Wikipedia
vlswiki
https://vls.wikipedia.org/wiki/Voorblad
MediaWiki 1.47.0-wmf.2
first-letter
Media
Specioal
Discuusje
Gebruker
Discuusje gebruker
Wikipedia
Discuusje Wikipedia
Ofbeeldienge
Discuusje ofbeeldienge
MediaWiki
Discuusje MediaWiki
Patrôon
Discuusje patrôon
Ulpe
Discuusje ulpe
Categorie
Discuusje categorie
TimedText
TimedText talk
Module
Overleg module
Event
Event talk
Kroaizje
0
4239
326877
311706
2026-05-17T01:01:30Z
InternetArchiveBot
22297
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
326877
wikitext
text/x-wiki
De '''kroaizje''' of '''couroage''', '''courage''' es iets da je nôdig eit oa je allêne of bykans allêne iet lastigs moe doen terbinst datter olle sôortn van tegenwerkienge es.
Kroaizje is êen van de vier kardinoale deugdn, en psychologisch kenmerk en en karaktertrek. 't Is de meugelikhie de confrontoatie met lichoamelikke pyne, tegenslag en levensbedreiging, ounzekerhie en intimidoatie an te neemn en te deurstoan. Soms es d'r ounderschyd gemakt tussen '''lichoamelikke kroaizje''' en '''morele kroaizje'''.
Kroaizje of moed eije dus nôdig vô en byzoundre grôte en lange inspannienge te doen, vô en indernisse te neemn woa da je schrikkelik tegen ipzie of vô iets te beginn da schier ounmeugelik es vô te lukkn.
Kroaizje komt van 't Franske "courage".
Er zyn der die peizn da dadde en typische eigenschap is van de [[West-Vloandern|West-Vloamiengn]] (zie bronn): nie vele zeggn moa veel kroaizje. Doardeure zyn d'r allesins vele West-Vloamiengn en [[Flandrien]]s beroemd gekommn.
[[Ofbeeldienge:Luca Giordano 003.jpg|thumb|De kroaizje wordt geëerd met een lauwerkranse]]
==Deugd==
Kroaizje is et tegendêel van laffehie, maar ook van leeghie of zwakkehie. An 't ander uterste van kroaizje ligt roekelôoshie, stootmoedighie zounder bezinnienge, zounder rekenienge t'oudn met 't lot of den toevol, zounder nederighie tegenover zichzelve en barmertighie tegenover andren.
Kroaizje als deugd verounderstelt ne vorme van belangelooshie, altruïsme of edelmoedighie. Kroaizje is ne deugd oat'ie in dienste stoat van ne mins of van en algemêne of edelmoedige zoake.
Kroaizje es nôdig oajje me kennisse, wishied en gelôof nie mêe toekomt. 't Es de kennisse van de diengn die te vrêezn zyn, achter de kennisse, en van de diengn die 't nie zyn (zie o.a. Plato).
Kroaizje eit betrekkienge ip d'angste en dreigienge in de toekomst, maar vôorol ip 't eedn. Kroaizje bestoat vôoral in 't eedn, 't mêest nabye roakpunt met de noaste toekomste, stante pede. De wille om in de toekomste courageus te zyn of in 't verleen courageus te zyn gewist es veelêer denkbêeldig en laf.
Kroaizje is individueel en persôonlik. 't Is gêen geweetn moar een besluut, gêen gedacht moar ne doad. Kroaizje es soms een zoake van wils- of gêesteskracht genoemd, 't streevn bly te zyn en wel te doene tegenover d'indernissen, die tallôos zyn (zie o.a. Spinoza).
Dedien die vecht met de kroaizje van de wanôpe, doet dadde uut colère of hoat, omdat 't moet, omdat et tegenoverdêel lafehie zou zyn, omwille van de schônehie & 't ethische.
==Karaktertrek==
Kroaizje es als karaktertrek 't feit da'je nie rap benauwd zyt, ofwel omda'je er letter gevoelig voor zyt, ofwel omdajje benauwdighie gemakkelik of zelfs geirne verdroagt.
==Bronn==
*{{Aut|André Comte-Sponville}}, ''Kleine verhandeling over de grote deugden'', Uitgeverij Atlas, 1997, p. 59-77
* [https://web.archive.org/web/20050116190627/http://www.vub.ac.be/TOR/main/publicaties/downloads/t2003_41.pdf E verkennend ounderzoek noa regionoale verschilln in studieprestaties in Vloandern en d'oorzoakn d'rvan]
* [https://web.archive.org/web/20061108083637/http://www.vacature.com/scripts/Actueel/display-article.asp?ID=7836&artCount=5&startPos=1&artsLoaded=1 Vacature - De vuuf droomn van West-Vloandern]
* [http://jsp.vlaamsparlement.be/docs/stukken/bz1992/g15-6-h-.pdf Over deurzettiengsvermoogn van Vloamiengn in 't olgemeen]
[[Categorie:Ethiek]]
[[Categorie:Psychologie]]
iy53euommst3s1jh8tq1t2s9cxnbro7
Donald Trump
0
22765
326875
324517
2026-05-16T21:01:56Z
Boja02
22959
/* */
326875
wikitext
text/x-wiki
[[Ofbeeldienge:Official Presidential Portrait of President Donald J. Trump (2025).jpg|thumb|Donald Trump (2025)]]
'''Donald John Trump''' ([[New York City]], [[14 juni]] [[1946]]) is een Amerikoanschen polletieker en oundernemer. En is lid van de Republikeinsche Party. Ie was van 20 januoari [[2017]] tout 20 januoari [[2021]] de 45e president van de [[Verênigde Stoat'n]]. In 2021 ist ie upevolgd deur [[Joe Biden]], moar ie won d' Amerikoansche presidentsverkiezyngn van 2024. Up 20 januoari [[2025]] et 'n [[Joe Biden]] as de 47e president upevolgd.
Achter de verkiezyngn van 2020 betwistte Trump den uytslag, mè 't gevolg van gebeurteniss'n lik de bestormynge van 't Amerikoans Capitool in 2021. Trump wierd in verschillige rechtszoak'n verôordêeld.
{{commonscat|Donald Trump}}
{{DEFAULTSORT:Trump, Donald}}
[[Categorie:President van de Verênigde Stoatn]]
[[Categorie:Oundernemer]]
4cpkke66zbcgpk3zzensefjgj4g509q
Orne (departement)
0
24958
326879
324005
2026-05-17T01:26:42Z
InternetArchiveBot
22297
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
326879
wikitext
text/x-wiki
{{Infobox Frans departement
|noame='''Orne (61)'''
|vlagge=Flag_of_Orne.svg
|woapn=Blason_département_fr_Orne.svg
|koarte=[[Ofbeeldienge:Orne-Position.svg|250px]]
|koartebyschrift=Liggienge binn'n Vrankryk
|regio=[[Normandië]]
|pref=[[Alençon]]
|sous-pref=Argentan<br />Mortagne-au-Perche
|ipp=6103
|inw=285.308 (2016)
|dichtheid=47
|arr=3
|kant=21
|gem=412
}}
'''Orne (61)''' es 'n [[departement (Vrankryk)|departement]] in de [[regio (Vrankryk)|regio]] [[Normandië]] in't nôordwestn van [[Vrankryk]]. De noame komt van de [[Orne (riviere)|gelyknoamige riviere]] die deur 't gebied strôomt. Inweuners van Orne wordn ''Ornais'' genoemd.
== Geschiedenisse ==
't Departement Orne es één van de 83 departementn die gecreëerd zyn binst de [[Fransche Revoluusje]], de vierde moarte [[1790]]. 't Groundgebied dervan bestoat vo 't grôotste stik uut d'istorische provinsje Normandië. E klêender stik in't ôostn en zuudôostn van't departement ôordigde by de Perche-streke.
== Geografie ==
Orne grenst an de Fransche departementn [[Calvados]] in't nôord'n, [[Eure (departement)|Eure]] in't nôordôostn, [[Eure-et-Loir]] in't ôostn, [[Sarthe (departement)|Sarthe]] en [[Mayenne (departement)|Mayenne]] in't zuud'n en an [[Manche]] in't westn.
't Departement Orne bestoat uut drie arroundissementn (Alençon, Argentan en Mortagne-au-Perche) en et 21 kantongs en 412 gemêentn. Orne es vrêe landelyk en der zyn eigntlyk gin echt grôote stee'n. De grotste gemêent'n noar inweunertal zyn Alençon, Flers, Argentan, L'Aigle en La Ferté-Macé.
De riviere d'Orne ountspriengt ier in't midd'n van't departement by de plekke Aunou-sur-Orne, en strôomt ezo noa't nôordwestn richtinge de Calvados en 't [[Iengels Kanoal]]. O de zuudkantn van't departement ligt e gedêelte van't Regionoal nateurpark Normandie-Maine, woavan der ôok stikkn in Mayenne en de Sarthe liggn. In't zuudôostn ligt et Regionoal nateurpark van de Perche.
== Externe koppelienge ==
* [https://web.archive.org/web/20190919213452/http://www.orne.gouv.fr/ Site van de prefecteure van Orne]
* [https://web.archive.org/web/20061129203932/http://www.ornetourisme.com/ Site van d'n touristischn dienst van Orne]
{{Commonscat|Orne}}
[[Categorie:Orne| ]]
0ekdzoli0o3lbtnu80bg2vf8boik2zg
Roblox
0
28775
326880
324509
2026-05-17T02:04:11Z
InternetArchiveBot
22297
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
326880
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox skin-invert" style="max-width: 22em; width: 100%; text-align: left; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em;"
|-
! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #f2f2f2; color: black;" | Roblox
|-
| colspan="2" style="text-align: center; padding-bottom: 0.5em;" | [[Ofbeeldienge:Roblox_Logo_2022.svg|200px|'t Loho von Roblox]]<br/>''Logo sedert 2022''
|-
! style="width: 40%; vertical-align: top;" | [[:en:nl:Computerspelontwikkelaar|Ountwikkeloare]]
| [[:en:nl:Roblox Corporation|Roblox Corporation]]
|-
! style="vertical-align: top;" | [[:en:nl:Uitgever van computerspellen|Uutgever]]
| [[:en:nl:Roblox Corporation|Roblox Corporation]]
|-
! style="vertical-align: top;" | [[:en:nl:Computerspelontwerper|Ountwerpers]]
| [[:en:nl:David Baszucki|David Baszucki]]<br/>Erik Cassel
|-
! style="vertical-align: top;" | [[:en:nl:Platform (computerspel)|Platformn]]
| [[Windows]]<br/>[[:en:nl:MacOS|macOS]]<br/>[[:en:nl:IOS|iOS]]<br/>[[:en:nl:Android (besturingssysteem)|Android]]<br/>[[:en:nl:Xbox One|Xbox One]]<br/>[[:en:nl:Oculus Quest 2|Meta Quest 2]]<br/>[[:en:en:Meta Quest Pro|Meta Quest Pro]]<br/>[[:en:nl:PlayStation 4|PlayStation 4]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Release
|
{| class="mw-collapsible mw-collapsed" data-expandtext="Uutklappn" data-collapsetext="Inklappn" style="background: transparent; width: 100%; margin: 0; padding: 0;"
! style="font-weight: normal; text-align: left;" | 1 september 2006
|-
| '''Windows''': 1 sept 2006<br/>'''iOS''': 11 dec 2012<br/>'''Android''': 16 juli 2014<br/>'''Xbox One''': 20 nov 2015<br/>'''Meta Quest 2, Quest Pro''': Sep 2023<br/>'''PS4''': 10 okt 2023
|}
|-
! style="vertical-align: top;" | [[:en:nl:Computerspelgenre|Genre]]
| [[:en:nl:Game engine|Spelountwerpsystêem]], [[:en:nl:Massively multiplayer online game|Massoal online spel vo mêerdere spelers]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Modus
| [[:en:nl:Singleplayer|Singleplayer]], [[:en:nl:Multiplayer|Multiplayer]]
|}
'''Roblox''' ([[w:en:Help:IPA/English|/ˈroʊ.blɒks/]] <phonos file="LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Roblox.wav" />, [[w:en:Help:Pronunciation_respelling_key|ROH-bloks]]) is e [[:en:nl:Online computerspel|online spelplatform]] en [[:en:nl:Game engine|spelountwerpsystêem]] ountwikkeld deur [[:en:nl:Roblox Corporation|Roblox Corporation]] da gebrukers in stoat stelt vo speln te [[:en:nl:Programmeren|programmeern]] en speln te speeln die deur underzelve of andere gebrukers gemakt zyn. 't Wierd in 2004 gemakt deur [[:en:nl:David Baszucki|David Baszucki]] en Erik Cassel, en is in 2006 vo 't grôot publiek uutgebrocht. Teegn februoari 2025 meldde 't platform e gemiddelde van 85,3 miljoen dageliks actieve gebrukers. Volgens 't bedryf bestoat under moandelikse spelersboasis uut den helft van ol d' Amerikoansche kienders ounder de 16 joar.
't Platform host [[:en:en:List of Roblox games|miljoenn speln die deur gebrukers gemakt zyn]] (sedert 2021 officieel "ervoariengn" of "experiences" genoemd), ollemolle gemakt met e [[:en:en:Dialect (computing)|dialect]] van de [[:en:nl:Programmeertaal|programmeertoale]] [[:en:nl:Lua|Lua]] en de game engine van 't platform, Roblox Studio. Olwel da Roblox [[:en:nl:Free-to-play|grotis te speeln]] is, zyn der in-game ankoopn meugelik via de virtuele munte gekend lik "Robux", en spelountwikkeloars ip 't platform kunn stikkn moakn die Robux kostn. Doarboovnip et 't platform e grôte [[:en:nl:Virtuele economie|virtuele economie]] round die stikkn en Robux. Via 't "Developer Exchange"-programma van 't platform kunn moakers under verdiende Robux omwisseln vo echt geld. 't Platform is ook ol gebruukt vo [[:en:en:Virtual concert|virtuele concertn]] en evenementn te houdn, juuste lik [[:en:nl:Advergame|recloamespeln]].
Olwel da Roblox klêne begost—zowel in 't antal spelers of lik bedryf—begost het in den twiddn helft van de joarn 2010 zêre te groein. Die groei wierd nog [[:en:en:Impact of the COVID-19 pandemic on the video game industry|versneld deur de COVID-19-pandemie]]. Teegn 2020 woarn der mêer of 5.000 speln ip Roblox ol mêer of e miljoen kêers gespeeld, en mêer of 20 woarn ol mêer of e miljard kêers gespeeld. Olwel da de beoordêeliengn van critici positief woarn, et 't ook [[:en:en:Child safety on Roblox|zwoare kritiek]] gekreegn ip zyn [[:en:en:Content moderation|contentmoderuoatie]], vanwege de grôte oeveelheid [[:en:nl:Pornografie|sexueel]] of [[:en:nl:Extremisme|politiek extremistisch]] materioal ip 't platform. 't Is ook bekritiseerd vo de beweerde uutbuutiengspraktykn tegenover kienders en [[:en:nl:Microtransactie|microtransacties]]. 't Platform is beperkt of hêlegans geblokkeerd in verschillige landn, woarounder [[China]], [[:en:nl:Rusland|Rusland]], [[:en:nl:Turkije|Turkeye]], en [[:en:nl:Irak|Irak]].
== Overzichte ==
[[Ofbeeldienge:Roblox (2025) (App Icon).svg|thumb|125x125px|'t App-icoontje van Roblox sedert 2025]]
Roblox is e [[:en:nl:Online game|online spelplatform]] en [[:en:nl:Game engine|spelountwerpsystêem]] da gebouwd is round [[:en:nl:User-generated content|content gemakt deur gebrukers]] en speln,<ref name=":17">[https://www.digitaltrends.com/gaming/what-is-roblox/ "What is Roblox?"]. ''Digital Trends'' (3 meie 2020).</ref><ref name=":12">[https://techcrunch.com/2019/07/11/how-roblox-avoided-the-gaming-graveyard-and-grew-into-a-2-5b-company/ "How Roblox avoided the gaming graveyard and grew into a $2.5B company"]. ''TechCrunch'' (12 juli 2019).</ref> die officieel "ervoariengn" of "experiences" genoemd wordn.<ref>[https://www.theverge.com/2021/5/14/22436014/apple-roblox-epic-fortnite-trial-what-is-game-name-change "Apple said Roblox developers don't make games, and now Roblox agrees"]. ''The Verge'' (14 meie 2021).</ref> Speln kunn deur eender wien gemakt wordn via de game engine van 't platform, Roblox Studio,<ref>[https://www.theguardian.com/games/2019/sep/28/roblox-guide-children-gaming-platform-developer-minecraft-fortnite "All you need to know about Roblox"]. ''The Guardian'' (29 september 2019).</ref> en doarnoa gedêeld wordn met en gespeeld wordn deur andere spelers.<ref name=":17" /> De [[:en:en:List of Roblox games|speln ip Roblox]] variëren in [[:en:nl:Computerspelgenre|genre]], van [[:en:nl:Roleplayinggame|rollnspeln (RPG's)]] toet speln woarin da je moet ountsnappn uut 't prison, ounder andere.<ref name="takahashi">[https://web.archive.org/web/20210829234431/https://venturebeat.com/2019/12/09/robloxs-10-biggest-games-of-all-time-each-with-more-than-a-billion-plays/ "Roblox's 10 biggest games of all time — each with more than a billion plays"]. ''VentureBeat'' (9 december 2019).</ref> 't Platform is gemakt vo e familievriendelik publiek an te trekkn, en is ol beschreevn lik e [[:en:nl:Massively multiplayer online game|Massoal online spel vo mêerdere spelers (MMO)]].<ref name=":26">[https://www.engadget.com/2014-02-12-mmo-family-winter-fun-and-cool-cash-in-roblox.html "MMO Family: Winter fun and cool cash in Roblox"]. ''Engadget'' (13 februoari 2014).</ref>
Olwel da Roblox [[:en:nl:Free-to-play|grotis te speeln]] is, et 't e virtuele munte gekend lik "Robux" die gekocht kan wordn met echt geld. Robux kunn gebruukt wordn vo virtuele stikkn (items) te koopn die de speler kan gebruukn ip zyn virtueel personoage (of "[[:en:nl:Avatar (informatica)|avatar]]") ip 't platform, of vo toegang te krygn toet ervoariengn woarvoôrn da j' moet betoaln.<ref name=":17" /> Juuste lik by de speln, zyn avatar-stikkn ip Roblox surtout gemakt deur gebrukers,<ref name="NYTimes">[https://www.nytimes.com/2020/08/16/technology/roblox-tweens-videogame-coronavirus.html "You May Not Know This Pandemic Winner, but Your Tween Probably Does"]. ''The New York Times'' (16 ogustus 2020).</ref> ol woarn de mêeste stikkn ip 't platform vo 't grotste dêel van de geschiedenisse deur Roblox zelve gemakt.<ref name=":18">[https://blog.roblox.com/2019/08/paving-road-user-generated-catalog/ "Paving the Road to a User-Generated Catalog"]. ''Roblox Blog'' (16 ogustus 2019).</ref> Via 't "Developer Exchange"-programma van 't platform kunn moakers ip 't platform under verdiende Robux omwisseln vo echt geld.<ref name=":24">[https://www.pocketgamer.biz/roblox-developers-to-earn-real-currency-on-pc-later-this-year/ "Roblox developers to earn real currency on PC later this year"]. ''PocketGamer.biz'' (9 september 2024).</ref> Doarboovnip et Roblox e moandelikse service die "Roblox Premium" noemt. Abonnees doavan krygn toegang toet mêer functies ip 't platform en e moandeliksn uutkêerienge van Robux.<ref name=":17" />
=== Virtuele economie ===
[[Ofbeeldienge:Robux 2019 Logo gold.svg|thumb|upright=0.5|'t Loho van de virtuele munte "Robux"]]
Roblox et e grôte [[:en:nl:Virtuele economie|virtuele economie]] round Robux, zyn virtuele munte.<ref name=":19">[https://www.cnbc.com/2023/09/08/roblox-is-letting-game-creators-sell-3d-goods-looks-to-boost-revenue.html "Roblox is letting game creators sell 3D virtual goods as it looks for ways to boost revenue"]. ''CNBC'' (8 september 2023).</ref><ref>[https://theconversation.com/the-growing-influence-of-virtual-gaming-platforms-like-roblox-on-how-we-interact-online-232461 "The growing influence of virtual gaming platforms like Roblox on how we interact online"]. ''The Conversation'' (1 juli 2024).</ref> De munte stelt gebrukers in stoat vo virtuele stikkn te koopn, te verkôopn en te moakn.<ref name="NYTimes" /> Roblox et ook e service die "Roblox Premium" noemt, e moandeliks abonnement dat de gebrukers e moandeliksn uutkêerienge van Robux gift (woavan da 't bedrag afhangt van 't gekoozn abonnement), kortiengn by 't koopn van stikkn, mêer Robux per ankoop, en toegang toet 't ruilsystêem vo stikkn.<ref name=":17" /><ref name=":23">[https://www.pcmag.com/how-to/roblox-101-how-to-pick-a-roblox-premium-plan "Roblox 101: How to Pick a Roblox Premium Plan"]. ''PCMag'' (29 oktober 2021).</ref>
Juuste lik by de speln, zyn vele stikkn ip Roblox gemakt deur gebrukers.<ref name=":18" /><ref name=":19" /> Ol kostn allêene Roblox-ountwikkeloars in 't begun avatar-stikkn moakn,<ref name=":18" /> de meugelikheedn vo content gemakt deur gebrukers zyn in de loop van den tyd stief uutgebreid.<ref name=":20">[https://www.theverge.com/2023/8/16/23834790/roblox-ugc-sell-avatar-bodies-heads "Roblox is about to let users sell custom-made avatar bodies and heads"]. ''The Verge'' (16 ogustus 2023).</ref> Sedert 2019 et e selecte groep gebrukers de meugelikheid gekreegn vo avatar-accessoires, animoaties,<ref name=":18" /> bundels en mêer te publiceren.<ref name=":19" /><ref>[https://venturebeat.com/games/roblox-ugc-program-avatar-body-head-monetization/ "Roblox adds avatar bodies and heads to UGC marketplace"]. ''VentureBeat'' (16 ogustus 2023).</ref><ref name=":20" /> Sommige stikkn ip Roblox en e "limited" (beperkte) stoatus. Doavan zyn der moar e poar beschikbaar en de prys wordt bepoald deur vroage en anbod in plekke van e vaste prys. Die stikkn werkn bykan lik [[:en:nl:Non-fungible token|NFT's]]. De pryzn van limited stikkn variëren, woaby da de mêest weirdemolle miljoenn Robux kostn.<ref name=":21">[https://www.theverge.com/2023/4/14/23683459/roblox-limiteds-creators-make-sell-avatar-gear-user-generated-content-ugc "Roblox creators can now make and sell limited-run avatar gear"]. ''The Verge'' (14 april 2023).</ref> Achter da d' ôorsprounkelike vôorraad van da stik up is, kunn spelers under vodder verkôopn vo 'n ogere prys. Doarboovnip kunn gebrukers met e actief Roblox Premium-abonnement under limiteds ounder mekoar ruiln.<ref name=":22">[https://www.pcgamesn.com/roblox/trading-feature "New Roblox trading feature makes it easier to exchange items"]. ''PCGamesN'' (18 ogustus 2022).</ref> Limited stikkn die gemakt zyn deur de gemêenschap kunn nie geruild wordn, die functie is beperkt toet officiële stikkn.<ref>[https://www.pockettactics.com/roblox/ugc-limiteds "Roblox UGC limiteds are now available in the marketplace"]. ''Pocket Tactics'' (6 april 2023).</ref>
Ountwikkeloars ip 't platform kunn ankoopboare content moakn via eenmoalige ankoopn.<ref>[https://theconversation.com/why-is-kids-video-game-roblox-worth-38-billion-and-what-do-parents-need-to-know-157133 "Why is kids' video game Roblox worth $38 billion and what do parents need to know?"]. ''The Conversation'' (17 moarte 2021).</ref> Via 't "Developer Exchange"-programma van Roblox kunn gebrukers under verdiende Robux omwisseln vo echt geld,<ref>[https://venturebeat.com/games/18-year-olds-make-10k-a-month-from-user-generated-games-in-roblox/ "18 year olds are making $10K a month from user-generated games in Roblox"]. ''VentureBeat'' (1 meie 2014).</ref> zolange da ze minstens 30.000 Robux en.<ref name=":24" /> In 2020 meldde Roblox da ruwweg 345.000 spelountwikkeloars ip 't platform geld verdiend adn via 't programma.<ref name="NYTimes" /><ref name="Study" /> Moakers van avatar-stikkn kunn ook winste moakn ip 't platform, woaby da sommige menschn stikkn ountwerpn ols under voltydse job. 't Is gemeld da de mêest verdienende moakers mêer of $100.000 per joar verdiend en an de verkoop van stikkn.<ref>[https://www.cnbc.com/2024/05/30/22-year-old-makes-over-100000-a-year-on-roblox-without-a-college-degree.html "22-year-old turned Roblox side hustle into a business bringing in over $100,000 a year"]. ''CNBC'' (30 meie 2024).</ref>
Der is e grôot antal [[:en:nl:Oplichting|scams (iplehteryen)]] ip Roblox, die mêestal droain round berichtn die recloame moakn vo websites en speln die gemakt zyn om 't te doen lykn alsof ze grotis Robux weggeevn.<ref>[https://6abc.com/video-games-roblox-robux-fortnight/3603994/ "Action News Troubleshooters: Spotting video game scams"]. ''WPVI-TV'' (15 juni 2018).</ref> Doarboovnip zyn der menschn in de gemêenschap gekend lik "beamers" die Roblox-accounts [[:en:nl:Computercriminaliteit|kraakn (Computermisdoad)]] om under stikkn te steln en te verkôopn ip de [[:en:nl:Zwarte markt|zwarte mart]] van 't platform. Ze gebruukn verschillige techniekn, lik 't moakn van [[:en:nl:Phishing|phishing]] websites of 't uutviendn van listn om e [[:en:nl:HTTP-cookie#Sessiekaping|sessietoken]] van e slachtoffer te bemachtign.<ref>[https://www.pcgamer.com/a-new-report-on-roblox-reveals-how-hackers-and-scammers-are-continuing-to-rip-off-kids/ "A new report on Roblox reveals how hackers and scammers are continuing to rip off kids"]. ''PC Gamer'' (14 februoari 2022).</ref> E ki da ze toegang en toet 't account van 't slachtoffer, steln die "beamers" weirdevolle limited stikkn van under slachtoffers en verkôopn z' achterof vo echt geld of cryptomunte via mart-websites of [[:en:nl:Discord|Discord]] chatruumtes. De slang-term "beaming" wordt vele gebruukt om da hêle proces ip Roblox te beschryvn. Roblox biedt slachtoffers van hackers wel e "rollback" an vo under stikkn were te krygn, ol wordt da moar êne ki per account angeboodn.<ref name="vice">[https://www.vice.com/en/article/roblox-beaming-hackers/ "How Roblox 'Beamers' Get Rich Stealing from Children"]. ''Vice'' (14 februoari 2022).</ref>
=== Roblox Studio en spelountwerp ===
Roblox Studio is de game engine van 't platform<ref>[https://www.techradar.com/features/roblox-is-using-the-metaverse-and-ai-to-make-creating-games-accessible "Roblox is using the metaverse and AI to make creating games accessible"]. ''TechRadar'' (14 november 2022).</ref> en de software vo speln t' ountwikkeln.<ref name=":101">[https://www.pcmag.com/how-to/roblox-101-how-to-make-your-first-game "Roblox 101: How to Make Your First Game"]. ''PCMag'' (16 september 2021).</ref><ref>[https://venturebeat.com/games/roblox-ceo-says-70-user-created-games-have-crossed-a-billion-plays/ "Roblox says 70 user-created games have crossed a billion plays"]. ''VentureBeat'' (18 januoari 2023).</ref> Den engine en ol de speln gemakt ip Roblox gebruukn surtout Luau,<ref name=":41">[https://techcrunch.com/2022/07/24/roblox-beefs-up-its-developer-tools-as-it-looks-to-a-future-beyond-games/ "Roblox beefs up its developer tools as it looks to a future beyond games"]. ''TechCrunch'' (24 juli 2022).</ref> e dialect van de [[:en:nl:Programmeertaal|programmeertoale]] [[:en:nl:Lua|Lua]] 5.1.<ref>[https://luau.org/why "Why Luau?"]. ''Luau'' (Roblox Corporation).</ref> Sedert november 2021 is de programmeertoale [[:en:nl:Opensourcesoftware|open-source]] gemakt ounder de [[:en:nl:MIT-licentie|MIT-licensje]].<ref name=":41" /><ref>[https://web.archive.org/web/20240803175411/https://luau-lang.org/2021/11/03/luau-goes-open-source.html "Luau Goes Open-Source"]. ''Luau'' (3 november 2021).</ref> Sommige dêeln van den engine zyn gemakt in [[:en:nl:C++|C++]].<ref>[https://venturebeat.com/games/roblox-ceo-podcasts-about-the-rise-of-the-metaverse/ "Roblox CEO podcasts about the rise of the metaverse"]. ''VentureBeat'' (21 juli 2021).</ref> Vô t' helpn by 't moakn van speln, et Roblox Studio verschillige vôoraf gemakte platsn (templates) die gebrukers kunn anpassn.<ref name=":101" />
In 2020 meldde Roblox da mêer of 2 miljoen ountwikkeloars Roblox Studio gebruuktn vô mêer of 20 miljoen speln per joar te moakn. Ze zeidn ook da de mêerderheid van d' ountwikkeloars mienderjoarign woarn.<ref name="NYTimes" /><ref name="Study">[https://docsend.com/view/yytafca42a83pbgq "Dubit Guide to Roblox for Brands"]. ''Dubit Limited'' (2020). p. 5.</ref>
=== Speln ===
''Zie ôok: [[w:en:List of Roblox games|Lyste van Roblox-speln]]''
Omdat 't e platform is woar ip da gebrukers under eign speln moakn, et Roblox e grôte variëteit an populaire speln; teegn juli 2020 woarn der ol minstens 20 speln mêer of e miljard kêers gespeeld, en minstens 5.000 speln woarn mêer of e miljoen kêers gespeeld.<ref name=":29">[https://www.economist.com/graphic-detail/2020/08/21/gamers-are-logging-millions-of-hours-a-day-on-roblox "Gamers are logging millions of hours a day on Roblox"]. ''The Economist'' (21 ogustus 2020).</ref> De speln ip Roblox variëren stief in genre,<ref name="takahashi" /> en de content van die speln et invloed ip de [[:en:nl:Entertainment Software Rating Board|leeftydsbeoordêelienge]].<ref name=":38" /> Die categorieën zyn verdêeld in verschillige leeftydsgroepn: ollemolle (everyone), en spelers ouwer of 9, 13, of 17 joar.<ref name=":2" /> Speln die beperkt zyn toet spelers ouwer of 17 joar vereisn e [[:en:nl:Identiteitscontrole|ID-verificoatie]] vo toegang te krygn.<ref name=":2" />
[[:en:nl:TechCrunch|TechCrunch]] merkte in moarte 2021 ip da Roblox-speln over 't algemêen stief verschilln van de vaste tradiesjes in [[:en:nl:Free-to-play|free-to-play (groatis-te-speln)]] computerspeln. Ze voundn da succesvolle Roblox-speln gericht zyn ip onmiddellike voldoenienge, en da 't toevoegn van [[:en:nl:Tutorial|tutorials (handleidiengn)]] de betrokknheid van de speler serieus verminderde, wa da hêlegans teegn d' algemêne ipvattingn over free-to-play speln ingoat.<ref>[https://techcrunch.com/2021/03/26/5-mistakes-creators-make-building-new-games-on-roblox/ "5 mistakes creators make building new games on Roblox"]. ''TechCrunch'' (27 moarte 2021).</ref> Vele bedryvn en Roblox ol gebruukt vo [[:en:nl:Advergame|recloamespeln]] te hostn om under productn te promotn.<ref name="Polygon ad">[https://www.polygon.com/23035640/roblox-ads-deceptive-ftc-complaint "Roblox is 'exploiting' users with deceptive advertising, watchdog group says"]. ''Polygon'' (22 april 2022).</ref><ref>[https://www.fastcompany.com/90878692/roblox-grows-up "Roblox grows up"]. ''Fast Company'' (19 april 2023).</ref><ref name="TheObserverRoblox">[https://www.theguardian.com/games/article/2024/jul/13/advergames-how-games-platform-roblox-became-a-corporate-marketing-playground "'Advergames': how games platform Roblox became a corporate marketing playground"]. ''The Observer'' (13 juli 2024).</ref>
=== Communicoatie en leeftydsinschattiengn ===
Roblox lat spelers toe vo met mekoar te communiceern ip verschillige maniern, lik via in-game chat en directe berichtn.<ref name=":3">[https://www.theverge.com/2024/11/18/24298330/roblox-child-safety-chat-parent-accounts "Roblox will restrict kids under 13 from chatting outside of games"]. ''The Verge'' (18 november 2024).</ref> [[:en:nl:Voicechat|sproakchat]] is ook bruukboar vo spelers ouwer of 13 joar die under leeftyd geverifieerd en.<ref name=":25" /> Spelers kunn ook by 'gemêenschappn' (communities, vroeger gekend lik Groepn) goan, woar da gebrukers berichtn kunn zendn in een omgevienge die trekt ip een [[:en:nl:Internetforum|internetforum]].<ref>[https://www.ign.com/articles/roblox-developers-conference-2024-everything-announced "Roblox Developer's Conference 2024: Everything Announced"]. ''IGN'' (6 september 2024).</ref> Spelers kunn andere gebrukers toevoegn lik moatn (officieel gekend lik "connecties" of "connections" sedert 2025). Een extra 'niveau' van da systêem, gekend lik "Trusted Connections" (Vertrouwde Connecties), lat gebrukers toe vo oungefilterde chatberichtn en persôonlikke informoatie noar mekoar te zendn. Ot êen van de gebrukers ouwer is of 18 binst dat den andern tusschn de 13 en 17 is, ton moetn beide partyen bewyzn da ze mekoar in 't echt kenn. Da wordt gedoan deur ofwel weerskantig e QR-code te scann, of under telefooncontactn t' importeern.<ref name=":32">[https://www.theverge.com/news/708670/roblox-trusted-connections-age-estimation-privacy "Roblox will require a facial scan or government ID to have unfiltered chats"]. ''The Verge'' (17 juli 2025).</ref><ref>[https://variety.com/2025/gaming/news/roblox-friends-age-estimation-teen-safety-tools-1236463348/ "Roblox Rebrands 'Friends' Feature as Gaming Platform Launches New Age-Estimation Teen Safety Tools"]. ''Variety'' (17 juli 2025).</ref>
Gebrukers kunn allêene met mekoar communiceern achter da ze een [[:en:nl:Leeftijdscontrole|leeftydscontrole]] doen, wa da gebeurt via ofwel e controle van under [[:en:nl:Identiteitskaart|identiteitskoarte]] of deur e video van underzelve te loatn analyseern deur software vo leeftydsinschattienge.<ref name=":46">[https://www.theverge.com/news/856696/roblox-age-check-estimation-chat "Roblox now requires an age check if you want to chat"]. ''The Verge'' (7 januoari 2026).</ref><ref name=":45">[https://www.nytimes.com/2025/11/21/business/roblox-age-verification.html "Roblox, Where Kids Game and Chat, Will Analyze Users' Faces to Verify Age"]. ''The New York Times'' (21 november 2025).</ref> Communicoatie is vodder beperkt om ollêne gebrukers in vergelykboare leeftydsgroepn toe te loatn met mekoar te communiceern. Byvôorbeeld, e gebruker die twolve joar oud is, kan ollêne communiceern me gebrukers van 9 toet 15 joar.<ref name=":46" /> Leeftydsverificoatie en inschattiengn wordn ofg'andeld via [[:en:en:Persona (identity verification service)|Persona]], e derde party die software vo leeftydscontrole anbiedt. Olwel da d' inschattienge van de leeftyd kan leidn toet e verkêerde toewyzienge van e leeftydsgroep, kan de gebruker zyn ID ipgeevn om zyn leeftyd handmoatig te corrigeern.<ref>[https://www.usatoday.com/story/tech/2026/01/05/roblox-face-scan-child-safety-features/87970290007/ "I got an up-close look at Roblox's new safety feature. Here's what I found."]. ''USA TODAY'' (5 januoari 2026).</ref>
== Geschiedenisse en ountwikkelienge ==
=== 2004–2009: Oprichtienge en vroege geschiedenisse ===
[[Ofbeeldienge:David Baszucki and Jan Ellison, RDC 2025 (cropped 2).png|left|thumb|Mede-oprichter en udihe CEO van Roblox, David Baszucki, in 2025]]
Roblox wierd in 2004 gemakt deur mede-oprichters en software-ingenieurs [[:en:nl:David Baszucki|David Baszucki]] en Erik Cassel. Vôorn de creatie van 't platform werktn zowel Baszucki ols Cassel vo Knowledge Revolution, e bedryf da gespecialiseerd was in 't moakn van educatieve en fysica-simuloatiesoftware. Achter da Knowledge Revolution overgepakt wierd deur [[:en:en:MSC Software|MSC Software]], verlietn de twêe 't bedryf en begost Baszucki t' investeern in vroege sociale media-sites lik [[:en:nl:Friendster|Friendster]]. Round dien tyd kwam Baszucki met 't idee van e fysica-sandbox met ountwerpinstrumentn en e sociaal netwerk-aspect. Baszucki en Cassel begostn kort doarp met d' ountwikkelienge van Roblox, gebaseerd ip Baszucki zyn visie, en richtn ook de [[:en:nl:Roblox Corporation|Roblox Corporation]] ip. In 't begun van d' ountwikkelienge was Roblox gekend lik "DynaBlocks". 't Wierd ol zêre in 't ountwikkelingsproces bepoald da ze Roblox vullêdig zoudn loatn ofhangn van content gemakt deur gebrukers, woaby da ze allêene d' instrumentn anreiktn die nôdig woarn vo menschn om speln t' ountwikkeln, tegoare met de serverhostienge loater in d' ountwikkelienge.<ref name=":12" />
Baszucki en Cassel werktn allêene binst 't moakn van de vroege versies van Roblox, en ze maktn under eign speln ip 't platform vôorn da d' ountwerpinstrumentn hêlegans kloar woarn. Die vroege versies van Roblox woarn stief simpel; de avatars van de spelers woarn nog nie g'animeerd en verschillige functies woarn allêene moar in under mêest simpele vorm anwezig. Ze maktn ook recloame vo Roblox ip e poar websites, wa der toe leidde da e poar dozyn spelers by 't platform kwamn lik playtesters (proefspelers). Midden 2006 wierdn d' êeste twêe werknemers angenomen die nie Cassel of Baszucki noemdn, om te werkn an d' andere functies van 't platform. Die werknemers woarn Matt Dusek en John Shedletsky, woaby da Dusek verantwoordelik was vo te werkn an de communicoatie-aspectn van 't platform.<ref name=":12" />
Roblox wierd officieel uutgebrocht ip 1 september 2006,<ref>[https://www.rockpapershotgun.com/games/roblox "Roblox"]. ''Rock Paper Shotgun'' (7 november 2024).</ref> en Roblox Studio kwam dazelfde joar beschikbaar. Speln die in 't begun van de geschiedenisse van 't platform deur de gemêenschap wierdn gemakt, woarn ounder andere paintball-speln, spookuuzn en modeltrings woar da spelers in kostn ryen. In 2008 stopte de Roblox Corporation met 't actief moakn van under eign speln om de meugelikheedn van 't platform te toogn, en wierdn ze vullêdig afhankelik van speln gemakt deur gebrukers.<ref name=":12" /> In 2007 introduceerde Roblox 't "Builders Club"-abonnement. Da liet gebrukers toe vo mêer speln te moakn ounder under account, virtuele klêern te verkôopn, externe recloame van de site te oaln en dageliks Robux te krygn.<ref>[https://web.archive.org/web/20211005094543/http://blog.roblox.com/2007/08/builders-club-is-here/ "Builders Club is Here!"]. ''Roblox Blog'' (16 ogustus 2007).</ref> Loater voegdn ze nog twêe extra niveaus toe: Turbo Builders Club en Outrageous Builders Club.<ref name=":23" /> Vroeg in de geschiedenisse ad 't platform twêe aparte muntn: Robux en Tickets, woaby da die latste vele "Tix" wierd genoemd.<ref name=":16">[https://web.archive.org/web/20220814104209/https://blog.roblox.com/2016/03/saying-goodbye-to-tickets/ "Saying Goodbye to Tickets"]. ''Roblox Blog'' (14 moarte 2016).</ref>
=== 2010–2015: Vroege groei ===
{| class="infobox skin-invert" style="float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; width: 250px; text-align: center; font-size: 90%; background-color: #f8f9fa; border: 1px solid #c8ccd1; padding: 5px;"
|-
| style="padding: 5px;" | <span class="skin-invert" style="display:inline-block;">[[Ofbeeldienge:First Roblox Logo.svg|100px]]</span><br/>2004
| style="padding: 5px;" | <span class="skin-invert" style="display:inline-block;">[[Ofbeeldienge:Roblox Logo 2004.svg|100px]]</span><br/>2004–2005
|-
| style="padding: 5px;" | <span class="skin-invert" style="display:inline-block;">[[Ofbeeldienge:ROBLOX 2004.svg|100px]]</span><br/>2005–2006
| style="padding: 5px;" | <span class="skin-invert" style="display:inline-block;">[[Ofbeeldienge:Roblox logo (2006).png|100px]]</span><br/>2006–2015
|-
| style="padding: 5px;" | <span class="skin-invert" style="display:inline-block;">[[Ofbeeldienge:Roblox logo.svg|100px]]</span><br/>2015–2017
| style="padding: 5px;" | <span class="skin-invert" style="display:inline-block;">[[Ofbeeldienge:Roblox logo 2017.svg|100px]]</span><br/>2017–2018
|-
| style="padding: 5px;" | [[Ofbeeldienge:Roblox Logo Black.svg|100px]]<br/>2018–2022
| style="padding: 5px;" | [[Ofbeeldienge:Roblox Logo 2022.svg|100px]]<br/>2022–nu
|-
| colspan="2" style="padding: 5px; border-top: 1px solid #c8ccd1;" | ''Evolutie van 't Roblox-loho''<ref name="Logo2022">[https://www.pcgamesn.com/roblox/new-roblox-logo "New Roblox logo and tagline show the company is growing up"]. ''PCGamesN'' (30 ogustus 2022).</ref>
|}
De groei van Roblox gienk vodder in 2010 en de joarn doarp. Teegn ogustus 2011 ad Roblox oungevêer 6,8 miljoen actieve moandelikse gebrukers, woamee da 't de ip êen noa populairste entertainment-site vo kienders wierd. De winst bleef ook stygn; de winst van 't platform lag da joar 75% oger of in 2010;<ref name=":27">[https://venturebeat.com/games/18-year-olds-games-get-10m-plays-in-roblox-game-world/ "18-year-old's games get 10M plays in Roblox game world"]. ''VentureBeat'' (22 ogustus 2011).</ref> in juni 2011 hield 't bedryf e fondsnwervienge die mêer of $4 miljoen ipbracht.<ref>[https://venturebeat.com/games/roblox-raises-4m-for-kids-virtual-world/ "Roblox raises $4M for kids virtual world"]. ''VentureBeat'' (14 juni 2011).</ref> Teegn januoari 2014 was 't moandelikse antal spelers van 't platform gestegen noar 10 toet 12 miljoen, ol ad de mêerderheid van die spelers gin geregistreerd account en speeldn ze in de plekke doarvan lik "gaste" (guests).<ref name=":13">[https://www.vox.com/2014/1/28/11622786/roblox-wants-to-be-a-gateway-drug-for-indie-game-development "Roblox Wants to Be a Gateway Drug for Indie Game Development"]. ''Vox'' (28 januoari 2014).</ref>
Ip da moment in de geschiedenisse van 't platform woarn der ol verschillige speln miljoenn kêers gespeeld. Êen van de mêest succesvolle moakers ip 't platform was toen Luke Weber, ip Roblox gekend lik "Stickmasterluke", die mêer of tien miljoen plays ad in ol zyn speln tegoare.<ref name=":27" /> In ogustus 2011 wierd d' êeste fysieke conventie round Roblox, gekend lik de Roblox Rally, gehouden in San Francisco.<ref>[https://www.tomshardware.com/news/ROBLOX-MMOG-PC-Gaming-Sandbox-stickmasterluke,13172.html "Kid Creates Games in ROBLOX, Gets Over 10 Million Followers"]. ''Tom's Hardware'' (4 ogustus 2011).</ref> Der woarn mêer of 1.000 menschn anwezig.<ref name=":27" /> In 2013 stierf de mede-oprichter van 't platform, Cassel, an kanker.<ref name=":12" />
