Ingush|ث]], [[ج#Tiếng_Ingush|ج]], [[چ#Tiếng_Ingush|چ]], [[څ#Tiếng_Ingush|څ]], [[ح#Tiếng_Ingush|ح]], [[خ#Tiếng_Ingush|خ]], [[د#Tiếng_Ingush|د]], [[ذ#Tiếng_Ingush|ذ]], [[ࢮ#Tiếng_Ingush|ࢮ]], [[ر#Tiếng_Ingush|ر]], [[ز#Tiếng_Ingush|ز]], [[ژ#Tiếng_Ingush|ژ]], [[س#Tiếng_Ingush|س]], [[ش#Tiếng_Ingush|ش]], [[ص#Tiếng_Ingush|ص]], [[ض#Tiếng_Ingush|ض]], [[ط#Tiếng_Ingush|ط]], [[ظ#Tiếng_Ingush|ظ]], [[ع#Tiếng_Ingush|ع]], [[غ#Tiếng_Ingush|غ]], [[ف#Tiếng_Ingush|ف]], [[ڢ#Tiếng_Ingush|ڢ]], [[ڥ#Tiếng_Ingush|ڥ]], [[ق#Tiếng_Ingush|ق]], [[ڨ#Tiếng_Ingush|ڨ]], [[ك#Tiếng_Ingush|ك]], [[ڭ#Tiếng_Ingush|ڭ]], [[ڮ#Tiếng_Ingush|ڮ]], [[ل#Tiếng_Ingush|ل]], [[م#Tiếng_Ingush|م]], [[ن#Tiếng_Ingush|ن]], [[ه#Tiếng_Ingush|ه]], [[و#Tiếng_Ingush|و]], [[ي#Tiếng_Ingush|ي]]
=={{langname|jv}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Java|H]] [[h#Tiếng_Java|h]]
|-
! Java
| [[ꦲ#Tiếng_Java|ꦲ]]
|-
! Pegon
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jv|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jv|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ Pegon tiếng Java, là chữ [[ح#Tiếng_Java|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=jv|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pegon|ي|ه|وَ|و|ڽ|ن|م|ل|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ڟ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|ڎ|د|خ|چ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Aksara Pegon (abjad pegon).jpg|Abjad Pegon]]
=={{langname|kbd}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Хь#Tiếng_Kabardia|Хь]] [[хь#Tiếng_Kabardia|хь]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Kabardia|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Kabardia|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kbd|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kbd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|kbd|obsolete}} Chữ cái Ả Rập tương ứng với '''[[хь#Tiếng_Kabardia|хь]]''' trong tiếng Kabardia, là chữ [[ح#Tiếng_Kabardia|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite book|author=Р.С. Гиляревский, В.С. Гривнин|title=[https://web.archive.org/web/20230118171919/https://www.booksite.ru/fulltext/gilyarev/text.pdf Определитель языков мира по письменностям]|location=М.|year=1964|publisher=Изд-во восточной литературы|page=22}}
*[[c:File:Кабардинские алфавиты.PNG|Bảng chữ cái tiếng Kabardia]]
*[[c:File:Алфавит Бекмурзы Пачева (1881).PNG|Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kabardia năm 1881]]
=={{langname|kab}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Kabyle|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Kabyle|ḥ]]
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Kabyle|ⵃ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kab|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kab|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 5 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kabyle, là chữ [[ح#Tiếng_Kabyle|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kabyle'') [[ا#Tiếng_Kabyle|ا]], [[ب#Tiếng_Kabyle|ب]], [[ت#Tiếng_Kabyle|ت]]\[[ث#Tiếng_Kabyle|ث]], [[ج#Tiếng_Kabyle|ج]], [[ح#Tiếng_Kabyle|ح]], [[خ#Tiếng_Kabyle|خ]], [[د#Tiếng_Kabyle|د]]\[[ذ#Tiếng_Kabyle|ذ]], [[دج#Tiếng_Kabyle|دج]], [[ر#Tiếng_Kabyle|ر]], [[ز#Tiếng_Kabyle|ز]]\[[ژ#Tiếng_Kabyle|ژ]], [[س#Tiếng_Kabyle|س]], [[ش#Tiếng_Kabyle|ش]], [[تش#Tiếng_Kabyle|تش]], [[ص#Tiếng_Kabyle|ص]], [[ض#Tiếng_Kabyle|ض]], [[ط#Tiếng_Kabyle|ط]], [[ع#Tiếng_Kabyle|ع]], [[غ#Tiếng_Kabyle|غ]], [[ف#Tiếng_Kabyle|ف]], [[ق#Tiếng_Kabyle|ق]], [[ک#Tiếng_Kabyle|ک]], [[گ#Tiếng_Kabyle|گ]], [[ل#Tiếng_Kabyle|ل]], [[م#Tiếng_Kabyle|م]], [[ن#Tiếng_Kabyle|ن]], [[هـ#Tiếng_Kabyle|هـ]], [[و#Tiếng_Kabyle|و]], [[وْ#Tiếng_Kabyle|وْ]], [[ي#Tiếng_Kabyle|ي]], [[يْ#Tiếng_Kabyle|يْ]]
=={{langname|gwc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gwc|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gwc|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kalam, là chữ [[ح#Tiếng_Kalam|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kalam'') [[ا#Tiếng_Kalam|ا]], [[ب#Tiếng_Kalam|ب]], [[پ#Tiếng_Kalam|پ]], [[ت#Tiếng_Kalam|ت]], [[ٹ#Tiếng_Kalam|ٹ]], [[ث#Tiếng_Kalam|ث]], [[ج#Tiếng_Kalam|ج]], [[چ#Tiếng_Kalam|چ]], [[ڄ#Tiếng_Kalam|ڄ]], [[څ#Tiếng_Kalam|څ]], [[ح#Tiếng_Kalam|ح]], [[خ#Tiếng_Kalam|خ]], [[د#Tiếng_Kalam|د]], [[ڈ#Tiếng_Kalam|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Kalam|ذ]], [[ر#Tiếng_Kalam|ر]], [[ڑ#Tiếng_Kalam|ڑ]], [[ز#Tiếng_Kalam|ز]], [[ژ#Tiếng_Kalam|ژ]], [[س#Tiếng_Kalam|س]], [[ش#Tiếng_Kalam|ش]], [[ݭ#Tiếng_Kalam|ݭ]], [[ص#Tiếng_Kalam|ص]], [[ض#Tiếng_Kalam|ض]], [[ط#Tiếng_Kalam|ط]], [[ظ#Tiếng_Kalam|ظ]], [[ع#Tiếng_Kalam|ع]], [[غ#Tiếng_Kalam|غ]], [[ف#Tiếng_Kalam|ف]], [[ق#Tiếng_Kalam|ق]], [[ک#Tiếng_Kalam|ک]], [[گ#Tiếng_Kalam|گ]], [[ل#Tiếng_Kalam|ل]], [[ݪ#Tiếng_Kalam|ݪ]], [[م#Tiếng_Kalam|م]], [[ن#Tiếng_Kalam|ن]], [[ں#Tiếng_Kalam|ں]], [[و#Tiếng_Kalam|و]], [[ه#Tiếng_Kalam|ه]], [[ء#Tiếng_Kalam|ء]], [[ى#Tiếng_Kalam|ى]], [[ھ#Tiếng_Kalam|ھ]]
=={{langname|kr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kr|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ajami tiếng Kanuri, là chữ [[ح#Tiếng_Kanuri|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kr|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kanuri|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ر|ز|س|ش|ف|ك|ل|ص|ض|ع|غ|م|ن|ھ|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|url=https://www.academia.edu/21905366/Ajamization_of_Knowledge_The_Kanuri_Experience|page=23|work=Ajamization of Knowledge: The Kanuri Experience|author=Abba Tahir|year=2015}}
*{{Chú thích web|kr|author= SIM and Wycliffe Bible Translators|work=[https://media.ipsapps.org/kby/osa/bible/ajami/#/text Linjila ajami , 1.1]|entry=مَتِیُ 3|year=2024}}
=={{langname|krc}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Karachay-Balkar|Х]] [[х#Tiếng_Karachay-Balkar|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Karachay-Balkar|H]] [[h#Tiếng_Karachay-Balkar|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|krc|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|krc|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|krc|obsolete}} Chữ cái thứ 14 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karachay-Balkar 1920–1924, là chữ [[ح#Tiếng_Karachay-Balkar|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karachay-Balkar'') [[ا#Tiếng_Karachay-Balkar|ا]], [[ب#Tiếng_Karachay-Balkar|ب]], [[پ#Tiếng_Karachay-Balkar|پ]], [[ت#Tiếng_Karachay-Balkar|ت]], [[ج#Tiếng_Karachay-Balkar|ج]], [[چ#Tiếng_Karachay-Balkar|چ]], [[ح#Tiếng_Karachay-Balkar|ح]], [[خ#Tiếng_Karachay-Balkar|خ]], [[د#Tiếng_Karachay-Balkar|د]], [[ر#Tiếng_Karachay-Balkar|ر]], [[ز#Tiếng_Karachay-Balkar|ز]], [[ژ#Tiếng_Karachay-Balkar|ژ]], [[س#Tiếng_Karachay-Balkar|س]], [[ش#Tiếng_Karachay-Balkar|ش]], [[غ#Tiếng_Karachay-Balkar|غ]], [[ك#Tiếng_Karachay-Balkar|ك]], [[ڭ#Tiếng_Karachay-Balkar|ڭ]], [[ف#Tiếng_Karachay-Balkar|ف]], [[ق#Tiếng_Karachay-Balkar|ق]], [[ک#Tiếng_Karachay-Balkar|ک]], [[ݣ#Tiếng_Karachay-Balkar|ݣ]], [[گ#Tiếng_Karachay-Balkar|گ]], [[ل#Tiếng_Karachay-Balkar|ل]], [[م#Tiếng_Karachay-Balkar|م]], [[ن#Tiếng_Karachay-Balkar|ن]], [[ه#Tiếng_Karachay-Balkar|ه]], [[و#Tiếng_Karachay-Balkar|و]], [[ۆ#Tiếng_Karachay-Balkar|ۆ]], [[وٓ#Tiếng_Karachay-Balkar|وٓ]], [[ۉ#Tiếng_Karachay-Balkar|ۉ]], [[ي#Tiếng_Karachay-Balkar|ي]], [[ىٕ#Tiếng_Karachay-Balkar|ىٕ]], [[ئ#Tiếng_Karachay-Balkar|ئ]]
=={{langname|kaa}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Karakalpak|Х]] [[х#Tiếng_Karakalpak|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[X#Tiếng_Karakalpak|X]] [[x#Tiếng_Karakalpak|x]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kaa|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kaa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karakalpak, là chữ [[ح#Tiếng_Karakalpak|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kaa|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karakalpak|ي|ﻯ|ۋ|ۇ|ﻭ|ه|ھ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ڴ|ﮒ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻉ|ﺵ|ﺱ|ﺯ|ﺭ|ﺩ|ح|ﭺ|ﺝ|ﺕ|ﭖ|ﺏ|ﺍ}}
=={{langname|xqa}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|xqa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Karakhanid, là chữ [[ح#Tiếng_Karakhanid|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Karakhanid'') [[ا#Tiếng_Karakhanid|ا]], [[ﺀ#Tiếng_Karakhanid|ﺀ]], [[ب#Tiếng_Karakhanid|ب]], [[پ#Tiếng_Karakhanid|پ]], [[ت#Tiếng_Karakhanid|ت]], [[ﺙ#Tiếng_Karakhanid|ﺙ]], [[ج#Tiếng_Karakhanid|ج]], [[چ#Tiếng_Karakhanid|چ]], [[ح#Tiếng_Karakhanid|ح]], [[خ#Tiếng_Karakhanid|خ]], [[ﺩ#Tiếng_Karakhanid|ﺩ]], [[ﺫ#Tiếng_Karakhanid|ﺫ]], [[ﺭ#Tiếng_Karakhanid|ﺭ]], [[ﺯ#Tiếng_Karakhanid|ﺯ]], [[ﮊ#Tiếng_Karakhanid|ﮊ]], [[س#Tiếng_Karakhanid|س]], [[ش#Tiếng_Karakhanid|ش]], [[ﺹ#Tiếng_Karakhanid|ﺹ]], [[ض#Tiếng_Karakhanid|ض]], [[ط#Tiếng_Karakhanid|ط]], [[ظ#Tiếng_Karakhanid|ظ]], [[ع#Tiếng_Karakhanid|ع]], [[غ#Tiếng_Karakhanid|غ]], [[ف#Tiếng_Karakhanid|ف]], [[ق#Tiếng_Karakhanid|ق]], [[ﻙ#Tiếng_Karakhanid|ﻙ]], [[گ#Tiếng_Karakhanid|گ]], [[ﯓ#Tiếng_Karakhanid|ﯓ]], [[ل#Tiếng_Karakhanid|ل]], [[م#Tiếng_Karakhanid|م]], [[ن#Tiếng_Karakhanid|ن]], [[و#Tiếng_Karakhanid|و]], [[ه#Tiếng_Karakhanid|ه]], [[ﻻ#Tiếng_Karakhanid|ﻻ]], [[ى#Tiếng_Karakhanid|ى]]
=={{langname|ks}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Kashmir|ह]]
|-
! Sharada
| [[𑆲#Tiếng_Kashmir|𑆲]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*(''tên chữ cái'') {{IPA4|ks|/haj/}}
*(''âm vị'') {{IPA4|ks|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ks|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 13 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kashmir, là chữ [[ح#Tiếng_Kashmir|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ks|[[w:ks:حیدرآباد|حیدرآباد]]|[[w:Hyderabad, Ấn Độ|Hyderabad]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ Ả Rập tiếng Kashmir'') [[ء#Tiếng_Kashmir|ء]], [[ؠ#Tiếng_Kashmir|ؠ]], [[ے#Tiếng_Kashmir|ے]], [[ى#Tiếng_Kashmir|ى]], [[ھ#Tiếng_Kashmir|ھ]], [[و#Tiếng_Kashmir|و]], [[ں#Tiếng_Kashmir|ں]], [[ن#Tiếng_Kashmir|ن]], [[م#Tiếng_Kashmir|م]], [[ل#Tiếng_Kashmir|ل]], [[گ#Tiếng_Kashmir|گ]], [[ﮎ#Tiếng_Kashmir|ﮎ]], [[ق#Tiếng_Kashmir|ق]], [[ف#Tiếng_Kashmir|ف]], [[غ#Tiếng_Kashmir|غ]], [[ع#Tiếng_Kashmir|ع]], [[ظ#Tiếng_Kashmir|ظ]], [[ط#Tiếng_Kashmir|ط]], [[ض#Tiếng_Kashmir|ض]], [[ص#Tiếng_Kashmir|ص]], [[ش#Tiếng_Kashmir|ش]], [[س#Tiếng_Kashmir|س]], [[ژ#Tiếng_Kashmir|ژ]], [[ز#Tiếng_Kashmir|ز]], [[ڑ#Tiếng_Kashmir|ڑ]], [[ر#Tiếng_Kashmir|ر]], [[ذ#Tiếng_Kashmir|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Kashmir|ڈ]], [[د#Tiếng_Kashmir|د]], [[خ#Tiếng_Kashmir|خ]], [[ح#Tiếng_Kashmir|ح]], [[چ#Tiếng_Kashmir|چ]], [[ج#Tiếng_Kashmir|ج]], [[ث#Tiếng_Kashmir|ث]], [[ٹ#Tiếng_Kashmir|ٹ]], [[ت#Tiếng_Kashmir|ت]], [[پ#Tiếng_Kashmir|پ]], [[ب#Tiếng_Kashmir|ب]], [[ا#Tiếng_Kashmir|ا]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Zahira Atwal|title=[https://archive.org/details/kasmirienglishdictionaryomkarkauln.rainas.n.roopkrishenbhatuniversityofmysore_202003_790_b Kasmiri-English Dictionary for Second Language Learners]|year=2000|publisher=Central Institute of Indian Languages|location=Manasagangotri, Mysore, India}}
=={{langname|kk}}==
{{wikipedia|kk:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*(''tên chữ cái'') {{IPA4|kk|/xa/}}
*(''âm vị'') {{IPA4|kk|/x/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=x}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kazakh, là chữ [[ح#Tiếng_Kazakh|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|kk|حابار|tr='''х'''абар|[[tin tức]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kk|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kazakh|ا|ب|پ|ت|ج|چ|ح|د|ر|ز|س|ش|ع|ف|ق|ك|گ|ڭ|ل|م|ن|ە|ھ|و|ۇ|ۋ|ۆ|ى|ي}}
=={{langname|klj}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Khalaj|H]] [[h#Tiếng_Khalaj|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|klj|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|klj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Khalaj, là chữ [[ح#Tiếng_Khalaj|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|klj|[[حیوان#Tiếng_Khalaj|حَیوان]]|tr='''h'''əyvân|[[động vật]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Khalaj'') [[ا#Tiếng_Khalaj|ا]], [[ب#Tiếng_Khalaj|ب]], [[پ#Tiếng_Khalaj|پ]], [[ت#Tiếng_Khalaj|ت]], [[ﺙ#Tiếng_Khalaj|ﺙ]], [[ج#Tiếng_Khalaj|ج]], [[چ#Tiếng_Khalaj|چ]], [[ح#Tiếng_Khalaj|ح]], [[خ#Tiếng_Khalaj|خ]], [[د#Tiếng_Khalaj|د]], [[ﺫ#Tiếng_Khalaj|ﺫ]], [[ر#Tiếng_Khalaj|ر]], [[ز#Tiếng_Khalaj|ز]], [[ژ#Tiếng_Khalaj|ژ]], [[س#Tiếng_Khalaj|س]], [[ش#Tiếng_Khalaj|ش]], [[ﺹ#Tiếng_Khalaj|ﺹ]], [[ض#Tiếng_Khalaj|ض]], [[ﻁ#Tiếng_Khalaj|ﻁ]], [[ظ#Tiếng_Khalaj|ظ]], [[ع#Tiếng_Khalaj|ع]], [[غ#Tiếng_Khalaj|غ]], [[ف#Tiếng_Khalaj|ف]], [[ق#Tiếng_Khalaj|ق]], [[ک#Tiếng_Khalaj|ک]], [[گ#Tiếng_Khalaj|گ]], [[ڴ#Tiếng_Khalaj|ڴ]], [[ل#Tiếng_Khalaj|ل]], [[م#Tiếng_Khalaj|م]], [[ن#Tiếng_Khalaj|ن]], [[و#Tiếng_Khalaj|و]], [[ه#Tiếng_Khalaj|ه]], [[ى#Tiếng_Khalaj|ى]], [[ﺀ#Tiếng_Khalaj|ﺀ]]
=={{langname|khw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Khowar|H]] [[h#Tiếng_Khowar|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|khw|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|khw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Khowar, là chữ [[ح#Tiếng_Khowar|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|khw|حاجتی|tr='''ĥ'''ajati|[[cần thiết]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Khowar'') [[ا#Tiếng_Khowar|ا]], [[ب#Tiếng_Khowar|ب]], [[پ#Tiếng_Khowar|پ]], [[ت#Tiếng_Khowar|ت]], [[ٹ#Tiếng_Khowar|ٹ]], [[ث#Tiếng_Khowar|ث]], [[ج#Tiếng_Khowar|ج]], [[چ#Tiếng_Khowar|چ]], [[ح#Tiếng_Khowar|ح]], [[خ#Tiếng_Khowar|خ]], [[ݯ#Tiếng_Khowar|ݯ]], [[ݮ#Tiếng_Khowar|ݮ]], [[څ#Tiếng_Khowar|څ]], [[ځ#Tiếng_Khowar|ځ]], [[د#Tiếng_Khowar|د]], [[ڈ#Tiếng_Khowar|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Khowar|ذ]], [[ر#Tiếng_Khowar|ر]], [[ڑ#Tiếng_Khowar|ڑ]], [[ز#Tiếng_Khowar|ز]], [[ژ#Tiếng_Khowar|ژ]], [[ݱ#Tiếng_Khowar|ݱ]], [[س#Tiếng_Khowar|س]], [[ش#Tiếng_Khowar|ش]], [[ݰ#Tiếng_Khowar|ݰ]], [[ص#Tiếng_Khowar|ص]], [[ض#Tiếng_Khowar|ض]], [[ط#Tiếng_Khowar|ط]], [[ظ#Tiếng_Khowar|ظ]], [[ع#Tiếng_Khowar|ع]], [[غ#Tiếng_Khowar|غ]], [[ف#Tiếng_Khowar|ف]], [[ق#Tiếng_Khowar|ق]], [[ک#Tiếng_Khowar|ک]], [[گ#Tiếng_Khowar|گ]], [[ل#Tiếng_Khowar|ل]], [[ڵ#Tiếng_Khowar|ڵ]], [[م#Tiếng_Khowar|م]], [[ن#Tiếng_Khowar|ن]], [[ں#Tiếng_Khowar|ں]], [[و#Tiếng_Khowar|و]], [[ہ#Tiếng_Khowar|ہ]], [[ھ#Tiếng_Khowar|ھ]], [[ء#Tiếng_Khowar|ء]], [[ى#Tiếng_Khowar|ى]], [[ے#Tiếng_Khowar|ے]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Rehmat Aziz Chitrali|work=Khowar - Urdu- English Dictionary|year=2023|publisher=SIL International|entry=ح|entryurl=https://www.webonary.org/rachitrali/en/browse/browse-vernacular/?key=khw-Arab&letter=%D8%AD}}
=={{langname|mvy}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mvy|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mvy|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kohistan, là chữ [[ح#Tiếng_Kohistan|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kohistan'') [[ا#Tiếng_Kohistan|ا]], [[ب#Tiếng_Kohistan|ب]], [[پ#Tiếng_Kohistan|پ]], [[ت#Tiếng_Kohistan|ت]], [[ٹ#Tiếng_Kohistan|ٹ]], [[ث#Tiếng_Kohistan|ث]], [[ج#Tiếng_Kohistan|ج]], [[چ#Tiếng_Kohistan|چ]], [[حً#Tiếng_Kohistan|حً]], [[څ#Tiếng_Kohistan|څ]], [[ح#Tiếng_Kohistan|ح]], [[خ#Tiếng_Kohistan|خ]], [[د#Tiếng_Kohistan|د]], [[ڈ#Tiếng_Kohistan|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Kohistan|ذ]], [[ر#Tiếng_Kohistan|ر]], [[ڑ#Tiếng_Kohistan|ڑ]], [[ز#Tiếng_Kohistan|ز]], [[رً#Tiếng_Kohistan|رً]], [[ژ#Tiếng_Kohistan|ژ]], [[س#Tiếng_Kohistan|س]], [[ش#Tiếng_Kohistan|ش]], [[سً#Tiếng_Kohistan|سً]], [[ص#Tiếng_Kohistan|ص]], [[ض#Tiếng_Kohistan|ض]], [[ط#Tiếng_Kohistan|ط]], [[ظ#Tiếng_Kohistan|ظ]], [[ع#Tiếng_Kohistan|ع]], [[غ#Tiếng_Kohistan|غ]], [[ف#Tiếng_Kohistan|ف]], [[ق#Tiếng_Kohistan|ق]], [[ک#Tiếng_Kohistan|ک]], [[گ#Tiếng_Kohistan|گ]], [[ل#Tiếng_Kohistan|ل]], [[م#Tiếng_Kohistan|م]], [[ن#Tiếng_Kohistan|ن]], [[ڻ#Tiếng_Kohistan|ڻ]], [[ں#Tiếng_Kohistan|ں]], [[و#Tiếng_Kohistan|و]], [[وْ#Tiếng_Kohistan|وْ]], [[ہ#Tiếng_Kohistan|ہ]], [[ی#Tiếng_Kohistan|ی]], [[یْ#Tiếng_Kohistan|یْ]], [[ے#Tiếng_Kohistan|ے]], [[ء#Tiếng_Kohistan|ء]]
=={{langname|kvx}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kvx|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kvx|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Koli Parkar, là chữ [[ح#Tiếng_Koli_Parkar|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Koli Parkar'') [[ا#Tiếng_Koli_Parkar|ا]], [[ب#Tiếng_Koli_Parkar|ب]], [[ٻ#Tiếng_Koli_Parkar|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Koli_Parkar|ڀ]], [[ت#Tiếng_Koli_Parkar|ت]], [[ٿ#Tiếng_Koli_Parkar|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Koli_Parkar|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Koli_Parkar|ٺ]], [[ث#Tiếng_Koli_Parkar|ث]], [[پ#Tiếng_Koli_Parkar|پ]], [[ج#Tiếng_Koli_Parkar|ج]], [[ڄ#Tiếng_Koli_Parkar|ڄ]], [[جھ#Tiếng_Koli_Parkar|جھ]], [[ڃ#Tiếng_Koli_Parkar|ڃ]], [[چ#Tiếng_Koli_Parkar|چ]], [[ڇ#Tiếng_Koli_Parkar|ڇ]], [[ح#Tiếng_Koli_Parkar|ح]], [[خ#Tiếng_Koli_Parkar|خ]], [[د#Tiếng_Koli_Parkar|د]], [[ڌ#Tiếng_Koli_Parkar|ڌ]], [[ۮ#Tiếng_Koli_Parkar|ۮ]], [[ڏ#Tiếng_Koli_Parkar|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Koli_Parkar|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Koli_Parkar|ڍ]], [[ر#Tiếng_Koli_Parkar|ر]], [[ڙ#Tiếng_Koli_Parkar|ڙ]], [[ۯ#Tiếng_Koli_Parkar|ۯ]], [[ز#Tiếng_Koli_Parkar|ز]], [[زھ#Tiếng_Koli_Parkar|زھ]], [[س#Tiếng_Koli_Parkar|س]], [[ش#Tiếng_Koli_Parkar|ش]], [[ص#Tiếng_Koli_Parkar|ص]], [[ض#Tiếng_Koli_Parkar|ض]], [[ط#Tiếng_Koli_Parkar|ط]], [[ظ#Tiếng_Koli_Parkar|ظ]], [[ع#Tiếng_Koli_Parkar|ع]], [[غ#Tiếng_Koli_Parkar|غ]], [[ف#Tiếng_Koli_Parkar|ف]], [[ڦ#Tiếng_Koli_Parkar|ڦ]], [[ق#Tiếng_Koli_Parkar|ق]], [[ڪ#Tiếng_Koli_Parkar|ڪ]], [[ک#Tiếng_Koli_Parkar|ک]], [[گ#Tiếng_Koli_Parkar|گ]], [[ڳ#Tiếng_Koli_Parkar|ڳ]], [[گھ#Tiếng_Koli_Parkar|گھ]], [[ڱ#Tiếng_Koli_Parkar|ڱ]], [[ل#Tiếng_Koli_Parkar|ل]], [[م#Tiếng_Koli_Parkar|م]], [[ن#Tiếng_Koli_Parkar|ن]], [[ڻ#Tiếng_Koli_Parkar|ڻ]], [[و#Tiếng_Koli_Parkar|و]], [[ھ#Tiếng_Koli_Parkar|ھ]], [[ۿ#Tiếng_Koli_Parkar|ۿ]], [[ء#Tiếng_Koli_Parkar|ء]], [[۽#Tiếng_Koli_Parkar|۽]], [[ئہ#Tiếng_Koli_Parkar|ئہ]], [[ي#Tiếng_Koli_Parkar|ي]]
=={{langname|kok}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Konkan|ह]]
|-
! Kannada
| [[ಹ#Tiếng_Konkan|ಹ]]
|-
! Malayalam
| [[ഹ#Tiếng_Konkan|ഹ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح''' [[ہ]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Konkan|H]] [[h#Tiếng_Konkan|h]]
|-
! Brahmi
| [[𑀳#Tiếng_Konkan|𑀳]]
|-
! Modi
| [[𑘮#Tiếng_Konkan|𑘮]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kok|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kok|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 15 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Konkan, là chữ [[ح#Tiếng_Konkan|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Konkan'') [[ا#Tiếng_Konkan|ا]], [[آ#Tiếng_Konkan|آ]], [[ب#Tiếng_Konkan|ب]], [[بھ#Tiếng_Konkan|بھ]], [[پ#Tiếng_Konkan|پ]], [[پھ#Tiếng_Konkan|پھ]], [[ط#Tiếng_Konkan|ط]]/[[ت#Tiếng_Konkan|ت]], [[تھ#Tiếng_Konkan|تھ]], [[ٹ#Tiếng_Konkan|ٹ]], [[ٹھ#Tiếng_Konkan|ٹھ]], [[ج#Tiếng_Konkan|ج]], [[جھ#Tiếng_Konkan|جھ]], [[چ#Tiếng_Konkan|چ]], [[چھ#Tiếng_Konkan|چھ]], [[ہ#Tiếng_Konkan|ہ]]/[[ح#Tiếng_Konkan|ح]], [[د#Tiếng_Konkan|د]], [[دھ#Tiếng_Konkan|دھ]], [[ڈ#Tiếng_Konkan|ڈ]], [[ڈھ#Tiếng_Konkan|ڈھ]], [[ر#Tiếng_Konkan|ر]], [[ص#Tiếng_Konkan|ص]]/[[س#Tiếng_Konkan|س]], [[ش#Tiếng_Konkan|ش]], [[ف#Tiếng_Konkan|ف]], [[ڤ#Tiếng_Konkan|ڤ]], [[ک#Tiếng_Konkan|ک]], [[كھ#Tiếng_Konkan|كھ]], [[گ#Tiếng_Konkan|گ]], [[گھ#Tiếng_Konkan|گھ]], [[ل#Tiếng_Konkan|ل]], [[م#Tiếng_Konkan|م]], [[ن#Tiếng_Konkan|ن]], [[ڭ#Tiếng_Konkan|ڭ]], [[ڼ#Tiếng_Konkan|ڼ]], [[ڃ#Tiếng_Konkan|ڃ]], [[و#Tiếng_Konkan|و]], [[ي#Tiếng_Konkan|ي]]
=={{langname|kum}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Гь#Tiếng_Kumyk|Гь]] [[гь#Tiếng_Kumyk|гь]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kum|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kum|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|kum|obsolete}} Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kumyk, là chữ [[ح#Tiếng_Kumyk|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kum|sc=Arab|qual=Bảng chữ Ả Rập tiếng Kumyk trước năm 1929|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|تس|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڭ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ه|و|ۊ|ۏ|ۉ|ۋ|ی|ء}}
=={{langname|zum}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zum|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zum|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kumzar, là chữ [[ح#Tiếng_Kumzar|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=zum|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kumzar|ﻻ|ﻯ|ﻭ|ﻩ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ۺ|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|shd}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shd|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái Shina ''hah'' ghi tiếng Kundal Shahi, là chữ [[ح#Tiếng_Kundal_Shahi|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Shina'') [[ا#Tiếng_Kundal_Shahi|ا]], [[ب#Tiếng_Kundal_Shahi|ب]], [[پ#Tiếng_Kundal_Shahi|پ]], [[ت#Tiếng_Kundal_Shahi|ت]], [[ٹ#Tiếng_Kundal_Shahi|ٹ]], [[ث#Tiếng_Kundal_Shahi|ث]], [[ج#Tiếng_Kundal_Shahi|ج]], [[چ#Tiếng_Kundal_Shahi|چ]], [[ح#Tiếng_Kundal_Shahi|ح]], [[خ#Tiếng_Kundal_Shahi|خ]], [[څ#Tiếng_Kundal_Shahi|څ]], [[ځ#Tiếng_Kundal_Shahi|ځ]], [[ڇ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڇ]], [[د#Tiếng_Kundal_Shahi|د]], [[ڈ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Kundal_Shahi|ذ]], [[ر#Tiếng_Kundal_Shahi|ر]], [[ڑ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڑ]], [[ز#Tiếng_Kundal_Shahi|ز]], [[ژ#Tiếng_Kundal_Shahi|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڙ]], [[س#Tiếng_Kundal_Shahi|س]], [[ش#Tiếng_Kundal_Shahi|ش]], [[ݜ#Tiếng_Kundal_Shahi|ݜ]], [[ص#Tiếng_Kundal_Shahi|ص]], [[ض#Tiếng_Kundal_Shahi|ض]], [[ط#Tiếng_Kundal_Shahi|ط]], [[ظ#Tiếng_Kundal_Shahi|ظ]], [[ع#Tiếng_Kundal_Shahi|ع]], [[غ#Tiếng_Kundal_Shahi|غ]], [[ڠ#Tiếng_Kundal_Shahi|ڠ]], [[ف#Tiếng_Kundal_Shahi|ف]], [[ق#Tiếng_Kundal_Shahi|ق]], [[ک#Tiếng_Kundal_Shahi|ک]], [[گ#Tiếng_Kundal_Shahi|گ]], [[ل#Tiếng_Kundal_Shahi|ل]], [[م#Tiếng_Kundal_Shahi|م]], [[ن#Tiếng_Kundal_Shahi|ن]], [[ݨ#Tiếng_Kundal_Shahi|ݨ]], [[ں#Tiếng_Kundal_Shahi|ں]], [[و#Tiếng_Kundal_Shahi|و]], [[ه#Tiếng_Kundal_Shahi|ه]], [[ھ#Tiếng_Kundal_Shahi|ھ]], [[ء#Tiếng_Kundal_Shahi|ء]], [[ی#Tiếng_Kundal_Shahi|ی]], [[ے#Tiếng_Kundal_Shahi|ے]]
=={{langname|sdh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Һ'#Tiếng_Kurd|Һ']] [[һ'#Tiếng_Kurd|һ']]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[Ḧ#Tiếng_Kurd|Ḧ]] [[ḧ#Tiếng_Kurd|ḧ]]
|-
! Armenia
| [[Հ’#Tiếng_Kurd|Հ’]] [[հ’#Tiếng_Kurd|հ’]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sdh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mul|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Sorani tiếng Kurd, là chữ [[ح#Tiếng_Kurd|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Sorani'') [[ا#Tiếng_Kurd|ا]], [[ب#Tiếng_Kurd|ب]], [[پ#Tiếng_Kurd|پ]], [[ت#Tiếng_Kurd|ت]], [[ج#Tiếng_Kurd|ج]], [[چ#Tiếng_Kurd|چ]], [[ح#Tiếng_Kurd|ح]], [[خ#Tiếng_Kurd|خ]], [[د#Tiếng_Kurd|د]], [[ر#Tiếng_Kurd|ر]], [[ڕ#Tiếng_Kurd|ڕ]], [[ز#Tiếng_Kurd|ز]], [[ژ#Tiếng_Kurd|ژ]], [[س#Tiếng_Kurd|س]], [[ش#Tiếng_Kurd|ش]], [[ع#Tiếng_Kurd|ع]], [[غ#Tiếng_Kurd|غ]], [[ف#Tiếng_Kurd|ف]], [[ڤ#Tiếng_Kurd|ڤ]], [[ق#Tiếng_Kurd|ق]], [[ک#Tiếng_Kurd|ک]], [[گ#Tiếng_Kurd|گ]], [[ل#Tiếng_Kurd|ل]], [[ڵ#Tiếng_Kurd|ڵ]], [[م#Tiếng_Kurd|م]], [[ن#Tiếng_Kurd|ن]], [[ھ#Tiếng_Kurd|ھ]], [[ە#Tiếng_Kurd|ە]], [[و#Tiếng_Kurd|و]], [[وو#Tiếng_Kurd|وو]], [[ۆ#Tiếng_Kurd|ۆ]], [[ی#Tiếng_Kurd|ی]], [[ێ#Tiếng_Kurd|ێ]], [[ﺋ#Tiếng_Kurd|ﺋ]]
=={{langname|kmr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Һ'#Tiếng_Kurmanji|Һ']] [[һ'#Tiếng_Kurmanji|һ']]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[Ḧ#Tiếng_Kurmanji|Ḧ]] [[ḧ#Tiếng_Kurmanji|ḧ]]
|-
! Armenia
| [[Հ’#Tiếng_Kurmanji|Հ’]] [[հ’#Tiếng_Kurmanji|հ’]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{kmr-IPA|ḧ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kmr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Sorani tiếng Kurmanji, là chữ [[ح#Tiếng_Kurmanji|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|kmr|یوحنا|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Sorani'') [[ا#Tiếng_Kurmanji|ا]], [[ب#Tiếng_Kurmanji|ب]], [[پ#Tiếng_Kurmanji|پ]], [[ت#Tiếng_Kurmanji|ت]], [[ج#Tiếng_Kurmanji|ج]], [[چ#Tiếng_Kurmanji|چ]], [[ح#Tiếng_Kurmanji|ح]], [[خ#Tiếng_Kurmanji|خ]], [[د#Tiếng_Kurmanji|د]], [[ر#Tiếng_Kurmanji|ر]], [[ڕ#Tiếng_Kurmanji|ڕ]], [[ز#Tiếng_Kurmanji|ز]], [[ژ#Tiếng_Kurmanji|ژ]], [[س#Tiếng_Kurmanji|س]], [[ش#Tiếng_Kurmanji|ش]], [[ع#Tiếng_Kurmanji|ع]], [[غ#Tiếng_Kurmanji|غ]], [[ف#Tiếng_Kurmanji|ف]], [[ڤ#Tiếng_Kurmanji|ڤ]], [[ق#Tiếng_Kurmanji|ق]], [[ک#Tiếng_Kurmanji|ک]], [[گ#Tiếng_Kurmanji|گ]], [[ل#Tiếng_Kurmanji|ل]], [[ڵ#Tiếng_Kurmanji|ڵ]], [[م#Tiếng_Kurmanji|م]], [[ن#Tiếng_Kurmanji|ن]], [[ھ#Tiếng_Kurmanji|ھ]], [[ە#Tiếng_Kurmanji|ە]], [[و#Tiếng_Kurmanji|و]], [[وو#Tiếng_Kurmanji|وو]], [[ ۆ#Tiếng_Kurmanji|ۆ]], [[ی#Tiếng_Kurmanji|ی]], [[ێ#Tiếng_Kurmanji|ێ]], [[ﺋ#Tiếng_Kurmanji|ﺋ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|kmr|author=Korpu Company|work=کتاب مقدس به زبان کردی شیکاکی|year=2024|entry=یوحنا 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/4103/JHN.1.SKB}}
=={{langname|kfr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kfr|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kfr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kutch, là chữ [[ح#Tiếng_Kutch|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Kutch'') [[ا#Tiếng_Kutch|ا]], [[ب#Tiếng_Kutch|ب]], [[ٻ#Tiếng_Kutch|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Kutch|ڀ]], [[ت#Tiếng_Kutch|ت]], [[ٿ#Tiếng_Kutch|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Kutch|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Kutch|ٺ]], [[ث#Tiếng_Kutch|ث]], [[پ#Tiếng_Kutch|پ]], [[ج#Tiếng_Kutch|ج]], [[جھ#Tiếng_Kutch|جھ]], [[ڄ#Tiếng_Kutch|ڄ]], [[ڃ#Tiếng_Kutch|ڃ]], [[چ#Tiếng_Kutch|چ]], [[ڇ#Tiếng_Kutch|ڇ]], [[ح#Tiếng_Kutch|ح]], [[خ#Tiếng_Kutch|خ]], [[د#Tiếng_Kutch|د]], [[ڌ#Tiếng_Kutch|ڌ]], [[ڏ#Tiếng_Kutch|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Kutch|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Kutch|ڍ]], [[ذ#Tiếng_Kutch|ذ]], [[ر#Tiếng_Kutch|ر]], [[ڙ#Tiếng_Kutch|ڙ]], [[ز#Tiếng_Kutch|ز]], [[س#Tiếng_Kutch|س]], [[ش#Tiếng_Kutch|ش]], [[ص#Tiếng_Kutch|ص]], [[ض#Tiếng_Kutch|ض]], [[ط#Tiếng_Kutch|ط]], [[ظ#Tiếng_Kutch|ظ]], [[ع#Tiếng_Kutch|ع]], [[غ#Tiếng_Kutch|غ]], [[ف#Tiếng_Kutch|ف]], [[ڦ#Tiếng_Kutch|ڦ]], [[ق#Tiếng_Kutch|ق]], [[ڪ#Tiếng_Kutch|ڪ]], [[ک#Tiếng_Kutch|ک]], [[گ#Tiếng_Kutch|گ]], [[گھ#Tiếng_Kutch|گھ]], [[ڳ#Tiếng_Kutch|ڳ]], [[ڱ#Tiếng_Kutch|ڱ]], [[ل#Tiếng_Kutch|ل]], [[م#Tiếng_Kutch|م]], [[ن#Tiếng_Kutch|ن]], [[ڻ#Tiếng_Kutch|ڻ]], [[و#Tiếng_Kutch|و]], [[ه#Tiếng_Kutch|ه]], [[ھ#Tiếng_Kutch|ھ]], [[ي#Tiếng_Kutch|ي]]
=={{langname|ky}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Kyrgyz|Х]] [[х#Tiếng_Kyrgyz|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Kyrgyz|H]] [[h#Tiếng_Kyrgyz|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ky|/χ/|/k/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ky|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Kyrgyz, là chữ [[ح#Tiếng_Kyrgyz|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ky|'''حا'''ندىق|tr='''х'''андык|chức [[khan]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ky|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Kyrgyz|ا|ب|پ|ﻥ|ﺕ|ﺝ|ﭺ|ح|ﻑ|ﻕ|ﻉ|ك|گ|ڭ|ﻝ|ﻡ|و|ۅ|ۉ|ﯗ|ﯞ|ﺱ|ش|ﺩ|ﺭ|ﺯ|ﻩ|ﻯ|ﺀ|ﺋ|ﻲ|ﻯ|ء|ۋ|ﻻ}}
=={{langname|lbj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lbj|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lbj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/h/}}''' trong tiếng Ladakh, là chữ [[ح#Tiếng_Ladakh|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{quote|lbj|ِاِین نانگ فریسی پاگون پھیلوگا سونگتے، '''حضر'''ت عیسیٰ سی سادچیسّی تھابس نگانپا لدینگس۔|Những người Pha-ri-si đi ra ngoài rồi, bàn với nhau, lập mưu đặng giết Ngài. ([[s:Ma-thi-ơ/12#12:14|Ma-thi-ơ 12:14]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lbj|author=Beyond Translation|work=New Testament in Ladakhi Langage|year=2025|entry=مادتھا 12|entryurl=https://www.bible.com/bible/3609/MAT.12.LBJNT}}
=={{langname|lah}}==
{{wikipedia|pnb:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lah|/ɦ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lah|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Shahmukhi tiếng Lahnda, là chữ [[ح#Tiếng_Lahnda|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|lah|[[w:pnb:حدیث|حدیث]]|[[w:hadith|hadith]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lah|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Shahmukhi|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|ہ|و|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Andrew John Jukes|title=Dictionary of the Jatki or Western Panjábi Language|year=1900|pageurl=https://archive.org/details/204912920SaraikiDictionary/page/142|page=142|location=Lahore|publisher=Religious Book and Tract Society}}
=={{langname|lbe}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lbe|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lbe|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|lbe|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Lak, là chữ [[ح#Tiếng_Lak|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lbe|sc=Arab|qual=Bảng chữ Ả Rập tiếng Lak trước năm 1928|ي|و|ه|ن|م|ل|گ|ݤ|ګ|ک|ق|ڢ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ڝ|ص|ش|س|ژ|ڗ|ز|ر|ذ|د|څ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|lki}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lki|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
'''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح''' (ḥ)
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Laki, là chữ [[ح#Tiếng_Laki|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|lki|یو'''حنا'''|tr=yo'''h'''anaa|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Laki'') [[ئـ#Tiếng_Laki|ئـ]], [[ا#Tiếng_Laki|ا]], [[ب#Tiếng_Laki|ب]], [[پ#Tiếng_Laki|پ]], [[ت#Tiếng_Laki|ت]], [[ج#Tiếng_Laki|ج]], [[چ#Tiếng_Laki|چ]], [[ح#Tiếng_Laki|ح]], [[خ#Tiếng_Laki|خ]], [[د#Tiếng_Laki|د]], [[ر#Tiếng_Laki|ر]], [[ڕ#Tiếng_Laki|ڕ]], [[ز#Tiếng_Laki|ز]], [[ژ#Tiếng_Laki|ژ]], [[س#Tiếng_Laki|س]], [[ش#Tiếng_Laki|ش]], [[ع#Tiếng_Laki|ع]], [[غ#Tiếng_Laki|غ]], [[ف#Tiếng_Laki|ف]], [[ڤ#Tiếng_Laki|ڤ]], [[ق#Tiếng_Laki|ق]], [[ک#Tiếng_Laki|ک]], [[گ#Tiếng_Laki|گ]], [[ل#Tiếng_Laki|ل]], [[ڵ#Tiếng_Laki|ڵ]], [[م#Tiếng_Laki|م]], [[ن#Tiếng_Laki|ن]], [[ھ#Tiếng_Laki|ھ]], [[ە#Tiếng_Laki|ە]], [[و#Tiếng_Laki|و]], [[ۆ#Tiếng_Laki|ۆ]], [[ۊ#Tiếng_Laki|ۊ]], [[ی#Tiếng_Laki|ی]], [[ێ#Tiếng_Laki|ێ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lki|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4104/JHN.1.LBT|entry=یوحنا 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان لکی - گویش مرکزی}}
=={{langname|lrl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lrl|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lrl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Lar, là chữ [[ح#Tiếng_Lar|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|lrl|وَحی|[[s:Khải huyền|Khải huyền]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lrl|sc=Arab|qual=Chữ Ba Tư tiếng Lar|آ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ه|و|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lrl|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4199/REV.1.LAB|entry=وَحی 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان اچمی لارستان}}
=={{langname|lez}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Гь#Tiếng_Lezgi|Гь]] [[гь#Tiếng_Lezgi|гь]]
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lez|[h~ʡ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|lez|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|lez|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Lezgi, là chữ [[ح#Tiếng_Lezgi|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lez|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Lezgi trước năm 1928|آ|ي|ۊ|و|ه|ن|م|ل|گ|ݤ|ک|ق|ڢ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ڗ|ز|ر|ذ|د|څ|خ|ح|چ|ڃ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|work=[https://gaf.lezgichal.ru/ Онлайн переводчик и словарь лезгинского языка]|year=2007|author=Лезги чlални литература}}
=={{langname|lrc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lrc|[ħ]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|lrc|Ký hiệu|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập biểu thị phụ âm '''/ħ/''' tiếng Lur Bắc, là chữ [[ح#Tiếng_Lur_Bắc|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|lrc|انجیلِ یو'''حنا'''|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lrc|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Lur Bắc|ي|و|ھ|ن|م|لٛ|ل|گٛ|گ|ک|ڤ|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lrc|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4198/JHN.1.NLB|entry=انجیلِ یوحنا 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان لری شمالی - گویش خرمآبادی}}
=={{langname|luz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|luz|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|luz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập biểu thị phụ âm '''/ħ/''' tiếng Lur Nam, là chữ [[ح#Tiếng_Lur_Nam|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|luz|انجیلِ یو'''حنا'''|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=luz|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Lur Nam|ى|و|ن|م|ل|گ|ک|ڤ|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|luz|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4200/JHN.1.SLB|entry=انجیلِ یوحنا 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان لری جنوبی}}
=={{langname|ms}}==
{{wikipedia|ms:ح}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ms|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ms|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Mã Lai, là chữ [[ح#Tiếng_Mã_Lai|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ms|حاضير|tr='''h'''adir|ở [[đây]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ms|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|native name=حروف|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ۏ|ه|ء|ي|ى|ڽ}}
=={{langname|kxd}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kxd|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kxd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Mã Lai Brunei, là chữ [[ح#Tiếng_Mã_Lai_Brunei|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kxd|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|native name=حروف|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ۏ|ه|ء|ي|ى|ڽ}}
=={{langname|mde}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mde|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mde|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mabang, là chữ [[ح#Tiếng_Mabang|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mde|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mabang|ئ|ي|ؤ|و|ه|ݧ|ن|ݦ|م|ل|ك|ق|ف|ڠ|ݝ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ڗ|ز|ڔ|ر|ذ|ڊ|د|خ|ح|چ|ڃ|ج|ث|ت|پ|ب|أإ}}