Binst 2012 wierdn der versies van Roblox ountwikkeld vo mobiele toestelln. Teegn meie adn ze ol een uutgeklêde versie van 't platform uutgebrocht vo [[:en:nl:IOS|iOS]] die allêene de sociale functies bevatte, moar woarip da gebrukers gin speln kostn speeln. E versie van 't spel vo [[:en:nl:MacOS|macOS]] was teegn dien tyd ook ol uutgebrocht. Ip 11 december van da joar wierd e vulweiridge versie van Roblox vo iOS uutgebrocht woamee da gebrukers wel speln kostn speeln,<ref name="iOSR">[https://web.archive.org/web/20181129233810/https://venturebeat.com/2012/12/12/roblox-mobile-ipad-iphone-now/ "Block-builder Roblox goes mobile in time for the holidays"]. ''VentureBeat'' (12 december 2012).</ref> ol kostn ze Roblox Studio nie gebruukn. Achter 't ofwerken van de iOS-versie begost Roblox te kykn noar 't uutbriengn van e versie vo [[:en:nl:Android (besturingssysteem)|Android]]-toestelln, juuste lik vo spelconsoles.<ref name=":28">[https://www.wired.com/2013/02/roblox/ "Interview With David Baszucki, Founder & CEO of Roblox"]. ''Wired'' (2013).</ref> De versie vo Android wierd ip 16 juli 2014 uutgebrocht.<ref>[https://www.prnewswire.com/news-releases/roblox-unveils-android-version-of-award-winning-game-creation-platform-267332841.html "ROBLOX Unveils Android Version of Award Winning Game Creation Platform"]. ''PR Newswire'' (16 juli 2014).</ref> E versie van Roblox vo [[:en:nl:Xbox One|Xbox One]] wierd in september 2015 angekondigd en uutgebrocht ip 20 november.<ref name="XboxOneRelease">[https://web.archive.org/web/20181130001239/https://venturebeat.com/2015/09/24/roblox-comes-to-xbox-one/ "Roblox comes to Xbox One"]. ''VentureBeat'' (24 september 2015).</ref> Die versie kwam êest uut met e selectie van 15 speln gekoozn deur 't Roblox-personeel, vanwege zörgn round de standoardn van de [[:en:nl:Entertainment Software Rating Board|Entertainment Software Rating Board]]. Loater wierd een systêem gelanceerd da gebrukers in stoat stelde vo under speln ip 't platform te publiceren ip basis van een goedkeuriengsproces.<ref>[https://web.archive.org/web/20181130001719/https://venturebeat.com/2016/01/27/roblox-launches-on-xbox-one-with-15-player-created-games-watch-us-play-them/ "Roblox launches on Xbox One with 15 player-created games"]. ''VentureBeat'' (27 januoari 2016).</ref>
Van 2013 toet 2014 brocht Roblox verschillige updates uut vo under ountwikkelingsinstrumentn, woaby da der nieuwe functies wierdn toegevoegd.<ref name=":26" /> Êen van die nieuwe functies was 't Developer Exchange-programma,<ref name=":26" /><ref>[https://web.archive.org/web/20181129235317/https://venturebeat.com/2014/06/06/roblox-is-gamings-quiet-giant-and-its-only-getting-bigger/ "Roblox is gaming's quiet giant – and it's only getting bigger"]. ''VentureBeat'' (6 juni 2014).</ref> da in 't begun ollêne uutbetoaliengn toet $500 toeliet.<ref name=":13" /> Andere updates die in dien tyd wierdn uutgebrocht woarn ounder andere oundersteunienge vo karakteranimoaties, Roblox Studio-plugins, en Developer Stats, e functie die ountwikkeloars verschillige statistiekn over under speln tôogde, lik oevele menschn under spel speeldn en vo oe lange.<ref name=":26" /> In meie 2015 brocht Roblox een update uut die zyn fysica-engine anpaste om soepelder en realistischer te zyn, in plekke van ip blokkn gebaseerd te zyn. Da ging ook gepoard me e functie die Smooth Terrain (vloeiend terrein) noemde, wa da de grafische kwaliteit van 't in-game terrein verbeterde.<ref>[https://web.archive.org/web/20181129235824/https://venturebeat.com/2015/06/01/roblox-user-generated-world-moves-from-blocky-to-smooth-3d-terrain/ "Roblox user-generated world moves from blocky terrain to smooth 3D"]. ''VentureBeat'' (1 juni 2015).</ref>
=== 2016–2020: Versneldn groei en COVID-19 ===
In den twiddn helft van de joarn 2010 begost Roblox stief zêre te groein in populariteit. Teegn december 2016 ad 't platform oungevêer 30 miljoen moandeliks actieve gebrukers, e getal dat teegn april 2019 was gestegen noar 90 miljoen.<ref name=":12" /> De groei van 't platform wierd vodder [[:en:en:Impact of the COVID-19 pandemic on the video game industry|versneld deur de COVID-19-pandemie]] vanaf 2020, woaby da [[:en:nl:Lockdown|lockdowns]] der toe leiddn da tientalln miljoenn kienders Roblox begostn te gebruukn lik e middel vo te communiceern.<ref name=":14">[https://www.pcgamer.com/au/roblox-is-now-the-game-of-choice-for-over-half-of-all-us-kids/ "Roblox is now the game of choice for over half of all US kids"]. ''PC Gamer'' (22 juli 2020).</ref><ref name="Levy">[https://www.cnbc.com/2020/04/08/roblox-is-seeing-a-surge-during-coronavirus-shelter-in-place.html "While parents Zoom, their kids are flocking to an app called Roblox to hang out and play 3D games"]. ''CNBC'' (8 april 2020).</ref> Tusschn moarte en april meldde Roblox da ze mêer of 120 miljoen moandeliks actieve spelers adn. 't Bedryf zei da dit ip da moment mêer of den helft van ol de kienders in de Verênigde Stoatn ounder de 16 joar omvatte.<ref name=":14" /> Doarboovnip was 't gemiddeld antal dageliks actieve spelers in 2020 met 85% gestegen vergeleekn met 2019.<ref>[https://www.theverge.com/2021/7/7/22457264/roblox-explainer-game-app-faq "Roblox, explained"]. ''The Verge'' (7 juli 2021).</ref> Ip da moment woarn ol mêer of 20 speln mêer of e miljard kêers gespeeld, en minstens 5.000 woarn mêer of e miljoen kêers gespeeld.<ref name=":29" /> 't Mêest populaire spel ip 't platform round dien tyd was 't rollnspel [[:en:nl:Adopt Me!|Adopt Me!]], dat teegn juli 2020 mêer of 10 miljard kêers was gespeeld en e platformrecord ad gezet van mêer of 1,6 miljoen gebrukers die tegelykertyd online woarn.<ref name=":30">[https://web.archive.org/web/20250126195633/https://venturebeat.com/business/roblox-expects-to-pay-250-million-to-its-mostly-teen-developers-this-year/ "Roblox expects to pay $250 million to its mostly young-adult developers this year"]. ''VentureBeat'' (28 juli 2020).</ref>
Vanwege de nieuwe populariteit en 't gebruuk binst de lockdowns, introduceerde Roblox e nieuw "Party Place"-systêem. Dat woarn specifieke ruumtes die spelers kostn gebruukn om meetups en evenementn t' organiseern, lik [[:en:en:Virtual concert|virtuele concertn]].<ref name=":14" /> Round dien tyd begost Roblox vodder te werkn an e visie die Baszucki beschrêef lik een 30-joarig plan woaby da gebrukers e "vulweiridge digitale identiteit" en in een omgevienge lik Roblox.<ref name=":12" /> In juli 2020 kondigde Baszucki officieel plann en doeln an vo Roblox-ountwikkeloars en gebrukers om e "[[:en:nl:Metaversum|metaverse]]" te bouwn, e concept da verwyst noar verschillige an mekoar gekoppelde virtuele weireldn. Ols stik van die plann wierdn verschillige andere functies angekondigd die moakers mêer vryheid zoudn geevn in under werk, in de hoope om under mêer "immersief" te moakn en de soamenwerkienge tusschn ountwikkeloars makkeliker te moakn. Functies die round dien tyd wierdn geïntroduceerd woarn ounder andere Developer Events, e service woamee moakers in-game evenementn kostn moakn en beêern, en gebrukers die evenementn makkelik kostn ountdekkn. J' ankondigde ook e soamenwerkienge an tusschn Roblox en 't ploatenlabel [[:en:nl:Monstercat|Monstercat]], wa gebrukers en moakers de meugelikheid gaf om under catalogus in speln te gebruukn.<ref name=":30" /> In ogustus 2019 begost Roblox bepoalde gebrukers toe te loatn om under eign accessoires t' uploadn, e service die loater wierd uutgebreid met verschillige andere sôortn accessoires.<ref name=":18" />
Round dien tyd optimaliseerde Roblox de maniere woarip da zyn verschillige versies in de loop van 3 joar wierdn ountwikkeld. Ze bereiktn e punt woarip der moar e minimum an ingenieurs nôdig was om de platformn woarip 't beschikbaar was t' ounderhoudn, en ol de versies werktn via dezelfste API's.<ref name=":12" /> In april 2016 wierd Roblox beschikbaar vo [[:en:nl:Oculus Rift|Oculus Rift]], tegoare met e reekse 'quality-of-life' functies die speciaal vo da platform woarn gemakt. 't Bedryf uutte ook interesse om Roblox in de toekomst noar andere virtual reality-toestelln te briengn.<ref>[http://fortune.com/2016/04/15/roblox-vr-oculus-rift/ "This Company Just Introduced 20 Million People to Oculus Rift"]. ''Fortune'' (15 april 2016).</ref> In juni van da joar brocht 't bedryf ook een speciale app uut vo [[:en:nl:Windows 10|Windows 10]].<ref>[https://web.archive.org/web/20181130003633/https://venturebeat.com/2016/06/10/after-xbox-one-success-roblox-now-has-a-dedicated-windows-10-app/ "After Xbox One success, Roblox now has a dedicated Windows 10 app"]. ''VentureBeat'' (10 juni 2016).</ref> Der wierd ook moeite gedoan om Roblox toegankeliker te moakn, woaby da der automatische [[:en:nl:Automatische vertaling|vertaliengssoftware]] wierd toegevoegd an d' in-game chat in 2020, met in 't begun oundersteunienge vo 9 toaln.<ref name=":30" /> In 2019 têekende de Roblox Corporation e soamenwerkiengsoverêenkomst met [[:en:nl:Tencent|Tencent]] om Roblox noar [[China]] te briengn,<ref>[https://techcrunch.com/2020/02/26/roblox-raises-150m-series-g-led-by-andreessen-horowitz-now-valued-at-4b/ "Roblox raises $150M Series G, led by Andreessen Horowitz, now valued at $4B"]. ''TechCrunch'' (27 februoari 2020).</ref> en krêeg toestemmienge om 't ip 3 december 2020 in die regio uut te briengn.<ref>[https://www.gamesindustry.biz/roblox-cleared-for-launch-in-china "Roblox cleared for launch in China"]. ''GamesIndustry.biz'' (3 december 2020).</ref>
Binst die periode wierdn verschillige functies van 't platform verwyderd. In 2016 stopte Roblox met zyn twidde munte, "Tickets", woardeure Robux de ênigste munte van 't platform wierd. 't Wierd verwyderd omdat 't bedryf docht da nieuwere spelers in de war zoudn groakn deur de anwezigheid van twêe aparte muntn.<ref name=":16" /> In oktober 2017 verwyderde Roblox de meugelikheid om ols "gaste" (guest) te speeln, een optie woamee da gebrukers speln ip 't platform kostn speeln zounder een account te moetn gebruukn.<ref>[https://www.pockettactics.com/roblox/guest "Roblox guest - what are guests and what happened to them"]. ''Pocket Tactics'' (14 november 2022).</ref> Dazelfde joar stopte Roblox om een ounbekende redn met zyn officiële spelers[[:en:nl:Internetforum|forums]].<ref name=":0">[https://ftw.usatoday.com/2021/12/roblox-facing-accusations-unsafe-children "Roblox is facing accusations of being unsafe for children"]. ''USA Today'' (15 december 2021).</ref> Doarboovnip brocht Roblox in 2019 Roblox Premium uut, da de vôorgoande Builders Club-abonnementn verving.<ref name=":23" />
=== 2021–2025: Beursgank en platform ===
De groei van Roblox, zowel ols platform en ols bedryf, gienk vodder in 2021 en de joarn doarp.<ref name=":35">[https://www.pcgamer.com/if-robloxs-daily-users-were-a-country-it-would-be-bigger-than-canada/ "If Roblox's daily users were a country, it would be bigger than Canada"]. ''PC Gamer'' (16 februoari 2022).</ref><ref name=":36">[https://www.cnn.com/2021/03/10/investing/roblox-stock-direct-listing/index.html "Roblox goes public and the gaming platform is instantly worth more than $45 billion"]. ''CNN'' (10 moarte 2021).</ref><ref>[https://www.polygon.com/22326123/what-is-roblox-explainer-public-offering "Why is everyone talking about Roblox?"]. ''Polygon'' (11 moarte 2021).</ref> In moarte 2021 gienk de Roblox Corporation noar de beurs en wierd gewoardeerd ip $45 miljard.<ref name=":36" /> In gans 2021 ad Roblox gemiddeld 45,5 miljoen dageliks actieve gebrukers, e stygieng van 40% vergeleekn met 't ende van 2020.<ref name=":35" /> In 2023 brocht Roblox ip 27 juli publieke bètaversies van 't platform uut vo [[:en:nl:Oculus Quest 2|Quest 2]] en [[:en:en:Meta Quest Pro|Meta Quest Pro]], met de vulweiridge versies in september.<ref name="QuestBeta2">[https://www.theverge.com/2023/7/27/23810093/meta-quest-roblox-vr-headsets-beta "Roblox is now available to try on Meta Quest VR headsets"]. ''The Verge'' (27 juli 2023).</ref> Tegelykertyd wierd e poorte van Roblox noar de [[:en:nl:PlayStation 4|PlayStation 4]] angekondigd,<ref name="QuestRelease2">[https://www.theverge.com/2023/9/8/23863712/roblox-playstation-ps4-ps5-rdc-2023 "Roblox is finally coming to PlayStation"]. ''The Verge'' (8 september 2023).</ref> en loater uutgebrocht ip 10 oktober.<ref name="PSRelease2">[https://www.eurogamer.net/roblox-launches-on-playstation-in-october "Roblox launches on PlayStation in October"]. ''Eurogamer'' (14 september 2023).</ref> 't Is ook speelboar ip de [[:en:nl:PlayStation 5|PlayStation 5]] via [[:en:nl:Achterwaartse compatibiliteit|backward compatibility]].<ref>[https://www.psu.com/news/roblox-is-now-available-on-ps5-and-ps4/ "Roblox Is Now Available On PS5 And PS4"]. ''PlayStation Universe'' (10 oktober 2023).</ref> In 2021 zörhde Roblox derveurn da speln ip 't platform "experiences" (ervoariengn) genoemd wierdn achter de betrokknheid van 't platform in de ''Epic Games v. Apple''-rechtzoake.<ref>[https://www.gamesindustry.biz/roblox-backs-apple-in-ongoing-battle-against-epics-appeal "Roblox backs Apple in ongoing battle against Epic's appeal"]. ''GamesIndustry.biz'' (1 april 2022).</ref> In juni van da joar wierd Roblox anhekloagd deur de National Music Publishers' Association (NMPA). Ze beweerdn da 't platform gebrukers toeliet vo auteursrechtelik beschermde muziek t' uploadn zounder juste licensjes, en da kienders doardeur dochtn da 't [[:en:en:Music piracy|kopiëren van muziek]] anveirdboar was.<ref>[https://www.cbsnews.com/news/music-publishers-sue-roblox-copyright-infringement-lawsuit/ "Music publishers sue Roblox in $200 million copyright infringement lawsuit"]. ''CBS News'' (10 juni 2021).</ref> De rechtzoake wierd in september loatn volln, woaby da de Roblox Corporation en de NMPA e soamenwerkienge vormdn om e koader ip te zettn vo toekomstige soamenwerkiengn met uutgevers.<ref>[https://www.forbes.com/sites/cathyolson/2021/09/27/national-music-publishers-assn-drops-200-mil-roblox-lawsuit-forms-partnership-for-metaverse/ "National Music Publishers Assn. Drops $200 Million Roblox Lawsuit, Forms Partnership For Metaverse"]. ''Forbes'' (27 september 2021).</ref>
Achter da ze lates 2020 toestemmienge adn gekreegn, wierd Roblox in juli 2021 in China uutgebrocht.<ref name=":39" /> Die versie van 't platform, officieel gekend lik LuoBu,<ref>[https://www.gamesindustry.biz/roblox-china-affected-by-layoffs "Roblox China affected by layoffs"]. ''GamesIndustry.biz'' (24 oktober 2023).</ref> wierd uutgebrocht en beheerd deur Tencent,<ref name=":39">[https://www.thegamer.com/roblox-closes-in-china-rebuilding/ "Roblox Shuts Down In China As It Works On Rebuild"]. ''TheGamer'' (9 januoari 2022).</ref> en wierd zwoar beperkt vanwege de Chinese regels round computerspeln.<ref name=":40">[https://www.ft.com/content/8542ddf7-0962-4019-9450-10f2ec7b9d07 "Roblox's China ambitions risk falling flat"]. ''Financial Times'' (20 november 2021).</ref> LuoBu slaagde der nie in om deftig te groein binst zyn geschiedenisse, en kost bykan gin winst moakn.<ref name=":40" /> In januoari 2022 wierd LuoBu stopgezet. Roblox verkloarde da ze de release giengn herountwikkeln, en da LuoBu assan moar bedoeld was lik e testversie.<ref name=":39" /> In juli van da joar lekten der documentn van bedryfspresentoaties uut 2017 online deur een ounbekende hacker. Uut die documentn bleek da de Roblox Corporation van plan was om weireldwyd verschillige veranderiengn an 't platform an te briengn om te voldoen an de [[:en:nl:Internetcensuur in China|Chinese internetcensuurwettn]], en da ze vôorn 't stopzettn van de presentoaties schrik adn da Tencent 't platform zou kraakn om e concurrent te moakn.<ref>[https://www.vice.com/en/article/revealed-documents-show-how-roblox-planned-to-bend-to-chinese-censorship/ "Revealed: Documents Show How Roblox Planned to Bend to Chinese Censorship"]. ''Vice'' (26 juli 2022).</ref>
Roblox zyn businessmodel is round dien tyd bluuvn droain round 't moakn van e metaverse en 't probeern te vergrotn van d' antrekkingskracht van 't platform.<ref name=":37">[https://venturebeat.com/games/roblox-ceo-dave-baszucki-believes-users-will-create-the-metaverse/ "Roblox CEO Dave Baszucki believes users will create the metaverse"]. ''VentureBeat'' (27 januoari 2021).</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/technology-56345586 "Roblox: How the children's game became a $30bn bet on the Metaverse"]. ''BBC News'' (10 moarte 2021).</ref><ref>[https://www.theverge.com/22701104/metaverse-explained-fortnite-roblox-facebook-horizon "What is the metaverse, and do I have to care?"]. ''The Verge'' (4 oktober 2021).</ref> In 2021 gaf Baszucki vodder uutleg over de visie van 't bedryf om van Roblox e metaverse te moakn, woaby da j' "acht verschillige kenmerkn" benoadrukte woarip da 't platform zou focussn. J' ad et ook over de boekn [[:en:nl:Ready Player One (boek)|Ready Player One]] en [[:en:nl:Ready Player Two|Ready Player Two]] lik inspiroatie vo d' ideeën van 't bedryf.<ref name=":37" /> Functies die round dien tyd an Roblox wierdn toegevoegd woarn ounder andere [[:en:nl:Voicechat|sproakchat]]<ref>[https://www.theverge.com/2021/9/2/22654884/roblox-voice-chat-spatial-moderation-discord "Roblox is getting voice chat, starting first with 'Spatial Voice'"]. ''The Verge'' (3 september 2021).</ref> vo gebrukers ouwer of 13 joar van wien da de leeftyd geverifieerd was via ID.<ref name=":25">[https://www.washingtonpost.com/video-games/2021/11/16/roblox-voice-chat-id-requirement-slurs/ "Roblox voice chat checks ID to keep kids safe, but slurs and sex sounds slip through"]. ''The Washington Post'' (16 november 2021).</ref> Voicechat wierd gevolgd deur gezichtsanimuoaties gebaseerd ip real-world motion tracking van 't gezicht van de speler, wa da in 2022 wierd angekondigd<ref name=":38">[https://venturebeat.com/games/roblox-is-rolling-out-voice-chat-high-fidelity-avatars-and-age-recommendations/ "Roblox is rolling out voice chat, high-fidelity avatars, and age recommendations"]. ''VentureBeat'' (9 september 2022).</ref> en in 2023 uutgebrocht.<ref>[https://www.polygon.com/23820632/roblox-new-face-tracking-memes-update-tiktok "Roblox's new face tracking feature is for the memes"]. ''Polygon'' (4 ogustus 2023).</ref> In moarte 2024 wierdn der twêe [[:en:nl:Generatieve kunstmatige intelligentie|generatieve AI]]-instrumentn an Roblox Studio toegevoegd in e pogienge om 't moakn van content te versnelln. Die instrumentn dienden vo 't automatisch anpassn van avatars en 't genereern van textuurn, woaby d' êeste automatisch driedimensionoale lichoamen in live-g'animeerde avatars kost omzettn en de twidde textuurn van objectn makte ip basis van een [[:en:en:Text-to-image model|tekst-naar-ofbeeldienge model]].<ref>[https://www.gamesindustry.biz/roblox-unveils-new-ai-powered-creation-tools-news-in-brief "Roblox unveils new AI-powered creation tools"]. ''GamesIndustry.biz'' (20 moarte 2024).</ref><ref>[https://uk.pcmag.com/ai/151470/roblox-launches-new-generative-ai-texture-and-avatar-tools-for-creators "Roblox Launches New Generative AI Texture and Avatar Tools for Creators"]. ''PCMag'' (18 moarte 2024).</ref>
Ook wierdn der in 2022 [[:en:nl:Entertainment Software Rating Board|leeftydsbeoordêeliengn]] vo speln angekondigd,<ref name=":38" /> een systêem da deur 't bedryf was gemakt om d' antrekkingskracht van 't platform by [[:en:nl:Jongvolwassene|joungvolwassenn]] te vergrotn. Da was de rapst groeiende demografische groep ip Roblox, doardeure da der mêer vulwassn ervoariengn toegeloatn wierdn.<ref>[https://www.washingtonpost.com/video-games/2022/09/09/roblox-ads-metaverse/ "Roblox wants to advertise to gamers ages 13 and up in the metaverse"]. ''The Washington Post'' (9 september 2022).</ref> In 't begun was den ôogste beoordêelienge die speln kostn krygn 13+,<ref name=":2">[https://www.videogameschronicle.com/news/roblox-is-starting-to-allow-17-rated-experiences-with-violence-blood-or-crude-humour/ "Roblox is starting to allow 17+ rated experiences with 'violence, blood or crude humour'"]. ''Video Games Chronicle'' (21 juni 2023).</ref> moar in juni 2023 wierd een 17+ beoordêelienge geïntroduceerd woamee da speln mêer [[:en:nl:Geweld|expliciet geweld]], romantische thema's en alcoholgebruuk mochtn toogn.<ref>[https://www.theverge.com/2023/6/20/23767154/roblox-adult-themes-graphic-content-age-limit-17-experiences "Roblox will allow exclusive experiences for people 17 and over"]. ''The Verge'' (20 juni 2023).</ref> Dazelfste dee Roblox in november 2024, ot het zyn systêem vo [[:en:nl:Ouderlijk toezicht|ouderlik toezicht]] vernieuwde en nieuwe veiligheidsmoatregeln toevoegde vo gebrukers ounder de 13 joar, lik [[:en:nl:Schermtijd|schermtyd]] en d' optie of e kiend privéberichtn me andere gebrukers mag uutwisseln, en ouders de meugelikheid gaf om aparte accounts an te moakn om 't account van under kiend te beêern.<ref>[https://www.npr.org/2024/11/18/nx-s1-5195476/roblox-update-child-safety "With new safety update, Roblox aims to boost protection for young gamers"]. ''NPR'' (18 november 2024).</ref><ref name="PatrickSmith2024">[https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/roblox-parents-safety-controls-direct-messaging-rcna180585 "Roblox gives parents more power to protect the safety of young gamers"]. ''NBC News'' (18 november 2024).</ref><ref>[https://www.reuters.com/technology/roblox-tightens-messaging-rules-under-13-users-amid-abuse-concerns-2024-11-18/ "Roblox tightens messaging rules for under-13 users amid abuse concerns"]. ''Reuters'' (22 november 2024).</ref>
=== 2026–nu ===
Beginnend met bepoalde landn in december 2025 en weireldwyd in januoari 2026, makte Roblox leeftydsverificoatie verplicht om ip eender wukke maniere ip 't platform te communiceern.<ref name=":44">[https://www.polygon.com/roblox-age-verification-id-check-user-issues-child-safety/ "Roblox's selfie verification is a preview of an annoying internet future"]. ''Polygon'' (19 november 2025).</ref><ref name=":46" /><ref name=":45" /> Die veranderiengn kwamn der achter da Roblox te moakn krêeg me verschillige rechtzoakn round beweerde probleemn me kienderveiligheid ip 't platform.<ref>[https://techcrunch.com/2026/01/07/roblox-now-requires-all-users-globally-to-complete-age-checks-to-access-chat/ "Roblox now requires all users globally to complete age checks to access chat"]. ''TechCrunch'' (7 januoari 2026).</ref>
== Gemêenschap en cultuur ==
Teegn februoari 2025 ad Roblox mêer of 85,3 miljoen dageliks actieve gebrukers gemeld.<ref>[https://www.cnbc.com/2025/02/06/roblox-plummets-on-disappointing-bookings-daily-active-users-miss.html "Roblox plummets 11% on disappointing bookings, daily active users miss"]. ''CNBC'' (6 februoari 2025).</ref> Volgens 't bedryf bestoat de moandelikse spelersbasis vo den helft uut ol d' Amerikoansche kienders ounder de 16 joar.<ref name="NYTimes" /><ref name=":14" /><ref name="Verge">[https://www.theverge.com/2020/7/21/21333431/roblox-over-half-of-us-kids-playing-virtual-parties-fortnite "Over half of US kids are playing Roblox, and it's about to host Fortnite-esque virtual parties too"]. ''The Verge'' (21 juli 2020).</ref> Neviëst de traditionele speln, host 't platform ook sociale hangouts;<ref>[https://www.gamespot.com/articles/roblox-is-putting-restrictions-on-kids-in-social-hangouts/1100-6527648/ "Roblox Is Putting Restrictions On Kids In Social Hangouts"]. ''GameSpot'' (10 februoari 2025).</ref> spelers en 't platform gebruukt vo [[w:nl:Activisme|polletiek activisme]] t' uutn, woaby da sommigte gebrukers under steun uutspraakn vo de [[w:nl:Protesten na de dood van George Floyd|George Floyd-protestn]] en [[w:nl:Black Lives Matter|Black Lives Matter]],<ref>[https://www.nytimes.com/2020/06/24/well/family/how-to-raise-an-anti-racist-kid.html "How to Raise an Anti-Racist Kid"]. ''The New York Times'' (24 juni 2020).</ref> en andern 't platform gebruuktn vo activiteitn t' organiseern die gepauzeerd woarn deur COVID-19 lockdowns, lik [[w:nl:Processie|religieuze processies]].<ref name="nazareno">[https://news.abs-cbn.com/news/01/03/22/virtual-na-paggunita-sa-pista-ng-nazareno-nagsimula-na "'Virtual' na paggunita sa Pista ng Nazareno nagsimula na"]. ''ABS-CBN News'' (3 januoari 2022).</ref> Roblox zyn origineel geluudseffect vo wanêer dat e karakter dôodgoat, vele uutgeschreevn en benoemd lik 't "oof"-geluud, wierd e populaire [[w:nl:Internetmeme|internetmeme]].<ref>[https://www.rockpapershotgun.com/2020/11/12/roblox-will-soon-charge-for-the-memey-oof-death-noise/ "Roblox will soon charge for the memey "oof" death noise"]. ''Rock, Paper, Shotgun'' (12 november 2020).</ref> 't Geluud was ôorsprounkelik gemakt vo 't computerspel ''[[w:en:Messiah (video game)|Messiah]]'' (2000), en 't wierd in 2022 vervangn achter da Roblox en de moaker van 't geluud in een auteursrechtelik conflict belandn.<ref>[https://www.polygon.com/23280931/roblox-oof-sound-effect-replaced-copyright-licensing "Say goodbye to Roblox's iconic 'oof' sound effect"]. ''Polygon'' (27 juli 2022).</ref><ref>[https://www.pcgamer.com/oof-the-iconic-roblox-death-noise-has-been-replaced-with-a-way-uglier-sound/ "Oof, the iconic Roblox death noise has been replaced with a way uglier sound"]. ''PC Gamer'' (27 juli 2022).</ref> In juli 2025 wierd 't geluudseffect officieel were by Roblox gevoegd, achter da ze de rechtn adn gekreegn om d' audio te gebruukn.<ref>[https://twitter.com/Roblox/status/1946256338239300093 "A comeback so good it hurts"]. ''Twitter'' (18 juli 2025).</ref> E muziekscene gebaseerd ip [[w:nl:Hyperpop|hyperpop]], gekend lik "Robloxcore", wierd eind 2020 online populair achter da verschillige artiestn under muziek noar 't spel adn g'üpload.<ref name=":48">[https://www.nytimes.com/2021/05/16/arts/music/roblox-video-game-music.html "How Roblox Sparked a Chaotic Music Scene"]. ''The New York Times'' (16 meie 2021).</ref>
=== Merchandise ===
In januoari 2017 begost speelgoedmoaker [[w:en:Jazwares|Jazwares]] me 't moakn van officiële speelgoedfiguurtjes gebaseerd ip 't Roblox-platform.<ref>[https://web.archive.org/web/20181130011005/https://venturebeat.com/2017/01/10/roblox-launches-toys-based-on-its-user-generated-games/ "Roblox launches toys based on its user-generated games"]. ''VentureBeat'' (10 januoari 2017).</ref><ref>[https://www.chicagotribune.com/consumer-reviews/sns-bestreviews-toys-the-best-roblox-toy-20200423-esndl5pf7rf7rh6o27h2o3zyui-story.html "The best Roblox toy"]. ''Chicago Tribune'' (23 april 2020).</ref> De setjes bevattn e code die kost wordn ingewisseld vo virtuele vôorwerpn, juuste lik blinde deuzn die willekeurige figuurtjes bevattn.<ref>[http://www.kotaku.com.au/2017/01/roblox-gets-into-the-toy-business/ "Roblox Gets Into The Toy Business"]. ''Kotaku Australia'' (12 januoari 2017).</ref><ref>[https://heavy.com/games/2017/08/roblox-toys-wave-2-series-codes-figures-playsets/ "Roblox Toys Wave 2 Hits Store Shelves This August"]. ''Heavy'' (2 ogustus 2017).</ref> In april 2021 brocht [[w:nl:Hasbro|Hasbro]] Roblox-thema [[w:nl:Nerf|Nerf-geweern]] uut en e Roblox-versie van ''[[w:nl:Monopoly (spel)|Monopoly]]''.<ref>[https://www.cnbc.com/2021/04/13/hasbro-partners-with-roblox-to-develop-monopoly-and-nerf-products.html "Roblox shares up after gaming platform partners with Hasbro for Monopoly and Nerf products"]. ''CNBC'' (13 april 2021).</ref>
=== Evenementn ===
Roblox organiseert nu en ton fysieke en virtuele evenementn. In 't verleedn en ze evenementn g'hieldn lik BloxCon, e conventie vo geweune spelers ip 't platform,<ref name="heavy">[https://heavy.com/games/2017/07/roblox-youtube-free-download-corporation-baszucki-cassel-nerfmodder/ "Roblox: 5 Fast Facts You Need to Know"]. ''Heavy'' (12 juli 2017).</ref> moar ook virtuele [[w:en:Egg hunt|poaseierzoektochtn]],<ref>[https://www.canberratimes.com.au/story/6716010/roblox-has-an-easter-egg-hunt-to-help-you-through-the-weekend/ "Roblox Easter Egg Hunt 2020 will make being in isolation the best thing this Easter"]. ''The Canberra Times'' (8 april 2020).</ref> Halloween-evenementn, "Giftsplosions", en ze hieldn ook een joarliks evenement gekend lik de "Bloxy Awards", e [[w:nl:Prijsuitreiking|prysuytreikienge]] die ook diende lik fondsnwervienge. D' editie van 2020 van de Bloxy Awards, die virtueel ip 't platform wierd g'hieldn, trok 600.000 kykers.<ref>[https://web.archive.org/web/20200725045846/https://venturebeat.com/2020/03/23/robloxs-in-game-bloxy-awards-drawn-4-million-concurrent-players/ "Roblox's in-game Bloxy Awards draw 600,000 spectators"]. ''VentureBeat'' (23 moarte 2020).</ref><ref>[https://www.gamesindustry.biz/articles/2020-06-04-robloxs-continuing-construction-of-a-social-creative-space "Roblox's continuing construction of a social, creative space"]. ''Gamasutra'' (4 juni 2020).</ref> In 2022 wierdn de "Bloxy Awards" omgedopt toet de "Roblox Innovation Awards".<ref>[https://venturebeat.com/games/roblox-innovation-awards-is-coming-in-person-on-september-10/ "Roblox Innovation Awards will happen in-person on September 10"]. ''VentureBeat'' (14 juli 2022).</ref> De Roblox Corporation organiseert joarliks de Roblox Developers Conference, een driedoags evenement ollêne ip uutnôdigienge in [[w:nl:San Francisco|San Francisco]], woar da de beste moakers ip de site bygelêerd wordn over toekomstige veranderiengn an 't platform.<ref>[https://techcrunch.com/2019/08/12/roblox-announces-new-game-creation-tools-and-marketplace-100m-in-2019-developer-revenue/ "Roblox announces new game-creation tools and marketplace, $100M in 2019 developer revenue"]. ''TechCrunch'' (13 ogustus 2019).</ref> 't Bedryf et ook gelykoardige evenementn g'hieldn in steedn lik [[w:nl:Londen|Londen]].<ref>[https://www.pocketgamer.biz/news/71372/what-we-learned-at-the-roblox-developer-conference/ "$100m dev payouts, 1.2 billion hours of engagement a month: What we learned at the Roblox Developers Conference"]. ''Pocket Gamer'' (11 ogustus 2019).</ref>
=== Gecertificeerde en anverwante evenementn ===
Roblox is somtyds betrokkn by evenementn om films te promotn, lik de deze die wierdn g'hieldn vo ''[[w:nl:Wonder Woman 1984|Wonder Woman 1984]]'' en ''[[w:nl:Aquaman (film)|Aquaman]]''.<ref>[https://web.archive.org/web/20200627052954/https://venturebeat.com/2020/06/25/roblox-teams-with-warner-bros-and-dc-on-wonder-woman-the-themyscira-experience/ "Roblox teams with Warner Bros. and DC on Wonder Woman: The Themyscira Experience"]. ''VentureBeat'' (26 juni 2020).</ref><ref>[https://variety.com/2018/film/news/roblox-warner-bros-movie-crossover-1203094353/ "How Warner Bros. Uses a Video Game to Fuel Interest in Its Movies"]. ''Variety'' (21 december 2018).</ref> Roblox et ook [[w:en:Virtual concert|virtuele concertn]] georganiseerd, lik dat êne me Lil Nas X in d' ôofdrolle; binst da concert brocht Lil Nas X zyn liedje "[[w:en:Holiday (Lil Nas X song)|Holiday]]" in première.<ref name="Stoned">[https://www.rollingstone.com/pro/news/lil-nas-x-roblox-virtual-show-1087921/ "Lil Nas X to Play Virtual Concert on Roblox"]. ''Rolling Stone'' (10 november 2020).</ref><ref>[https://techcrunch.com/2020/11/10/roblox-to-host-its-first-virtual-concert-featuring-lil-nas-x/ "Roblox to host its first virtual concert, featuring Lil Nas X"]. ''TechCrunch'' (11 november 2020).</ref><ref>[https://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/9481300/lil-nas-x-roblox-concert-details/ "Lil Nas X Will Debut New Single 'Holiday' During Virtual Roblox Concert"]. ''Billboard'' (10 november 2020).</ref> Loatere virtuele concertn woarn ounder andere me de Zweedse zangeres [[w:nl:Zara Larsson|Zara Larsson]]<ref>[https://www.bbc.co.uk/newsround/57186245 "Roblox: Zara Larsson performing new album – and other virtual concerts"]. ''BBC Newsround'' (21 meie 2021).</ref> en d' Amerikoansche band [[w:nl:Twenty One Pilots|Twenty One Pilots]].<ref>[https://web.archive.org/web/20211028085742/https://venturebeat.com/2021/09/08/roblox-will-launch-twenty-one-pilots-virtual-concert/ "Roblox will launch Twenty One Pilots virtual concert"]. ''VentureBeat'' (8 september 2021).</ref><ref>[https://variety.com/2021/digital/news/twenty-one-pilots-21-roblox-concert-experience-1235058749/ "Twenty One Pilots to Stage Elaborate Roblox 'Concert Experience'"]. ''Variety'' (8 september 2021).</ref> In oktober 2021 werkte Roblox soamen me [[w:nl:Chipotle Mexican Grill|Chipotle Mexican Grill]] om vo $1 miljoen an burrito's weg te geevn an d' êeste 30.000 menschn olle doagn, ols ounderdêel van Chipotle's "Halloween Boorito"-promotie.<ref>[https://www.restaurantbusinessonline.com/marketing/chipotle-launches-truly-virtual-restaurant-roblox "CHIPOTLE Launches a Truly 'Virtual' Restaurant via Roblox"]. ''Restaurant Business Online'' (26 oktober 2021).</ref>
== Ountvangste ==
''Zie ôok: [[w:en:Child safety on Roblox|Kienderveiligheid ip Roblox]]''
De kritische ountvangst van Roblox is over 't algemêen positief. [[w:en:Common Sense Media|Common Sense Media]] gaf Roblox 4 ip 5 sterrn en prees de variëteit an speln ip de website en de meugelikheid om creativiteit by kienders te stimuleern. Ze voundn wel da 't gedecentraliseerde karakter van 't platform betêeknde da de kwaliteit van de speln varieerde, en ze raaddn an om chatfuncties vo jounge spelers uut te schoakeln om meugelik schoadelikke interacties te vôorkommn.<ref>[https://www.commonsensemedia.org/website-reviews/roblox "Roblox"]. ''Common Sense Media'' (14 november 2019).</ref> Patricia E. Vance van 't [[w:en:Family Online Safety Institute|Family Online Safety Institute]] adviseerde ouders om d' interacties van under kiend ip 't platform in d' oge t' houdn, moar prees 't platform omdat et "...kienders toelat om ip een zelfsturige maniere te speeln, t' ountdekkn, sociaal te zyn, te moakn en te lêern", met extra lof vo Roblox Studio omdat et kienders anmoedigt om spelountwikkelienge t' ervoarn.<ref>[https://web.archive.org/web/20200708131228/https://www.fosi.org/good-digital-parenting/what-parents-need-know-about-roblox/ "What Parents Need To Know About Roblox"]. ''Family Online Safety Institute'' (19 december 2018).</ref> ''[[w:en:Trusted Reviews|Trusted Reviews]]'' prees in under overzichte van 't platform ook Roblox Studio en stelde: "vo idereen die zyn computeroardigheedn wil ountwikkeln of projectn wil moakn die direct feedback krygn van een enorm publiek, is d' antrekkingskracht dudelik".<ref>[http://www.trustedreviews.com/opinion/what-is-roblox-the-world-s-most-popular-game-you-might-not-have-heard-of-2946534 "What is Roblox? The world's most popular game you might not have heard of"]. ''Trusted Reviews'' (15 december 2016).</ref>
Roblox et ol verschillige kêers kritiek gekreegn vanwege de content die ip 't platform te viendn is,<ref name=":5">[https://www.pcgamesn.com/roblox/people-hate-roblox "People hate Roblox more than any other app in 21 countries"]. ''PCGamesN'' (31 ogustus 2022).</ref> in 't byzounder de anwezigheid van [[w:nl:Pornografie|sexueel]]<ref name=":8">[https://www.foxbusiness.com/technology/roblox-discord-teen-gamers-inappropriate "Roblox teen gamers engage in sexual behavior in platform's 'red light district': report"]. ''Fox Business'' (25 ogustus 2020).</ref><ref name=":9">[https://www.bloomberg.com/features/2024-roblox-pedophile-problem/ "Roblox's Pedophile Problem"]. ''Bloomberg Businessweek'' (22 juli 2024).</ref> of [[w:nl:Extremisme|politiek extremistisch]] materioal.<ref>[https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/extremists-creep-roblox-online-game-popular-children-n1045056 "Extremists creep into Roblox, an online game popular with children"]. ''NBC News'' (22 ogustus 2019).</ref><ref name=":10">[https://www.wired.com/story/roblox-online-games-irl-fascism-roman-empire/ "How 'Roblox' Became a Playground for Virtual Fascists"]. ''Wired'' (10 juni 2021).</ref><ref name=":11">[https://www.gamesindustry.biz/us-congress-disappointed-with-companies-response-to-extremism-concerns "US Congress "disappointed" with companies' response to extremism concerns"]. ''GamesIndustry.biz'' (3 moarte 2023).</ref><ref name=":15">[https://www.theverge.com/2021/8/17/22628624/roblox-moderation-trust-and-safety-terrorist-content-christchurch "Roblox is struggling to moderate re-creations of mass shootings"]. ''The Verge'' (17 ogustus 2021).</ref> Ook under chat- en spelfiltersystêem is negatief ountvangn.<ref name="Roblox criticism">[https://www.reuters.com/article/uk-gaming-roblox-content-focus/kids-gaming-platform-roblox-faces-hurdles-ahead-of-public-listing-rough-words-idUKKBN27Z1GK "Kids gaming platform Roblox faces hurdles ahead of public listing: rough words"]. ''Reuters'' (19 november 2020).</ref><ref name=":1">[https://www.bbc.com/news/technology-48450604 "Roblox: 'I thought he was playing an innocent game'"]. ''BBC News'' (29 meie 2020).</ref> Vôorbeeldn van sexuele of polletiek extreme content die binst de geschiedenisse ip 't platform is verscheenn, zyn ounder andere plekken me thema's round virtuele [[w:nl:Seksclub|sexclubs]] en [[w:nl:Nachtclub|nachtclubs]], die in 't algemêen "condo"-speln wordn genoemd,<ref name=":8" /> en content gerelateerd an [[w:nl:Extreemrechts|extreemrechtse ideologieën]] lik [[w:nl:Neofascisme|neofascisme]] en [[w:nl:Neonazisme|neonazisme]].<ref name=":10" /><ref name=":15" /> Vôorbeeldn zyn speln woarip da spelers een [[w:nl:Roleplayinggame|rollenspel te speeln]] lik nazi's, of woarip da ze echte massamoordn lik de [[w:nl:Aanslagen in Christchurch op 15 maart 2019|ansloagen in Christchurch]],<ref name=":15" /><ref name=":10" /> 't [[w:nl:Bloedbad op Columbine High School|bloedbad ip Columbine High School]] en de [[w:nl:Schietpartij op de Robb Elementary School|schietpartye in Uvalde]] noabootsn.<ref>[https://www.adl.org/resources/article/dark-side-roblox-active-shooter-studios-create-maps-based-real-life-mass "The Dark Side of Roblox: 'Active Shooter Studios' Create Maps Based on Real-Life Mass Shootings"]. ''Anti-Defamation League'' (21 april 2025).</ref> Om d' anwezigheid van die content teegn te goan, et Roblox mêer of 1.600 menschn in dienst die werkn om da materioal van 't platform te verwydern,<ref name="Roblox criticism" /> en 't biedt ook privacy-instelliengn en [[w:nl:Ouderlijk toezicht|ouderlik toezicht]] an;<ref>[https://www.mercurynews.com/2020/11/05/keeping-kids-safe-on-roblox/ "Larry Magid: Keeping kids safe on Roblox"]. ''The Mercury News'' (5 november 2020).</ref> een ounderzoek in 2020 deur ''[[w:nl:Fast Company|Fast Company]]'' wees uut da sexuele content vrêe vele vôorkwam ip Roblox en vergeleek de pogiengn om 't materioal te verwydern me e spelletje [[w:en:Whac-A-Mole|whack-a-mole]].<ref name="SLV">[https://www.fastcompany.com/90539906/sex-lies-and-video-games-inside-roblox-war-on-porn "Sex, lies, and video games: Inside Roblox's war on porn"]. ''Fast Company'' (19 ogustus 2020).</ref><ref>[https://www.vice.com/en/article/epdzxk/roblox-goes-public-says-child-pornography-is-a-risk-to-its-business "Roblox Goes Public, Says Child Pornography Is a Risk to Its Business"]. ''Motherboard'' (21 november 2020).</ref> 't Platform zag ook vele rapportn van [[w:en:Online predator|seksueel roofdiergedrag noar kienders]],<ref name=":31">[https://www.pcgamer.com/gaming-industry/turkey-just-straight-up-banned-roblox-for-child-exploitation/ "Turkey just straight-up banned Roblox for 'child exploitation'"]. ''PCGamer'' (8 ogustus 2024).</ref><ref name=":9" /> wa da een artikel van ''[[w:nl:Bloomberg Businessweek|Bloomberg Businessweek]]'' in 2024 toeschreef an ountoereikende moderoatie die te vele zou steunn ip [[w:nl:Kunstmatige intelligentie|kunstmoatige intelligentie]], en ook doardeure da gebrukers ip 't platform anoniem zyn.<ref name=":9" /> Sinds januoari 2025 et de poliesje in de Verênigde Stoatn ten minste zesse menschn g'arresteerd die verdacht wordn van 't gebruuk van Roblox om kienders te viendn en seksueel uut te buutn, inclusief "'t dwiengn van minderjoarign om pornografie te moakn".<ref>[https://aftermath.site/roblox-sexual-exploitation-of-children-lawsuit-safety "Roblox Accused Of Allowing Sexual Exploitation In Four Separate Lawsuits"]. ''Aftermath'' (25 juni 2025).</ref> Ols reactie ip de vermeende moderoatieprobleemn zyn der gevolln gewist woarby da spelers "burgerwacht-groepn" en gevormd om massoal roofdier-content en -gebrukers ip 't platform te rapporteer'n.<ref name=":42">[https://www.windowscentral.com/gaming/roblox-faces-backlash-for-banning-youtuber-who-aimed-to-expose-platform-predators-and-threatens-legal-action "Roblox faces backlash after banning YouTuber Schlep, a vigilant figure exposing predators on their platform. Controversy unfolds."]. ''Windows Central'' (12 ogustus 2025).</ref><ref name=":43">[https://www.nj.com/entertainment/2025/08/youtuber-caught-sexual-predators-on-roblox-now-hes-facing-ban-from-the-platform.html "YouTuber caught sexual predators on Roblox. Now he's facing ban from the platform."]. ''NJ.com'' (12 ogustus 2025).</ref><ref>[https://www.forbes.com/sites/conormurray/2025/08/15/louisiana-sues-roblox-as-controversy-over-child-safety-and-banning-vigilante-users-grows/ "Roblox Child Safety Controversy Grows: Louisiana Sues Gaming Platform"]. ''Forbes'' (15 ogustus 2025).</ref> Roblox et em uutgesprookn teegn 't bestoan van die groepn, en beweert da ze mêer kwoad of goed doen, byvôorbeeld deur roofdiern te lokkn deur under uut te geevn vo kienders. In ogustus 2025 stuurde Roblox e [[w:nl:Cease and desist|cease and desist]]-brief noar e [[w:nl:YouTuber|YouTuber]] omdat em betrokkn zou gewist zyn by die burgerwachtn, wa da leidde toet [[w:en:Roblox Schlep ban controversy|brêde kritiek ip 't bedryf]].<ref>[https://www.independent.co.uk/news/world/americas/roblox-ceo-resign-cease-desist-schlep-b2807586.html "'Predator hunter' YouTuber hit with cease and desist letter from Roblox CEO"]. ''The Independent'' (14 ogustus 2025).</ref><ref name=":43" /><ref name=":42" />
Roblox zyn businessmodel et ook kritiek gekreegn, woaby da 't platform beschuldigd wierd van uutbutende praktykn die gericht zyn ip kienders;<ref name=":6">[https://www.eurogamer.net/articles/2021-08-20-roblox-exploiting-young-game-developers-new-investigation-reports "Roblox "exploiting" young game developers, new investigation reports"]. ''Eurogamer'' (20 ogustus 2021).</ref><ref name=":7">[https://www.nme.com/news/gaming-news/roblox-is-allegedly-exploiting-young-game-developers-3024548 "'Roblox' is allegedly exploiting young game developers"]. ''NME'' (20 ogustus 2021).</ref> Professor Jane Juffer an de [[w:nl:Cornell-universiteit|Cornell University]] beschuldigde Roblox dervan da 't [[w:nl:Consumentisme|consumentisme]] by kienders stimuleert. Sommigte menschn voundn da 't platform et stief makkelik makte om [[w:nl:Microtransactie|microtransacties]] te doen, wa da leidde toet tal van gevolln woarby da kienders grôte sommn geld ip 't platform adn uutgegeevn zounder da d' ouders 't wistn.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-wales-51328762 "Roblox: Wrexham mum's warning after daughter's iPad bill"]. ''BBC News'' (31 januoari 2020).</ref><ref>[https://www.theguardian.com/money/2020/mar/11/my-kids-spent-600-on-their-ipads-without-my-knowledge "My kids spent £600 on their iPads without my knowledge"]. ''The Guardian'' (11 moarte 2020).</ref> In april 2022 diende de organisoatie [[w:en:Truth in Advertising (organization)|Truth in Advertising]] een anklacht in teegn Roblox by de [[w:nl:Federal Trade Commission|Federal Trade Commission]] vanwege [[w:nl:Misleidende reclame|misleidende recloame]], hoofdzakelik vo 't nie vermeldn wanêer da der recloame anwezig is, lik by [[w:nl:Advergame|recloamespeln]] en [[w:nl:Merkambassadeur|merkambassadeurs]].<ref name="Polygon ad" /> Ols reactie verborgh Roblox vanaf moarte 2023 recloames vo gebrukers ounder de 13 joar.<ref>[https://www.gamesindustry.biz/roblox-will-hide-ads-for-users-13-and-under "Roblox will hide ads for users 13 and under"]. ''GamesIndustry.biz'' (31 moarte 2023).</ref> Die beperkiengn gooldn echter nie vo recloamespeln, wa da leidde toet voddern kritiek van Truth in Advertising en 5Rights, een organisoatie vo digitale rechtn van kienders.<ref name="TheObserverRoblox" /> 't [[w:nl:Onderzoeksjournalistiek|Ounderzoeksjournalistiek]] [[w:nl:YouTube|YouTube]]-kanoal ''[[w:en:People Make Games|People Make Games]]'' beschuldigde 't platform dervan joungere spelountwikkeloars "[[w:nl:Uitbuiting|uut te buutn]]" deur under grôte sommn geld te beloovn vo 't moakn van speln, om doarachter grôte dêeln van d' ipkomstn in t' houdn woardeure da moakers winnig of gin inkomstn overhieldn. Ze vergeleekn 't businessmodel van 't platform met [[w:en:Company scrip|bedryfsgeld (company scrip)]]. <ref name=":6" /><ref name=":7" /> Achter da Roblox 't kanoal vroeg om de video te verwydern, brocht ''People Make Games'' nog mêer beschuldigiengn uut an 't adres van Roblox. Die focustn ip een vermeend gebrek an toezicht ip ountwikkeloars en een maniere vo menschn om misbruuk van ountwikkeloars an te koartn, wa da der toe leidde da kiender-ountwikkeloars wierdn uutgebuut vo arbeid ip platformn van derde partyen. Ze bekritiseerdn ook de virtuele economie van 't platform en vergeleekn de beperkte mart vo verzoamelobjectn met [[w:nl:Gokken|gokkn]].<ref name=":0" /><ref>[https://www.eurogamer.net/articles/2021-12-14-roblox-accused-of-being-unsafe-environment-for-children "Roblox accused of being an unsafe environment for children"]. ''Eurogamer'' (14 december 2021).</ref><ref>[https://www.pcgamer.com/roblox-faces-new-allegations-of-being-unsafe-for-children/ "Roblox faces new allegations of being unsafe for children"]. ''PC Gamer'' (14 december 2021).</ref><ref>[https://www.gamesindustry.biz/articles/2021-12-13-roblox-criticized-for-lack-of-safeguards-for-children-stock-market-like-collectibles "Roblox criticized for lack of safeguards for kids, stock-market-like collectibles"]. ''GamesIndustry.biz'' (13 december 2021).</ref> Roblox is ook deur [[w:en:Hindenburg Research|Hindenburg Research]] beschuldigd van 't kunstmoatig ipbloazn van under moandelikse actieve spelersantalln.<ref>[https://www.gamesindustry.biz/roblox-refutes-allegations-of-inflating-metrics-for-investors-and-failing-to-protect-minors "Roblox refutes allegations of inflating metrics for investors and failing to protect minors"]. ''GamesIndustry.biz'' (9 oktober 2024).</ref>
=== Beperkiengn per land ===
''Zie ôok: [[w:en:Censorship of Roblox|Censuur van Roblox]] en [[w:en:Child safety on Roblox|Kienderveiligheid ip Roblox]]''
[[File:Map of Roblox restrictions by country.svg|thumb|Koarte van Roblox-beperkiengn per land]]
Roblox is [[w:en:Censorship of Roblox|geblokkeerd of verboodn]] in verschillige landn: [[w:nl:Algerije|Algereye]],<ref>[https://protonvpn.com/blog/algeria-blocks-roblox "Algeria bans Roblox over child safety concerns"]. ''Proton VPN'' (16 september 2025).</ref> [[w:nl:China|China]],<ref name=":33" /> [[w:nl:Egypte (land)|Egypte]],<ref>[https://cairoscene.com/Buzz/Egypt-Blocks-Roblox-Over-Child-Online-Safety-Concerns "Egypt Blocks Roblox Over Child Online Safety Concerns"]. ''CairoScene'' (1 februoari 2026).</ref> [[w:nl:Irak|Irak]],<ref>[https://www.reuters.com/technology/iraq-bans-us-gaming-platform-roblox-over-child-safety-concerns-2025-10-20/ "Iraq bans US gaming platform Roblox over child safety concerns"]. ''Reuters'' (20 oktober 2025).</ref> [[w:nl:Noord-Korea|Nôord-Korea]], [[w:nl:Oman|Oman]],<ref name=":33" /> [[w:nl:Palestina (staat)|Palestina]],<ref>[https://www.sadanews.ps/en/business/250466.html "Palestine Announces Ban on "Roblox" Platform to Protect Children Digitally"]. ''sadanews.ps'' (17 november 2025).</ref> [[w:nl:Qatar|Qatar]],<ref name=":34">[https://thepeninsulaqatar.com/article/13/08/2025/popular-game-platform-roblox-inaccessible-in-qatar "Popular game platform Roblox inaccessible in Qatar"]. ''thepeninsulaqatar.com'' (13 ogustus 2025).</ref> [[w:nl:Rusland|Rusland]],<ref name=":47">[https://www.reuters.com/technology/russia-blocks-access-us-childrens-gaming-platform-roblox-2025-12-03/ "Russia blocks access to US children's gaming platform Roblox"]. ''Reuters'' (3 december 2025).</ref> en [[w:nl:Turkije|Turkeye]].<ref name=":33">[https://www.escapistmagazine.com/turkey-bans-roblox-for-the-protection-of-our-children/ "Why Turkey Banned Roblox, Explained"]. ''The Escapist'' (13 ogustus 2024).</ref> 't Was ook verboodn in de [[w:nl:Verenigde Arabische Emiraten|Verênigde Arabische Emiroatn]] van 2018 toet 2021.<ref>[https://gulfnews.com/technology/fact-check-is-roblox-unbanned-in-uae-1.1615811567142 "Fact check: Is Roblox unbanned in UAE?"]. ''Gulf News'' (16 moarte 2021).</ref> [[w:nl:Koeweit (land)|Koeweit]] verbood 't spel kort van ogustus toet oktober 2025; 't land hief 't verbod ip achter da Roblox akkôord gienk om e reekse nieuwe veiligheids- en contentbeperkiengn in te voern die deur de Koeweitse autoriteitn woarn gevraagd.<ref name="Kuwait">[https://gulfnews.com/world/gulf/kuwait/roblox-blocked-in-kuwait-over-child-safety-and-content-concerns-1.500240710 "Roblox blocked in Kuwait over child safety and content concerns"]. ''Gulf News'' (21 ogustus 2025).</ref><ref>[https://www.arabtimesonline.com/news/roblox-returns-to-kuwait-with-new-rules-for-kids-safety/ "Roblox Returns to Kuwait with New Rules for Kids' Safety"]. ''Arab Times Kuwait'' (28 oktober 2025).</ref> De redens vo die verboodn verschilln: Turkeye verwees noar content die gokkn en [[w:nl:Seksueel kindermisbruik|seksueel kiendermisbruuk]] zou kunn bevordern,<ref name=":4">[https://www.pocketgamer.biz/turkey-blocks-access-to-roblox/ "Turkey blocks access to Roblox"]. ''www.pocketgamer.biz'' (7 ogustus 2024).</ref><ref name=":31" /><ref>[https://www.bbc.com/turkce/articles/c0l8w6gr7zzo "Popüler oyun platformu Roblox 'çocuk istismarı' gerekçesiyle engellendi"]. ''BBC'' (7 ogustus 2024).</ref> binst da Qatar verwees noar zörgn over de veiligheid van kienders.<ref name=":34" /> Rusland verbood 't platform vanwege 't promotn van "extremistisch materioal" en content gerelateerd an de [[w:nl:Lhbt|LGBTQ-gemêenschap]].<ref name=":47" /> [[w:nl:Nederland|Nederland]] en [[w:nl:België|België]] en bepoalde speln ip 't platform beperkt vanwege under wettn round in-game "[[w:nl:Lootbox|lootboxn]]" , die vôorwerpn uutdêeln ip basis van willekeurige of ounbekende kanzn, om de blootstellienge van kienders an gokkn te vermindern.<ref>[https://www.gamesindustry.biz/loot-box-state-of-play-2023-a-global-update-on-regulation "Loot box State of Play 2023: A global update on regulation"]. ''GamesIndustry.biz'' (5 december 2023).</ref>
In februoari 2025 meldde ''[[w:nl:Bloomberg L.P.#Bloomberg News|Bloomberg News]]'' da Roblox ounder ounderzoek was deur de [[w:nl:Securities and Exchange Commission|U.S. Securities and Exchange Commission]] vo ounbekende redens.<ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-02-07/sec-confirms-game-service-roblox-part-of-active-investigation "SEC Says Game Service Roblox Part of 'Active Investigation'"]. ''Bloomberg News'' (7 februoari 2025).</ref><ref>[https://www.nme.com/news/gaming-news/roblox-is-being-investigated-by-the-us-government-3836974 "'Roblox' is being investigated by the US government"]. ''NME'' (11 februoari 2025).</ref> Loater da joar, in ogustus, vroeg [[w:nl:Indonesië|Indonesië]] an Roblox om zyn chatfilters te versterkn om schoadelikke content te verwydern en de veiligheid van kienders te verbetern,<ref>[https://jakartaglobe.id/tech/indonesia-pressures-roblox-to-rein-in-chat-features-remove-harmful-content-for-child-safety "Indonesia Pressures Roblox to Rein In Chat Features, Remove Harmful Content for Child Safety"]. ''Jakarta Globe'' (15 ogustus 2025).</ref> met de woarschuwing da 't nie noaleevn dervan zou kunn leidn toet e verbod.<ref>[https://www.scmp.com/week-asia/politics/article/3321476/indonesia-considers-roblox-ban-over-child-safety-concerns-immoral-content "Indonesia considers Roblox ban over child safety concerns, 'immoral' content"]. ''South China Morning Post'' (12 ogustus 2025).</ref> Leedn van 't parlement van [[w:nl:Bahrein|Bahrein]] begostn e wetsvôorstel ip te stelln om Roblox in 't land te verbiedn uut bezorgdheid over kienderveiligheid in 2025.<ref>[https://www.albawaba.com/business/following-qatar-bahrain-moves-ban-roblox-1610783 "Following Qatar, Bahrain moves to ban Roblox"]. ''Al Bawaba'' (30 ogustus 2025).</ref>
Verschillige andere landn of regio's en woarschuwingn uutgegeevn an under bevolkienge over 't platform. [[w:nl:Guatemala (land)|Guatemala]] gaf in 2021 e woarschuwing an ouders.<ref>[https://agn.gt/gobierno-de-guatemala-alerta-a-padres-de-familia-por-videojuego-roblox/ "Gobierno de Guatemala alerta a padres de familia por videojuego Roblox"]. ''Agencia Guatemalteca de Noticias'' (8 januoari 2021).</ref> De autoriteitn in de stad [[w:nl:Soerabaja|Surabaya]] voerdn in 2025 lokoale verboodn ip Roblox in ip basis- en middelboare schooln, verwyzend noar mêerdere incidentn woarby seksuele roofdiern minderjoarign adn lastiggevolln via 't platform, ip verzoek van 't lokoale Ministerie van Ounderwys.<ref>[https://jakartaglobe.id/tech/surabaya-bans-roblox-for-students-over-harmful-content "Surabaya Bans Roblox for Students Over Harmful Content"]. ''Jakarta Globe'' (8 ogustus 2025).</ref> Dazelfde joar stuurde 't Comité vo de Bescherming van de Rechtn van 't Kiend van 't Ministerie van Ounderwys van [[w:nl:Kazachstan|Kazachstan]]<ref>[https://regtv.kz/2025/08/25/ent-igra-roblox-i-pedofily-k-kazahstanskim-roditeliam-obratilis-s-predyprejdeniem.html "Игра Roblox и педофилы: к казахстанским родителям обратились с предупреждением"]. ''Регистр ТВ Казахстан'' (2025).</ref> e woarschuwing noar ouders vo vergelykboare redens. 't Algemêen Directoroat van Binnelandse Zoakn van de stad Bisjkek in [[w:nl:Kirgizië|Kirgizië]] dee loater dazelfste.<ref>[https://vesti.kg/obshchestvo/item/142681-guvd-bishkeka-prosit-roditelej-ne-davat-detyam-igrat-v-roblox.html "ГУВД Бишкека призывает родителей не разрешать детям играть в Roblox"]. ''vesti.kg'' (28 ogustus 2025).</ref> In september 2025 gaf de overheid van de [[w:nl:Staten van Mexico|Mêxicoansche stoat]] [[w:nl:Nuevo León|Nuevo León]], via under civiele poliesje en cyberpoliesje, een openboare woarschuwing an ouders da Roblox vo gelykoardige redens gin veilig platform was vo kienders.<ref>[https://www.posta.com.mx/nuevo-leon/policia-cibernetica-de-nuevo-leon-alerta-sobre-riesgos-a-menores-en-este-videojuego/vl2089942 "Policía Cibernética de Nuevo León alerta sobre riesgos a menores en este videojuego"]. ''PostaMx'' (1 januoari 2021).</ref>
=== Inkomstn ===
Binst de Roblox Developers Conference van 2017 zeiden d' officieeln da moakers ip 't spelplatform, woarvan dat er in 2017 oungevêer 1,7 miljoen woarn,<ref>[https://www.businessinsider.com/roblox-vp-of-developer-relations-grace-francisco-2017-5 "This game turned players into $50,000-a-month entrepreneurs – now it has a plan to help them make $1.68 million a year"]. ''Business Insider'' (9 meie 2017).</ref> in da joar tegoare minstens $30 miljoen verdiendn.<ref name="engadget">[https://www.engadget.com/2017/07/22/roblox-30-million-pay-out-developers-2017-how/ "Hobbyist developers will make $30 million via 'Roblox' this year"]. ''Engadget'' (22 juli 2017).</ref> De iOS-versie van Roblox overschreed in november 2019 de $1 miljard an totoale inkomstn,<ref>[https://www.hollywoodreporter.com/news/roblox-mobile-crosses-1b-lifetime-revenue-1257935 "'Roblox Mobile' Crosses $1B in Lifetime Revenue"]. ''The Hollywood Reporter'' (25 november 2019).</ref> $1,5 miljard in juni 2020,<ref>[https://www.pocketgamer.biz/news/73751/roblox-mobile-one-and-a-half-billion-usd-lifetime-revenue/ "Roblox Mobile hits $1.5 billion in lifetime revenue"]. ''Pocket Gamer'' (26 juni 2020).</ref> en $2 miljard in oktober 2020,<ref>[https://www.pocketgamer.biz/news/74828/roblox-surpasses-2-billion-in-player-spending/ "Roblox surpasses $2 billion in player spending on mobile"]. ''Pocket Gamer'' (22 oktober 2020).</ref> woarmee 't d' iOS-app is met de ip êen noa ôogste inkomstn.<ref name="Levy" /> Verschillige individuele speln ip Roblox en inkomstn van mêer of $10 miljoen verzoameld,<ref name="Ling">[https://www.gamesindustry.biz/articles/2020-07-21-adopt-me-interview "Adopt Me: The most popular game you've never played"]. ''Games Industry'' (21 juli 2020).</ref> binst da de totoale ountwikkeloars ip 't platform noar schattienge round de $250 miljoen zoudn verdiend en binst 't joar 2020.<ref>[https://screenrant.com/roblox-creators-250-million-2020-monthly-players/ "Roblox Developers To Make $250 Million In 2020 Thanks To Explosive Growth"]. ''Screen Rant'' (28 juli 2020).</ref> 't Wierd 't ip twêe noa mêest ipbriengende [[w:nl:2020|spel van 2020]], met een inkomste van $2,29 miljard, achter de [[w:nl:Tencent|Tencent]]-titels ''[[w:nl:PlayerUnknown's Battlegrounds|PUBG]]'' en ''[[w:en:Honor of Kings|Honor of Kings]]''.<ref name="SuperData2020">[https://web.archive.org/web/20210127010826/https://www.superdataresearch.com/blog/2020-year-in-review "Games and interactive media earnings rose 12% to $139.9B in 2020"]. ''SuperData Research'' (6 januoari 2021).</ref>
== Referensjes ==
<references/>
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.roblox.com Officiële website van Roblox]
* [https://corp.roblox.com Officiële bedryfswebsite van de Roblox Corporation]
{{commonscat|Roblox}}
[[Categorie:Computerspel]]
[[Categorie:Roblox]]
av7qd2h2vfucl881jkzgr8dnkncrkh0
YouTube
0
28880
326881
324866
2026-05-17T02:47:04Z
InternetArchiveBot
22297
Rescuing 6 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
326881
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="max-width: 25em; width: 100%; text-align: left; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px;"
|-
! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #e0e0e0; color: black;" | YouTube
|-
| colspan="2" style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Ofbeeldienge:YouTube 2024.svg|250px]]<br /><small>Logo sinds februoari 2025</small>
|-
| colspan="2" style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Ofbeeldienge:Youtube interface, showing search results of Burger Recipe.png|280px]]<br /><small>YouTube zoekresultoatn, meie 2025</small>
|-
! style="width: 40%; vertical-align: top;" | Type bedryf
| Dochteroundernemienge
|-
! style="vertical-align: top;" | Type
| [[w:nl:Videohosting|Videoplatform]], [[w:nl:Sociale media|socioale media]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Ipgericht
| 14 februoari 2005
|-
! style="vertical-align: top;" | Lokoatie
| 901 Cherry Avenue<br />[[w:nl:San Bruno (Californië)|San Bruno, Californië]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Land
| [[w:nl:Verenigde Staten|Verênigde Stoatn]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Gebied
| Weireldwyd (uutgezounderd geblokkeerde landn)
|-
! style="vertical-align: top;" | Iegnoare
| [[w:nl:Alphabet Inc.|Alphabet Inc.]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Ipndreiers
| [[w:nl:Chad Hurley|Chad Hurley]]<br />[[w:nl:Jawed Karim|Jawed Karim]]<br />[[w:nl:Steve Chen|Steve Chen]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Belangryke menschn
| [[w:nl:Neal Mohan|Neal Mohan]] (CEO)<br />Chad Hurley (adviseur)
|-
! style="vertical-align: top;" | Industrie
| [[w:nl:Internet|Internet]], [[w:nl:Videohosting|videohosting]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Productn
| [[w:nl:YouTube Kids|YouTube Kids]]<br />[[w:nl:YouTube Music|YouTube Music]]<br />[[w:nl:YouTube Premium|YouTube Premium]]<br />[[w:nl:YouTube Shorts|YouTube Shorts]]<br />[[w:nl:YouTube TV|YouTube TV]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Omzet
| {{increase}} $31,5 miljard (2023)<ref>[https://www.hollywoodreporter.com/business/digital/youtube-ad-revenue-tops-8-6b-beating-netflix-in-the-quarter-1235085391/ YouTube Ad Revenue Tops $8.6B, Beating Netflix in the Quarter], The Hollywood Reporter (1 februoari 2022).</ref>
|-
! style="vertical-align: top;" | Moederbedryf
| [[w:nl:Google LLC|Google LLC]] (2006–nu)
|-
! style="vertical-align: top;" | Website
| [https://youtube.com/ youtube.com]
|-
! style="vertical-align: top;" | IPv6
| Joa
|-
! style="vertical-align: top;" | Licensie
| D'n uploader eit 't auteursrecht (standaardlicensie); [[w:nl:Creative Commons|Creative Commons]] is meugelik.
|-
! style="vertical-align: top;" | Programmeertoale
| [[w:nl:Python (programmeertaal)|Python]] (core/API),<ref>[https://www.theregister.co.uk/2017/01/05/googles_grumpy_makes_python_go/ Google's Grumpy code makes Python Go], The Register (5 januoari 2017).</ref> [[w:nl:C (programmeertaal)|C]], [[w:nl:C++|C++]], [[w:nl:Java (programmeertaal)|Java]],<ref>[https://googlecode.blogspot.no/2009/05/guice-deuce.html Guice Deuce], Official Google Code Blog (19 meie 2009).</ref><ref>[http://highscalability.com/blog/2008/3/12/youtube-architecture.html YouTube Architecture], High Scalability (12 moarte 2008).</ref> [[w:nl:Go (programmeertaal)|Go]],<ref>[https://github.com/youtube/vitess Golang Vitess: a database wrapper written in Go as used by Youtube], GitHub (23 oktober 2018).</ref> [[w:nl:JavaScript|JavaScript]] (UI)
|-
! style="vertical-align: top;" | Reclame
| [[w:nl:Google AdSense|Google AdSense]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Registruusje
| Optioneel (nodig vo te uploaddn, +18 video's te bekykn, afspeellystn te moakn en te reageern)
|-
! style="vertical-align: top;" | Gebruukers
| {{decrease}} 2,7 miljard actieve gebruukers per moand (januoari 2024)<ref>[https://www.forbes.com/advisor/business/social-media-statistics/ Top Social Media Statistics And Trends Of 2023], Forbes (18 meie 2023).</ref>
|-
! style="vertical-align: top;" | Gelanceerd
| 23 april 2005
|-
! style="vertical-align: top;" | Status
| Actief
|}
'''YouTube''' is een Amerikoans platform vo [[w:nl:Videohosting|online video's te dêeln]] da eigendom is van [[w:nl:Google LLC|Google]]. YouTube wierd ipgericht ip 14 februoari 2005 deur [[w:nl:Chad Hurley|Chad Hurley]], [[w:nl:Jawed Karim|Jawed Karim]] en [[w:nl:Steve Chen|Steve Chen]], die idder vo [[w:nl:PayPal|PayPal]] wrochten.<ref>[https://www.bbc.co.uk/bitesize/articles/ztq2g2p YouTube turns 20! The numbers behind the platform], BBC Bitesize (23 juli 2025).</ref> 't Ôofdkantoore ligt in [[w:nl:San Bruno (Californië)|San Bruno, Californië]], en 't is de ip êen na [[w:nl:Lijst van meest bezochte websites|mêest bezochte website]] ter weireld, achter [[w:nl:Google Zoeken|Google]] zelve. In januoari 2024 aad YouTube mêer of 2,7 miljard [[w:nl:Actieve gebruiker|actieve gebruukers per moand]], die t'ope mêer of êen miljard eurn an video's bekeekn elken dag.<ref name="1 billion hours">[https://blog.youtube/news-and-events/you-know-whats-cool-billion-hours/ You know what's cool? A billion hours], YouTube (27 februoari 2017).</ref> Teegn meie 2019 wierd er vo mêer of 500 uur an [[w:nl:Content|content]] per menuut upgeload,<ref name="500 hours per minute">[https://www.tubefilter.com/2019/05/07/number-hours-video-uploaded-to-youtube-per-minute/ More Than 500 Hours Of Content Are Now Being Uploaded To YouTube Every Minute], TubeFilter (7 meie 2019).</ref><ref>[https://www.visualcapitalist.com/the-50-most-visited-websites-in-the-world/ The 50 Most Visited Websites in the World], Visual Capitalist (27 januoari 2021).</ref> en teegn 't middn van 2024 stoundn d'r in totoal oungevêer 14,8 miljard video's ip d'n site.<ref name="Germain-2025">[https://www.bbc.com/future/article/20250213-youtube-at-20-a-computer-that-drunk-dials-online-videos-reveals-statistics-that-google-doesnt-want-you-to-know How a computer that 'drunk dials' videos is exposing YouTube's secrets], BBC (13 februoari 2025).</ref>
Ip 13 november 2006 wierd YouTube gekocht deur Google vo 1,65 miljard Amerikoansche dollar.<ref>[https://www.bbc.com/news/business-35460398 How did Google become the world's most valuable company?], BBC News (1 februoari 2016).</ref> Google zörgde d'r vôorn da YouTube mêer verdienmodelln krêeg: neffest d'n inkomste uut [[w:nl:Reclame|reclame]] allêne, kwoamn d'r ôok betoalde content lik [[w:nl:YouTube TV|films]] en [[w:en:List of YouTube Premium original programming|exclusieve reeksn]] die specioal vo YouTube gemakt woarn. 't Biedt ôok [[w:nl:YouTube Premium|YouTube Premium]] an, e betoald abonnement vo video's te bekykn zounder reclame. YouTube miek gebreuk van 't [[w:nl:Google AdSense|Google AdSense]]-programma, wuk da mêer inkomstn uutoalde vo zowèl YouTube zelve as vo de goedgekeurde contentmoakers. In 2023 brocht de reclame up YouTube in totoal 31,7 miljard dollar ip, e stygienge van 2% in vergelykienge mè de 31,1 miljard in 2022.<ref>[https://abc.xyz/assets/91/b3/3f9213d14ce3ae27e1038e01a0e0/2024q1-alphabet-earnings-release-pdf.pdf Alphabet Q1 2024 Earnings Release], Alphabet Investor Relations.</ref> Tusschn 't vierde kwarteel van 2023 en 't derde kwarteel van 2024 gienk de gecoembineerde omzet van reclame en abonnementn over de 50 miljard dollar.<ref>[https://www.businessinsider.com/google-cfo-analysts-ai-subscription-growth-2024-9 Google CFO Discusses YouTube's Advertising and Subscription Revenue], Business Insider.</ref>
Sinds d' overnoame deur Google eit YouTube zyn eign uutgebreid vôorby de boasiswebsite en miekn ze [[w:nl:Mobiele app|mobiele apps]], [[w:nl:Televisienetwerk|netwerk-tv]], [[w:nl:Computerspel|spelletjes]], en de meugelikheid om te [[w:nl:Interoperabiliteit|koppeln]] mè andre platformn. De videocategorieën ip YouTube goan van [[w:nl:Videoclip|muziekvideo's]], [[w:nl:Video|videofragmentn]], [[w:nl:Nieuws|njuuws]], [[w:nl:Korte film|korte]] en [[w:nl:Langspeelfilm|langspeelfilms]], [[w:nl:Lied|liedjes]], [[w:nl:Documentaire|documentaires]], [[w:nl:Trailer (film)|filmtrailers]], [[w:nl:Teaser|teasers]], [[w:nl:Televisiereclame|tv-spotjes]], [[w:nl:Livestreaming|livestreams]], [[w:nl:Vlog|vlogs]] en nog vele mêer. 't Mêeste dêel van d'n inoud wudt [[w:nl:User-generated content|gemakt deur geweune menschn]], inclusief soamenweirkiengn tusschn [[w:nl:YouTuber|YouTubers]] en bedryfs[[w:nl:Sponsor|sponsors]]. Gekende media-, njuuws- en entertainmentbedryvn ein ôok nunder zichtebeirheid vergrôot ip YouTube-kanoaln vo e grotter publiek te bereikn.
YouTube eit en oungeziene [[w:en:Social impact of YouTube|socioale impact]] g'ad, mè e grôte invloed ip de [[w:nl:Populaire cultuur|populaire cultuur]], [[w:nl:Internethype|internet-trends]], en 't creëern van stêenryke multimiljonairs-beroemdheedn. Ten spyt van zyn groei en succes, eit 't platform ôok zwoare kritiek gekreegn vo 't meugelik moakn van de verspreidienge van [[w:nl:Desinformatie|misinformoatie]] en [[w:nl:Auteursrecht|auteursrechtelik beschermde content]], 't [[w:en:YouTube and privacy|routineus schendn van de privacy van zyn gebruukers]], [[w:en:Censorship by YouTube|te strenge censuur]], 't in gevoar briengn van d' [[w:nl:Kinderbescherming|veiligheid en welzyn van kienders]], en vo 't nief consequent toepassn van de platformrichtlynen.
== Geschiedenisse ==
=== Iprichtienge en êestn groei (2005–2006) ===
YouTube wierd upgericht deur Chad Hurley, Jawed Karim en Steve Chen. De drie woarn in d'n beginne weirknemers by PayPal en woarn ryk gewordn achter da [[w:nl:EBay|eBay]] 't bedryf ad e-kocht.<ref name="Jackpot">[https://www.nytimes.com/2006/10/10/technology/10payday.html Venture Firm Shares a YouTube Jackpot], The New York Times (10 oktober 2006).</ref> Hurley aad vormgevienge g'studeerd an de [[w:nl:Indiana University of Pennsylvania|universiteit van Indiana in Pennsylvania]], en Chen en Karim addn t'ope [[w:nl:Informatica|informatica]] g'studeerd an de [[w:nl:Universiteit van Illinois te Urbana-Champaign|universiteit van Illinois]].<ref>[https://www.smh.com.au/technology/youtube-founders-now-superstars-20061011-gdokrc.html YouTube founders now superstars], The Sydney Morning Herald (11 oktober 2006).</ref>
Vôgns e verhoal da dikkers is verteld in de media, ountwikkelden Hurley en Chen 't gedacht vo YouTube in d' êeste moandn van 2005, nadat ze moeite addn g'ad oem video's te dêeln die ze addn gefilmd ip e dinerfêestje in 't appartemènt van Chen in [[w:nl:San Francisco|San Francisco]]. Karim wos d'r nief by up da fêestje en ountkende da 't ôoit wos gebeurd, moa Chen merkte ip dat 't gedacht da YouTube begost wos achter e dinerfêestje "woarschynlik styf versterkt is deur marketieng-ideeën om e verhoal te moakn da makkelik in de ôre klinkt".<ref name="YouTube gurus">[https://web.archive.org/web/20201223031059/http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,1570795,00.html The YouTube Gurus], Time (25 december 2006).</ref>
Karim zei da d'n inspiroatie vo YouTube kwaam van de [[w:en:Super Bowl XXXVIII halftime show controversy|controverse round d'n Super Bowl-pauzeshow]] oen de borst van [[w:nl:Janet Jackson|Janet Jackson]] effkes wierd blôotgeleid deur [[w:nl:Justin Timberlake|Justin Timberlake]] binst 't optreedn. Karim koste online moa moeilik e videoclip viendn van da incident, noch van d'n [[w:nl:Zeebeving Indische Oceaan 2004|tsoenami in den Indischen Oceoan in 2004]], wuk dat em ip 't gedacht brocht van e video-deelwebsite.<ref>[https://usatoday30.usatoday.com/tech/news/2006-10-11-youtube-karim_x.htm Surprise! There's a third YouTube co-founder], USA Today (11 oktober 2006).</ref><ref>[https://www.businessinsider.com/idea-for-youtube-came-from-janet-jackson-nipplegate-2015-10 Here's how Janet Jackson's infamous 'nipplegate' inspired the creation of YouTube], Business Insider (2 oktober 2015).</ref> Hurley en Chen zeien da d' ôorsprounkelikke bedoelienge van YouTube een video-versie wos van e [[w:nl:Datingsite|online datingsite]], g'ïnspireerd deur de website [[w:nl:Hot or Not|Hot or Not]].<ref name="YouTube gurus" /><ref>[https://web.archive.org/web/20050428014715/https://www.youtube.com/ Earliest surviving version of the YouTube website] Wayback Machine, 28 april 2005.</ref> Ze mieken zoekzoektjes ip [[w:nl:Craigslist|Craigslist]] woarin dan ze schôone vrouwn vrôegn oem video's van underselve te uploaddn ip YouTube vo e belônienge van 100 dollar.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=XAJEXUNmP5M YouTube: From Concept to Hypergrowth – Jawed Karim], YouTube (22 april 2013).</ref> Omdan ze moeite addn oem genoug doating-video's te viendn, veranderden d' iprichters nunder plan en beslisten ze oem oalle sôortn video's toe te loatn.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2016/mar/16/youtube-past-video-dating-website YouTube was meant to be a video-dating website], The Guardian (16 moarte 2016).</ref>
[[Ofbeeldienge:Youtube logo.jpg|thumb|'t YouTube-logo lik da 't wierd e-bruukt va 2005 toet 2007.]]
YouTube is begunn'n lik e tech-[[w:nl:Start-up|startup]] gefinancierd deur [[w:nl:Durfkapitaal|durfkapitoal]]. Tusschn november 2005 en april 2006 oalde 't bedryf geld ip by verschillige investeerders, woavan [[w:nl:Sequoia Capital|Sequoia Capital]] en Artis Capital Management de twêe grôotsten waoren.<ref name="Jackpot" /><ref>[http://www.nytimes.com/2006/10/12/technology/12hedges.html San Francisco Hedge Fund Invested in YouTube], The New York Times (12 oktober 2006).</ref> D'n êesten ôofdzetel van YouTube wos geleegn boovn e pizzeria en e Japans restaurant in [[w:nl:San Mateo (Californië)|San Mateo]], Californië.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/10/06/AR2006100600660.html Ready for Its Close-Up], The Washington Post (7 oktober 2006).</ref> In februoari 2005 registreerde 't bedryf 't domein <code>www.youtube.com</code>.<ref>[http://whois.domaintools.com/youtube.com Whois Record for www.youtube.com], DomainTools.</ref> D'n allereêste video wierd ip 23 april 2005 online gezet. Den tytel is "[[w:nl:Me at the zoo|Me at the zoo]]", en 't toogt mede-uprichter Jawed Karim in d'n [[w:nl:San Diego Zoo|zoo van San Diego]] en j' is vandoage nog olsan te bekykn ip de site.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/2480280/YouTube-Overnight-success-has-sparked-a-backlash.html YouTube: Overnight success has sparked a backlash], The Daily Telegraph (31 juli 2008).</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=jNQXAC9IVRw Me at the zoo], YouTube (23 april 2005).</ref> Ip diezeste dag lanceerde 't bedryf een oopnboare [[w:nl:Bètaversie|bèta]] en teegn november wos e reclamefilmke van [[w:nl:Nike, Inc.|Nike]], mè [[w:nl:Ronaldinho|Ronaldinho]] d'r in, d'n êestn video die e miljoen views oalde.<ref>[https://static.googleusercontent.com/media/www.google.com/en//press/pdf/c_hurley_declaration.pdf Hurley Declaration], blz. 2.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20051126085739/https://www.youtube.com/watch.php?v=qRjsLUy72x4 Cross Bar], Wayback Machine (21 oktober 2005).</ref> De website gienk uut zyn bèta-foaze in december 2005, en binst dien tyd wierd d'n website ol 8 miljoen ki per dag bekeekn.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/mediatechnologyandtelecoms/digital-media/7596636/YouTube-a-history.html YouTube: a history], The Daily Telegraph (17 april 2010).</ref><ref>[http://www.businessinsider.com/key-turning-points-history-of-youtube-2013-2 The 22 Key Turning Points in the History of YouTube], Business Insider (15 februoari 2013).</ref> In d'n beginne mochten de filmpjes nie grotter zyn of 100 megabyte, wuk da somtyds gelykstound an zjuust 30 secondn beeldmaterioal.<ref>[https://usatoday30.usatoday.com/tech/news/techinnovations/2005-11-21-video-websites_x.htm Video websites pop up, invite postings], USA Today (21 november 2005).</ref>
YouTube was ni d' êeste videowebsite ip 't internet; [[w:nl:Vimeo|Vimeo]] wos oal upgericht in november 2004, oewêl da die site êest e nevenproject bleeft van under ountwikkeloars uut [[w:nl:CollegeHumor|CollegeHumor]].<ref name="fortune vimeo">[https://fortune.com/2011/02/23/how-vimeo-became-hipster-youtube/ How Vimeo became hipster YouTube], Fortune (23 februoari 2011).</ref> Ip 17 december 2005, dezeste weke da YouTube uut de bèta-foaze kwam, zond de njuuwszender [[w:nl:NBCUniversal|NBCUniversal]] binst ''[[w:nl:Saturday Night Live|Saturday Night Live]]'' de sketch "[[w:nl:Lazy Sunday|Lazy Sunday]]" van [[w:en:The Lonely Island|The Lonely Island]] uut. Neffest de kyksyfers vo de latere uutziendiengn te doen stygn vo ''Saturday Night Live'', elpte d'n status van "Lazy Sunday" lik êen van d' êeste [[w:nl:Virale video|viroale video's]] om YouTube echt ip de koarte te zettn.<ref>[https://paleofuture.com/blog/2020/2/14/heres-what-people-thought-of-youtube-when-it-first-launched-in-the-mid-2000s Here's What People Thought of YouTube When It First Launched in the Mid-2000s], Paleofuture (14 februoari 2020).</ref> Ounofficiële uploads van de sketch up YouTube oalden tegoare mêer of vuuf miljoen views teegn februoari 2006 vôorn dan ze wierden weuggehoald oen NBCUniversal doa round vroeg vanweuge auteursrechtn e poar moanden loater.<ref>[https://www.nytimes.com/2006/02/20/business/media/a-video-clip-goes-viral-and-a-tv-network-wants-to-control-it.html A Video Clip Goes Viral, and a TV Network Wants to Control It], The New York Times (20 februoari 2006).</ref> Ten spyt dan ze uutendelyk weuggehoald wierdn, elpten die dubbele uploads oem YouTube nog populairder te moaken en leidde da toet et uploaddn van mêer content van derden.<ref>[https://variety.com/2015/tv/news/lazy-sunday-10th-anniversary-snl-1201657949/ 'Lazy Sunday' Turns 10: 'SNL' Stars Recall How TV Invaded the Internet], Variety (18 december 2015).</ref><ref>[https://www.hollywoodreporter.com/news/hollywood-flashback-snls-lazy-sunday-put-youtube-map-2005-1044829 Hollywood Flashback: 'SNL's' 'Lazy Sunday' Put YouTube on the Map in 2005], The Hollywood Reporter (5 oktober 2017).</ref> De site groeide lik kôol; in juli 2006 makte 't bedryf bekend da d'r elken dag mêer of 65.000 nieuwe video's wierdn upgeload en da ze eounderd miljoen views per dag oaldn.<ref>[http://usatoday30.usatoday.com/tech/news/2006-07-16-youtube-views_x.htm YouTube serves up 100 million videos a day online], USA Today (16 juli 2006).</ref>
De keuze van d'n noame <code>youtube.com</code> leidde toet probleemn vôor een andren website met e gelykoardigen noame, <code>utube.com</code>. Den iegnoare d'rvan, [[w:en:Universal Tube & Rollform Equipment|Universal Tube & Rollform Equipment]] (Universal Tube), spande e proces an teegn YouTube in november 2006, achter dan ze constant overbelast wierden deur menschn die YouTube zochten. Universal Tube eit zyn domein d'rachter zelve veranderd noar <code>www.utubeonline.com</code>.<ref>[https://web.archive.org/web/20210109144540/https://money.cnn.com/2006/10/12/news/companies/utube/index.htm Help! YouTube is killing my business!], CNN (12 oktober 2006).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110809135859/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article623050.ece Utube sues YouTube], The Times (2 november 2006).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20251001015549/https://scholarship.law.pitt.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1465&context=fac_articles A Winning Solution for Youtube and Utube?], University of Pittsburgh School of Law (2008).</ref>
=== "Broadcast Yourself"-perioode (2006–2013) ===
Ip 9 oktober 2006 makte Google bekend dan ze YouTube aen e-kocht vo 1,65 miljard dollar in Google-andêeln.<ref>[https://web.archive.org/web/20210305094811/https://money.cnn.com/2006/10/09/technology/googleyoutube_deal/ Google to buy YouTube for $1.65 billion], CNNMoney (9 oktober 2006).</ref><ref>[https://techcrunch.com/2006/10/09/google-has-acquired-youtube/ Google Has Acquired YouTube], TechCrunch (9 oktober 2006).</ref> De koop wierd offysjeêl ofgeround ip 13 november 2006.<ref>[https://techcrunch.com/2006/11/13/google-closes-youtube-acquisition/ Google Closes YouTube Acquisition], TechCrunch (13 november 2006).</ref><ref>[https://www.theage.com.au/news/Busness/Google-closes-A2b-YouTube-deal/2006/11/14/1163266548827.html Google closes $A2b YouTube deal], The Age (14 november 2006).</ref> D' overnoame deur Google zörgde vo e nieuwe interesse in videowebsites; [[w:nl:IAC (bedrijf)|IAC]], die intusschn Vimeo a gekocht, focuste nunder ip 't oundersteunen van contentmoakers vo under te ounderscheidn van YouTube.<ref name="fortune vimeo" /> In dien tyd paktige YouTube d'n slogan "Broadcast Yourself" an.