=={{langname|mad}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mad|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ Pegon tiếng Madura, là chữ [[ح#Tiếng_Madura|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mad|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pegon|ي|ه|وَ|و|ڽ|ن|م|ل|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ڟ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|ڎ|د|خ|چ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mdh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mdh|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mdh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Maguindanao, là chữ [[ح#Tiếng_Maguindanao|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mdh|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڤ|ق|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ه|ء|ي|ى}}
=={{langname|mg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mg|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|mg|obsolete}} Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Sorabe, là chữ [[ح#Tiếng_Malagasy|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mg|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Sorabe|ي|و|ه|ن|م|ل|ك|ق|ڡ|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ڊ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mnk}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح''' ه
|-
! Latinh
| [[h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnk|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mnk|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mandinka, là chữ [[ح#Tiếng_Mandinka|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mnk|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mandinka|لا|ي|و|ه|ن|م|ل|ك|ڢ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ر|د|ح|ه|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mrw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Maranao|H]] [[h#Tiếng_Maranao|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mrw|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mrw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|mrw|obsolete}} Chữ cái thứ 16 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Maranao, là chữ [[ح#Tiếng_Maranao|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mrw|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Maranao|ا|ب|ت|د|ر|س|غ|ڠ|ف|ک|ل|م|ن|و|ي|ح|ه|ء|ٸ}}
=={{langname|mwr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Marwar|ह]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mwr|[ʃ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mwr|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Marwar, là chữ [[ح#Tiếng_Marwar|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Marwar'') [[ا#Tiếng_Marwar|ا]], [[ب#Tiếng_Marwar|ب]], [[ﺑﻬ#Tiếng_Marwar|ﺑﻬ]], [[ٻ#Tiếng_Marwar|ٻ]], [[ٻه#Tiếng_Marwar|ٻه]], [[پ#Tiếng_Marwar|پ]], [[ﭘﻬ#Tiếng_Marwar|ﭘﻬ]], [[ت#Tiếng_Marwar|ت]], [[ﺗﻬ#Tiếng_Marwar|ﺗﻬ]], [[ٹ#Tiếng_Marwar|ٹ]], [[ٹه#Tiếng_Marwar|ٹه]], [[ث#Tiếng_Marwar|ث]], [[ج#Tiếng_Marwar|ج]], [[ﺟﻬ#Tiếng_Marwar|ﺟﻬ]], [[چ#Tiếng_Marwar|چ]], [[ﭼﻬ#Tiếng_Marwar|ﭼﻬ]], [[ح#Tiếng_Marwar|ح]], [[خ#Tiếng_Marwar|خ]], [[ذ#Tiếng_Marwar|ذ]], [[ڏ#Tiếng_Marwar|ڏ]], [[ڏه#Tiếng_Marwar|ڏه]], [[ر#Tiếng_Marwar|ر]], [[ڑ#Tiếng_Marwar|ڑ]], [[ڑه#Tiếng_Marwar|ڑه]], [[ز#Tiếng_Marwar|ز]], [[زه#Tiếng_Marwar|زه]], [[س#Tiếng_Marwar|س]], [[د#Tiếng_Marwar|د]], [[ده#Tiếng_Marwar|ده]], [[ڈ#Tiếng_Marwar|ڈ]], [[ڈه#Tiếng_Marwar|ڈه]], [[ﺳﻬ#Tiếng_Marwar|ﺳﻬ]], [[ش#Tiếng_Marwar|ش]], [[ﺷﻬ#Tiếng_Marwar|ﺷﻬ]], [[سٛ#Tiếng_Marwar|سٛ]], [[سٛه#Tiếng_Marwar|سٛه]], [[ص#Tiếng_Marwar|ص]], [[ض#Tiếng_Marwar|ض]], [[ط#Tiếng_Marwar|ط]], [[ظ#Tiếng_Marwar|ظ]], [[ع#Tiếng_Marwar|ع]], [[غ#Tiếng_Marwar|غ]], [[ف#Tiếng_Marwar|ف]], [[ک#Tiếng_Marwar|ک]], [[ﮐﻬ#Tiếng_Marwar|ﮐﻬ]], [[گ#Tiếng_Marwar|گ]], [[ﮔﻬ#Tiếng_Marwar|ﮔﻬ]], [[ل#Tiếng_Marwar|ل]], [[ﻟﻬ#Tiếng_Marwar|ﻟﻬ]], [[ݪ#Tiếng_Marwar|ݪ]], [[ݪه#Tiếng_Marwar|ݪه]], [[م#Tiếng_Marwar|م]], [[ﻣﻬ#Tiếng_Marwar|ﻣﻬ]], [[ن#Tiếng_Marwar|ن]], [[ﻧﻬ#Tiếng_Marwar|ﻧﻬ]], [[ں#Tiếng_Marwar|ں]], [[ݨ#Tiếng_Marwar|ݨ]], [[ݨﻬ#Tiếng_Marwar|ݨﻬ]], [[و#Tiếng_Marwar|و]], [[ه#Tiếng_Marwar|ه]], [[ی#Tiếng_Marwar|ی]], [[ے#Tiếng_Marwar|ے]], [[و#Tiếng_Marwar|و]]
=={{langname|mzn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mzn|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mzn|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Mazandaran, là chữ [[ح#Tiếng_Mazandaran|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|mzn|[[w:mzn:حیوون|حیوون]]|[[động vật]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mzn|sc=Arab|qual=Bảng chữ Ba Tư tiếng Mazandaran|ا|آ|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|mzn|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/2755/LUK.2.MAZ|entry=لوقا 2|year=2023|work=مازندرانی}}
=={{langname|gdq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gdq|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|gdq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Mehri, là chữ [[ح#Tiếng_Mehri|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|gdq|[[حرميت#Tiếng_Mehri|حرميت]]|[[phụ nữ]]|inline=1}}
=={{langname|mby}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mby|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mby|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Memon, là chữ [[ح#Tiếng_Memon|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mby|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Memon|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ں|و|ه|ھ|ئ|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Memoni Language Project|title=[https://web.archive.org/web/20110111020721/http://www.as-sidq.org/memoni/urdu%20english%20dict.pdf Memoni-Urdu-English Dictionary Draft]|year=2006}}
=={{langname|mhj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mhj|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mhj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mogholi, là chữ [[ح#Tiếng_Mogholi|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mhj|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mogholi|ى|و|ه|ن|م|ل|گ|ك|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|mxi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Hebrew
| [[ח#Tiếng_Mozarab|ח]]
|-
! Latinh
| [[Kh]] [[kh]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mxi|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mxi|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Mozarab, là chữ [[ح#Tiếng_Mozarab|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|mxi|ڧر'''حو'''ن|tr=qurəjūn|[[tim]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mxi|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Mozarab|ي|و|ه|ن|م|ل|ﻙ|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|mnj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mnj|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|mnj|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Munji, là chữ [[ح#Tiếng_Munji|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|mnj|حلوا|tr='''h'''alwā|[[món]] [[tráng miệng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mnj|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Munji|ی|ې|ي|ۍ|ه|ؤ|و|ن|م|ل|ڱ|گ|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ښ|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|څ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|أ|ا|آ}}
=={{langname|uzs}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|uzs|[ɦ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|uzs|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Nam Uzbek, là chữ [[ح#Tiếng_Nam_Uzbek|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|uzs|[[حیوان#Tiếng_Nam_Uzbek|حیوان]]|tr='''h'''aywän|[[động vật]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Nam Uzbek'') [[آ#Tiếng_Nam_Uzbek|آ]]/[[ا#Tiếng_Nam_Uzbek|ا]], [[ب#Tiếng_Nam_Uzbek|ب]], [[پ#Tiếng_Nam_Uzbek|پ]], [[ت#Tiếng_Nam_Uzbek|ت]], [[ث#Tiếng_Nam_Uzbek|ث]], [[ج#Tiếng_Nam_Uzbek|ج]], [[چ#Tiếng_Nam_Uzbek|چ]], [[ح#Tiếng_Nam_Uzbek|ح]], [[خ#Tiếng_Nam_Uzbek|خ]], [[د#Tiếng_Nam_Uzbek|د]], [[ذ#Tiếng_Nam_Uzbek|ذ]], [[ر#Tiếng_Nam_Uzbek|ر]], [[ز#Tiếng_Nam_Uzbek|ز]], [[ژ#Tiếng_Nam_Uzbek|ژ]], [[س#Tiếng_Nam_Uzbek|س]], [[ش#Tiếng_Nam_Uzbek|ش]], [[ص#Tiếng_Nam_Uzbek|ص]], [[ض#Tiếng_Nam_Uzbek|ض]], [[ط#Tiếng_Nam_Uzbek|ط]], [[ظ#Tiếng_Nam_Uzbek|ظ]], [[ع#Tiếng_Nam_Uzbek|ع]], [[غ#Tiếng_Nam_Uzbek|غ]], [[ف#Tiếng_Nam_Uzbek|ف]], [[ق#Tiếng_Nam_Uzbek|ق]], [[ک#Tiếng_Nam_Uzbek|ک]], [[گ#Tiếng_Nam_Uzbek|گ]], [[م#Tiếng_Nam_Uzbek|م]], [[ن#Tiếng_Nam_Uzbek|ن]], [[نگ#Tiếng_Nam_Uzbek|نگ]], [[و#Tiếng_Nam_Uzbek|و]], [[ه#Tiếng_Nam_Uzbek|ه]], [[ی#Tiếng_Nam_Uzbek|ی]], [[ء#Tiếng_Nam_Uzbek|ء]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|title=[https://www.kabulnath.de/Sal-e-Shanzdahoum/Shoumare-366/Farhang%20Vol%201.pdf فرهنگ تورکی اوزبیکی به فارسی/دری]|author=داکتر فیض هللا ایماق|location=Toronto, Canada|year=20xx|page=298}}
=={{langname|jbn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|jbn|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|jbn|Chữ cái|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Nefusa, là chữ [[ح#Tiếng_Nefusa|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{quote|jbn|يُوحَنَّ|[[s:I Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|jbn|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=كتب تمازغت توتنسية|year=2026|entry=1يُوحَنَّ 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3340/1JN.1.KTJT}}
=={{langname|nog}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Nogai|Х]] [[х#Tiếng_Nogai|х]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Nogai|H]] [[h#Tiếng_Nogai|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|nog|[χ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|nog|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|nog|obsolete}} Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Nogai, là chữ [[ح#Tiếng_Nogai|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Nogai trước năm 1928'') [[ا#Tiếng_Nogai|ا]], [[ب#Tiếng_Nogai|ب]], [[ت#Tiếng_Nogai|ت]], [[ث#Tiếng_Nogai|ث]], [[پ#Tiếng_Nogai|پ]], [[ج#Tiếng_Nogai|ج]], [[ح#Tiếng_Nogai|ح]], [[خ#Tiếng_Nogai|خ]], [[چ#Tiếng_Nogai|چ]], [[د#Tiếng_Nogai|د]], [[ذ#Tiếng_Nogai|ذ]], [[ر#Tiếng_Nogai|ر]], [[ز#Tiếng_Nogai|ز]], [[ژ#Tiếng_Nogai|ژ]], [[س#Tiếng_Nogai|س]], [[ش#Tiếng_Nogai|ش]], [[ص#Tiếng_Nogai|ص]], [[ض#Tiếng_Nogai|ض]], [[ط#Tiếng_Nogai|ط]], [[ظ#Tiếng_Nogai|ظ]], [[ع#Tiếng_Nogai|ع]], [[غ#Tiếng_Nogai|غ]], [[ف#Tiếng_Nogai|ف]], [[ق#Tiếng_Nogai|ق]], [[ك#Tiếng_Nogai|ك]], [[ڮ#Tiếng_Nogai|ڮ]], [[گ#Tiếng_Nogai|گ]], [[ل#Tiếng_Nogai|ل]], [[م#Tiếng_Nogai|م]], [[ن#Tiếng_Nogai|ن]], [[ںُ#Tiếng_Nogai|ںُ]], [[ه#Tiếng_Nogai|ه]], [[و#Tiếng_Nogai|و]], [[ۋ#Tiếng_Nogai|ۋ]], [[ۇ#Tiếng_Nogai|ۇ]], [[ي#Tiếng_Nogai|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite book|author=Р.С. Гиляревский, В.С. Гривнин|title=[https://web.archive.org/web/20230118171919/https://www.booksite.ru/fulltext/gilyarev/text.pdf Определитель языков мира по письменностям]|location=М.|year=1964|publisher=Изд-во восточной литературы}}
=={{langname|kcn}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kcn|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kcn|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Nubi, là chữ [[ح#Tiếng_Nubi|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Nubi'') [[ا#Tiếng_Nubi|ا]], [[ب#Tiếng_Nubi|ب]], [[پ#Tiếng_Nubi|پ]], [[ت#Tiếng_Nubi|ت]], [[تش#Tiếng_Nubi|تش]], [[ث#Tiếng_Nubi|ث]], [[ج#Tiếng_Nubi|ج]], [[ح#Tiếng_Nubi|ح]], [[خ#Tiếng_Nubi|خ]], [[د#Tiếng_Nubi|د]], [[ذ#Tiếng_Nubi|ذ]], [[ر#Tiếng_Nubi|ر]], [[ز#Tiếng_Nubi|ز]], [[س#Tiếng_Nubi|س]], [[ش#Tiếng_Nubi|ش]], [[ص#Tiếng_Nubi|ص]], [[ض#Tiếng_Nubi|ض]], [[ط#Tiếng_Nubi|ط]], [[ظ#Tiếng_Nubi|ظ]], [[ع#Tiếng_Nubi|ع]], [[غ#Tiếng_Nubi|غ]], [[ف#Tiếng_Nubi|ف]], [[ڤ#Tiếng_Nubi|ڤ]], [[ق#Tiếng_Nubi|ق]], [[ك#Tiếng_Nubi|ك]], [[گ#Tiếng_Nubi|گ]], [[ل#Tiếng_Nubi|ل]], [[م#Tiếng_Nubi|م]], [[ن#Tiếng_Nubi|ن]], [[نى#Tiếng_Nubi|نى]], [[ه#Tiếng_Nubi|ه]], [[ة#Tiếng_Nubi|ة]], [[و#Tiếng_Nubi|و]], [[ي#Tiếng_Nubi|ي]]
=={{langname|oru}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|oru|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|oru|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Ormur, là chữ [[ح#Tiếng_Ormur|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=oru|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Ormur|ې|ي|ی|ﻩ|ﻭ|ں|ﻥ|ﻡ|ﻝ|گ/ګ|ک|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|ݭ|س|ژ|ݫ|ز|ړ|ݬ|ر|ذ|ډ|د|خ|ح|څ|ځ|چ|ج|ث|ټ|ت|پ|ب|آ/ا}}
=={{langname|om}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|om|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|om|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Oromo, là chữ [[ح#Tiếng_Oromo|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=om|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Oromo|ي|و|ه|ڹ|ن|م|ل|ك|ق|ڤ|ڥ|ف|غ|ع|ڟ|ظ|ط|ض|ص|ڛ|ش|س|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Aquilina Mawadza, Amanuel Alemayehu Ayanso|title=Oromo Dictionary & Phrasebook|location=New York|publisher=Hippocrene Books, Inc.|year=2017|pageurl=https://archive.org/details/english-oromo/page/33|page=33}}
=={{langname|ps}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ps|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ps|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Pashtun, là chữ [[ح#Tiếng_Pashtun|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ps|[[w:ps:حکومت|حکومت]]|tr='''h'''ukumát|[[chính phủ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ps|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pashtun|ﺍ|ﺏ|پ|ﺕ|ټ|ﺙ|ﺝ|چ|ح|ﺥ|څ|ځ|ﺩ|ډ|ﺫ|ﺭ|ړ|ﺯ|ژ|ږ|ﺱ|ﺵ|ښ|ﺹ|ﺽ|ط|ﻅ|ع|ﻍ|ﻑ|ﻕ|ک|ګ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|ڼ|ﻭ|ه|ۀ|ي|ې|ی|ۍ|ئ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite-book|en|entryurl=https://thepashto.com/word.php?english=&roman=&pashto=%D8%AD|entry=ح|title=Pashto Dictionary|year=2020|publisher=Pukhtoogle|location=Peshawar, Pakistan}}
=={{langname|phl}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|phl|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|phl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Phalura, là chữ [[ح#Tiếng_Phalura|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=phl|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Phalura|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ڇ|څ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|ڙ|س|ش|ݜ|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|ݨ|ں|و|ه|ھ|ء|ی|ے}}
=={{langname|phr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|phr|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|phr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Pothohar, là chữ [[ح#Tiếng_Pothohar|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{quote|phr|دیہاڑ تے رات پر '''حکومت''' کرݨ، تے لوئی کی نیہرے نالوں بکھ کرݨ. اللّٰہ تعالیٰ تکیا کہ اے چنگا اے.|đặng cai-trị ban ngày và ban đêm, đặng phân ra sự sáng với sự tối. Đức Chúa Trời thấy đều đó là tốt-lành. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:18|Sáng thế Ký 1:18]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=phr|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Pothohar|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ء|ی|ے}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|phr|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|work=Mirpuri-Pahari Bible|year=2021|entry=توریت شریف: پَیدایش 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3083/GEN.1.PHR}}
=={{langname|pa}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Shāhmukhī
| '''ح'''
|-
! Gurmukhī
| [[ਹ#Tiếng_Punjab|ਹ]] [[ਹ਼#Tiếng_Punjab|ਹ਼]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pa|/ɦ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|pa|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Shahmukhi tiếng Punjab, là chữ [[ح#Tiếng_Punjab|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|pa|حَدّ|tr='''ḥ'''add|[[giới hạn]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pa|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Shahmukhi|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|ࣇ|م|ن|ݨ|ں|ہ|و|ی|ے}}
=={{langname|qxq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|qxq|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|qxq|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Qashqai, là chữ [[ح#Tiếng_Qashqai|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|qxq|وَحی|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=qxq|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Qashqai|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ﻁ|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|qxq|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4206/REV.1.QII|entry=وَحی 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان قشقایی}}
=={{langname|rhg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Hanifi
| [[𐴇#Tiếng_Rohingya|𐴇]]
|-
! Ả Rập
| '''ح''' ه
|-
! Miến
| [[ဟ#Tiếng_Rohingya|ဟ]]
|-
! Bengal
| [[হ#Tiếng_Rohingya|হ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rhg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rhg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Rohingya, là chữ [[ح#Tiếng_Rohingya|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|rhg|حَ࣪يۡلَّ|tr='''h'''áilla|[[rỗng không]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=rhg|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Rohingya|ࢬ|ࢫ|ࢪ|ء|ي|ه|و|ن|م|ل|گ|ك|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Michael Schneider|entryurl=https://www.webonary.org/rohingyadictionary/browse/?key=rhg-Latn&letter=H|entry=H|work=Rohingya - English Dictionary|year=2025|publisher=SIL International}}
=={{langname|ssy}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{ssy-IPA|ħ}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ssy|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập Ajami tiếng Saho, là chữ [[ح#Tiếng_Saho|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ssy|sc=Arab|qual=Bảng Ajami tiếng Saho|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ڛ|ص|ض|ط|ظ|ڟ|ع|غ|ف|ڥ|ڤ|ق|ك|ل|م|ن|ڹ|ه|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Moreno Vergari & Roberta Vergari|title=[http://www.sahoarchive.org/wp-content/uploads/2014/08/BSEID__3rd_edition__2007_.2.pdf A basic Saho-English-Italian Dictionary]|year=2003|location=Asmara|publisher=Sabur Printing Services}}
*{{Chú thích sách|author=Ahmedsaad Mohammed Omer, Giorgio Banti & Moreno Vergari|title=[http://www.sahoarchive.org/wp-content/uploads/2017/12/Saho-Islamic-poetry-c-in-Ajami-script.pdf Saho Islamic poetry and other literary genres in Ajami script]|year=2014}}
=={{langname|sgr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sgr|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sgr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Sangisar, là chữ [[ح#Tiếng_Sangisar|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|sgr|'''حل''' وابتن|tr='''hal''' vābetan|[[tan]] [[chảy]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sgr|sc=Arab|qual=Chữ Ba Tư tiếng Sangisar|آا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ک|گ|ل|م|ن|و|ه|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Ariana N. Mohammadi|work=Trilingual Dictionary of Sangesari|year=2008|location=Dallas|publisher=SIL International|entry=h|entryurl=https://www.webonary.org/sangesari/browse/browse-vernacular/?letter=h&key=sgr}}
=={{langname|skr}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह़#Tiếng_Saraiki|ह़]]
|-
! Gurmukhi
| [[ਹ਼#Tiếng_Saraiki|ਹ਼]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|skr|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|skr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 18 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Saraiki, là chữ [[ح#Tiếng_Saraiki|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{quote|skr|کی '''حا'''ل اے؟|Chào anh, anh khỏe chứ?|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Saraiki'') [[ا#Tiếng_Saraiki|ا]], [[آ#Tiếng_Saraiki|آ]], [[ب#Tiếng_Saraiki|ب]], [[بھ#Tiếng_Saraiki|بھ]], [[ٻ#Tiếng_Saraiki|ٻ]], [[پ#Tiếng_Saraiki|پ]], [[پھ#Tiếng_Saraiki|پھ]], [[ت#Tiếng_Saraiki|ت]], [[تھ#Tiếng_Saraiki|تھ]], [[ٹ#Tiếng_Saraiki|ٹ]], [[ث#Tiếng_Saraiki|ث]], [[ج#Tiếng_Saraiki|ج]], [[جھ#Tiếng_Saraiki|جھ]], [[ڄ#Tiếng_Saraiki|ڄ]], [[چ#Tiếng_Saraiki|چ]], [[چھ#Tiếng_Saraiki|چھ]], [[ح#Tiếng_Saraiki|ح]], [[خ#Tiếng_Saraiki|خ]], [[د#Tiếng_Saraiki|د]], [[دھ#Tiếng_Saraiki|دھ]], [[ڈ#Tiếng_Saraiki|ڈ]], [[ڈھ#Tiếng_Saraiki|ڈھ]], [[ڋ#Tiếng_Saraiki|ڋ]], [[ذ#Tiếng_Saraiki|ذ]], [[ر#Tiếng_Saraiki|ر]], [[رھ#Tiếng_Saraiki|رھ]], [[ڑ#Tiếng_Saraiki|ڑ]], [[ڑھ#Tiếng_Saraiki|ڑھ]], [[ز#Tiếng_Saraiki|ز]], [[س#Tiếng_Saraiki|س]], [[ش#Tiếng_Saraiki|ش]], [[ص#Tiếng_Saraiki|ص]], [[ض#Tiếng_Saraiki|ض]], [[ط#Tiếng_Saraiki|ط]], [[ظ#Tiếng_Saraiki|ظ]], [[ع#Tiếng_Saraiki|ع]], [[غ#Tiếng_Saraiki|غ]], [[ف#Tiếng_Saraiki|ف]], [[ق#Tiếng_Saraiki|ق]], [[ک#Tiếng_Saraiki|ک]], [[کھ#Tiếng_Saraiki|کھ]], [[گ#Tiếng_Saraiki|گ]], [[گھ#Tiếng_Saraiki|گھ]], [[ڰ#Tiếng_Saraiki|ڰ]], [[ل#Tiếng_Saraiki|ل]], [[لھ#Tiếng_Saraiki|لھ]], [[لا#Tiếng_Saraiki|لا]], [[م#Tiếng_Saraiki|م]], [[مھ#Tiếng_Saraiki|مھ]], [[ن#Tiếng_Saraiki|ن]], [[نھ#Tiếng_Saraiki|نھ]], [[ں#Tiếng_Saraiki|ں]], [[ݨ#Tiếng_Saraiki|ݨ]], [[و#Tiếng_Saraiki|و]], [[ہ#Tiếng_Saraiki|ہ]], [[ھ#Tiếng_Saraiki|ھ]], [[ى#Tiếng_Saraiki|ى]], [[ﺉ#Tiếng_Saraiki|ﺉ]], [[ے#Tiếng_Saraiki|ے]], [[ۓ#Tiếng_Saraiki|ۓ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|skr|author=KAMR|entryurl=https://www.bible.com/bible/3871/MAT.3.SKRV|entry=متّی 3|year=2024|work=کِتاب مُقدّس سرائیکی ترجمہ}}
=={{langname|sjs}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Senhaja_De_Srair|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Senhaja_De_Srair|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Senhaja_De_Srair|ⵃ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sjs|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sjs|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Senhaja de Srair, là chữ [[ح#Tiếng_Senhaja_de_Srair|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|sjs|'''حا'''مل|tr='''ḥ'''amel|[[đầy]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|author=Evgeniya Gutova & Jonathan Byler|work=Senhaja de Srair - English Dictionary|entry=ḥ|year=2025|entryurl=https://www.webonary.org/senhaja/browse/browse-vernacular-english/?key=sjs-Latn&letter=h%CC%A3&lang=en|publisher=SIL Global®}}
=={{langname|hmb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|hmb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|hmb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Senni Humburi, là chữ [[ح#Tiếng_Senni_Humburi|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=hmb|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Senni Humburi|ࢩ|ئ|ي|ؤ|و|ه|ن|م|ل|ك|ڧ|ݠ|ڢ|ݝ|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|ݗ|خ|ح|ج|ث|ٺ|ت|ب|ا}}
=={{langname|ses}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ses|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ses|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Senni Koyraboro, là chữ [[ح#Tiếng_Senni_Koyraboro|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ses|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Senni Koyraboro|ا|ب|ت|ٺ|ث|ج|ح|خ|ݗ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ݝ|ڢ|ݠ|ڧ|ك|ل|م|ن|ه|و|ؤ|ي|ئ|ࢩ}}
=={{langname|sh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Serbia-Croatia|Х]] [[х#Tiếng_Serbia-Croatia|х]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Serbia-Croatia|H]] [[h#Tiếng_Serbia-Croatia|h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sh|/x/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sh|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|sh|Bosna|Hồi giáo}} Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Arebica, là chữ [[ح#Tiếng_Serbia-Croatia|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Arebica'') [[آ#Tiếng_Serbia-Croatia|آ]], [[ب#Tiếng_Serbia-Croatia|ب]], [[ڄ#Tiếng_Serbia-Croatia|ڄ]], [[چ#Tiếng_Serbia-Croatia|چ]], [[د#Tiếng_Serbia-Croatia|د]], [[ج#Tiếng_Serbia-Croatia|ج]], [[ه#Tiếng_Serbia-Croatia|ه]], [[ف#Tiếng_Serbia-Croatia|ف]], [[غ#Tiếng_Serbia-Croatia|غ]], [[ح#Tiếng_Serbia-Croatia|ح]], [[اى#Tiếng_Serbia-Croatia|اى]], [[ي#Tiếng_Serbia-Croatia|ي]], [[ق#Tiếng_Serbia-Croatia|ق]], [[ل#Tiếng_Serbia-Croatia|ل]], [[ڵ#Tiếng_Serbia-Croatia|ڵ]], [[م#Tiếng_Serbia-Croatia|م]], [[ن#Tiếng_Serbia-Croatia|ن]], [[ںٛ#Tiếng_Serbia-Croatia|ںٛ]], [[ۉ#Tiếng_Serbia-Croatia|ۉ]], [[پ#Tiếng_Serbia-Croatia|پ]], [[ر#Tiếng_Serbia-Croatia|ر]], [[س#Tiếng_Serbia-Croatia|س]], [[ش#Tiếng_Serbia-Croatia|ش]], [[ت#Tiếng_Serbia-Croatia|ت]], [[ۆ#Tiếng_Serbia-Croatia|ۆ]], [[و#Tiếng_Serbia-Croatia|و]], [[ز#Tiếng_Serbia-Croatia|ز]], [[ژ#Tiếng_Serbia-Croatia|ژ]]
=={{langname|sdb}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sdb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sdb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Shabak, là chữ [[ح#Tiếng_Shabak|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|sdb|ما كەس نەبي غیري ئي ساميري وەردما كەرۆ و '''حە'''مدو شوكري خوداي كەرۆ؟|Chỉ có người ngoại-quốc nầy trở lại ngợi-khen Đức Chúa Trời ư! ([[s:Lu-ca/17#17:18|Lu-ca 17:18]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sdb|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Shabak|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڤ|ق|ﻙ|گ|ل|م|ن|ﻩ|ة|و|ي}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sdb|author=Biblica Inc.|entryurl=https://live.bible.is/bible/sdbwbt/luk/17|entry=كۆما 17|year=2025|work=Shabak}}
=={{langname|scl}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Shina|ह]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|scl|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|scl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Shina, là chữ [[ح#Tiếng_Shina|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Shina'') [[ا#Tiếng_Shina|ا]], [[ب#Tiếng_Shina|ب]], [[پ#Tiếng_Shina|پ]], [[ت#Tiếng_Shina|ت]], [[ٹ#Tiếng_Shina|ٹ]], [[ث#Tiếng_Shina|ث]], [[ج#Tiếng_Shina|ج]], [[چ#Tiếng_Shina|چ]], [[ح#Tiếng_Shina|ح]], [[خ#Tiếng_Shina|خ]], [[څ#Tiếng_Shina|څ]], [[ځ#Tiếng_Shina|ځ]], [[ڇ#Tiếng_Shina|ڇ]], [[د#Tiếng_Shina|د]], [[ڈ#Tiếng_Shina|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Shina|ذ]], [[ر#Tiếng_Shina|ر]], [[ڑ#Tiếng_Shina|ڑ]], [[ز#Tiếng_Shina|ز]], [[ژ#Tiếng_Shina|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Shina|ڙ]], [[س#Tiếng_Shina|س]], [[ش#Tiếng_Shina|ش]], [[ݜ#Tiếng_Shina|ݜ]], [[ص#Tiếng_Shina|ص]], [[ض#Tiếng_Shina|ض]], [[ط#Tiếng_Shina|ط]], [[ظ#Tiếng_Shina|ظ]], [[ع#Tiếng_Shina|ع]], [[غ#Tiếng_Shina|غ]], [[ڠ#Tiếng_Shina|ڠ]], [[ف#Tiếng_Shina|ف]], [[ق#Tiếng_Shina|ق]], [[ک#Tiếng_Shina|ک]], [[گ#Tiếng_Shina|گ]], [[ل#Tiếng_Shina|ل]], [[م#Tiếng_Shina|م]], [[ن#Tiếng_Shina|ن]], [[ݨ#Tiếng_Shina|ݨ]], [[ں#Tiếng_Shina|ں]], [[و#Tiếng_Shina|و]], [[ه#Tiếng_Shina|ه]], [[ھ#Tiếng_Shina|ھ]], [[ء#Tiếng_Shina|ء]], [[ی#Tiếng_Shina|ی]], [[ے#Tiếng_Shina|ے]], [[پھ#Tiếng_Shina|پھ]], [[تھ#Tiếng_Shina|تھ]], [[ٹھ#Tiếng_Shina|ٹھ]], [[چھ#Tiếng_Shina|چھ]], [[ڇھ#Tiếng_Shina|ڇھ]], [[څھ#Tiếng_Shina|څھ]], [[کھ#Tiếng_Shina|کھ]]
=={{langname|plk}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|plk|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|plk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Shina Kohistan, là chữ [[ح#Tiếng_Shina_Kohistan|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|plk|حا'''کم'''|tr='''hā'''kim|[[công chức]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=plk|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Shina Kohistan|ا|ب|پ|ت|ٹ|ث|ج|چ|ڇ|څ|ح|خ|د|ڈ|ذ|ر|ڑ|ز|ژ|ڙ|س|ش|ݜ|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ڦ|ق|ک|گ|ڱ|ل|م|ن|ݨ|ں|و|ہ|ھ|ء|ی|ے}}
=={{langname|sgh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح''' ه
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Shughnan|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Shughnan|ҳ]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Shughnan|H]] [[h#Tiếng_Shughnan|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sgh|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sgh|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|sgh|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ Ả Rập tiếng Shughnan, là chữ [[ح#Tiếng_Shughnan|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sgh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Shughnan|ې|ي|ی|ھ|و|ن|م|ل|گ|ک|ق|ڤ|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ښ|ش|س|ږ|ژ|ز|ر|ذ|د|څ|ځ|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|sd}}==
{{wikipedia|sd:ح}}
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Devanagari
| [[ह#Tiếng_Sind|ह]]
|-
! Sind
| [[𑋞#Tiếng_Sind|𑋞]]
|-
! Gurmukhi
| [[ਹ#Tiếng_Sind|ਹ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sd|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sd|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Sindh, là chữ [[ح#Tiếng_Sindh|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|sd|[[w:sd:حساسو|حساسو]]|[[cảm biến]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Sindh'') [[ا#Tiếng_Sindh|ا]], [[ب#Tiếng_Sindh|ب]], [[ٻ#Tiếng_Sindh|ٻ]], [[ڀ#Tiếng_Sindh|ڀ]], [[ت#Tiếng_Sindh|ت]], [[ٿ#Tiếng_Sindh|ٿ]], [[ٽ#Tiếng_Sindh|ٽ]], [[ٺ#Tiếng_Sindh|ٺ]], [[ث#Tiếng_Sindh|ث]], [[پ#Tiếng_Sindh|پ]], [[ج#Tiếng_Sindh|ج]], [[ڄ#Tiếng_Sindh|ڄ]], [[جھ#Tiếng_Sindh|جھ]], [[ڃ#Tiếng_Sindh|ڃ]], [[چ#Tiếng_Sindh|چ]], [[ڇ#Tiếng_Sindh|ڇ]], [[ح#Tiếng_Sindh|ح]], [[خ#Tiếng_Sindh|خ]], [[د#Tiếng_Sindh|د]], [[ڌ#Tiếng_Sindh|ڌ]], [[ڏ#Tiếng_Sindh|ڏ]], [[ڊ#Tiếng_Sindh|ڊ]], [[ڍ#Tiếng_Sindh|ڍ]], [[ذ#Tiếng_Sindh|ذ]], [[ر#Tiếng_Sindh|ر]], [[ڙ#Tiếng_Sindh|ڙ]], [[ز#Tiếng_Sindh|ز]], [[س#Tiếng_Sindh|س]], [[ش#Tiếng_Sindh|ش]], [[ص#Tiếng_Sindh|ص]], [[ض#Tiếng_Sindh|ض]], [[ط#Tiếng_Sindh|ط]], [[ظ#Tiếng_Sindh|ظ]], [[ع#Tiếng_Sindh|ع]], [[غ#Tiếng_Sindh|غ]], [[ف#Tiếng_Sindh|ف]], [[ڦ#Tiếng_Sindh|ڦ]], [[ق#Tiếng_Sindh|ق]], [[ڪ#Tiếng_Sindh|ڪ]], [[ک#Tiếng_Sindh|ک]], [[گ#Tiếng_Sindh|گ]], [[ڳ#Tiếng_Sindh|ڳ]], [[گھ#Tiếng_Sindh|گھ]], [[ڱ#Tiếng_Sindh|ڱ]], [[ل#Tiếng_Sindh|ل]], [[م#Tiếng_Sindh|م]], [[ن#Tiếng_Sindh|ن]], [[ڻ#Tiếng_Sindh|ڻ]], [[و#Tiếng_Sindh|و]], [[ھ#Tiếng_Sindh|ھ]], [[ه#Tiếng_Sindh|ه]], [[ي#Tiếng_Sindh|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sd|author=Pakistan Bible Society|entryurl=https://www.bible.com/bible/3316/MAT.14.SB62|entry=متي 14|year=1962|work=Sindhi Bible}}
=={{langname|siz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Siwi|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Siwi|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Siwi|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|siz|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|siz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Siwi|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Siwi|ا]], [[ب#Tiếng_Siwi|ب]], [[ت#Tiếng_Siwi|ت]], [[ٻ#Tiếng_Siwi|ٻ]], [[ث#Tiếng_Siwi|ث]], [[پ#Tiếng_Siwi|پ]], [[ج#Tiếng_Siwi|ج]], [[چ#Tiếng_Siwi|چ]], [[ح#Tiếng_Siwi|ح]], [[خ#Tiếng_Siwi|خ]], [[د#Tiếng_Siwi|د]], [[ذ#Tiếng_Siwi|ذ]], [[ر#Tiếng_Siwi|ر]], [[ز#Tiếng_Siwi|ز]], [[ژ#Tiếng_Siwi|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Siwi|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Siwi|ڑ]], [[س#Tiếng_Siwi|س]], [[ش#Tiếng_Siwi|ش]], [[ڜ#Tiếng_Siwi|ڜ]], [[ص#Tiếng_Siwi|ص]], [[ض#Tiếng_Siwi|ض]], [[ڞ#Tiếng_Siwi|ڞ]], [[ط#Tiếng_Siwi|ط]], [[ظ#Tiếng_Siwi|ظ]], [[ع#Tiếng_Siwi|ع]], [[غ#Tiếng_Siwi|غ]], [[ف#Tiếng_Siwi|ف]], [[ڥ#Tiếng_Siwi|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Siwi|ڤ]], [[ق#Tiếng_Siwi|ق]], [[ڨ#Tiếng_Siwi|ڨ]], [[ک#Tiếng_Siwi|ک]], [[ݣ#Tiếng_Siwi|ݣ]], [[گ#Tiếng_Siwi|گ]], [[ل#Tiếng_Siwi|ل]], [[ڭ#Tiếng_Siwi|ڭ]], [[م#Tiếng_Siwi|م]], [[ن#Tiếng_Siwi|ن]], [[ݧ#Tiếng_Siwi|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Siwi|ھ]], [[ه#Tiếng_Siwi|ه]], [[و#Tiếng_Siwi|و]], [[ۉ#Tiếng_Siwi|ۉ]]
=={{langname|sqt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sqt|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sqt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Socotra, là chữ [[ح#Tiếng_Socotra|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|sqt|حن|tr='''ḥ'''an|[[chúng ta]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Socotra'') [[ا#Tiếng_Socotra|ا]], [[ب#Tiếng_Socotra|ب]], [[ت#Tiếng_Socotra|ت]], [[ج#Tiếng_Socotra|ج]], [[چ#Tiếng_Socotra|چ]], [[ح#Tiếng_Socotra|ح]], [[خ#Tiếng_Socotra|خ]], [[د#Tiếng_Socotra|د]], [[ر#Tiếng_Socotra|ر]], [[ز#Tiếng_Socotra|ز]], [[س#Tiếng_Socotra|س]], [[ڛ#Tiếng_Socotra|ڛ]], [[ش#Tiếng_Socotra|ش]], [[ص#Tiếng_Socotra|ص]], [[ڞ#Tiếng_Socotra|ڞ]], [[ض#Tiếng_Socotra|ض]], [[ط#Tiếng_Socotra|ط]], [[ڟ#Tiếng_Socotra|ڟ]], [[ظ#Tiếng_Socotra|ظ]], [[ع#Tiếng_Socotra|ع]], [[غ#Tiếng_Socotra|غ]], [[ف#Tiếng_Socotra|ف]], [[ق#Tiếng_Socotra|ق]], [[ك#Tiếng_Socotra|ك]], [[ل#Tiếng_Socotra|ل]], [[ڸ#Tiếng_Socotra|ڸ]], [[م#Tiếng_Socotra|م]], [[ن#Tiếng_Socotra|ن]], [[ه#Tiếng_Socotra|ه]], [[و#Tiếng_Socotra|و]], [[ي#Tiếng_Socotra|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Simon & Nancy Warwick|work=Soqotri - English Dictionary|year=2022|publisher=SIL International|entry=أَبرح|entryurl=https://www.webonary.org/soqotra/en/g5febb1eb-f447-443b-a25a-f527e2baa268/}}
=={{langname|so}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[X]] [[x]]
|-
! Wadaad
| '''ح'''
|-
! Osmanya
| [[𐒄#Tiếng_Somali|𐒄]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|so|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|so|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Wadaad tiếng Somali, là chữ [[ح#Tiếng_Somali|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=so|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập Wadaad|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ڎ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|گ|ل|م|ن|و|ه|ي|ء}}
=={{langname|ckb}}==
{{wikipedia|ckb:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ckb|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ckb|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Soran, là chữ [[ح#Tiếng_Soran|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ckb|[[w:ckb:حەلەب|حەلەب]]|tr='''ḧ'''eleb|[[w:Aleppo|Aleppo]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Soran'') [[ا#Tiếng_Soran|ا]], [[ب#Tiếng_Soran|ب]], [[پ#Tiếng_Soran|پ]], [[ت#Tiếng_Soran|ت]], [[ج#Tiếng_Soran|ج]], [[چ#Tiếng_Soran|چ]], [[ح#Tiếng_Soran|ح]], [[خ#Tiếng_Soran|خ]], [[د#Tiếng_Soran|د]], [[ر#Tiếng_Soran|ر]], [[ڕ#Tiếng_Soran|ڕ]], [[ز#Tiếng_Soran|ز]], [[ژ#Tiếng_Soran|ژ]], [[س#Tiếng_Soran|س]], [[ش#Tiếng_Soran|ش]], [[ع#Tiếng_Soran|ع]], [[غ#Tiếng_Soran|غ]], [[ف#Tiếng_Soran|ف]], [[ڤ#Tiếng_Soran|ڤ]], [[ق#Tiếng_Soran|ق]], [[ک#Tiếng_Soran|ک]], [[گ#Tiếng_Soran|گ]], [[ل#Tiếng_Soran|ل]], [[ڵ#Tiếng_Soran|ڵ]], [[م#Tiếng_Soran|م]], [[ن#Tiếng_Soran|ن]], [[ھ#Tiếng_Soran|ھ]], [[ە#Tiếng_Soran|ە]], [[و#Tiếng_Soran|و]], [[وو#Tiếng_Soran|وو]], [[ۆ#Tiếng_Soran|ۆ]], [[ی#Tiếng_Soran|ی]], [[ێ#Tiếng_Soran|ێ]], [[ﺋ#Tiếng_Soran|ﺋ]]
=={{langname|su}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Sunda|H]] [[h#Tiếng_Sunda|h]]
|-
! Sunda
| [[ᮠ#Tiếng_Sunda|ᮠ]]
|-
! Pegon
| '''ح'''
|-
! Cacarakan
| [[ꦲ#Tiếng_Sunda|ꦲ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|su|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|su|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ Pegon tiếng Sunda, là chữ [[ح#Tiếng_Sunda|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=su|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Pegon|ي|ه|وَ|و|ڽ|ن|م|ل|ݢ|ک|ق|ڤ|ف|ڠ|غ|ع|ظ|ڟ|ط|ض|ص|ش|س|ز|ر|ذ|ڎ|د|خ|چ|ح|ج|ث|ت|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Aksara Pegon (abjad pegon).jpg|Abjad Pegon]]
=={{langname|sus}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sus|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sus|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập thể hiện phụ âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong tiếng Susu, là chữ [[ح#Tiếng_Susu|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{quote|sus|دُنِحَ نُ بَرَ كَنَ عَلَ يَ عِ، عَ شَ قٍ '''حَاشِ''' نُ بَرَ فبٌ يّ.|Thế-gian bấy giờ đều bại-hoại trước mặt Đức Chúa Trời và đầy-dẫy sự hung-ác. ([[s:Sáng thế Ký/6#6:11|Sáng thế Ký 6:11]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sus|author=Pioneer Bible Translators|work=سٌسٌ كِتَابُييٍ؛ تَوُرٍتَ، يَبُرَ، عِنيِلَ|year=2015|entry=قْلّ 5|entryurl=https://www.bible.com/bible/1379/GEN.5.SOSO}}