't Bedryf kende nen enormen groei. ''[[w:nl:The Daily Telegraph|The Daily Telegraph]]'' schrêef dat YouTube in 2007 in zyn eentje êvenvele [[w:nl:Bandbreedte|bandbrêedte]] verzoop lik 't hêle internet in 2000.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1584230/Web-could-collapse-as-video-demand-soars.html Web could collapse as video demand soars], The Daily Telegraph (7 april 2008).</ref> Teegn 2010 aad 't bedryf e [[w:nl:Marktaandeel|marktoandeel]] van round de 43% bereikt en mêer of 14 miljard video's wierdn bekeekn, vôgns [[w:nl:ComScore|comScore]].<ref>[http://www.comscore.com/Press_Events/Press_Releases/2010/6/comScore_Releases_May_2010_U.S._Online_Video_Rankings comScore Releases May 2010 U.S. Online Video Rankings], comScore (2010).</ref> Da joar miek 't bedryf zyn interface simpeler om den tyd da gebruukers ip de site spendeerdn te verogen.<ref>[http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jfGfKKsiwbxNv8XoUbm8ZlRZZWyw YouTube redesigns website to keep viewers captivated], Agence France-Presse.</ref>
In 2011 wierdn d'r elken dag mêer of drie miljard video's bekeekn en wierd er elken menuut vôor 48 uur an nieuwe video's upgeload.<ref>[https://www.cnet.com/uk/news/youtube-moves-past-3-billion-views-a-day/ YouTube moves past 3 billion views a day], CNET (25 meie 2011).</ref><ref>[https://thenextweb.com/google/2011/05/25/youtube-hits-3-billion-views-per-day-2-days-worth-of-video-uploaded-every-minute/ YouTube hits 3 Billion views per day, 2 DAYS worth of video uploaded every minute], The Next Web (25 meie 2011).</ref><ref>[https://www.reuters.com/article/us-google-youtube-idUSTRE80M0TS20120123 Exclusive: YouTube hits 4 billion daily video views], Reuters (23 januoari 2012).</ref> 't Mêeste van die views kwaam van e relatief klêne bende video's; vôgns e software-ingenieur uut dièn tyd wos 30% van de video's verantwoordelik vo 99% van alle views ip de site.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/technology/news/8464418/Almost-all-YouTube-views-come-from-just-30-of-films.html Almost all YouTube views come from just 30% of films], The Daily Telegraph (20 april 2011).</ref> In dat zeste joar veranderde 't bedryf nog e ki zyn interface en introduceerdn ze tegelykerweug e nieuw logo met e dounkerdere rôoe kleur.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/technology-16006524 YouTube's website redesign puts the focus on channels], BBC (2 december 2011).</ref><ref>[https://mashable.com/2006/10/26/youtube-gets-new-logo-facelift-and-trackbacks-growing-fast/ YouTube Gets New Logo, Facelift and Trackbacks – Growing Fast!], Mashable (26 oktober 2006).</ref> E doarip volgende anpassienge van d'n interface, bedoeld oem d' ervoarienge ip d'n pc, tv en gsm ip mekoar te loatn trekkn, wierd uutegerold in 2013.<ref>[https://thenextweb.com/news/youtube-rolls-out-redesigned-one-channel-layout-to-all-users Google Rolls Out Redesigned YouTube 'One Channel' Layout to All], The Next Web (5 juni 2013).</ref> Teegn ton wierd er elken menuut vôor 100 uur upgeload, wuk da in november 2014 al verôogd wos toet 300 uur.<ref>[https://www.theverge.com/2013/5/19/4345514/youtube-users-upload-100-hours-video-every-minute YouTube users now upload 100 hours of video every minute], The Verge (19 meie 2013).</ref><ref>[https://www.cnet.com/news/youtube-music-key-googles-stab-at-taking-paid-streaming-songs-mainstream/ YouTube's Music Key: Can paid streaming finally hook the masses?], CNET (12 november 2014).</ref>
[[Ofbeeldienge:901 Cherry Avenue.jpg|thumb|D'n ôofdzetel van YouTube in San Bruno, april 2017]]
Binst dizze perioode gienk 't bedryf ôok deure een oop organisoatorische veranderiengn. In oktober 2006 verhuusde YouTube noar e nieuw kantoor in San Bruno, Californië.<ref>[https://mashable.com/2015/02/14/youtube-history/ The revolution wasn't televised: The early days of YouTube], Mashable (15 februoari 2015).</ref> Hurley koendigde an dat 'n gienk oftreedn lik CEO van YouTube om een adviseursrolle an te pakkn en da [[w:nl:Salar Kamangar|Salar Kamangar]] 't bedryf gienk overpakkn in oktober 2010.<ref>[http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5ggtnJSISuXoPHgxu6HwPJJqVTT6g?docId=CNG.f7ff59e3829714d23524d35ed1afdd63.921 Hurley stepping down as YouTube chief executive], Agence France-Presse (29 oktober 2010).</ref> In april 2009 sloot YouTube e soamenweirkiengsakkoord mè [[w:nl:Vevo|Vevo]].<ref>[https://blog.youtube/news-and-events/announcing-vevo-partnership-with Announcing VEVO, a Partnership with Universal Music Group], YouTube (9 april 2009).</ref> In meie 2010 wierd "[[w:nl:Bad Romance|Bad Romance]]" van [[w:nl:Lady Gaga|Lady Gaga]] de mêest bekeekn video, en d'n êestn video die 200 miljoen views oalde ip 9 meie 2010.<ref>[https://pulse2.com/bad-romance-by-lady-gaga-becomes-first-youtube-video-to-hit-200-million-views/ Bad Romance By Lady Gaga Becomes First YouTube Video To Hit 200 Million Views], Pulse2 (9 meie 2010).</ref>
YouTube krêeg e gigantisch proces an z'n bêen van [[w:nl:Viacom (mediabedrijf)|Viacom International]] in 2011 da 't bedryf bykans de nekke a omgedroaid. 't Proces wierd an'espann deure de beweerde inbreuke ip de auteursrechtn van Viacom eur materioal deur YouTube. 't Amerikoansche Hof van Beroep vo 't Twidde Circuit oordeelde echtewel da YouTube nief ansprakelek wos, en ezo won YouTube de zoake in 2012.<ref>[https://www.eff.org/deeplinks/2012/04/viacom-v-google-decision Viacom v. Google: A Decision at Last, and It's Mostly Good (for the Internet and Innovation)], Electronic Frontier Foundation (5 april 2012).</ref>
=== Susan Wojcicki as boas (2014–2023) ===
[[Ofbeeldienge:Logo of YouTube (2015-2017).svg|thumb|YouTube-logo van 2015 toet 2017]]
[[w:nl:Susan Wojcicki|Susan Wojcicki]] wierd in februoari 2014 an'esteld lik CEO van YouTube.<ref>[https://web.archive.org/web/20210106172936/https://in.reuters.com/article/us-google-youtube/google-taps-longtime-executive-wojcicki-to-head-youtube-idINBREA141Y420140205 Google taps longtime executive Wojcicki to head YouTube], Reuters (5 februoari 2014).</ref> In januoari 2016 breidde YouTube zyn ôofdzetel in San Bruno uut deur e kantoorpark te koopn vo 215 miljoen dollar. 't Gebouw eit 51.468 vierkante meter en kut toet 2.800 werknemers huusvestn.<ref>[http://www.mercurynews.com/business/ci_29405413/youtube-expansion-san-bruno-signals-big-push-by YouTube expansion in San Bruno signals big push by video site], Mercury News (20 januoari 2016).</ref> YouTube lanceerde in ogustus 2017 offysjeêl de "polymer" herontweirp van under gebruukersinterfaces gebaseerd up [[w:nl:Material Design|Material Design]] lik standaard, tegoare med e veranderd logo dat gebouwd is round de "play"-knop van de website.<ref>[https://www.theverge.com/2017/8/29/16216868/new-youtube-logo-redesign-font-color-app-design YouTube has a new look and, for the first time, a new logo], The Verge (29 ogustus 2017).</ref>
Binst dezen tyd probeerde YouTube e masse nieuwe maniern oem geld te verdienn buutn de geweune reclame-inkomstn. In 2013 lanceerde YouTube e proefprogramma vo contentmoakers vo abonnementskanoaln an te biedn.<ref name="subscription">[https://www.bbc.co.uk/news/business-22474715 YouTube launches pay-to-watch subscription channels], BBC News (9 meie 2013).</ref><ref>[http://www.mercurynews.com/business/ci_23184159/youtube-providers-could-begin-charging-fees-this-week YouTube providers could begin charging fees this week], Mercury News (7 meie 2013).</ref> Dit initiatief wierd in januoari 2018 ofgeschaft moa in juni weere erlanceerd, me kanoalabonnementn van $4,99.<ref>[https://support.google.com/youtube/answer/7515570?hl=nl Paid content discontinued January 1, 2018], YouTube Help.</ref><ref>[https://www.cnbc.com/2018/06/22/youtube-introduces-paid-channel-subscriptions-and-merchandise-selling.html YouTube introduces paid subscriptions and merchandise selling in bid to help creators monetize the platform], CNBC (22 juni 2018).</ref> Die kanoalabonnementen waoren nen toevoegienge up de bestoande Super Chat-functie die in 2017 gelanceerd wierd, woarmee da kykers tusschn de 1 en 500 dollar kostn doneern om nunder bericht te doen upvolln.<ref>[https://www.nytimes.com/2017/04/12/technology/personaltech/paying-for-live-stream-chat.html A Chat With a Live Streamer Is Yours, for a Price], The New York Times (12 april 2017).</ref> In 2014 koendigde YouTube een abonnementsdienst an ounder d'n noame "Music Key", die 't ad-free streamn van muziek up YouTube bundelde met de bestoande [[w:nl:Google Play Music|Google Play Music]]-dienst.<ref name="Newton">[https://www.theverge.com/2014/11/12/7201969/youtube-music-key-new-subscription-service YouTube announces plans for a subscription music service], The Verge (12 november 2014).</ref> D'n dienst bleeft zyn eign ountwikkeln en in 2015 koendigde YouTube [[w:nl:YouTube Premium|YouTube Red]] an, e nieuwe premiumdienst die ad-free toegang gienk biedn toet oalle content ip 't platform (as upvolger van Music Key da 't joar idder wos uutebracht), exclusieve originele series en films gemakt deur YouTube-persôonlykheedn, en de meugelikheid om content in d'n achterground of te speeln ip mobiele appoaraten. YouTube lanceerde ôok [[w:nl:YouTube Music|YouTube Music]], e derde app die gericht wos ip 't streamn en ountdekken van muziek ip 't YouTube-platform.<ref>[https://web.archive.org/web/20210308075506/https://venturebeat.com/2015/10/21/google-wants-you-to-pay-9-99-per-month-for-ad-free-youtube/ Google wants you to pay $9.99 per month for ad-free YouTube], Venturebeat (21 oktober 2015).</ref><ref name="Popper">[https://www.theverge.com/2015/10/21/9566973/youtube-red-ad-free-offline-paid-subscription-service Exclusive: An inside look at the new ad-free YouTube Red], The Verge (21 oktober 2015).</ref><ref>[https://www.engadget.com/2015-11-12-youtube-music-app-hands-on.html YouTube Music isn't perfect, but it's still heaven for music nerds], Engadget (12 november 2015).</ref>
't Bedryf probeerde ôok productn te moaken die antrekkelik woarn vo specifieke kykers. YouTube brocht in 2015 de mobiele app [[w:nl:YouTube Kids|YouTube Kids]] uut, die ontworpen wos om e ge-optimaliseerde ervoarienge vo kienders te biedn. 't Ad e simpele gebruukersinterface, e gecureerde selectie van kanoaln mè leefteidsgeschikte content, en functies vo ouderlyk toezicht.<ref>[https://techcrunch.com/2015/02/23/hands-on-with-youtube-kids-googles-newly-launched-child-friendly-youtube-app/ Hands on With "YouTube Kids," Google's Newly Launched, Child-Friendly YouTube App], TechCrunch (23 februoari 2015).</ref> Ôok in 2015 lanceerde YouTube YouTube Gaming—een applicoatie gericht ip [[w:nl:Computerspel|video-games]] vo video's en livestreams, bedoeld om de concurrentie an te goan mè [[w:nl:Twitch (website)|Twitch]] (eigendom van [[w:nl:Amazon (bedrijf)|Amazon]]).<ref>[http://www.theguardian.com/technology/2015/aug/26/youtube-gaming-live-website-apps Google launches YouTube Gaming to challenge Amazon-owned Twitch], The Guardian (26 ogustus 2015).</ref> In april 2018 vound d'r e [[w:nl:Schietpartij op het hoofdkantoor van YouTube|schietpartye plôats in d'n ôofdzetel van YouTube]] in San Bruno, Californië, woaby datter viere menschn gewound raaktn en de schutter sterfde.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/world-us-canada-43645812 YouTube shooting: Suspect visited shooting range before attack], BBC News (4 april 2018).</ref>
Teegn februoari 2017 wierd er elken dag vôor e miljard uur an YouTube-video's bekeekn, en wierd er elken menuut vôor 400 uur an video's upgeload.<ref name="1 billion hours" /><ref>[https://www.engadget.com/2017/02/27/youtube-one-billion-hours-watched-daily/ One billion hours of YouTube are watched every day], Engadget (27 februoari 2017).</ref> Twêe joar loater was da gestegen noa mêer of 500 eurn per menuut.<ref name="500 hours per minute" /> Binst de [[w:nl:Coronacrisis|COVID-19 pandemie]], oen bykans de hêle weireld ounder lockdown zat, steeg 't gebruuk van dienstn lik YouTube enorm. [[w:nl:Forbes|Forbes]] schatte da YouTube teegn 2024 goed wos vo 16% van aol 't internetverkêer, e stygienge vanof de 11% in 2018, voôr de pandemie.<ref>[https://www.forbes.com/sites/katharinabuchholz/2025/04/25/youtube-responsible-for-16-of-global-internet-traffic/ YouTube Responsible For 16% Of Global Internet Traffic], Forbes.</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2020/06/04/podcasts/rabbit-hole-qanon-youtube-tiktok-virus.html Rabbit Hole, episode Eight: 'We Go All'], The New York Times (4 juni 2020).</ref> Lik antwôord up EU-founctionoarissn die vroegn of da zudane dienstn under bandbrêedte kostn verleegn zoda medische dienstn genoug bandbrêedte over ielden oem informoatie te dêeln, zeiden YouTube en [[w:nl:Netflix|Netflix]] dan ze de streamkwaliteit vo minstns dertig doagn gienkn verleegn oem 't bandbrêedte-gebruuk mè 25% te doen zakkn om an d' êis van d' EU te voldoan.<ref>[https://www.cnn.com/2020/03/19/tech/netflix-internet-overload-eu/index.html Netflix and YouTube are slowing down in Europe to keep the internet from breaking], CNN (19 moarte 2020).</ref> YouTube koendigde loater an dan ze die moatregele weireldwyd gienkn toepassn: "We bluuvn nauwe t'opewirkn mè regeriengn en netwerkbeheerders over d' êle weireld om ouns dêel te doen om d'n stress ip 't systeem te minimoliseern binst d'oungenziene situoasje."<ref>[https://www.businessinsider.com/youtube-reducing-video-quality-globally-coronavirus-streaming-bandwidth-2020-3 YouTube is reducing the quality of videos for the next month — and it's because increased traffic amid the coronavirus outbreak is straining internet bandwidth], Business Insider.</ref>
Achter e klacht in 2018 over de vermeende schendiengen van de [[w:en:Children's Online Privacy Protection Act|Children's Online Privacy Protection Act (COPPA)]],<ref>[https://variety.com/2018/digital/news/youtube-children-data-illegal-tracks-ftc-1202747401/ YouTube Illegally Tracks Data on Kids, Groups Claim in FTC Complaint], Variety (9 april 2018).</ref> kreeg 't bedryf e boete van 170 miljoen dollar van d'n FTC vôor 't verzoamelen van persôonlyke gegeevns van mienderjoarigen ounder de 13 joar.<ref>[https://www.techdirt.com/articles/20190905/17343942934/ftcs-latest-fine-youtube-over-coppa-violations-shows-that-coppa-section-230-are-collision-course.shtml FTC's Latest Fine Of YouTube Over COPPA Violations Shows That COPPA And Section 230 Are On A Collision Course], Techdirt (6 september 2019).</ref> YouTube moeste ôok systemen moakn oem de privacy van kienders te verbêetern.<ref>[https://www.theverge.com/2019/9/4/20848949/google-ftc-youtube-child-privacy-violations-fine-170-milliion-coppa-ads Google will pay $170 million for YouTube's child privacy violations], The Verge (4 september 2019).</ref><ref>[https://cnn.com/2019/09/04/tech/google-youtube-ftc-settlement/index.html Google and FTC reach $170 million settlement over alleged YouTube violations of kids' privacy], CNN Business (4 september 2019).</ref> Achter kritiek up d' implimentoatie van die systemn begost YouTube vanaf 6 januoari 2020 oalle video's die an'eduud wierdn as "gemakt vo kienders" te beandeln as ansprôaklik ounder COPPA.<ref>[https://www.techspot.com/news/83422-youtube-rolls-out-new-controls-aimed-controlling-children.html YouTube rolls out new controls aimed at controlling children's content], TechSpot (6 januoari 2020).</ref><ref>[https://www.theverge.com/2019/12/11/21011229/youtube-google-coppa-ftc-creators-videos-childrens-privacy-regulations YouTube calls for 'more clarity' on the FTC's child privacy rules], The Verge (11 december 2019).</ref> Neffest d'n YouTube Kids-app, miek 't bedryf in 2021 e g'superviseerde mode, die mêer ountworpen is vo tieners.<ref>[https://variety.com/2021/digital/news/youtube-supervised-accounts-kid-controls-1234913968/ YouTube New 'Supervised' Mode Will Let Parents Restrict Older Kids' Video Viewing], Variety (24 februoari 2021).</ref> Doaboovnup lanceerde YouTube ôok [[w:nl:YouTube Shorts|YouTube Shorts]], e platform vo korte video's oem de concurrentie an te goan mè [[w:nl:TikTok|TikTok]] en [[w:en:Instagram Reels|Instagram Reels]].<ref>[https://www.theverge.com/2023/8/1/23814549/youtube-shorts-live-video-feed-effects-monetization-tiktok YouTube is adding a slew of new TikTok-like features to Shorts], The Verge (ogustus 2023).</ref> In dièn tyd raakte YouTube verwikkeld in ruuzjes mè andere techbedryvn. Tusschn 2018 en 2019 wos d'r mêer of e joar lank gèn YouTube-app beschikboar vo [[w:en:Amazon Fire TV|Amazon Fire]]-productn.<ref>[https://www.theverge.com/2019/4/18/18412525/youtube-amazon-fire-tv-prime-video-chromecast-return-announcement YouTube is finally coming back to Amazon's Fire TV devices], The Verge (18 april 2019).</ref> In 2020 oalde [[w:nl:Roku|Roku]] d'n YouTube TV-app uut nunder streamingwinkel nadat d'twee bedryvn nief toet een akkôord kostn kommn.<ref>[https://www.cnet.com/news/roku-youtube-tv-app-removed-from-channel-store-as-deal-with-google-ends/ Roku: YouTube TV app removed from channel store as deal with Google ends], CNET (30 april 2021).</ref>
Achter e poar testsidder in 2021, oalde YouTube d' openboare wyzige van 't aantal "dislikes" by video's weug in november 2021. D' reeden d'rvôorn was vôgns nunder intern ounderzoek da gebruukers d' dislike-functie dikkers gebruukten lik e vorm van [[w:nl:Cyberpesten|cyberpesten]] en 'vote brigading'.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/newsbeat-59264070 YouTube removing dislike 'discourages trolls' but 'unhelpful for users'], BBC News (12 november 2021).</ref> Oewêl da sommigte menschn 't e goe gedacht vounden oem [[w:nl:Internetrol|trollen]] weug te joagen, vounden andren 't just slicht omdan ze doadeure moeilikker [[w:nl:Clickbait|clickbait]] of ounnuttige video's kostn herkenn'n en dat d'r ol e masse andre functies bestounden oem pesten teegn te goan. YouTube mede-uprichter Jawed Karim noemde 't uutoalen "e dom idee" en zei da d'n echtn reeden "gèn goen is, en ene datter nôoit uutgelegd goat wordn". Je vound da de meugelikheid van gebruukers om up e platform schoadelikke inoud te herkennen essentiël is, mè d' wôordn: "'t Systeem weirkt, en d'r is nen noame vôo: de wysheid van d' massa. 't Proces briekt as 't platform d'r eign moeit. Ton goat 't platform onvermydelik achteruut."<ref>[https://www.theverge.com/2021/11/17/22787080/youtube-dislikes-criticism-cofounder-jawed-karim-first-video-description-zoo YouTube co-founder predicts 'decline' of the platform following removal of dislikes], The Verge (17 november 2021).</ref><ref>[https://mashable.com/article/youtube-cofounder-protests-decision-to-remove-dislikes YouTube cofounder protests decision to remove 'dislikes' with an edit to first-ever YouTube upload], Mashable (17 november 2021).</ref><ref>[https://uk.pcmag.com/social-media/137045/youtube-co-founder-says-removing-dislike-counts-is-a-stupid-idea YouTube Co-Founder Says Removing Dislike Counts Is a 'Stupid Idea'], PC Magazine (17 november 2021).</ref> Rap achter die aankondigienge miek software-ountwikkelaer Dmitry Selivanov "Return YouTube Dislike", een open-source derde-party [[w:nl:Browser-extensie|browserextensie]] vo [[w:nl:Google Chrome|Chrome]] en [[w:nl:Mozilla Firefox|Firefox]] die 't antal dislikes by e video were toogt an d'n gebruuker.<ref>[https://www.pcmag.com/news/browser-extension-brings-back-dislike-count-to-youtube-videos Browser Extension Brings Back Dislike Count to YouTube Videos], PC Magazine (29 november 2021).</ref> In nen brief e-publiceerd up 25 januoari 2022 gaf d'n toenmoalign CEO Susan Wojcicki toe dat 't weughoaln van d' dislikes e controversiële beslissienge wos, moa z'n bleeft d'r achter stoan en zeide da "'t antal dislike-anvolln vermienderde."<ref>[https://blog.youtube/inside-youtube/letter-susan-our-2022-priorities/ Letter from Susan: Our 2022 Priorities], YouTube Official Blog (25 januoari 2022).</ref>
In 2022 begost YouTube met een experiment woarby 't bedryf gebruukers die langre video's ip tv bekeekn een lange reke van korte nief-skippoare advertensjes toogde, med de bedoelienge oem oalle reclame noar 't begin van d'n video te stuwen. Achter e zwoarn storm van publyke kritiek ip 't ongewoon ôle antal nief-skippoare reclames, eit YouTube 't experiment stop'ezet up 19 september van da zèlfste joar.<ref>[https://www.livemint.com/technology/tech-news/youtube-ends-experiment-that-forced-users-to-watch-large-unskippable-ads-11663572953523.html YouTube ends experiment that forced users to watch large unskippable ads], mint (19 september 2022).</ref> In oktober koendigde YouTube an dan ze anpasboare gebruukers-handles giengen introeduceern boovnop de kanoalnoamn, wuk da d'rachter ôok de kanoal-URL's zoudn wordn.<ref>[https://www.theverge.com/23403217/youtube-handle-url-how-to How to choose your YouTube handle], The Verge (15 oktober 2022).</ref>
=== Neal Mohan as boas (2023–nu) ===
[[Ofbeeldienge:YouTube Logo 2017.svg|thumb|YouTube-logo van ogustus 2017 toet februoari 2025]]
Ip 16 februoari 2023 ankoendigde Wojcicki da ze gienk stoppn lik CEO, en [[w:nl:Neal Mohan|Neal Mohan]] wierd e-noemd lik euren ipvolger. Wojcicki paktige een adviseursrolle op by Google en 't moederbedryf [[w:nl:Alphabet Inc.|Alphabet]].<ref name="Wojcicki steps down">[https://www.theverge.com/2023/2/16/23602759/youtube-ceo-susan-wojcicki-stepping-down-neal-mohan-google YouTube CEO Susan Wojcicki steps down after nine years at the helm], The Verge (16 januoari 2023).</ref> Wojcicki stierf e goe joar en e 'n alf loater an [[w:nl:Longkanker|longkanker]] (non-small-cell) ip 9 ogustus 2024.<ref>[https://edition.cnn.com/2024/08/10/business/susan-wojcicki-obit/index.html Susan Wojcicki, former YouTube CEO, dies at 56], CNN (10 ogustus 2024).</ref> Ende oktober 2023 begost YouTube e stikkere anpak teegn 't gebruuk van [[w:nl:Adblocker|ad blockers]] (reclame-blokkeerders) ip 't platform. Gebruukers d'rvan krêegn e pop-up woarschuwinge met d' boodschap "Video player goat geblokkeerd zyn achter 3 video's". Gebruukers krêgen d'n iproep om d' advertensjes toe te loatn of e betoald abonnement te pakkn up 't reclamevrije YouTube Premium. YouTube zeide da 't gebruuk van ad blockers nunder gebruuksvôorwoarden schond.<ref>[https://support.google.com/youtube/answer/14129599?hl=nl Allow ads on videos that you watch – YouTube Help], Google News.</ref><ref>[https://www.wired.com/story/youtubes-ad-blocker-crackdown-spurs-record-uninstalls/ YouTube's Crackdown Spurs Record Uninstalls of Ad Blockers], Wired.</ref> In april 2024 ankoendigde YouTube dazze "nunder handhaevieng uutbreid'n ip derden-apps die d'n service-vôorwearden van YouTube schenden, specifiek apps vo 't blokkeern van reclame".<ref>[https://arstechnica.com/gadgets/2024/04/youtube-will-start-blocking-third-party-clients-that-dont-show-ads/ YouTube puts third-party clients on notice: Show ads or get blocked], Ars Technica (16 april 2024).</ref> Vanaf juni 2024 liet [[w:nl:Google Chrome|Google Chrome]] weetn da z' Manifest V2 giengn vervangn in 't vôordêel van [[w:en:Manifest V3|Manifest V3]], wuk dat doômé de oundersteuning voo de mêeste ad-blockers de nekke omdroaide.<ref>[https://arstechnica.com/gadgets/2023/11/google-chrome-will-limit-ad-blockers-starting-june-2024/ Google Chrome will limit ad blockers starting June 2024], Ars Technica (21 november 2023).</ref> Roend diezèlfsten ty'd is YouTube oôk b'gonn met "server-side ad injection", e techniek die 't mûgelik moe moaken dat 't platform de reclame rechstrêeks binn'n in d'n video instikt, in plàatse van e apart bestangt te ièn die geblokkeert zoe kunn'n wird'n.<ref>[https://lifehacker.com/tech/youtube-experimenting-with-a-way-to-kill-ad-blockers-for-good YouTube Has Launched Another Half-Baked Strategy to Kill Ad Blockers], Lifehacker (26 juli 2024).</ref>
In september 2023 stèlde YouTube een in-app spelletjiesplatform voor ounder de noame "Playables". 't Kwam vry voo olle gebruukers in meie 2024, achter dat 't êest moar alleên vo de premium-abboenement'n wos. In december 2024 begost YouTube me te testn met e nieuwe multiplayer-founctie vo dièn diênst, vo multiplayer-games zowel up de pc lik ip d'n gsm toe te laoten. Teegn decëmber 2024 ad de catalogus van Playables mîer dan 130 spellen in vêel verschiellnde gënres, met dr oonder trivia, acssie, en sport.<ref>[https://techcrunch.com/2024/12/10/youtube-is-testing-multiplayer-mini-games/ YouTube is testing multiplayer mini-games], TechCrunch (10 december 2024).</ref><ref>[https://www.engadget.com/gaming/youtube-introduces-multiplayer-mini-games-on-playables-133056235.html YouTube introduces multiplayer mini-games on Playables], Engadget (10 december 2024).</ref> In december 2024 bröcht YouTube weere nieuwe riechtlynn uut teegn d'n video's mé klikbait tittels oem te zorg'n vwo den hoêg'n kwaliteyt en vo te striedn teegn misinformaetsiè. 't Platfoorm eit d' ambitie vo de moakers th'e straffn die mislêednde of sensationele titels uutzend'n, watta leiedd in mûgelik'e straffen lîk t weughaaln van d'n video of 't giel kanöâl ip te skoortn.<ref>[https://www.theverge.com/2024/12/20/24325999/youtube-clickbait-crackdown-india YouTube is cracking down on clickbait], The Verge (20 december 2024).</ref> Volg'ns YouTube zal dizz'e riechtlyne êst wordn in'gevoert in Indië, om in de volgnde moanden uutgebreid te wordn noa andren lând'n.<ref>[https://www.indiatoday.in/technology/news/story/new-youtube-rules-in-india-as-platform-bans-videos-with-clickbait-titles-2652709-2024-12-20 New YouTube rules in India as platform bans videos with clickbait titles], India Today (20 december 2024).</ref>
Ip 14 februoari 2025 vierde YouTube da ze 20 joar b'stoundn.<ref>[https://www.npr.org/2025/02/14/nx-s1-5296900/youtube-20th-anniversary YouTube turns 20 years old today], NPR (14 februoari 2025).</ref> Ip 30 juli 2025, met d' invoeering van den Online Safety Act 2023 in 't [[w:nl:Verenigd Koninkrijk|Verênigd Keunienkryk]], miek Google bekend da ze e test giengn doên om "leeftydscontroles" toe te passn up geselecteerde gebruukers in de Verênigde Stoatn. [[w:nl:Machine learning|Machine learning]] goat gebruukt wordn oem de leêftyd van d'n gebruuker te checken (zounder te kiken na de gegevens die z' up nunder account ein in'egeevn) en om d'n toegaank toet bepoalde content en functies ip oalle Google-platformn, inclusief YouTube, te beperkn (mè ounder andre 't uutschakeln van gepersonaliseerde reclame en 't in vôeg briengn van digitale welzynslimieten) as z' anzien wordn lik mienderjoarig ounder de 18 joar. Ip YouTube goat da gebaseerd zyn ip factor'n lik de zoek- en videogeschiedenisse en d'n ouderdom van d'n account. D'n gebruuker moe e leeftydsverificoatie doen via e betoalienge, een id-koarte of e selfie oem by oalle functies te kùnn'n as 't em uutkomt da t'n e mienderjoarigen is.<ref>[https://blog.google/technology/safety-security/age-assurance-measures-safer-online-kids-teens-us/ Ensuring a safer online experience for U.S. kids and teens], Google (30 juli 2025).</ref><ref>[https://www.theguardian.com/technology/2025/jul/30/youtube-google-ai-age-verification YouTube to gauge US users' ages with AI after UK and Australia add age checks], The Guardian (30 juli 2025).</ref> Ip 9 april 2025 sprak YouTube zyn steun uut vo de NO FAKES Act van 2025, g'ïntroduceerd deur d'n senateur Chris Coons (D-DE) en senateur Marsha Blackburn (R-TN), en koendigde een uutbreidienge an van nunder proefprogramma dat is ontworpen vo content t'erkennen die gemakt is deur AI.<ref>[https://techcrunch.com/2025/04/09/youtube-expands-its-likeness-detection-technology-which-detects-ai-fakes-to-a-handful-of-top-creators/ YouTube expands its 'likeness' detection technology, which detects AI fakes, to a handful of top creators], TechCrunch (9 april 2025).</ref>
Up 23 september 2025 liet moederbedryf Alphabet weetn dan ze contentmoakers weere giengn toeloatn die idder verbann'n woarn vo 't verspreidn van misinformoatie over COVID-19 en de Amerikoansche presidentsverkieziengn van 2020.<ref>[https://thehill.com/policy/technology/5517922-youtube-reinstates-banned-creators/ YouTube reinstating creators banned for COVID-19, election content], The Hill (23 september 2025).</ref> Binn'n de context van de schorsienge van Jimmy Kimmel en de debattn over 'vryheid van mêniengsuutienge in Amerika', verdedigde d'n vicepresident [[w:nl:J.D. Vance|J.D. Vance]] de schorsienge van Kimmel en oalde j' in de plekke doarvan e brief an die deur d'n advocoat van Alphabet, Daniel F. Donovan, na d'n vôorzitter van 't Amerikoansche House Judiciary Committee, [[w:nl:Jim Jordan|Jim Jordan]], was e-zoundn. In die brief wierd er beweerd da de Biden-administroatie YouTube ounder druk aad e-zet oem "nief-overtredende user-generated content" mè misinformoatie over de pandemie en de verkieziengn weug t' oalen. Ze maktn d'r ôok bekend dan ze d' accounts weere giengn herstelln van de moakers die deur die e-citeerde content woarn verbannen;<ref>[https://thehill.com/homenews/administration/5520203-kimmel-apology-charlie-kirk-comments/ Vance: Kimmel monologue 'kind of kind-hearted' but lacked apology], The Hill (24 september 2025).</ref><ref>[https://deadline.com/2025/09/jimmy-kimmel-jd-vance-fcc-joke-1236554834/ JD Vance Suggests That FCC Chairman's Warning To ABC Stations Over Jimmy Kimmel Was Merely 'A Joke'], Hollywood Deadline (24 september 2025).</ref> moa die beweirdiengn zyn nôoit formeel beweezn, en 't Amerikoans Hôoggerechtshof verwierp in 2024 de "First Amendment"-zoake ''Murthy v. Missouri'' (die beweirde da d' administroatie de media bedryvn dwong vo conservatieve meniegn, regeringskritiek en COVID-misinformoatie te censureern) met e uutsprake van 6-3. De rechtbank besliste da noch de ministers van justiesje van Missouri en Louisiana, noch d' andre betrokkenn, de bevoegdheid addn vo de zoake an te spannn. De beslissienge van Alphabet oem de YouTube-moakers die misinformoatie verspreiddn weere ip 't platform te loatn, krêeg e masse kritiek omdan ze de vôorkeure goaven an "vryheid van mêniengsuutienge" boovn "feiten".<ref>[https://www.cnbc.com/2025/09/26/how-google-abandoned-facts-for-free-expression.html How Google shifted from a bastion of accurate information to a steward of free expression], CNBC (26 september 2025).</ref>
== Ôofdledienge ==
YouTube wudt oal sinds d' iprichtienge in 2005 e-leid deur nen CEO. D'n êesten wos [[w:nl:Chad Hurley|Chad Hurley]], die 't bedryf toet an 2010 heit bestuurd. Zèlfs achter da [[w:nl:Google LLC|Google]] YouTube overpakte, is de CEO-rolle bleevn bestoan. [[w:nl:Salar Kamangar|Salar Kamangar]] nam in 2010 de plekke van Hurley in en bleeft up dièn stoel zittn toet an 2014. Je wierd ton vervangn deur [[w:nl:Susan Wojcicki|Susan Wojcicki]], die eur uutendelik uut die founctie trugtrok in 2023.<ref name="Wojcicki steps down"/> Ip 16 februoari 2023 wierd [[w:nl:Neal Mohan|Neal Mohan]] an'esteld as d'n nieuwn CEO.<ref name="Wojcicki steps down" />
== Founcties ==
:''Zie ôofdartikel: [[w:en:List of YouTube features|Lyste van YouTube-founcties]]''
YouTube biedt e masse verschillige founcties an die ofangn van de verificoatie van d'n gebruuker. Da goat van standoard boasis-meugelikheedn lik 't uploaddn van video's, 't moakn van afspeellysten en 't gebruukn van [[w:nl:YouTube Music|YouTube Music]], mèi limietn die afangn van joun dagelikse activiteit (verificoatie via e gsm-numero of d'n ouderdom van joun kanoal zörgen d'r vôorn daje mêer founcties krygt en je dagelikse limietn verôgen). D'r zyn ôok intermediaire of extra founcties lik 't meugn uploaddn van video's die langer duren of 15 menuuten, live-streamen, eign fotoosjes (thumbnails) toevoegn an joun video, en 't moakn va podcasts. Ten latste zyn der de g'avanceerde founcties, woarounder bezwoar indienen vo Content ID, live-streams insluutn (embedden) ip andre sites, inkomstn (monetisoatie) anvragen, klikboare links toevoegn, ôofdstikken an de player toevoegn en reacties van kykers vaste pinn'n ounder video's of in community-postjes.<ref>[https://support.google.com/youtube/answer/9890437 Access to YouTube tools & features], YouTube Help via Google Support (21 oktober 2024).</ref>
== Video's ==
:''Zie ôofdartikel: [[w:nl:Lijst van YouTube-video's|Lyste van YouTube-video's]]''
In januoari 2012 wierd der geschat dat de bezoekers ip YouTube gemiddeld 15 menuutn per dag up de site deurebrochtn, in teegnstellienge toet de viere of vuuf euren dat e geweunen Amerikoan per dag na de tv zat te kykn.<ref>[https://www.newyorker.com/reporting/2012/01/16/120116fa_fact_seabrook?currentPage=all Streaming Dreams], The New Yorker (16 januoari 2012).</ref> In 2017 keeken de kykers gemiddeld mêer of e uur per dag noa YouTube up mobiele toestellen.<ref>[https://youtube.googleblog.com/2017/06/updates-from-vidcon-more-users-more.html Updates from VidCon: more users, more products, more shows and much more], Official YouTube Blog (16 september 2017).</ref> In december 2012 wierdn d'r 2 miljard views weuggehoald by de weergavecyfers van muziekvideo's van Universal en [[w:nl:Sony Music Entertainment|Sony]] ip YouTube, wuk da leidde toet de beweirienge van ''[[w:en:The Daily Dot|The Daily Dot]]'' da de views gewist woarn wegens 't schendn van de gebruuksvôorwaarden, die 't gebruuk van g'automatiseerde processn (bots) verbieden om views ip te bloazen. Dit wierd teegngesprookn deur ''Billboard'', die zèi da de twêe miljard views gewôon verplatst woarn noa [[w:nl:Vevo|Vevo]], omdan de video's nief mêer actief woarn ip YouTube zelve.<ref>[https://www.dailydot.com/news/youtube-universal-sony-fake-views-black-hat/ YouTube strips Universal and Sony of 2 billion fake views], The Daily Dot (21 december 2012).</ref><ref>[https://www.theguardian.com/technology/2012/dec/28/youtube-video-views-disappear-migrate Two billion YouTube music video views disappear ... or just migrate?], The Guardian (28 december 2012).</ref>
Ip 5 ogustus 2015 fixte YouTube e beruchte foute die 'r vôorn zörgde dat de view-teller by e nieuwe video bevrôor up "301" (loater "301+") toetda 't echt aantal geverifieerd kost wordn om fraude teegn te goan.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=oIkhgagvrjI Why do YouTube views freeze at 301?], Numberphile via YouTube (22 juni 2012).</ref> D'rachter begostn de views van YouTube oal in realtime by te wirkn.<ref>[http://time.com/3987570/youtube-301-views/ YouTube Finally Fixed This Annoying Feature], Time (6 ogustus 2015).</ref> Sinds september 2019 wudt 't aantal abonnees ofgekort getoogd. Ollêne d' êeste drie cyfers van 't abonneesyfer van e kanoal wordn oopnboar getoogd, woardeure da functies van derde partyen die 't in realtime meetn, lik [[w:nl:Social Blade|Social Blade]], bykans nie mêer wirkn. D' exacte cyfers bluuvn wel toegaankelik vo d' iegnoars van 't kanoal bin'n in YouTube Studio.<ref>[https://web.archive.org/web/20210413152915/https://youtube-eng.googleblog.com/2019/08/abbreviated-public-facing-subscriber.html Abbreviated public-facing subscriber counts], YouTube Engineering and Developers Blog (ogustus 2019).</ref>
Up 11 november 2021, achter dat d' anpassienge test was gewist in de moarte van 'tzelfste joar, miek YouTube bekend dan ze giengn begunn'n mè 't verbêrgen van d'n dislike-teller vo de kykers. 't Bedryf zèèi da die beslissienge wos genomeen uut d' experimentn woaruut datter bleek da de klêenre YouTube-moakers enorm dikkers 't doelwit woarn van gecoördineerde dislike-anvall'n ("vote brigading") en gepest. De moakers zelve kunn wel nog olsan zien oevele dislikes en likes ze ein in nunder eigen YouTube Studio-dashboard.<ref>[https://variety.com/2021/digital/news/youtube-test-hide-dislike-counts-1234940845/ YouTube Launches Test to Hide Video 'Dislike' Counts], Variety (30 moarte 2021).</ref><ref>[https://techcrunch.com/2021/03/30/youtube-tests-hiding-dislike-counts-on-videos/ YouTube tests hiding dislike counts on videos], TechCrunch (30 moarte 2021).</ref><ref>[https://www.firstpost.com/tech/news-analysis/youtube-to-hide-dislike-counts-for-all-videos-on-the-platform-heres-all-you-need-to-know-10129861.html YouTube to hide dislike counts for all videos on the platform: Here's all you need to know], Firstpost (11 november 2021).</ref> YouTube eit e geschat andoal van 14,8 miljard video's woarvan datter oungeveir 4% nog nôoit ènen oalven kyker eit g'ad.<ref name="Germain-2025" /> Iet mêer of 85% d'rvan eit miender of 1.000 weergaven.<ref>[https://journalqd.org/article/view/4066/3766 Dialing for Videos: A Random Sample of YouTube], Journal of Quantitative Description: Digital Media (20 december 2023).</ref>
=== Auteursrechtprobleemn ===
:''Zie ôofdartikel: [[w:en:YouTube copyright issues|YouTube auteursrechtprobleemn]]''
:''Zie ôok d' inkomstn vo auteursrechthoueders''
YouTube eit oal e masse uutdoagingen en kritiek g'ad in under pogiengn oem mè auteursrechtn omme te goan, inclusief met de site eur êeste viroale video, "[[w:nl:Lazy Sunday|Lazy Sunday]]", die der ofg'hoald moest wordn wegens probleemn mè auteursrechtn.<ref>[https://paleofuture.gizmodo.com/heres-what-people-thought-of-youtube-when-it-first-laun-1832019272 Here's What People Thought of YouTube When It First Launched in the Mid-2000s], Gizmodo (14 februoari 2020).</ref> Ip 't moment daje e video oploadt, krygn YouTube-gebruukers een bôodschap the zien die under vrôagt oem gèn auteursrechtwetten te schenden.<ref>[https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/features/rhodri-marsden-why-did-my-youtube-account-get-closed-down-1770618.html Why did my YouTube account get closed down?], The Independent (12 ogustus 2009).</ref> Ondanks dit advies bluuvn d'r e masse oung'autoriseerde stikskes van auteursrechtelik beschermd materioal ip YouTube stoan. YouTube kykt noooit na de video's vôorn dan ze online stoan, en 't wudt oavergeloaten an d' iegnoars van 't auteursrecht om een [[w:nl:Digital Millennium Copyright Act|DMCA]] takedown-bericht te sturen volgns de vôorwaarden van de [[w:en:Online Copyright Infringement Liability Limitation Act|Online Copyright Infringement Liability Limitation Act]]. Elke goedgekeurde klacht over 't schendn van auteursrechtn leid toet e "YouTube copyright strike". Drie van zukke strikes teegn ne gebruuker zörgt d'r vôorn dat 't account en oal d' upgeloade video's wordn uutewist.<ref>[http://www.youtube.com/t/copyright_strike Why do I have a sanction on my account?] YouTube.</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/click_online/8696716.stm Is YouTube's three-strike rule fair to users?], BBC News (21 meie 2010).</ref> Tusschn 2007 en 2009 ein bedryvn lik [[w:nl:Viacom (mediabedrijf)|Viacom]], [[w:nl:Mediaset|Mediaset]], en d' Iengelsche [[w:nl:Premier League|Premier League]] rechtszaekn an'espannen teegn YouTube, bewerend da 't bedryf te winnig ad gedoan oem 't uploaddn van beschermd materioal teegno te goan.<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/6446193.stm Viacom will sue YouTube for $1bn], BBC News (13 moarte 2007).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120916215124/http://money.cnn.com/news/newsfeeds/articles/djf500/200807301025DOWJONESDJONLINE000654_FORTUNE5.htm Mediaset Files EUR500 Million Suit Vs Google's YouTube], CNNMoney.com (30 juli 2008).</ref><ref>[https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2312532/Premier-League-to-take-action-against-YouTube.html Premier League to take action against YouTube], The Daily Telegraph (5 meie 2007).</ref>
In ogustus 2008 bepoalde een Amerikoanschen rechtbank in ''[[w:en:Lenz v. Universal Music Corp.|Lenz v. Universal Music Corp.]]'' da d' iegnoaren van auteursrechtn nief zomaar meugen vragen oem een online bestand weug te hoalen zounder êest te bekykn of datter gèn sproake wos van [[w:nl:Fair use|billik gebruuk (fair use)]] van 't materioal.<ref>[https://web.archive.org/web/20120305184744/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/08/20/MNU412FKRL.DTL Woman can sue over YouTube clip de-posting], San Francisco Chronicle (20 ogustus 2008).</ref> Iegnoare Google ankoendigde in november 2015 dan ze giengn helpn mè 't betoaln van de gerechtskostn in e poar uutgekozzen zoaken woarby dan z' overtuugd woarn da "fair use" van passings was.<ref>[https://www.wired.com/2015/11/google-pledges-to-help-fight-bogus-youtube-copyright-claims-for-a-few/ Google Pledges to Help Fight Bogus YouTube Copyright Claims—for a Few], Wired (19 november 2015).</ref> In de zoake uut 2011 van ''Smith v. Summit Entertainment LLC'' daegde d'n professionelen zanger Matt Smith Summit Entertainment vôo d'n rechter vo 't ounterecht gebruuk van de takedown-berichtn up YouTube.<ref>[https://www.docketalarm.com/cases/Ohio_Northern_District_Court/3--11-cv-00348/Smith__v._Summit_Entertainment_LLC/#q= Smith v. Summit Entertainment LLC], Docket Alarm (18 juli 2013).</ref> J' bracht zeven actiepunten an, woarvan da d'r viere in 't vôordêel van Smith wierdn e-voenist.<ref>[http://scholar.google.com/scholar_case?case=4653165041580834913 Order], United States District Court (6 juni 2011).</ref> In april 2012 oordeelde e rechtbank in Hamburg da YouTube wèl ansprôakelik kost g'oudn wordn vöör e'auteursrechtelijk beschermde materioaln diê deur nunder gebruukers up d'n site gepost woarn.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/technology-17785613 YouTube loses court battle over music clips], BBC News (20 april 2012).</ref> Ip 1 november 2016 wierd 't ruzie mèi de GEMA ipgelost, woarby da 't Google Content ID-systeem gebruukt gienk wordn oem advertensjes by te steekn up video's mè materioal da deur de GEMA beschermd wierd.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/technology-37839038 YouTube's seven-year stand-off ends], BBC News (1 november 2016).</ref>
In april 2013 wierd er gemeld da [[w:nl:Universal Music Group|Universal Music Group]] en YouTube e contract add'n da verbeed dat inhoud diê ip verzoek van UMG wierd geblokkeerd nog kostehersteld wordn, zelfs ol dende d'n uploader van de video e DMCA contra-klacht in.<ref>[http://torrentfreak.com/youtube-deal-with-universal-blocks-dmca-counter-notices-130405/ YouTube's Deal With Universal Blocks DMCA Counter Notices], TorrentFreak (5 april 2013).</ref><ref>[http://support.google.com/youtube/bin/answer.py?hl=en&answer=3045545 Videos removed or blocked due to YouTube's contractual obligations], Google Help.</ref> As dêel van YouTube Music têkendn Universal en YouTube in 2017 een akkôord, wuk da loater gevolgd wierd deur aparte akkôordn mè andre grôte labels, wuk da 't bedryf 't recht gof ip advertensie-inkomsten a nunder muziek op YouTube wierd ofgespeeld.<ref>[https://variety.com/2017/biz/news/universal-music-group-and-youtube-reach-new-global-multi-year-agreement-1202644815/ YouTube Strikes New Deals With Universal and Sony Music], Variety (19 december 2017).</ref> Teegn 2019 kreêg'n creadêurs the moakn mè video's die ofgenoomen wierden of nunder geldinbrieng kwyt raktn, ols Content ID zelfs moa piepkleine stikskes an g'auteursrechte muziek in een eênorm langere video erkende, mè verschillige gradaties van strafn ofankelik van 't ploatenlabel.<ref name="fighting">[https://www.theverge.com/2019/5/24/18635904/copyright-youtube-creators-dmca-takedown-fair-use-music-cover YouTubers and record labels are fighting, and record labels keep winning], The Verge (24 meie 2019).</ref> Experts liet'n verstoan da een dêel van die korte stikskes tòch eigentlyk wèl ounder 'fair use' mochtn voallen.<ref name="fighting" />
==== Content ID ====
:''Zie ôofdartikel: [[w:en:Content ID (system)|Content ID]]''
In juni 2007 begost YouTube mè 't testen van e systeim vo 't automatisch detecteern van upgeloade video's die de wet up auteursrechten brakn. Google CEO [[w:nl:Eric Schmidt|Eric Schmidt]] bekeêk dit systeim as noôdzakelik vo 't iplossen van rechtszaekn lik die van Viacom, die zéy da YouTube profiteerde van content woarvan dan ze de rechten niet add'n om the verdêeln.<ref>[http://online.wsj.com/article/SB118161295626932114.html YouTube to Test Software To Ease Licensing Fights], The Wall Street Journal (12 juni 2007).</ref> 't Systeim, dat in d'n beginne "Video Identification" wierd genôemd<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=xWizsV5Le7s Video Identification], YouTube Advertisers (4 februoari 2008).</ref><ref>[https://youtube.googleblog.com/2010/12/content-id-turns-three.html Content ID turns three], Official YouTube Blog (2 december 2010).</ref> en loater bekend kwam as Content ID,<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=9g2U12SsRns YouTube Content ID], YouTube (28 september 2010).</ref> makt e ID File vo beschermd audio- en videomaterioal en sloat dat up in een database. Os e video is upgeload, wudt em gecontroleerd ip die database en geflaged lik e schendienge van 't auteursrecht ofdat er nen match gevienden wudt.<ref>[https://www.youtube.com/t/contentid_more More about Content ID] YouTube.</ref> Os dat e-beurt, heit d'n iegnoare van d'n inhoud de keuze vo d'n video the blokkeeren en oenbekykboar the moakn, de weergave-statistieken te volgn, of d'r reclames ip te plekk'n.
In nen onofankeliken test uut 2009 wierdn d'r verschillige versies van 't zelfste lied up YouTube eg'zet en doa kwaam uut da 't systeim ollowêl 't "verbazend g'hard" wos in 't viendn van foute audio-tracks in d'n video's, nief t'ollemolle foutevry wos.<ref>[https://www.eff.org/deeplinks/2009/04/testing-youtubes-aud Testing YouTube's Audio Content ID System], Electronic Frontier Foundation (23 april 2009).</ref> 't Gebruuk van Content ID om automatisch dingen t' verwijdern eit in bepooalde gevaol'n e masse contreeversje veroôrzakt, omdan die video's nooït deur ne miens e-controleerd zyn e'weest oep de 'fair use'-regelieng.<ref>[https://www.eff.org/deeplinks/2009/01/youtubes-january-fair-use-massacre YouTube's January Fair Use Massacre], Electronic Frontier Foundation (3 februoari 2009).</ref> Os a YouTube-gebruuker nief akkoord goa met e besluut van Content ID, kutt'n e formulier invulln oem dezoake an te vechtn.<ref>[https://www.youtube.com/t/contentid_dispute Content ID disputes] YouTube.</ref> Vôo 2016 mochtn video's gèn inkomstn miêr uutoaln toet da de ruzie g'effend was. Sinds april 2016 kunn d'n video's uunder geld blynf genéreeren tewielst den ruzie bezig iès, en 't geld goat doa wiën da uuteindelièk 't ounderspit wint.<ref>[https://kotaku.com/youtubes-content-id-system-gets-one-much-needed-fix-1773643254 YouTube's Content ID System Gets One Much-Needed Fix], Kotaku (28 april 2016).</ref> Ast n'n uploader were geld wilt uutoal'n mè zin video, kut in de "Video Manager" de geclaimden audio aofgehoald wordn.<ref>[https://support.google.com/youtube/answer/2902117?hl=nl Remove Content ID claimed songs from my videos – YouTube Help], Google Inc.</ref> YouTube ei'd the effectiviteit van Content ID oangeoald lik eén van de reednen worom dat de regels van de site in decëmber 2010 wierdn aang'epast oem an sommegste geebruukrs the lôatn uploaddn zônder da'tter nen maximum duurtied up zât.<ref>[https://youtube.googleblog.com/2010/12/up-up-and-away-long-videos-for-more.html Up, Up and Away – Long videos for more users], Official YouTube Blog (9 december 2010).</ref>
=== Rusland ===
In 2021 wierdn d'r twêe accounts weuggehoald die gekoppeld woarn an [[w:nl:RT (televisiezender)|RT DE]], 't Duutstalig kanoal van 't Russisch stoatsnetwerk [[w:nl:RT (televisiezender)|RT]], weegns 't briekn van YouTube nunder regels round COVID-19.<ref>[https://www.washingtonpost.com/world/2021/09/29/russia-ban-youtube-german-coronavirus/ Russia threatens to block YouTube after German channels are deleted over coronavirus misinformation], The Washington Post (29 januoari 2021).</ref> Rusland dreigde mè YouTube te verbann'n achter da 't platform in september 2021 twêe Duutsche RT-kanoaln aad uutgewist.<ref>[https://www.bbc.com/news/technology-58737433 Russia threatens YouTube ban for deleting RT channels], BBC News (29 september 2021).</ref> Kort achter de [[w:nl:Russische invasie van Oekraïne sinds 2022|Russische invasie van d' Oekraïne]] in 2022, aolde YouTube aolle kanoaln nere die gefinancierd wierdn deur de Russische stoat.<ref>[https://www.reuters.com/business/media-telecom/youtube-blocks-russian-state-funded-media-channels-globally-2022-03-11/ YouTube blocks Russian state-funded media channels globally], Reuters (3 moarte 2022).</ref> YouTube breidde 't weughoaln van Russische content van under site uut voe ôok kanoaln die as 'pro-Russisch' wierdn omschreevn mee te pakkn. In juni 2022 wierd 't kanoal ''War Gonzo'', g'oedn deur d'n Russischen militèèrn vlogger en journoleist [[w:nl:Semyon Pegov|Semyon Pegov]], dr'aof gekipperd.<ref>[https://news.am/eng/news/708387.html Youtube deletes Wargonzo channel], News.am (21 juni 2022).</ref>
In juli 2023 aolde YouTube 't kanaal van d'n Brittischen journoleist [[w:en:Graham Phillips (journalist)|Graham Phillips]] weug, die actief wos mè 't versloan van d'n [[w:nl:Oorlog in Oost-Oekraïne|oorlog in d'n Donbas]] vanaof 2014.<ref>[https://www.mirror.co.uk/news/uk-news/british-pro-russian-youtuber-vows-31457188 British Pro-Russian YouTuber vows his assets shouldn't be frozen for promoting invasion], The Mirror (16 november 2023).</ref> In ogustus 2023 gaf e Moskouse rechtbank a boete van 3 miljoen roebel, ofwa zôon 35.000 dollar, an Google oemda ze nief wouden weughoaln wuk dat zydre "nepnjuuws over d'n oorlog in Oekraïne" noemdn.<ref>[https://www.politico.eu/article/russia-fine-google-ukraine-war/ Russia fines Google for failing to delete 'false content' about Ukraine war], Politico (17 ogustus 2023).</ref> In oktober 2024 gaf a Russische rechtbank Google a boete van 2 oendeciljoen [[w:nl:Russische roebel|roebels]] (gelyk an 20 deciljoen US-dollar) vo 't inperkn van Russische stoatsmediakanoaln ip YouTube.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cdxvnwkl5kgo Russia fines Google more money than there is in entire world], BBC (31 oktober 2024).</ref> Stoatspersagentschap [[w:nl:ITAR-TASS|TASS]] miek bekend da Google aollêne moa meugt weerekêern noa de Russische markt oze nunder an de beslissienge van d'n rechter oudn.<ref>[https://tass.com/economy/1864291 Google's fines in Russia reach stratospheric levels — lawyer], TASS (29 oktober 2024).</ref> Kremlin-vôordvoerder [[w:nl:Dmitri Peskov|Dmitri Peskov]] noemde d' uutsproake van d'n rechter "symbolisch" en woarschuwde Google dat 't "d' acties van uunze uutzenders up nunder platform nief zou meugn inperkn."<ref>[https://www.theguardian.com/world/2024/oct/31/russia-20-decillion-fine-against-google-symbolic-youtube-ban-pro-kremlin-media Russia says $20 decillion fine against Google is 'symbolic'], The Guardian (31 oktober 2024).</ref>
=== Aprilgrappn ===
:''Zie ôok: [[w:nl:Lijst van 1 aprilgrappen van Google|Lyste van 1 aprilgrappn van Google]]''
YouTube aad van 2008 toet 2016 elkoar joar ip 1 april een [[w:nl:1 april|1 aprilgrap]] ip d'n website. In 2008 wierdn aolle links noa video's ip d'n ôofdpagina omgeleid noa de muziekvideo "[[w:nl:Never Gonna Give You Up|Never Gonna Give You Up]]" van [[w:nl:Rick Astley|Rick Astley]], e grap die bekend stoat as "[[w:nl:Rickroll|rickrolling]]".<ref>[https://techcrunch.com/2008/03/31/youtube-rickrolls-users/ YouTube RickRolls Users], TechCrunch (31 moarte 2008).</ref><ref>[https://www.wired.com/2008/04/youtube-rickrol/ YouTube 'Rickrolls' Everyone], Wired (1 april 2008).</ref> 't Joar d'rop, aje ip e video ip d'n ôofdpagina klikte, droaide de hêle pagina oundersteboovn, wuk da YouTube e "nieuwen lay-out" noemde.<ref>[https://web.archive.org/web/20090403054721/https://www.searchcowboys.com/news/453 April fools: YouTube turns the world up-side-down], searchcowboys.com (1 april 2009).</ref> In 2010 brocht YouTube tydelik e "TEXTp"-mode uut die de videobeeldn omzette in [[w:nl:ASCII-art|ASCII-art]] lettertjes "oem de bandbrêedtekostn mè 1 dollar per seconde te doen zakkn."<ref>[https://youtube.googleblog.com/2010/03/textp-saves-youtube-bandwidth-money.html TEXTp saves YouTube bandwidth, money], Official YouTube Blog (31 moarte 2010).</ref>
't Joar doapip vierde d'n site zyn "100ste verjoardag" med e reke va sepia-gekleurde stomme films uut 't begin van de joarn 1900, woarounder e parodie up [[w:nl:Keyboard Cat|Keyboard Cat]].<ref>[https://www.telegraph.co.uk/technology/google/8421394/YouTube-goes-back-to-1911-for-April-Fools-Day.html YouTube goes back to 1911 for April Fools' Day], The Daily Telegraph (1 april 2011).</ref> In 2012 leidde 't klikkn ip d' ofbeeldienge van e dvd neffest 't logo van d'n site noa ne video over e zoagezeide optie oem elken YouTube-video up dvd te bestelln vo thuusleverynge.<ref>[https://web.archive.org/web/20260123101316/https://newsfeed.time.com/2012/04/01/april-fools-day-2012-the-best-pranks-from-around-the-web/ April Fools' Day 2012: The Best Pranks from Around the Web], Time (1 april 2012).</ref> In 2013 sloeg YouTube d' andn in mekoar mè de satirische gazette ''[[w:nl:The Onion|The Onion]]'' oem in nen geüploade video te beweirn da de videowebsite eigelik gelanceerd wos lik e wedstryd die uuteindelik toet een einde wos gekommn, en da 't platform voe tien joar gienk sluutn vôorn dat in 2023 weere erlanceerd gienk wordn mè aollêne d'n winnenden video d'rip. In d'n video dookn d'r e poar bekende [[w:nl:YouTuber|YouTube-beroemdheedn]] ip, woarounder [[w:en:Antoine Dodson|Antoine Dodson]]. Nen video van twêe presentateurs die de genomineerde video's ankoendigdn wierd vô 12 uur lank gelivestreamd.<ref>[https://web.archive.org/web/20260218024914/https://newsfeed.time.com/2013/04/01/watch-youtube-announces-it-will-shut-down/ WATCH: YouTube Announces It Will Shut Down], Time (1 april 2013).</ref><ref>[https://mashable.com/2013/03/31/youtube-april-fools-day/?europe=true YouTube Says It's Shutting Down in April Fools' Day Prank], Mashable (31 moarte 2013).</ref>
In 2014 miek YouTube bekend dan zydre verantwôordelik woarn vôo 't moakn van aolle viroale videotrends, en toogdn ze vôorbeeldjes van upkommende trends, gelyk "Clocking", "Kissing Dad", en "Glub Glub Water Dance".<ref>[https://www.huffingtonpost.com/2014/04/01/youtube-april-fools_n_5068694.html YouTube Reveals Its Viral Secrets in April Fools' Day Video], HuffPost (1 april 2014).</ref> 't Joar d'rachter stak YouTube e muziekknoptje by d'n videobalke die stikskes ofspeelde uut "[[w:nl:Sandstorm (Darude)|Sandstorm]]" van [[w:nl:Darude|Darude]].<ref>[https://www.nydailynews.com/news/national/17-april-fool-pranks-tech-brands-tech-giants-today-article-1.2169557 17 April Fools' pranks from tech brands, tech giants today], Daily News (1 april 2015).</ref> In 2016 introeduceerde YouTube een optie oem elken video ip 't platform in e [[w:nl:Omnidirectionele camera|360-groadn]]-mode te bekykn t'ope mè [[w:nl:Snoop Dogg|Snoop Dogg]].<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-35941866 Snoopavision and other April Fools jokes going viral], BBC News (1 april 2016).</ref>
== Dienstn ==
=== YouTube Premium ===
:''Zie ôofdartikel: [[w:nl:YouTube Premium|YouTube Premium]]''
[[Ofbeeldienge:YouTube Premium logo 2024.svg|thumb|Logo van YouTube Premium]]
[[w:nl:YouTube Premium|YouTube Premium]] (vroeger Music Key en YouTube Red) is YouTube nunder premium abonnementsdienst. 't Biedt reclamevry streamn, toegaank toet [[w:nl:YouTube Originals|exclusieve reeksn]], en 't ofspeeln van video's up d'n achterground en offline ip mobiele appoaroatn.<ref>[https://www.youtube.com/premium YouTube Premium], YouTube.</ref> YouTube Premium wierd ôorsprounkelik an'ekoendigd ip 12 november 2014 as "Music Key", e [[w:nl:Muziekstreamingdienst|muziekstreamingdienst mè abonnement]], en 't wos de bedoelienge om t' integreern mè en in de plekke te kommn van de bestoande [[w:nl:Google Play|Google Play]] Music "All Access"-dienst.<ref>[https://www.engadget.com/2014/11/12/youtube-launches-music-key/ YouTube unveils Music Key subscription service, here's what you need to know], Engadget (12 november 2014).</ref><ref>[https://www.theverge.com/2014/11/12/7201969/youtube-music-key-new-subscription-service YouTube announces plans for a subscription music service], The Verge (12 november 2014).</ref><ref>[https://variety.com/2014/digital/news/youtube-launches-music-key-subscription-service-with-more-than-30-million-songs-1201354498/ YouTube Launches 'Music Key' Subscription Service with More Than 30 Million Songs], Variety (12 november 2014).</ref> Ip 28 oktober 2015 wierd d'n dienst eernieuwd gelanceerd as YouTube Red, woaby dan ze ad-free streamn van aolle video's en toegaank toet exclusieve eign inoud anboodn.<ref>[https://variety.com/2015/digital/news/youtube-red-launches-ad-free-svod-netflix-1201623219/ YouTube Red Unveiled: Ad-Free Streaming Service Priced Same as Netflix], Variety (21 oktober 2015).</ref><ref>[https://arstechnica.com/gadgets/2015/10/youtube-red-offers-premium-youtube-for-9-99-a-month-12-99-for-ios-users/ "YouTube Red" offers premium YouTube for $9.99 a month, $12.99 for iOS users], Ars Technica (21 oktober 2015).</ref><ref>[https://www.theverge.com/2015/10/21/9566973/youtube-red-ad-free-offline-paid-subscription-service Exclusive: An inside look at the new ad-free YouTube Red], The Verge (21 oktober 2015).</ref> Teegn november 2016 aad d'n dienst 1,5 miljoen abonnees, mè doaboovnup nog e miljoen gebruukers in e groatis proefperioode.<ref>[https://nordic.businessinsider.com/membership-of-youtubes-paid-subscription-service-is-low-2016-11 YouTube's ad-free paid subscription service looks like it is struggling to take off], Business Insider (3 november 2016).</ref> Teegn juni 2017 aad 't êeste seizoen van [[w:en:List of YouTube Premium original programming|YouTube Originals]] in totoal 250 miljoen weergaven g'oald.<ref>[https://www.theverge.com/2017/6/22/15855570/youtube-red-originals-250-million-views YouTube Red originals have racked up nearly 250 million views], The Verge (22 juni 2017).</ref>
=== YouTube Kids ===
:''Zie ôofdartikel: [[w:nl:YouTube Kids|YouTube Kids]]''
[[Ofbeeldienge:YouTube Kids logo.svg|thumb|Logo van YouTube Kids]]
[[w:nl:YouTube Kids|YouTube Kids]] is een Amerikoansche video-app vo kienders ountwikkeld deur YouTube, e dochteroundernemienge van [[w:nl:Google LLC|Google]]. D'n app wierd gemakt lik reactie up 't toezicht van d' ouders en d' overheid up de content die toegaankelik wos voo kiendjies. D'n app gèèft e versie van d'n dienst die gericht is up kienders, mè e gecureerde selectie van content, functies voe ouderlyk toezicht, en 't filteren van video's die anzien wordn lik oungeschikt voe kienders ounder de 13, 8 of 5 joar, afankelik van de gekoozen leeftydsgroep. D'n app wierd vo 't êest uutgebrocht ip 15 februoari 2015 lik nen [[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]] en [[w:nl:IOS (besturingssysteem)|iOS]] [[w:nl:Mobiele app|mobiele app]], en is sindsdien uutgebrocht voe [[w:nl:LG Electronics|LG]], [[w:nl:Samsung Electronics|Samsung]], en [[w:nl:Sony|Sony]] [[w:nl:Smart-tv|smart-tv]]'s, azôok voe [[w:nl:Android TV|Android TV]]. Ip 27 meie 2020 wierd 't ôok beschikboar up [[w:nl:Apple TV|Apple TV]]. Vanaf september 2019 is d'n app beschikboar in 69 landn, inclusief Hong Kong en Macau, en êen provincie. YouTube lanceerde een web-versie van YouTube Kids up 30 ogustus 2019.<ref>[https://www.usatoday.com/story/tech/2019/08/29/youtube-kids-get-its-own-website-new-content-filters-week/2149269001/ YouTube Kids: The video streaming app is launching a separate 'safer' website for children], USA Today (29 ogustus 2019).</ref>
=== YouTube Music ===
:''Zie ôofdartikel: [[w:nl:YouTube Music|YouTube Music]]''
[[Ofbeeldienge:YouTube Music 2024.svg|thumb|Logo van YouTube Music]]
Ip 28 september 2016 benoemde YouTube [[w:nl:Lyor Cohen|Lyor Cohen]], de mede-uprichter van [[w:en:300 Entertainment|300 Entertainment]] en ex-directeur van de [[w:nl:Warner Music Group|Warner Music Group]], toet d'n weireldwydn boas van muziek (Global Head of Music).<ref>[https://www.billboard.com/articles/business/7525695/lyor-cohen-named-youtube-global-head-of-music Lyor Cohen Named YouTube's Global Head of Music], Billboard (28 september 2016).</ref> In 't begin van 2018 begost Cohen te hintn noar de meugelikke lanceringe van e nieuwn muziekstreamingdienst mè abonnement van YouTube, e platform da de concurrentie zoe angoan mè andre dienstn lik [[w:nl:Spotify|Spotify]] en [[w:nl:Apple Music|Apple Music]].<ref>[https://fortune.com/2018/01/04/youtube-lyor-cohen/ How YouTube Is Playing the Peacemaker With Musicians], Fortune (4 januoari 2018).</ref> Ip 22 meie 2018 wierd 't muziekstreamingplatform me d'n noame "YouTube Music" gelanceerd voe menschn die mêestal na muziek luustern ip YouTube.<ref>[https://www.theverge.com/2015/10/21/9566973/youtube-red-ad-free-offline-paid-subscription-service Red Dawn], The Verge (21 oktober 2015).</ref><ref>[https://www.billboard.com/articles/business/8457379/inside-youtube-new-subscription-music-streaming-service Inside YouTube's New Subscription Music Streaming Service], Billboard.</ref><ref>[https://www.theguardian.com/music/2018/may/17/youtube-music-new-streaming-service-launch YouTube to launch new music streaming service], The Guardian (17 meie 2018).</ref>
=== YouTube Movies & TV ===
YouTube Movies & TV is e [[w:nl:Video on demand|video on demand]] (VOD) dienst die films en tv-programs anbiedt oem te koopn of te uurn, afankelik va d' beschikboarheid, t'ope med e selectie films (die in totoal tusschn de 100 en 500 titels omvat) die groatis te streamn zyn, mè reclame tussndeure. YouTube begost in november 2018 mè 't anbieden van groatis te bekykn filmtitels an zyn gebruukers; e selectie van nieuwe films wudt toegevoegd en andren wordn weugg'oald, elkoar moand zounder ankoendiging.<ref>[https://adage.com/article/digital/youtube-starts-showing-free-hollywood-movies-ad-breaks/315631 YouTube is now showing ad-supported Hollywood movies], Advertising Age (16 november 2018).</ref> In moarte 2021 makte Google plann'n bekend oem d'n Google Play Movies & TV-app gelydelikan of te bouwen, en uuteindelik aolle gebruukers noa de YouTube-app zyn Movies & TV-winkel te verhuuzn oem films en tv-programs te bekykn, t' uurn en te koopn (wuk da ten êeste invoed ad up de smart-tv-gebruukers van Roku, Samsung, LG en Vizio ip 15 juli).<ref>[https://support.google.com/googleplay/thread/102498448?hl=nl Changes to Google Play Movies & TV on certain smart TVS], Google Play Community.</ref><ref>[https://www.theverge.com/2021/4/12/22380593/google-play-movies-tv-app-smart-tvs-roku-samsung-lg-vizio-youtube-support Google is removing its Play Movies and TV app from every Roku and most smart TVs], The Verge (12 april 2021).</ref> Google Play Movies & TV gienk formêel toe up 17 januoari 2024, woaby da de webversie van da platform overging noa YouTube lik een uutbreidienge van de Movies & TV-winkel voe desktopgebruukers. Andre functies van Google Play Movies & TV wierdn in de [[w:nl:Google TV|Google TV]]-dienst geïntegreerd.<ref>[https://www.theverge.com/2023/12/11/23997066/google-play-movies-tv-app-removal Google is finally saying goodbye to Google Play Movies & TV], The Verge (11 december 2023).</ref>
==== YouTube Primetime Channels ====
Ip 1 november 2022 lanceerde YouTube Primetime Channels, e kanoalwinkel-platform da streaming add-ons mè abonnement van derde partyen à la carte verkoopt via d'n YouTube-website en app. Ze concurreern ezo mè gelykoardige winkels vôor abonnement add-ons g'exploiteerd deur [[w:nl:Apple TV app|Apple]], [[w:nl:Amazon Prime Video|Prime Video]] en [[w:en:The Roku Channel|Roku]]. D' add-ons kunn e-kocht wordn via de YouTube Movies & TV-hub of via d' offysjeêle YouTube-kanoaln van de beschikboare dienstn; abonnees van YouTube TV add-ons die e-verkocht wordn via Primetime Channels kunn'n ôok nunder content bekykn via d'n YouTube-app en website. D'r woarn der in 't begin in totoal 34 streamingdienstn (woarounder [[w:nl:Paramount+|Paramount+]], [[w:nl:Showtime (televisienetwerk)|Showtime]], [[w:nl:Starz (televisienetwerk)|Starz]], [[w:en:MGM+|MGM+]], [[w:nl:AMC+|AMC+]] en [[w:en:Vix (streaming service)|ViX+]]) beschikboar voe an te koopn.<ref>[https://variety.com/2022/digital/news/youtube-primetime-channels-subscriptions-paramount-plus-showtime-1235419502/ YouTube Is Reselling Subscriptions to 34 Streaming Services, Including Paramount+ and Showtime], Variety (1 november 2022).</ref><ref>[https://www.engadget.com/youtube-tv-add-on-channel-subscriptions-172712214.html You can now buy some YouTube TV add-ons without the $65 base plan], Engadget (30 september 2022).</ref>
[[w:en:NFL Sunday Ticket|NFL Sunday Ticket]] wierd lik ounderdêel van e bridder thuusdistributie-akkôord da in december 2022 mè [[w:nl:Google LLC|Google]] wierd e-têkend, wuk dat 't ôok beschikboar miek voe YouTube TV abonnees, ip 16 ogustus 2023 toegevoegd an Primetime Channels as een apartn add-on.<ref>[https://variety.com/2022/digital/news/youtube-tv-nfl-sunday-ticket-2023-season-1235468074/ Google's YouTube Grabs NFL Sunday Ticket in Seven-Year Deal], Variety (22 december 2022).</ref><ref>[https://www.nfl.com/news/nfl-google-nfl-sunday-ticket-youtube-tv-youtube-primetime-channels NFL, Google announce agreement to distribute NFL Sunday Ticket on YouTube TV, Primetime Channels], National Football League (22 december 2022).</ref> De reclamevrye mode van [[w:nl:HBO Max|Max]] wierd ip 12 december 2023 an Primetime Channels toegevoegd, wa da tôpeviel mè YouTube TV die under aparte HBO (vo base plan abonnees) en HBO Max (vo aolle abonnees) lineaire/VOD add-ons in êen gecombineerd Max-anbod oemzette.<ref>[https://wbd.com/max-now-available-on-youtube-primetime-channels/ Max Now Available on YouTube Primetime Channels], Warner Bros. Discovery (12 december 2023).</ref><ref>[https://www.techradar.com/streaming/max-becomes-a-youtube-primetime-channel-inductee-ads-not-included Max becomes a YouTube primetime channel inductee – ads not included], TechRadar (13 december 2023).</ref> (Nota: Zowel de Primetime Channels lik de YouTube TV add-ons van Max biedn toegaank binn'n d'n app toet de vulledige content-bibliotheek van de streamingdienst, asôok toegaank mè d'n provider login toet de zelfstandige Max app en website, en live feeds van d'n lineaire kanoaln van [[w:nl:HBO|HBO]] – beperkt toet de primêre East Coast feed up de Primetime Channels versie – en de Max-exclusieve CNN Max en [[w:en:Bleacher Report|Bleacher Report]] streaming kanoaln.)
=== YouTube TV ===
:''Zie ôofdartikel: [[w:nl:YouTube TV|YouTube TV]]''
[[Ofbeeldienge:YouTube TV logo.svg|thumb|Logo van YouTube TV]]
Ip 28 februoari 2017 miek YouTube ip e persconferentie in YouTube Space Los Angeles de lanceringe van YouTube TV bekend, een [[w:nl:Over-the-top|over-the-top]] abonnementsdienst mè [[w:en:Multichannel video programming distributor|MVPD]]-stiel, die voe 65 US-dollar per moand beschikboar zoe kommn voe klantn uut de Verênigde Stoatn. D'n êeste lancering wos ip 5 april 2017 in vuuf grôte marktn ([[w:nl:New York (stad)|New York City]], [[w:nl:Los Angeles|Los Angeles]], [[w:nl:Chicago|Chicago]], [[w:nl:Philadelphia|Philadelphia]] en [[w:nl:San Francisco|San Francisco]]).<ref>[https://www.latimes.com/business/hollywood/la-fi-ct-youtube-tv-20170405-story.html YouTube TV launches today. It has some cool features and some big drawbacks], Los Angeles Times (5 april 2017).</ref><ref>[https://gizmodo.com/youtube-is-officially-in-the-live-tv-game-now-1794049030 YouTube Is Officially in the Live TV Game Now], Gizmodo (5 april 2017).</ref> D'n dienst gèèft livestreams van programs van de vuuf grôte uutzendnetwerkn ([[w:nl:American Broadcasting Company|ABC]], [[w:nl:CBS (televisienetwerk)|CBS]], [[w:nl:The CW|The CW]], [[w:nl:Fox Broadcasting Company|Fox]] en [[w:nl:National Broadcasting Company|NBC]], tezoamn me e poar geselecteerde [[w:nl:MyNetworkTV|MyNetworkTV]]-affiliates en [[w:en:Independent station (North America)|onofankelikke zenders]] in bepoalde marktn), asôok oungeveer 60 koabelkanoaln die eigendom zyn van bedryvn lik [[w:nl:The Walt Disney Company|The Walt Disney Company]], [[w:nl:Paramount Global|Paramount Global]], [[w:en:Fox Corporation|Fox Corporation]], [[w:nl:NBCUniversal|NBCUniversal]], [[w:en:Entertainment Studios|Allen Media Group]] en [[w:nl:Warner Bros. Discovery|Warner Bros. Discovery]] (woarounder ounder andre [[w:en:Bravo (American TV network)|Bravo]], [[w:nl:USA Network|USA Network]], [[w:nl:Syfy|Syfy]], [[w:nl:Disney Channel|Disney Channel]], [[w:nl:CNN|CNN]], [[w:nl:Cartoon Network|Cartoon Network]], [[w:nl:E!|E!]], [[w:nl:Fox Sports 1|Fox Sports 1]], [[w:nl:Freeform|Freeform]], [[w:nl:FX (televisiezender)|FX]] en [[w:nl:ESPN|ESPN]]).<ref name="bbc-yttv">[https://www.bbc.com/news/technology-39124092 YouTube takes on cable with new TV service], BBC (1 moarte 2017).</ref><ref name="fortune-yttv">[https://fortune.com/2017/02/28/youtube-tv-live-streaming-subscription/ Meet YouTube TV: Google's Live TV Subscription Service], Fortune (1 moarte 2017).</ref>
[[w:nl:Abonnee|Abonnees]] kunn'n teegn extra betoalienge premium koabelkanoaln bykreegn lik optionele add-ons (waarounder [[w:nl:HBO|HBO]] - via e gecoembineerde [[w:nl:HBO Max|Max]] add-on die toegaank by d'n app en via log-in inoudt -, [[w:nl:Cinemax|Cinemax]], [[w:nl:Showtime (televisienetwerk)|Showtime]], [[w:nl:Starz (televisienetwerk)|Starz]] en [[w:en:MGM+|MGM+]]) en ôok andre abonnementsdienstn (lyka [[w:en:NFL Sunday Ticket|NFL Sunday Ticket]], [[w:nl:MLB.tv|MLB.tv]], [[w:nl:NBA League Pass|NBA League Pass]], [[w:nl:CuriosityStream|Curiosity Stream]] en [[w:nl:Fox Nation|Fox Nation]]), en ze künnn toegaank krygn toet de [[w:nl:YouTube Originals|YouTube Premium original]] content.<ref name="bbc-yttv"/><ref name="fortune-yttv"/> In september 2022 begost YouTube TV met an klantn toe te stoan oem de mêeste van eur premium add-ons an te koopn (buutn e poar dienstn lik NBA League Pass en [[w:nl:AMC+|AMC+]]) zounder dat ze e bestoand abonnement up 't boasis-pakket add'n.<ref>[https://thestreamable.com/news/youtube-tv-launches-new-option-to-purchase-add-ons-without-a-base-plan YouTube TV Launches New Option to Purchase Channel Add-Ons Without a Base Plan], The Streamable (27 september 2022).</ref>
=== YouTube Go ===
[[Ofbeeldienge:YouTube Go.svg|thumb|Logo van YouTube Go]]
In september 2016 wierd YouTube Go an'ekoendigd,<ref>[https://www.theverge.com/2016/9/27/13070804/youtube-go-announced-india-offline YouTube Go is a new app for offline viewing and sharing], The Verge (27 september 2016).</ref> lik nen [[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]]-app die e-makt wos oem YouTube makkelikker toegaankelik te moakn up gsm's in [[w:nl:Opkomende markt|opkommende marktn]]. Ie wos ounderscheidn va d'n grotn Android-app van 't bedryf en miek 't meugelik om video's the download'n en the dêeln met andre gebruukers. Ie makte 't ôok meugelik oem vôorproefjes van video's te bekyken, gedownloade video's te dêeln via [[w:nl:Bluetooth|Bluetooth]], en böôd mêer opties voe mobiel doatabeheer en [[w:nl:Beeldresolutie|videoresolutie]].<ref>[https://www.reuters.com/article/us-alphabet-youtube/youtubes-emerging-markets-focused-app-expands-to-130-countries-idUSKBN1FL5ZI YouTube's emerging markets-focused app expands to 130 countries], Reuters (1 februoari 2018).</ref>
In februoari 2017 wierd YouTube Go gelanceerd in [[w:nl:India|Indië]], en in november 2017 breidden ze d'n app uut noa 14 andre landn, waarounder [[w:nl:Nigeria|Nigeria]], [[w:nl:Indonesië|Indonesië]], [[w:nl:Thailand|Thailand]], [[w:nl:Maleisië|Maleisië]], [[w:nl:Vietnam|Vietnam]], de [[w:nl:Filipijnen|Filipynn'n]], [[w:nl:Kenia|Kenia]], en [[w:nl:Zuid-Afrika|Zuud-Afrika]].<ref>[https://mashable.com/2017/02/09/youtube-go-release-india/ YouTube Go is finally here, kind of], Mashable (9 februoari 2017).</ref><ref>[https://mashable.com/2017/11/30/youtube-go-southeast-asia-africa Data-friendly YouTube Go beta launches in Southeast Asia, Africa], Mashable (30 november 2017).</ref> Ip 1 februoari 2018 wierd de app in 130 landn weireldwyd uutgebrocht, waarounder [[w:nl:Brazilië|Brazilië]], [[w:nl:Mexico (land)|Mexico]], [[w:nl:Turkije|Turkeye]], en [[w:nl:Irak|Irak]]. Voorn dat 'n wierd e-stopt, wos d'n app beschikboar vo zooun 60% van d' weireldbevolkienge.<ref>[https://techcrunch.com/2018/02/01/googles-data-friendly-app-youtube-go-expands-to-over-130-countries-now-supports-higher-quality-videos/ Google's data-friendly app YouTube Go expands to over 130 countries, now supports higher quality videos], TechCrunch.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210308154302/https://venturebeat.com/2018/02/01/googles-offline-first-youtube-go-app-launches-globally/ Google's 'offline first' YouTube Go app launches in 130 new markets, but not the U.S.], VentureBeat (februoari 2018).</ref> In meie 2022 koendigde Google an dan ze YouTube Go gingen toedoen teegn ogustus 2022.<ref>[https://techcrunch.com/2022/05/05/youtube-go-shutting-down-august/ YouTube Go is shutting down in August], TechCrunch (5 meie 2022).</ref>
=== YouTube Shorts ===
:''Zie ôofdartikel: [[w:nl:YouTube Shorts|YouTube Shorts]]''
[[Ofbeeldienge:TikTok and YouTube Shorts example.webm|right|thumb|E vôorbeeldvideo die geschikt is voe YouTube Shorts, die toogt oe da de [[w:nl:Dragon 2|Crew Dragon ''Endeavour'']] ankoppelt by 't [[w:nl:Internationaal ruimtestation ISS|Internationaal ruumtestation]]]]
In september 2020 makte YouTube bekend da z' e bètaversie giengn lanceern van e nieuw platform voe video's van 15 secondn, vergelykboar mè [[w:nl:TikTok|TikTok]], genoemd [[w:nl:YouTube Shorts|YouTube Shorts]].<ref>[https://www.bbc.com/news/business-54156997 YouTube's TikTok rival to be tested in India], BBC News (15 september 2020).</ref><ref>[https://techcrunch.com/2020/09/14/youtube-launches-its-tiktok-rival-youtube-shorts-initially-in-india/ YouTube launches its TikTok rival, YouTube Shorts, initially in India], TechCrunch (14 september 2020).</ref> 't Platform wierd e-test in Indië en loater uutgebreid noar andre landn, woarounder de Verênigde Stoatn in moarte 2021, mè video's die maximoal 1 menuut lang mochtn zyn.<ref>[https://arstechnica.com/gadgets/2021/03/youtubes-tiktok-clone-youtube-shorts-is-live-in-the-us/ YouTube's TikTok clone, "YouTube Shorts," is live in the US], Ars Technica (1 moarte 2021).</ref> 't Platform is gèn zelve-stoande app, moar zit d'r in gebakken by de grotn YouTube-app. Zjuuste lyk by TikTok gèèft 't gebruukers toegaank an ingebouwde creatieve ulpmiddels, med d' meugelikheid om gelicenseerde muziek in nunder video's te zettn.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2020/sep/15/youtube-shorts-launches-in-india-after-delhi-tiktok-ban YouTube Shorts launches in India after Delhi TikTok ban], The Guardian (15 september 2020).</ref> 't Platform gienk ip 13 juli 2021 weireldwyd in bèta.<ref>[https://www.theverge.com/2021/7/13/22575063/youtube-shorts-global-roll-out-tiktok-short-form-video YouTube's TikTok competitor YouTube Shorts is rolling out globally], The Verge (13 juli 2021).</ref> Up 15 oktober 2024 a't platform d'n maximoalen duurtied van de shorts offysjeêl uutgebreid noa 3 menuutn.<ref>[https://mashable.com/article/youtube-shorts-3-minute-tiktok YouTube Shorts announces 3-minute videos], Mashable (3 oktober 2024).</ref>
=== YouTube Stories ===
In 2018 begost YouTube m'et testn van e nieuwe founctie die êest "YouTube Reels" wierd genôemd.<ref>[https://econsultancy.com/what-is-youtube-stories-will-it-catch-on/ What is YouTube Stories and will it catch on?], EConsultancy (5 december 2018).</ref> D'n feature wos biena idèntiek an [[w:nl:Instagram|Instagram Stories]] en [[w:nl:Snapchat|Snapchat Stories]]. YouTube veranderde de noame van d'n founctie loater noar "YouTube Stories". 't Wos ollêne moa beschikboar voe contentmoakers me mêer as 10.000 abonnees, en 't koste aollêne gepost en bekeken wordn in d'n YouTube mobiele app.<ref>[https://creatoracademy.youtube.com/page/course/express-with-stories Express yourself with Stories], Creator Academy via YouTube (25 november 2019).</ref> Up 25 meie 2023 miek YouTube bekènd da ze dizze founctie gingen stopzèttn ip 26 juni 2023.<ref>[https://support.google.com/youtube/thread/217640760 YouTube Stories are Going Away on 6/26/2023], Google Help.</ref><ref>[https://arstechnica.com/gadgets/2023/05/youtube-is-killing-off-youtube-stories-its-snapchat-clone/ YouTube Stories, Google's clone of Snapchat, is dying on June 26], Ars Technica (25 meie 2023).</ref>
=== YouTube VR ===
:''Zie ôofdartikel: [[w:nl:YouTube VR|YouTube VR]]''
In november 2016 brocht YouTube [[w:en:YouTube VR|YouTube VR]] uut, e specioale versie med een interface vwo [[w:nl:Virtual reality|VR]]-apparoaten, vôo [[w:en:Google Daydream|Google Daydream]], e mobiel VR-platform ip Android.<ref name="VR">[https://www.meta.com/blog/quest/press-play-youtube-vr-available-now-on-oculus-go-/ Press Play: 'YouTube VR' Available Now on Oculus Go], Meta Quest Blog.</ref> In november 2018 wierd YouTube VR uutgebrocht up d'n [[w:en:Meta Horizon Store|Oculus Store]] vôo de [[w:nl:Oculus Go|Oculus Go]]-headset.<ref name="VR"/> YouTube VR es sindsdien g'üpdatet e-wist voe compoatibiliteit med d' ipvolgnde [[w:en:Meta Horizon OS|Quest]]-apparoaten, en wierd ôok e-poort noa de [[w:en:Pico 4|Pico 4]].<ref>[https://www.uploadvr.com/pico-4-official-youtube-vr-app/ Pico 4 Gets Official YouTube VR App], UploadVR (6 december 2023).</ref>
YouTube VR mak 't meugelik om by aolle YouTube-gehoste video's the kenn'n, moa 't gèèft in 't byzoender headset-toegaank vwoo 360°- en 180°-groadn video (zowel in 2D lik in steeëreoscopisch 3D). Vanof d'n [[w:nl:Oculus Quest|Oculus Quest]] wierd d'n app an'epast om weie te werk'n me de mixed-reality passthrough-modes ip VR-headsets. In april 2024 krêeg YouTube VR nen update oem [[w:nl:8K-resolutie|8K]] SDR-video ip de [[w:en:Meta Quest 3|Meta Quest 3]] t'oundersteun'n.<ref>[https://www.oculus.com/experiences/quest/developer-post/1850578212124322/ 8K Playback on Meta Quest 3 Available Now], oculus.com.</ref>
=== Playables ===
In 2010 stak YouTube e vèrsie van ''[[w:nl:Snake (computerspel)|Snake]]'' lik e verborgen spelletje by nunder [[w:nl:Mediaspeler|videospeler]] ien.<ref>[https://web.archive.org/web/20250325230313/https://www.cnet.com/tech/gaming/snake-game-hidden-in-youtube-procrastination-squared/ Snake game hidden in YouTube: Procrastination squared], CNET (28 juli 2010).</ref> In meie 2024 brocht YouTube Playables uut, n'n eelen oop van round de 75 groatis spelletjies daddje direkt ip 't platform kowst speeln.<ref>[https://blog.youtube/news-and-events/youtube-playables/ Playables are now on YouTube], YouTube Blog (28 meie 2024).</ref>
=== Automatische toaldubbing ===
In december 2024 gäf YouTube d'r d' funcsie van auwtomatesch'e toaldubbing by, wuk da [[w:nl:Kunstmatige intelligentie|AI (Artificiële intelligentie)]] gèbruukt oem testoem uut nunder zèlvn video's na verschillge an'ere tooln the vertaoln.<ref>[https://techcrunch.com/2024/12/10/youtubes-new-auto-dubbing-feature-is-now-available-for-knowledge-focused-content/ YouTube’s new auto-dubbing feature is now available for knowledge-focused content], TechCrunch (10 december 2024).</ref><ref>[https://www.theverge.com/2024/12/10/24318309/youtube-partners-ai-auto-dubbing-translation-knowledge-information-videos YouTube’s AI-powered dubbing is now available to many more creators], The Verge (10 december 2024).</ref><ref>[https://www.androidpolice.com/youtube-new-auto-dubbing-ai-feature/ YouTube finally rolls out AI dubbing to eliminate language-limited content], Android Police (12 december 2024).</ref><ref>[https://www.techloy.com/youtubes-new-ai-dubbing-feature-is-now-available-in-9-languages/ YouTube's new AI-dubbing feature is now available in 9 languages], techloy.com (22 november 2024).</ref> Moar dedie founctie eît oal serieus wuk kritiek g'aed int beguun weegns 't maokn va dubbings dïe stuyf nwoar e robot kliènkn, misvertoaling'n, an 't mankeern van een ôpstie da de gèbruuker de auwto-gedubte stemn eêwgd koên uutskaekeln.<ref>[https://www.heise.de/en/news/YouTube-auto-dubbing-Robotic-translation-annoys-users-and-cannot-be-turned-off-10315551.html YouTube auto-dubbing: Robotic translation annoys users and cannot be turned off], heise online (14 moarte 2025).</ref><ref>[https://www.howtogeek.com/youtubes-autodubbing-is-a-great-feature-with-terrible-execution/ YouTube's Autodubbing Is a Great Feature With Terrible Execution], How-To Geek (21 oktober 2025).</ref>
== Kritiek en controverses ==
[[w:nl:YouTube|YouTube]], e platform voe video's te dêeln, eit in de lôop van de joarn e masse kritiek gekreegn, byzoender over [[w:nl:Contentmoderaat|contentmoderoatie]], anstôotgeevnden inoud, en 't verdienn van geld (monetisoatie). YouTube eit kritiek gekreegn ip stikkn van zyn bedryfsvoerienge,<ref name="Alexander">[https://www.polygon.com/2018/5/10/17268102/youtube-demonetization-pewdiepie-logan-paul-casey-neistat-philip-defranco The Yellow $: a comprehensive history of demonetization and YouTube's war with creators], Polygon (10 meie 2018).</ref> zyn [[w:nl:Aanbevelingssysteem|anbevelingsalgoritmes]] die [[w:en:Promotion of conspiracy theories and fringe discourse|video's vôorstuwn die complottheorieën en leugens promootn]],<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2019/jan/25/youtube-conspiracy-theory-videos-recommendations YouTube vows to recommend fewer conspiracy theory videos], The Guardian (25 januoari 2019).</ref> 't hostn van video's die under zoagezeid up kienders richtn moa die [[w:nl:Elsagate|gewelddoadige of seksueel getinte inoud mè bekende figeurn bevattn]],<ref>[https://www.wired.co.uk/article/youtube-for-kids-videos-problems-algorithm-recommend Children's YouTube is still churning out blood, suicide and cannibalism], Wired UK (23 moarte 2018).</ref> video's van mienderjoarign die [[w:nl:Pedofilie|pedofiele]] acties antrekkn in de reacties d'rounder,<ref>[https://www.wired.co.uk/article/youtube-pedophile-videos-advertising On YouTube, a network of paedophiles is hiding in plain sight], Wired UK (20 februoari 2019).</ref> en 't constant verandern van de regels over wukke sôorte inoud da d'r in anmerkienge komt oem geld an te verdienn via reclame.<ref name="Alexander" />
YouTube is ôok geblokkeerd e-wist deur verschillige landn. Teegn 2018 wos d'n oopnboarn toegaank toet YouTube geblokkeerd deur landn lik [[w:nl:China|China]], [[w:nl:Noord-Korea|Nôord-Korea]], [[w:nl:Iran|Iran]], [[w:nl:Turkmenistan|Turkmenistan]],<ref>[https://rsf.org/en/news/turkmenistan-1 Turkmenistan], Reporters Without Borders (11 moarte 2011).</ref> [[w:nl:Oezbekistan|Oezbekistan]],<ref>[https://qazaqtimes.com/en/article/48743 Uzbekistan has blocked YouTube social network], The Qazaq Times (9 oktober 2018).</ref><ref>[https://www.ozodlik.org/a/29713088.html Local Media: YouTube and Facebook once again blocked in Uzbekistan], Radio Free Europe/Radio Liberty's Uzbek Service (16 januoari 2019).</ref> [[w:nl:Tadzjikistan|Tadzjikistan]], [[w:nl:Eritrea|Eritrea]], [[w:nl:Soedan|Soedan]] en [[w:nl:Zuid-Soedan|Zuud-Soedan]].
=== Privacyzorgen ===
Sinds d' iprichtienge in 2005 eit d'n Amerikoanschn videodeelwebsite [[w:nl:YouTube|YouTube]] te moakn gekreegn med e groeiend anantal privacyprobleemn, woarounder beschuldigiengn dat 't an gebruukers toestoat oem zounder toestemmienge auteursrechtelik beschermd materioal t' uploaddn en dat 't persôonlikke gegeevns van joenge kienders verzoamelt zounder d' akkôord van nunder ouders.