=={{langname|sw}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sw|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|sw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Ajami tiếng Swahili, chỉ dùng trong từ mượn, là chữ [[ح#Tiếng_Swahili|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|sw|حَاجَة|tr='''ha'''ja|[[cần]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sw|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Swahili|ا|ب|ت|ث|ج|ح|خ|د|ذ|ر|ز|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|ل|م|ن|ه|و|ي}}
=={{langname|tab}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Гь#Tiếng_Tabasaran|Гь]] [[гь#Tiếng_Tabasaran|гь]]
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tab|/ʃ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tab|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|tab|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tabasaran, là chữ [[ح#Tiếng_Tabasaran|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tab|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tabasaran trước năm 1928|ا|ب|پ|ت|ث|ج|ڃ|چ|ح|خ|څ|د|ذ|ر|ز|ڗ|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ڢ|ق|ک|ݤ|گ|ل|م|ن|ه|و|ۊ|ي}}
=={{langname|shy}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tachawit|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shy|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shy|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tachawit|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tachawit|ا]], [[ب#Tiếng_Tachawit|ب]], [[ت#Tiếng_Tachawit|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tachawit|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tachawit|ث]], [[پ#Tiếng_Tachawit|پ]], [[ج#Tiếng_Tachawit|ج]], [[چ#Tiếng_Tachawit|چ]], [[ح#Tiếng_Tachawit|ح]], [[خ#Tiếng_Tachawit|خ]], [[د#Tiếng_Tachawit|د]], [[ذ#Tiếng_Tachawit|ذ]], [[ر#Tiếng_Tachawit|ر]], [[ز#Tiếng_Tachawit|ز]], [[ژ#Tiếng_Tachawit|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tachawit|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tachawit|ڑ]], [[س#Tiếng_Tachawit|س]], [[ش#Tiếng_Tachawit|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tachawit|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tachawit|ص]], [[ض#Tiếng_Tachawit|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tachawit|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tachawit|ط]], [[ظ#Tiếng_Tachawit|ظ]], [[ع#Tiếng_Tachawit|ع]], [[غ#Tiếng_Tachawit|غ]], [[ف#Tiếng_Tachawit|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tachawit|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tachawit|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tachawit|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tachawit|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tachawit|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tachawit|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tachawit|گ]], [[ل#Tiếng_Tachawit|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tachawit|ڭ]], [[م#Tiếng_Tachawit|م]], [[ن#Tiếng_Tachawit|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tachawit|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tachawit|ھ]], [[ه#Tiếng_Tachawit|ه]], [[و#Tiếng_Tachawit|و]], [[ۉ#Tiếng_Tachawit|ۉ]]
=={{langname|tg}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Tajik|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Tajik|ҳ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|tg|obsolete}} Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Tajik trước năm 1928, là chữ [[ح#Tiếng_Tajik|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|tg|حبسخانه|tr='''ҳ'''абсхона|[[tù]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tg|sc=Arab|qual=Chữ Ba Tư tiếng Tajik|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|ﻍ|ﻑ|ﻕ|ک|گ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|ﻭ|ﻩ|ى}}
=={{langname|tly}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ba Tư
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H]] [[h]]
|-
! Kirin
| [[Һ#Tiếng_Talysh|Һ]] [[һ#Tiếng_Talysh|һ]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tly|[ʃ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tly|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 14 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Talysh tại Iran, là chữ [[ح#Tiếng_Talysh|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|tly|یو'''حنا'''|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ba Tư tiếng Talysh'') [[ا#Tiếng_Talysh|ا]], [[آ#Tiếng_Talysh|آ]], [[اَ#Tiếng_Talysh|اَ]], [[اِ#Tiếng_Talysh|اِ]], [[اُ#Tiếng_Talysh|اُ]], [[او#Tiếng_Talysh|او]], [[ای#Tiếng_Talysh|ای]], [[ب#Tiếng_Talysh|ب]], [[پ#Tiếng_Talysh|پ]], [[ت#Tiếng_Talysh|ت]], [[ث#Tiếng_Talysh|ث]], [[ج#Tiếng_Talysh|ج]], [[چ#Tiếng_Talysh|چ]], [[ح#Tiếng_Talysh|ح]], [[خ#Tiếng_Talysh|خ]], [[د#Tiếng_Talysh|د]], [[ذ#Tiếng_Talysh|ذ]], [[ر#Tiếng_Talysh|ر]], [[ز#Tiếng_Talysh|ز]], [[ژ#Tiếng_Talysh|ژ]], [[س#Tiếng_Talysh|س]], [[ش#Tiếng_Talysh|ش]], [[ص#Tiếng_Talysh|ص]], [[ض#Tiếng_Talysh|ض]], [[ط#Tiếng_Talysh|ط]], [[ظ#Tiếng_Talysh|ظ]], [[ع#Tiếng_Talysh|ع]], [[غ#Tiếng_Talysh|غ]], [[ف#Tiếng_Talysh|ف]], [[ق#Tiếng_Talysh|ق]], [[ک#Tiếng_Talysh|ک]], [[گ#Tiếng_Talysh|گ]], [[ل#Tiếng_Talysh|ل]], [[م#Tiếng_Talysh|م]], [[ن#Tiếng_Talysh|ن]], [[ه#Tiếng_Talysh|ه]], [[و#Tiếng_Talysh|و]], [[ى#Tiếng_Talysh|ى]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|tly|author=Korpu Company|entryurl=https://www.bible.com/bible/4106/JHN.1.CTB|entry=یوحنا 1|year=2024|work=کتاب مقدس به زبان تالشي - گویش مرکزی}}
=={{langname|tzm}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tzm|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tzm|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ا]], [[ب#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ب]], [[ت#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ث]], [[پ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|پ]], [[ج#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ج]], [[چ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|چ]], [[ح#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ح]], [[خ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|خ]], [[د#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|د]], [[ذ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ذ]], [[ر#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ر]], [[ز#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ز]], [[ژ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڑ]], [[س#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|س]], [[ش#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ص]], [[ض#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ط]], [[ظ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ظ]], [[ع#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ع]], [[غ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|غ]], [[ف#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|گ]], [[ل#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ڭ]], [[م#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|م]], [[ن#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ھ]], [[ه#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ه]], [[و#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|و]], [[ۉ#Tiếng_Tamazight_Trung_Atlas|ۉ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{cite-book|year=1973|title=Tamazight of the Ayt Ndhir|last=Penchoen|first=Thomas G.|series=Afroasiatic dialects|seriesvolume=1|publisher=Undena Publications|location=Los Angeles|isbn=0-89003-000-6}}
=={{langname|ta}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tamil
| [[ஹ#Tiếng_Tamil|ஹ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ta|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ta|Chữ cái|tr=h}}
#{{label|ta|Hồi giáo}} Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Arwi, là chữ [[ح#Tiếng_Tamil|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ta|sc=Arab|qual=Bảng chữ Arwi|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ڊ|ڍ|ذ|ض|صٜ|ص|ش|س|ز|ڔ|ر|ۻ|ط|ظ|ع|ࢳ|غ|ف|ڣ|ق|ك|ࢴ|ل|م|ن|ڹ|ݧ|ه|و|ی}}
=={{langname|rif}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tarifit|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|rif|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|rif|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tarifit|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|rif|يو'''حنا'''|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tarifit|ا]], [[ب#Tiếng_Tarifit|ب]], [[ت#Tiếng_Tarifit|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tarifit|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tarifit|ث]], [[پ#Tiếng_Tarifit|پ]], [[ج#Tiếng_Tarifit|ج]], [[چ#Tiếng_Tarifit|چ]], [[ح#Tiếng_Tarifit|ح]], [[خ#Tiếng_Tarifit|خ]], [[د#Tiếng_Tarifit|د]], [[ذ#Tiếng_Tarifit|ذ]], [[ر#Tiếng_Tarifit|ر]], [[ز#Tiếng_Tarifit|ز]], [[ژ#Tiếng_Tarifit|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tarifit|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tarifit|ڑ]], [[س#Tiếng_Tarifit|س]], [[ش#Tiếng_Tarifit|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tarifit|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tarifit|ص]], [[ض#Tiếng_Tarifit|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tarifit|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tarifit|ط]], [[ظ#Tiếng_Tarifit|ظ]], [[ع#Tiếng_Tarifit|ع]], [[غ#Tiếng_Tarifit|غ]], [[ف#Tiếng_Tarifit|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tarifit|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tarifit|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tarifit|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tarifit|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tarifit|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tarifit|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tarifit|گ]], [[ل#Tiếng_Tarifit|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tarifit|ڭ]], [[م#Tiếng_Tarifit|م]], [[ن#Tiếng_Tarifit|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tarifit|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tarifit|ھ]], [[ه#Tiếng_Tarifit|ه]], [[و#Tiếng_Tarifit|و]], [[ۉ#Tiếng_Tarifit|ۉ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|rif|author=Awal n Arebbi|work=ثريفيث 2020|year=2020|entryurl=https://www.bible.com/bible/3113/JHN.1.%D8%B1%D9%8A%D9%81|entry=يوحنا 1}}
=={{langname|shi}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tashelhit|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ]] [[ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|shi|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|shi|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tashelhit|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|shi|يو'''حا'''نّا|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập Berber'') [[ا#Tiếng_Tashelhit|ا]], [[ب#Tiếng_Tashelhit|ب]], [[ت#Tiếng_Tashelhit|ت]], [[ٻ#Tiếng_Tashelhit|ٻ]], [[ث#Tiếng_Tashelhit|ث]], [[پ#Tiếng_Tashelhit|پ]], [[ج#Tiếng_Tashelhit|ج]], [[چ#Tiếng_Tashelhit|چ]], [[ح#Tiếng_Tashelhit|ح]], [[خ#Tiếng_Tashelhit|خ]], [[د#Tiếng_Tashelhit|د]], [[ذ#Tiếng_Tashelhit|ذ]], [[ر#Tiếng_Tashelhit|ر]], [[ز#Tiếng_Tashelhit|ز]], [[ژ#Tiếng_Tashelhit|ژ]], [[ڕ#Tiếng_Tashelhit|ڕ]], [[ڑ#Tiếng_Tashelhit|ڑ]], [[س#Tiếng_Tashelhit|س]], [[ش#Tiếng_Tashelhit|ش]], [[ڜ#Tiếng_Tashelhit|ڜ]], [[ص#Tiếng_Tashelhit|ص]], [[ض#Tiếng_Tashelhit|ض]], [[ڞ#Tiếng_Tashelhit|ڞ]], [[ط#Tiếng_Tashelhit|ط]], [[ظ#Tiếng_Tashelhit|ظ]], [[ع#Tiếng_Tashelhit|ع]], [[غ#Tiếng_Tashelhit|غ]], [[ف#Tiếng_Tashelhit|ف]], [[ڥ#Tiếng_Tashelhit|ڥ]], [[ڤ#Tiếng_Tashelhit|ڤ]], [[ق#Tiếng_Tashelhit|ق]], [[ڨ#Tiếng_Tashelhit|ڨ]], [[ک#Tiếng_Tashelhit|ک]], [[ݣ#Tiếng_Tashelhit|ݣ]], [[گ#Tiếng_Tashelhit|گ]], [[ل#Tiếng_Tashelhit|ل]], [[ڭ#Tiếng_Tashelhit|ڭ]], [[م#Tiếng_Tashelhit|م]], [[ن#Tiếng_Tashelhit|ن]], [[ݧ#Tiếng_Tashelhit|ݧ]], [[ھ#Tiếng_Tashelhit|ھ]], [[ه#Tiếng_Tashelhit|ه]], [[و#Tiếng_Tashelhit|و]], [[ۉ#Tiếng_Tashelhit|ۉ]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|shi|author=Morocco Bible Society|work=اغاراس ن-تودرت - ءينجيل لّماسيح - لعهد لّجديد لّي-يسكر ربّي غ-گراس د-بنادم|year=2010|entryurl=https://www.bible.com/bible/4058/JHN.1.SHINT10|entry=يوحانّا 1}}
=={{langname|ttt}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ttt|/ħ/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ttt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ Ả Rập [[ح#Tiếng_Tat|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ttt|َیو'''حنا''' مکاشفَه|[[s:Khải huyền|Khải huyền]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Korpu Company|work=کتاب مقدس به زبان تاتی - گویش لرد|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/4210/REV.2.TIT|entry=یوحنا مکاشفَه 2}}
=={{langname|tt}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Tatar|Х]] [[х#Tiếng_Tatar|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[X]] [[x]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tt|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tt|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=x}}
#{{label|tt|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập İske imlâ trước năm 1920, và chữ thứ 8 trong bảng Yaña imlâ 1920-1927, là chữ [[ح#Tiếng_Tatar|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập İske imlâ trước 1920'') [[آ#Tiếng_Tatar|آ]], [[ا#Tiếng_Tatar|ا]], [[ب#Tiếng_Tatar|ب]], [[پ#Tiếng_Tatar|پ]], [[ت#Tiếng_Tatar|ت]], [[ث#Tiếng_Tatar|ث]], [[ج#Tiếng_Tatar|ج]], [[چ#Tiếng_Tatar|چ]], [[ح#Tiếng_Tatar|ح]], [[خ#Tiếng_Tatar|خ]], [[د#Tiếng_Tatar|د]], [[ذ#Tiếng_Tatar|ذ]], [[ر#Tiếng_Tatar|ر]], [[ز#Tiếng_Tatar|ز]], [[ژ#Tiếng_Tatar|ژ]], [[س#Tiếng_Tatar|س]], [[ش#Tiếng_Tatar|ش]], [[ص#Tiếng_Tatar|ص]], [[ض#Tiếng_Tatar|ض]], [[ط#Tiếng_Tatar|ط]], [[ظ#Tiếng_Tatar|ظ]], [[ع#Tiếng_Tatar|ع]], [[ﻍ#Tiếng_Tatar|ﻍ]], [[ﻑ#Tiếng_Tatar|ﻑ]], [[ﻕ#Tiếng_Tatar|ﻕ]], [[ﮎ#Tiếng_Tatar|ﮎ]], [[گ#Tiếng_Tatar|گ]], [[ﯓ#Tiếng_Tatar|ﯓ]], [[ﻝ#Tiếng_Tatar|ﻝ]], [[ﻡ#Tiếng_Tatar|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Tatar|ﻥ]], [[ﻩ#Tiếng_Tatar|ﻩ]], [[ﻭ#Tiếng_Tatar|ﻭ]], [[ﯞ#Tiếng_Tatar|ﯞ]], [[ی#Tiếng_Tatar|ی]]
*(''Bảng chữ cái Ả Rập Yaña imlâ 1920-1927'') [[ئا#Tiếng_Tatar|ئا]], [[ئە#Tiếng_Tatar|ئە]], [[پ#Tiếng_Tatar|پ]], [[ب#Tiếng_Tatar|ب]], [[ت#Tiếng_Tatar|ت]], [[ج#Tiếng_Tatar|ج]], [[چ#Tiếng_Tatar|چ]], [[ح#Tiếng_Tatar|ح]], [[د#Tiếng_Tatar|د]], [[ر#Tiếng_Tatar|ر]], [[ز#Tiếng_Tatar|ز]], [[ژ#Tiếng_Tatar|ژ]], [[س#Tiếng_Tatar|س]], [[ش#Tiếng_Tatar|ش]], [[ع#Tiếng_Tatar|ع]], [[ﻑ#Tiếng_Tatar|ﻑ]], [[ﻕ#Tiếng_Tatar|ﻕ]], [[ﮎ#Tiếng_Tatar|ﮎ]], [[گ#Tiếng_Tatar|گ]], [[ڭ#Tiếng_Tatar|ڭ]], [[ﻝ#Tiếng_Tatar|ﻝ]], [[ﻡ#Tiếng_Tatar|ﻡ]], [[ﻥ#Tiếng_Tatar|ﻥ]], [[ﻭ#Tiếng_Tatar|ﻭ]], [[ی#Tiếng_Tatar|ی]], [[ﻩ#Tiếng_Tatar|ﻩ]], [[ئی #Tiếng_Tatar|ئی ]], [[ࢭئی #Tiếng_Tatar|ࢭئی ]], [[ࢭئو #Tiếng_Tatar|ࢭئو ]], [[ئو#Tiếng_Tatar|ئو]], [[ࢭئۇ #Tiếng_Tatar|ࢭئۇ ]], [[ئۇ#Tiếng_Tatar|ئۇ]], [[ࢭئ#Tiếng_Tatar|ࢭئ]], [[ئ#Tiếng_Tatar|ئ]]
=={{langname|crh}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|crh|Chữ cái|tr=-}}
#{{label|crh|obsolete}} Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tatar Crưm trước năm 1928, là chữ [[ح#Tiếng_Tatar_Crưm|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=crh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tatar Crưm trước năm 1928|ی|ﻻ|ﻩ|ﻭ|ﻥ|ﻡ|ﻝ|ﯓ|گ|ﻙ|ﻕ|ﻑ|ﻍ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ت|پ|ب|ﺀ|ا}}
=={{langname|grr}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|grr|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|grr|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm {{IPAchar|[ħ]}} trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Taznatit|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{quote|grr|شك د ممِّي يعِزّن، نتْش فَرّْ'''حخ''' زِّيش.|Ngươi là Con yêu-dấu của ta, đẹp lòng ta mọi đường. ([[s:Mác/1#1:11|Mác 1:11]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|grr|work=WBT Version|year=2010|entryurl=https://live.bible.is/bible/GRRWBT/MRK/1|entry=مرقس 1}}
=={{langname|osp}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|osp|Chữ cái|tr=h}}
#Chữ cái thứ 6 trong bảng chữ cái Aljamía, là chữ [[ح#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Aljamía'') [[ا#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ا]], [[ب#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ب]], [[ت#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ت]], [[ث#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ث]], [[ج#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ج]], [[ح#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ح]], [[خ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|خ]], [[د#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|د]], [[ذ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ذ]], [[ر#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ر]], [[ز#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ز]], [[س#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|س]], [[ش#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ش]], [[ص#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ص]], [[ض#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ض]], [[ط#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ط]], [[ظ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ظ]], [[ع#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ع]], [[غ#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|غ]], [[ف#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ف]], [[ق#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ق]], [[ك#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ك]], [[ل#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ل]], [[م#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|م]], [[ن#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ن]], [[ه#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ه]], [[و#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|و]], [[ي#Tiếng_Tây_Ban_Nha_cổ|ي]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Wiki-cuadro-aljamia-pablo-gil--20150812b.jpg|Pablo Gil, colección de textos aljamiados, 1888. Zaragoza, España]]
=={{langname|kdh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kdh|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kdh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|kdh|obsolete}} Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tem, là chữ [[ح#Tiếng_Tem|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kdh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tem|و|ل|م|ڼ|ڹ|ن|ڮ|ك|ڣ|ف|ؾ|ﻍ|ض|س|ز|ر|د|چ|ح|ج|پ|ث|ت|ب|ا}}
=={{langname|tft}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tft|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tft|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Jawi tiếng Ternate, là chữ [[ح#Tiếng_Ternate|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tft|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Jawi tiếng Ternate|ا|ب|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ر|ز|س|ش|ص|ط|ظ|ع|غ|ڠ|ف|ق|ڤ|ک|ݢ|ل|م|ن|و|ه|ي|پ}}
=={{langname|trk-oat}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|trk-oat|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|trk-oat|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Anatolia cổ, là chữ [[ح#Tiếng_Thổ_Nhĩ_Kỳ_Anatolia_cổ|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|trk-oat|حریف|tr='''h'''ärīf|[[người]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=trk-oat|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Anatolia cổ|ا|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|غ|ف|ق|ك|ل|م|ن|و|ه|لا|ى}}
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ota|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ota|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập Ottoman, là chữ [[ح#Tiếng_Thổ_Nhĩ_Kỳ_Ottoman|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ota|حل|tr='''h'''al|[[giải pháp]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ota|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman|ا|ﺀ|ب|پ|ت|ث|ج|چ|ح|خ|د|ذ|ر|ز|ژ|س|ش|ص|ض|ط|ظ|ع|ﻍ|ﻑ|ﻕ|ﻙ|ﮒ|ڭ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|و/ﻩ|ة|ی}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Sir James William Redhouse|title=Redhouse's Turkish dictionary|year=1880|pageurl=https://books.google.com/books?id=zpwCAAAAQAAJ&pg=532|page=532}}
=={{langname|tig}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tig|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tig|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 7 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Tigre, là chữ [[ح#Tiếng_Tigre|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tig|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tigre|ي|و|ه|ن|م|ل|ك|ق|ڥ|ف|غ|ع|ڟ|ظ|ط|ض|ص|ڛ|ش|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|ج|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|trw}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|trw|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|trw|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Torwali, là chữ [[ح#Tiếng_Torwali|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|trw|حساب|[[toán]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Torwali'') [[ا#Tiếng_Torwali|ا]], [[ب#Tiếng_Torwali|ب]], [[پ#Tiếng_Torwali|پ]], [[ت#Tiếng_Torwali|ت]], [[ٹ#Tiếng_Torwali|ٹ]], [[ث#Tiếng_Torwali|ث]], [[ج#Tiếng_Torwali|ج]], [[حؕ#Tiếng_Torwali|حؕ]], [[چ#Tiếng_Torwali|چ]], [[ڇ#Tiếng_Torwali|ڇ]], [[ح#Tiếng_Torwali|ح]], [[خ#Tiếng_Torwali|خ]], [[څ#Tiếng_Torwali|څ]], [[ځ#Tiếng_Torwali|ځ]], [[د#Tiếng_Torwali|د]], [[ڈ#Tiếng_Torwali|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Torwali|ذ]], [[ر#Tiếng_Torwali|ر]], [[ڑ#Tiếng_Torwali|ڑ]], [[ز#Tiếng_Torwali|ز]], [[ژ#Tiếng_Torwali|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Torwali|ڙ]], [[س#Tiếng_Torwali|س]], [[ش#Tiếng_Torwali|ش]], [[ݜ#Tiếng_Torwali|ݜ]], [[ص#Tiếng_Torwali|ص]], [[ض#Tiếng_Torwali|ض]], [[ط#Tiếng_Torwali|ط]], [[ظ#Tiếng_Torwali|ظ]], [[ع#Tiếng_Torwali|ع]], [[غ#Tiếng_Torwali|غ]], [[ف#Tiếng_Torwali|ف]], [[ق#Tiếng_Torwali|ق]], [[ک#Tiếng_Torwali|ک]], [[گ#Tiếng_Torwali|گ]], [[ل#Tiếng_Torwali|ل]], [[م#Tiếng_Torwali|م]], [[ن#Tiếng_Torwali|ن]], [[ں#Tiếng_Torwali|ں]], [[ݨ#Tiếng_Torwali|ݨ]], [[و#Tiếng_Torwali|و]], [[ه#Tiếng_Torwali|ه]], [[ھ#Tiếng_Torwali|ھ]], [[ء#Tiếng_Torwali|ء]], [[ی#Tiếng_Torwali|ی]], [[ے#Tiếng_Torwali|ے]]
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Zubair Torwali|work=Torwali - English Dictionary|year=2020|publisher=SIL International|entry=ح|entryurl=https://www.webonary.org/torwali/en/browse/browse-vernacular/?key=trw&letter=%D8%AD}}
=={{langname|zh}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|zh|/x/|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zh|Chữ cái}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái [[w:Tiểu nhi kinh|Tiểu nhi kinh]], là chữ [[ح#Tiếng_Trung_Quốc|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=zh|sc=Arab|qual=Tiểu nhi kinh|ى|ي|و|ه|ن|م|ل|ݣ|گ|ک|ك|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ڞ|ض|ص|ش|س۬|س|ژ|ز|ر|ذ|د|خ|ح|چ|ج|ٿ|ث|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|tmh}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Tifinagh
| [[ⵃ#Tiếng_Tuareg|ⵃ]]
|-
! Latinh
| [[Ḥ#Tiếng_Tuareg|Ḥ]] [[ḥ#Tiếng_Tuareg|ḥ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tmh|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tmh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#Chữ cái biểu thị âm '''{{IPAchar|/ħ/}}''' trong bảng chữ cái Ả Rập Berber, là chữ [[ح#Tiếng_Tuareg|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tmh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Tuareg|ا|ب|د|ض|ف|گ|ݣ|چ|غ|ه|ک|ل|م|ن|ق|ر|س|ص|ش|ت|ط|و|خ|ي|ز|ظ|ج|ح|ع}}
=={{langname|kmz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Turk_Khorasan|Х]] [[х#Tiếng_Turk_Khorasan|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Turk_Khorasan|H]] [[h#Tiếng_Turk_Khorasan|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|kmz|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|kmz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Turk Khorasan, là chữ [[ح#Tiếng_Turk_Khorasan|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=kmz|sc=Arab|qual=Bảng chữ cái Ba Tư tiếng Turk Khorasan|ﺀ|ى|ه|و|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ﺽ|ﺹ|ش|س|ژ|ز|ر|ﺫ|د|خ|ح|چ|ج|ﺙ|ت|پ|ب|ا}}
=={{langname|zkh}}==
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zkh|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 17 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Turk Khorezm, là chữ [[ح#Tiếng_Turk_Khorezm|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=zkh|sc=Arab|qual=Chữ Ả Rập tiếng Turk Khorezm|ﺍ|ﺀ|ﺏ|ﭖ|ﺕ|ﺙ|ﺝ|ﭺ|ح|ﺥ|ﺩ|ﺫ|ﺭ|ﺯ|ﮊ|س|ش|ﺹ|ﺽ|ط|ظ|ع|غ|ﻑ|ڤ|ﻕ|ﻙ|ﮒ|ﯓ|ﻝ|ﻡ|ﻥ|ﻭ|ﻩ|ﻻ|ﻯ}}
=={{langname|tk}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Turkmen|H]] [[h#Tiếng_Turkmen|h]]
|-
! Kirin
| [[Х#Tiếng_Turkmen|Х]] [[х#Tiếng_Turkmen|х]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|tk|[h]|[x]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|tk|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Turkmen, là chữ [[ح#Tiếng_Turk_Turkmen|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|tk|'''حکمد'''ارلق ایتمک|tr=[[hökümdarlyk etmek#Tiếng_Turkmen|'''hökümd'''arlyk etmek]]|[[cai trị]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Turkmen'') [[ایٛ#Tiếng_Turkmen|ایٛ]], [[ای#Tiếng_Turkmen|ای]], [[اۆ#Tiếng_Turkmen|اۆ]], [[اوُ#Tiếng_Turkmen|اوُ]], [[اؤ#Tiếng_Turkmen|اؤ]], [[اوْ#Tiếng_Turkmen|اوْ]], [[اِ#Tiếng_Turkmen|اِ]], [[أ#Tiếng_Turkmen|أ]], [[آ#Tiếng_Turkmen|آ]], [[ی#Tiếng_Turkmen|ی]], [[ه ة#Tiếng_Turkmen|ه ة]], [[و#Tiếng_Turkmen|و]], [[نگ#Tiếng_Turkmen|نگ]], [[ﻥ#Tiếng_Turkmen|ﻥ]], [[م#Tiếng_Turkmen|م]], [[ﻝ#Tiếng_Turkmen|ﻝ]], [[گ#Tiếng_Turkmen|گ]], [[ك#Tiếng_Turkmen|ك]], [[ﻕ#Tiếng_Turkmen|ﻕ]], [[ﻑ#Tiếng_Turkmen|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Turkmen|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Turkmen|ع]], [[ظ#Tiếng_Turkmen|ظ]], [[ط#Tiếng_Turkmen|ط]], [[ض#Tiếng_Turkmen|ض]], [[ص#Tiếng_Turkmen|ص]], [[ش#Tiếng_Turkmen|ش]], [[س#Tiếng_Turkmen|س]], [[ژ#Tiếng_Turkmen|ژ]], [[ز#Tiếng_Turkmen|ز]], [[ر#Tiếng_Turkmen|ر]], [[ذ#Tiếng_Turkmen|ذ]], [[د#Tiếng_Turkmen|د]], [[خ#Tiếng_Turkmen|خ]], [[ح#Tiếng_Turkmen|ح]], [[چ#Tiếng_Turkmen|چ]], [[ج#Tiếng_Turkmen|ج]], [[ث#Tiếng_Turkmen|ث]], [[ت#Tiếng_Turkmen|ت]], [[پ#Tiếng_Turkmen|پ]], [[ب#Tiếng_Turkmen|ب]], [[ا#Tiếng_Turkmen|ا]],
=={{langname|ur}}==
{{wikipedia|ur:ح}}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ur|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ur|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng abjad tiếng Urdu, là chữ [[ح#Tiếng_Urdu|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ur|[[w:ur:حیدرآباد، دکن|حیدرآباد، دکن]]|[[w:Hyderabad, Ấn Độ|Hyderabad]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ur|sc=Arab|qual=Bảng abjad tiếng Urdu|ے|ی|ئ|ھ|ه|و|ں|ن|م|ل|گ|ک|ق|ف|غ|ع|ظ|ط|ض|ص|ش|س|ژ|ز|ڑ|ر|ذ|ڈ|د|خ|ح|چ|ج|ث|ٹ|ت|پ|ب|ا}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|author=Jitendra Sen|title=Urdu-English Dictionary|year=1930|pageurl=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.321369/page/477|page=477}}
=={{langname|ush}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ush|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ush|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 12 trong bảng chữ cái Ba Tư tiếng Ushojo, là chữ [[ح#Tiếng_Ushojo|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ush|حیلی|tr='''h'''elī|[[vịt]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Ushojo'') [[آ#Tiếng_Ushojo|آ]], [[أ#Tiếng_Ushojo|أ]], [[ا#Tiếng_Ushojo|ا]], [[ب#Tiếng_Ushojo|ب]], [[پ#Tiếng_Ushojo|پ]], [[ت#Tiếng_Ushojo|ت]], [[ٹ#Tiếng_Ushojo|ٹ]], [[ث#Tiếng_Ushojo|ث]], [[ج#Tiếng_Ushojo|ج]], [[چ#Tiếng_Ushojo|چ]], [[ڇ#Tiếng_Ushojo|ڇ]], [[څ#Tiếng_Ushojo|څ]], [[ح#Tiếng_Ushojo|ح]], [[خ#Tiếng_Ushojo|خ]], [[د#Tiếng_Ushojo|د]], [[ڈ#Tiếng_Ushojo|ڈ]], [[ذ#Tiếng_Ushojo|ذ]], [[ر#Tiếng_Ushojo|ر]], [[ڑ#Tiếng_Ushojo|ڑ]], [[ز#Tiếng_Ushojo|ز]], [[ڙ#Tiếng_Ushojo|ڙ]], [[ژ#Tiếng_Ushojo|ژ]], [[س#Tiếng_Ushojo|س]], [[ش#Tiếng_Ushojo|ش]], [[ݜ#Tiếng_Ushojo|ݜ]], [[ص#Tiếng_Ushojo|ص]], [[ض#Tiếng_Ushojo|ض]], [[ط#Tiếng_Ushojo|ط]], [[ظ#Tiếng_Ushojo|ظ]], [[ع#Tiếng_Ushojo|ع]], [[غ#Tiếng_Ushojo|غ]], [[ف#Tiếng_Ushojo|ف]], [[ق#Tiếng_Ushojo|ق]], [[ک#Tiếng_Ushojo|ک]], [[گ#Tiếng_Ushojo|گ]], [[ل#Tiếng_Ushojo|ل]], [[م#Tiếng_Ushojo|م]], [[ن#Tiếng_Ushojo|ن]], [[و#Tiếng_Ushojo|و]], [[ہ#Tiếng_Ushojo|ہ]], [[ھ#Tiếng_Ushojo|ھ]], [[ء#Tiếng_Ushojo|ء]], [[ی#Tiếng_Ushojo|ی]], [[ے#Tiếng_Ushojo|ے]]
=={{langname|uz}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Uzbek|H]] [[h#Tiếng_Uzbek|h]]
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Uzbek|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Uzbek|ҳ]]
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|uz|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|uz|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#{{label|uz|obsolete}} Chữ cái thứ 16 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Uzbek, là chữ [[ح#Tiếng_Uzbek|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|uz|حَقِیدَه |tr=[[haqida#Tiếng_Uzbek|'''h'''haqida]]|[[về]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ Ả Rập Nastaliq tiếng Uzbek'') [[آ#Tiếng_Uzbek|آ]]/[[ا#Tiếng_Uzbek|ا]], [[ب#Tiếng_Uzbek|ب]], [[پ#Tiếng_Uzbek|پ]], [[ت#Tiếng_Uzbek|ت]], [[ث#Tiếng_Uzbek|ث]], [[ج#Tiếng_Uzbek|ج]], [[چ#Tiếng_Uzbek|چ]], [[ح#Tiếng_Uzbek|ح]], [[خ#Tiếng_Uzbek|خ]], [[د#Tiếng_Uzbek|د]], [[ذ#Tiếng_Uzbek|ذ]], [[ر#Tiếng_Uzbek|ر]], [[ز#Tiếng_Uzbek|ز]], [[ژ#Tiếng_Uzbek|ژ]], [[س#Tiếng_Uzbek|س]], [[ش#Tiếng_Uzbek|ش]], [[ص#Tiếng_Uzbek|ص]], [[ض#Tiếng_Uzbek|ض]], [[ط#Tiếng_Uzbek|ط]], [[ظ#Tiếng_Uzbek|ظ]], [[ع#Tiếng_Uzbek|ع]], [[غ#Tiếng_Uzbek|غ]], [[ف#Tiếng_Uzbek|ف]], [[ق#Tiếng_Uzbek|ق]], [[ک#Tiếng_Uzbek|ک]], [[گ#Tiếng_Uzbek|گ]], [[ل#Tiếng_Uzbek|ل]], [[م#Tiếng_Uzbek|م]], [[ن#Tiếng_Uzbek|ن]], [[نگ#Tiếng_Uzbek|نگ]], [[و#Tiếng_Uzbek|و]], [[ۉ#Tiếng_Uzbek|ۉ]], [[هـ#Tiếng_Uzbek|هـ]], [[ي#Tiếng_Uzbek|ي]], [[ی#Tiếng_Uzbek|ی]], [[ې#Tiếng_Uzbek|ې]]
==={{ĐM|ref}}===
*[[c:File:Uzbek Arabic Nastaliq Alphabet.jpg|Uzbek Arabic Nastaliq Alphabet]]
=={{langname|wbl}}==
{| class="floatright wikitable" style="text-align:center;"
|-
! Ả Rập
| '''ح'''
|-
! Kirin
| [[Ҳ#Tiếng_Wakhi|Ҳ]] [[ҳ#Tiếng_Wakhi|ҳ]]
|-
! Latinh
| [[H#Tiếng_Wakhi|H]] [[h#Tiếng_Wakhi|h]]
|-
|}
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wbl|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wbl|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 14 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Wakhi, là chữ [[ح#Tiếng_Wakhi|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|wbl|حلق|tr='''h'''alq|[[họng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Wakhi'') [[ا#Tiếng_Wakhi|ا]], [[آ#Tiếng_Wakhi|آ]], [[ب#Tiếng_Wakhi|ب]], [[پ#Tiếng_Wakhi|پ]], [[ت#Tiếng_Wakhi|ت]], [[ټ#Tiếng_Wakhi|ټ]], [[ث#Tiếng_Wakhi|ث]], [[ج#Tiếng_Wakhi|ج]], [[ڃ#Tiếng_Wakhi|ڃ]], [[چ#Tiếng_Wakhi|چ]], [[ڇ#Tiếng_Wakhi|ڇ]], [[څ#Tiếng_Wakhi|څ]], [[ځ#Tiếng_Wakhi|ځ]], [[ح#Tiếng_Wakhi|ح]], [[خ#Tiếng_Wakhi|خ]], [[د#Tiếng_Wakhi|د]], [[ډ#Tiếng_Wakhi|ډ]], [[ذ#Tiếng_Wakhi|ذ]], [[ر#Tiếng_Wakhi|ر]], [[ز#Tiếng_Wakhi|ز]], [[ږ#Tiếng_Wakhi|ږ]], [[ژ#Tiếng_Wakhi|ژ]], [[ڙ#Tiếng_Wakhi|ڙ]], [[س#Tiếng_Wakhi|س]], [[ښ#Tiếng_Wakhi|ښ]], [[ش#Tiếng_Wakhi|ش]], [[ڜ#Tiếng_Wakhi|ڜ]], [[ص#Tiếng_Wakhi|ص]], [[ض#Tiếng_Wakhi|ض]], [[ط#Tiếng_Wakhi|ط]], [[ظ#Tiếng_Wakhi|ظ]], [[ع#Tiếng_Wakhi|ع]], [[غ#Tiếng_Wakhi|غ]], [[ف#Tiếng_Wakhi|ف]], [[ڤ#Tiếng_Wakhi|ڤ]], [[ق#Tiếng_Wakhi|ق]], [[ک#Tiếng_Wakhi|ک]], [[گ#Tiếng_Wakhi|گ]], [[ل#Tiếng_Wakhi|ل]], [[م#Tiếng_Wakhi|م]], [[ن#Tiếng_Wakhi|ن]], [[ه#Tiếng_Wakhi|ه]], [[و#Tiếng_Wakhi|و]], [[ؤ#Tiếng_Wakhi|ؤ]], [[وْ#Tiếng_Wakhi|وْ]], [[ي#Tiếng_Wakhi|ي]], [[ی#Tiếng_Wakhi|ی]]
=={{langname|wne}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wne|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wne|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 11 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Waneci, là chữ [[ح#Tiếng_Waneci|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Waneci'') [[ء#Tiếng_Waneci|ء]], [[ی#Tiếng_Waneci|ی]], [[ﻩ#Tiếng_Waneci|ﻩ]], [[ﻭ#Tiếng_Waneci|ﻭ]], [[ں#Tiếng_Waneci|ں]], [[ڼ#Tiếng_Waneci|ڼ]], [[ﻥ#Tiếng_Waneci|ﻥ]], [[ﻡ#Tiếng_Waneci|ﻡ]], [[ﻝ#Tiếng_Waneci|ﻝ]], [[ګ#Tiếng_Waneci|ګ]], [[ک#Tiếng_Waneci|ک]], [[ﻕ#Tiếng_Waneci|ﻕ]], [[ﻑ#Tiếng_Waneci|ﻑ]], [[ﻍ#Tiếng_Waneci|ﻍ]], [[ع#Tiếng_Waneci|ع]], [[ظ#Tiếng_Waneci|ظ]], [[ط#Tiếng_Waneci|ط]], [[ض#Tiếng_Waneci|ض]], [[ص#Tiếng_Waneci|ص]], [[ښ#Tiếng_Waneci|ښ]], [[ش#Tiếng_Waneci|ش]], [[س#Tiếng_Waneci|س]], [[ږ#Tiếng_Waneci|ږ]], [[ژ#Tiếng_Waneci|ژ]], [[ز#Tiếng_Waneci|ز]], [[ړ#Tiếng_Waneci|ړ]], [[ر#Tiếng_Waneci|ر]], [[ذ#Tiếng_Waneci|ذ]], [[ډ#Tiếng_Waneci|ډ]], [[د#Tiếng_Waneci|د]], [[خ#Tiếng_Waneci|خ]], [[ح#Tiếng_Waneci|ح]], [[څ#Tiếng_Waneci|څ]], [[ځ#Tiếng_Waneci|ځ]], [[چ#Tiếng_Waneci|چ]], [[ج#Tiếng_Waneci|ج]], [[ث#Tiếng_Waneci|ث]], [[ټ#Tiếng_Waneci|ټ]], [[ت#Tiếng_Waneci|ت]], [[پ#Tiếng_Waneci|پ]], [[ب#Tiếng_Waneci|ب]], [[ا#Tiếng_Waneci|ا]]
=={{langname|wlo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wlo|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wlo|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thêm thứ 2 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Wolio, là chữ [[ح#Tiếng_Wolio|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Buri'') [[ا#Tiếng_Wolio|ا]], [[ب#Tiếng_Wolio|ب]], [[ڀ#Tiếng_Wolio|ڀ]], [[ت#Tiếng_Wolio|ت]], [[ج#Tiếng_Wolio|ج]], [[چ#Tiếng_Wolio|چ]], [[د#Tiếng_Wolio|د]], [[ڊ#Tiếng_Wolio|ڊ]], [[ر#Tiếng_Wolio|ر]], [[ز#Tiếng_Wolio|ز]], [[س#Tiếng_Wolio|س]], [[ڠ#Tiếng_Wolio|ڠ]], [[ڤ#Tiếng_Wolio|ڤ]], [[ك#Tiếng_Wolio|ك]], [[ڬ#Tiếng_Wolio|ڬ]], [[ل#Tiếng_Wolio|ل]], [[ن#Tiếng_Wolio|ن]], [[ۑ#Tiếng_Wolio|ۑ]], [[ه#Tiếng_Wolio|ه]], [[و#Tiếng_Wolio|و]], [[ي#Tiếng_Wolio|ي]]
*(''Chữ cái thêm'') [[ث#Tiếng_Wolio|ث]], [[ح#Tiếng_Wolio|ح]], [[خ#Tiếng_Wolio|خ]], [[ذ#Tiếng_Wolio|ذ]], [[ش#Tiếng_Wolio|ش]], [[ص#Tiếng_Wolio|ص]], [[ض#Tiếng_Wolio|ض]], [[ط#Tiếng_Wolio|ط]], [[ظ#Tiếng_Wolio|ظ]], [[ع#Tiếng_Wolio|ع]], [[غ#Tiếng_Wolio|غ]], [[ف#Tiếng_Wolio|ف]], [[ق#Tiếng_Wolio|ق]]
=={{langname|wo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wo|/h/}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|wo|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 8 trong bảng chữ cái Wolofal, là chữ [[ح#Tiếng_Wolofal|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Wolofal'') [[ا#Tiếng_Wolof|ا]], [[ب#Tiếng_Wolof|ب]], [[ݒ#Tiếng_Wolof|ݒ]], [[ت#Tiếng_Wolof|ت]], [[ݖ#Tiếng_Wolof|ݖ]], [[ث#Tiếng_Wolof|ث]], [[ج#Tiếng_Wolof|ج]], [[ح#Tiếng_Wolof|ح]], [[خ#Tiếng_Wolof|خ]], [[د#Tiếng_Wolof|د]], [[ذ#Tiếng_Wolof|ذ]], [[ر#Tiếng_Wolof|ر]], [[ز#Tiếng_Wolof|ز]], [[س#Tiếng_Wolof|س]], [[ش#Tiếng_Wolof|ش]], [[ص#Tiếng_Wolof|ص]], [[ض#Tiếng_Wolof|ض]], [[ط#Tiếng_Wolof|ط]], [[ظ#Tiếng_Wolof|ظ]], [[ع#Tiếng_Wolof|ع]], [[غ#Tiếng_Wolof|غ]], [[ݝ#Tiếng_Wolof|ݝ]], [[ف#Tiếng_Wolof|ف]], [[ق#Tiếng_Wolof|ق]], [[ک#Tiếng_Wolof|ک]], [[گ#Tiếng_Wolof|گ]], [[ل#Tiếng_Wolof|ل]], [[م#Tiếng_Wolof|م]], [[ن#Tiếng_Wolof|ن]], [[ݧ#Tiếng_Wolof|ݧ]], [[ه#Tiếng_Wolof|ه]], [[و#Tiếng_Wolof|و]], [[ي#Tiếng_Wolof|ي]]
=={{langname|ydg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ydg|[h]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|ydg|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=h}}
#Chữ cái thứ 9 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Yidgha, là chữ [[ح#Tiếng_Yidgha|ح]] ở dạng đứng đầu.