In september 2024 brocht de [[w:en:Federal Trade Commission|Federal Trade Commission]] e rapport uut dat de reacties van 9 bedryvn (waarounder YouTube) soamnvatte up d'n ipdrachtn van 't agentschap vôgns Sectie 6(b) van de [[w:en:Federal Trade Commission Act of 1914|Federal Trade Commission Act van 1914]]. Da vroeg achter informoatie over 't verzoamelen van doata van gebruukers en nief-gebruukers (inclusief kienders en tieners) en 't gebruuk van doata deur de bedryvn. 't Rapport voend da de doatapraktykn van de bedryvn round gebruukers en nief-gebruukers de menschn kwetsboar makte voe [[w:nl:Identiteitsfraude|identiteitsfraude]], [[w:nl:Stalking|stalking]], onwettige discriminoatie, emotionele miserie en [[w:en:Digital media use and mental health|mentoale gezoendheidsprobleemn]], socioal stigma en reputoatieschoade.<ref>[https://www.nbcnews.com/tech/security/social-media-companies-engaged-vast-surveillance-ftc-finds-calling-sta-rcna171814 Social media companies engaged in 'vast surveillance,' FTC finds, calling status quo 'unacceptable'], NBC News (19 september 2024).</ref><ref>[https://www.theverge.com/2024/9/19/24249073/ftc-data-retention-privacy-report-facebook-meta-youtube-reddit The FTC says social media companies can't be trusted to regulate themselves], The Verge (19 september 2024).</ref><ref>[https://www.ftc.gov/system/files/ftc_gov/pdf/Social-Media-6b-Report-9-11-2024.pdf A Look Behind the Screens: Examining the Data Practices of Social Media and Video Streaming Services], Federal Trade Commission (2024).</ref>
=== Censuur en verbodn ===
:''Zie ôofdartikel: [[w:nl:Censuur op YouTube|Censuur ip YouTube]]''
==== Stoatscensuur van YouTube-content ====
YouTube is gecensureerd, gefilterd of verboodn e-wist voe e masse reedns, woarounder:<ref name="ONIYouTubeCensored">[https://opennet.net/youtube-censored-a-recent-history "YouTube Censored: A Recent History"], OpenNet Initiative (23 september 2012).</ref>
* 't Beperkn van d'n oopnboarn toegaank en blôotstellienge an inoud die socioale of politieke ounruste zou kunn'n anwakkern.
* 't Teegn'oudn van kritiek ip nen leider (bv. in [[w:nl:Noord-Korea|Nôord-Korea]]), de regerienge (bv. in [[w:nl:Internet censuur in China|China]]) of nunder acties (bv. in [[w:nl:Marokko|Marokko]]), regeriengsamtnoarn (bv. in [[w:nl:Turkije|Turkeye]] en [[w:nl:Libië|Libië]]), of religie (bv. in [[w:nl:Pakistan|Pakistan]]).
* Wettn gebaseerd ip moraliteit, bv. in [[w:nl:Internet censuur in Iran|Iran]].
Toegaank toet bepoalde video's wudt somtyds teegng'oudn vanweuge wettn round auteursrecht en d' beschermienge van intellectueel eigendom (bv. [[w:en:Blocking of YouTube videos in Germany|in Duutsland]]), schendiengn round haatsproake, en voe 't teegn'oudn van toegaank toet video's die oungeschikt wordn g'acht voe de jeugd,<ref>[https://www.bbc.com/news/blogs-trending-39381889 The disturbing YouTube videos that are tricking children], BBC News (27 moarte 2017).</ref> wuk dat ôok deur YouTube zelve gedoan wudt mè de [[w:nl:YouTube Kids|YouTube Kids]]-app en mè "[[w:en:Censorship by Google#Censorship of sexual content in Restricted Mode|beperkte mode]]".<ref>[https://techcrunch.com/2017/03/19/youtube-lgbt-restricted-mode/ YouTube responds to complaints that its Restricted Mode censors LGBT videos], TechCrunch (20 moarte 2017).</ref> Bedryvn, schooln, overheidsinstelliengn, en andre privé-instelliengn blokkeern dikkers socioale media-websites, inclusief YouTube, vanweuge de bandbrêedte-limietn<ref>[https://www.webinknow.com/2008/06/facebook-and-yo.html Facebook and YouTube blocked by paranoid corporations at their own peril], David Meerman Scott.</ref><ref>[https://gizmodo.com/5782886/us-military-bans-youtube-amazon-and-11-other-websites-to-free-up-bandwidth-for-japan-crisis US Military Bans YouTube, Amazon and 11 Other Websites to Free Up Bandwidth for Japan Crisis], Gizmodo (17 moarte 2011).</ref> en de meugelikheid da de site de menschn ofleidt.<ref name="ONIYouTubeCensored" /><ref>[https://www.nytimes.com/2012/03/10/education/youtube-finds-a-way-off-schools-banned-list.html?mcubz=0 YouTube Finds a Way Off Schools' Banned List], The New York Times (9 moarte 2012).</ref>
Vanaf 2018 is d'n oopnboarn toegaank toet YouTube geblokkeerd deur [[w:nl:China|China]], [[w:nl:Noord-Korea|Nôord-Korea]], [[w:nl:Iran|Iran]], [[w:nl:Turkmenistan|Turkmenistan]],<ref>[https://rsf.org/en/news/turkmenistan-1 Turkmenistan], Reporters Without Borders (11 moarte 2011).</ref> [[w:nl:Oezbekistan|Oezbekistan]],<ref>[https://qazaqtimes.com/en/article/48743 Uzbekistan has blocked YouTube social network], The Qazaq Times (9 oktober 2018).</ref><ref>[https://www.ozodlik.org/a/29713088.html Local Media: YouTube and Facebook once again blocked in Uzbekistan], Radio Free Europe/Radio Liberty's Uzbek Service (16 januoari 2019).</ref> [[w:nl:Tadzjikistan|Tadzjikistan]], [[w:nl:Eritrea|Eritrea]], [[w:nl:Soedan|Soedan]] en [[w:nl:Zuid-Soedan|Zuud-Soedan]], mêestal wegens wettn over de vryheid van mêniengsuutienge. In sommigte landn wordt YouTube vo kortere periodes geblokkeerd, lik binst tydn van ounruste, in d'n anlôop noar e verkiezienge, of in reacsje up naderende politieke verjoardoagn. In gevoln woarby da d'n hêlen site geblokkeerd is wegens êen specifiekn video, goat YouTube d'r dikkers mee akkôord om dien video weug t' oaln of d'n toegaank te beperkn om d'n dienst weere te erstelln.<ref name="ONIYouTubeCensored" />
D'r kwoamn berichtn noa buutn da vanof oktober 2019 de reacties die gepost wierdn mè Chineesche karakters die de [[w:nl:Communistische Partij van China|Chineesche Communistische Partye]] beledigdn ([[w:nl:Gongfei|共匪]] "communistische bandiet" of [[w:nl:50 Cent Party|五毛]] "50 Cent Party", verwyzend noa stoatsgesponsorde commentoargeevers) automatisch binn'n de 15 secondn gewist wierdn.<ref>[https://www.theverge.com/2020/5/26/21270290/youtube-deleting-comments-censorship-chinese-communist-party-ccp YouTube is deleting comments with two phrases that insult China's Communist Party], The Verge (26 meie 2020).</ref> Specifieke incidentn woarby da YouTube geblokkeerd is e-weest, zyn ounder andre:
* [[w:nl:Thailand|Thailand]] blokkeerde d'n toegaank in april 2007 wegens e video die d'n [[w:nl:Lijst van koningen van Thailand|Thaischen keunienk]] zou e-beledigd ein.<ref>[https://www.nytimes.com/2007/04/05/business/worldbusiness/05tube.html Thailand Bans YouTube], The New York Times (5 april 2007).</ref>
* Marokko blokkeerde d'n toegaank in meie 2007, meugeliks as gevôg van video's die kritiek addn ip [[w:nl:Westelijke Sahara|Marokko's bezettienge van de Westelike Sahara]].<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/africa/6702973.stm YouTube site 'blocked' in Morocco], BBC News (29 meie 2007).</ref> YouTube wierd ip 30 meie 2007 weere toegaankelik, achter da ''Maroc Telecom'' onoffysjeêl bekendmakte da d'n geweigerdn toegaank toet d'n website geweune e "technische stoorienge" wos.<ref>[https://rsf.org/en/youtube-again-accessible-maroc-telecom YouTube again accessible via Maroc Telecom], Reporters Without Borders (30 meie 2007).</ref>
* Turkeye blokkeerde d'n toegaank tusschn 2008 en 2010 achter controverse over video's die anzien wierdn as beledigend voe [[w:nl:Mustafa Kemal Atatürk|Mustafa Kemal Atatürk]].<ref>[https://www.nytimes.com/2008/11/30/magazine/30google-t.html Google's Gatekeepers], The New York Times (28 november 2008).</ref><ref>[https://www.bbc.co.uk/news/10480877 Turkey goes into battle with Google], BBC News (2 juli 2010).</ref><ref>[https://www.bbc.co.uk/news/technology-11659816 Turkey lifts two-year ban on YouTube], BBC News (30 oktober 2010).</ref> In november 2010 zörgde ne video van d'n Turkschn polletieker [[w:nl:Deniz Baykal|Deniz Baykal]] d'rvoarn da d'n site effkes weere geblokkeerd wierd, en d'n site krêeg e dreigemènt vo e nieuwe sluutienge as ze d'n video d'r nie giengn afoaln.<ref>[https://online.wsj.com/article/SB10001424052748704462704575590420251199614.html?mod=googlenews_wsj Turkey Reinstates YouTube Ban], The Wall Street Journal (2 november 2010).</ref> Binst de twêe an 'n alf joar lange blokkoade van YouTube, bleeft de videodeelwebsite d'n ip acht na mêest bezochte site in Turkeye.<ref>[https://web.archive.org/web/20120927235933/https://www.freedomhouse.org/report/freedom-net/2012/turkey#_ftn21 Turkey report], Freedom House (24 september 2012).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20220217112619/https://www.alexa.com/topsites/countries/TR Top Sites in Turkey], Alexa Internet.</ref> In 2014 blokkeerde Turkeye d'n toegaank vwo de twidde ki, achter "een uutlek van inlichtiengn ip ôog niveau".<ref>[https://www.businessinsider.com/youtube-blocked-in-turkey-2014-3 YouTube Blocked in Turkey Amid High-Level Intelligence Leak], Business Insider (27 moarte 2014).</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/world-europe-26773702 Turkey moves to block YouTube access after 'audio leak'], BBC News (27 moarte 2014).</ref><ref>[https://www.nbcnews.com/tech/tech-news/youtube-banned-turkey-n63776 YouTube Banned in Turkey], NBC News (27 moarte 2014).</ref>
* Pakistan blokkeerde d'n toegaank up 23 februoari 2008 wegens "anstoôtgevend materioal" teegnover 't islamitisch gelôof, waarounder 't toogn van de [[w:nl:Gevolg van de Deense spotprenten over Mohammed|Deensche spotprentn]] van [[w:nl:Mohammed|Mohammed]].<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7261727.stm Pakistan blocks YouTube website], BBC (24 februoari 2008).</ref> Da leidde toet e bykan weireldwyde platleggienge van de YouTube-site vôor e stik of twêe eurn, oemda de Pakistoansche blokkoade per oungeluk wierd overgedroegn noar andre landn. Ip 26 februoari 2008 wierd d'n ban ipgeheevn achter dat de website d' oungewenste content van zyn servers a g'oald up anvrage van de regerienge.<ref>[https://web.archive.org/web/20080301140400/http://www.abc.net.au/news/stories/2008/02/27/2173501.htm?section=world Pakistan lifts YouTube ban], ABC News (Australia) (26 februoari 2008).</ref><ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/7262071.stm Pakistan lifts the ban on YouTube], BBC (26 februoari 2008).</ref> Vele Pakistoann omzeilden de driedoagse blokkoade deur e [[w:nl:Virtual private network|virtueel particulier netwerk (VPN)]] the gebruukn.<ref>[https://web.archive.org/web/20080629065235/https://www.siliconrepublic.com/news/news.nv?storyid=single10381 Pakistan web users get round YouTube ban], Silicon Republic.</ref> In meie 2010, na d'n [[w:en:Everybody Draw Mohammed Day|Everybody Draw Mohammed Day]], blokkeerde Pakistan YouTube weere, woaby dan ze weezn up de "groeiende godslasterlikke content".<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/10130195 Pakistan blocks access to YouTube in internet crackdown], BBC News (20 meie 2010).</ref> D'n ban wierd up 27 meie 2010 ipgeheevn, achter da d'n website d' oungewenste content aad uutegewist van under servers up vroage van de regerienge. Moar aparte video's ip YouTube die anzien wordn as anstôotgeevnd vo moslims zulln wel geblokkeerd bluuvn.<ref>[https://web.archive.org/web/20100722062958/http://www.metro.co.uk/news/828161-youtube-ban-lifted-by-pakistan-authorities YouTube ban lifted by Pakistan authorities], Metro (27 meie 2010).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20130507082318/https://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-05-27/pakistan/28304621_1_blasphemous-caricatures-blasphemous-material-sacrilegious-content Pakistan lifts ban on YouTube], The Times of India (27 meie 2010).</ref> Pakistan zette in september 2012 weere e ban up YouTube, achter da d'n site weigerde van de film ''[[w:nl:Innocence of Muslims|Innocence of Muslims]]'' weug t' oaln. D'n ban wierd ipgeheevn in januoari 2016 achter da YouTube e specifieke versie voe Pakistan uutbrocht.<ref>[https://www.bbc.com/news/world-asia-35345872 Pakistan unblocks access to YouTube], BBC News (18 januoari 2016).</ref>
* Libië blokkeerde d'n toegaank ip 24 januoari 2010 wegens video's die demonstraties toogdn in de stad [[w:nl:Benghazi|Benghazi]] deur families van gevangenn die [[w:en:Abu Salim Prison massacre|e-dôod woarn in d' Abu Salim gevangenisse in 1996]], en video's van familieleden van de Libische leader [[w:nl:Moammar al-Qadhafi|Moammar al-Qadhafi]] up fêestjes. De blokkoade wierd bekritiseerd deur [[w:nl:Human Rights Watch|Human Rights Watch]].<ref>[https://web.archive.org/web/20100209004610/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5gMqNCaIpcd74x_33F16sT_6IDriw Watchdog urges Libya to stop blocking websites], Agence France-Presse.</ref> In november 2011, achter de [[w:nl:Opstand in Libië|Libische burgeroorlog]], wierd YouTube weere toegeloaten in Libië.<ref>[https://web.archive.org/web/20120927235826/https://www.freedomhouse.org/report/freedom-net/2012/libya Libya], Freedom House (24 september 2012).</ref>
* [[w:nl:Afghanistan|Afghanistan]], [[w:nl:Bangladesh|Bangladesh]], [[w:nl:Pakistan|Pakistan]], en [[w:nl:Soedan|Soedan]] blokkeerdn d'n toegaank in september 2012 by d' [[w:en:Reactions to Innocence of Muslims|controverse]] roend nen 14-menuutn langen trailer vwo de film ''[[w:nl:Innocence of Muslims|Innocence of Muslims]]'' die ip d'n site was e-post.<ref>[https://web.archive.org/web/20130117060611/https://www.afghanistantimes.af/news_details.php?id=1654&&cid=1 Afghanistan to unblock YouTube], Afghanistan Times (1 december 2012).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20150924170643/https://www.reuters.com/article/2012/09/12/us-afghanistan-youtube-idUSBRE88B0SC20120912 Afghanistan bans YouTube to block anti-Muslim film], Reuters (12 september 2012).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170824171641/http://www.independent.co.uk/news/world/asia/youtube-blocked-in-bangladesh-over-prophet-mohamed-video-8152056.html YouTube blocked in Bangladesh over Prophet Mohamed video], The Independent (18 september 2012).</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/business/economy/youtube-blocked-in-pakistan/2012/09/17/30081fa2-00ea-11e2-b257-e1c2b3548a4a_story.html YouTube blocked in Pakistan], The Washington Post (17 september 2012).</ref><ref>[https://www.bloomberg.com/news/2012-09-18/pakistan-bangladesh-block-youtube-to-restrict-anti-islam-film.html Pakistan, Bangladesh Block YouTube Amid Islam Film Protests], Bloomberg L.P. (18 september 2012).</ref> Een rechtbank in de zudeliken Russischen Republiek [[w:nl:Tsjetsjenië|Tsjetsjenië]] vôo-oordeelde da ''Innocence of Muslims'' moeste verboodn wordn.<ref>[https://web.archive.org/web/20130117060611/https://www.thenews.com.pk/Todays-News-1-134721-Russian-court-bans-anti-Islam-film Russian court bans anti-Islam film], The News (29 september 2012).</ref> In Libië en [[w:nl:Egypte (land)|Egypte]] krêeg d'n video de schuld van de gewelddadige protestn. YouTube eit e-zeid: "Dizze video—die vry te viendn is ip 't Web—valt dudelik binn'n ouze richtlynn en goat dus up YouTube bluuvn. Echtewel, gezièn d' enorm moeilike situoasje in Libië en Egypte, ein we d'n toegaank in aollebeie landn tydelik ingeperkt."<ref>[https://www.latimes.com/la-xpm-2012-sep-12-la-fg-libya-filmmaker-20120913-story.html 'Innocence of Muslims': Mystery shrouds film's California origins], Los Angeles Times (12 september 2012).</ref><ref>[https://edition.cnn.com/2012/09/12/tech/web/youtube-violence-libya/index.html?hpt=hp_c3 YouTube restricts video access over Libyan violence], CNN (12 september 2012).</ref>
==== Verbodn deur YouTube ====
As gevôg va beslissiengn in 't buutnlands beleid van d' Amerikoansche regerienge eit YouTube oal d' inoud van verschillige orgoanisoasies gecensureerd:
* Achter de [[w:nl:Russische invasie van Oekraïne sinds 2022|Russische invasie van d' Oekraïne]] in februoari 2022, ankoendigde YouTube ip 1 moarte 't direct weughoaln van [[w:nl:RT (televisiezender)|RT]] (en andre zenders e-financierd deur de Russische regerienge) van nunder platform in Europa. De verwiederynge wierd assan moa rappre weireldwyd uutgebreid.<ref>[https://www.reuters.com/lifestyle/youtube-block-channels-linked-russias-rt-sputnik-across-europe-2022-03-01/ YouTube to block channels linked to Russia's RT and Sputnik across Europe], Reuters (1 moarte 2022).</ref> Sinds latste in 2024 begosten gebruukers overoal in Rusland merkelikke doaliengn t' ervoaren by de loadsnelheedn van YouTube.<ref>[https://www.themoscowtimes.com/2024/08/01/youtube-users-across-russia-report-sharp-decline-in-loading-speeds-a85902 YouTube Users Across Russia Report Sharp Decline in Loading Speeds], The Moscow Times (1 ogustus 2022).</ref>
* YouTube wistte de video's en de accounts van drie [[w:nl:Mensenrechten|mensenrechtenorganisoasies]] uut die den menselyke kost in d'n [[w:nl:Oorlog tussen Hamas en Israël|oorlog in Gaza]] documenteern. In 't begin van oktober 2025, oem te voldoen an de [[w:en:International sanctions|sancties]] van de [[w:en:Foreign policy of the second Trump administration|Trump-administroatie]] teegn drie van de vôoranstoande [[w:nl:Palestijnen|Palestynsche]] menschnrechtngroepn, namelijk [[w:en:Al-Haq|Al-Haq]] gevestigd up de [[w:nl:Westelijke Jordaanoever|Westelikken Jordoanoever]], d'n [[w:en:Al Mezan Center for Human Rights|Al Mezan Center for Human Rights]] in de [[w:nl:Gazastrook|Gazastroke]], en d'n [[w:en:Palestinian Centre for Human Rights|Palestinian Centre for Human Rights]] ôok gevestigd in Gaza, aolde YouTube e goeie 700 video's en d' accounts van die organisoaties dr'aof. D'r zatn by de video's ounder andre een ounderzoek da d'n rolle van Israël by 't dôodn van de Palestyns-Amerikoanschen journoleiste [[w:nl:Shireen Abu Akleh|Shireen Abu Akleh]] an 't lichte brocht, ne video die de verwoestienge van Palestynse uzen up d'n [[w:nl:Westelijke Jordaanoever|Westelikken Jordoanoever]] toogde, e video van moeders uut Gaza die d' Israëlische anvalln addn overleefd, en getuugnissn van [[w:en:Torture during the Gaza war|Palestynsche gevangenen die in Israël wierden gemarteld]]. De Trump-administroatie eit ôok d'n [[w:nl:Internationaal Strafhof|Internationaal Strafof (ICC)]] g'sanctioneerd, die aol ôge Israëlische amtnoarn ad an'ekloagd vwo oorlogsmisdoadn in Gaza, en ôok de ICC-officials, en iederêen die d'rvan beschuldigd wos oem nunder acties te steunn. Idder in 2025 smeet YouTube 't account en d'n video's van d' [[w:en:Addameer Prisoner Support and Human Rights Association|Addameer Prisoner Support and Human Rights Association]] toè, een Palestynsche [[w:nl:Niet-gouvernementele organisatie|ngo]] die de beandelinge ipvolgde van Palestynsche gevangenn dié in de Westeliken Jordoanoever wierdn an'ehoudn.<ref>[https://theintercept.com/2025/11/04/youtube-google-israel-palestine-human-rights-censorship/? "YouTube Quietly Erased More Than 700 Videos Documenting Israeli Human Rights Violations: The Tech Giant Deleted the Accounts of Three Prominent Palestinian Human Rights Groups--A Capitulation to Trump Sanctions"], The Intercept (4 november 2025).</ref>
== Socioale impact ==
:''Zie ôofdartikel: [[w:en:Social impact of YouTube|Socioale impact van YouTube]]''
Privépersôon'n,<ref name="Reuters20070225" /> moar evengoed grôte producsjebedryvn,<ref name="WiredUK20131127">[https://web.archive.org/web/20140110202429/https://www.wired.co.uk/news/archive/2013-11/27/youtube-community The rise and fall of YouTube's celebrity pioneers], Wired UK (27 november 2013).</ref> ein YouTube gebruukt oem nunder publiek te vergrôten. Indie-moakers aen e graswortel-publiek da in de duzenden liep upgebouwd mè wrêed winnig kost of moeite, binst da promoasje viä de massamarktn en 't radio evêve prooblemoatisch bleek.<ref name="Reuters20070225">[https://web.archive.org/web/20140106071553/https://www.reuters.com/article/2007/02/26/us-youtube-idUSN2518918320070226 YouTube stars don't always welcome record deals], Reuters (25 februoari 2007).</ref> Te gelyken tyd trokkn de beroêmdheedn uut de [[w:nl:Oude media|oude media]] noa d'n website ip uutnôodiging van 't YouTube-management, die oal vroeg zaegn da contentmoakers e seirieuze group volgers by mekoar kreeg'n e 'n potentieël publiek zaegn da vrêe grotter zö kunn zyn of wuk da via den tv t' oaln was.<ref name="WiredUK20131127" /> Binst da 't inkomsten-dêlende "Partner Program" van YouTube 't meugelik makte vò e dêftige boôterm the verdieenn as [[w:nl:Videoproductie|videoproducent]]—nunder vuufounderd grôtste partners verdieendn àllemoal mêêr of $100.000 in 't joar<ref>[https://web.archive.org/web/20120108081333/https://www.newyorker.com/reporting/2012/01/16/120116fa_fact_seabrook?currentPage=all Streaming Dreams / YouTube turns pro], The New Yorker (16 januoari 2012).</ref> en nunder tien mêest opbriengende kanoal'n hoaldn bruto e bitje van 2,5 miljoen toet 12 miljoen dollar op<ref>[https://web.archive.org/web/20220407012054/https://www3.forbes.com/business/the-worlds-top-earning-youtube-stars-2015/ The World's Top-Earning YouTube Stars 2015], Forbes (november 2015). • [https://web.archive.org/web/20210120132944/https://www3.forbes.com/business/the-worlds-top-earning-youtube-stars-2015/11/ The World's Top-Earning YouTube Stars 2015 / 1. PewDiePie: $12 million], Forbes (november 2015).</ref>—karaktriseerde e redacteur va [[w:en:Complete Music Update|CMU]] in 2012 YouTube lik een "groatis-te-gebruuken ... promootieplatform vo de platelabels."<ref>[https://web.archive.org/web/20140115080304/https://www.bbc.co.uk/news/technology-20812870 Gangnam Style hits one billion views on YouTube], BBC News (21 december 2012).</ref> In 2013 beweirde Katheryn Thayer va ''[[w:nl:Forbes|Forbes]]'' da 't weirk van d' artiest'n uut 't digitoal tydperk nie allêne van grôte kwaliteït moe zyn, moa dat eigenlyk ôok reacties ip 't YouTube-platform en de socioale media moet upwekn.<ref>[https://web.archive.org/web/20131102005910/https://www.forbes.com/sites/katherynthayer/2013/10/29/the-youtube-music-awards-why-artists-should-care/ The Youtube Music Awards: Why Artists Should Care], Forbes (29 oktober 2013).</ref> Video's van de 2,5% van d' artiestn die gecategoriseerd wierdn as "mega", "mainstream" en "mid-sized" reeg'n in da joar doâr 90,3% van de weergaven ip YouTube en Vevo binnen.<ref>[https://web.archive.org/web/20140121225546/https://www.nextbigsound.com/industryreport/2013 2013: Year in Rewind (report title) / Mapping the Landscape (specific section title)], Next Big Sound (januoari 2014).</ref> Teegn 't begin van 2013 ad ''[[w:nl:Billboard (tijdschrift)|Billboard]]'' aol bekend gemakt da ze de YouTube streams by de berekeningn voe d' [[w:nl:Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] en genre-lystjes toevoegdn.<ref>[https://web.archive.org/web/20140129170847/https://www.billboard.com/articles/news/1549399/hot-100-news-billboard-and-nielsen-add-youtube-video-streaming-to-platforms Hot 100 News: Billboard and Nielsen Add YouTube Video Streaming to Platforms], Billboard (20 februoari 2013).</ref>
[[Ofbeeldienge:Jordan Hoffner at the 68th Annual Peabody Awards for YouTube.jpg|thumb|upright=.7|Jordan Hoffner ip de 68ste joarlikse [[w:en:Peabody Award|Peabody Awards]] die ne prys voe YouTube in ountvangst pakt]]
Binst dat em ipmerkte da face-to-face communicoatie van de sôorte die online video's ofleevert oal "fyn-ofgesteld is deur miljoenen joarn van evolutie", verwees d'n [[w:nl:TED (conferentie)|TED]]-curator [[w:nl:Chris Anderson (ondernemer)|Chris Anderson]] noa verschillige YouTube-moakers en je beweirde da "wuk da [[w:nl:Johannes Gutenberg|Gutenberg]] deed voe 't geschreevn wôord, online video nu goat kunn'n doen voe face-to-face communicoatie."<ref name="TED201007Anderson">[https://web.archive.org/web/20131202000212/https://www.ted.com/talks/chris_anderson_how_web_video_powers_global_innovation.html How web video powers global innovation], TED (juli 2010).</ref> Anderson beweirde dat gèn zottigheid is oem te zeggn dat online video de weetnschappelyke vôoruutgank wrêed zoad verseirn, en da videomoakers t'ope met een uutvindinge kunn kommn die "de grotste lêercyclus in de menschelyke geschiedenisse" goat in gang steekn.<ref name="TED201007Anderson" /> In 't ounderwys byvôorbeeld, is de [[w:nl:Khan Academy|Khan Academy]] uutgegroeid van YouTube-bylessn voe de neef van uprichter Salman Khan toet wuk da Michael Noer van ''Forbes'' "de grotste schole ter weireld" noemde, mè technologie die kloarstoat oem 't lêern van menschn omme te smytn ([[w:nl:Disruptieve innovatie|disruptive innovation]]).<ref>[https://web.archive.org/web/20131204052929/https://www.forbes.com/sites/michaelnoer/2012/11/02/one-man-one-computer-10-million-students-how-khan-academy-is-reinventing-education/ One Man, One Computer, 10 Million Students: How Khan Academy Is Reinventing Education], Forbes (2 november 2012).</ref> YouTube krêeg in 2008 ne [[w:nl:George Foster Peabody Award|George Foster Peabody Award]],<ref>[https://web.archive.org/web/20160114050222/https://www.peabodyawards.com/award-profile/youtube.com YouTube.com (award profile), "Winner 2008"], peabodyawards.com (meie 2009).</ref> en d'n website wierd omschreevn as ne [[w:nl:Speakers' Corner|Speakers' Corner]] die "democratie zowèl belichoamt as promoot".<ref>[https://web.archive.org/web/20220319091544/https://entertainment.time.com/2009/04/01/nonprofit-press-release-theater-peabody-awards-announced/ Nonprofit Press Release Theater: Peabody Awards Announced], Time (1 april 2009).</ref> ''The Washington Post'' brocht njuuws datter een ounevenredig grôot dêel van de mêest geäbonneerde YouTube-kanoaln inoudt van minderheedn ad, in schril contrast mè d'n geweunen tv woa da de sterrn bykan aollêne blienke zyn.<ref>[https://www.washingtonpost.com/business/economy/in-online-video-minorities-find-an-audience/2012/04/20/gIQAdhliWT_story.html In online video, minorities find an audience], The Washington Post (20 april 2012).</ref> E studie van 't [[w:nl:Pew Research Center|Pew Research Center]] toogde d' ountwikkelienge van "visuele journalistiek", woarin da geweune burgergetuugn en grôte njuuwsbedryvn t'ope inoud creëern.<ref>[https://web.archive.org/web/20131231000334/https://www.journalism.org/2012/07/16/press-release-2/ PEJ: YouTube & News: A New Kind of Visual Journalism Is Developing, but Ethics of Attribution Have Yet to Emerge], Pew Research Center (16 juli 2012).</ref> De studie concludeerde ôok da YouTube e belangryk platform an 't wordn is woarip da menschn under njuuws oaln.<ref>[https://web.archive.org/web/20131231001742/https://www.journalism.org/2012/07/16/youtube-news/ YouTube and News: A New Kind of Visual News], Pew Research Center (16 juli 2012).</ref>
YouTube eit menschn in stoat gesteld om nunder directer te moeien mè de polletiek, lik in de [[w:en:CNN/YouTube presidential debates|CNN/YouTube presidentsdebatten]] (2007) woarby da geweune menschn vroagen inzendn na de Amerikoansche presidentskandidoatn viä e YouTube-video, wuk datte ne mede-uprichter van [[w:en:TechPresident|techPresident]] deet zeggn da internetvideo 't politieke landschap aen d'n verandern wos.<ref>[https://www.nytimes.com/2007/06/13/us/politics/13cnd-youtube.html New Presidential Debate Site? Clearly, YouTube], The New York Times (13 juni 2007).</ref> Over de [[w:nl:Arabische Lente|Arabische Lente]] (2010–2012) citeerde de socioloog [[w:en:Philip N. Howard|Philip N. Howard]] e kappe en duudelikte omschryvienge van nen activist dat 't organiseern van de politieke ounruste inield da ze "Facebook gebruukten oem de protestn te plann'n, Twitter om t' ôrganiseern, en YouTube oem 't d'n weireld te viertelln."<ref>[https://web.archive.org/web/20140108053257/https://www.psmag.com/navigation/politics-and-law/the-cascading-effects-of-the-arab-spring-28575/ The Arab Spring's Cascading Effects], Pacific Standard (23 februoari 2011).</ref> In 2012 deende mêer as een derde van de Amerikoansche Senoat e resoelusje in die [[w:nl:Joseph Kony|Joseph Kony]] veroordeelde, 16 doagn nadat de "[[w:nl:Kony 2012|Kony 2012]]" video up YouTube e-zet wierd, mè mede-indiener senoator [[w:nl:Lindsey Graham|Lindsey Graham]] die zèi dat den video "mêer zoad bydroagn an Kony zyn oundergank dan aolle andere acties t'ope."<ref>[https://web.archive.org/web/20140108184459/https://dyn.politico.com/printstory.cfm?uuid=76ECD47B-6BE4-4703-BC79-E7955A4DE0D6 Joseph Kony captures Congress' attention], Politico (22 moarte 2012).</ref>
[[Ofbeeldienge:ObamaYouTubers307.png|thumb|left|upright=1.15|Bekende YouTube contentmoakers ip bezoek in 't Witte Huus by de Amerikoansche president Obama om te klappn over oe da de regerienge beter in contact kost kommn met de "YouTube generatie".<ref name="Tubefilter20140302" /><ref>[https://web.archive.org/web/20170128005716/https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/2014/03/06/youtube-stars-talk-health-care-and-make-history-white-house YouTube Stars Talk Health Care (and Make History) at the White House], White House (6 moarte 2014).</ref>]]
Langs d'n andern kant eit YouTube ôok deuregeevn an de regerienge da ze makkelikker mè nunder burgers an de klap kunn geroakn; d'n offysjeeln YouTube-kanoal van 't [[w:nl:Witte Huis (Washington)|Witte Huus]] wos in 2012 d'n zevensten grotste njuuwsmoaker up YouTube,<ref>[https://web.archive.org/web/20131231055631/https://www.journalism.org/2012/07/16/youtube-video-creationa-shared-process/ YouTube Video Creation – A Shared Process], Pew Research Center (16 juli 2012).</ref> en in 2013 bestelde een uutwisselienge voe gezoendheidszorg e parodische YouTube-muziekvideo by d'n Obama-imitoater [[w:en:Iman Crosson|Iman Crosson]] oem joenge Amerikoann an te moedigen oem under in te schryvn vo de zorgverzekerienge g'ënt ip de [[w:nl:Patient Protection and Affordable Care Act|Affordable Care Act (Obamacare)]].<ref>[https://web.archive.org/web/20131212184345/https://www.latimes.com/nation/politics/politicsnow/la-pn-obamacare-hollywood-new-social-media-campaign-20131212,0,2435151.story Round 2: Obamacare and Hollywood open new social media campaign], Los Angeles Times (12 december 2013).</ref> In februoari 2014 ield d' Amerikoansche president Obama een ontmoetienge in 't Witte Huus mè g'oogstoande YouTube-contentmoakers, nie allêne om aandacht the vrôagn voe Obamacare,<ref>[https://web.archive.org/web/20140303172252/https://www.buzzfeed.com/evanmcsan/obama-enlisted-youtube-personalities-for-final-health-care-e Obama Enlisted YouTube Personalities For Final Health Care Enrollment Push Last Week], Buzzfeed (2 moarte 2014).</ref> moar int algemêen oem maniern te vienden woarby de regerienge beter koste ansluutn by d'n "YouTube generatie".<ref name="Tubefilter20140302">[https://web.archive.org/web/20140306020608/https://www.tubefilter.com/2014/03/02/obama-meets-with-youtube-advisors-on-how-to-reach-online-audiences/ Obama Meets With YouTube Advisors on How To Reach Online Audiences], Tubefilter (2 moarte 2014).</ref> Tewielsn da YouTube zien ingebakken eignschap oem presidentn directer mè geweune burgers in contact te briengen wierd gezien, wierd ôok den inbreng van d'n kennis van de moakers ip 't gebiëd van [[w:nl:Nieuwe media|nieuwe media]] g'oacht als nôodzakelik voe byter me d' ofleidende inoud van de site en 't wisselvallige publiek om te goan.<ref name="Tubefilter20140302" />
Sommigste YouTube video's èìn zelf ôok al e directn invloed g'ad up d'n weireld, lyk ''[[w:nl:Innocence of Muslims|Innocence of Muslims]]'' (2012) da in 't buutnland lèiide toet [[w:en:Reactions to Innocence of Muslims|protesten en anti-Amerikoans geweld]].<ref>[https://web.archive.org/web/20131116033002/https://www.cnn.com/2012/09/13/world/meast/embassy-attacks-main/ U.S. warns of rising threat of violence amid outrage over anti-Islam video], CNN (14 september 2012).</ref> TED-curator Chris Anderson omschreef e fenomeen woabyda menschn die geogroafisch g'ïsoleerd zitt'n in een bepoald vakgebied uunder apart ountwikkelde voardigheedn deilen via YouTube video's, en doamee andren uutdaagn vo under eign kennisse te verbêtern en zo anvoelend de weetnschap vôortduwen.<ref name="TED201007Anderson" /> Journoaleist [[w:en:Virginia Heffernan|Virginia Heffernan]] zeide in ''The New York Times'' da zo'n video's "verrassende implicaties" èèn vwo de verspreidienge van de cultuur, e zèlfs vo de toekoemst van klassieke muziek.<ref>[https://www.nytimes.com/2006/08/27/arts/television/27heff.html Web Guitar Wizard Revealed at Last], The New York Times (27 ogustus 2006).</ref>
Een artikel in 2017 uut ''[[w:en:The New York Times Magazine|The New York Times Magazine]]'' opperde da YouTube "de nieuwe [[w:en:Conservative talk radio|talkradio]]" wos e-wordn voo [[w:nl:Extreemrechts|extreem-rechts]].<ref>[https://web.archive.org/web/20170803175402/https://www.nytimes.com/2017/08/03/magazine/for-the-new-far-right-youtube-has-become-the-new-talk-radio.html For the New Far Right, YouTube Has Become the New Talk Radio], The New York Times Magazine (3 ogustus 2017).</ref> Bykans e joar êer da YouTube up januoari 2019 ankoendigde da ze "e gelydelikke anpassinge" giengn doên om 't andoal "suggesties van grensgevollen en content die d' gebruukers schoadelik kunn e-misleiden in te perkn",<ref>[https://web.archive.org/web/20190125163130/https://youtube.googleblog.com/2019/01/continuing-our-work-to-improve.html Continuing our work to improve recommendations on YouTube], YouTube.GoogleBlog.com (25 januoari 2019).</ref> a Zeynep Tufekci a in ''The New York Times'' eschreevn da, "(mè) zyn e miljard of zô gebruukers, YouTube wel e kêr eên vande machtigste radicaliseernde instrument'n van de 21ste eêuw zoud kün zyn".<ref>[https://web.archive.org/web/20190122035903/https://www.nytimes.com/2018/03/10/opinion/sunday/youtube-politics-radical.html YouTube, the Great Radicalizer], The New York Times (10 moarte 2018).</ref> Ounder de nieuwe veranderiengn va YouTube zynde recommendaosie-algoritme, vervieng d'n uutereupen account e kê e dweze complotdenker lik [[w:nl:Alex Jones|Alex Jones]] (in 2016) deure [[w:nl:Fox News|Fox News]] (in 2019).<ref>[https://web.archive.org/web/20201104015452/https://www.nytimes.com/2020/11/03/technology/youtube-misinformation-fox-news.html YouTube Cut Down Misinformation. Then, It Boosted Fox News], The New York Times (3 november 2020).</ref> Vôlgns een ounderzoek in 2020 peikte de bekyks van extreem-rechtse video's ip YouTube rouend 2017 e leaverde "g'roeiend body van journalistiek bewys" den indruk dat YouTube joenge gast'n d'rdeur and d'n radicaliseirn was via d'n algoritme, moa 't ounderzoek zèi da zulk e bewys te vele "bevooroordeeld was na sensationoalisme". J' voend ôok da de "mêeste conservatieve contentmoakers uut d'n mainstrieëm" et vôl trokken boavn de [[w:nl:Alt-right|alt-right]] en extremiste video's in 2020.<ref>[http://dx.doi.org/10.1177/1940161220964767 Right-Wing YouTube: A Supply and Demand Perspective], The International Journal of Press/Politics (21 oktober 2020).</ref> En ounderzoek uut 2022 ountdekte da "oundanks aolle vroentrustienge dat 't algoritme van YouTube de menschn noar een extreem rechtse fuik binnentrekt mè zyn suggesties, e'r eigenlik weinig reëel bewys bestoat om da t' oendersteun'n", en da de "blôotstellienge" an die video's vôoral oundervounn' wos by e klêne group menneschn mè vanof't begin aol hêel ôge niveau's an seksisme en raciale haat.<ref>[https://arxiv.org/abs/2204.10921 Subscriptions and external links help drive resentful users to alternative and extremist YouTube videos], arXiv (22 april 2022). • [https://web.archive.org/web/20220426124312/https://reason.com/2022/04/26/youtube-algorithms-dont-turn-unsuspecting-masses-into-extremists-new-study-suggests/ YouTube Algorithms Don't Turn Unsuspecting Masses Into Extremists, New Study Suggests], Reason (26 april 2022).</ref> En ounderzoek in 2024 deur d' [[w:en:Institute for Strategic Dialogue|Institute for Strategic Dialogue]] voend da YouTube hêel dikkers Christelikke video's en rechts-leunende "[[w:en:Culture war|culture war]]"-video's va Fox News en va mannelykke lïfestyele-[[w:nl:Influencer|influencers]] deid aanbeveiel'n an accounts die nog nôit interesse getoog'd ad'n d'rvöôrn in zo'en soôrt theemas.<ref>[https://web.archive.org/web/20241002193412/https://thehill.com/policy/technology/4727588-research-finds-pattern-of-youtube-recommending-right-leaning-christian-videos/ Research finds pattern of YouTube recommending right-leaning, Christian videos], The Hill (18 juni 2024).</ref>
''[[w:en:The Legion of Extraordinary Dancers|The Legion of Extraordinary Dancers]]''<ref>[https://web.archive.org/web/20140104063431/https://www.ted.com/talks/the_lxd_in_the_internet_age_dance_evolves.html The LXD: In the Internet age, dance evolves], TED (februoari 2010).</ref> en 't [[w:en:YouTube Symphony Orchestra|YouTube Symphony Orchestra]]<ref name="Reuters20090414" /> koôzn nunder leed'n uut ip basis van individuele videoprestaties.<ref name="TED201007Anderson" /><ref name="Reuters20090414">[https://web.archive.org/web/20140921182641/https://www.reuters.com/article/2009/04/14/us-youtube-idUSTRE53D4PE20090414 YouTube orchestra prepares for Carnegie debut], Reuters (14 april 2009).</ref> Doaboovenup wierd de lôterdoadige cyber-collab video "[[w:en:We Are the World 25 for Haiti (YouTube edition)|We Are the World 25 for Haiti (YouTube edition)]]" e-makt deur de prestaties van 57 zangers oaver êel de weireld in êen muzikaal weirk t'ope te smieten,<ref>[https://web.archive.org/web/20100313010623/https://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/1003/06/cnr.02.html CNN Newsroom], CNN (6 moarte 2010).</ref> woaby da ''The Tokyo Times'' de "We Pray for You" YouTube cyber-collab video e-noemd èt as e vôorbeeld van de trend oem [[w:nl:Crowdsourcing|crowdsourcing]] voe goeie doeln te gebruukn.<ref>[https://web.archive.org/web/20110612153700/https://www.tokyotimes.jp/post/en/1829/Crowdsourcing+After+Quakebook+We+Pray+For+You.html Crowdsourcing: After Quakebook, We Pray For You], The Tokyo Times (11 meie 2011).</ref>
De anti-pestcampagne [[w:nl:It Gets Better|It Gets Better Project]] groeide uut van eên eênigste YouTube-video g'richt up ountmoedigde of [[w:en:Suicide among LGBT youth|zelfmôordneigende LGBT tieners]],<ref>[https://web.archive.org/web/20131104120324/https://www.sfgate.com/news/article/Dan-Savage-overwhelmed-by-gay-outreach-s-response-3171312.php Dan Savage overwhelmed by gay outreach's response], San Francisco Chronicle (8 oktober 2010).</ref> da binn'n de twêe moandn video-antwôordn krieêg van uunderden menschn waarounder d'n Amerikoansche president [[w:nl:Barack Obama|Barack Obama]], Vicepresident Biden, persoenêel van't Witte Huus, en en oop ministers.<ref>[https://web.archive.org/web/20140102042529/https://www.whitehouse.gov/issues/it-gets-better It Gets Better], White House.</ref> Op 'n gelykôardige maniere wierd er in reactie up de video "My story: Struggling, bullying, suicide, self-harm" van de vuvtienjoarige [[w:en:Suicide of Amanda Todd|Amanda Todd]] bykans oenmiddelyk achter eur zelfmôord wettelyke acties oundernoom'n om 't vôorkomm'n van pestn t' ounderzoekn en e nationoale anti-peststrategie up te zettn.<ref>[https://web.archive.org/web/20131029213910/https://www.ctvnews.ca/canada/in-wake-of-amanda-todd-suicide-mps-to-debate-anti-bullying-motion-1.995254 In wake of Amanda Todd suicide, MPs to debate anti-bullying motion], CTV News (14 oktober 2012).</ref> In meie 2018, achter da de Londense [[w:en:Metropolitan Police|Metropolitan Police]] beweirde da [[w:en:UK drill|UK drill]]-muziekvideo's die 't geweld veroêrlykt'n e brònne woarn van [[w:en:Gang#Gang violence|bendegeweld]], eit YouTube 30 video's uutewist.<ref>[https://web.archive.org/web/20210321160833/https://www.theguardian.com/uk-news/2018/may/29/youtube-deletes-30-music-videos-after-met-link-with-gang-violence YouTube deletes 30 music videos after Met link with gang violence], The Guardian (28 meie 2018).</ref>
== Finansjes ==
Vôo 2020 gaf Google gèn gedetailleerde cyfers voe de lôopnde kostn van YouTube, en d' inkomstn van YouTube in 2007 wierdn in een offysjele anangifte omschreevn as "[[w:nl:Materialiteit (accountancy)|nief materieel]]".<ref>[https://tech.fortune.cnn.com/2008/03/25/youtube-looks-for-the-money-clip/ YouTube Looks For the Money Clip], CNN (25 moarte 2008).</ref> In juni 2008 schatte een artikel in 't tydschrift ''Forbes'' d' inkomstn voe 2008 up 200 miljoen dollar, woaby dan ze weezn up vôoruutgank in d'n verkoop van reclame.<ref>[https://www.forbes.com/forbes/2008/0616/050.html GooTube], Forbes (22 meie 2008).</ref> In 2012 wierdn d' inkomstn van YouTube uut nunder reclameprogramma geschat up 3,7 miljard dollar.<ref name="Winkler">[https://blogs.wsj.com/digits/2013/12/11/streaming-video-means-streaming-dollars-for-youtube/ YouTube Growing Faster Than Thought, Report Says], The Wall Street Journal (11 december 2013).</ref> In 2013 wos da bykans verdubbeld en wierd d'r geschat da 't de 5,6 miljard dollar gienk oaln vôgns [[w:en:Emarketer|e-Marketer]],<ref>[https://finance.yahoo.com/video/youtubes-ad-revenue-estimated-5-195900788.html YouTube's ad revenue estimated at $5.6 billion], YAHOO.</ref> tewielst dat andren 't up 4,7 miljard dollar schattn.<ref name="Winkler" /> 't Grôtste dêel van de video's ip YouTube is groatis te bekykn en wudt oundersteund mè reclame.<ref>[https://www.bbc.co.uk/news/business-22474715 YouTube launches pay-to-watch subscription channels], BBC News (9 meie 2013).</ref> In meie 2013 brocht YouTube e proefsysteem uut mè 53 betoalde kanoaln woavan de pryzn varieerdn van $0,99 toet $6,99 de moand.<ref>[https://www.theregister.co.uk/2013/05/09/youtube_subscription_channels/ YouTube launches subscriptions with 53 paid channels], The Register (9 meie 2013).</ref> Die zet wierd aanzien lik e pogienge oem de concurrentie an te goan med andre anbieders van online abonnementsdienstn lik [[w:nl:Netflix|Netflix]], [[w:nl:Amazon Prime Video|Amazon Prime]], en [[w:nl:Hulu|Hulu]].