#:{{ux|ydg|حلوہ|tr='''h'''alvah|[[món]] [[tráng miệng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*(''Bảng chữ cái Ả Rập tiếng Yidgha'') [[ا#Tiếng_Yidgha|ا]], [[ب#Tiếng_Yidgha|ب]], [[پ#Tiếng_Yidgha|پ]], [[ت#Tiếng_Yidgha|ت]], [[ث#Tiếng_Yidgha|ث]], [[ٹ#Tiếng_Yidgha|ٹ]], [[ج#Tiếng_Yidgha|ج]], [[چ#Tiếng_Yidgha|چ]], [[ح#Tiếng_Yidgha|ح]], [[خ#Tiếng_Yidgha|خ]], [[ݯ#Tiếng_Yidgha|ݯ]], [[ݮ#Tiếng_Yidgha|ݮ]], [[څ#Tiếng_Yidgha|څ]], [[ځ#Tiếng_Yidgha|ځ]], [[د#Tiếng_Yidgha|د]], [[ذ#Tiếng_Yidgha|ذ]], [[ڈ#Tiếng_Yidgha|ڈ]], [[ر#Tiếng_Yidgha|ر]], [[ڑ#Tiếng_Yidgha|ڑ]], [[ز#Tiếng_Yidgha|ز]], [[ژ#Tiếng_Yidgha|ژ]], [[ݱ#Tiếng_Yidgha|ݱ]], [[س#Tiếng_Yidgha|س]], [[ش#Tiếng_Yidgha|ش]], [[ݰ#Tiếng_Yidgha|ݰ]], [[ص#Tiếng_Yidgha|ص]], [[ض#Tiếng_Yidgha|ض]], [[ط#Tiếng_Yidgha|ط]], [[ظ#Tiếng_Yidgha|ظ]], [[ع#Tiếng_Yidgha|ع]], [[غ#Tiếng_Yidgha|غ]], [[ف#Tiếng_Yidgha|ف]], [[ق#Tiếng_Yidgha|ق]], [[ڤ#Tiếng_Yidgha|ڤ]], [[ک#Tiếng_Yidgha|ک]], [[ګ#Tiếng_Yidgha|ګ]], [[گ#Tiếng_Yidgha|گ]], [[ل#Tiếng_Yidgha|ل]], [[م#Tiếng_Yidgha|م]], [[ن#Tiếng_Yidgha|ن]], [[و#Tiếng_Yidgha|و]], [[ہ#Tiếng_Yidgha|ہ]], [[ء#Tiếng_Yidgha|ء]], [[ی#Tiếng_Yidgha|ی]], [[ے#Tiếng_Yidgha|ے]]
=={{langname|zza}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|zza|[ħ]}}
==={{ĐM|letter}}===
{{head|zza|Chữ cái|head='''ح '''/''' ح '''/''' ح '''/''' ح'''|tr=ḥ}}
#{{label|zza|obsolete}} Chữ cái thứ 10 trong bảng chữ cái Ả Rập tiếng Zaza, là chữ [[ح#Tiếng_Zaza|ح]] ở dạng đứng đầu.
==={{ĐM|see}}===
*(''Chữ Ả Rập tiếng Zaza'') [[ء#Tiếng_Zaza|ء]], [[ا#Tiếng_Zaza|ا]], [[آ#Tiếng_Zaza|آ]], [[ب#Tiếng_Zaza|ب]], [[پ#Tiếng_Zaza|پ]], [[ت#Tiếng_Zaza|ت]], [[ث#Tiếng_Zaza|ث]], [[ج#Tiếng_Zaza|ج]], [[چ#Tiếng_Zaza|چ]], [[ح#Tiếng_Zaza|ح]], [[خ#Tiếng_Zaza|خ]], [[د#Tiếng_Zaza|د]], [[ذ#Tiếng_Zaza|ذ]], [[ر#Tiếng_Zaza|ر]], [[ز#Tiếng_Zaza|ز]], [[ژ#Tiếng_Zaza|ژ]], [[س#Tiếng_Zaza|س]], [[ش#Tiếng_Zaza|ش]], [[ص#Tiếng_Zaza|ص]], [[ض#Tiếng_Zaza|ض]], [[ط#Tiếng_Zaza|ط]], [[ظ#Tiếng_Zaza|ظ]], [[ع#Tiếng_Zaza|ع]], [[غ#Tiếng_Zaza|غ]], [[ف#Tiếng_Zaza|ف]], [[ق#Tiếng_Zaza|ق]], [[ڨ#Tiếng_Zaza|ڨ]], [[ک#Tiếng_Zaza|ک]], [[ل#Tiếng_Zaza|ل]], [[م#Tiếng_Zaza|م]], [[ن#Tiếng_Zaza|ن]], [[و#Tiếng_Zaza|و]], [[ی#Tiếng_Zaza|ی]], [[ه#Tiếng_Zaza|ه]], [[ۃ#Tiếng_Zaza|ۃ]]
[[Thể loại:Khối ký tự Arabic Presentation Forms-B|A1]]
f5npyac5beg42i2t2fkxei3yp4kxg57
ỡ
0
410696
2513353
2512786
2026-08-12T06:10:42Z
TheHighFighter2
42988
2513353
wikitext
text/x-wiki
{{character info}}
=={{langname|mul}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{mul-letter}}
#[[chữ|Chữ]] '''[[o]]''' viết thường với dấu móc [[◌̛]] và dấu ngã [[◌̉]].
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vi-pron}}
==={{đm|paro}}===
{{col|vi|title=Các từ tương tự|o|ò|ó|ỏ|õ|ọ|ô|ồ|ố|ổ|ỗ|ộ|ơ|ờ|ớ|ở|ợ}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|vi|Ký hiệu}}
# Chữ [[ơ]] viết thường với dấu ngã [[◌̃]] trong văn bản tiếng Việt.
#:{{ux|vi|{{l|vi|b'''ỡ''' ng'''ỡ'''}}}}
==={{ĐM|see}}===
*{{list:Latin script letters/vi}}
=={{langname|cje}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|cje|[ə˧ˀ˥]|[əː˧ˀ˥]}}
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|cje|Ký hiệu}}
# Ký tự ''[[ơ]]'' viết thường với dấu ngã [[◌̃]] trong văn bản tiếng Chu Ru.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=cje|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Chu Ru|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ảả)|(Ãã)|(Ạạ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|(Ẻẻ)|(Ẽẽ)|(Ẹẹ)|Êê|(Ềề)|(Ếế)|(Ểể)|(Ễễ)|(Ệệ)|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ỉỉ)|(Ĩĩ)|(Ịị)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Oo|(Òò)|(Óó)|(Ỏỏ)|(Õõ)|(Ọọ)|Ôô|(Ồồ)|(Ốố)|(Ổổ)|(Ỗỗ)|(Ộộ)|Ơơ|(Ờờ)|(Ớớ)|(Ởở)|(Ỡỡ)|(Ợợ)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ủủ)|(Ũũ)|(Ụụ)|Ưư|(Ừừ)|(Ứứ)|(Ửử)|(Ữữ)|(Ựự)|Ww|Yy|(Ỳỳ)|(Ýý)|(Ỷỷ)|(Ỹỹ)|(Ỵỵ)|’}}
=={{langname|mtq}}==
==={{ĐM|symbol}}===
{{head|mtq|Ký hiệu}}
# Ký tự ''[[ơ]]'' viết thường với dấu ngã [[◌̃]] trong văn bản tiếng Mường.
#:{{ux|mtq|[[thỡ#Tiếng_Mường|th'''ỡ''']]|[[thợ]]|inline=1}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{R:Nguyễn Văn Khang, Bùi Chỉ, Hoàng Văn Hành 2002}}
sz01xlai8faopk45i6yi8o9q4o9p04w
بسم الله الرحمن الرحيم
0
411570
2513180
2512735
2026-08-11T14:57:49Z
TheHighFighter2
42988
/* Tiếng Ả Rập */
2513180
wikitext
text/x-wiki
{{character info|﷽}}
=={{langname|ar}}==
[[File:Lateef unicode U+FDFD.jpg|nhỏ|alt=بسم الله الرحمن الرحيم]]
==={{đm|alt}}===
* {{alt|ar|﷽}}
==={{đm|pron}}===
{{ar-pr|بِسْمِ ٱللّٰهِ ٱلرَّحْمٰنِ ٱلرَّحِيمِ}}
* {{audio|ar|LL-Q13955_(ara)-Fenakhay-بسم_الله_الرحمن_الرحيم.wav}}
==={{đm|phrase}}===
{{head|ar|Cụm từ|head=[[اسم|بِسْمِ]] [[ٱللّٰهِ]] [[رحمن|ٱلرَّحْمٰنِ]] [[رحيم|ٱلرَّحِيمِ]]|tr=bi-smi llāhi r-raḥmāni r-raḥīmi}}
# "Nhân danh [[thượng đế|Thượng đế]], Đấng Rất mực [[độ lượng|Độ lượng]], Đấng Rất mực [[khoan dung|Khoan dung]]"; [[basmala]].
===={{đm|rel}}====
* {{l|ar|بَسْمَلَ|gloss=đọc lời nhân danh Thượng đế}}
===={{đm|desc}}====
* {{desc|ota|بسم الله الرحمن الرحیم|bor=1}}
** {{desc|tr|bismillahirrahmanirrahim}}
===={{đm|see}}====
* {{l|ar|بِسْمِ اللّٰه|tr=bi-smi llāh}}
{{C|ar|Hồi giáo}}
cbz65vd2rjmc2uki8vt5bhtc6ucghcp
رحمن
0
411758
2513141
2513073
2026-08-11T13:01:09Z
TheHighFighter2
42988
2513141
wikitext
text/x-wiki
{{also|زحمن}}
=={{langname|ar}}==
==={{ĐM|etym}} 1.1===
{{ar-rootbox|ر ح م}}
So sánh với {{bor|ar|arc|רַחְמָן}} / {{m|arc|ܪܚܡܢ|tr=raḥmān}}, {{bor|ar|he|רַחְמָן|tr=raḥmān}}. Quan niệm phổ biến thường cho rằng dạng từ trong tiếng Ả Rập được vay mượn từ một trong hai ngôn ngữ này, hoặc là trực tiếp hoặc là trung gian thông qua {{bor|ar|sem-srb|-}}. Nhận định này xuất phát từ việc từ này chỉ xuất hiện trong ngữ cảnh cụ thể nhằm chỉ định tính ngữ cho {{m|ar|الرَّحْمَٰن}}, đồng thời cách viết khiếm khuyết {{m|en|mater lectionis}} của từ cũng phản ánh sự tương ứng về cách viết khiếm khuyết trong các ngôn ngữ kể trên.
===={{ĐM|pron}}====
{{ar-pr|رَحْمَٰن}}
===={{ĐM|adj}}====
{{ar-adj|رَحْمَٰن}}
# [[nhân từ|Nhân từ]], [[độ lượng]], [[khoan dung]] {{qualifier|dùng cho [[thượng đế|Thượng đế]]}}.
#* {{RQ:Qur’an|1|1|passage= بِسۡمِ ٱللَّهِ '''ٱلرَّحۡمَـٰنِ''' ٱلرَّحِیمِ|t=Nhân danh Allah, Đấng Độ Lượng, Đấng Khoan Dung.}}
#* {{RQ:Qur’an|2|163|passage=وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ '''الرَّحْمَٰنُ''' الرَّحِيمُ|t=Thượng Đế của các ngươi vốn chỉ là một Thượng Đế duy nhất, không có Thượng Đế đích thực nào ngoài Ngài, Ngài là Đấng Độ Lượng, Đấng Khoan Dung.}}
#* {{RQ:Qur’an|17|110|passage=قُلِ ٱدْعُوا ٱللّٰهَ أَوِ ٱدْعُوا '''ٱلرَّحْمَٰنَ''' أَيًّا مَّا تَدْعُوا فَلَهُ ٱلْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى |subst=فَلَهُ/فَ-لَ-هُو|t=Ngươi (Thiên Sứ Muhammad) hãy bảo họ: “Dẫu cho các người có cầu xin Allah hay cầu xin Đấng Độ Lượng thì tất cả đều là các tên tốt đẹp của Ngài.”}}
====={{ĐM|decl}}=====
{{ar-decl-adj|رَحْمَٰنُ|f=-|number=sg}}
====={{ĐM|desc}}=====
* {{desctree|fa-cls|رَحْمَٰن|bor=1|noalts=1}}
===={{ĐM|ref}}====
* {{R:ar:Jeffery-Foreign|pages=140–141}}
* {{R:ar:Fraenkel-V|page=23}}
* {{R:ar:GdQ|I|pages=112–113}}
* {{R:ar:Rudolph|page=28}}
* {{R:ar:Steingass}}
* {{R:ar:Wehr-4|رحم}}
==={{ĐM|etym}} 1.2===
===={{ĐM|verb}}====
{{ar-verb form|+رحم<I>}}
==={{ĐM|etym}} 1.3===
===={{ĐM|verb}}====
{{ar-verb form|+رحم<II>}}
fayrj8dzn3i8fukc4rbcthup1pua1rw
2513153
2513141
2026-08-11T14:05:52Z
TheHighFighter2
42988
/* Tính từ */
2513153
wikitext
text/x-wiki
{{also|زحمن}}
=={{langname|ar}}==
==={{ĐM|etym}} 1.1===
{{ar-rootbox|ر ح م}}
So sánh với {{bor|ar|arc|רַחְמָן}} / {{m|arc|ܪܚܡܢ|tr=raḥmān}}, {{bor|ar|he|רַחְמָן|tr=raḥmān}}. Quan niệm phổ biến thường cho rằng dạng từ trong tiếng Ả Rập được vay mượn từ một trong hai ngôn ngữ này, hoặc là trực tiếp hoặc là trung gian thông qua {{bor|ar|sem-srb|-}}. Nhận định này xuất phát từ việc từ này chỉ xuất hiện trong ngữ cảnh cụ thể nhằm chỉ định tính ngữ cho {{m|ar|الرَّحْمَٰن}}, đồng thời cách viết khiếm khuyết {{m|en|mater lectionis}} của từ cũng phản ánh sự tương ứng về cách viết khiếm khuyết trong các ngôn ngữ kể trên.
===={{ĐM|pron}}====
{{ar-pr|رَحْمَٰن}}
===={{ĐM|adj}}====
{{ar-adj|رَحْمَٰن}}
# [[nhân từ|Nhân từ]], [[độ lượng]], [[khoan dung]] {{qualifier|dùng cho [[thượng đế|Thượng đế]]}}.
#* {{RQ:Qur’an|1|1|passage= بِسۡمِ ٱللَّهِ '''ٱلرَّحۡمَـٰنِ''' ٱلرَّحِیمِ|t=Nhân danh Allah, Đấng Độ Lượng, Đấng Khoan Dung.}}
#* {{RQ:Qur’an|2|163|passage=وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ '''الرَّحْمَٰنُ''' الرَّحِيمُ|t=Thượng Đế của các ngươi vốn chỉ là một Thượng Đế duy nhất, không có Thượng Đế đích thực nào ngoài Ngài, Ngài là Đấng Độ Lượng, Đấng Khoan Dung.}}
#* {{RQ:Qur’an|17|110|passage=قُلِ ٱدْعُوا ٱللّٰهَ أَوِ ٱدْعُوا '''ٱلرَّحْمَٰنَ''' أَيًّا مَّا تَدْعُوا فَلَهُ ٱلْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى |subst=فَلَهُ/فَ-لَ-هُو|t=Ngươi hãy bảo họ: “Dẫu cho các người có cầu xin Allah hay cầu xin Đấng Độ Lượng thì tất cả đều là các tên tốt đẹp của Ngài.”}}
====={{ĐM|decl}}=====
{{ar-decl-adj|رَحْمَٰنُ|f=-|number=sg}}
====={{ĐM|desc}}=====
* {{desctree|fa-cls|رَحْمَٰن|bor=1|noalts=1}}
===={{ĐM|ref}}====
* {{R:ar:Jeffery-Foreign|pages=140–141}}
* {{R:ar:Fraenkel-V|page=23}}
* {{R:ar:GdQ|I|pages=112–113}}
* {{R:ar:Rudolph|page=28}}
* {{R:ar:Steingass}}
* {{R:ar:Wehr-4|رحم}}
==={{ĐM|etym}} 1.2===
===={{ĐM|verb}}====
{{ar-verb form|+رحم<I>}}
==={{ĐM|etym}} 1.3===
===={{ĐM|verb}}====
{{ar-verb form|+رحم<II>}}
h6n3r8qmn8bflvhwzk1162mxac2c29c
2513177
2513153
2026-08-11T14:54:04Z
TheHighFighter2
42988
/* Từ nguyên 1.1 */
2513177
wikitext
text/x-wiki
{{also|زحمن}}
=={{langname|ar}}==
==={{ĐM|etym}} 1.1===
{{ar-rootbox|ر ح م}}
So sánh với {{bor|ar|arc|רַחְמָן}} / {{m|arc|ܪܚܡܢ|tr=raḥmān}}, {{bor|ar|he|רַחְמָן|tr=raḥmān}}. Quan niệm phổ biến thường cho rằng dạng từ trong tiếng Ả Rập được vay mượn từ một trong hai ngôn ngữ này, hoặc là trực tiếp hoặc là trung gian thông qua {{bor|ar|sem-srb|-}}. Nhận định này xuất phát từ việc từ này chỉ xuất hiện trong ngữ cảnh cụ thể nhằm chỉ định tính ngữ cho {{m|ar|الرَّحْمَٰن}}, đồng thời cách viết [[defective|khiếm khuyết]] của từ cũng phản ánh sự tương ứng về cách viết khiếm khuyết trong các ngôn ngữ kể trên.
===={{ĐM|pron}}====
{{ar-pr|رَحْمَٰن}}
===={{ĐM|adj}}====
{{ar-adj|رَحْمَٰن}}
# [[nhân từ|Nhân từ]], [[độ lượng]], [[khoan dung]] {{qualifier|dùng cho [[thượng đế|Thượng đế]]}}.
#* {{RQ:Qur’an|1|1|passage= بِسۡمِ ٱللَّهِ '''ٱلرَّحۡمَـٰنِ''' ٱلرَّحِیمِ|t=Nhân danh Allah, Đấng Độ Lượng, Đấng Khoan Dung.}}
#* {{RQ:Qur’an|2|163|passage=وَإِلَٰهُكُمْ إِلَٰهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ '''الرَّحْمَٰنُ''' الرَّحِيمُ|t=Thượng Đế của các ngươi vốn chỉ là một Thượng Đế duy nhất, không có Thượng Đế đích thực nào ngoài Ngài, Ngài là Đấng Độ Lượng, Đấng Khoan Dung.}}
#* {{RQ:Qur’an|17|110|passage=قُلِ ٱدْعُوا ٱللّٰهَ أَوِ ٱدْعُوا '''ٱلرَّحْمَٰنَ''' أَيًّا مَّا تَدْعُوا فَلَهُ ٱلْأَسْمَاءُ الْحُسْنَى |subst=فَلَهُ/فَ-لَ-هُو|t=Ngươi hãy bảo họ: “Dẫu cho các người có cầu xin Allah hay cầu xin Đấng Độ Lượng thì tất cả đều là các tên tốt đẹp của Ngài.”}}
====={{ĐM|decl}}=====
{{ar-decl-adj|رَحْمَٰنُ|f=-|number=sg}}
====={{ĐM|desc}}=====
* {{desctree|fa-cls|رَحْمَٰن|bor=1|noalts=1}}
===={{ĐM|ref}}====
* {{R:ar:Jeffery-Foreign|pages=140–141}}
* {{R:ar:Fraenkel-V|page=23}}
* {{R:ar:GdQ|I|pages=112–113}}
* {{R:ar:Rudolph|page=28}}
* {{R:ar:Steingass}}
* {{R:ar:Wehr-4|رحم}}
==={{ĐM|etym}} 1.2===
===={{ĐM|verb}}====
{{ar-verb form|+رحم<I>}}
==={{ĐM|etym}} 1.3===
===={{ĐM|verb}}====
{{ar-verb form|+رحم<II>}}
a91qirkxaxxrry2qtx1jbpsz0zkp24d
basmala
0
411760
2513146
2513089
2026-08-11T13:10:39Z
IAmFukVuHoaq
61356
/* Tiếng Việt */
2513146
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|vi}}==
{{wp}}
==={{ĐM|alt}}===
* {{l|en|Basmala}}
* {{l|en|basmalah}}
* {{l|en|Basmalah}}
==={{ĐM|etym}}===
Đến từ {{bor|en|ar|بَسْمَلَة}}
{{root|en|ar|س م و|ء ل ه}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA|en|/ˈbæsˌmɑlə/|/ˈbɑs-/}}
==={{ĐM|n}}===
{{en-noun|~}}
# {{lb|mul|Islam|countable}} Cụm từ giới từ {{m|ar|بسم الله الرحمن الرحيم|tr=bismi llāhi r-raḥmāni r-raḥīm|t=Nhân danh Thượng đế, Đấng rất Mực Độ lượng, Đấng rất Mực Khoan dung.}}.
#* {{quote-book|en|year=2009|author=Juan Eduardo Campo|title=Encyclopedia of Islam|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438126968|page=94
|passage=“Basmala”, còn được gọi là “tasmiya”, là một từ tiếng Ả Rập chỉ cụm từ bi-smillah ir-raḥmān ir-raḥīm, “Nhân danh Thượng đế, Đấng rất mực Nhân từ, Đấng rất mực Khoan dung”. Đây là câu đầu tiên của Kinh Qur’an; nó mở đầu tất cả các chương của Kinh Qur’an ngoại trừ một chương (Q9)…}}
#* {{quote-book|en|year=2006|author=Oliver Leaman|title=The Qur’an: An Encyclopedia|publisher=Taylor & Francis|isbn=9780415326391|page=116
|passage=Tuy nhiên, chỉ Kufa và Mecca coi “basmala” trong al-Fatiha là câu 1, trong khi những người đọc kinh ở Basra, Damascus và Medina không coi “basmala” là một câu riêng biệt mà đạt đủ bảy câu bằng cách chia nhỏ các câu khác…}}
{{lb|en|Islam|uncountable}} Hành động đọc/xướng [[Bismillah]].
===Đảo chữ===
* {{anagrams|en|a=aaablms|Balaams|salamba}}
=={{langname|mrw}}==
==={{ĐM|n}}===
{{mrw-noun}}
# {{n-g|Các dịp hoặc cuộc tụ họp được điều chỉnh bởi các quy tắc xã hội}}
=={{langname|es}}==
{{wp|es:}}
==={{ĐM|etym}}===
{{ety|es|:bor|ar:بَسْمَلَة|text=+|tree=1}}
==={{ĐM|pron}}===
{{es-pr}}
==={{ĐM|n}}===
{{es-noun|f}}
# {{lb|es|Islam}} [[#en|basmala]]
qfwfbi7yuhpt6f7e1p6vi7dmpa8smsy
2513147
2513146
2026-08-11T13:29:10Z
Hiyuune
50834
Hồi sửa về bản sửa đổi 2513079 của [[Special:Contributions/IAmFukVuHoaq|IAmFukVuHoaq]] ([[User talk:IAmFukVuHoaq|talk]]): Sai đề mục ngôn ngữ.
2513147
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{wp}}
==={{ĐM|alt}}===
* {{l|en|Basmala}}
* {{l|en|basmalah}}
* {{l|en|Basmalah}}
==={{ĐM|etym}}===
Đến từ {{bor|en|ar|بَسْمَلَة}}
{{root|en|ar|س م و|ء ل ه}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA|en|/ˈbæsˌmɑlə/|/ˈbɑs-/}}
==={{ĐM|n}}===
{{en-noun|~}}
# {{lb|mul|Islam|countable}} Cụm từ giới từ {{m|ar|بسم الله الرحمن الرحيم|tr=bismi llāhi r-raḥmāni r-raḥīm|t=Nhân danh Thượng đế, Đấng rất Mực Độ lượng, Đấng rất Mực Khoan dung.}}.
#* {{quote-book|en|year=2009|author=Juan Eduardo Campo|title=Encyclopedia of Islam|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438126968|page=94
|passage=“Basmala”, còn được gọi là “tasmiya”, là một từ tiếng Ả Rập chỉ cụm từ bi-smillah ir-raḥmān ir-raḥīm, “Nhân danh Thượng đế, Đấng rất mực Nhân từ, Đấng rất mực Khoan dung”. Đây là câu đầu tiên của Kinh Qur’an; nó mở đầu tất cả các chương của Kinh Qur’an ngoại trừ một chương (Q9)…}}
#* {{quote-book|en|year=2006|author=Oliver Leaman|title=The Qur’an: An Encyclopedia|publisher=Taylor & Francis|isbn=9780415326391|page=116
|passage=Tuy nhiên, chỉ Kufa và Mecca coi “basmala” trong al-Fatiha là câu 1, trong khi những người đọc kinh ở Basra, Damascus và Medina không coi “basmala” là một câu riêng biệt mà đạt đủ bảy câu bằng cách chia nhỏ các câu khác…}}
{{lb|en|Islam|uncountable}} Hành động đọc/xướng [[Bismillah]].
===Đảo chữ===
* {{anagrams|en|a=aaablms|Balaams|salamba}}
=={{langname|mrw}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{mrw-noun}}
# {{n-g|Các dịp hoặc cuộc tụ họp được điều chỉnh bởi các quy tắc xã hội}}
=={{langname|es}}==
{{wp|es:}}
==={{ĐM|etym}}===
{{ety|es|:bor|ar:بَسْمَلَة|text=+|tree=1}}
==={{ĐM|pron}}===
{{es-pr}}
==={{ĐM|noun}}===
{{es-noun|f}}
# {{lb|es|Islam}} [[#en|basmala]]
i46mn7x1udbaod7wv0p79ipyfso67qy
2513148
2513147
2026-08-11T13:36:34Z
Hiyuune
50834
/* Tiếng Anh */
2513148
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{wp|en:}}
==={{ĐM|alt}}===
* {{l|en|Basmala}}
* {{l|en|basmalah}}
* {{l|en|Basmalah}}
==={{ĐM|etym}}===
Đến từ {{bor|en|ar|بَسْمَلَة}}
{{root|en|ar|س م و|ء ل ه}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA|en|/ˈbæsˌmɑlə/|/ˈbɑs-/}}
==={{ĐM|n}}===
{{en-noun|~}}
# {{lb|mul|Islam|countable}} Cụm từ giới từ {{m|ar|بسم الله الرحمن الرحيم|tr=bismi llāhi r-raḥmāni r-raḥīm|t=Nhân danh Thượng đế, Đấng rất Mực Độ lượng, Đấng rất Mực Khoan dung.}}.
#* {{quote-book|en|year=2009|author=Juan Eduardo Campo|title=Encyclopedia of Islam|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438126968|page=94
|passage=“Basmala”, còn được gọi là “tasmiya”, là một từ tiếng Ả Rập chỉ cụm từ bi-smillah ir-raḥmān ir-raḥīm, “Nhân danh Thượng đế, Đấng rất mực Nhân từ, Đấng rất mực Khoan dung”. Đây là câu đầu tiên của Kinh Qur’an; nó mở đầu tất cả các chương của Kinh Qur’an ngoại trừ một chương (Q9)…}}
#* {{quote-book|en|year=2006|author=Oliver Leaman|title=The Qur’an: An Encyclopedia|publisher=Taylor & Francis|isbn=9780415326391|page=116
|passage=Tuy nhiên, chỉ Kufa và Mecca coi “basmala” trong al-Fatiha là câu 1, trong khi những người đọc kinh ở Basra, Damascus và Medina không coi “basmala” là một câu riêng biệt mà đạt đủ bảy câu bằng cách chia nhỏ các câu khác…}}
{{lb|en|Islam|uncountable}} Hành động đọc/xướng [[Bismillah]].
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=aaablms|Balaams|salamba}}
=={{langname|mrw}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{mrw-noun}}
# {{n-g|Các dịp hoặc cuộc tụ họp được điều chỉnh bởi các quy tắc xã hội}}
=={{langname|es}}==
{{wp|es:}}
==={{ĐM|etym}}===
{{ety|es|:bor|ar:بَسْمَلَة|text=+|tree=1}}
==={{ĐM|pron}}===
{{es-pr}}
==={{ĐM|noun}}===
{{es-noun|f}}
# {{lb|es|Islam}} [[#en|basmala]]
k97buceh2nx11jqqfpjlhh0ui5jhxmv
2513149
2513148
2026-08-11T13:37:04Z
Hiyuune
50834
2513149
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{wp|en:}}
==={{ĐM|alt}}===
* {{l|en|Basmala}}
* {{l|en|basmalah}}
* {{l|en|Basmalah}}
==={{ĐM|etym}}===
Từ {{bor|en|ar|بَسْمَلَة}}
{{root|en|ar|س م و|ء ل ه}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA|en|/ˈbæsˌmɑlə/|/ˈbɑs-/}}
==={{ĐM|n}}===
{{en-noun|~}}
# {{lb|mul|Islam|countable}} Cụm từ giới từ {{m|ar|بسم الله الرحمن الرحيم|tr=bismi llāhi r-raḥmāni r-raḥīm|t=Nhân danh Thượng đế, Đấng rất Mực Độ lượng, Đấng rất Mực Khoan dung.}}.
#* {{quote-book|en|year=2009|author=Juan Eduardo Campo|title=Encyclopedia of Islam|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438126968|page=94
|passage=“Basmala”, còn được gọi là “tasmiya”, là một từ tiếng Ả Rập chỉ cụm từ bi-smillah ir-raḥmān ir-raḥīm, “Nhân danh Thượng đế, Đấng rất mực Nhân từ, Đấng rất mực Khoan dung”. Đây là câu đầu tiên của Kinh Qur’an; nó mở đầu tất cả các chương của Kinh Qur’an ngoại trừ một chương (Q9)…}}
#* {{quote-book|en|year=2006|author=Oliver Leaman|title=The Qur’an: An Encyclopedia|publisher=Taylor & Francis|isbn=9780415326391|page=116
|passage=Tuy nhiên, chỉ Kufa và Mecca coi “basmala” trong al-Fatiha là câu 1, trong khi những người đọc kinh ở Basra, Damascus và Medina không coi “basmala” là một câu riêng biệt mà đạt đủ bảy câu bằng cách chia nhỏ các câu khác…}}
{{lb|en|Islam|uncountable}} Hành động đọc/xướng [[Bismillah]].
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=aaablms|Balaams|salamba}}
=={{langname|mrw}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{mrw-noun}}
# {{n-g|Các dịp hoặc cuộc tụ họp được điều chỉnh bởi các quy tắc xã hội}}
=={{langname|es}}==
{{wp|es:}}
==={{ĐM|etym}}===
{{ety|es|:bor|ar:بَسْمَلَة|text=+|tree=1}}
==={{ĐM|pron}}===
{{es-pr}}
==={{ĐM|noun}}===
{{es-noun|f}}
# {{lb|es|Islam}} [[#en|basmala]]
gvxsknz0p2bfglx6hgzio6jlgzgz5kb
2513150
2513149
2026-08-11T13:37:40Z
Hiyuune
50834
2513150
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{wp|en:}}
==={{ĐM|alt}}===
* {{l|en|Basmala}}
* {{l|en|basmalah}}
* {{l|en|Basmalah}}
==={{ĐM|etym}}===
Từ {{bor|en|ar|بَسْمَلَة}}
{{root|en|ar|س م و|ء ل ه}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA|en|/ˈbæsˌmɑlə/|/ˈbɑs-/}}
==={{ĐM|n}}===
{{en-noun|~}}
# {{lb|mul|Islam|countable}} Cụm từ giới từ {{m|ar|بسم الله الرحمن الرحيم|tr=bismi llāhi r-raḥmāni r-raḥīm|t=Nhân danh Thượng đế, Đấng rất Mực Độ lượng, Đấng rất Mực Khoan dung.}}.
#* {{quote-book|en|year=2009|author=Juan Eduardo Campo|title=Encyclopedia of Islam|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438126968|page=94
|passage=“Basmala”, còn được gọi là “tasmiya”, là một từ tiếng Ả Rập chỉ cụm từ bi-smillah ir-raḥmān ir-raḥīm, “Nhân danh Thượng đế, Đấng rất mực Nhân từ, Đấng rất mực Khoan dung”. Đây là câu đầu tiên của Kinh Qur’an; nó mở đầu tất cả các chương của Kinh Qur’an ngoại trừ một chương (Q9)…}}
#* {{quote-book|en|year=2006|author=Oliver Leaman|title=The Qur’an: An Encyclopedia|publisher=Taylor & Francis|isbn=9780415326391|page=116
|passage=Tuy nhiên, chỉ Kufa và Mecca coi “basmala” trong al-Fatiha là câu 1, trong khi những người đọc kinh ở Basra, Damascus và Medina không coi “basmala” là một câu riêng biệt mà đạt đủ bảy câu bằng cách chia nhỏ các câu khác…}}
# {{lb|en|Islam|uncountable}} Hành động đọc/xướng [[Bismillah]].
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=aaablms|Balaams|salamba}}
=={{langname|mrw}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{mrw-noun}}
# {{n-g|Các dịp hoặc cuộc tụ họp được điều chỉnh bởi các quy tắc xã hội}}
=={{langname|es}}==
{{wp|es:}}
==={{ĐM|etym}}===
{{ety|es|:bor|ar:بَسْمَلَة|text=+|tree=1}}
==={{ĐM|pron}}===
{{es-pr}}
==={{ĐM|noun}}===
{{es-noun|f}}
# {{lb|es|Islam}} [[#en|basmala]]
r0lf5rwtvanfytz9fumbq01ygyx1cq5
2513152
2513150
2026-08-11T14:04:18Z
TheHighFighter2
42988
/* Tiếng Anh */
2513152
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|en}}==
{{wp|en:}}
==={{ĐM|alt}}===
* {{l|en|Basmala}}
* {{l|en|basmalah}}
* {{l|en|Basmalah}}
==={{ĐM|etym}}===
Từ {{bor|en|ar|بَسْمَلَة}}.
{{root|en|ar|س م و|ء ل ه}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA|en|/ˈbæsˌmɑlə/|/ˈbɑs-/}}
==={{ĐM|n}}===
{{en-noun|~}}
# {{lb|mul|Islam|countable}} Cụm giới từ {{m|ar|بسم الله الرحمن الرحيم|tr=bismi llāhi r-raḥmāni r-raḥīm|t=Nhân danh Allah, Đấng Rất mực Độ lượng, Đấng Rất mực Khoan dung}}.
#* {{quote-book|en|year=2009|author=Juan Eduardo Campo|title=Encyclopedia of Islam|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438126968|page=94
|passage=The '''basmala''', also known as the tasmiya, is an Arabic word for the phrase bi- smillah ir-rahman ir-rahim, “In the name of God most compassionate, most merciful.” This is the first verse of the Quran; it begins all of its chapters but one (Q9)...|translation=“Basmala”, còn được gọi là “tasmiya”, là một từ tiếng Ả Rập chỉ cụm từ bi-smillah ir-raḥmān ir-raḥīm, “Nhân danh Thượng đế, Đấng rất mực Nhân từ, Đấng rất mực Khoan dung”. Đây là câu đầu tiên của Kinh Qur’an; nó mở đầu tất cả các chương của Kinh Qur’an ngoại trừ một chương (Q9)…}}
#* {{quote-book|en|year=2006|author=Oliver Leaman|title=The Qur’an: An Encyclopedia|publisher=Taylor & Francis|isbn=9780415326391|page=116
|passage=But only Kufa and Mecca counted the '''basmala''' in al-Fatiha as verse 1, whereas the readers of Basra, Damascus and Medina did not count the '''basmala''' as a separate verse but achieved the number of seven verses by subdividing other...|translation=Tuy nhiên, chỉ Kufa và Mecca coi “basmala” trong al-Fatiha là câu 1, trong khi những người đọc kinh ở Basra, Damascus và Medina không coi “basmala” là một câu riêng biệt mà đạt đủ bảy câu bằng cách chia nhỏ các câu khác…}}
# {{lb|en|Islam|uncountable}} Hành động đọc/xướng lời nhân danh Thượng đế.
==={{ĐM|ana}}===
* {{anagrams|en|a=aaablms|Balaams|salamba}}
=={{langname|mrw}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{mrw-noun}}
# {{n-g|Các dịp hoặc cuộc tụ họp được điều chỉnh bởi các quy tắc xã hội}}
=={{langname|es}}==
{{wp|es:}}
==={{ĐM|etym}}===
{{ety|es|:bor|ar:بَسْمَلَة|text=+|tree=1}}
==={{ĐM|pron}}===
{{es-pr}}
==={{ĐM|noun}}===
{{es-noun|f}}
# {{lb|es|Islam}} [[#en|basmala]]
6mxc51bh49sbwe4d4wu8gn6ui886vje
ɛ̀
0
411775
2513107
2026-08-11T12:01:46Z
Lcsnes
40261
Trang mới: “{{minitoc}} {{-Latn-}} ==={{ĐM|desction}}=== {{mul-letter}} #[[chữ|Chữ]] '''[[ɛ]] viết thường''' với dấu huyền ([[grave]]). ==={{ĐM|see}}=== {{Latn-script}} =={{langname|ajg}}== ==={{ĐM|pron}}=== *{{IPA4|ajg|[ɛ̀]}} ===Ký tự=== {{head|ajg|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}} #Chữ cái '''{{l|ajg|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp ([[◌̀]]). #:{{ux|ajg|hwl'''ɛ̀'''n|[[cãi cọ]]|inline=1}} ==={{ĐM|see}}=== *{{letters|lang=ajg|sc=Latn|qual…”
2513107
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
{{-Latn-}}
==={{ĐM|desction}}===
{{mul-letter}}
#[[chữ|Chữ]] '''[[ɛ]] viết thường''' với dấu huyền ([[grave]]).
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|ajg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ajg|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|ajg|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ cái '''{{l|ajg|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp ([[◌̀]]).
#:{{ux|ajg|hwl'''ɛ̀'''n|[[cãi cọ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ajg|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Adja|Aa|An/an|Bb|Cc|Dd|Ɖɖ|Ee|Ɛɛ|Ɛn/ɛn|Ff|Gg|Gb/gb|Ɣɣ|Hh|Ii|In/in|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Ɔn/ɔn|Pp|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Uu|Un/un|Vv|Ww|Xx|Yy|Zz|Ʒʒ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.webonary.org/ajagbe/en/?s=hwl%C9%9B%CC%80n|entry=hlɛnhlɛ̀nmɛ|editor=Nancy & Terry Sullivan|work=Ajagbe – French-English Dictionary|publisher=SIL International|year=2015}}
=={{langname|agq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|agq|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|agq|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ cái '''{{l|agq|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp ([[◌̀]]).
#:{{quote|agq|Ghàʼ fughuu zee kə̀zɔ̀ŋlò â Zə̀ kò bòʼ gh'''ɛ̀''' a dzə̀m, yia a zə̂əŋ zee sughô zən gh'''ɛ̀'''ʼ'''ɛ̀''' ghò aŋ gɔ̀ɔŋ zaʼa.|Chúng tôi hằng vì anh em tạ ơn Đức Chúa Trời, thường nhắc đến anh em trong khi cầu-nguyện; ([[s:I Tê-sa-lô-ni-ca/1#1:2|I Tê-sa-lô-ni-ca 1:2]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=agq|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Aghem|Aa|(Àà)|(Āā)|(Ââ)|(Ǎǎ)|Bb|Bv/bv|Ch/ch|Dd|Dz/dz|Ee|(Èè)|(Ēē)|(Êê)|(Ěě)|Ɛɛ|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̄/ɛ̄)|(Ɛ̂/ɛ̂)|(Ɛ̌/ɛ̌)|Ff|Gg|Gb/gb|Gh/gh|Hh|Ii|(Ìì)|(Īī)|(Îî)|(Ǐǐ)|Ɨɨ|(Ɨ̀/ɨ̀)|(Ɨ̄/ɨ̄)|(Ɨ̂/ɨ̂)|(Ɨ̌/ɨ̌)|Kk|Kp/kp|ʼ|Ll|Mm|(M̀/m̀)|Nn|(Ǹ/ǹ)|Ŋŋ|Oo|(Òò)|(Ōō)|(Ôô)|(Ǒǒ)|Ɔɔ|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̄/ɔ̄)|(Ɔ̂/ɔ̂)|(Ɔ̌/ɔ̌)|Pp|Pf/pf|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|(Ùù)|(Ūū)|(Ûû)|(Ǔǔ)|Uw/uw|Ʉʉ|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̄/ʉ̄)|(Ʉ̂/ʉ̂)|(Ʉ̌/ʉ̌)|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|agq|work=To kə Kəzə̀ kə̀ Fughu ko|author=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/2620/1TH.1.AGQ|entry=1 Tɛ̀sàlonìan 1}}
=={{langname|bba}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bba|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bba|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bba|ɛ}} viết thường''' với với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{ux|bba|d'''ɛ̀'''ɛru|[[đầm lầy]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bba|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Baatonum|Aa|Bb|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Ii|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|work=[https://www.webonary.org/baatonum/files/Dictionnaire-Baatonum-Fran%C3%A7ais_corrig%C3%A9-_version-du-01-09-2017.pdf Baatonum – French Dictionary]|editor=Léonard Goragui|year=2021|publisher=SIL International|page=71}}
=={{langname|bax}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bax|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bax|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bax|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bax|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Bamum|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ǎǎ)|(Āā)|(Ââ)|Bb|Ɓɓ|Dd|Gb/gb|Mb/mb|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ěě)|(Ēē)|(Êê)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̄/ɛ̄)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Əə|(Ə́/ə́)|(Ə̀/ə̀)|(Ə̌/ə̌)|(Ə̄/ə̄)|(Ə̂/ə̂)|Ff|Gg|Ɣɣ|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Ǐǐ)|(Īī)|(Îî)|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Ŋŋ|Nn|Ny/ny|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ǒǒ)|(Ōō)|(Ôô)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̄/ɔ̄)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Rr|Ss|ʃ/sh|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ǔǔ)|(Ūū)|(Ûû)|Üü|(Ǘǘ)|(Ǜǜ)|(Ǚǚ)|(Ǖǖ)|(Ü̂/ü̂)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̄/ʉ̄)(Ʉ̂/ʉ̂)|Vv|Ww|Yy|Zz|ʼ}}
=={{langname|bsq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bsq|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bsq|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bsq|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{ux|bsq|Dìtɔ̀wáɖánám'''ɛ̀'''|[[s:Phục truyền Luật lệ Ký|Phục truyền Luật lệ Ký]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bsq|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Bassa|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ǎǎ)|(Ââ)|(Ãã)|Bb|Ɓɓ|Cc|Dd|Ɖɖ|Dy/dy|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|(Ɛ̃/ɛ̃)|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ěě)|(Êê)|Ff|Gg|Gb/gb|Gm/gm|Hh|Hw/hw|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Ǐǐ)|(Îî)|(Ĩĩ)|Jj|Kk|Kp/kp|Mm|Nn|Ny/ny|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̂/ɔ̂)|(Ɔ̃/ɔ̃)|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ǒǒ)|(Ôô)|Pp|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ǔǔ)|(Ûû)|(Ũũ)|Vv|Ww|Xw/xw|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|work=Bassa-English Dictionary|author=CEFL|year=2025|entryurl=https://cefliberia.org/bassa/bassa-dictionary/o2/|entry=Ɔ}}
*{{Chú thích web|bsq|work=Ɓǎsɔ́ɔ̀ Báɓòɔ̀|author=Bible Society in Liberia|year=2025|entryurl=https://www.bible.com/bible/2826/DEU.1.%C6%81B02|entry=Dìtɔ̀wáɖánámɛ̀ 1}}
=={{langname|bqc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bqc|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bqc|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bqc|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|bqc|Ɔ̃ Lua m'''ɛ̀''': Gu pu! Ɔ̃ gu pù.| Đức Chúa Trời phán rằng: Phải có sự sáng; thì có sự sáng. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:3|Sáng thế Ký 1:3]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bqc|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Boko|Aa|Bb|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Ii|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bqc|work=Boko Bible|author=SIM International|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/1155/GEN.1.BOO2024|entry=Daa 1}}
=={{langname|bus}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bus|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|bus|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bus|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{quote|bus|À k'''ɛ̀''' dia á k'''ɛ̀''' lɛ a nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tò?|Sao các ngươi làm như vậy, để cho những con trai sống? ([[s:Xuất Ê-díp-tô Ký/1#1:18|Xuất Ê-díp-tô Ký 1:18]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bus|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Bokobaru|Aa|Aa/aa|Ãã|Ãa/ãa|Bb|Dd|Ee|Ee/ee|Ẽẽ|Ẽe/ẽe|Ɛɛ|Ɛɛ/ɛɛ|Ɛ̃/ɛ̃|Ɛ̃ɛ/ɛ̃ɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ii/ii|Ĩĩ|Ĩi/ĩi|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Oo/oo|Õõ|Õo/õo|Ɔɔ|Ɔɔ/ɔɔ|Ɔ̃/ɔ̃|Ɔ̃ɔ/ɔ̃ɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Uu/uu|Ũũ|Ũu/ũu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bus|author=SIM International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3085/EXO.1.BBB|entry=BƆNA 1|year=2024|work=Bokobaru Bible}}
=={{langname|bqp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bgp|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bqp|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bqp|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|bqp|Á de g'''ɛ̀'''nɔ ũ yã Luda kĩnaa á taarinɔ kũ á dà zĩnɔ yãi, akũ Luda á gbá wɛ̃̀ndi dufu lɛɛlɛ kũ Kirisio, à sùruu k'''ɛ̀''' kũoo kũ ó taarinɔ pínki.|Khi anh em đã chết bởi tội-lỗi mình và sự xác-thịt mình không chịu cắt-bì, thì Đức Chúa Trời đã khiến anh em sống lại với Đấng Christ, vì đã tha-thứ hết mọi tội chúng ta: ([[s:Cô-lô-se/2#2:13|Cô-lô-se 2:13]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bqp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Busa|Aa||Aa/aa|Ãã|Ãa/ãa|Bb|Dd|Ee|Ee/ee|Ẽẽ|Ẽe/ẽe|Ɛɛ|Ɛɛ/ɛɛ|Ɛ̃/ɛ̃|Ɛ̃ɛ/ɛ̃ɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ii/ii|Ĩĩ|Ĩi/ĩi|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Oo/oo|Õõ|Õo/õo|Ɔɔ|Ɔɔ/ɔɔ|Ɔ̃/ɔ̃|Ɔ̃ɔ/ɔ̃ɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Uu/uu|Ũũ|Ũu/ũu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bqp|author=SIM International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3084/COL.2.BB2005|entry=KƆLƆSEDENƆ 2|year=2005|work=Bisã Bible}}
=={{langname|dgi}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dgi|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|dgi|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|dgi|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|dgi|A Sore malkɩ na tɩ ƴ'''ɛ̀'''r a ƴ'''ɛ̀'''r-bie á ŋá za kʋ̀ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ za baar'a, bɛ tɩ ŋmɩɛrɩ cɛlsɩ kone nɩ.|Thiên-sứ của Đức Giê-hô-va vừa nói dứt lời nầy cho cả dân Y-sơ-ra-ên, thì dân-sự bèn cất tiếng lên khóc. ([[s:Các Quan Xét/2#2:4|Các Quan Xét 2:4]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dgi|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dagara Bắc|Aa|Bb|Ɓɓ|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|’H/’h|Ii|Ɩɩ|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|’L/’l|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Vv|Ww|’W/’w|Yy|Ƴƴ|Zz|’}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dgi|author=Bible Society of Burkina Faso|work=A SƐB-SÕW|year=2013|entry=Ƴɛ̀r-dɩrbɛ 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3053/JDG.1.DBDC}}
=={{langname|dnj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnj|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|dnj|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|dnj|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh cực thấp.
#:{{quote|dnj|Wò Móà s'''ɛ̀''' gɥ́ nǝ́lonzǝ̀ pèètɛ wóo tɔ́ l'''ɛ̀''' Ɔ́pà wãã̀ Wrúfèɛ̀ sɥ̀ leká. Lɛ̀ kw'''ɛ̀''' gɔ́ɔ̀do yà zieɛ,|Chúng nó cưới vợ trong người nữ Mô-áp, người nầy tên là Ọt-ba, người kia tên là Ru-tơ; họ ở tại đó độ mười năm. ([[s:Ru-tơ/1#1:4|Ru-tơ 1:4]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnj|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dan ở Liberia|Aa|Bb|Ɓɓ|Dd|Ɗɗ|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|GB/gb|Hh|Ii|Kk|KP/kp|KW/kw|Ll|Mm|Nn|NW/nw|NY/ny|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Əə|Ɵɵ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ɥɥ|Vv|Ww|Xx|Yy|Zz}}
*{{letters|lang=dnj|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dan Tây ở Bờ Biển Ngà|Aa|AƆ/aɔ|Bb|BH/bh|Dd|DH/dh|Ee|Ɛɛ|Ëë|ƐA/ɛa|Ff|Gg|GB/gb|GW/gw|Ii|Kk|KP/kp|KW/kw|Ll|Mm|Nn|NG/ng|Oo|Ɔɔ|Öö|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Üü|Vv|Ww|Yy|Zz}}
*{{letters|lang=dnj|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dan Đông ở Bờ Biển Ngà|Aa|Œœ|Bb|BH/bh|Dd|DH/dh|Ee|Ʌʌ|Ɛɛ|Ææ|Ff|Gg|GB/gb|GW/gw|Hh|Ii|Ɩɩ|Kk|KP/kp|KW/kw|Ll|Mm|Nn|Oo|ɤ|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ɯɯ|Ʋʋ|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnj|author=Bible Society in Liberia|entryurl=https://www.bible.com/bible/2828/RUT.1.DHB|entry=Wrúfè 1|year=2025|work=Aaɓi Kwì}}
*{{Chú thích web|dnj|author=Wycliffe Bible Translators|entryurl=https://www.bible.com/bible/1831/EPH.1.DNJBL|entry=Efɛzö 1|year=1991|work=Dan Blowo (Yacouba) Nouveau Testament}}
=={{langname|dur}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dur|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|dur|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|dur|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{ux|dur|'''ɛ̀'''stàsyɔ́ŋ|[[bến]], [[trạm]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dur|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dii|Aa|Bb|Ɓɓ|Dd|Ee|Ɛɛ|Əə|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ɨɨ|Ll|Mm|ʼM/ʼm|Mb/mb|Mgb/mgb|Nn|ʼN/ʼn|Nd/nd|Nz/nz|Ŋŋ|Ŋg/ŋg|Oo|Ɔɔ|Rr|Ss|Uu|Ʉʉ|Vv|Vb/vb|Ww|ʼW/ʼw|Yy|ʼY/ʼy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|fr|editor=Lee E. Bohnhoff|work= Dii (duru) dictionary|year=2018|entry=ɛ|entryurl=https://www.webonary.org/dii/en/browse/browse-vernacular-french/?key=dur&letter=%C9%9B|location=Equipe de Littérature Dii, Mbé par Ngaoundéré, Cameroun|publisher=SIL International}}
=={{langname|gej}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gej|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|gej|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|gej|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{ux|gej|Yòhan'''ɛ̀'''s|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=gej|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Gen|Aa|Bb|Cc|Dd|Ɖɖ|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|GB/gb|Ɣɣ|Hh|Xx|Ii|Jj|Kk|KP/kp|Ll|Mm|Nn|NY/ny|Ŋŋ|Ɔɔ|Pp|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gej|author=Bible Society of Togo|work=GƐ̃GBE BIBLIA 2014|entry=Yòhanɛ̀s 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/2236/JHN.1.GEN|year=2014}}
=={{langname|bbj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bbj|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bbj|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bbj|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|bbj|Mcùŋ bɔ s'''ɛ̀''' nə ghə̌ŋ tsʉ'u bɔ awɛ.|Tin nầy đồn ra khắp cả xứ đó. ([[s:Ma-thi-ơ/9#9:26|Ma-thi-ơ 9:26]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=bbj|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ghomálá'|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ǎǎ)|(Ââ)|Bb|Bv/bv|Cc|Dd|Dz/dz|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ěě)|(Êê)|Əə|(Ə́/ə́)|(Ə̀/ə̀)|(Ə̌/ə̌)|(Ə̂/ə̂)|Aə/aə|(Aə́/aə́)|(Aə̀/aə̀)|(Aə̌/aə̌)|(Aə̂/aə̂)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Ff|Gg|Gh/gh|Hh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Ǐǐ)|(Îî)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Nt/nt|Ŋŋ|Ŋk/ŋk|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ǒǒ)|(Ôô)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Pf/pf|Mpf/mpf|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ǔǔ)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Vv|Zz|Zh/zh|ʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bbj|work=Ghomala New Testament|author=Bible Society of Cameroon|year=2025|entryurl=https://www.bible.com/bible/907/MAT.9.NTGOMALA|entry=Matio 9}}
=={{langname|ife}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ife|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|ife|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|ife|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{ux|ife|'''ɛ̀'''ɖã́|[[luộc]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ife|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ifè|Aa|Ãã|Bb|Ɖɖ|Dz/dz|Ee|Ɛɛ|Ɛ̃/ɛ̃|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ĩĩ|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Ɔ̃/ɔ̃|Rr|Ss|Tt|Ts/ts|Uu|Ũũ|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Mary Gardner & Elizabeth Graveling|entryurl=https://www.webonary.org/ife/browse/browse-vernacular-french/?key=ife&letter=%C9%9B&lang=en|entry=ɛ|year=2016|work=Ife–French-English Dictionary|publisher=SIL International}}
=={{langname|ken}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ken|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|ken|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|ken|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ken|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Kenyang|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ǎǎ)|Bb|Bh/bh|Ch/ch|Dd|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ěě)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|Ff|Gg|Gb/gb|Gh/gh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Ǐǐ)|Ɨɨ|(Ɨ́/ɨ́)|(Ɨ̀/ɨ̀)|(Ɨ̌/ɨ̌)|Jj|Kk|Kp/kp|Mm|Nn|Ŋŋ|Ny/ny|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ǒǒ)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̌/ɔ̌)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ǔǔ)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̌/ʉ̌)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Mbuagbaw, Tanyi Eyong|year=1999|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/60/11/80/60118082817094669796762830775247314820/kenorth1.pdf Kenyang orthography guide]|publisher=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy (CABTAL)|location=Yaoundé, Cameroon|page=9}}
*{{Chú thích web|ken|work=Kenyang|author=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy|year=2010|entryurl=https://www.bible.com/bible/388/ACT.2.KEN|entry=Ɛkáti Bɛtɨk Bǒnto 2}}
=={{langname|gkp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gkp|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|gkp|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|gkp|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|gkp|Ŋ̀ele-wûlii da Ŋ̀ele-wâlai dí nâa k'''ɛ̀''' a ŋ̀elei zaaƃai.|Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ ba. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:13|Sáng thế Ký 1:13]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=gkp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái năm 1989|a|(á)|(à)|(à)|(â)|(ã)|b|ɓ|d|e|(é)|(è)|(ê)|ə|ɛ|(ɛ́)|(ɛ̀)|(ɛ̂)|(ɛ̃)|f|g|ɠ|gb|gw|h|hw|i|(í)|(ì)|(î)|(ĩ)|j|k|kp|kw|l|m|n|nw|ɲ|ŋ|o|(ó)|(ò)|(ô)|ɔ|(ɔ́)|(ɔ̀)|(ɔ̂)|(ɔ̃)|p|r|s|t|u|(ú)|(ù)|(û)|(ũ)|v|w|y}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gkp|author=Bible Society in Liberia|work=Bible|year=2012|entry=Zɛnɛse 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/500/GEN.1.KWB}}
=={{langname|blh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|blh|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|blh|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|blh|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|blh|Jis'''ɛ̀''' Kolàì wɔ́ dedí kada Dèèvé n'''ɛ̀''' Ebilayɛɛ̀n wo kɔ̀lɔ́'''ɛ̀''' nu nyɔ̀ɔ̀ a wɔ̀ gbàin laì laíò nyɛlɛ́ì dè.|Gia-phổ Đức Chúa Jêsus-Christ, con cháu Đa-vít và con cháu Áp-ra-ham. ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:1|Ma-thi-ơ 1:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=blh|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Kuwaa|a|b|d|e|ɛ|f|gb|ɣ|i|j|k|kp|kw|l|m|mb|n|nd|nj|ny|ŋ|ŋg|ŋgb|ŋw|o|ɔ|p|s|t|u|v|w|y}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|blh|author=Bible Society in Liberia|work=Bible.is|year=1988|entryurl=https://live.bible.is/bible/BLHLBT/MAT/1|entry=Mafiyù}}
=={{langname|knp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|knp|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|knp|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|knp|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh trung thấp.
#:{{ux|knp|njw'''ɛ̀'''rí|[[tôm]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=knp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Kwanja|Aa|(A̋/a̋)|(Áá)|(Àà)|(Ȁȁ)|(Ǎǎ)|(Ââ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(E̋/e̋)|(Éé)|(Èè)|(Ȅȅ)|(Ěě)|(Êê)|Ɛɛ|(Ɛ̋/ɛ̋)|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̏/ɛ̏)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Əə|(Ə̋/ə̋)|(Ə́/ə́)|(Ə̀/ə̀)|(Ə̏/ə̏)|(Ə̌/ə̌)|(Ə̂/ə̂)|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|(I̋/i̋)|(Íí)|(Ìì)|(Ȉȉ)|(Ǐǐ)|(Îî)|Ɨɨ|(Ɨ̋/ɨ̋)|(Ɨ́/ɨ́)|(Ɨ̀/ɨ̀)|(Ɨ̏/ɨ̏)|(Ɨ̌/ɨ̌)|(Ɨ̂/ɨ̂)|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|(Őő)|(Óó)|(Òò)|(Ȍȍ)|(Ǒǒ)|(Ôô)|Ɔɔ|(Ɔ̋/ɔ̋)|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̏/ɔ̏)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Űű)|(Úú)|(Ùù)|(Ȕȕ)|(Ǔǔ)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ̋/ʉ̋)|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̏/ʉ̏)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Vv|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|fr|author=Joan & Martin Weber|year=2008|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/10/85/21/108521937454046977451763994759809460134/KwanjaOrthographyGuide2008_u.pdf Précis d'orthographe pour la langue kwanja (dialecte súndànɨ́)]|publisher=Eglise Evangélique Luthérienne du Cameroun, Association Nationale des Comités de Langues Camerounaises (ANACLAC)|location=Cameroun|page=5}}
*{{Chú thích web|knp|author=Wycliffe Associates|work=Ndung Regular Bible|publisher=Bible in Every Language|year=2022|entryurl=https://bibleineverylanguage.org/resources/languages/knp-x-ndung?resource-type=Ndung%20reg&book=RUT&chapter=1|entry=Derwa rúìt 1}}
=={{langname|lmp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lmp|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|lmp|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|lmp|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|lmp|M ce làa ya nè wèe enɛ ŋw'''ɛ̀''' à ka' yɛ njeŋw'''ɛ̀''' ce kwà'shi enɛ a ye a ba nòŋ, banɛ e koo njeŋw'''ɛ̀''' anà wɛɛ.|Song ta phán cho các ngươi biết: Hễ ai ngó đờn-bà mà động tình tham-muốn, thì trong lòng đã phạm tội tà-dâm cùng người rồi. ([[s:Ma-thi-ơ/5#5:28|Ma-thi-ơ 5:28]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lmp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Limbum|Aa|(Àà)|(Ǎǎ)|(Ââ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Ěě)|(Êê)|Ɛɛ|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Ff|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Ǐǐ)|(Îî)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Oo|(Òò)|(Ǒǒ)|(Ôô)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Ǔǔ)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Vv|Ww|Yy|'}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Cheffy, Ian P.|year=1992|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/82/42/04/82420452488445809690675647116796402276/LimbumOrthogStmntreformat.pdf Alphabet and orthography statement for Limbum (Donga-Mantung Division, North West Province)]|publisher=Société Internationale de Linguistique|location=Yaoundé, Cameroon}}
*{{Chú thích web|lmp|work=Limbum New Testament|author=Bible Society of Cameroon|year=2025|entryurl=https://www.bible.com/bible/1240/MAT.5.LNT|entry=Ñwaè' Matïìyoè 5}}
=={{langname|lom}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lom|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|lom|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|lom|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|lom|Nui nɛpɛ é kwɛ̃ni ga nii é pele ma ga é kɛ, k'''ɛ̀''' tɔwɔ ɛ́ lɛ kɛɛni ɔ́ kɛ, towaa ɣɛ ga faa yowũ manui ʋaa ma.|Cho nên, kẻ biết làm đều lành mà chẳng làm, thì phạm tội. ([[s:Gia-cơ/4#4:17|Gia-cơ 4:17]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lom|author=Bible Society in Liberia|work=DEƲE NIINƐI|year=1971|entry=JĨI 4|entryurl=https://www.bible.com/bible/1456/JAS.4.DN1971}}
=={{langname|mas}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mas|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|mas|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|mas|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mas|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Maasai|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ââ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Éé)|(Èè)|(Êê)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Gg|Hh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Îî)|Ɨɨ|(Ɨ́/ɨ́)|(Ɨ̀/ɨ̀)|(Ɨ̂/ɨ̂)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ôô)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Rr|Rr/rr|Ss|Sh/sh|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Ww|Wu/wu|Yy|Yi/yi|'}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Leonard Ole-Kotikash & Doris L. Payne|work=Maa dictionary|entry=Ɛ - ɛ|year=2008|url=https://pages.uoregon.edu/maasai/Maa%20Lexicon/lexicon/main.htm}}
=={{langname|ntm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ntm|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|ntm|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|ntm|ɛ}} viết thường'' với dấu huyền (grave).
#:{{ux|ntm|b'''ɛ̀'''ɛ-'''ɛ̀'''|[[kiệt sức]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ntm|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Nateni|a|a̰|ā|á|b|c|d|e|ḛ|ē|é|ɛ|ɛ̰|ɛ̄|ɛ́|f|g|h|i|ḭ|ī|í|j|k|l|m|n|o|o̰|ō|ó|ɔ|ɔ̰|ɔ̄|ɔ́|p|q|r|s|t|u|ṵ|ū|ú|v|w|x|y|z}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.webonary.org/nateni/browse/browse-vernacular-english/?key=ntm&letter=%C9%9B&lang=en|entry=ɛ|work=Nateni – English Dictionary|year=2019|publisher=SIL International®|editor=Esaïe Winrikou}}
*{{Chú thích web|ntm|entryurl=https://live.bible.is/bible/NTMWBT/EXO/1|entry=NÚǸDIYƐ̀Ɛ̀MA 1|work=Bible.is|year=2018|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.}}
=={{langname|pny}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pny|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|pny|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|pny|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pny|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Pinyin|Aa|Bb|Ch/ch|Dd|Ee|Əə|Ff|Gg|Gh/gh|Ii|Ɨɨ|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ŋy/ŋy|Ŋŋ|Oo|Pp|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|Ʉʉ|Ww|Ẅẅ|Yy|Zz|Zh/zh|ʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|url=https://www.sil.org/system/files/reapdata/11/63/68/116368153881838354190738753164484733004/PinyinOrthographyRevised2005.pdf|page=7|author=Anderson, Stephen C., Njeck, Mathaus|year=2005|title=The Pinyin orthography guide|publisher=Cameroon Association for Bible Translation (CABTAL)|location=Yaounde, Cameroon}}
*{{Chú thích web|pny|work=Pinyin|author=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy|year=2017|entryurl=https://www.bible.com/bible/2159/MAT.1.PNY|entry=Matyù 1}}
=={{langname|sev}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sev|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|sev|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|sev|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|sev|Nàguɔ ó nàguɔ wi 'yiʔɛlɛ togo taa nɛ́ ŋàa wi 'kàa taʔa wè, bàli bīɛlɛ Isirayɛliyé nī bèle pe bé gb'''ɛ̀''' kɛ́ kapiɛnnɛ mɛ́ lè, a pe 'pe míɛyɛ sɛbɛ yè n'''ɛ̀''' yɛli nɛ́ pe tobilo kpáaya ní yè,|Thế thì, hết thảy những người trong dân Y-sơ-ra-ên đã được nhập sổ tùy theo tông-tộc mình, từ hai mươi tuổi sắp lên, tức là mọi người trong Y-sơ-ra-ên đi ra trận được, ([[s:Dân số Ký/1#1:45|Dân số Ký 1:45]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sev|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Senoufo Nyarafolo|Aa|Ââ|Ǎǎ|Bb|Cc|Dd|Ee|Êê|Ěě|Ēē|Ɛɛ|Ɛ̂/ɛ̂|Ɛ̌/ɛ̌|Ɛ̄/ɛ̄|Ff|Gg|ʔ/ʔ|Hh|Ii|Îî|Ǐǐ|Īī|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Ɔ̌/ɔ̌|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sev|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/2990/NUM.1.SEV|entry=Tɔ́rilɔ 1|year=2024|work=Sénoufo, Nyarafolo}}
=={{langname|tbz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tbz|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|tbz|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|tbz|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{ux|tbz|Bɛbaatíb'''ɛ̀'''|[[s:Các Quan Xét|Các Quan Xét]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tbz|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tammari|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ãã)|(Ã̀/ã̀)|(Ã́/ã́)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̃/ɛ̃)|(Ɛ̃̀/ɛ̃̀)|(Ɛ̃́/ɛ̃́)|Ff|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ĩĩ)|(Ĩ̀/ĩ̀)|(Ĩ́/ĩ́)|Kk|Kp/kp|Mm|(Ḿḿ)|(M̀/m̀)|Nn|(Ńń)|(Ǹǹ)|Oo|(Òò)|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̃/ɔ̃)|(Ɔ̃̀/ɔ̃̀)|(Ɔ̃́/ɔ̃́)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ũũ)|(Ũ̀/ũ̀)|(Ṹ/ṹ)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|fr|author=Annelore Zürcher|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/18/46/48/18464836488843238420469350815761768632/2725_Zurcher_Phonemes_ditammari_1983.pdf Les phonèmes segmentaux du ditammari: Rapport de recherches]|year=1983|publisher=Société Internationale de Linguistique|location=Lomé}}
*{{Chú thích web|tbz|author=L’Alliance Biblique du Bénin|entryurl=https://live.bible.is/bible/TBZBSB/JDG/1|entry=BƐBAATÍBƐ̀ 1|year=2001|work=Bibiri - Kuyie Nnaanti Patiri}}
=={{langname|wwa}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wwa|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|wwa|Ký tự|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|wwa|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{quote|wwa|Yinyi maa Kapɛrnaumu demba, yi tamaa sa yi da sɛɛri sari yuure ǹ ni ? Bà da yi yunsire-di sari nɛɛ kpiiba ta yaaranti, maatori yimma maa n ta basi yi tiŋu mii n den mun ka ma basi Sodɔmu ka-di, dà tiŋu t'''ɛ̀'''n mun kpaari maa yuŋo.|Còn mầy, Ca-bê-na-um, là thành đã được cao tới trời, sẽ hạ xuống tới âm-phủ! Vì nếu các phép lạ đã làm giữa mầy, đem làm trong thành Sô-đôm, thì thành ấy còn lại đến ngày nay. ([[s:Ma-thi-ơ/11#11:23|Ma-thi-ơ 11:23]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=wwa|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Wama|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Ii|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=ɛ|entryurl=https://www.webonary.org/waama/browse/browse-vernacular-english/?key=wwa&letter=%C9%9B&lang=en|editor=Katharina Pope|work=Waama-French Dictionary|year=2014|publisher=SIL International|edition=Preliminary Edition}}
*{{Chú thích web|wwa|entryurl=https://live.bible.is/bible/WWAWYI/MAT/11|entry=Yeesu Krisi yaadarima sa maa Matie ta wari 11|work=Bible.is|year=1994|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.}}
=={{langname|yo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{yor-IPA|ɛ̀}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|yo}}
#Chữ cái ''{{l|yo|ɛ}} viết thường'' với thanh thấp ([[◌̀]]).
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=yo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yoruba tại Nigeria|native name=lẹ́tà|Aa|(Áá)|(Àà)|(Āā)|Bb|Dd|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ēē)|Ẹẹ|(Ẹ́/ẹ́)|(Ẹ̀/ẹ̀)|(Ẹ̄/ẹ̄)|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Īī)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|(M̀/m̀)|(M̄/m̄)|Nn|(Ń/ń)|(Ǹ/ǹ)|(N̄/n̄)|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ōō)|Ọọ|(Ọ́/ọ́)|(Ọ̀/ọ̀)|(Ọ̄/ọ̄)|Pp|Rr|Ss|Ṣṣ|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ūū)|Ww|Yy}}
*{{letters|lang=yo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yoruba tại Benin|lɛ́tà|Aa|Bb|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Uu|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|title=Dictionary of the Yoruba language|author=Thomas Jefferson Bowen|year=1858|location=Washington|publisher=Smithsonian Institution|page=[https://archive.org/details/grammardictionar00bowerich/page/31 31]|}}
7x13iel1jtm2chagm5mqa9fl8yi6dff
2513306
2513107
2026-08-12T05:20:12Z
Hiyuune
50834
2513306
wikitext
text/x-wiki
{{minitoc}}
=={{langname|mul}}==
==={{ĐM|desction}}===
{{mul-letter}}
#[[chữ|Chữ]] '''[[ɛ]] viết thường''' với dấu huyền ([[grave]]).
==={{ĐM|see}}===
{{Latn-script}}
=={{langname|ajg}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ajg|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|ajg|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ cái '''{{l|ajg|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp ([[◌̀]]).