Google brocht in februoari 2020 voe d'n êeste kjei exacte inkomstencyfers uut voe YouTube, as dêel van 't financieel rapport van Alphabet voe 2019. Vôgns Google aad YouTube in 2019 vôo 15,1 miljard dollar an reclame-inkomstn binneng'oald, in teegnstellienge toet 8,1 miljard dollar in 2017 en 11,1 miljard dollar in 2018. D' inkomstn van YouTube maktn in 2019 bykan 10% uut van de totoale inkomstn van Alphabet.<ref>[https://www.theverge.com/2020/2/3/21121207/youtube-google-alphabet-earnings-revenue-first-time-reveal-q4-2019 YouTube is a $15 billion-a-year business, Google reveals for the first time], The Verge (3 februoari 2020).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20200203213933/https://abc.xyz/investor/static/pdf/2019Q4_alphabet_earnings_release.pdf?cache=05bd9fe Alphabet Announces Fourth Quarter and Fiscal Year 2019 Results], Alphabet Inc. (3 februoari 2020).</ref> Dizze inkomstn zörgden voer oungeveer 20 miljoen abonnees gecoembineerd tusschn YouTube Premium en YouTube Music, en 2 miljoen abonnees voe [[w:nl:YouTube TV|YouTube TV]].<ref>[https://www.engadget.com/2020/02/03/youtube-premium-and-music-20-million-subscribers/ YouTube Premium and Music have 20 million subscribers], Engadget (3 februoari 2020).</ref> YouTube aad 29,2 miljard dollar an reclame-inkomstn in 2022, e stygienge van 398 miljoen dollar in vergelykienge mè 't joar d'rvoorn.<ref>[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1652044/000165204423000016/goog-20221231.htm goog-20221231], sec.gov.</ref> In 't twidde kwarteel van 2024 steeg de reclame-inkomste noa 8,66 miljard dollar, e stygienge van 13% teegnover 't êeste kwarteel.<ref>[https://www.thewrap.com/youtube-ad-revenue-q2-2024/ YouTube Ad Revenue Rises 13% to $8.66 Billion in Q2], TheWrap (23 juli 2024).</ref>
=== Soamenweirkienge mè bedryvn ===
YouTube gienk in juni 2006 e marketieng- en reclamepartnerschap an mè [[w:nl:National Broadcasting Company|NBC]].<ref>[https://knowledge.wharton.upenn.edu/article.cfm?articleid=1519 Online Video: The Market Is Hot, but Business Models Are Fuzzy], Knowledge@wharton.</ref> In moarte 2007 slootn ze een akkôord mè de [[w:nl:British Broadcasting Corporation|BBC]] voe drie kanoaln mè BBC-inoud, êen voe njuuws en twêe voer entertainment.<ref>[https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/6411017.stm BBC strikes Google-YouTube deal], BBC News (2 moarte 2007).</ref> In november 2008 kwam YouTube toet een akkôord mè [[w:nl:Metro-Goldwyn-Mayer|MGM]], [[w:nl:Lionsgate|Lions Gate Entertainment]], en [[w:nl:CBS (televisienetwerk)|CBS]], wuk dat an die bedryvn de toeloatienge gaf oem vulledige films en tv-ofleeveriengn up d'n site te zettn, mè advertensjes by in e sectie voe Amerikoansche kykers genôemd "Shows". Die zet was bedoeld oem d'n concurrentie an te goan mè websites lyk Hulu, da materioal van NBC, [[w:nl:Fox Broadcasting Company|Fox]], en [[w:nl:Walt Disney Studios Motion Pictures|Disney]] anbiedt.<ref>[https://www.nytimes.com/2008/11/10/business/media/10mgm.html MGM to Post Full Films on YouTube], The New York Times (9 november 2008).</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/04/30/AR2009043001853.html It's Official: Disney Joins News Corp., NBCU In Hulu; Deal Includes Some Cable Nets], The Washington Post (30 april 2009).</ref> In november 2009 lanceerde YouTube e versie van "Shows" beschikboar voe de kykers in 't Verênigd Keunienkryk, med e goeie 4.000 vulledige shows van mêer as 60 partners.<ref>[https://www.theguardian.com/media/2009/nov/19/youtube-uk-full-length-shows YouTube launches UK TV section with more than 60 partners], The Guardian (19 november 2009).</ref> In januoari 2010 brocht YouTube een uurdienst vo films uut,<ref>[https://www.nytimes.com/2010/01/21/technology/internet/21youtube.html YouTube Takes a Small Step into the Film Rental Market], The New York Times (20 januoari 2010).</ref> beschikboar in verschillige landn, en tv-programs kunn'n e-kocht wordn in êentige landn.<ref>[https://support.google.com/youtube/answer/9674101?hl=en Buy or rent movies and TV shows on YouTube - YouTube Help], Google.</ref><ref>[https://www.bbc.co.uk/news/technology-15214939 YouTube to offer film rentals in the UK], BBC News (7 oktober 2011).</ref> D'n dienst biedt mêer as 6.000 films an.<ref>[https://techcrunch.com/2011/05/09/google-partners-with-sony-pictures-nbc-universal-and-warner-brothers-for-youtube-movies/ Google Partners With Sony Pictures, Universal And Warner Brothers For YouTube Movies], TechCrunch (9 meie 2011).</ref>
==== 2017 reclameboycot ====
In moarte 2017 trok de regerienge van 't Verênigd Keunienkryk zyn reclamecampagnes weug van YouTube, achter njuuws da nunder advertensjes getoogd woarn up video's med extremistische inoud. De regerienge eiste garansies da nunder reclame "up e veilige en gepaste maniere gienk geleverd wordn". De gazette ''[[w:nl:The Guardian|The Guardian]]'', tegoare mè noch andre grôte Britsche en Amerikoansche merkn, pauzeerdn up dezelste maniere nunder reclame up YouTube lik reactie ip 't feit da nunder advertensjes verschêenen by [[w:en:Offensive content|anstôotgeevnde inoud]]. Google zèi da ze "begunn'n woarn an e groendig ounderzoek van uunze reclame-richtlynn en da we oopnboar de belofte èin gemakt vo anpassiengn deur te voern die an merkn mêer controle geevn over woa da nunder reclame getoogd wudt".<ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2017-03-22/at-t-halts-spending-on-some-google-ads-after-youtube-controversy Google Ad Crisis Spreads as Biggest Marketers Halt Spending], Bloomberg.com (22 moarte 2017).</ref><ref>[https://www.bbc.co.uk/news/uk-politics-39301712 YouTube: UK government suspends ads amid extremism concerns], BBC News (17 moarte 2017).</ref>
In 't begin van april 2017 brocht 't YouTube-kanoal [[w:nl:H3h3Productions|h3h3Productions]] bewys an woarin dan ze zeiden dat een artikel in de ''[[w:nl:The Wall Street Journal|Wall Street Journal]]'' screenshots aad e-fabriceerd da grôte merk-reclames toogde ip een anstôotgeevnde video woarip da muziek van [[w:en:Johnny Rebel (singer)|Johnny Rebel]] was e-zet boovn ip e muziekvideo van [[w:nl:Chief Keef|Chief Keef]], doaby zeggnd da d'n video zelve hêlegans gèn reclame-inkomstn aad g'oald voe d'n uploader. D'n video wierd weugg'oald achter dat uutkwam da d' advertensjes getriggerd woarn deur 't gebruuk van auteursrechtelik beschermd materioal in d'n video.<ref>[https://www.thedailybeast.com/articles/2017/04/04/fake-news-blows-up-in-trolls-faces.html A YouTube Star, Reddit Detectives, and the Alt-Right Call Out a Fake News Story. Turns Out It Was Real.], The Daily Beast (4 april 2017).</ref><ref>[https://mashable.com/2017/04/04/youtube-h3h3-what-happened-wsj/ How one little screenshot drove YouTube to the brink], Mashable (4 april 2017).</ref> Up 6 april 2017 makte YouTube bekend da ze, oem "te zörgen dat 't inkomsten allêne noa moakers goat die nunder an de regels oudn", nunder beleid giengn anpassn oem te verêisn dat e kanoal e policy check moe oundergoan en minstens 10.000 lifetime views moe èin, vôorn da ze by d'n YouTube Partner Program kunn kommn.<ref>[https://www.theverge.com/2017/4/6/15209220/youtube-partner-program-rule-change-monetize-ads-10000-views YouTube will no longer allow creators to make money until they reach 10,000 views], The Verge (6 april 2017).</ref>
=== Inkomstn van YouTubers ===
[[Ofbeeldienge:2017- Top earners on YouTube - column chart.svg|thumb|upright=1.25| Totoale joarlikse inkomstn van de top tien YouTuber accounts, en d' inkomstn van de mêest verdienende account voe 2017]]
In meie 2007 lanceerde YouTube nunder Partner Program (YPP), e systeim gebaseerd up [[w:nl:Google AdSense|AdSense]] wuk dat an d'n uploader van de video toestoat oem d' inkomstn van de reclame up d'n site te dêeln.<ref>[https://techcrunch.com/2007/05/04/youtube-launches-revenue-sharing-partners-program-but-no-pre-rolls/ YouTube Launches Revenue Sharing Partners Program, but no Pre-Rolls], TechCrunch (4 meie 2007).</ref> YouTube pakt mêestal 45 percent van de reclame-inkomstn by video's in 't Partner Programma, woaby da 55 percent noa d'n uploader goat.<ref>[https://www.theverge.com/2013/3/4/4062810/youtube-partners-complain-revenue-sharing-google-ads It's not TV, it's the Web: YouTube partners complain about Google ads, revenue sharing], The Verge (4 moarte 2013).</ref><ref>[https://www.businessinsider.com/money-youtube-stars-actually-make-2014-2 The biggest stars on YouTube make huge incomes ... yet they can't keep the vast majority of it], Business Insider (3 ogustus 2015).</ref> D'r zyn mêer as twêe miljoen leedn in 't YouTube Partner Program.<ref>[https://www.theverge.com/2021/8/23/22636827/youtube-partner-program-2-million-members-creators YouTube says its Partner Program now has 2 million members], The Verge (23 ogustus 2021).</ref> Vôgns [[w:en:TubeMogul|TubeMogul]] kostte e pre-roll advertensje up YouTube (êen die getoogd wudt vôorn dat d'n video begunt) in 2013 advertêerders gemiddeld $7,60 voe elke 1.000 views. Mêestal eit ni mêer as d'n elft van de in anmerkienge kommende video's e pre-roll advertensje, wegens e tekort an geïnteresseerde advertêerders.<ref>[https://www.nytimes.com/2014/02/02/business/chasing-their-star-on-youtube.html Chasing Their Star, on YouTube], The New York Times (1 februoari 2014).</ref>
De regels van YouTube beperken bepoalde sôorten inoud oem ingesloten te zyn in video's die an reclame verdienn, waarounder video's mè geweld, grof toalgebruuk, seksuele inoud, "controversiële of gevoelige ounderweirpen en gebeurtenissen, met ounder andre ounderweirpen die te moakn èin mè oorlog, politieke conflictn, nateurrampn en tragedies, zelfs of datter gèn expliciete beeldn getoogd wordn" (tenzy dat d'n inoud "mêestal njuuwsweirdig of komisch is en d'n moaker de bedoelinge èit om te informeren of t' amuseern"),<ref name="Robertson">[https://www.theverge.com/2016/9/1/12753108/youtube-is-over-party-advertising-monetization-censorship Why is YouTube being accused of censoring vloggers?], The Verge (1 september 2016).</ref> en video's woarvan da d' reacties van gebruukers "oungeschikten" inoud bevattn.<ref>[https://www.tubefilter.com/2019/02/22/youtube-videos-demonetized-inappropriate-comments/ After Child Video Scandal, YouTube Says Ad-Friendly Videos Can Be Demonetized For Inappropriate Comments], Tubefilter (22 februoari 2019).</ref>
In 2013 brocht YouTube een optie uut voe kanoaln mè minstens duusd abonnees om e betoald abonnement te vroagn an kykers oem nunder video's te bekykn.<ref>[https://www.forbes.com/sites/tjmccue/2013/01/30/google-youtube-introduces-paid-content-subscriptions/ Google's YouTube Introduces Paid Content Subscriptions], Forbes.</ref><ref>[https://support.google.com/youtube/answer/3249127?hl=en Introduction to paid content – YouTube Help], Google Inc.</ref> In april 2017 stelde YouTube een êis in van minstens 10.000 lifetime views voe e betoald abonnement.<ref name="ypp">[https://youtube-creators.googleblog.com/2018/01/additional-changes-to-youtube-partner.html Additional Changes to the YouTube Partner Program (YPP) to Better Protect Creators], YouTube.</ref> Ip 16 januoari 2018 wierd dizze êis voe de monetisoatie an'epast noa 4.000 euren kyktied binn'n de latste 12 moandn en 1.000 abonnees.<ref name="ypp" /> Dizze zet wierd gezien as een maniere oem te zörgn da video's woa geld an verdiend wierd gèn controverse veroôrzakten, moa krêeg kritiek oemda 't nadeelig wos vwo de klindere YouTube-kanoaln.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2018/jan/18/youtube-creators-vloggers-ads-logan-paul YouTube's small creators pay price of policy changes after Logan Paul scandal], The Guardian (18 januoari 2018).</ref> [[w:nl:YouTube Creator Awards|YouTube Play Buttons]], e stik van de YouTube Creator Rewards, zyn een erkennienge van YouTube vô nunder mêest popelaire kanoaln.<ref>[https://www.youtube.com/yt/creators/rewards.html YouTube Creator Rewards], YouTube.</ref> De trofeeën zyn gemakt van e vernikkeld koper-nikkellegeersel, goud-verplat messing, zilver-verplat metal, robyn, en ròôd-getint kristalglas. Ze wordn uutgedeild an kanoaln mè minstens eounderdduusd, êen miljoen, tien miljoen, vuvtig miljoen, en eounderd miljoen abonnees, respectievelik.<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=yHA2HbNtcG4 What is the Gold Play Button REALLY made of?!?], YouTube (3 december 2016).</ref><ref>[https://www.tubefilter.com/2016/12/19/pewdiepie-ruby-play-button-youtube-50-million-subscribers/ YouTube Sends PewDiePie Custom Ruby Play Button To Commemorate 50 Million Subscribers], Tubefilter (19 december 2016).</ref>
De regels van YouTube oemtrent "[[w:en:Censorship by Google#Advertiser-friendly content|adverteerder-vriendelikken inoud]]" begreenzn wa datter gebruukt meugt wordn in video's woa da geld an e-verdiend wudt; dad is ounder andre zwoar gewèld, toal,<ref>[https://variety.com/2019/digital/news/youtube-profanity-ad-supported-video-demonetized-1203107619/ YouTube Explains Which Profanities and 'Inappropriate Language' Are Not OK for Ad-Supported Videos], Variety (14 januoari 2019).</ref> seksuel'n inoud, en "controversiële of gevoelige ounderweirpen en gebeurtenissn, met ounder andre ounderweirpen round oôrlog, politieke conflictn, natèûrrampn en tragedies, zèlfs a zyn der gèn expliciête beeldn", tenzy da d'n inoud "normoâl geziên nieuwswêerdig of komiek ês è d'n môaker wil informêern of amuseren".<ref name="Robertson" /> In september 2016, achter da ze e bygeweirkt notificaotsiesysteem èin e-lanceerd oem de gebruukers the waorschuwen round dié overtrediengen, krêegn de regels van YouTube seirieus under vet van bekende moakers, waarounder [[w:nl:Philip DeFranco|Philip DeFranco]] en de [[w:en:Vlogbrothers|Vlogbrothers]]. DeFranco zèèi da 't ni mêer meugen oalen van reclame-inkomstn ip zudane video's "censuur wos ounder en andre noame". N'n wôordvoereire van YouTube stelde da d' regel ni nieuw wos, moa da d'n dieënst geweune "de nôtificotie e 't b'roepsprocess add'n verbeterd om beter the communiceern mè ouze moakèrs".<ref>[https://www.usatoday.com/story/tech/news/2016/09/01/youtube-creators-advertisers-controversy/89728728/ YouTubers protest 'advertiser friendly' policy], USA Today (2 september 2016).</ref><ref>[https://www.businessinsider.com/youtube-stars-advertiser-friendly-content-guidelines-2016-9 A bunch of famous YouTubers are furious at YouTube right now – here's why], Business Insider (1 september 2016).</ref><ref>[https://www.cnet.com/news/pause-the-youtubeisoverparty-youtube-isnt-pulling-more-ads-from-stars-videos/ Pause the #YouTubeIsOverParty: YouTube isn't pulling more ads from stars' videos], CNET (1 september 2016).</ref> ''[[w:nl:Boing Boing|Boing Boing]]'' ràporteirde in 2019 da 't gebruuk van LGBT-zoèkwôorden uutmondde in demonetisoatie.<ref>[https://boingboing.net/2019/10/02/youtube-demonetizing-videos-wh.html YouTube demonetizing videos where LGBTQ keywords are said], Boing Boing (2 oktober 2019).</ref> In de Verênigde Stoatn vanof november 2020, en in juni 2021 wêireldwyd,<ref>[https://www.telegraphindia.com/business/youtube-announces-changes-in-its-terms-of-services/cid/1816154 YouTube announces changes in its terms of services], The Telegraph (India) (21 meie 2020).</ref> be'oudt YouTube nunder 't reht voe êentig wukke video ip 't platform the monetiseirn, zeilfs of d'n upoloader geèn lïed es va 't YouTube Partner Program. Dit goat gebeurn ip kanoaln woavan da den inoed anzien weird as "advertêerder-vriendelik", e gans aolle inkomste goa rêhstrêeks nòar Goögle zoundr datr etwa e-dêeld wordt met d'n uploader.<ref>[https://www.cnbc.com/2020/11/19/youtube-will-put-ads-on-non-partner-videos-but-wont-pay-the-creators.html YouTube will put ads on non-partner videos but won't pay the creators], CNBC (19 november 2020).</ref>
=== Inkomstn vwo d' iegnoars van 't auteursrecht ===
't Mêeste van YouTube zyn reclameopbriengst goat nà de publischeêrders en d' videomoäkrs diê 't reht ëïn ip nunder video's; d'ouonderneiemienge zelve ouwd 45% van 't reclamegjèld biè.<ref>Garett Sloane, [https://adage.com/article/digital/youtube-ad-revenue-disclosed-google-first-time-topped-15-billion-2019/2233811 YouTube Ad Revenue, disclosed by Google for the first time, topped $15 billion in 2019], Advertising Age (3 februoari 2020).</ref> In 2010 wierd er geràpportertd da bykàn êen dêrde van de video's mè reiclâmes upgeiloàd wörd'n zounder tòeloatïênge van d' iegnoars va 't autheùrsrecht. YouTube gëëft d' optie an d' oudrs van 't auteursrecht òem nunder videô's ip te zoeèk'n en d'raf th' haeln òf oem ze voêrt te lôtn dràojn vo geld ip the briengn.<ref>[https://www.nytimes.com/2010/09/03/technology/03youtube.html YouTube Ads Turn Videos into Revenue], The New York Times (2 september 2010).</ref> In meie 2013 begoest [[w:nl:Nintendo|Nintendo]] nunder auteursrecht up te fôrsheër'n è de rèclämeinkomsten op t' eëisen va de videômäkers die schermafbeeldiengn (screenshots) va nunder spèllen tôogdn.<ref>[https://www.ign.com/articles/2013/05/16/nintendo-enforces-copyright-on-youtube-lets-plays Nintendo enforces copyright on YouTube Let's Plays], IGN (16 meie 2013).</ref> In febrewârì 2015 kwaam Nintendo toet een akkòord óëm 't gjêld te dêeln me de videömöakers via 't Nintendo Creators Program.<ref>[https://www.forbes.com/sites/insertcoin/2015/02/06/nintendo-updates-their-bad-youtube-policies-by-making-them-worse/ Nintendo Updates Their Bad YouTube Policies By Making Them Worse], Forbes (6 februoari 2015).</ref><ref>[https://www.vox.com/2015/2/4/11558648/nintendo-wants-youtubers-to-pretend-its-competitors-games-dont-exist Nintendo Wants YouTubers to Pretend Its Competitors' Games Don't Exist], Recode (4 februoari 2015).</ref><ref>[https://kotaku.com/nintendos-youtube-plan-is-already-being-panned-by-youtu-1682527904 Nintendo's YouTube Plan Is Already Being Panned By YouTubers [Update]], Kotaku (29 januoari 2015).</ref> Ip 20 moarte 2019 makte Nintendo up Twitter bëkênd dat 't bedrÿyf gienk stoppen mët 't Creadêursprogramma. D' uutvoeèriênge dërrvan stoempte up 20 moarte 2019 tiiège eêndtê.<ref>[https://kotaku.com/nintendos-controversial-creators-program-is-shutting-do-1830728813 Nintendo's Controversial Creators Program Is Shutting Down], Kotaku (28 november 2018).</ref><ref>[https://www.eurogamer.net/articles/2018-11-29-nintendo-scraps-creators-program-making-life-much-easier-for-youtubers Nintendo scraps controversial Creators Program, making life easier for YouTubers], Eurogamer (29 november 2018).</ref>
== Zie ôok ==
* Rechtszoakn
** ''[[w:en:Garcia v. Google, Inc.|Garcia v. Google, Inc.]]''
** ''[[w:en:Ouellette v. Viacom International Inc.|Ouellette v. Viacom International Inc.]]''
** ''[[w:en:Viacom International, Inc. v. YouTube, Inc.|Viacom International, Inc. v. YouTube, Inc.]]''
* Lystn
** [[w:nl:Videohosting|Vergelykienge van videohosting-dienstn]]
** :''Zie ôofdartikel: [[w:en:List of Google Easter eggs#YouTube|Lyste van Google Easter eggs (YouTube)]]''
** [[w:nl:Internethype|Lyste van internetfenomeenn]]
** [[w:en:List of most-disliked YouTube videos|Lyste van mêest gedislikte YouTube-video's]]
** [[w:en:List of most-liked YouTube videos|Lyste van mêest gelikte YouTube-video's]]
** [[w:nl:Lijst van meest geabonneerde YouTube-kanalen|Lyste van mêest geabonneerde YouTube-kanoaln]]
** [[w:nl:Lijst van bestbekeken YouTube-video's|Lyste van bestbekeekn YouTube-video's]]
** [[w:en:List of online video platforms|Lyste van online videoplatformn]]
** [[w:nl:Lijst van YouTubers|Lyste van YouTubers]]
* [[w:nl:Alternatieve media|Alternatieve media]]
* [[w:nl:Blip.tv|blip.tv]]
* [[w:en:BookTube|BookTube]]
* [[w:en:BreadTube|BreadTube]]
* [[w:en:CNN/YouTube presidential debates|CNN/YouTube presidentsdebatten]]
* :''Zie ôofdartikel: [[w:nl:Kritiek op Google|Kritiek up Google (Algoritmes)]]''
* [[w:nl:Google Video|Google Video]]
* [[w:en:IFilm|iFilm]]
* [[w:en:Invidious|Invidious]] – E groatis en open-source alternoatieve vôorkant (frontend) vo YouTube
* [[w:nl:Metacafe|Metacafe]]
* [[w:en:Multi-channel network|Multi-channel network]]
* [[w:en:Reply girl|Reply girl]]
* [[w:en:Revver|Revver]]
* [[w:en:VideoSift|VideoSift]]
* [[w:en:VMix|vMix]]
* [[w:en:YouTube Awards|YouTube Awards]]
* [[w:en:YouTube copyright issues|YouTube auteursrechtprobleemn]]
* [[w:nl:YouTube Creator Awards|YouTube Creator Awards]]
* [[w:en:YouTube Instant|YouTube Instant]]
* [[w:en:YouTube Live|YouTube Live]]
* [[w:nl:YouTube Music Awards|YouTube Music Awards]]
* [[w:en:YouTube Poop|YouTube Poop]]
* [[w:nl:YouTube Rewind|YouTube Rewind]]
* [[w:en:YouTube Theater|YouTube Theater]]
== Referensjes ==
<references />
== Vôordere lektuur ==
* Bergen, Mark (2022). [https://books.google.com/books?id=1zhTEAAAQBAJ Like, Comment, Subscribe: Inside YouTube's Chaotic Rise to World Dominance]. New York: Viking.
* Dickey, Megan Rose (15 februoari 2013). [https://www.businessinsider.com/key-turning-points-history-of-youtube-2013-2 The 22 Key Turning Points in the History of YouTube], Business Insider.
* Kelsey, Todd (2010). [https://archive.org/details/socialnetworking0000kels Social Networking Spaces: From Facebook to Twitter and Everything In Between]. Springer-Verlag.
* Lacy, Sarah (2008). The Stories of Facebook, YouTube and MySpace: The People, the Hype and the Deals Behind the Giants of Web 2.0. Richmond: Crimson.
* Munger, Kevin; Hindman, Matt; Yalcin, Omer; Phillips, Joseph; Bisbee, James (2025). "Pressing Play on Politics: Quantitative Description of YouTube". Journal of Quantitative Description: Digital Media. 5.
* Spangler, Todd (6 moarte 2025). [https://variety.com/2025/digital/news/youtube-20th-anniversary-sean-evans-hollywood-1236327520/ YouTube at 20: How the Video Colossus Launched the Creator Economy and Turned From Hollywood Foe to Friend], Variety.
* Walker, Rob (28 juni 2012). [https://www.nytimes.com/2012/07/01/magazine/on-youtube-amateur-is-the-new-pro.html On YouTube, Amateur Is the New Pro], The New York Times.
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.youtube.com/ Offysjeeln website]
[[Categorie:YouTube]]
qirkeolwuv0u7wzgtjmdjujgm39j1na
Microsoft
0
28882
326878
325760
2026-05-17T01:18:54Z
InternetArchiveBot
22297
Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
326878
wikitext
text/x-wiki
{| class="infobox" style="max-width: 25em; width: 100%; text-align: left; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px;"
|-
! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #e0e0e0; color: black;" | Microsoft Corporation
|-
| colspan="2" style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Ofbeeldienge:Microsoft logo and wordmark.svg|250px]]<br /><small>Logo in gebruuk sinds 2012</small>
|-
| colspan="2" style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Ofbeeldienge:Aerial Microsoft West Campus August 2009.jpg|250px]]<br /><small>Luchtfoto van de [[w:nl:Microsoft-campus|Microsoft-campus]] in Redmond</small>
|-
! style="width: 40%; vertical-align: top;" | Type
| [[w:nl:Naamloze vennootschap|Beursgenoteerd]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Verandeld as
| [[w:nl:NASDAQ|NASDAQ]]: MSFT<br />[[w:nl:Nasdaq-100|Nasdaq-100]]-component<br />[[w:nl:Dow Jones Industrial Average|DJIA]]-component<br />[[w:nl:S&P 100|S&P 100]]-component<br />[[w:nl:S&P 500|S&P 500]]-component
|-
! style="vertical-align: top;" | ISIN
| US5949181045
|-
! style="vertical-align: top;" | Industrie
| [[w:nl:Informatietechnologie|Informoatietechnologie]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Productn
| [[w:nl:Softwareontwikkeling|Softwareountwikkelienge]]<br />[[w:nl:Computerhardware|Computerhardware]]<br />[[w:nl:Consumentenelektronica|Consumentnelektronica]]<br />[[w:nl:Sociale media|Socioale netweirkn]]<br />[[w:nl:Cloudcomputing|Cloud computing]]<br />[[w:nl:Computerspel|Videospelln]]<br />[[w:nl:Internet|Internet]]<br />[[w:en:Corporate venture capital|Bedryfsinvesterienge (Corporate venture capital)]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Vôorganger
| [[w:en:Traf-O-Data|Traf-O-Data]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Ipgericht
| 4 april 1975 in [[w:nl:Albuquerque|Albuquerque, New Mexico]], V.S.
|-
! style="vertical-align: top;" | Iprichters
| [[w:nl:Bill Gates|Bill Gates]]<br />[[w:nl:Paul Allen|Paul Allen]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Ôofdkantoore
| [[w:nl:Microsoft-campus|Microsoft Campus]]<br />[[w:nl:Redmond (Washington)|Redmond, Washington]], V.S.
|-
! style="vertical-align: top;" | Gebied
| Weireldwyd
|-
! style="vertical-align: top;" | Belangryke menschn
| [[w:nl:Satya Nadella|Satya Nadella]] (vôorzitter & CEO)<br />[[w:nl:Brad Smith (Amerikaans advocaat)|Brad Smith]] (vice-vôorzitter & president)<br />[[w:nl:Bill Gates|Bill Gates]] (technisch adviseur)
|-
! style="vertical-align: top;" | Merkn
| [[w:nl:Microsoft Windows|Windows]]<br />[[w:nl:Microsoft 365|Microsoft 365]]<br />[[w:nl:Microsoft Teams|Teams]]<br />[[w:nl:Microsoft Visual Studio|Visual Studio]]<br />[[w:nl:Xbox|Xbox]]<br />[[w:nl:Microsoft Dynamics|Dynamics]]<br />[[w:nl:Microsoft Surface|Surface]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Dienstn
| [[w:nl:Microsoft Edge|Edge]]<br />[[w:nl:Microsoft Azure|Azure]]<br />[[w:nl:Bing (zoekmachine)|Bing]]<br />[[w:nl:LinkedIn|LinkedIn]]<br />[[w:en:Viva Engage|Viva Engage]]<br />[[w:nl:Microsoft 365|Microsoft 365]]<br />[[w:nl:Microsoft OneDrive|OneDrive]]<br />[[w:nl:Microsoft Dynamics|Dynamics 365]]<br />[[w:nl:Microsoft Outlook|Outlook]]<br />[[w:nl:GitHub|GitHub]]<br />[[w:nl:Microsoft Store|Microsoft Store]]<br />[[w:nl:Windows Update|Windows Update]]<br />[[w:nl:Xbox Game Pass|Game Pass]]<br />[[w:nl:Xbox network|Xbox network]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Omzet
| $281,7 miljard (2025)
|-
! style="vertical-align: top;" | Bedryfswinste
| $128,5 miljard (2025)
|-
! style="vertical-align: top;" | Nettowinste
| $101,8 miljard (2025)
|-
! style="vertical-align: top;" | Activa
| $619,0 miljard (2025)
|-
! style="vertical-align: top;" | Eigen vermoogn
| $343,5 miljard (2025)
|-
! style="vertical-align: top;" | Weirknemers
| 228.000 (2025)
|-
! style="vertical-align: top;" | Ofdêliengn
| [[w:nl:Microsoft Gaming|Microsoft Gaming]]<br />[[w:nl:Microsoft 365|Microsoft 365]]<br />[[w:nl:Microsoft Research|Microsoft Research]]<br />[[w:en:Microsoft AI|Microsoft AI]]<br />Windows and Devices Group<br />Microsoft Cloud<br />Microsoft Security<br />Microsoft Industry<br />Microsoft Business Applications<br />Microsoft Developer
|-
! style="vertical-align: top;" | Dochterbedryvn
| [[w:nl:GitHub|GitHub]]<br />[[w:nl:LinkedIn|LinkedIn]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Website
| [https://www.microsoft.com/ microsoft.com]
|-
! style="vertical-align: top;" | Voetnôotn
| Financiële gegeevns per 30 juni 2025.<ref>[https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/789019/000095017025100235/msft-20250630.htm Microsoft Corporation Form 10-K], U.S. Securities and Exchange Commission (30 juli 2025).</ref>
|}
{| class="infobox" style="max-width: 22em; width: 100%; text-align: left; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #e6e6fa; padding: 5px;"
|-
! style="text-align: center; font-size: 110%; font-weight: bold; background-color: #ccccff; color: black;" | Reekse over Bill Gates
|-
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Ofbeeldienge:Bill Gates at the European Commission - 2025 - P067383-605791 (cropped).jpg|150px]]
|-
|
'''Persôonlik'''
* [[w:nl:Bill Gates#Prijzen en onderscheidingen|Pryzn en eirvolle vermeldienge]]
* [[w:nl:Bill Gates#Filantropie|Filantropie]]
* [[w:nl:Bill Gates|Politieke stoundpuntn]]
* [[w:nl:Bill Gates|Publiek imago]]
* [[w:en:Bill Gates's house|Uus]]
* [[w:en:Family of Bill Gates|Familie]]
----
'''Bedryvn'''
* [[w:en:Traf-O-Data|Traf-O-Data]]
* [[w:nl:Microsoft|Microsoft]]
** [[w:nl:Geschiedenis van Microsoft|Geschiedenisse]]
** [[w:en:Timeline of Microsoft|Tydlyne]]
** [[w:nl:Kritiek op Microsoft|Kritiek]]
* [[w:en:BENlabs|BENlabs]]
* [[w:en:Cascade Investment|Cascade Investment]]
* [[w:nl:TerraPower|TerraPower]]
* [[w:en:Gates Ventures|Gates Ventures]]
----
'''Goede doeln'''
* [[w:nl:Bill & Melinda Gates Foundation|Gates Foundation]]
* [[w:en:Match for Africa|Match for Africa]]
* [[w:nl:The Giving Pledge|The Giving Pledge]]
* [[w:en:OER Project|OER Project]]
* [[w:en:Breakthrough Energy|Breakthrough Energy]]
* [[w:en:Mission Innovation|Mission Innovation]]
----
'''Geschreevn weirk'''
* "[[w:en:An Open Letter to Hobbyists|An Open Letter to Hobbyists]]"
* ''[[w:en:The Road Ahead (Gates book)|The Road Ahead]]''
* ''[[w:en:Business @ the Speed of Thought|Business @ the Speed of Thought]]''
* ''[[w:nl:Hoe we een klimaatramp kunnen vermijden|How to Avoid a Climate Disaster]]''
* ''[[w:en:How to Prevent the Next Pandemic|How to Prevent the Next Pandemic]]''
* ''[[w:en:Source Code (memoir)|Source Code: My Beginnings]]''
----
'''Gerelateerd'''
* [[w:en:Bill Gates' flower fly|Bill Gates' flower fly]]
* [[w:nl:Codex Leicester|Codex Leicester]]
* ''[[w:en:Lost on the Grand Banks|Lost on the Grand Banks]]''
* [[w:nl:Paul Allen|Paul Allen]]
|}
'''Microsoft Corporation''' is nen Amerikoanschn multinationoaln technologie-conglomeroat mè zyn ôofdkantoore in [[w:nl:Redmond (Washington)|Redmond, Washington]]. 't Bedryf, ipgericht in 1975, wierd invloedryk in d'n ipkomste van [[w:nl:Geschiedenis van de computer|persôonlikke computers (pc's)]] deure software lik [[w:nl:Microsoft Windows|Windows]], en is sindsdien uutgebreid noar internetdienstn, [[w:nl:Cloudcomputing|cloud computing]], [[w:nl:Kunstmatige intelligentie|artificiële intelligentie (AI)]], videospelln en andre domeinn. Dikkers omschreevn as e [[w:nl:Big Tech|Big Tech]]-bedryf, is Microsoft de [[w:en:List of the largest software companies|grôtste softwareoundernemienge vôgns inkomste]], êen van de [[w:nl:Marktkapitalisatie|mêest weirdvulle beursgenoteerde bedryvn]] (d'n twiddn achter Nvidia, per september 2025), en êen van de [[w:nl:Merk (handel)|mêest weirdvulle merkn]] weireldwyd. 't Is dêel van Big Tech t'ope mè vuuf andre techbedryvn in de Verênigde Stoatn: [[w:nl:Alphabet Inc.|Alphabet]] ([[w:nl:Google LLC|Google]]), [[w:nl:Amazon (bedrijf)|Amazon]], [[w:nl:Apple Inc.|Apple]], [[w:nl:Meta Platforms|Meta]] ([[w:nl:Facebook|Facebook]]), en [[w:nl:Nvidia|Nvidia]], wuk da teglyk ôok de [[w:nl:Lijst van grootste bedrijven naar beurswaarde|grôtste bedryvn ter weireld]] zyn qua [[w:nl:Marktkapitalisatie|marktkapitalisoatie]].<ref>[https://www.ft.com/content/82dff4a4-3283-11e8-ac48-10c6fdc22f03 The Economics of Big Tech], Financial Times (29 moarte 2018).</ref><ref>[https://www.nytimes.com/interactive/2019/11/13/magazine/internet-platform.html We're Stuck With the Tech Giants. But They're Stuck With Each Other.], New York Times (13 november 2019).</ref><ref>[https://doi.org/10.1080/09505431.2022.2036118 Big Tech], Science as Culture (2022).</ref>
Ipgericht deur [[w:nl:Bill Gates|Bill Gates]] en [[w:nl:Paul Allen|Paul Allen]] oem [[w:nl:BASIC|BASIC]]-interpreters voe d'n [[w:nl:Altair 8800|Altair 8800]] ip de markt te briengn, groeide Microsoft uut toet d'n boas van de markt voe besturiengssystemn voe pc's mè [[w:nl:MS-DOS|MS-DOS]] in 't middn van de joarn 1980, loater e-volgd deur Windows. In de 41 joar tusschn 1980 en 2021 brocht Microsoft 9 [[w:en:Timeline of DOS operating systems|versies van MS-DOS]] uut med e medioane frequentie van 2 joar, en 13 [[w:nl:Microsoft Windows|versies van Windows]] med e medioane frequentie van 3 joar. De [[w:nl:Beursgang|beursgank]] (IPO) van 't bedryf in 1986 en de doaripvolgnde stygienge van d'n andêelnprys miekn drie miljardairs en e geschatte 12.000 miljonairs ounder de weirknemers van Microsoft. Sinds de joarn 1990 eit 't zyn eign mêer en mêer gediversifieerd weug van de markt voe besturiengssystemn. [[w:nl:Steve Ballmer|Steve Ballmer]] vervieng Gates as CEO in 2000. J' aad 't toezicht ip de toenmoalige grôtste [[w:nl:Lijst van fusies en overnames door Microsoft|bedryfsovernoame van Microsoft]], noamelik [[w:nl:Skype Technologies|Skype Technologies]] in 2011,<ref>[https://www.bbc.com/news/business-13343600 Microsoft confirms takeover of Skype], BBC (10 meie 2011).</ref> e vergrôotte focus up hardware<ref>[https://www.businessinsider.com.au/microsoft-device-and-services-2013-8 And Microsoft Is Giving Up On The Software Business!], Business Insider Australia (23 ogustus 2013).</ref><ref>[http://www.informationweek.com/applications/notify-the-next-of-kin/d/d-id/1090416 Notify The Next Of Kin], InformationWeek (30 juni 2010).</ref> die leidde toet under êeste eign pc-lyne, de [[w:nl:Microsoft Surface|Surface]] in 2012, en de vormienge van [[w:nl:Microsoft Mobile|Microsoft Mobile]] via [[w:nl:Nokia|Nokia]]. Sinds da [[w:nl:Satya Nadella|Satya Nadella]] 't in 2014 overpakte as CEO, èit 't bedryf zyn focus verleid noa cloud computing,<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/business-37724557 Microsoft sees shares hit record high], BBC (21 oktober 2016).</ref><ref>[https://www.engadget.com/2017/07/03/microsofts-cloud-focus-could-mean-yet-more-layoffs/ Microsoft's cloud focus could mean yet more layoffs], Engadget (3 juli 2017).</ref> en kochtn ze ôok [[w:nl:LinkedIn|LinkedIn]] voe 26,2 miljard dollar in 2016.<ref>[https://www.sec.gov/Archives/edgar/data/1271024/000110465916161289/a16-22816_18k.htm U.S. Securities and Exchange Commission Linkedin], US SEC (8 december 2016).</ref> Ounder d'n leidinge van Nadella èit de oundernemienge zyn videospellntak uutgebreid oem 't [[w:nl:Xbox|Xbox]]-merk t'oundersteun'n, mè d' iprichtienge van de [[w:nl:Microsoft Gaming|Microsoft Gaming]]-divisie in 2022 en de [[w:nl:Overname van Activision Blizzard door Microsoft|overnoame van Activision Blizzard]] voe 68,7 miljard dollar in 2023.<ref>[https://www.theverge.com/2023/10/13/23791235/microsoft-activision-blizzard-acquisition-complete-finalized Microsoft completes Activision Blizzard acquisition, Call of Duty now part of Xbox], The Verge (13 oktober 2023).</ref>
Microsoft is aol sinds de joarn 1990 dominant in de markt van [[w:nl:IBM PC-compatibel|IBM PC-compatibele]] besturiengssystemn en de markt va kantoorpakkettn. Nunder bekêndste [[w:nl:Lijst van software van Microsoft|softwareproductn]] zyn de Windows-lyne van [[w:nl:Lijst van besturingssystemen van Microsoft|besturiengssystemn]] en de [[w:nl:Microsoft Office|Microsoft Office]]- en [[w:nl:Microsoft 365|Microsoft 365]]-pakkettn voe productiviteit, met as mêest ipvollende d'n tekstverweirker [[w:nl:Microsoft Word|Word]], 't rekenbladprogram [[w:nl:Microsoft Excel|Excel]], en 't presentoatieprogram [[w:nl:Microsoft PowerPoint|PowerPoint]]. Nunder belangrykste [[w:nl:Lijst van hardware van Microsoft|hardwareproductn]] zyn de Surface-lyne van pc's en de Xbox-consoles, woavan da 't latste ôok 't [[w:nl:Xbox network|Xbox network]] inoudt; 't bedryf bïedt ôok e reekse internetdienstn an vôo consumentn, lik de zoekmachine [[w:nl:Bing (zoekmachine)|Bing]], 't webportoal [[w:nl:MSN|MSN]], d'n e-maildienst [[w:nl:Outlook.com|Outlook.com]] (vroeger Hotmail) en de [[w:nl:Microsoft Store|Microsoft Store]]. In d'n bedryfs- en ountwikkelingsweireld levert Microsoft ounder mêer 't [[w:nl:Microsoft Azure|Azure]] cloudcomputingplatform, de databasesoftware [[w:nl:Microsoft SQL Server|Microsoft SQL Server]], en [[w:nl:Microsoft Visual Studio|Visual Studio]].
In april 2019 wierd Microsoft 't derde beursgenoteerde Amerikoansche bedryf da [[w:en:Trillion-dollar company|mêer as 1 biljoen dollar weird wos]]. [[w:nl:Kritiek op Microsoft|Ze krêegn kritiek]] up nunder [[w:nl:Monopolie|monopolistische praktykn]], en d' software van 't bedryf krêeg uutbranders voe probleemn mè [[w:nl:Gebruiksvriendelijkheid|gebruuksgemak]], [[w:nl:Robuustheid|robuustheid]], en [[w:nl:Computerbeveiliging|veiligheid]]. Mêer recent krêegn ze oôk kritiek up nunder rolle by 't levern van dienstn an Israël binst d'n [[w:nl:Oorlog tussen Hamas en Israël|oorlog in Gaza]].
== Geschiedenisse ==
:''Zie ôofdartikel: [[w:nl:Geschiedenis van Microsoft|Geschiedenisse van Microsoft]]''
:''Zie ôok: [[w:en:Timeline of Microsoft|Tydlyne van Microsoft]]''
=== 1972–1985: Iprichtienge ===
[[Ofbeeldienge:Altair 8800 and Model 33 ASR Teletype.jpg|left|thumb|256x256px|Nen Altair 8800-computer (links) med d'n popelairen Model 33 ASR Teletype lik terminal, papierbandlezer en papierbandponser.]]
[[Ofbeeldienge:Bill_Gates_and_Paul_Allen_Business_Cards.jpg|thumb|D' ôorsprounkelikke visitekoartjes van Bill Gates en Paul Allen, te viendn in 't Microsoft Visitor Center.]]