#:{{ux|ajg|hwl'''ɛ̀'''n|[[cãi cọ]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ajg|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Adja|Aa|An/an|Bb|Cc|Dd|Ɖɖ|Ee|Ɛɛ|Ɛn/ɛn|Ff|Gg|Gb/gb|Ɣɣ|Hh|Ii|In/in|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Ɔn/ɔn|Pp|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Uu|Un/un|Vv|Ww|Xx|Yy|Zz|Ʒʒ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.webonary.org/ajagbe/en/?s=hwl%C9%9B%CC%80n|entry=hlɛnhlɛ̀nmɛ|editor=Nancy & Terry Sullivan|work=Ajagbe – French-English Dictionary|publisher=SIL International|year=2015}}
=={{langname|agq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|agq|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|agq|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ cái '''{{l|agq|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp ([[◌̀]]).
#:{{quote|agq|Ghàʼ fughuu zee kə̀zɔ̀ŋlò â Zə̀ kò bòʼ gh'''ɛ̀''' a dzə̀m, yia a zə̂əŋ zee sughô zən gh'''ɛ̀'''ʼ'''ɛ̀''' ghò aŋ gɔ̀ɔŋ zaʼa.|Chúng tôi hằng vì anh em tạ ơn Đức Chúa Trời, thường nhắc đến anh em trong khi cầu-nguyện; ([[s:I Tê-sa-lô-ni-ca/1#1:2|I Tê-sa-lô-ni-ca 1:2]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=agq|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Aghem|Aa|(Àà)|(Āā)|(Ââ)|(Ǎǎ)|Bb|Bv/bv|Ch/ch|Dd|Dz/dz|Ee|(Èè)|(Ēē)|(Êê)|(Ěě)|Ɛɛ|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̄/ɛ̄)|(Ɛ̂/ɛ̂)|(Ɛ̌/ɛ̌)|Ff|Gg|Gb/gb|Gh/gh|Hh|Ii|(Ìì)|(Īī)|(Îî)|(Ǐǐ)|Ɨɨ|(Ɨ̀/ɨ̀)|(Ɨ̄/ɨ̄)|(Ɨ̂/ɨ̂)|(Ɨ̌/ɨ̌)|Kk|Kp/kp|ʼ|Ll|Mm|(M̀/m̀)|Nn|(Ǹ/ǹ)|Ŋŋ|Oo|(Òò)|(Ōō)|(Ôô)|(Ǒǒ)|Ɔɔ|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̄/ɔ̄)|(Ɔ̂/ɔ̂)|(Ɔ̌/ɔ̌)|Pp|Pf/pf|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|(Ùù)|(Ūū)|(Ûû)|(Ǔǔ)|Uw/uw|Ʉʉ|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̄/ʉ̄)|(Ʉ̂/ʉ̂)|(Ʉ̌/ʉ̌)|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|agq|work=To kə Kəzə̀ kə̀ Fughu ko|author=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/2620/1TH.1.AGQ|entry=1 Tɛ̀sàlonìan 1}}
=={{langname|bba}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bba|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bba|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bba|ɛ}} viết thường''' với với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{ux|bba|d'''ɛ̀'''ɛru|[[đầm lầy]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bba|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Baatonum|Aa|Bb|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Ii|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|work=[https://www.webonary.org/baatonum/files/Dictionnaire-Baatonum-Fran%C3%A7ais_corrig%C3%A9-_version-du-01-09-2017.pdf Baatonum – French Dictionary]|editor=Léonard Goragui|year=2021|publisher=SIL International|page=71}}
=={{langname|bax}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bax|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bax|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bax|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bax|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Bamum|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ǎǎ)|(Āā)|(Ââ)|Bb|Ɓɓ|Dd|Gb/gb|Mb/mb|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ěě)|(Ēē)|(Êê)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̄/ɛ̄)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Əə|(Ə́/ə́)|(Ə̀/ə̀)|(Ə̌/ə̌)|(Ə̄/ə̄)|(Ə̂/ə̂)|Ff|Gg|Ɣɣ|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Ǐǐ)|(Īī)|(Îî)|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Ŋŋ|Nn|Ny/ny|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ǒǒ)|(Ōō)|(Ôô)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̄/ɔ̄)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Rr|Ss|ʃ/sh|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ǔǔ)|(Ūū)|(Ûû)|Üü|(Ǘǘ)|(Ǜǜ)|(Ǚǚ)|(Ǖǖ)|(Ü̂/ü̂)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̄/ʉ̄)(Ʉ̂/ʉ̂)|Vv|Ww|Yy|Zz|ʼ}}
=={{langname|bsq}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bsq|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bsq|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bsq|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{ux|bsq|Dìtɔ̀wáɖánám'''ɛ̀'''|[[s:Phục truyền Luật lệ Ký|Phục truyền Luật lệ Ký]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bsq|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Bassa|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ǎǎ)|(Ââ)|(Ãã)|Bb|Ɓɓ|Cc|Dd|Ɖɖ|Dy/dy|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|(Ɛ̃/ɛ̃)|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ěě)|(Êê)|Ff|Gg|Gb/gb|Gm/gm|Hh|Hw/hw|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Ǐǐ)|(Îî)|(Ĩĩ)|Jj|Kk|Kp/kp|Mm|Nn|Ny/ny|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̂/ɔ̂)|(Ɔ̃/ɔ̃)|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ǒǒ)|(Ôô)|Pp|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ǔǔ)|(Ûû)|(Ũũ)|Vv|Ww|Xw/xw|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|en|work=Bassa-English Dictionary|author=CEFL|year=2025|entryurl=https://cefliberia.org/bassa/bassa-dictionary/o2/|entry=Ɔ}}
*{{Chú thích web|bsq|work=Ɓǎsɔ́ɔ̀ Báɓòɔ̀|author=Bible Society in Liberia|year=2025|entryurl=https://www.bible.com/bible/2826/DEU.1.%C6%81B02|entry=Dìtɔ̀wáɖánámɛ̀ 1}}
=={{langname|bqc}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bqc|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bqc|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bqc|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|bqc|Ɔ̃ Lua m'''ɛ̀''': Gu pu! Ɔ̃ gu pù.| Đức Chúa Trời phán rằng: Phải có sự sáng; thì có sự sáng. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:3|Sáng thế Ký 1:3]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bqc|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Boko|Aa|Bb|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Ii|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bqc|work=Boko Bible|author=SIM International|year=2024|entryurl=https://www.bible.com/bible/1155/GEN.1.BOO2024|entry=Daa 1}}
=={{langname|bus}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bus|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|bus|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bus|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{quote|bus|À k'''ɛ̀''' dia á k'''ɛ̀''' lɛ a nɛ́gↄ̃gbɛ̃nↄ tò?|Sao các ngươi làm như vậy, để cho những con trai sống? ([[s:Xuất Ê-díp-tô Ký/1#1:18|Xuất Ê-díp-tô Ký 1:18]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bus|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Bokobaru|Aa|Aa/aa|Ãã|Ãa/ãa|Bb|Dd|Ee|Ee/ee|Ẽẽ|Ẽe/ẽe|Ɛɛ|Ɛɛ/ɛɛ|Ɛ̃/ɛ̃|Ɛ̃ɛ/ɛ̃ɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ii/ii|Ĩĩ|Ĩi/ĩi|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Oo/oo|Õõ|Õo/õo|Ɔɔ|Ɔɔ/ɔɔ|Ɔ̃/ɔ̃|Ɔ̃ɔ/ɔ̃ɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Uu/uu|Ũũ|Ũu/ũu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bus|author=SIM International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3085/EXO.1.BBB|entry=BƆNA 1|year=2024|work=Bokobaru Bible}}
=={{langname|bqp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bgp|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bqp|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bqp|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|bqp|Á de g'''ɛ̀'''nɔ ũ yã Luda kĩnaa á taarinɔ kũ á dà zĩnɔ yãi, akũ Luda á gbá wɛ̃̀ndi dufu lɛɛlɛ kũ Kirisio, à sùruu k'''ɛ̀''' kũoo kũ ó taarinɔ pínki.|Khi anh em đã chết bởi tội-lỗi mình và sự xác-thịt mình không chịu cắt-bì, thì Đức Chúa Trời đã khiến anh em sống lại với Đấng Christ, vì đã tha-thứ hết mọi tội chúng ta: ([[s:Cô-lô-se/2#2:13|Cô-lô-se 2:13]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=bqp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Busa|Aa||Aa/aa|Ãã|Ãa/ãa|Bb|Dd|Ee|Ee/ee|Ẽẽ|Ẽe/ẽe|Ɛɛ|Ɛɛ/ɛɛ|Ɛ̃/ɛ̃|Ɛ̃ɛ/ɛ̃ɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ii/ii|Ĩĩ|Ĩi/ĩi|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Oo/oo|Õõ|Õo/õo|Ɔɔ|Ɔɔ/ɔɔ|Ɔ̃/ɔ̃|Ɔ̃ɔ/ɔ̃ɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Uu/uu|Ũũ|Ũu/ũu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bqp|author=SIM International|entryurl=https://www.bible.com/bible/3084/COL.2.BB2005|entry=KƆLƆSEDENƆ 2|year=2005|work=Bisã Bible}}
=={{langname|dgi}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dgi|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|dgi|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|dgi|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|dgi|A Sore malkɩ na tɩ ƴ'''ɛ̀'''r a ƴ'''ɛ̀'''r-bie á ŋá za kʋ̀ a Ɩsɩrayɛl nɩbɛ za baar'a, bɛ tɩ ŋmɩɛrɩ cɛlsɩ kone nɩ.|Thiên-sứ của Đức Giê-hô-va vừa nói dứt lời nầy cho cả dân Y-sơ-ra-ên, thì dân-sự bèn cất tiếng lên khóc. ([[s:Các Quan Xét/2#2:4|Các Quan Xét 2:4]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dgi|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dagara Bắc|Aa|Bb|Ɓɓ|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|’H/’h|Ii|Ɩɩ|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|’L/’l|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Ŋm/ŋm|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Vv|Ww|’W/’w|Yy|Ƴƴ|Zz|’}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dgi|author=Bible Society of Burkina Faso|work=A SƐB-SÕW|year=2013|entry=Ƴɛ̀r-dɩrbɛ 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/3053/JDG.1.DBDC}}
=={{langname|dnj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dnj|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|dnj|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|dnj|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh cực thấp.
#:{{quote|dnj|Wò Móà s'''ɛ̀''' gɥ́ nǝ́lonzǝ̀ pèètɛ wóo tɔ́ l'''ɛ̀''' Ɔ́pà wãã̀ Wrúfèɛ̀ sɥ̀ leká. Lɛ̀ kw'''ɛ̀''' gɔ́ɔ̀do yà zieɛ,|Chúng nó cưới vợ trong người nữ Mô-áp, người nầy tên là Ọt-ba, người kia tên là Ru-tơ; họ ở tại đó độ mười năm. ([[s:Ru-tơ/1#1:4|Ru-tơ 1:4]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dnj|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dan ở Liberia|Aa|Bb|Ɓɓ|Dd|Ɗɗ|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|GB/gb|Hh|Ii|Kk|KP/kp|KW/kw|Ll|Mm|Nn|NW/nw|NY/ny|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Əə|Ɵɵ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ɥɥ|Vv|Ww|Xx|Yy|Zz}}
*{{letters|lang=dnj|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dan Tây ở Bờ Biển Ngà|Aa|AƆ/aɔ|Bb|BH/bh|Dd|DH/dh|Ee|Ɛɛ|Ëë|ƐA/ɛa|Ff|Gg|GB/gb|GW/gw|Ii|Kk|KP/kp|KW/kw|Ll|Mm|Nn|NG/ng|Oo|Ɔɔ|Öö|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Üü|Vv|Ww|Yy|Zz}}
*{{letters|lang=dnj|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dan Đông ở Bờ Biển Ngà|Aa|Œœ|Bb|BH/bh|Dd|DH/dh|Ee|Ʌʌ|Ɛɛ|Ææ|Ff|Gg|GB/gb|GW/gw|Hh|Ii|Ɩɩ|Kk|KP/kp|KW/kw|Ll|Mm|Nn|Oo|ɤ|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ɯɯ|Ʋʋ|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|dnj|author=Bible Society in Liberia|entryurl=https://www.bible.com/bible/2828/RUT.1.DHB|entry=Wrúfè 1|year=2025|work=Aaɓi Kwì}}
*{{Chú thích web|dnj|author=Wycliffe Bible Translators|entryurl=https://www.bible.com/bible/1831/EPH.1.DNJBL|entry=Efɛzö 1|year=1991|work=Dan Blowo (Yacouba) Nouveau Testament}}
=={{langname|dur}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|dur|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|dur|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|dur|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{ux|dur|'''ɛ̀'''stàsyɔ́ŋ|[[bến]], [[trạm]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=dur|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Dii|Aa|Bb|Ɓɓ|Dd|Ee|Ɛɛ|Əə|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ɨɨ|Ll|Mm|ʼM/ʼm|Mb/mb|Mgb/mgb|Nn|ʼN/ʼn|Nd/nd|Nz/nz|Ŋŋ|Ŋg/ŋg|Oo|Ɔɔ|Rr|Ss|Uu|Ʉʉ|Vv|Vb/vb|Ww|ʼW/ʼw|Yy|ʼY/ʼy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|fr|editor=Lee E. Bohnhoff|work= Dii (duru) dictionary|year=2018|entry=ɛ|entryurl=https://www.webonary.org/dii/en/browse/browse-vernacular-french/?key=dur&letter=%C9%9B|location=Equipe de Littérature Dii, Mbé par Ngaoundéré, Cameroun|publisher=SIL International}}
=={{langname|gej}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gej|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|gej|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|gej|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{ux|gej|Yòhan'''ɛ̀'''s|[[s:Giăng|Giăng]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=gej|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Gen|Aa|Bb|Cc|Dd|Ɖɖ|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|GB/gb|Ɣɣ|Hh|Xx|Ii|Jj|Kk|KP/kp|Ll|Mm|Nn|NY/ny|Ŋŋ|Ɔɔ|Pp|Ss|Tt|Uu|Ʋʋ|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gej|author=Bible Society of Togo|work=GƐ̃GBE BIBLIA 2014|entry=Yòhanɛ̀s 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/2236/JHN.1.GEN|year=2014}}
=={{langname|bbj}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|bbj|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|bbj|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|bbj|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|bbj|Mcùŋ bɔ s'''ɛ̀''' nə ghə̌ŋ tsʉ'u bɔ awɛ.|Tin nầy đồn ra khắp cả xứ đó. ([[s:Ma-thi-ơ/9#9:26|Ma-thi-ơ 9:26]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=bbj|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ghomálá'|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ǎǎ)|(Ââ)|Bb|Bv/bv|Cc|Dd|Dz/dz|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ěě)|(Êê)|Əə|(Ə́/ə́)|(Ə̀/ə̀)|(Ə̌/ə̌)|(Ə̂/ə̂)|Aə/aə|(Aə́/aə́)|(Aə̀/aə̀)|(Aə̌/aə̌)|(Aə̂/aə̂)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Ff|Gg|Gh/gh|Hh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Ǐǐ)|(Îî)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Nt/nt|Ŋŋ|Ŋk/ŋk|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ǒǒ)|(Ôô)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Pf/pf|Mpf/mpf|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ǔǔ)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Vv|Zz|Zh/zh|ʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|bbj|work=Ghomala New Testament|author=Bible Society of Cameroon|year=2025|entryurl=https://www.bible.com/bible/907/MAT.9.NTGOMALA|entry=Matio 9}}
=={{langname|ife}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ife|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|ife|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|ife|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{ux|ife|'''ɛ̀'''ɖã́|[[luộc]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ife|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Ifè|Aa|Ãã|Bb|Ɖɖ|Dz/dz|Ee|Ɛɛ|Ɛ̃/ɛ̃|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Ĩĩ|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Ɔ̃/ɔ̃|Rr|Ss|Tt|Ts/ts|Uu|Ũũ|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|editor=Mary Gardner & Elizabeth Graveling|entryurl=https://www.webonary.org/ife/browse/browse-vernacular-french/?key=ife&letter=%C9%9B&lang=en|entry=ɛ|year=2016|work=Ife–French-English Dictionary|publisher=SIL International}}
=={{langname|ken}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ken|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|ken|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|ken|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=ken|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Kenyang|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ǎǎ)|Bb|Bh/bh|Ch/ch|Dd|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ěě)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|Ff|Gg|Gb/gb|Gh/gh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Ǐǐ)|Ɨɨ|(Ɨ́/ɨ́)|(Ɨ̀/ɨ̀)|(Ɨ̌/ɨ̌)|Jj|Kk|Kp/kp|Mm|Nn|Ŋŋ|Ny/ny|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ǒǒ)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̌/ɔ̌)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ǔǔ)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̌/ʉ̌)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Mbuagbaw, Tanyi Eyong|year=1999|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/60/11/80/60118082817094669796762830775247314820/kenorth1.pdf Kenyang orthography guide]|publisher=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy (CABTAL)|location=Yaoundé, Cameroon|page=9}}
*{{Chú thích web|ken|work=Kenyang|author=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy|year=2010|entryurl=https://www.bible.com/bible/388/ACT.2.KEN|entry=Ɛkáti Bɛtɨk Bǒnto 2}}
=={{langname|gkp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|gkp|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|gkp|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|gkp|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|gkp|Ŋ̀ele-wûlii da Ŋ̀ele-wâlai dí nâa k'''ɛ̀''' a ŋ̀elei zaaƃai.|Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ ba. ([[s:Sáng thế Ký/1#1:13|Sáng thế Ký 1:13]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=gkp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái năm 1989|a|(á)|(à)|(à)|(â)|(ã)|b|ɓ|d|e|(é)|(è)|(ê)|ə|ɛ|(ɛ́)|(ɛ̀)|(ɛ̂)|(ɛ̃)|f|g|ɠ|gb|gw|h|hw|i|(í)|(ì)|(î)|(ĩ)|j|k|kp|kw|l|m|n|nw|ɲ|ŋ|o|(ó)|(ò)|(ô)|ɔ|(ɔ́)|(ɔ̀)|(ɔ̂)|(ɔ̃)|p|r|s|t|u|(ú)|(ù)|(û)|(ũ)|v|w|y}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|gkp|author=Bible Society in Liberia|work=Bible|year=2012|entry=Zɛnɛse 1|entryurl=https://www.bible.com/bible/500/GEN.1.KWB}}
=={{langname|blh}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|blh|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|blh|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|blh|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|blh|Jis'''ɛ̀''' Kolàì wɔ́ dedí kada Dèèvé n'''ɛ̀''' Ebilayɛɛ̀n wo kɔ̀lɔ́'''ɛ̀''' nu nyɔ̀ɔ̀ a wɔ̀ gbàin laì laíò nyɛlɛ́ì dè.|Gia-phổ Đức Chúa Jêsus-Christ, con cháu Đa-vít và con cháu Áp-ra-ham. ([[s:Ma-thi-ơ/1#1:1|Ma-thi-ơ 1:1]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=blh|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Kuwaa|a|b|d|e|ɛ|f|gb|ɣ|i|j|k|kp|kw|l|m|mb|n|nd|nj|ny|ŋ|ŋg|ŋgb|ŋw|o|ɔ|p|s|t|u|v|w|y}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|blh|author=Bible Society in Liberia|work=Bible.is|year=1988|entryurl=https://live.bible.is/bible/BLHLBT/MAT/1|entry=Mafiyù}}
=={{langname|knp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|knp|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|knp|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|knp|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh trung thấp.
#:{{ux|knp|njw'''ɛ̀'''rí|[[tôm]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=knp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Kwanja|Aa|(A̋/a̋)|(Áá)|(Àà)|(Ȁȁ)|(Ǎǎ)|(Ââ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(E̋/e̋)|(Éé)|(Èè)|(Ȅȅ)|(Ěě)|(Êê)|Ɛɛ|(Ɛ̋/ɛ̋)|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̏/ɛ̏)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Əə|(Ə̋/ə̋)|(Ə́/ə́)|(Ə̀/ə̀)|(Ə̏/ə̏)|(Ə̌/ə̌)|(Ə̂/ə̂)|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|(I̋/i̋)|(Íí)|(Ìì)|(Ȉȉ)|(Ǐǐ)|(Îî)|Ɨɨ|(Ɨ̋/ɨ̋)|(Ɨ́/ɨ́)|(Ɨ̀/ɨ̀)|(Ɨ̏/ɨ̏)|(Ɨ̌/ɨ̌)|(Ɨ̂/ɨ̂)|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|(Őő)|(Óó)|(Òò)|(Ȍȍ)|(Ǒǒ)|(Ôô)|Ɔɔ|(Ɔ̋/ɔ̋)|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̏/ɔ̏)|(Ɔ̌/ɔ̌)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Űű)|(Úú)|(Ùù)|(Ȕȕ)|(Ǔǔ)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ̋/ʉ̋)|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̏/ʉ̏)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Vv|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|fr|author=Joan & Martin Weber|year=2008|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/10/85/21/108521937454046977451763994759809460134/KwanjaOrthographyGuide2008_u.pdf Précis d'orthographe pour la langue kwanja (dialecte súndànɨ́)]|publisher=Eglise Evangélique Luthérienne du Cameroun, Association Nationale des Comités de Langues Camerounaises (ANACLAC)|location=Cameroun|page=5}}
*{{Chú thích web|knp|author=Wycliffe Associates|work=Ndung Regular Bible|publisher=Bible in Every Language|year=2022|entryurl=https://bibleineverylanguage.org/resources/languages/knp-x-ndung?resource-type=Ndung%20reg&book=RUT&chapter=1|entry=Derwa rúìt 1}}
=={{langname|lmp}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lmp|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|lmp|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|lmp|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|lmp|M ce làa ya nè wèe enɛ ŋw'''ɛ̀''' à ka' yɛ njeŋw'''ɛ̀''' ce kwà'shi enɛ a ye a ba nòŋ, banɛ e koo njeŋw'''ɛ̀''' anà wɛɛ.|Song ta phán cho các ngươi biết: Hễ ai ngó đờn-bà mà động tình tham-muốn, thì trong lòng đã phạm tội tà-dâm cùng người rồi. ([[s:Ma-thi-ơ/5#5:28|Ma-thi-ơ 5:28]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=lmp|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Limbum|Aa|(Àà)|(Ǎǎ)|(Ââ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Ěě)|(Êê)|Ɛɛ|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̌/ɛ̌)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Ff|Gg|Hh|Ii|(Ìì)|(Ǐǐ)|(Îî)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Oo|(Òò)|(Ǒǒ)|(Ôô)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Ǔǔ)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̌/ʉ̌)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Vv|Ww|Yy|'}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|author=Cheffy, Ian P.|year=1992|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/82/42/04/82420452488445809690675647116796402276/LimbumOrthogStmntreformat.pdf Alphabet and orthography statement for Limbum (Donga-Mantung Division, North West Province)]|publisher=Société Internationale de Linguistique|location=Yaoundé, Cameroon}}
*{{Chú thích web|lmp|work=Limbum New Testament|author=Bible Society of Cameroon|year=2025|entryurl=https://www.bible.com/bible/1240/MAT.5.LNT|entry=Ñwaè' Matïìyoè 5}}
=={{langname|lom}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|lom|[ɛ̀]}}
===Ký tự===
{{head|lom|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|lom|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|lom|Nui nɛpɛ é kwɛ̃ni ga nii é pele ma ga é kɛ, k'''ɛ̀''' tɔwɔ ɛ́ lɛ kɛɛni ɔ́ kɛ, towaa ɣɛ ga faa yowũ manui ʋaa ma.|Cho nên, kẻ biết làm đều lành mà chẳng làm, thì phạm tội. ([[s:Gia-cơ/4#4:17|Gia-cơ 4:17]])}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|lom|author=Bible Society in Liberia|work=DEƲE NIINƐI|year=1971|entry=JĨI 4|entryurl=https://www.bible.com/bible/1456/JAS.4.DN1971}}
=={{langname|mas}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|mas|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|mas|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|mas|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=mas|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Maasai|Aa|(Áá)|(Àà)|(Ââ)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Éé)|(Èè)|(Êê)|Ɛɛ|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ̂/ɛ̂)|Gg|Hh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Îî)|Ɨɨ|(Ɨ́/ɨ́)|(Ɨ̀/ɨ̀)|(Ɨ̂/ɨ̂)|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ny/ny|Ŋŋ|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ôô)|Ɔɔ|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ̂/ɔ̂)|Pp|Rr|Rr/rr|Ss|Sh/sh|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ûû)|Ʉʉ|(Ʉ́/ʉ́)|(Ʉ̀/ʉ̀)|(Ʉ̂/ʉ̂)|Ww|Wu/wu|Yy|Yi/yi|'}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|author=Leonard Ole-Kotikash & Doris L. Payne|work=Maa dictionary|entry=Ɛ - ɛ|year=2008|url=https://pages.uoregon.edu/maasai/Maa%20Lexicon/lexicon/main.htm}}
=={{langname|ntm}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|ntm|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|ntm|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|ntm|ɛ}} viết thường'' với dấu huyền (grave).
#:{{ux|ntm|b'''ɛ̀'''ɛ-'''ɛ̀'''|[[kiệt sức]]|inline=1}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=ntm|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Nateni|a|a̰|ā|á|b|c|d|e|ḛ|ē|é|ɛ|ɛ̰|ɛ̄|ɛ́|f|g|h|i|ḭ|ī|í|j|k|l|m|n|o|o̰|ō|ó|ɔ|ɔ̰|ɔ̄|ɔ́|p|q|r|s|t|u|ṵ|ū|ú|v|w|x|y|z}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entryurl=https://www.webonary.org/nateni/browse/browse-vernacular-english/?key=ntm&letter=%C9%9B&lang=en|entry=ɛ|work=Nateni – English Dictionary|year=2019|publisher=SIL International®|editor=Esaïe Winrikou}}
*{{Chú thích web|ntm|entryurl=https://live.bible.is/bible/NTMWBT/EXO/1|entry=NÚǸDIYƐ̀Ɛ̀MA 1|work=Bible.is|year=2018|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.}}
=={{langname|pny}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|pny|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|pny|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|pny|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=pny|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Pinyin|Aa|Bb|Ch/ch|Dd|Ee|Əə|Ff|Gg|Gh/gh|Ii|Ɨɨ|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ŋy/ŋy|Ŋŋ|Oo|Pp|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Ts/ts|Uu|Ʉʉ|Ww|Ẅẅ|Yy|Zz|Zh/zh|ʼ}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|url=https://www.sil.org/system/files/reapdata/11/63/68/116368153881838354190738753164484733004/PinyinOrthographyRevised2005.pdf|page=7|author=Anderson, Stephen C., Njeck, Mathaus|year=2005|title=The Pinyin orthography guide|publisher=Cameroon Association for Bible Translation (CABTAL)|location=Yaounde, Cameroon}}
*{{Chú thích web|pny|work=Pinyin|author=Cameroon Association for Bible Translation and Literacy|year=2017|entryurl=https://www.bible.com/bible/2159/MAT.1.PNY|entry=Matyù 1}}
=={{langname|sev}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|sev|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|sev|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|sev|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{quote|sev|Nàguɔ ó nàguɔ wi 'yiʔɛlɛ togo taa nɛ́ ŋàa wi 'kàa taʔa wè, bàli bīɛlɛ Isirayɛliyé nī bèle pe bé gb'''ɛ̀''' kɛ́ kapiɛnnɛ mɛ́ lè, a pe 'pe míɛyɛ sɛbɛ yè n'''ɛ̀''' yɛli nɛ́ pe tobilo kpáaya ní yè,|Thế thì, hết thảy những người trong dân Y-sơ-ra-ên đã được nhập sổ tùy theo tông-tộc mình, từ hai mươi tuổi sắp lên, tức là mọi người trong Y-sơ-ra-ên đi ra trận được, ([[s:Dân số Ký/1#1:45|Dân số Ký 1:45]])}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=sev|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Senoufo Nyarafolo|Aa|Ââ|Ǎǎ|Bb|Cc|Dd|Ee|Êê|Ěě|Ēē|Ɛɛ|Ɛ̂/ɛ̂|Ɛ̌/ɛ̌|Ɛ̄/ɛ̄|Ff|Gg|ʔ/ʔ|Hh|Ii|Îî|Ǐǐ|Īī|Jj|Kk|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Ɔ̌/ɔ̌|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Vv|Ww|Yy|Zz}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|sev|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.|entryurl=https://www.bible.com/bible/2990/NUM.1.SEV|entry=Tɔ́rilɔ 1|year=2024|work=Sénoufo, Nyarafolo}}
=={{langname|tbz}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|tbz|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|tbz|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|tbz|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh thấp.
#:{{ux|tbz|Bɛbaatíb'''ɛ̀'''|[[s:Các Quan Xét|Các Quan Xét]]|inline=1}}
==={{ĐM|see}}===
*{{letters|lang=tbz|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Tammari|Aa|(Àà)|(Áá)|(Ãã)|(Ã̀/ã̀)|(Ã́/ã́)|Bb|Cc|Dd|Ee|(Èè)|(Éé)|Ɛɛ|(Ɛ̀/ɛ̀)|(Ɛ́/ɛ́)|(Ɛ̃/ɛ̃)|(Ɛ̃̀/ɛ̃̀)|(Ɛ̃́/ɛ̃́)|Ff|Hh|Ii|(Ìì)|(Íí)|(Ĩĩ)|(Ĩ̀/ĩ̀)|(Ĩ́/ĩ́)|Kk|Kp/kp|Mm|(Ḿḿ)|(M̀/m̀)|Nn|(Ńń)|(Ǹǹ)|Oo|(Òò)|(Óó)|Ɔɔ|(Ɔ̀/ɔ̀)|(Ɔ́/ɔ́)|(Ɔ̃/ɔ̃)|(Ɔ̃̀/ɔ̃̀)|(Ɔ̃́/ɔ̃́)|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|(Ùù)|(Úú)|(Ũũ)|(Ũ̀/ũ̀)|(Ṹ/ṹ)|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|fr|author=Annelore Zürcher|title=[https://www.sil.org/system/files/reapdata/18/46/48/18464836488843238420469350815761768632/2725_Zurcher_Phonemes_ditammari_1983.pdf Les phonèmes segmentaux du ditammari: Rapport de recherches]|year=1983|publisher=Société Internationale de Linguistique|location=Lomé}}
*{{Chú thích web|tbz|author=L’Alliance Biblique du Bénin|entryurl=https://live.bible.is/bible/TBZBSB/JDG/1|entry=BƐBAATÍBƐ̀ 1|year=2001|work=Bibiri - Kuyie Nnaanti Patiri}}
=={{langname|wwa}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{IPA4|wwa|/ɛ̀/}}
===Ký tự===
{{head|wwa|Ký hiệu|chữ hoa|Ɛ̀}}
#Chữ '''{{l|wwa|ɛ}} viết thường''' với dấu thanh điệu ◌̀ .
#:{{quote|wwa|Yinyi maa Kapɛrnaumu demba, yi tamaa sa yi da sɛɛri sari yuure ǹ ni ? Bà da yi yunsire-di sari nɛɛ kpiiba ta yaaranti, maatori yimma maa n ta basi yi tiŋu mii n den mun ka ma basi Sodɔmu ka-di, dà tiŋu t'''ɛ̀'''n mun kpaari maa yuŋo.|Còn mầy, Ca-bê-na-um, là thành đã được cao tới trời, sẽ hạ xuống tới âm-phủ! Vì nếu các phép lạ đã làm giữa mầy, đem làm trong thành Sô-đôm, thì thành ấy còn lại đến ngày nay. ([[s:Ma-thi-ơ/11#11:23|Ma-thi-ơ 11:23]])}}
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=wwa|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Wama|Aa|Bb|Cc|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Ii|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Ŋŋ|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Tt|Uu|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích web|entry=ɛ|entryurl=https://www.webonary.org/waama/browse/browse-vernacular-english/?key=wwa&letter=%C9%9B&lang=en|editor=Katharina Pope|work=Waama-French Dictionary|year=2014|publisher=SIL International|edition=Preliminary Edition}}
*{{Chú thích web|wwa|entryurl=https://live.bible.is/bible/WWAWYI/MAT/11|entry=Yeesu Krisi yaadarima sa maa Matie ta wari 11|work=Bible.is|year=1994|author=Wycliffe Bible Translators, Inc.}}
=={{langname|yo}}==
==={{ĐM|pron}}===
*{{yor-IPA|ɛ̀}}
==={{ĐM|letter}}===
{{letter|yo}}
#Chữ cái ''{{l|yo|ɛ}} viết thường'' với thanh thấp ([[◌̀]]).
===={{ĐM|see}}====
*{{letters|lang=yo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yoruba tại Nigeria|native name=lẹ́tà|Aa|(Áá)|(Àà)|(Āā)|Bb|Dd|Ee|(Éé)|(Èè)|(Ēē)|Ẹẹ|(Ẹ́/ẹ́)|(Ẹ̀/ẹ̀)|(Ẹ̄/ẹ̄)|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|(Íí)|(Ìì)|(Īī)|Jj|Kk|Ll|Mm|(Ḿ/ḿ)|(M̀/m̀)|(M̄/m̄)|Nn|(Ń/ń)|(Ǹ/ǹ)|(N̄/n̄)|Oo|(Óó)|(Òò)|(Ōō)|Ọọ|(Ọ́/ọ́)|(Ọ̀/ọ̀)|(Ọ̄/ọ̄)|Pp|Rr|Ss|Ṣṣ|Tt|Uu|(Úú)|(Ùù)|(Ūū)|Ww|Yy}}
*{{letters|lang=yo|sc=Latn|qual=Bảng chữ cái Latinh tiếng Yoruba tại Benin|lɛ́tà|Aa|Bb|Dd|Ee|Ɛɛ|Ff|Gg|Gb/gb|Hh|Ii|Jj|Kk|Kp/kp|Ll|Mm|Nn|Oo|Ɔɔ|Pp|Rr|Ss|Sh/sh|Tt|Uu|Ww|Yy}}
==={{ĐM|ref}}===
*{{Chú thích sách|en|title=Dictionary of the Yoruba language|author=Thomas Jefferson Bowen|year=1858|location=Washington|publisher=Smithsonian Institution|page=[https://archive.org/details/grammardictionar00bowerich/page/31 31]|}}
petayy38mq4qlvlpslkn7ca5edenf4d
Bản mẫu:RQ:Qur’an
10
411776
2513109
2026-08-11T12:05:35Z
TheHighFighter2
42988
Đổi hướng đến [[Bản mẫu:RQ:Qur'an]]
2513109
wikitext
text/x-wiki
#đổi [[Bản mẫu:RQ:Qur'an]]
ccq89cj4dll4a4grzhks3wa5xt05wf3
láime
0
411777
2513111
2026-08-11T12:09:40Z
Hiyuune
50834
+ sga
2513111
wikitext
text/x-wiki
{{also|laime|laimē}}
=={{langname|sga}}==
==={{section|n}}===
{{head|sga|Biến thể hình thái danh từ|g=f}}
# {{inflection of|sga|lám||gen|s}}
g80v5ismthqahr0agaur74anywy2wsw
ལག་ཤུབས
0
411778
2513112
2026-08-11T12:11:02Z
Hiyuune
50834
+ bo
2513112
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|bo}}==
==={{section|n}}===
{{head|bo|Danh từ}}
# [[găng tay|Găng tay]]; [[bao tay]].
a1x9vjfxbdeg5w5rivxwf8w2yr4emou
mą̂nmųną
0
411779
2513113
2026-08-11T12:11:55Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “=={{langname|twf}}== ==={{section|n}}=== {{twf-noun|g=II.3|mą̏nmų́ne|skey=manmuna}} # [[găng tay|Găng tay]]. {{C|twf|Trang phục}}”
2513113
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|twf}}==
==={{section|n}}===
{{twf-noun|g=II.3|mą̏nmų́ne|skey=manmuna}}
# [[găng tay|Găng tay]].
{{C|twf|Trang phục}}
54pti0hefexokubmqo2sodl8a427spn
Thể loại:twf:Trang phục
14
411780
2513114
2026-08-11T12:15:31Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513114
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Bản mẫu:RQ:Qur'an/doc
10
411781
2513115
2026-08-11T12:18:16Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{documentation subpage}} * {{temp|RQ:Qur'an}} ** {{RQ:Qur'an}} * {{temp|RQ:Qur'an|1}} ** {{RQ:Qur'an|1}} * {{temp|RQ:Qur'an|1|2}} ** {{RQ:Qur'an|1|2}} * {{temp|RQ:Qur'an|74|18|passage=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ|subst=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ/إِنَّهُو فَكَّرَ وَ-قَدَّرَ}} ** {{RQ:Qur'an|74|18|passage=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ|subst=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَد…”
2513115
wikitext
text/x-wiki
{{documentation subpage}}
* {{temp|RQ:Qur'an}}
** {{RQ:Qur'an}}
* {{temp|RQ:Qur'an|1}}
** {{RQ:Qur'an|1}}
* {{temp|RQ:Qur'an|1|2}}
** {{RQ:Qur'an|1|2}}
* {{temp|RQ:Qur'an|74|18|passage=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ|subst=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ/إِنَّهُو فَكَّرَ وَ-قَدَّرَ}}
** {{RQ:Qur'an|74|18|passage=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ|subst=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ/إِنَّهُو فَكَّرَ وَ-قَدَّرَ}}
<includeonly>
[[Thể loại:Bản mẫu trích dẫn tiếng Ả Rập|Qur'an]]
</includeonly>
aw63v1tt564xqmg5bvnbjhp4wjq8jen
2513151
2513115
2026-08-11T13:52:04Z
TheHighFighter2
42988
/* */
2513151
wikitext
text/x-wiki
{{documentation subpage}}
* {{temp|RQ:Qur'an}}
** {{RQ:Qur'an}}
* {{temp|RQ:Qur'an|1}}
** {{RQ:Qur'an|1}}
* {{temp|RQ:Qur'an|1|2}}
** {{RQ:Qur'an|1|2}}
* {{temp|RQ:Qur'an|74|18|passage=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ|subst=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ/إِنَّهُو فَكَّرَ وَ-قَدَّرَ}}
** {{RQ:Qur'an|74|18|passage=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ|subst=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ/إِنَّهُو فَكَّرَ وَ-قَدَّرَ}}
<includeonly>
[[Thể loại:Bản mẫu đoạn trích dẫn tiếng Ả Rập|Qur'an]]
</includeonly>
b1mgsv656l9st4lx1isk5htb2q1w6co
2513172
2513151
2026-08-11T14:42:43Z
TheHighFighter2
42988
/* */
2513172
wikitext
text/x-wiki
{{documentation subpage}}
* {{temp|RQ:Qur'an}}
** {{RQ:Qur'an}}
* {{temp|RQ:Qur'an|1}}
** {{RQ:Qur'an|1}}
* {{temp|RQ:Qur'an|1|2}}
** {{RQ:Qur'an|1|2}}
* {{temp|RQ:Qur'an|74|18|passage=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ|subst=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ/إِنَّهُو فَكَّرَ وَ-قَدَّرَ|t=Y quả thật đã suy tính và mưu đồ.}}
** {{RQ:Qur'an|74|18|passage=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ|subst=إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ/إِنَّهُو فَكَّرَ وَ-قَدَّرَ|t=Y quả thật đã suy tính và mưu đồ.}}
<includeonly>
[[Thể loại:Bản mẫu đoạn trích dẫn tiếng Ả Rập|Qur'an]]
</includeonly>
t1bxl5zu2ytjw6kask35qazxbb0mx8w
ほうじょう
0
411782
2513116
2026-08-11T12:20:07Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|法条}}”
2513116
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|法条}}
712si5rpg21vuhlbno4bl7n0qixk1ma
はふでう
0
411783
2513117
2026-08-11T12:20:09Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|法条}}”
2513117
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|法条}}
712si5rpg21vuhlbno4bl7n0qixk1ma
手套
0
411784
2513118
2026-08-11T12:21:02Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “=={{langname|zh}}== {{zh-forms}} ==={{section|pron}}=== {{zh-pron |m=shǒutào,er=y |ma=Zh-shoutào.ogg |c=sau2 tou3 |ca=LL-Q9186-Luilui6666-手套.wav |mb=siǔ-tâu |md=chiū-tó̤ |mn=chhiú-thò |mn-t=ciu2 tao3 |w=sh:5seu thau5;jx:3se thau5 |cat=n }} ==={{section|n}}=== {{head|zh|Danh từ}} # [[găng tay|Găng tay]]; [[bao tay]] {{zh-mw|m:雙|m:副|c:對}} ===={{section|syn}}==== {{zh-dial}} ===={{section|drv}}==== {{col3|zh|白手套|勞工手套|拳擊手套}}…”
2513118
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|zh}}==
{{zh-forms}}
==={{section|pron}}===
{{zh-pron
|m=shǒutào,er=y
|ma=Zh-shoutào.ogg
|c=sau2 tou3
|ca=LL-Q9186-Luilui6666-手套.wav
|mb=siǔ-tâu
|md=chiū-tó̤
|mn=chhiú-thò
|mn-t=ciu2 tao3
|w=sh:5seu thau5;jx:3se thau5
|cat=n
}}
==={{section|n}}===
{{head|zh|Danh từ}}
# [[găng tay|Găng tay]]; [[bao tay]] {{zh-mw|m:雙|m:副|c:對}}
===={{section|syn}}====
{{zh-dial}}
===={{section|drv}}====
{{col3|zh|白手套|勞工手套|拳擊手套}}
<!--{{cat|cmn|Elementary Mandarin}}-->
{{C|zh|Trang phục}}
55sfyh4rrpmye7foderihxl6f21213v
máoxì xuèguǎn
0
411785
2513119
2026-08-11T12:23:01Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|cmn}}== ==={{ĐM|rom}}=== {{cmn-pinyin}} # {{cmn-pinyin of|毛細血管}}”
2513119
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|cmn}}==
==={{ĐM|rom}}===
{{cmn-pinyin}}
# {{cmn-pinyin of|毛細血管}}
b9k6wzubajn9l2im8s7c93g7v322hdm
máoxì xuěguǎn
0
411786
2513120
2026-08-11T12:23:04Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|cmn}}== ==={{ĐM|rom}}=== {{cmn-pinyin}} # {{cmn-pinyin of|毛細血管}}”
2513120
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|cmn}}==
==={{ĐM|rom}}===
{{cmn-pinyin}}
# {{cmn-pinyin of|毛細血管}}
b9k6wzubajn9l2im8s7c93g7v322hdm
máoxì xiěguǎn
0
411787
2513121
2026-08-11T12:23:06Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|cmn}}== ==={{ĐM|rom}}=== {{cmn-pinyin}} # {{cmn-pinyin of|毛細血管}}”
2513121
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|cmn}}==
==={{ĐM|rom}}===
{{cmn-pinyin}}
# {{cmn-pinyin of|毛細血管}}
b9k6wzubajn9l2im8s7c93g7v322hdm
もうさいけっかん
0
411788
2513122
2026-08-11T12:26:42Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|毛細血管}}”
2513122
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|毛細血管}}
9w8nwdxrgac5tk9j6ijzrqri34q30zm
shǒutào
0
411789
2513125
2026-08-11T12:29:45Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{also|shòutáo}} =={{langname|cmn}}== ==={{ĐM|rom}}=== {{cmn-pinyin}} # {{cmn-pinyin of|手套}}”
2513125
wikitext
text/x-wiki
{{also|shòutáo}}
=={{langname|cmn}}==
==={{ĐM|rom}}===
{{cmn-pinyin}}
# {{cmn-pinyin of|手套}}
rpk6brscha7u299ws8gjk90kn7kye4a
Thể loại:Tiếng Dii
14
411790
2513126
2026-08-11T12:30:10Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{auto cat|Cameroon}}”
2513126
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat|Cameroon}}
5ryb97jtp74hyqvcq92xwhj943failb
Mô đun:ddo-translit
828
411791
2513127
2026-08-11T12:31:26Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “local u = require("Module:string/char") local export = {} local mapping1 = { ["п"] = "p", ["б"] = "b", ["т"] = "t", ["д"] = "d", ["к"] = "k", ["г"] = "g", ["ц"] = "c", ["ч"] = "č", ["с"] = "s", ["з"] = "z", ["ш"] = "š", ["ж"] = "ž", ["х"] = "x", ["м"] = "m", ["н"] = "n", ["р"] = "r", ["л"] = "l", ["в"] = "v", ["й"] = "y", ["и"] = "i", ["е"] = "e", ["э"] = "e", ["а"] = "a", ["о"] = "o", ["у"] = "u", ["ъ"] = "ʾ", } local mapping2 =…”
2513127
Scribunto
text/plain
local u = require("Module:string/char")
local export = {}
local mapping1 = {
["п"] = "p", ["б"] = "b",
["т"] = "t", ["д"] = "d",
["к"] = "k", ["г"] = "g",
["ц"] = "c", ["ч"] = "č",
["с"] = "s", ["з"] = "z", ["ш"] = "š", ["ж"] = "ž", ["х"] = "x",
["м"] = "m", ["н"] = "n",
["р"] = "r", ["л"] = "l",
["в"] = "v", ["й"] = "y",
["и"] = "i", ["е"] = "e", ["э"] = "e", ["а"] = "a", ["о"] = "o", ["у"] = "u",
["ъ"] = "ʾ",
}
local mapping2 = {
["пӏ"] = "p’", ["тӏ"] = "t’", ["кӏ"] = "k’", ["къ"] = "q’",
["цӏ"] = "c’", ["лӏ"] = "ƛ", ["кь"] = "ƛ’", ["чӏ"] = "č’", ["хъ"] = "q",
["лъ"] = "λ", ["гъ"] = "ġ", ["хӏ"] = "ḥ", ["гӏ"] = "a̯", ["гь"] = "h",
["аь"] = "ä", ["аӏ"] = "aʿ", ["еӏ"] = "eʿ", ["иӏ"] = "iʿ", ["оӏ"] = "oʿ", ["уӏ"] = "uʿ",
}
function export.tr(text, lang, sc)
local str_gsub = string.gsub
local UTF8_char = "[%z\1-\127\194-\244][\128-\191]*"
-- Convert capital to lowercase palochka.
text = str_gsub(text, u(0x4C0), u(0x4CF))
for pat, repl in pairs(mapping2) do
text = str_gsub(text, pat, repl)
end
text = str_gsub(text, UTF8_char, mapping1)
return text
end
return export
0c936rc3b2gvhywt4b93l2pwon5ngbp
Mô đun:gin-translit
828
411792
2513128
2026-08-11T12:32:14Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “local u = require("Module:string/char") local export = {} local mapping1 = { ["п"] = "p", ["б"] = "b", ["т"] = "t", ["д"] = "d", ["к"] = "k", ["г"] = "g", ["ц"] = "c", ["ч"] = "č", ["с"] = "s", ["з"] = "z", ["ш"] = "š", ["ж"] = "ž", ["х"] = "x", ["м"] = "m", ["н"] = "n", ["р"] = "r", ["л"] = "l", ["в"] = "v", ["й"] = "y", ["и"] = "i", ["е"] = "e", ["э"] = "e", ["а"] = "a", ["о"] = "o", ["у"] = "u", ["ӥ"] = "ü", ["ъ"] = "ʾ", } l…”
2513128
Scribunto
text/plain
local u = require("Module:string/char")
local export = {}
local mapping1 = {
["п"] = "p", ["б"] = "b",
["т"] = "t", ["д"] = "d",
["к"] = "k", ["г"] = "g",
["ц"] = "c", ["ч"] = "č",
["с"] = "s", ["з"] = "z", ["ш"] = "š", ["ж"] = "ž", ["х"] = "x",
["м"] = "m", ["н"] = "n",
["р"] = "r", ["л"] = "l",
["в"] = "v", ["й"] = "y",
["и"] = "i", ["е"] = "e", ["э"] = "e", ["а"] = "a", ["о"] = "o", ["у"] = "u", ["ӥ"] = "ü",
["ъ"] = "ʾ",
}
local mapping2 = {
["пӏ"] = "p’", ["тӏ"] = "t’", ["кӏ"] = "k’", ["къ"] = "q’",
["цӏ"] = "c’", ["лӏ"] = "ƛ", ["кь"] = "ƛ’", ["чӏ"] = "c’", ["хъ"] = "q",
["лъ"] = "λ", ["гъ"] = "ġ", ["хӏ"] = "ḥ", ["гӏ"] = "a̯", ["гь"] = "h",
["кӏв"] = "k’ʷ", ["хъв"] = "qʷ", ["къв"] = "q’ʷ", ["гъв"] = "ġʷ", ["хв"] = "xʷ",
}
function export.tr(text, lang, sc)
local str_gsub = string.gsub
local UTF8_char = "[%z\1-\127\194-\244][\128-\191]*"
-- Convert capital to lowercase palochka.
text = str_gsub(text, u(0x4C0), u(0x4CF))
for pat, repl in pairs(mapping2) do
text = str_gsub(text, pat, repl)
end
text = str_gsub(text, UTF8_char, mapping1)
return text
end
return export
dpo9q6i35ahmr6m3umt1z8qvanwjka0
Thể loại:Tiếng Đông Bắc Kavkaz nguyên thủy
14
411793
2513129
2026-08-11T12:33:39Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513129
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Từ tái tạo:Tiếng Đông Bắc Kavkaz nguyên thủy/u̯aran
0
411794
2513130
2026-08-11T12:37:32Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{reconstructed}} =={{langname|cau-nec-pro}}== ==={{section|alt}}=== *{{alter|cau-nec-pro|*u̯aral}} ==={{section|n}}=== {{head|cau-nec-pro|Danh từ|head=*u̯aran}} # [[lạc đà|Lạc đà]]. ===={{section|desc}}==== * Nhóm ngôn ngữ Avar-Andic: ** Avar: *** {{desc|av|варани}} ** Andic: *** {{desc|ani|гъварани}} *** Akhvakh-Tindi **** {{desc|akv|варани}} **** Karata-Tindi ***** {{desc|kpt|варан}} ***** Botlikh-Tindi ****** {{desc|bph|г…”
2513130
wikitext
text/x-wiki
{{reconstructed}}
=={{langname|cau-nec-pro}}==
==={{section|alt}}===
*{{alter|cau-nec-pro|*u̯aral}}
==={{section|n}}===
{{head|cau-nec-pro|Danh từ|head=*u̯aran}}
# [[lạc đà|Lạc đà]].
===={{section|desc}}====
* Nhóm ngôn ngữ Avar-Andic:
** Avar:
*** {{desc|av|варани}}
** Andic:
*** {{desc|ani|гъварани}}
*** Akhvakh-Tindi
**** {{desc|akv|варани}}
**** Karata-Tindi
***** {{desc|kpt|варан}}
***** Botlikh-Tindi
****** {{desc|bph|гъарану }}
****** {{desc|gdo|гъварани|tr=ğʷarani}}
****** {{desc|cji|вараᵸ}}
****** Bagvalal-Tindi
******* {{desc|kva|варан}}
******* {{desc|tin|варан|tr=waran}}
*Tsez:
** Tsez-Hinukh:
*** {{desc|ddo|варани|ll=Sagada}}
** Bezhta-Hunzib-Khwarshi:
*** {{desc|kap|варани}}
*** {{desc|khv|варан}}
*Dargin:
** Trung-Bắc:
*** Bắc Dargwa: {{l|dar|валри}}
**** Kadar và Gubden: {{l|dar|валриъ}}
**** Urakhi: {{l|dar|валли}}
**** Shukti: {{l|dar|варри}}
*** Tsudakhar: {{l|dar|ванри}}
*** Mehweb: {{l|dar|ванари}}
** Southern:
*** Kubachi: {{l|dar|вале}}
*** Itsari: {{l|dar|вялург}}
** Chirag: {{l|dar|верал}}
** {{desc|xdq|варли}}
*Lak:
** {{desc|lbe|варани}}
*Lezgi :
** Archi:
*** {{desc|aqc|ваныра}}
** {{desc|cau-sam}}
*** {{desc|cau-esm}}
**** {{desc|agx|валар}}<reF> {{R:cau:Erckert|part=I|page=88|section=197}}</ref>
**** {{desc|lez|лавар}}
**** {{desc|tab|веллюр}}
*** {{desc|cau-ssm}}
**** {{desc|kry|навар}}
*Khinalug:
** {{desc|kjj|варан}}<reF> {{R:cau:Erckert|part=I|page=88|section=197}}</ref>
==={{section|ref}}===
<references/>
* {{R:cau-nec:Basharin:2019|page=32,39}}
* {{R:cau:Klimov:1971|page=228}}
* {{R:Starostin:2007|page=313}}
* {{R:cau:Klimov-Xalilov|page=224}}
* {{R:cau:Erckert|part=I|page=88|section=197}}
* {{R:cau:Comrie-Khalilov|page=159}}
[[en:Reconstruction:Proto-Northeast Caucasian/u̯aran]]
oun1u88qnpc525rtah4kd67fwbe0mti
Thể loại:Danh từ tiếng Đông Bắc Kavkaz nguyên thủy
14
411795
2513132
2026-08-11T12:38:51Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513132
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Mục từ tiếng Đông Bắc Kavkaz nguyên thủy
14
411796
2513133
2026-08-11T12:39:18Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513133
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ゆしーん
0
411797
2513134
2026-08-11T12:52:44Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|寄しーん}} [[tiếp cận]], [[gọi]].”
2513134
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|寄しーん}} [[tiếp cận]], [[gọi]].
7oda2k8gyahujh893cdt8jre24kbjnv
寄しーん
0
411798
2513135
2026-08-11T12:53:38Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== {{ryu-kanjitab}} ==={{ĐM|pron}}=== * {{IPA4|ryu|/juɕiːŋ/}} ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb|ゆしーん}} # [[tiếp cận]], [[gọi]].”
2513135
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
{{ryu-kanjitab}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|ryu|/juɕiːŋ/}}
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb|ゆしーん}}
# [[tiếp cận]], [[gọi]].
2659ziy72bimet8y2tnh5pn663a3wo2
してぃゆん
0
411799
2513136
2026-08-11T12:56:49Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|捨てぃゆん}} [[bỏ]].”
2513136
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|捨てぃゆん}} [[bỏ]].
s52hqjjnr5lpp3xbcbtf44w1zjf7u10
ないん
0
411800
2513137
2026-08-11T12:58:08Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|成いん}} [[trở thành]]; [[là]]; [[đạt]] [[đến]].”
2513137
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|成いん}} [[trở thành]]; [[là]]; [[đạt]] [[đến]].
11b0vmhief4egwst1dvkw7n2bhryfr6
முட்டையோடு
0
411801
2513138
2026-08-11T12:59:00Z
Kelly zhrm
58416
Trang mới: “=={{langname|ta}}== {{swp|ta:}} ==={{ĐM|pron}}=== * {{ta-IPA}} ==={{ĐM|etym}} 1=== [[File:Eggshell.JPG|thumb]] Từ {{com|ta|முட்டை|ஓடு|t1=[[trứng]]|t2=[[vỏ]]}}. ===={{ĐM|n}}==== {{ta-noun}} # [[vỏ|Vỏ]] [[trứng]]. ====={{ĐM|decl}}===== {{ta-decl}} ==={{ĐM|etym}} 2=== {{nonlemma}} ===={{ĐM|n}}==== {{head|ta|Biến thể hình thái danh từ}} # {{infl of|ta|முட்டை||soc|s}} ==={{ĐM|ref}}=== * {{R:TAL}} {{c|ta|Trứng}}”
2513138
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ta}}==
{{swp|ta:}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{ta-IPA}}
==={{ĐM|etym}} 1===
[[File:Eggshell.JPG|thumb]]
Từ {{com|ta|முட்டை|ஓடு|t1=[[trứng]]|t2=[[vỏ]]}}.
===={{ĐM|n}}====
{{ta-noun}}
# [[vỏ|Vỏ]] [[trứng]].
====={{ĐM|decl}}=====
{{ta-decl}}
==={{ĐM|etym}} 2===
{{nonlemma}}
===={{ĐM|n}}====
{{head|ta|Biến thể hình thái danh từ}}
# {{infl of|ta|முட்டை||soc|s}}
==={{ĐM|ref}}===
* {{R:TAL}}
{{c|ta|Trứng}}
gtf4ogvavf530rv8qmhxpeyi4daflal
ちゅくゆん
0
411802
2513139
2026-08-11T12:59:44Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|作ゆん}} [[làm]].”
2513139
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|作ゆん}} [[làm]].
170s8hldjmirous1naj7i73r2gyar3b
ちゅーん
0
411803
2513140
2026-08-11T13:00:34Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|来ーん}} [[đến]].”
2513140
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|来ーん}} [[đến]].
814pnch0t4pz4t3qyeicv1ih5oeaose
たちゅん
0
411804
2513143
2026-08-11T13:02:46Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|立ちゅん}} [[đứng]].”
2513143
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|立ちゅん}} [[đứng]].
jiyd6z3cmmpnlcipy2s4ppcwtf2mlrk
たたちゅん
0
411805
2513144
2026-08-11T13:03:24Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|叩ちゅん}} [[đánh]], [[đập]].”
2513144
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|叩ちゅん}} [[đánh]], [[đập]].
41rup7bn9owvfcx2ixvf4ga0qhcruz6
たたかゆん
0
411806
2513145
2026-08-11T13:04:05Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|戦ゆん}} [[đánh nhau]].”
2513145
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|戦ゆん}} [[đánh nhau]].
pggnyow2g4n4bx37klrgomvf9b80hyl
っゐーじゅん
0
411807
2513160
2026-08-11T14:15:05Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|泳じゅん}} [[bơi]].”
2513160
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|泳じゅん}} [[bơi]].
orh53ums40j5yv19tl486eqce6a1n4y
Thể loại:Từ đánh vần với じゅ tiếng Okinawa
14
411808
2513161
2026-08-11T14:15:58Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513161
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Từ đánh vần với じゅ theo ngôn ngữ
14
411809
2513162
2026-08-11T14:16:26Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513162
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Từ đánh vần với ゐ tiếng Okinawa
14
411810
2513163
2026-08-11T14:17:34Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513163
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
ふぃなゆん
0
411811
2513164
2026-08-11T14:20:00Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|pron}}=== * {{IPA4|ryu|/ɸinajuŋ/}} ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # [[giảm]].”
2513164
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|ryu|/ɸinajuŋ/}}
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# [[giảm]].
qyoeayt31gpf5uneyhqw6yob8zjaix8
んちゅん
0
411812
2513165
2026-08-11T14:20:57Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|剥ちゅん}} [[bóc]], [[lột]] (vỏ).”
2513165
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|剥ちゅん}} [[bóc]], [[lột]] (vỏ).
mp1h6i3xcskc2tbpxzjd5vlw2hjdlfu
まさゆん
0
411813
2513166
2026-08-11T14:23:35Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|勝ゆん}} [[vượt]].”
2513166
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|勝ゆん}} [[vượt]].
q6ehgft64t8czgc8k0o5izbbmjcwkcp
まちゅん
0
411814
2513167
2026-08-11T14:25:05Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|pron}}=== * {{IPA4|ryu|/mat͡ɕuŋ̍/}} ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{ryu-def|待ちゅん}} [[ngóng]], [[trông]], [[đợi]] (gì đó). # {{ryu-def|巻ちゅん}} [[cuộn]], [[quấn]] quanh. # {{ryu-def|蒔ちゅん|播ちゅん|撒ちゅん}} [[gieo]], [[trồng]], [[phát tán]].”
2513167
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|ryu|/mat͡ɕuŋ̍/}}
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{ryu-def|待ちゅん}} [[ngóng]], [[trông]], [[đợi]] (gì đó).
# {{ryu-def|巻ちゅん}} [[cuộn]], [[quấn]] quanh.
# {{ryu-def|蒔ちゅん|播ちゅん|撒ちゅん}} [[gieo]], [[trồng]], [[phát tán]].
d7gqssk1v3u3jnongvufs12k7nggg1d
わちゅん
0
411815
2513168
2026-08-11T14:26:31Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{rys-def|沸ちゅん}} [[sôi]].”
2513168
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{rys-def|沸ちゅん}} [[sôi]].
0ojme8dzk3n1xmzrjl08oel86a2q4uj
ゐーゆん
0
411816
2513169
2026-08-11T14:29:40Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # {{rys-def|酔ゆん}} [[say xỉn]]. # {{rys-def|酔ゆん}} [[ốm]].”
2513169
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# {{rys-def|酔ゆん}} [[say xỉn]].
# {{rys-def|酔ゆん}} [[ốm]].
e2vxitpkmzod6u2y1b6efh1z0dnv92a
みんぐぃ
0
411817
2513170
2026-08-11T14:32:55Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{ryu-head|noun}} # {{rys-def|濁ぐぃ}} Sự [[vẩn đục]]; [[tạp chất]].”
2513170
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{ryu-head|noun}}
# {{rys-def|濁ぐぃ}} Sự [[vẩn đục]]; [[tạp chất]].
l9c9cz9xvkputhsllbm4ggercndciw6
びらん
0
411818
2513171
2026-08-11T14:38:17Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ryu}}== ==={{ĐM|etym}}=== Lần đầu chứng thực dưới dạng {{l|und|븨란|ts=bɨj.ran}} (Haytong Ceykwukki, 1501). ==={{ĐM|verb}}=== {{ryu-head|verb}} # động từ trợ động phủ định trang trọng ==={{ĐM|ref}}=== * {{R:JLect|わかやびらん【分かやびらん】|503|wakayabiran}}”
2513171
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ryu}}==
==={{ĐM|etym}}===
Lần đầu chứng thực dưới dạng {{l|und|븨란|ts=bɨj.ran}} (Haytong Ceykwukki, 1501).
==={{ĐM|verb}}===
{{ryu-head|verb}}
# động từ trợ động phủ định trang trọng
==={{ĐM|ref}}===
* {{R:JLect|わかやびらん【分かやびらん】|503|wakayabiran}}
eo7jax138eff1uik68jyuofvzpdlznx
fataka
0
411819
2513178
2026-08-11T14:54:59Z
Kelly zhrm
58416
Trang mới: “=={{langname|guw}}== {{wp|guw:}} [[Image:Silver crystal.jpg|thumb|right|'''''Fàtákà''''']] ==={{ĐM|etym}}=== Từ {{bor|guw|yo|fàdákà}} ==={{ĐM|pron}}=== * {{IPA4|guw|/fà.tá.kà/}} ==={{ĐM|n}}=== {{head|guw|Danh từ|head=fàtákà|số nhiều|fàtákà lɛ́|or|fàtákà lẹ́}} # [[bạc|Bạc]]. {{c|guw|Kim loại}}”
2513178
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|guw}}==
{{wp|guw:}}
[[Image:Silver crystal.jpg|thumb|right|'''''Fàtákà''''']]
==={{ĐM|etym}}===
Từ {{bor|guw|yo|fàdákà}}
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|guw|/fà.tá.kà/}}
==={{ĐM|n}}===
{{head|guw|Danh từ|head=fàtákà|số nhiều|fàtákà lɛ́|or|fàtákà lẹ́}}
# [[bạc|Bạc]].
{{c|guw|Kim loại}}
pghp68sb0750c86jxe7pg4eayvhl20g
2513182
2513178
2026-08-11T15:01:49Z
TheHighFighter2
42988
/* Tiếng Gun */
2513182
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|guw}}==
{{wp|guw:}}
[[Image:Silver crystal.jpg|thumb|right|'''''Fàtákà''''']]
==={{ĐM|etym}}===
Từ {{bor|guw|yo|fàdákà}}.
==={{ĐM|pron}}===
* {{IPA4|guw|/fà.tá.kà/}}
==={{ĐM|n}}===
{{head|guw|Danh từ|head=fàtákà|số nhiều|fàtákà lɛ́|hoặc|fàtákà lẹ́}}
# [[bạc|Bạc]].
{{c|guw|Kim loại}}
bqejoj71t3hk6lpj45c8blb6wb5fvex
Thể loại:Mục từ có cách phát âm IPA tiếng Gun
14
411820
2513179
2026-08-11T14:55:37Z
Kelly zhrm
58416
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513179
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
亞依子
0
411821
2513183
2026-08-11T15:02:26Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|亜依子}}”
2513183
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|亜依子}}
c2shzao3p0c9ysixf9pxp9musnxva8s
Mô đun:chemical element list/data/yo
828
411822
2513202
2026-08-11T15:18:50Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “local export = {} export.elements = { [6] = { name = "kábọ̀nù" }, [7] = { name = "nítúrójínì" }, [8] = { name = "ọ́síjìn" }, [9] = { name = { "fulọrínì", "fúlorínì" } }, [11] = { name = "sódíọ̀mù" }, [12] = { name = "màgìnẹ́síọ̀" }, [13] = { name = "bẹ̀lẹ̀jẹ́" }, [14] = { name = "sílíkọ́ọ̀nù" }, [15] = { name = "fọ́sífọ̀" }, [16] = { name = "imí-ọjọ́" }, [18] = { name = "árígọ́ọ̀nù" }…”
2513202
Scribunto
text/plain
local export = {}
export.elements = {
[6] = { name = "kábọ̀nù" },
[7] = { name = "nítúrójínì" },
[8] = { name = "ọ́síjìn" },
[9] = { name = { "fulọrínì", "fúlorínì" } },
[11] = { name = "sódíọ̀mù" },
[12] = { name = "màgìnẹ́síọ̀" },
[13] = { name = "bẹ̀lẹ̀jẹ́" },
[14] = { name = "sílíkọ́ọ̀nù" },
[15] = { name = "fọ́sífọ̀" },
[16] = { name = "imí-ọjọ́" },
[18] = { name = "árígọ́ọ̀nù" },
[19] = { name = "kán-ún" },
[20] = { name = "kásíọ̀mù" },
[22] = { name = "tàìténíọ́mù" },
[23] = { name = "fànádíọ́mù" },
[24] = { name = "kúrómíọ̀mù" },
[25] = { name = "máńganíìsì" },
[26] = { name = "irin" },
[27] = { name = "kóbáàtì" },
[28] = { name = "níkùlù" },
[29] = { name = "bàbà" },
[30] = { name = "síǹkì" },
[46] = { name = "pàládíọ̀mù" },
[47] = { name = "fàdákà" },
[48] = { name = "kádímíọ̀mù" },
[50] = { name = "tíìnì" },
[51] = { name = "tìróò" },
[52] = { name = "tẹ̀lẹ́ríọ́mù" },
[78] = { name = "pílátínọ̀" },
[79] = { name = "wúrà" },
[80] = { name = "mákúrì" },
[81] = { name = "tálíọ̀mù" },
[82] = { name = "òjé" },
[83] = { name = "bismuth" },
[91] = { name = "púróakítíníọ̀" },
[92] = { name = "yuréníọ̀" },
[93] = { name = "nẹ́pùtóníọ̀" },
}
return export
kfgy7rc2nxeky8xqu2k55im6hscf4xs
niturojini
0
411823
2513206
2026-08-11T15:21:43Z
Hiyuune
50834
+ yo
2513206
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|yo}}==
==={{section|etym}}===
{{chemical element box|yo}}
{{bor+|yo|en|nitrogen}}.
==={{section|pron}}===
* {{yo-IPA|nítúrójínì}}
==={{section|n}}===
{{yo-noun|nítúrójínì}}
# [[nitơ|Nitơ]].
7goonzkffn3w2lr9zpzulge9efdebyc
алақай
0
411824
2513216
2026-08-11T15:28:19Z
Hiyuune
50834
+ kk
2513216
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|kk}}==
{{kk-regional}}
==={{section|etym}}===
Từ {{bor|kk|ar|الله حي|tr=allāh ḥayy}}, có liên quan đến {{cog|uz|alloh hayy}}.
==={{section|pron}}===
* {{IPA4|kk|/ɑlɑˈqɑj/|[ɑ̝ɫɑ̝qʰɑ̝́j]|[ɑ̝ɫɑ̝χɑ̝́j]}}
==={{section|adv}}===
{{head|kk|Phó từ}}
# [[hoan hô|Hoan hô]].
dve9maspki0jssco805tnx1od2yrnj3
qumısqan
0
411825
2513222
2026-08-11T15:33:21Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “=={{langname|slr}}== ==={{section|etym}}=== {{inh+|slr|trk-pro|*kumursga}}. ==={{section|pron}}=== * {{IPA|slr|/qumusqɑn/|/qumɨsqɨn/|/qɨmɨsqɑn/<ref:Lianyun (1992), tr. 99; 舍秀存 [She Xiucun] (2015), tr. 431.>|a=Tuần Hóa,Thanh Hải|ref=舍秀存 [She Xiucun] (2015), tr. 431.|ref2=Ma Wei (2016), tr. 265.}} * {{IPA|slr|/qumusqɑn/|/qumɨsqɑn/|a=Mạnh Đạt,Tuần Hóa; Cam Túc|ref=舍秀存 [She Xiucun] (2015), tr. 431.|ref2=Ma Wei (2016), tr. 265.}} * {{…”
2513222
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|slr}}==
==={{section|etym}}===
{{inh+|slr|trk-pro|*kumursga}}.
==={{section|pron}}===
* {{IPA|slr|/qumusqɑn/|/qumɨsqɨn/|/qɨmɨsqɑn/<ref:Lianyun (1992), tr. 99; 舍秀存 [She Xiucun] (2015), tr. 431.>|a=Tuần Hóa,Thanh Hải|ref=舍秀存 [She Xiucun] (2015), tr. 431.|ref2=Ma Wei (2016), tr. 265.}}
* {{IPA|slr|/qumusqɑn/|/qumɨsqɑn/|a=Mạnh Đạt,Tuần Hóa; Cam Túc|ref=舍秀存 [She Xiucun] (2015), tr. 431.|ref2=Ma Wei (2016), tr. 265.}}
* {{IPA|slr|/qumusqɑ/|/qumɨsqɑ/|a=Ili,Tân Cương|ref=Yakup (2002), tr. 36.|ref2=Ma Wei (2016), tr. 265.}}
* {{IPA|slr|/tʰɑmɨsqɑn/|a=Ashinu,Hóa Long,Thanh Hải|ref=Ma Wei (2016), tr. 265.}}
==={{section|n}}===
{{head|slr|Danh từ}}
# [[kiến|Kiến]].
==={{section|ref}}===
<references/>
* {{R:slr:Shibata}}
* {{R:slr:Kakuk}}
* {{R:slr:Stroy|page=387, 466}}
* {{R:slr:Lianyun|page=121}}
* {{R:slr:Lianyun1992|page=99}}
* {{R:slr:Yakup|page=36}}
* {{R:slr:MaChengjun|page=237|qumusqan}}
* {{R:slr:MaWei|page=107}}
* {{R:slr:Kunlun|page=431}}
* {{R:slr:MaWei2|page=265}}
{{C|slr|Bộ Cánh nửa}}
k6n63i7hid6fho146h1zdo24wi1oynv
Bản mẫu:R:slr:Shibata
10
411826
2513223
2026-08-11T15:34:40Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{#invoke:quote|call_template |template=cite-journal |author=柴田 武<t:Shibata Takeshi> |title=Seikaishô no Junka no Sarârugo ni tsuite |journal=The Tôyôgo Kenkyû |volume=1 |location=Tokyo |year=1946 |pageparam=page |pages=25-78 |allowparams=1 }}<noinclude>{{tcat|ref}}</noinclude>”
2513223
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:quote|call_template
|template=cite-journal
|author=柴田 武<t:Shibata Takeshi>
|title=Seikaishô no Junka no Sarârugo ni tsuite
|journal=The Tôyôgo Kenkyû
|volume=1
|location=Tokyo
|year=1946
|pageparam=page
|pages=25-78
|allowparams=1
}}<noinclude>{{tcat|ref}}</noinclude>
9cjpzuhh2lt4liywjcoqac5tn0v9qx9
Bính
0
411827
2513227
2026-08-11T16:15:41Z
Kateru Zakuro
34522
([[Mediawiki:Gadget-start.js|Trang mới]]) +vi:noun:# (thường [[viết]] [[hoa]]) [[kí hiệu]] [[thứ ba]] trong [[thiên can]], sau [[ất]] trước [[đinh]].
2513227
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vi-pron}}
==={{ĐM|noun}}===
{{vi-noun}}
# (thường [[viết]] [[hoa]]) [[kí hiệu]] [[thứ ba]] trong [[thiên can]], sau [[ất]] trước [[đinh]].
=== {{ĐM|ref}} ===
* {{R:Tratu}}
2g6gb6la9q8uyko2uxizxdvbfandcdd
2513228
2513227
2026-08-11T16:15:50Z
Kateru Zakuro
34522
2513228
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vi-pron}}
==={{ĐM|noun}}===
{{vi-noun}}
# (thường [[viết]] [[hoa]]) [[kí hiệu]] [[thứ ba]] trong [[thiên can]], sau [[ất]] trước [[đinh]].
=== {{ĐM|ref}} ===
* {{R:Tratu}}
r4qdunn6j46t0lrwew0haik0j1x1ttu
2513229
2513228
2026-08-11T16:16:16Z
Kateru Zakuro
34522
Kateru Zakuro đã đổi [[bính]] thành [[Bính]] (đã tắt đổi hướng)
2513228
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vi-pron}}
==={{ĐM|noun}}===
{{vi-noun}}
# (thường [[viết]] [[hoa]]) [[kí hiệu]] [[thứ ba]] trong [[thiên can]], sau [[ất]] trước [[đinh]].
=== {{ĐM|ref}} ===
* {{R:Tratu}}
r4qdunn6j46t0lrwew0haik0j1x1ttu
2513230
2513229
2026-08-11T16:18:03Z
Kateru Zakuro
34522
2513230
wikitext
text/x-wiki
{{also|binh|bình|Bình}}
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|etym}}===
{{vi-etym-sino|丙}}.
==={{ĐM|pron}}===
{{vi-IPA}}
* {{audio|vi|LL-Q9199 (vie)-Penn Zero MSSJ-Bính.wav|a=Hanoi}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{vi-proper noun|head=[[bính|Bính]]}}
# (thường [[viết]] [[hoa]]) [[kí hiệu]] [[thứ ba]] trong [[thiên can]], sau [[ất]] trước [[đinh]].
=== {{ĐM|ref}} ===
* {{R:Tratu}}
639p3gl768fm3iv9j6r8olshamw8esg
bít bùng
0
411828
2513231
2026-08-11T16:19:02Z
Kateru Zakuro
34522
([[Mediawiki:Gadget-start.js|Trang mới]]) +vi:adj:# [[aa|Aa]].
2513231
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vi-pron}}
==={{ĐM|adj}}===
{{vi-adj}}
# {{like-entry|bịt bùng}}
=== {{ĐM|ref}} ===
* {{R:Tratu}}
rvkvvptu16xt1lt7a6xc627j6l1gfcg
2513232
2513231
2026-08-11T16:19:14Z
Kateru Zakuro
34522
2513232
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|vi}}==
==={{ĐM|pron}}===
{{vi-pron}}
==={{ĐM|adj}}===
{{vi-adj}}
# {{like-entry|bịt bùng}}
=== {{ĐM|ref}} ===
* {{R:Tratu}}
ggcw8sd3hnw05qr3rhk3ppjvxs63011
bính
0
411829
2513235
2026-08-11T16:55:56Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{also|Bính|binh|bình|bịnh}} =={{langname|vi}}== ==={{section|pron}}=== {{vi-pron}} ==={{section|romanization}}=== {{head|vi|Latinh hóa}} # {{sino-vietnamese reading of|拼}} ===={{section|drv}}==== {{col3|vi|bính âm}}”
2513235
wikitext
text/x-wiki
{{also|Bính|binh|bình|bịnh}}
=={{langname|vi}}==
==={{section|pron}}===
{{vi-pron}}
==={{section|romanization}}===
{{head|vi|Latinh hóa}}
# {{sino-vietnamese reading of|拼}}
===={{section|drv}}====
{{col3|vi|bính âm}}
cx8du9bniz30634rxgbknpwg7cb85fs
κίδαλον
0
411830
2513236
2026-08-11T17:00:21Z
Hiyuune
50834
/* */
2513236
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|grc}}==
==={{section|n}}===
{{grc-noun|κιδάλου|n|second}}
# {{lb|grc|hapax legomenon|Hesychius}} [[hành|Hành]].
#: {{syn|grc|κρόμμυον}}
#* {{RQ:grc:Hesychius|Κ|κρόμμυον|onion}}
==={{section|further}}===
* {{R:grc:Pape}}
69gszflzq5ejd3z70gmakgrmf8nl0wy
Ἀβούνδιος
0
411831
2513237
2026-08-11T17:02:45Z
Hiyuune
50834
/* */ + grc
2513237
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|grc}}==
==={{section|etym}}===
Từ {{der|grc|la|Abundius}}, từ {{m|la|abundus}}.
==={{section|pron}}===
{{grc-IPA|period=koi1}}
==={{section|pr-noun}}===
{{grc-proper noun|Ἀβουνδίου|m|second}}
# {{given name|grc|nam}}
===={{section|decl}}====
{{grc-decl|form=MSP|Ἀβούνδιος|ου}}
===={{section|desc}}====
{{top2}}
* {{desc|el|Αβούνδιος}}
* {{desc|cu|Авоу́ндии|bor=1}}
** {{desc|orv|Аву́ндии|bor=1}}
*** {{desc|ru|Аву́ндий}}
{{bottom}}
gm0dptb79rkcfzzjn5jxk1ul5pni8mm
طاغوق
0
411832
2513246
2026-08-12T03:56:11Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=tağuk}} # {{alt form of|ota|طاوق|t=gà mái}}”
2513246
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=tağuk}}
# {{alt form of|ota|طاوق|t=gà mái}}
419o1n8o47c442qqfrmmkz1oebdttav
طاقوق
0
411833
2513247
2026-08-12T03:58:26Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=takuk}} # {{alt form of|ota|طاوق|t=gà mái}}”
2513247
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=takuk}}
# {{alt form of|ota|طاوق|t=gà mái}}
eqadvs781xiraqqfeostloi8b96g2ho
طاووق
0
411834
2513248
2026-08-12T03:58:45Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=tavuk}} # {{alt form of|ota|طاوق|t=gà mái}}”
2513248
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=tavuk}}
# {{alt form of|ota|طاوق|t=gà mái}}
fn1qtx5hd83bbcmgk4eeu4722zsog3j
طاوق كوكسی
0
411835
2513249
2026-08-12T04:01:58Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{com+|ota|طاوق|كوكسی}} ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=tavuk göğüsü}} # [[ức]] [[gà]]. ===={{ĐM|desc}}==== * {{desc|tr|tavukgöğsü}} {{c|ota|Gà}}”
2513249
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{com+|ota|طاوق|كوكسی}}
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=tavuk göğüsü}}
# [[ức]] [[gà]].
===={{ĐM|desc}}====
* {{desc|tr|tavukgöğsü}}
{{c|ota|Gà}}
4c3p5frl8ff36hd5s1ur0ip1uw4w6bz
Thể loại:Từ ghép tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman
14
411836
2513250
2026-08-12T04:02:13Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513250
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Mục từ có chứa nhiều từ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman
14
411837
2513251
2026-08-12T04:02:15Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513251
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Từ nguyên tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman
14
411838
2513252
2026-08-12T04:04:38Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513252
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
اوفاق طاوق
0
411839
2513253
2026-08-12T04:05:48Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{com+|ota|اوفاق|طاوق}} ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=ufak tavuk}} # [[gà mái]] [[tơ]]. ===={{ĐM|desc}}==== * {{desc|tr|ufak tavuk}} {{c|ota|Gà}}”
2513253
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{com+|ota|اوفاق|طاوق}}
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=ufak tavuk}}
# [[gà mái]] [[tơ]].
===={{ĐM|desc}}====
* {{desc|tr|ufak tavuk}}
{{c|ota|Gà}}
1ygfw6faz7gppqmnn7avsti8tqgu1g4
بچ طاوغی
0
411840
2513254
2026-08-12T04:07:08Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{com+|ota|طاوغی|بچ}} ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=beç tavuğu}} # [[gà Phi]]. ===={{ĐM|desc}}==== * {{desc|tr|beç tavuğu}} {{c|ota|Gà}}”
2513254
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{com+|ota|طاوغی|بچ}}
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=beç tavuğu}}
# [[gà Phi]].
===={{ĐM|desc}}====
* {{desc|tr|beç tavuğu}}
{{c|ota|Gà}}
kq13ukdq27rk3bwn4k2asaw4hzw4nzx
اورومجك
0
411841
2513256
2026-08-12T04:12:34Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=örümcek}} # {{alt form of|ota|اورمجك|t=nhện}}”
2513256
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=örümcek}}
# {{alt form of|ota|اورمجك|t=nhện}}
rp0erhjorxqurbqxgyroiglv7jlxu8p
اورطاق
0
411842
2513257
2026-08-12T04:13:41Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=ortak}} # {{alt form of|ota|اورتاق|t=đối tác, cộng sự}}”
2513257
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=ortak}}
# {{alt form of|ota|اورتاق|t=đối tác, cộng sự}}
1g9hoe4677tf0xu3t6dud8d3bf9nx5r
آخسرمق
0
411843
2513258
2026-08-12T04:18:32Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{head|ota|Động từ|tr=ahsırmak}} # {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}”
2513258
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=ahsırmak}}
# {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}
hltun4gq12zne5gsln9qdl0tyxs6b4q
Thể loại:Động từ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman
14
411844
2513259
2026-08-12T04:19:14Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513259
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
آقسرمق
0
411845
2513260
2026-08-12T04:22:58Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|alter form}}=== * {{alter|ota|آخسرمق|tr1=ahsırmak|آغسرمق|tr2=ağsırmak|آقسیرمق|tr3=aksırmak|آقصرمق|tr4=aksırmak|آكصرمق|tr5=añsırmak}} ==={{ĐM|etym}}=== {{inh+|ota|trk-pro|*askïr-||hắt hơi}}; cùng gốc với {{cog|az|asqırmaq}}, {{cog|slr|axsırğusı}}, {{cog|tk|asgyrmak}}, {{cog|tyv|азырар}} và {{cog|uz|aksirmoq}}. ==={{ĐM|verb}}=== {{head|ota|Động từ|tr=aksırmak|quá khứ bất…”
2513260
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|alter form}}===
* {{alter|ota|آخسرمق|tr1=ahsırmak|آغسرمق|tr2=ağsırmak|آقسیرمق|tr3=aksırmak|آقصرمق|tr4=aksırmak|آكصرمق|tr5=añsırmak}}
==={{ĐM|etym}}===
{{inh+|ota|trk-pro|*askïr-||hắt hơi}}; cùng gốc với {{cog|az|asqırmaq}}, {{cog|slr|axsırğusı}}, {{cog|tk|asgyrmak}}, {{cog|tyv|азырар}} và {{cog|uz|aksirmoq}}.
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=aksırmak|quá khứ bất định ngôi thứ ba số ít|آقسرر|f1tr=aksırır}}
# {{lb|ota|intransitive}} [[hắt hơi]].
===={{ĐM|derived}}====
{{col2|ota
|آقسرتمق<tr:aksırtmak><t:làm cho hắt hơi>
|آقسرش<tr:aksırış><t:bất kỳ kiểu hắt hơi nào>
|آقسرق<tr:aksırık><t:cái hắt hơi>
|آقسرمه<tr:aksırma><t:cái hắt hơi>
}}
===={{ĐM|desc}}====
* {{desc|tr|aksırmak}}
==={{ĐM|further}}===
* {{R:ota:BdM|آقسرمق|vol=I|page=86}}
* {{R:tr:OTK|dalmak1|vol=1|page=1088}}
* {{R:ota:Hindoglu|page=54b}}
* {{R:ota:Kelekian|آقسیرمق|page=28}}
* {{R:ota:Meninski|C|column=1597|Sternutare}}
* {{R:ota:Meninski|L|column=340}}
* {{R:tr:Nishanyan|aksır-}}
* {{R:ota:Redhouse|page=165}}
{{C|ota|Chức năng cơ thể}}
s3586s2tok42qi5rnjdl593gk3gncti
Thể loại:Nội động từ tiếng Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman
14
411846
2513261
2026-08-12T04:25:53Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513261
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
آغسرمق
0
411847
2513262
2026-08-12T04:28:44Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{head|ota|Động từ|tr=ağsırmak}} # {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}”
2513262
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=ağsırmak}}
# {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}
r59y845fyuhlh2gio22ajyaonz3bcjl
آقسیرمق
0
411848
2513263
2026-08-12T04:28:54Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{head|ota|Động từ|tr=aksırmak}} # {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}”
2513263
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=aksırmak}}
# {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}
c3azn4r9090g4l7mgf1l3t5wk3tmhwv
آقصرمق
0
411849
2513264
2026-08-12T04:29:08Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{head|ota|Động từ|tr=aksırmak}} # {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}”
2513264
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=aksırmak}}
# {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}
c3azn4r9090g4l7mgf1l3t5wk3tmhwv
آكصرمق
0
411850
2513265
2026-08-12T04:29:21Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{head|ota|Động từ|tr=añsırmak}} # {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}”
2513265
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=añsırmak}}
# {{alt form of|ota|آقسرمق|t=hắt hơi}}
d8ft7fll654jyhdh640zas8lcoky1x5
اودمك
0
411851
2513266
2026-08-12T04:31:56Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{head|ota|Động từ|tr=ödemek}} # {{alt form of|ota|اودهمك|t=trả, thanh toán (nhất là nợ)}}”
2513266
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=ödemek}}
# {{alt form of|ota|اودهمك|t=trả, thanh toán (nhất là nợ)}}
hq3c9ts9r7ngc87w7317u1rnuqnzu60
اوكسورمك
0
411852
2513267
2026-08-12T04:36:52Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|alter form}}=== * {{alter|ota|اوكسرمك|tr=öksürmek}} ==={{ĐM|etym}}=== {{inh+|ota|trk-pro|*üskür-||ho}}; cùng gốc với {{cog|az|öskürmək}}, {{cog|cv|ӳсӗр}}, {{cog|kjh|tr=üskür-}}, {{cog|slr|öxsirğüsi}} và {{cog|tk|üsgürmek}}. ==={{ĐM|verb}}=== {{head|ota|Động từ|tr=öksürmek|quá khứ bất định ngôi thứ ba số ít|اوكسورور|f1tr=öksürür}} # {{lb|ota|intransitive}} [[ho]]. ===={{ĐM|…”
2513267
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|alter form}}===
* {{alter|ota|اوكسرمك|tr=öksürmek}}
==={{ĐM|etym}}===
{{inh+|ota|trk-pro|*üskür-||ho}}; cùng gốc với {{cog|az|öskürmək}}, {{cog|cv|ӳсӗр}}, {{cog|kjh|tr=üskür-}}, {{cog|slr|öxsirğüsi}} và {{cog|tk|üsgürmek}}.
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=öksürmek|quá khứ bất định ngôi thứ ba số ít|اوكسورور|f1tr=öksürür}}
# {{lb|ota|intransitive}} [[ho]].
===={{ĐM|derived}}====
{{col2|ota
|اوكسورتمك<t:làm cho ho><tr:öksürtmek>
}}
===={{ĐM|related}}====
{{col2|ota
|اوكسوروك<t:cái ho><tr:öksürük>
}}
===={{ĐM|desc}}====
* {{desc|tr|öksürmek}}
==={{ĐM|further}}===
* {{R:ota:BdM|اوكسرمك|vol=I|page=182}}
* {{R:tr:OTK|öksürmek|vol=1|page=3684}}
* {{R:ota:Hindoglu|اوكسرمك|page=84a}}
* {{R:ota:Kelekian|page=196}}
* {{R:ota:Meninski|C|column=1707|Tussire}}
* {{R:ota:Meninski|L|column=532|entry=اوكسرمك}}
* {{R:tr:Nishanyan|öksür-}}
* {{R:ota:Redhouse|page=263}}
{{C|ota|Chức năng cơ thể}}
bpg197lkkrm93ece35n1g7ayee264l3
2513268
2513267
2026-08-12T04:37:06Z
WhoAlone
40420
/* {{ĐM|related}} */
2513268
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|alter form}}===
* {{alter|ota|اوكسرمك|tr=öksürmek}}
==={{ĐM|etym}}===
{{inh+|ota|trk-pro|*üskür-||ho}}; cùng gốc với {{cog|az|öskürmək}}, {{cog|cv|ӳсӗр}}, {{cog|kjh|tr=üskür-}}, {{cog|slr|öxsirğüsi}} và {{cog|tk|üsgürmek}}.
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=öksürmek|quá khứ bất định ngôi thứ ba số ít|اوكسورور|f1tr=öksürür}}
# {{lb|ota|intransitive}} [[ho]].
===={{ĐM|derived}}====
{{col2|ota
|اوكسورتمك<t:làm cho ho><tr:öksürtmek>
}}
===={{ĐM|related}}====
{{col2|ota
|اوكسوروك<t:tiếng ho><tr:öksürük>
}}
===={{ĐM|desc}}====
* {{desc|tr|öksürmek}}
==={{ĐM|further}}===
* {{R:ota:BdM|اوكسرمك|vol=I|page=182}}
* {{R:tr:OTK|öksürmek|vol=1|page=3684}}
* {{R:ota:Hindoglu|اوكسرمك|page=84a}}
* {{R:ota:Kelekian|page=196}}
* {{R:ota:Meninski|C|column=1707|Tussire}}
* {{R:ota:Meninski|L|column=532|entry=اوكسرمك}}
* {{R:tr:Nishanyan|öksür-}}
* {{R:ota:Redhouse|page=263}}
{{C|ota|Chức năng cơ thể}}
ao9otzkdgzcxt5q3iqmaklkxcxdyruw
اوكسرمك
0
411853
2513269
2026-08-12T04:38:05Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|verb}}=== {{head|ota|Động từ|tr=öksürmek}} # {{alt form of|ota|اوكسورمك|t=ho}}”
2513269
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|verb}}===
{{head|ota|Động từ|tr=öksürmek}}
# {{alt form of|ota|اوكسورمك|t=ho}}
6dpf4p6wgz7m4r2fcuqft0rdho2q1b9
اوكسرك
0
411854
2513270
2026-08-12T04:38:35Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=öksürük}} # {{alt form of|ota|اوكسوروك|t=tiếng ho}}”
2513270
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=öksürük}}
# {{alt form of|ota|اوكسوروك|t=tiếng ho}}
0e4z96y8k6k35biryidhp3himf9biu7
اوكسروك
0
411855
2513271
2026-08-12T04:38:52Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=öksürük}} # {{alt form of|ota|اوكسوروك|t=tiếng ho}}”
2513271
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=öksürük}}
# {{alt form of|ota|اوكسوروك|t=tiếng ho}}
0e4z96y8k6k35biryidhp3himf9biu7
اوكسورك
0
411856
2513272
2026-08-12T04:39:05Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ota}}== ==={{ĐM|noun}}=== {{head|ota|Danh từ|tr=öksürük}} # {{alt form of|ota|اوكسوروك|t=tiếng ho}}”
2513272
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ota}}==
==={{ĐM|noun}}===
{{head|ota|Danh từ|tr=öksürük}}
# {{alt form of|ota|اوكسوروك|t=tiếng ho}}
0e4z96y8k6k35biryidhp3himf9biu7
亜衣子
0
411857
2513274
2026-08-12T04:41:20Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513274
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
愛依子
0
411858
2513275
2026-08-12T04:41:23Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513275
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
亜以子
0
411859
2513276
2026-08-12T04:41:25Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513276
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
安伊子
0
411860
2513277
2026-08-12T04:41:27Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513277
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
亜維子
0
411861
2513278
2026-08-12T04:41:30Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513278
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
亞井子
0
411862
2513279
2026-08-12T04:41:33Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513279
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
吾衣子
0
411863
2513280
2026-08-12T04:41:35Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513280
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
阿唯子
0
411864
2513281
2026-08-12T04:41:39Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513281
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
阿易子
0
411865
2513282
2026-08-12T04:41:42Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513282
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
亞以子
0
411866
2513283
2026-08-12T04:41:44Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|い|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513283
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|い|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
0ojttifadxawrt5p4m62zeisbu09gs4
亞衣子
0
411867
2513284
2026-08-12T04:48:58Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|亜衣子}}”
2513284
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|亜衣子}}
hghmmd1r4ag1ssbmtgfsmrbom9w7n82
亞維子
0
411868
2513285
2026-08-12T04:49:19Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|亜維子}}”
2513285
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|亜維子}}
h2irpn46u95qv5urdjin8q9r4ntsyho
会子
0
411869
2513286
2026-08-12T04:50:44Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あい|こ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あいこ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}”
2513286
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あい|こ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あいこ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あいこ}}
831exdu3sbq2ybi8pgy394v84ji8v4i
會子
0
411870
2513287
2026-08-12T04:50:57Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|会子}}”
2513287
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|会子}}
gvoeawpgrmj768kgb0gkl8hh4jaw7no
Akane
0
411871
2513288
2026-08-12T04:58:04Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “{{also|akane}} =={{langname|ja}}== ==={{ĐM|rom}}=== {{ja-romaji}} # {{ja-romanization of|あかね}}”
2513288
wikitext
text/x-wiki
{{also|akane}}
=={{langname|ja}}==
==={{ĐM|rom}}===
{{ja-romaji}}
# {{ja-romanization of|あかね}}
s9jntgs7yhc64w7tmdu5mmqhv985al1
明音
0
411872
2513289
2026-08-12T04:58:35Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あか|ね|yomi=k}} ==={{ĐM|pron}}=== {{ja-pron|あかね|acc=0}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper noun|あかね}} # {{given name|ja|nữ|sort=あかね}}”
2513289
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あか|ね|yomi=k}}
==={{ĐM|pron}}===
{{ja-pron|あかね|acc=0}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper noun|あかね}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あかね}}
bclhj7g3lu4thjewrew5nxth1xv7f3b
赤根
0
411873
2513290
2026-08-12T05:00:21Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あか|ね|yomi=k}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper noun|あかね}} # {{surname|ja|sort=あかね}} =={{langname|zh}}== {{zh-forms}} ==={{ĐM|pron}}=== {{zh-pron |mn=ta:chhiah-kun |cat=n }} ==={{ĐM|noun}}=== {{head|zh|Danh từ}} # {{lb|zh|Tong'an}} [[rau chân vịt]]. ===={{ĐM|syn}}==== {{zh-dial|菠菜}}”
2513290
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あか|ね|yomi=k}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper noun|あかね}}
# {{surname|ja|sort=あかね}}
=={{langname|zh}}==
{{zh-forms}}
==={{ĐM|pron}}===
{{zh-pron
|mn=ta:chhiah-kun
|cat=n
}}
==={{ĐM|noun}}===
{{head|zh|Danh từ}}
# {{lb|zh|Tong'an}} [[rau chân vịt]].
===={{ĐM|syn}}====
{{zh-dial|菠菜}}
tde0accpjb42nk2o3io9eydlhwnblud
赤祢
0
411874
2513291
2026-08-12T05:00:41Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あか|ね}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper noun|あかね}} # {{surname|ja|sort=あかね}}”
2513291
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あか|ね}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper noun|あかね}}
# {{surname|ja|sort=あかね}}
kwkmcwn68956wnl9xyreyxex5r1wvnz
赤禰
0
411875
2513292
2026-08-12T05:01:02Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|赤祢}}”
2513292
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|赤祢}}
2j4usedgssl6l7ebri7vzj6ilcey4lv
あみり
0
411876
2513293
2026-08-12T05:09:33Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper}} # {{given name|ja|nữ}} ===={{ĐM|usage}}==== Tên riêng này được ghi lại với nhiều cách viết bằng chữ Hán (kanji) khác nhau. Một số cách viết trong đó được liệt kê dưới đây. {{col4|ja|title=Kanji spellings of the name あみり|阿実利|阿実理|明実利|明実理|亜実利|亜実理|愛実利|亜見利|亜見李|亜見梨|亜見理|亜見里|亜見莉|亜実李|…”
2513293
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper}}
# {{given name|ja|nữ}}
===={{ĐM|usage}}====
Tên riêng này được ghi lại với nhiều cách viết bằng chữ Hán (kanji) khác nhau. Một số cách viết trong đó được liệt kê dưới đây.
{{col4|ja|title=Kanji spellings of the name あみり|阿実利|阿実理|明実利|明実理|亜実利|亜実理|愛実利|亜見利|亜見李|亜見梨|亜見理|亜見里|亜見莉|亜実李|亜実梨|亜実里|亜実莉|亜美利|亜美李|亜美梨|亜美理|亜美里|亜美麗|亜美莉|亜未梨|亜未莉|亜巳利|亜巳李|亜巳梨|亜巳理|亜巳里|亜巳莉|阿見李|阿見梨|阿見理|阿見里|阿見莉|阿実李|阿実梨|阿実里|阿実莉|阿美利|阿美李|阿美梨|阿美理|阿美里|阿美麗|阿美莉|阿巳利|阿巳李|阿巳梨|阿巳理|阿巳里|阿巳莉|愛実李|愛実梨|愛実里|愛実莉|愛心里|愛深璃|愛美梨|愛美理|愛美莉|愛魅里|愛巳利|茜美利|茜美李|茜美璃|茜美里|茜未梨|茜未理|茜未莉|茜巳利|絢深梨|絢深理|絢深莉|絢美利|絢美李|絢美梨|絢美理|絢美里|絢美莉|絢未璃|絢未莉|安実里|安未莉|吾見利|吾見李|吾見梨|吾見理|吾見里|吾見莉|吾実利|吾実李|吾実梨|吾実里|吾実莉|吾美利|吾美李|吾美梨|吾美理|吾美里|吾美麗|吾美莉|吾巳利|吾巳李|吾巳梨|吾巳理|吾巳里|吾巳莉|彩実利|彩実李|彩実里|彩美梨|明見利|明見李|明見梨|明見理|明見里|明見莉|明実李|明実梨|明実里|明実莉|明美利|明美李|明美梨|明美理|明美璃|明美里|明美麗|明美莉|明未莉|明巳利|明巳李|明巳梨|明巳理|明巳里|明巳莉|有美莉|藍美利|藍美李|藍美里|藍未梨|藍未理|藍未莉|亞美里}}
===={{ĐM|related}}====
* {{ja-r|亜美莉杏|^あみりあ}}
* {{ja-r|亜美璃衣|^あみり.い}}
7e9r9ujupubyoco3polwpiplaxupgdj
2513309
2513293
2026-08-12T05:23:14Z
Hiyuune
50834
/* Ghi chú sử dụng */ (sử dụng [[MediaWiki:Gadget-AjaxEdit.js|AjaxEdit]])
2513309
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper}}
# {{given name|ja|nữ}}
===={{ĐM|usage}}====
Tên riêng này được ghi lại với nhiều cách viết bằng chữ Hán (kanji) khác nhau. Một số cách viết trong đó được liệt kê dưới đây.
{{col4|ja|title=Chính tả Kanji theo tên あみり|阿実利|阿実理|明実利|明実理|亜実利|亜実理|愛実利|亜見利|亜見李|亜見梨|亜見理|亜見里|亜見莉|亜実李|亜実梨|亜実里|亜実莉|亜美利|亜美李|亜美梨|亜美理|亜美里|亜美麗|亜美莉|亜未梨|亜未莉|亜巳利|亜巳李|亜巳梨|亜巳理|亜巳里|亜巳莉|阿見李|阿見梨|阿見理|阿見里|阿見莉|阿実李|阿実梨|阿実里|阿実莉|阿美利|阿美李|阿美梨|阿美理|阿美里|阿美麗|阿美莉|阿巳利|阿巳李|阿巳梨|阿巳理|阿巳里|阿巳莉|愛実李|愛実梨|愛実里|愛実莉|愛心里|愛深璃|愛美梨|愛美理|愛美莉|愛魅里|愛巳利|茜美利|茜美李|茜美璃|茜美里|茜未梨|茜未理|茜未莉|茜巳利|絢深梨|絢深理|絢深莉|絢美利|絢美李|絢美梨|絢美理|絢美里|絢美莉|絢未璃|絢未莉|安実里|安未莉|吾見利|吾見李|吾見梨|吾見理|吾見里|吾見莉|吾実利|吾実李|吾実梨|吾実里|吾実莉|吾美利|吾美李|吾美梨|吾美理|吾美里|吾美麗|吾美莉|吾巳利|吾巳李|吾巳梨|吾巳理|吾巳里|吾巳莉|彩実利|彩実李|彩実里|彩美梨|明見利|明見李|明見梨|明見理|明見里|明見莉|明実李|明実梨|明実里|明実莉|明美利|明美李|明美梨|明美理|明美璃|明美里|明美麗|明美莉|明未莉|明巳利|明巳李|明巳梨|明巳理|明巳里|明巳莉|有美莉|藍美利|藍美李|藍美里|藍未梨|藍未理|藍未莉|亞美里}}
===={{ĐM|related}}====
* {{ja-r|亜美莉杏|^あみりあ}}
* {{ja-r|亜美璃衣|^あみり.い}}
p2sbegw7m4m7xnz6xiqg7p2ainz01he
Từ tái tạo:Tiếng Turk nguyên thủy/üskür-
0
411877
2513294
2026-08-12T05:11:36Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{reconstruction}} =={{langname|trk-pro}}== ==={{section|etym}}=== Từ {{suf|trk-pro|*ös|t1=từ tượng thanh|*-kir|alt2=*-kür}}. ==={{section|v}}=== {{head|trk-pro|Động từ|head=*üskür-}} # {{tlb|trk-pro|intransitive}} [[ho|Ho]]. ===={{sectio|desc}}==== * Oghur: ** {{desc|cv|ӳсӗр}} * Turk chung: {{top3}} ** Arghu: *** {{desc|klj|êsürmək}} ** Oghuz: *** Tây Oghuz: **** {{desc|trk-oat|}} ***** {{desc|az|öskürmək}} ***** {{desc|ota|اوكسورم…”
2513294
wikitext
text/x-wiki
{{reconstruction}}
=={{langname|trk-pro}}==
==={{section|etym}}===
Từ {{suf|trk-pro|*ös|t1=từ tượng thanh|*-kir|alt2=*-kür}}.
==={{section|v}}===
{{head|trk-pro|Động từ|head=*üskür-}}
# {{tlb|trk-pro|intransitive}} [[ho|Ho]].
===={{sectio|desc}}====
* Oghur:
** {{desc|cv|ӳсӗр}}
* Turk chung: {{top3}}
** Arghu:
*** {{desc|klj|êsürmək}}
** Oghuz:
*** Tây Oghuz:
**** {{desc|trk-oat|}}
***** {{desc|az|öskürmək}}
***** {{desc|ota|اوكسورمك|tr=öksürmek}}
****** {{desc|gag|üüsürmää}}
****** {{desc|tr|öksürmek}}
****** {{desc|kdr|tr=öksür-, öksir-|bor=1|unc=1}}
*** Đông Oghuz:
**** {{desc|slr|öxsirğüsi}}
**** {{desc|tk|üsgürmek}}
** Siberia:
*** Nam Siberia:
**** Turk Yenisea:
***** {{desc|kjh|tr=üskür-}}
[[en:Reconstruction:Proto-Turkic/üskür-]]
g76hz4ybve85nph0u46xdwy9x0grcpd
2513295
2513294
2026-08-12T05:11:45Z
Hiyuune
50834
/* Bản mẫu:sectio */ (sử dụng [[MediaWiki:Gadget-AjaxEdit.js|AjaxEdit]])
2513295
wikitext
text/x-wiki
{{reconstruction}}
=={{langname|trk-pro}}==
==={{section|etym}}===
Từ {{suf|trk-pro|*ös|t1=từ tượng thanh|*-kir|alt2=*-kür}}.
==={{section|v}}===
{{head|trk-pro|Động từ|head=*üskür-}}
# {{tlb|trk-pro|intransitive}} [[ho|Ho]].
===={{section|desc}}====
* Oghur:
** {{desc|cv|ӳсӗр}}
* Turk chung: {{top3}}
** Arghu:
*** {{desc|klj|êsürmək}}
** Oghuz:
*** Tây Oghuz:
**** {{desc|trk-oat|}}
***** {{desc|az|öskürmək}}
***** {{desc|ota|اوكسورمك|tr=öksürmek}}
****** {{desc|gag|üüsürmää}}
****** {{desc|tr|öksürmek}}
****** {{desc|kdr|tr=öksür-, öksir-|bor=1|unc=1}}
*** Đông Oghuz:
**** {{desc|slr|öxsirğüsi}}
**** {{desc|tk|üsgürmek}}
** Siberia:
*** Nam Siberia:
**** Turk Yenisea:
***** {{desc|kjh|tr=üskür-}}
[[en:Reconstruction:Proto-Turkic/üskür-]]
4qrk68bh6xhvmvb98pzek6ssns46qqd
亜美莉杏
0
411878
2513296
2026-08-12T05:14:14Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|み|り|あ}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あみりあ}} # {{given name|ja|nữ|sort=あみりあ}}”
2513296
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|み|り|あ}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あみりあ}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あみりあ}}
gyxiusqkjms2qptyoyil4vcoxt0w78g
亞美莉杏
0
411879
2513297
2026-08-12T05:14:45Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|亜美莉杏}}”
2513297
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|亜美莉杏}}
nn0tdc84ardl35sflefbe6kyrj38eum
あみりあ
0
411880
2513298
2026-08-12T05:14:48Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|亜美莉杏}}”
2513298
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|亜美莉杏}}
nn0tdc84ardl35sflefbe6kyrj38eum
Từ tái tạo:Tiếng Turk nguyên thủy/kēkir-
0
411881
2513299
2026-08-12T05:14:58Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{reconstructed}} =={{langname|trk-pro}}== ==={{section|etym}}=== Từ {{suf|trk-pro|*kē|*-kir|}}. Giống như {{cog|xgn-pro|*keke-}}, {{m|xgn-pro|*kaka-|t=ợ, nghẹn}}; {{cog|tuw-pro|*kaxa-|t=nghẹn}}. {{rfv-etym|trk-pro}} ==={{section|trk-pro}}=== {{head|trk-pro|Động từ|head=*kēkir-}} # {{lb|trk-pro|intransitive}} [[ợ|Ợ]]. ===={{section|desc}}==== * Oghur: ** {{desc|cv|какӑр}} * Turk chung: {{top3}} * Oghuz: ** {{desc|trk-oat|}} *** {{desc|az|…”
2513299
wikitext
text/x-wiki
{{reconstructed}}
=={{langname|trk-pro}}==
==={{section|etym}}===
Từ {{suf|trk-pro|*kē|*-kir|}}.
Giống như {{cog|xgn-pro|*keke-}}, {{m|xgn-pro|*kaka-|t=ợ, nghẹn}}; {{cog|tuw-pro|*kaxa-|t=nghẹn}}. {{rfv-etym|trk-pro}}
==={{section|trk-pro}}===
{{head|trk-pro|Động từ|head=*kēkir-}}
# {{lb|trk-pro|intransitive}} [[ợ|Ợ]].
===={{section|desc}}====
* Oghur:
** {{desc|cv|какӑр}}
* Turk chung:
{{top3}}
* Oghuz:
** {{desc|trk-oat|}}
*** {{desc|az|gəyirmək}}
*** {{desc|gag|giirmää}}
*** {{desctree|ota|ككرمك|tr=geğirmek}}
** {{desc|slr|kiğirğüsi}}
** {{desc|tk|gǟgirmek}}
** {{desc|bor=1|klj|gə̂gürmək}}
* Karluk:
** {{desc|xqa|كَكِرْمَكْ|tr=kekirmek}}
*** {{desc|uz|kekirmoq}}
*** {{desc|ug|كېكىرمەك}}
* Kipchak:
** Bắc Kipchak:
*** {{desc|ba|кикереү}}
*** {{desc|tt|кикерергә}}
** Tây Kipchak:
*** {{desc|crh|kekirmek}}
*** {{desc|kum|кекирмек}}
*** {{desc|krc|кекирирге}}
*** {{desc|kdr||tr=kekir-}}
** Đông Kipchak:
*** {{desc|ky|кекирүү}}
*** {{desc|alt|кегир}}
** Nam Kipchak:
*** {{desc|kaa|kekirmek}}
*** {{desc|kk|кекіру}}
*** {{desc|nog|кекируьв|tr=kekirüv}}
* Siberia:
** Bắc Siberia:
*** {{desc|sah|кэҕэрт}}
** Nam Siberia:
*** Sayan:
**** {{desc|kim||tr=keɣirer}}
**** {{desc|tyv|кегирер}}
*** Yenisei:
**** {{desc|kjh||tr=kigǝr-}}
**** {{desc|ybe||tr=kekirt-}}
{{bottom}}
[[en:Reconstruction:Proto-Turkic/kēkir-]]
f5d60xz3yrf9671is5vc789t1317lxi
2513300
2513299
2026-08-12T05:15:09Z
Hiyuune
50834
/* Tên đề mục không đúng hoặc không có sẵn */ (sử dụng [[MediaWiki:Gadget-AjaxEdit.js|AjaxEdit]])
2513300
wikitext
text/x-wiki
{{reconstructed}}
=={{langname|trk-pro}}==
==={{section|etym}}===
Từ {{suf|trk-pro|*kē|*-kir|}}.
Giống như {{cog|xgn-pro|*keke-}}, {{m|xgn-pro|*kaka-|t=ợ, nghẹn}}; {{cog|tuw-pro|*kaxa-|t=nghẹn}}. {{rfv-etym|trk-pro}}
==={{section|v}}===
{{head|trk-pro|Động từ|head=*kēkir-}}
# {{lb|trk-pro|intransitive}} [[ợ|Ợ]].
===={{section|desc}}====
* Oghur:
** {{desc|cv|какӑр}}
* Turk chung:
{{top3}}
* Oghuz:
** {{desc|trk-oat|}}
*** {{desc|az|gəyirmək}}
*** {{desc|gag|giirmää}}
*** {{desctree|ota|ككرمك|tr=geğirmek}}
** {{desc|slr|kiğirğüsi}}
** {{desc|tk|gǟgirmek}}
** {{desc|bor=1|klj|gə̂gürmək}}
* Karluk:
** {{desc|xqa|كَكِرْمَكْ|tr=kekirmek}}
*** {{desc|uz|kekirmoq}}
*** {{desc|ug|كېكىرمەك}}
* Kipchak:
** Bắc Kipchak:
*** {{desc|ba|кикереү}}
*** {{desc|tt|кикерергә}}
** Tây Kipchak:
*** {{desc|crh|kekirmek}}
*** {{desc|kum|кекирмек}}
*** {{desc|krc|кекирирге}}
*** {{desc|kdr||tr=kekir-}}
** Đông Kipchak:
*** {{desc|ky|кекирүү}}
*** {{desc|alt|кегир}}
** Nam Kipchak:
*** {{desc|kaa|kekirmek}}
*** {{desc|kk|кекіру}}
*** {{desc|nog|кекируьв|tr=kekirüv}}
* Siberia:
** Bắc Siberia:
*** {{desc|sah|кэҕэрт}}
** Nam Siberia:
*** Sayan:
**** {{desc|kim||tr=keɣirer}}
**** {{desc|tyv|кегирер}}
*** Yenisei:
**** {{desc|kjh||tr=kigǝr-}}
**** {{desc|ybe||tr=kekirt-}}
{{bottom}}
[[en:Reconstruction:Proto-Turkic/kēkir-]]
7nn2a2y77je3di3c0nk9w9sci0cr4yo
亜美璃衣
0
411882
2513301
2026-08-12T05:15:29Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|み|り|い}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あみり.い}} # {{given name|ja|nữ|sort=あみりい}}”
2513301
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|み|り|い}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あみり.い}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あみりい}}
gwivtvjh6leuq09bm9ro6svl0bsgon4
gəyirmək
0
411883
2513302
2026-08-12T05:16:24Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “=={{langname|az}}== ==={{section|etym}}=== Từ {{inh|az|trk-pro|*kēkir-}}.<ref>{{R:trk-pro:SDM|*gēkir-|325}}</ref> Cùng gốc với {{cog|tr|geğirmek}}, {{cog|cv|какӑр}}. ==={{section|pron}}=== * {{audio|az|LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-gəyirmək.wav|a=Baku}} ==={{section|v}}=== {{az-verb}} # {{lb|az|intransitive}} [[ợ|Ợ]]. ===={{section|forms}}==== {{az-conj|i}} ==={{section|ref}}=== <references/>”
2513302
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|az}}==
==={{section|etym}}===
Từ {{inh|az|trk-pro|*kēkir-}}.<ref>{{R:trk-pro:SDM|*gēkir-|325}}</ref> Cùng gốc với {{cog|tr|geğirmek}}, {{cog|cv|какӑр}}.
==={{section|pron}}===
* {{audio|az|LL-Q9292 (aze)-Azerbaijani audiorecordings-gəyirmək.wav|a=Baku}}
==={{section|v}}===
{{az-verb}}
# {{lb|az|intransitive}} [[ợ|Ợ]].
===={{section|forms}}====
{{az-conj|i}}
==={{section|ref}}===
<references/>
avhkgpbzixjscrc9nt28q94sx2klotc
亞美璃衣
0
411884
2513303
2026-08-12T05:16:35Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|み|り|い}} {{ja-see|亜美璃衣}}”
2513303
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|み|り|い}}
{{ja-see|亜美璃衣}}
gf9kdjjgk5y5y1csgnx91hax9weopye
あみりい
0
411885
2513304
2026-08-12T05:16:38Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|亜美璃衣}}”
2513304
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|亜美璃衣}}
5q8xw5n87b25r5i8fqpj0oi1guy3jmy
Bản mẫu:az-verb
10
411886
2513305
2026-08-12T05:16:55Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{#invoke:az-headword|show|Động từ}}<!-- --><noinclude>{{tài liệu}}</noinclude>”
2513305
wikitext
text/x-wiki
{{#invoke:az-headword|show|Động từ}}<!--
--><noinclude>{{tài liệu}}</noinclude>
0c1iuspbp0vjpg4wrbxpih0kosfi657
Thể loại:Mục từ tiếng Kwanja
14
411887
2513307
2026-08-12T05:20:36Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513307
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
Thể loại:Tiếng Kwanja
14
411888
2513308
2026-08-12T05:21:42Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{auto cat|Cameroon}}”
2513308
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat|Cameroon}}
5ryb97jtp74hyqvcq92xwhj943failb
Thể loại:Nhóm ngôn ngữ Mambiloid
14
411889
2513312
2026-08-12T05:24:44Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{auto cat}}”
2513312
wikitext
text/x-wiki
{{auto cat}}
eomzlm5v4j7ond1phrju7cnue91g5qx
愛実利
0
411890
2513313
2026-08-12T05:25:34Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-kanjitab|あ|み|り|yomi=nanori,k,o}} ==={{ĐM|pr-noun}}=== {{ja-pos|proper|あみり}} # {{given name|ja|nữ|sort=あみり}}”
2513313
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-kanjitab|あ|み|り|yomi=nanori,k,o}}
==={{ĐM|pr-noun}}===
{{ja-pos|proper|あみり}}
# {{given name|ja|nữ|sort=あみり}}
66umsy9j2f6brlcgzodlixylbnkgu0t
愛實利
0
411891
2513316
2026-08-12T05:28:54Z
WhoAlone
40420
Trang mới: “=={{langname|ja}}== {{ja-see|愛実利}}”
2513316
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|ja}}==
{{ja-see|愛実利}}
d59jrvofv7f079ecxmnrgzo7duq88fg
kupujem
0
411892
2513442
2026-08-12T10:07:31Z
Hiyuune
50834
+ sk
2513442
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|sk}}==
==={{section|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{section|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||ind|pres|ở|1|s}}
aw8voqt5txxcoblr9q9cx9dnlb7dhw7
kupuješ
0
411893
2513443
2026-08-12T10:08:16Z
Hiyuune
50834
+ sk
2513443
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|sk}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||ind|pres|ở|2|s}}
t2rhn6vhwnu2jf0qk7tchgntgxim980
kupuje
0
411894
2513444
2026-08-12T10:09:48Z
Hiyuune
50834
+ pl, sk
2513444
wikitext
text/x-wiki
{{also|kupuję}}
=={{langname|pl}}==
==={{section|pron}}===
{{pl-pr|a=LL-Q809 (pol)-Olaf-kupuje.wav|hh=kupuję}}
==={{section|v}}===
{{head|pl|Biến thể hình thái động từ}}
# {{inflection of|pl|kupować||pres|ở|3|s}}
=={{langname|sk}}==
==={{section|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{section|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||ind|pres|ở|3|s}}
bf1keovpl25t59mh3n1raxb5dhp39ig
kupujeme
0
411895
2513445
2026-08-12T10:11:29Z
Hiyuune
50834
+ sk
2513445
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|sk}}==
==={{section|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{section|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||ind|pres|ở|1|p}}
m0anmg7k8b0rhlftpc4v68e99b9zslv
kupujete
0
411896
2513446
2026-08-12T10:27:33Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “=={{langname|sk}}== ==={{section|pron}}=== * {{sk-IPA}} ==={{section|v}}=== {{head|sk|Biến thể hình thái động từ}} # {{infl of|sk|kupovať||ind|pres|ở|2|p}}”
2513446
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|sk}}==
==={{section|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{section|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||ind|pres|ở|2|p}}
p4adzlbqoai6c3rf5wyzyy42a2krz5t
kupujú
0
411897
2513447
2026-08-12T10:29:24Z
Hiyuune
50834
+ sk
2513447
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|sk}}==
==={{section|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{section|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||ind|pres|ở|3|p}}
apm7nxdk20i7hb86kl7w0kjudg3f9hz
kupoval
0
411898
2513448
2026-08-12T10:30:39Z
Hiyuune
50834
+ sk
2513448
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|sk}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||l-ptcp|ở|m|s|;|ind|past|ở|3|m|s}}
97gozh7qohimru5j22txrwpvsffiso8
kupovalo
0
411899
2513449
2026-08-12T10:32:16Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “=={{langname|sk}}== ==={{section|pron}}=== * {{sk-IPA}} ==={{section|v}}=== {{head|sk|Biến thể hình thái động từ}} # {{infl of|sk|kupovať||l-ptcp|ở|n|s|;|ind|past|ở|3|n|s}}”
2513449
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|sk}}==
==={{section|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{section|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||l-ptcp|ở|n|s|;|ind|past|ở|3|n|s}}
cki4h4t5w3mnmewbkz27q0lkgtxfwlt
kupujúc
0
411900
2513450
2026-08-12T10:40:05Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “=={{langname|sk}}== ==={{ĐM|pron}}=== * {{sk-IPA}} ==={{ĐM|v}}=== {{head|sk|Biến thể hình thái động từ}} # {{infl of|sk|kupovať||transgressive}}”
2513450
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|sk}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||transgressive}}
r9dqiix2861fwh1xwa8zxi2i7p8op59
kupovali
0
411901
2513451
2026-08-12T10:44:06Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “=={{langname|sh}}== ==={{ĐM|ptcp}}=== {{sh-part form}} # {{inflection of|sh|kupovati||part|past|act|ở|m|p}} =={{langname|sk}}== ==={{ĐM|pron}}=== * {{sk-IPA}} ==={{ĐM|v}}=== {{head|sk|Biến thể hình thái động từ}} # {{infl of|sk|kupovať||l-ptcp|p|;|ind|past|ở|3|p}}”
2513451
wikitext
text/x-wiki
=={{langname|sh}}==
==={{ĐM|ptcp}}===
{{sh-part form}}
# {{inflection of|sh|kupovati||part|past|act|ở|m|p}}
=={{langname|sk}}==
==={{ĐM|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{ĐM|v}}===
{{head|sk|Biến thể hình thái động từ}}
# {{infl of|sk|kupovať||l-ptcp|p|;|ind|past|ở|3|p}}
5miwai0na1b77ymt628xvmgx6n18n2b
Bản mẫu:imperfective form of
10
411902
2513462
2026-08-12T10:54:03Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{ {{#if:{{{lang|}}}|check deprecated lang param usage|no deprecated lang param usage}}|lang={{{lang|}}}|<!-- -->{{#invoke:form of/templates|tagged_form_of_t|impfv|<!-- -->|cat=imperfective {{#invoke:form of/templates|normalize_pos|{{#if:{{{p|}}}|{{{p|}}}|{{#if:{{{POS|}}}|{{{POS|}}}|Động từ}}}} chưa hoàn thành}}<!-- -->}}<!-- -->}}<!-- --><noinclude>{{documentation}}</noinclude>”
2513462
wikitext
text/x-wiki
{{ {{#if:{{{lang|}}}|check deprecated lang param usage|no deprecated lang param usage}}|lang={{{lang|}}}|<!--
-->{{#invoke:form of/templates|tagged_form_of_t|impfv|<!--
-->|cat=imperfective {{#invoke:form of/templates|normalize_pos|{{#if:{{{p|}}}|{{{p|}}}|{{#if:{{{POS|}}}|{{{POS|}}}|Động từ}}}} chưa hoàn thành}}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
--><noinclude>{{documentation}}</noinclude>
7d39wq1q2oi88xy91n7vftl2eqtmruv
2513464
2513462
2026-08-12T10:55:03Z
Hiyuune
50834
2513464
wikitext
text/x-wiki
{{ {{#if:{{{lang|}}}|check deprecated lang param usage|no deprecated lang param usage}}|lang={{{lang|}}}|<!--
-->{{#invoke:form of/templates|tagged_form_of_t|impfv|<!--
-->|cat={{#invoke:form of/templates|normalize_pos|{{#if:{{{p|}}}|{{{p|}}}|{{#if:{{{POS|}}}|{{{POS|}}}|Động từ}}}} chưa hoàn thành}}<!--
-->}}<!--
-->}}<!--
--><noinclude>{{documentation}}</noinclude>
f6bam9hmmha3caew8la5v887wq1f5qm
predávať
0
411903
2513493
2026-08-12T11:25:35Z
Hiyuune
50834
Trang mới: “{{also|předávat}} =={{langname|sk}}== ==={{section|etym}}=== {{ety|sk|:af|pre-<id:động từ>|dávať|text=+|tree=1}} ==={{section|pron}}=== * {{sk-IPA}} ==={{section|v}}=== {{sk-verb|a=impf|pf=predať}} # [[bán|Bán]]. #: {{ant|sk|kupovať}} ===={{section|forms}}==== {{sk-conj|impf|1}} ==={{section|further}}=== * {{R:sk:SDK}}”
2513493
wikitext
text/x-wiki
{{also|předávat}}
=={{langname|sk}}==
==={{section|etym}}===
{{ety|sk|:af|pre-<id:động từ>|dávať|text=+|tree=1}}
==={{section|pron}}===
* {{sk-IPA}}
==={{section|v}}===
{{sk-verb|a=impf|pf=predať}}
# [[bán|Bán]].
#: {{ant|sk|kupovať}}
===={{section|forms}}====
{{sk-conj|impf|1}}
==={{section|further}}===
* {{R:sk:SDK}}
1mdbmke1u2tgw8chfcchi12ovgshoxm