Kiendersvriendn [[w:nl:Bill Gates|Bill Gates]] en [[w:nl:Paul Allen|Paul Allen]] wildn e bedryf iprichtn mè nunder kennisse van [[w:nl:Programmeren|computerprogrammerienge]].<ref>[http://www.biography.com/people/bill-gates-9307520#early-life Bill Gates], Biography.com.</ref> In 1972 richtten ze [[w:en:Traf-O-Data|Traf-O-Data]] ip, e bedryf da ne rudimentairen computer verkocht voe verkêersgegeevns van otto's te volgn en t' analyseern.<ref>[http://www.fundinguniverse.com/company-histories/microsoft-corporation-history/ Microsoft Company History], Funding Universe.</ref>
D' uutgoave van januoari 1975 van ''[[w:nl:Popular Electronics|Popular Electronics]]'' stound vul van de [[w:nl:Altair 8800|Altair 8800]] microcomputer van [[w:nl:Micro Instrumentation and Telemetry Systems|Micro Instrumentation and Telemetry Systems]] (MITS),<ref>[https://www.boston.com/news/local/breaking_news/2008/12/by_martin_finuc_2.html Harvard Square newsstand sold the magazine that started a revolution], Boston.com (30 december 2008).</ref> wuk da Allen ip 't gedacht brocht oem vôor te stelln dan ze ne [[w:nl:BASIC|BASIC]]-interpreter voe da toestel kostn programmeern. Gates belde noa MITS en beweirde dat 'n e werkende interpreter aad, en MITS vroeg achter e demonstratie. Allen wrocht an ne simuloator voe d'n Altair tewielst da Gates d'n interpreter ountwikkelde, en 't weirkte zounder foutn oen ze 't demonstreerdn an MITS in moarte 1975 in [[w:nl:Albuquerque|Albuquerque, New Mexico]]. MITS gienk akkôord oem 't te verdêeln, en brocht 't ip de markt lik [[w:nl:Altair BASIC|Altair BASIC]].<ref name="Allan 2001">[https://archive.org/details/A_History_of_the_Personal_Computer A History of the Personal Computer], Allan Publishing (2001), blz. 108, 112–114.</ref> Gates en Allen richtten Microsoft ip up 4 april 1975, mè Gates as CEO,<ref name="BBCTL">[https://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5085630.stm Bill Gates: A Timeline], BBC News Online (15 juli 2006).</ref> en Allen stelde d'n noame "Micro-Soft" vôorn, e ofkortienge voe micro-computer software.<ref>[https://web.archive.org/web/20110503155554/http://money.cnn.com/magazines/fortune/fortune_archive/1995/10/02/206528/index.htm Bill Gates & Paul Allen Talk Check Out The Ultimate Buddy Act in Business History], Fortune (2 oktober 1995).</ref><ref>[https://books.google.com/books?isbn=0141969385 Paul Allen: Idea Man], Penguin Group (2011), blz. 91.</ref> In ogustus 1977 sloot 't bedryf een akkôord met ASCII Magazine in Japan, wuk da leidde toet nunder êeste internatioanool kantoore genôemd [[w:nl:ASCII (bedrijf)|ASCII Microsoft]].<ref>[http://www.atarimagazines.com/creative/v10n8/192_Kay_Nishi_bridges_the_cul.php Kay Nishi bridges the cultural gap], Creative Computing (ogustus 1984).</ref> Microsoft verhuusde zyn ôofdkantoore noa [[w:nl:Bellevue (Washington)|Bellevue, Washington]], in januoari 1979.<ref name="BBCTL" />
Microsoft stapte in 1980 in de business van de [[w:nl:Besturingssysteem|besturiengssystemn]] (OS) mè nunder eign versie van [[w:nl:Unix|Unix]], die ze e joar idder in licensie addn gekreegn van [[w:nl:AT&T|AT&T Corporation]], genôemd [[w:nl:Xenix|Xenix]],<ref>[https://web.archive.org/web/20060901182630/http://www.computersourcemag.com/articles/viewer.asp?a=695 Under The Hood: Part 8], Computer Source (4 november 2002).</ref> moa 't wos [[w:nl:MS-DOS|MS-DOS]] da d'n dominantie van 't bedryf versterkte. [[w:nl:IBM|IBM]] gaf in november 1980 e contract an Microsoft oem e versie van 't [[w:nl:CP/M|CP/M]]-besturiengssysteem te leevern voe te gebruukn in d'n [[w:nl:IBM Personal Computer|IBM Personal Computer]] (IBM PC).<ref>[https://books.google.com/books?id=k9xS6t4ibxoC Engines That Move Markets: Technology Investing from Railroads to the Internet and Beyond], John Wiley & Sons (2002).</ref> Voe dienen deal kocht Microsoft e CP/M-kloon genôemd [[w:nl:86-DOS|86-DOS]] van [[w:en:Seattle Computer Products|Seattle Computer Products]], wuk da ze omdoopten toet MS-DOS, alhoewel dat IBM 't hernoemde noar [[w:nl:MS-DOS|IBM PC DOS]]. Microsoft ield d' eigendomsrechtn ip MS-DOS achter de lanceringe van d'n IBM PC in ogustus 1981. IBM a d' auteursrechtn ip de [[w:nl:BIOS|BIOS]] van d'n IBM PC, woardeure dat andre bedryvn da mostn reverse-engineern voe nief-IBM-hardware oem te kunn droain as [[w:nl:IBM PC-compatibel|IBM PC-compatibele]] computers, moa zukke beperkiengn goaldn nief vo de besturiengssystemn. 't Bedryf breidde uut noa nieuwe marktn mè d' uutgave van de [[w:en:Microsoft Mouse|Microsoft-muus]] in 1983, alsook med een uutgevery-ofdêlienge genôemd [[w:nl:Microsoft Press|Microsoft Press]].<ref name="Allan 2001" />
Paul Allen nam ountlag by Microsoft in 1983 achter dat 'n d'n [[w:nl:Hodgkinlymfoom|ziekte van Hodgkin]] aad gekreegn.<ref>[http://old.seattletimes.com/html/businesstechnology/2014643290_paulallen31.html Paul Allen goes public with hard feelings toward Gates], The Seattle Times.</ref>
=== 1985–1994: Windows en Office ===
[[Ofbeeldienge:Microsoft Windows 1.0 pages2 3.jpg|thumb|[[w:nl:Windows 1.0|Windows 1.0]] wierd uutebrocht ip 20 november 1985, as d' êeste versie van de Windows-lyne.]]
Microsoft brocht [[w:nl:Windows 1.0|Windows 1.0]] uut up 20 november 1985, as e grafische uutbreidienge voe [[w:nl:MS-DOS|MS-DOS]],<ref name="Allan 2001" /> alhoewel dan ze in ogustus van da joar ol begunn'n woarn met d'n gezoamenlikke ountwikkelienge van [[w:nl:OS/2|OS/2]] t'ope met IBM.<ref>[http://pages.prodigy.net/michaln/history/pr/87apr_m3592.html Microsoft OS/2 Announcement], Microsoft (10 april 2010).</ref> Microsoft verhuusde zyn ôofdkantoore van Bellevue noa [[w:nl:Redmond (Washington)|Redmond, Washington]], ip 26 februoari 1986, en gienk noa de beurze med een [[w:nl:Beursgang|initiële oopnboare anbiedienge (IPO)]] ip de NASDAQ-beurze ip 13 moarte,<ref name="CBSCHRON">[https://www.cbsnews.com/elements/2006/06/16/in_depth_business/timeline1720211.shtml Microsoft Chronology], CBS News.</ref> mè as gevôg e stygienge van d' andêeln die vôor e geschatte viere miljardairs en 12.000 miljonairs zörgde ounder de weirknemers van Microsoft.<ref>[https://www.nytimes.com/2005/05/29/business/yourmoney/29millionaire.html?ex=1275019200&en=de3d71cbbb7e06f8&ei=5090&partner=rssuserland&emc=rss The Microsoft Millionaires Come of Age], The New York Times (29 meie 2005).</ref> Microsoft brocht under versie van OS/2 uut an originêle materioalfabrikantn ([[w:nl:Original equipment manufacturer|OEM's]]) ip 2 april 1987.<ref name="Allan 2001" /> In 1990 ounderzocht de Federal Trade Commission Microsoft voe meugeliks mededieniengsbedrog wegens d'n soamenweirkieng met IBM, wuk da 't begin wos van mêer as e decennium an wettelyke ruuzjes mè de regerienge.<ref>[https://www.wired.com/2002/11/u-s-v-microsoft-timeline/ U.S. v. Microsoft: Timeline], Wired (4 november 2002).</ref> Tusschendien wos 't bedryf an 't weirkn an Microsoft [[w:nl:Windows NT|Windows NT]], da vrêe gebaseerd wos ip nunder kopie van d'n OS/2-code. 't Wierd uutebrocht ip 21 juli 1993, med e nieuwe modulaire [[w:nl:Kernel (informatica)|kernel]] en de [[w:nl:32 bit|32-bit]] [[w:nl:Windows API|Win32 application programming interface]] (API), wuk dat 't makkelikker makte oem over te zettn vanof de [[w:nl:16 bit|16-bit]] (MS-DOS-gebaseerde) Windows. Microsoft liet IBM weetn over Windows NT, en d' OS/2-soamenweirkieng verslechterde.<ref>[http://www.winsupersite.com/reviews/winserver2k3_gold1.asp Windows Server 2003: The Road To Gold], winsupersite.com (24 januoari 2003).</ref>
In 1990 introeduceerde Microsoft 't [[w:nl:Microsoft Office|Microsoft Office]]-pakket dat aparte programma's lyk [[w:nl:Microsoft Word|Microsoft Word]] en [[w:nl:Microsoft Excel|Microsoft Excel]] bundelde.<ref name="Allan 2001" /> Up 22 meie lanceerde Microsoft [[w:nl:Windows 3.0|Windows 3.0]], mè e gestroomlynde grafische gebruukersinterface en verbeeterde protected mode-capaciteit voe d'n [[w:nl:I386|Intel 386]]-processor,<ref>[https://web.archive.org/web/20120325093045/http://www.itproportal.com/2010/05/22/microsoft-windows-30-20-years-today/ Microsoft Windows 3.0 Is 20 Years Old Today!!!], ITProPortal (22 meie 2010).</ref> en zowèl Office as Windows wierdn dominant in nunder respectievelikke domeinn.<ref>[https://web.archive.org/web/20110511141923/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1159610,00.asp OS Market Share 1993–2001 – Windows 98 Put to the Test], PC Magazine (1 ogustus 1998).</ref><ref>[http://www.pcworld.com/article/18462/a_peek_at_office_upgrade.html A Peek at Office Upgrade], PC World (13 september 2000).</ref>
Up 27 juli 1994 diende d' [[w:en:United States Department of Justice Antitrust Division|Antitrust Division van 't Ministerie van Justiesje]] e verkloarienge van mededieniengsimpact in, woarin stond da Microsoft sinds 1988 d' [[w:nl:Original equipment manufacturer|OEM's]] in toenemende moate aad an'ezet oem royalty's the betoaln ounder e per-processorlicensie voe microprocessors in under computers, onafhankelik van of datter wel of nie e Microsoft-product wierd gebruukt.<ref>[https://www.justice.gov/atr/cases/f0000/0045.htm Competitive Impact Statement : U.S. v. Microsoft Corporation], Justice.gov.</ref>
=== 1995–2007: D'n inkomste up 't Web, Windows 95, Windows XP, en Xbox ===
[[Ofbeeldienge:300lx.jpg|thumb|left|In 1996 brocht Microsoft [[w:nl:Windows CE|Windows CE]] uut, e versie van 't besturiengssysteem bedoeld voe personal digital assistants en andre klêne computers, ier getoogd ip d'n [[w:en:HP 300LX|HP 300LX]].]]
Achter den internen "Internet Tidal Wave memo" van Bill Gates ip 26 meie 1995, begost Microsoft nunder anbod t' erdefiniëren en nunder productlyne uut te breidn noa [[w:nl:Computernetwerk|computernetweirkn]] en 't [[w:nl:Wereldwijd web|World Wide Web]].<ref>[http://news.cnet.com/2009-1032-995681.html Victor: Software empire pays high price], CNET (15 april 2003).</ref> Met uutzounderienge van e poar nieuwe bedryvn lik [[w:nl:Netscape Communications Corporation|Netscape]], wos Microsoft 't enigste grôte en gevestigde bedryf da rap genoug reageerde oem bykan vanof 't begin dêel uut te moakn van 't weireldwyde web. Andre bedryvn lik [[w:nl:Borland|Borland]], [[w:nl:WordPerfect|WordPerfect]], [[w:nl:Novell|Novell]], [[w:nl:IBM|IBM]] en [[w:nl:Lotus Software|Lotus]], die vele troager woarn vo under an te passn an de nieuwe situoasje, addn ezo an Microsoft de dominantie in de markt gegeevn.<ref>[https://books.google.com/books?id=qiDsEgYKXRAC&q=Bill+Gates+1994+Internet+blow+over+Netscape+Borland+WordPerfect+Novell+IBM+Lotus&pg=PA11 Network Security Foundations: Technology Fundamentals for IT Success], John Wiley & Sons (20 februoari 2006).</ref>
't Bedryf brocht [[w:nl:Windows 95|Windows 95]] uut up 24 ogustus 1995, med ounder andre [[w:nl:Preëmptieve multitasking|preëmptieve multitasking]], een êlegans nieuwe gebruukersinterface met een nieuwn [[w:nl:Startknop|startknop]], en 32-bit compoatibiliteit; gelykoardig an NT gaf 't de Win32 API.<ref>[http://www.smartcomputing.com/editorial/article.asp?article=articles/archive/95win/95win02/95win02.asp&guid= New And Improved], Smart Computing (moarte 1996).</ref><ref>[https://archive.org/details/windows95systemp00matt Windows 95 Programming Secrets], IDG (moarte 1996), blz. 20.</ref> Windows 95 wierd e-leverd met den [[w:nl:Internetaanbieder|onlinedienst]] [[w:nl:MSN|MSN]], die bedoeld wos as ne concurrent voe dienstn lik [[w:nl:CompuServe|CompuServe]] en [[w:nl:AOL|AOL]]. De [[w:nl:Webbrowser|webbrowser]] Internet Explorer zat nief in d'n standoard uutgave van Windows 95 in d'n winkel, moa wierd in de plekke d'rvan loater by 't [[w:nl:Microsoft Plus!|Microsoft Plus!]]-pakket e-stookn, en ôok by de OEM-versies van Windows 95.<ref>[http://winsupersite.com/windows-live/msn-inside-story MSN: The Inside Story], Supersite for Windows (19 meie 2005).</ref> Gesteund deure en ipvollende reclamecampagne<ref>[https://www.howtogeek.com/685668/windows-95-turns-25-heres-how-it-transformed-pcs/ "Windows 95 Turns 25: When Windows Went Mainstream."], How To Geek (24 ogustus 2020).</ref> en wuk da ''[[w:nl:The New York Times|The New York Times]]'' "d'n mêest lude, uutzinnige en dierste lanceringe van e computerproduct in de geschiedenisse van d' industrie" noemde,<ref>[https://fortune.com/2015/08/24/20-years-microsoft-windows-95/ "Microsoft Launched This Product 20 Years Ago and Changed the World"], Fortune (24 ogustus 2015).</ref> wierd Windows 95 rap e grôot succes.<ref>[https://mashable.com/2015/08/24/windows-95-launch/?europe=true "Aug. 24, 1995: Launching Windows 95."], Mashable (24 ogustus 2015).</ref> Microsoft breidde in 1996 uut noa nieuwe marktn en richtte t'ope mè de [[w:nl:National Broadcasting Company|NBC]]-ofdêlienge van [[w:nl:General Electric|General Electric]] e nieuwe [[w:nl:24/7|24/7]] koabelnjuuwszender ip, [[w:nl:MSNBC|MSNBC]].<ref>[http://marketplace.publicradio.org/shows/1996/07/15_mpp.html Marketplace: News Archives], Marketplace (15 juli 1996).</ref> Microsoft makte [[w:nl:Windows CE|Windows CE 1.0]], e nieuw OS ountworpen voe toestelln mè letter geheugen en andre beperkiengn, lyk [[w:nl:Personal digital assistant|personal digital assistants]] (PDA's).<ref>[http://www.hpcfactor.com/support/windowsce/ The History of Microsoft Windows CE], HPC:Factor.</ref> In oktober 1997 diende 't Ministerie van Justiesje e motie in by de federoale [[w:nl:United States district court|rechtbank]], en zèi da Microsoft e contract biek da in 1994 getêkend wos en vroeg d'n rechter oem 't bundeln van [[w:nl:Internet Explorer|Internet Explorer]] mè Windows te doen stoppn.<ref name="Allan 2001" />
[[Ofbeeldienge:Microsoft IntelliMouse 2001.jpg|thumb|200x200px|Oewel dan ze vôoral gericht woarn up software, makte Microsoft ôok en oop succesvulle pc-accessoires, lik de [[w:en:IntelliMouse|IntelliMouse]] computermuuzn die ier getoogd wordn.]]
[[Ofbeeldienge:Xbox-console.jpg|thumb|Microsoft brocht d' êeste uutgoave in de [[w:nl:Xbox|Xbox]]-reekse van consoles uut in 2001. De [[w:nl:Xbox (console)|Xbox]], die grafisch krachtig was in vergelykienge mè zyn concurrentn, ad e standoard pc's 733 MHz Intel Pentium III-processor.]]
Up 13 januoari 2000 gaf Bill Gates zyn posiesje as CEO over an [[w:nl:Steve Ballmer|Steve Ballmer]], een oudn unief-vriend van Gates en weirknemer van 't bedryf sinds 1980, tewielst dat 'n vôo z'n eign de nieuwe posiesje van Chief [[w:nl:Softwarearchitect|Software Architect]] makte.<ref name="Allan 2001" /><ref name="BBCTL" />
Ip 25 oktober 2001 brocht Microsoft [[w:nl:Windows XP|Windows XP]] uut, wuk da de mainstream en NT-lynen van OS soamenbrocht ounder de NT-codebase.<ref>[http://www.windowsitpro.com/article/windows-xp2/wininfo-short-takes-windows-xp-launch-special-edition.aspx WinInfo Short Takes: Windows XP Launch Special Edition], Windows IT Pro (26 oktober 2001).</ref> 't Bedryf brocht de [[w:nl:Xbox (console)|Xbox]] loater da joar uut, en stapte doamee in de markt van de [[w:nl:Spelcomputer|videogameconsoles]] die gedomineerd wierd deur [[w:nl:Sony|Sony]] en [[w:nl:Nintendo|Nintendo]].<ref>[https://web.archive.org/web/20040814133238/http://www.npd.com/dynamic/releases/press_020207.htm NPD Reports Annual 2001 U.S. Interactive Entertainment Sales Shatter Industry Record], The NPD Group (7 februoari 2002).</ref> In moarte 2004 spande d' [[w:nl:Europese Unie|Europese Unie]] [[w:nl:Europees mededingingsrecht|een antitrustrechtszoake an teegn 't bedryf]], woaby dan ze zeien dat 't zyn dominantie med 't Windows OS misbruukte. Da leidde toet e vonnis van 497 miljoen euro (613 miljoen dollar) en verplichtte Microsoft oem nieuwe versies van Windows XP uut te briengn zounder [[w:nl:Windows Media Player|Windows Media Player]]: Windows XP Home Edition N en Windows XP Professional N.<ref>[http://www.cnn.com/2004/BUSINESS/03/24/microsoft.eu Microsoft hit by record EU fine], CNN (25 moarte 2004).</ref><ref>[http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=CELEX:62004A0201:EN:NOT Commission Decision of 24.03.2004 relating to a proceeding under Article 82 of the EC Treaty (Case COMP/C-3/37.792 Microsoft)], Commission of the European Communities (21 april 2004).</ref> In november 2005 wierd de twidde videogameconsole van 't bedryf, de [[w:nl:Xbox 360|Xbox 360]], uutebrocht.<ref>[https://web.archive.org/web/20180425204850/http://money.cnn.com/2005/08/17/commentary/game_over/column_gaming/index.htm Microsoft sets price for Xbox 360—Aug. 17, 2005], money.cnn.com.</ref>
Mêer en mêer anwezig in de hardwarebusiness achter d'n Xbox, brocht Microsoft in 2006 de [[w:nl:Zune|Zune]]-reekse van digitoale mediaspelers uut, een ipvolger van under vorig softwareplatform [[w:en:Portable Media Center|Portable Media Center]].
=== 2007–2011: Microsoft Azure, Windows Vista, Windows 7, en Microsoft Stores ===
[[Ofbeeldienge:Steve Ballmer - MIX 2008.jpg|thumb|left|CEO [[w:nl:Steve Ballmer|Steve Ballmer]] ip 't [[w:en:MIX (Microsoft)|MIX]]-evenemènt in 2008. In een interview over zyn maniere van leidinge geevn in 2005 vermeldde j' dat 'n êeste prioriteit was om d'n menschn an wien dat 'n toaken delegeerde, up orde te krygn. Ballmer benoadrukte ôok de nôodzoake oem nieuwe technologieën te bluven najoagen zèèlfs os d' êeste pogiengn mislukkn, en uoalde d'n oôrspronkelikke pogiengn mè Windows an as vöôrbeeld.<ref>[http://www.itworld.com/051109ballmerinterview Steve Ballmer on management style], ITWorld (10 november 2005).</ref>]]
[[Ofbeeldienge:Belgique - Bruxelles - Schuman - Berlaymont - 01.jpg|thumb|Ôofdkwartier van d' [[w:nl:Europese Commissie|Europeesche Commissie]], die verschillige boetes an Microsoft eit upgeleid.]]
De volgende versie van Windows, [[w:nl:Windows Vista|Windows Vista]], uutebracht in januoari 2007, focuste zyn eigen ip functies, beveiligienge en nen herountwörpn gebruukersinterface genôemd [[w:nl:Windows Aero|Aero]].<ref>[http://reviews.cnet.com/windows/windows-vista-ultimate/4505-3672_7-32013603.html Windows Vista Ultimate review], CNET (23 januoari 2007).</ref><ref>[http://www.informationweek.com/gates-says-security-is-job-one-for-vista-/d/d-id/1040561 Gates Says Security Is Job One For Vista], InformationWeek (14 februoari 2006).</ref> [[w:nl:Microsoft Office 2007|Microsoft Office 2007]], da tegelykertied wierd uutebrocht, aad e "[[w:nl:Lint (interface)|Ribbon]]"-interface ('n lint) wuk da e grôte breuke wos mè ze vôorgangers. De redelik sterke verkoop van aollebeie de productn hielp 't bedryf an e recordwinste in 2007.<ref>[http://www.scotsman.com/news/vista-gives-microsoft-view-of-record-profit-1-1316524 Vista gives Microsoft view of record profit], Edinburgh Evening News (27 april 2007).</ref> D' Europeesche Unie legde ip 27 februoari 2008 nog e boete van 899 miljoen euro (1,4 miljard dollar) ip vo de gebrekkige noalevinge deur Microsoft van 't vonnis uut moarte 2004, zeggende da 't bedryf ounnôzel oge pryzn anreikende an concurrenten vo crucioale informoatie round nunder [[w:nl:Microsoft SQL Server|workgroup]] en [[w:en:Microsoft BackOffice Server|backoffice]]-servers.<ref>[https://books.google.com/books?id= European Union Politics], Palgrave Macmillan (2011), blz. 340.</ref> Microsoft beweirde dat 't wèl olles noaleefde en da "die boetes goan over probleemn uut 't verleden die <u>ipgelost</u> zyn".<ref>[http://afp.google.com/article/ALeqM5iozBXlp2nzuVxnMx_SwmtKvi7C-w AFP:EU hits Microsoft with record 899 million euro antitrust fine], Google News (27 februoari 2008).</ref> Gates gienk in pensioen uut zyn rolle as Chief Software Architect ip 27 juni 2008, e beslissienge die al in juni 2006 wierd an'ekoendigd, tewielst dat j' andre posiesjes by 't bedryf ield e doaboovnup nen adviseur bleef voe 't bedryf voe belangryke projectn.<ref>[https://www.pcmag.com/article2/0,2817,1977363,00.asp Bill Gates Announces Resignation], PC Magazine (15 juni 2006).</ref><ref>[https://www.telegraph.co.uk/technology/3357698/Bill-Gates-steps-down-as-Microsoft-head-to-concentrate-on-philanthropy.html Bill Gates steps down as Microsoft head to concentrate on philanthropy], The Telegraph (27 juni 2008).</ref> [[w:nl:Microsoft Azure|Azure Services Platform]], d'n intrêde van 't bedryf ip de markt voe [[w:nl:Cloudcomputing|cloud computing]] voe Windows, wierd gelanceerd ip 27 oktober 2008.<ref>[http://news.cnet.com/microsoft-launches-windows-azure/ Microsoft launches Windows Azure], CNET (27 oktober 2008).</ref> Ip 12 februoari 2009 koendigde Microsoft zyn intentie an oem e keetn van Microsoft-winkelpuntn t' openn, en ip 22 oktober 2009 opende d'n êesten offysjeeln [[w:nl:Microsoft Store|Microsoft Store]] zyn deurn in [[w:nl:Scottsdale|Scottsdale, Arizona]]; ip diezèlfsten dag wierd [[w:nl:Windows 7|Windows 7]] offysjeêl uutebracht voe 't publiek.
Tewielst da de smartphone-industrie in d'n antrek wos in de loate joarn 2000, aad Microsoft 't moeilik oem zyn concurrentn by te bluven in 't moakn van e modern smartphone-besturiengssysteem, en vielen z' achtre up [[w:nl:Apple Inc.|Apple]] en 't deur [[w:nl:Google LLC|Google]] gesponsorde [[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]] in de Verênigde Stoatn.<ref>[https://web.archive.org/web/20201129083750/https://money.cnn.com/2010/10/11/technology/windows_phone_7/index.htm Microsoft unveils Windows Phone 7 partners – Oct. 11, 2010], money.cnn.com.</ref> Doadeure vernieuwde Microsoft in 2010 nunder verouderde vlaggeschippe-mobiel besturiengssysteem, [[w:nl:Windows Mobile|Windows Mobile]], en verviengn ze dadde deur 't nieuwe [[w:nl:Windows Phone|Windows Phone]] OS da in oktober van da joar wierd uutebrocht.<ref>[https://books.google.com/books?id= Beginning Windows Phone 7 Application Development: Building Windows Phone Applications Using Silverlight and XNA], John Wiley & Sons (2010), blz. 4.</ref><ref>[https://books.google.com/books?id= Mobile Platforms and Development Environments], Morgan & Claypool Publishers (2012), blz. 33.</ref> 't Gebruukte e nieuwe ontweirptoale voe d'n gebruukersinterface, mè de codenoame "Metro", wuk da dudelik simpele vormn, typografie, en iconografie gebruukte gebaseerd ip 't concept van minimalisme. Microsoft voerde e nieuwe strategie deur voe de software-industrie, en zörgde vôor e consistente gebruukerservoarienge ip oalle smartphones die 't Windows Phone OS gebruukten. 't Begost een alliansje mè [[w:nl:Nokia|Nokia]] in 2011 en Microsoft wrochte nauwe met under t'ope om Windows Phone fêder t' ountwikkeln,<ref>[https://www.marketingweek.com/nokia-to-partner-with-microsoft-under-new-structure/ Nokia to partner with Microsoft under new structure], Marketing Week (11 februoari 2011).</ref> moa bleevn olsan partnêrs van nunder lankdurige Windows Mobile [[w:nl:Original equipment manufacturer|OEM]] [[w:nl:HTC (bedrijf)|HTC]].<ref>[https://www.theverge.com/2012/9/19/3356676/htc-microsoft-windows-phone-8-marketing-partnership HTC rekindles its old Microsoft romance and bets on Windows Phone 8], The Verge (19 september 2012).</ref> Microsoft is êen van de stichtende leedn van de [[w:en:Open Networking Foundation|Open Networking Foundation]] da begost ip 23 moarte 2011. Dizze verêniginge zounder winstoogmerk richt zyn eign up 't oundersteun'n van e [[w:nl:Cloudcomputing|cloud computing]] initiatief genôemd Software-Defined Networking.<ref>[https://web.archive.org/web/20110326044008/http://www.openflow.org/wp/2011/03/open-networking-foundation-formed-to-speed-network-innovation/ Open Networking Foundation News Release], Openflow.org (21 moarte 2011).</ref> 't Initiatief wos bedoeld oem d' innovoatie te verseirn deure simpele software-anpassiengn in telecommunicoatienetweirkn, droadlôze netweirkn, datacenters, en andre netweirkgebiedn.<ref>[http://www.computerworld.com.au/article/380663/google_other_titans_form_open_networking_foundation/?fp=4&fpid=78268965 "Google and other titans form Open Networking Foundation." Noyes, March 23, 2011], Computerworld (23 moarte 2011).</ref>
=== 2011–2014: Windows 8/8.1, Xbox One, Outlook.com, en Surface-toestellen ===
[[Ofbeeldienge:SurfacePro3.JPG|thumb|[[w:nl:Surface Pro 3|Surface Pro 3]], ounderdêel van de [[w:nl:Microsoft Surface|Surface]]-reekse van [[w:nl:2-in-1-pc|2-in-1 laptops]] van Microsoft]]
Achter d' uutgoave van [[w:nl:Windows Phone|Windows Phone]] dêed Microsoft e gelydelikke [[w:nl:Rebranding|rebranding]] van uunder productnreeks binst 2011 en 2012, woaby da de logo's van d'n corporoatie, productn, dienstn, en websites de principes en conceptn van de [[w:nl:Metro (ontwerptaal)|Metro-ontwerptoale]] oaverpaktn.<ref>[http://windowsteamblog.com/windows_phone/b/wpdev/archive/2010/03/18/windows-phone-7-series-ui-design-amp-interaction-guide.aspx Windows Phone 7 Series UI Design & Interaction Guide], Windows Phone Blog (18 moarte 2010).</ref> Microsoft stelde [[w:nl:Windows 8|Windows 8]] vôorn, e besturiengssysteem ontworpen oem zowèl pc's as [[w:nl:Tablet-pc|tablets]] an te stuur'n, in Taipei in juni 2011.<ref>[http://www.thehindubusinessline.com/industry-and-economy/info-tech/article3479381.ece Microsoft releases final test version of Windows 8], Business Line (1 juni 2012).</ref> De [[w:nl:Microsoft Surface|Surface]] wierd in juni 2012 getoogd, en 't wos d'n êesten computer in d'n geschiedenisse van 't bedryf woavan da d'n hardware deur Microsoft zelve wos gemakt.<ref>[http://www.pcworld.com/article/257840/microsoft_announces_new_surface_tablet_pc.html Microsoft Announces New 'Surface' Tablet PC], PCWorld (18 juni 2012).</ref><ref name="VF2012">[https://www.vanityfair.com/news/business/2012/08/microsoft-lost-mojo-steve-ballmer How Microsoft Lost Its Mojo: Steve Ballmer and Corporate America’s Most Spectacular Decline], Vanity Fair (24 juli 2012).</ref> Up 25 juni betoalde Microsoft 1,2 miljard dollar oem 't socioal netweirk [[w:en:Viva Engage#History|Yammer]] te koopn.<ref>[https://www.usatoday.com/tech/news/story/2012-06-25/microsoft-yammer-aquisition/55811172/1 Microsoft buys Internet startup Yammer for $1.2 billion], USA Today (25 juni 2012).</ref> Up 31 juli lanceerdn ze de [[w:nl:Outlook.com|Outlook.com]] [[w:nl:Webmail|webmaildienst]] omte concurreern mè [[w:nl:Gmail|Gmail]].<ref>[http://www.winsupersite.com/article/windows-live/outlookcom-mail-microsoft-reimagines-webmail-143877 Outlook.com Mail: Microsoft Reimagines Webmail], Supersite for Windows (31 juli 2012).</ref> Ip 4 september 2012 brocht Microsoft [[w:nl:Windows Server 2012|Windows Server 2012]] uut.<ref>[https://www.microsoft.com/en-us/server-cloud/new.aspx Windows Server 2012 "Save the Date" Announcement], Microsoft (8 ogustus 2012).</ref>
In juli 2012 verkocht Microsoft zyn 50% andêel in MSNBC, dat 't as e joint-venture t'ope mè NBC aad gereund sinds 1996.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-msnbc-microsoft-idUSBRE86F04W20120716 Comcast buys Microsoft stake in MSNBC.com], Reuters (16 juli 2012).</ref> In oktober 2012 lanceerde Microsoft Windows 8, [[w:nl:Microsoft Surface|Microsoft Surface]], en [[w:nl:Windows Phone 8|Windows Phone 8]].<ref name="VF2012" /><ref>[https://www.zdnet.com/article/windows-8s-delivery-date-october-26/ Windows 8's delivery date: October 26], ZDNet (18 juli 2012).</ref><ref>[http://www.liveside.net/2012/08/30/mary-jo-foley-windows-phone-8-launch-dates-revealed/ Mary Jo Foley: Windows Phone 8 launch date revealed], LiveSide.net (30 ogustus 2012).</ref> Oem weere an de meugelikke stygienge in d'n vroage noa productn en dienstn te voldoan, opende Microsoft een andoal "vakantiewinkels" ("holiday stores") verspreid over de V.S. om an te vulln by 't stygende antal echte "bakstênen" Microsoft winkels die in 2012 openden.<ref>[http://www.wpcentral.com/microsoft-prepping-everything-complete-brand-and-product-relaunch Microsoft prepping for complete brand and product line relaunch, New York store coming the 26th], wpcentral.com (2 oktober 2012).</ref> Ip 29 moarte 2013 lanceerde Microsoft een Patent Tracker (Patent-zoekre).<ref>[https://thenextweb.com/microsoft/2013/03/28/microsoft-launches-patent-tracker-to-help-you-search-its-library-of-intellectual-property/ Microsoft launches 'Patent Tracker' to help you search its library of intellectual property], The Next Web (28 moarte 2013).</ref>
In ogustus 2012 ankoendigde d'n [[w:nl:New York City Police Department|New York City Police Department]] een soamenweirkieng mè Microsoft vô d'n ountwikkelienge van 't [[w:en:Domain Awareness System|Domain Awareness System]] da gebruukt wudt vô de [[w:en:Police surveillance in New York City|politiesurveillance in New York City]].<ref>[https://www.nydailynews.com/new-york/nypd-unveils-new-40-million-super-computer-system-data-network-cameras-license-plate-readers-crime-reports-article-1.1132135 NYPD unveils new $40 million supercomputer system that uses data from a network of cameras, license plate readers and crime reports], New York Daily News (8 ogustus 2012).</ref>
[[Ofbeeldienge:Xbox One Console Set.jpg|thumb|left|D' [[w:nl:Xbox One|Xbox One]]-console, uutebracht in 2013]]
De [[w:nl:Kinect|Kinect]], e device van Microsoft vo 't reeistreern van bewegiengn ountworpen as [[w:nl:Gamecontroller|gamecontroller]], idder g'ïntroduceerd in november 2010, krêeg nen upgrade vô de release van de [[w:nl:Xbox One|Xbox One]] videogameconsole in 2013.<ref>[https://phys.org/news/2012-11-microsoft-patent-technology-users-streamed.html Microsoft applies for patent on technology to count users watching streamed content], phys.org.</ref> Ip 19 juli 2013 zoag'n de Microsoft andêeln under grotsten percentuele val ip êen dag sinds 't joar 2000, nadat nunder rapport van 't vierde kwarteel oungerustheid wekte by d' ienvesteerders over de slichte prestaties van zowèl Windows 8 as de Surface-tablet. Microsoft leed e verlies van mêer of 32 miljard dollar.<ref>[http://news.cnet.com/8301-10805_3-57594612-75/funky-friday-more-than-$32-billion-in-microsoft-stock-value-wiped-out/ Funky Friday: More than $32 billion in Microsoft stock value wiped out | Microsoft—CNET News], News.cnet.com.</ref>
In lyne med e rypende PC-markt makte Microsoft in juli 2013 bekend dan ze under giengn reorganiseern in viere nieuwe bedryfsofdeeliengn: Besturiengssystemn, Apps, Cloud, en Toestellen (Devices). Aolle vôrige afdêliengn smolten soamen in nieuwe ofdêliengn zounder da 'r menschn aofgedankt wierden.<ref>[https://web.archive.org/web/20131026191536/http://www.fiercemobileit.com/story/microsofts-sweeping-reorganization-shifts-focus-services-devices/2013-07-11 Microsoft's sweeping reorganization shifts focus to services, devices], FierceMobileIT (11 juli 2013).</ref> Ip 3 september 2013 gienk Microsoft akkôord oem de mobiele unit van [[w:nl:Nokia|Nokia]] te koopn vwo 7 miljard dollar,<ref>[https://www.theverge.com/2013/9/2/4688530/microsoft-buys-nokias-devices-and-services-unit-unites-windows-phone/in/4453001 Microsoft buying Nokia's phone business in a $7.2 billion bid for its mobile future], The Verge (3 september 2013).</ref> achter da [[w:en:Amy Hood|Amy Hood]] d'n rolle van CFO (Chief Financial Officer) overpakte.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-microsoft-cfo-idUSBRE94711Q20130508 Microsoft names insider Amy Hood as CFO], Reuters (8 meie 2013).</ref>
<br style="clear:both;" />
=== 2014–2020: Windows 10, Microsoft Edge, en HoloLens ===
[[Ofbeeldienge:Satya smiling-print.jpg|thumb|[[w:nl:Satya Nadella|Satya Nadella]] vôlgde [[w:nl:Steve Ballmer|Steve Ballmer]] ip lik [[w:nl:Algemeen directeur|CEO]] van Microsoft in februoari 2014.]]
Ip 4 februoari 2014 stapte [[w:nl:Steve Ballmer|Steve Ballmer]] up lik [[w:nl:Algemeen directeur|CEO]] van Microsoft en wierd je upgevolgd deur [[w:nl:Satya Nadella|Satya Nadella]], die doavoorn d' ofdeelinge Cloud and Enterprise van Microsoft a-leid.<ref>[https://news.microsoft.com/2013/08/23/microsoft-ceo-steve-ballmer-to-retire-within-12-months/ Microsoft CEO Steve Ballmer to retire within 12 months], Microsoft (23 ogustus 2013).</ref> Up diezèlfstn dag nam [[w:en:John W. Thompson|John W. Thompson]] d'n rolle van vôorzitter ip em, in plekke van Bill Gates, die bleeft mèèdoen lik technologieadviseur.<ref name="chairex">[https://www.nbcnews.com/business/microsoft-names-satya-nadella-ceo-2D12054182 Nadella named new Microsoft CEO as Gates era ends], NBCNews.com (5 februoari 2014).</ref> Thompson wierd d'n twidde vôorzitter in de geschiedenisse van Microsoft.<ref>[https://www.theroot.com/john-w-thompson-to-become-1st-black-chairman-of-micros-1790874479 John W. Thompson to Become 1st Black Chairman of Microsoft], The Root.</ref> Up 25 april 2014 kocht Microsoft Nokia Devices and Services vô 7,2 miljard dollar.<ref>[https://web.archive.org/web/20160805051448/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-04-22/news/49318731_1_nokia-india-nokia-corp-microsoft-corp Microsoft to close its acquisition of Nokia's devices and services business on April 25], The Economic Times (22 april 2014).</ref> Dit nieuwe dochterbedryf krêeg de noame Microsoft Mobile Oy.<ref>[http://www.dnaindia.com/scitech/report-nokia-phone-division-to-be-renamed-microsoft-mobile-reveals-leaked-letter-1980628 Nokia phone division to be renamed Microsoft Mobile, reveals leaked letter], dna (21 april 2014).</ref> Ip 15 september 2014 kocht Microsoft 't videogame-ountwikkelingsbedryf [[w:nl:Mojang|Mojang]], 't mêest bekend van ''[[w:nl:Minecraft|Minecraft]]'', vwo 2,5 miljard dollar.<ref>[https://arstechnica.com/gaming/2014/09/its-official-microsoft-acquires-mojang-and-minecraft-for-2-5-billion/ It's official: Microsoft acquires Mojang and Minecraft for $2.5 billion], Ars Technica (15 september 2014).</ref>
Up 21 januoari 2015 ankoendigde Microsoft d' uutgoave van zyn êeste [[w:nl:Digitaal schoolbord|digitoal schoolbord (interactive whiteboard)]], d'n [[w:nl:Microsoft Surface Hub|Surface Hub]].<ref>[https://archive.today/20150309103648/http://anandtech.com/show/9030/microsoft-lumia-640-640-xl-4k-120hz-surface-hub Microsoft at MWC 2015: Lumia 640 and 640 XL Announced, 4K 120Hz Surface Hub Demoed], Anandtech.</ref> Ip 29 juli 2015 wierd [[w:nl:Windows 10|Windows 10]] uutebrocht,<ref>[https://web.archive.org/web/20160624141118/http://www.anandtech.com/show/9471/windows-10-launches-worldwide Windows 10 Launches Worldwide], AnandTech (29 juli 2015).</ref> en t'ope med et server-broertje, [[w:nl:Windows Server 2016|Windows Server 2016]], uutebrocht in september 2016. Microsoft's andêel ip d' Amerikoansche smartphonemarkt wos in januoari 2016 zjuust 2,7%.<ref>[https://www.yahoo.com/tech/microsoft-windows-mobile-strategy-change-173738169.html Microsoft needs to change its mobile strategy or get out], Yahoo! Tech (25 meie 2016).</ref> Tusschn de zoomer van 2015 verlôor 't bedryf 7,6 miljard dollar geboundn an under mobiele-telefongbusiness, en sloegn ze 7.800 weirknemers d'r aof.<ref name="WSJ: Microsoft to Streamline Smartphone Hardware Business">[https://www.wsj.com/articles/microsoft-to-streamline-smartphone-hardware-business-1464166803 Microsoft to Streamline Smartphone Hardware Business], The Wall Street Journal (25 meie 2016).</ref>
In 2015 a de bouw van e datacenter in [[w:en:Mecklenburg County, Virginia|Mecklenburg County, Virginia]], geleiid toet de vernietigienge van een historisch [[w:nl:Afro-Amerikanen|Afro-Amerikoans]] kerk'of, oundanks archeologische anbevêelingn om 't the bewaorn.<ref>[https://www.propublica.org/article/how-authorities-erased-historic-black-cemetery-virginia Developers Found Graves in the Virginia Woods. Authorities Then Helped Erase the Historic Black Cemetery.], ProPublica (16 december 2022).</ref>
Ip 1 moarte 2016 makte Microsoft d'n fusie bekend van zyn PC- en Xbox-ofdeelingn, woaby da [[w:en:Phil Spencer (business executive)|Phil Spencer]] liet weetn da Universal Windows Platform (UWP) apps d'n focus zoudn wordn vwo d'n toekoemst van Microsoft's gamienge.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2016/mar/01/microsoft-to-unify-pc-and-xbox-one-platforms-ending-fixed-console-hardware Microsoft to unify PC and Xbox One platforms, ending fixed console hardware], The Guardian (moarte 2016).</ref> Up 24 januoari 2017 toogde Microsoft Intune for Education ip de [[w:en:BETT|BETT]] 2017 ounderwys-technologieconferensie in [[w:nl:Londen|Londen]].<ref>[https://blogs.windows.com/windowsexperience/2017/01/24/announcing-intune-education-new-windows-10-pcs-school-starting-189/#bdsoyDTQ4EQqK1Lg.97 Announcing Intune for Education & new Windows 10 PCs for school starting at $189], The Official Microsoft Blog (24 januoari 2017).</ref> Intune for Education is een nieuwe cloudgebaseerde applicoatie- en device management-dienst vwo d'n ounderwyssector.<ref>[https://techcrunch.com/2017/01/24/microsoft-launches-intune-for-education-to-counter-googles-chromebooks-in-schools/ Microsoft launches Intune for Education to counter Google's Chromebooks in schools], TechCrunch (24 januoari 2017).</ref> In meie 2016 miek 't bedryf bekend dan ze 1.850 weirknemers gieng' aofdanken en dat 't een byzoundere kostn- en herstructureirngskoste van 950 miljoen dollar pakte.<ref name="WSJ: Microsoft to Streamline Smartphone Hardware Business" />
In juni 2016 koendigde Microsoft e project an g'noemd Microsoft Azure Information Protection. 't Zoud' oundernemieng'n elpn nunder doata te beschermn tenwielst da 't verplatst tusschn servers en toestelln.<ref>[https://techcrunch.com/2016/06/22/microsoft-announces-new-data-protection-tool-to-help-enterprises-secure-their-data/ Microsoft announces new data protection tool to help enterprises secure their data], Tech Crunch (22 juni 2016).</ref> In november 2016 sloot Microsoft by de [[w:nl:Linux Foundation|Linux Foundation]] an as Platinum lid by 't Connect();-ountwikkelaarsevenement in New York.<ref>[https://web.archive.org/web/20161125174704/https://www.linuxfoundation.org/announcements/microsoft-fortifies-commitment-to-open-source-becomes-linux-foundation-platinum Microsoft has joined the Linux Foundation], Linux Foundation.</ref> De koste vwo ieder Platinum lidmoatschap is 500.000 US-dollar 't joar.<ref>[https://www.lockssl.com/microsoft-joins-linux-foundation/ Microsoft joined linux foundation with yearly platinum membership], Lock SSL.</ref> Sommigte analysten addn dit tien joar divôoren noôit meugelik g'acht, doarda den toenmaligen CEO Steve Ballmer in 2001 Linux nog "kanker" noemde.<ref>[https://www.theverge.com/2016/11/16/13651940/microsoft-linux-foundation-membership Microsoft joins the Linux Foundation, 15 years after Ballmer called it 'cancer'], The Verge (11 november 2016).</ref>
[[Ofbeeldienge:Nokia & Microsoft Lumia devices.png|thumb|left|De [[w:nl:Nokia Lumia 1320|Nokia Lumia 1320]], de [[w:nl:Microsoft Lumia 535|Microsoft Lumia 535]] en de [[w:nl:Nokia Lumia 530|Nokia Lumia 530]], die oallemoal droaien up êen van de nu ofgeschafte [[w:nl:Windows Phone|Windows Phone]]-besturiengssystemn]]
In januoari 2018 patche Microsoft [[w:nl:Windows 10|Windows 10]] om te weiren teegn de CPU-probleemn gerelateerd an [[w:nl:Meltdown (beveiligingslek)|Intel's Meltdown veiligheidslek]]. De patch leidde toet probleemn mè de [[w:nl:Microsoft Azure|Microsoft Azure]] virtuele machines die afhankelik woarn van de CPU-architectuur van Intel. Up 12 januoari brocht Microsoft [[w:nl:PowerShell|PowerShell Core 6.0]] uut vwo de [[w:nl:MacOS|macOS]]- en [[w:nl:Linux|Linux]]-besturiengssystemn.<ref name="TheRegister2018">[https://www.theregister.co.uk/2018/12/25/microsoft_year_in_review_2018/ Microsoft's 2018, part 1: Open source, wobbly Windows and everyone's going to the cloud], The Register.</ref> In februoari 2018 stopte Microsoft mè meldiengsoundersteuning vô nunder [[w:nl:Windows Phone|Windows Phone]]-toestellen wuk dat deurepakken betêkende dat 't oal gedoan wos me de firmware updates vôo d' ofgeschafte apparaatn.<ref name="TheRegister2018" /> In moarte 2018 riep Microsoft [[w:nl:Windows 10|Windows 10 S]] trug om 't t' herleiden noar e moudus voe 't Windows-besturiengssysteem in de plekke van een apart en uniek besturiengssysteem the zyn. In moarte richtte 't bedryf ôok richtlynen up die de gebruukers va [[w:nl:Microsoft 365|Office 365]] censureern in 't gebruuk va [[w:nl:Vloek (taal)|vloekwôordn]] in privé-documenten.<ref name="TheRegister2018" />
In april 2018 zette Microsoft de bròncode vôo de Windows [[w:nl:Bestandsbeheerder|File Manager (Bestandsbeheerder)]] oopnboar ounder de [[w:nl:MIT-licentie|MIT-licensie]] vo 't 20-joarig bestoan te viern. In april zèì 't bedryf wiidre da ze wildn in'goan ip open-source initiatieven en koendigd'n [[w:en:Azure Sphere|Azure Sphere]] an as uunder egne oofgeleêdde va 't [[w:nl:Linux|Linux]] besturiengssysteem.<ref name="TheRegister2018" /> In meie 2018 ging Microsoft t'ope weirkn me 17 Amerikoansche intelliëgentie-agentskapp'n om [[w:nl:Cloudcomputing|cloud computing]]-productn t' ountwikkeln. 't Project is genôemd "Azure Government" en èit band'n mè 't bewakingsprogramma [[w:en:Joint Enterprise Defense Infrastructure|Joint Enterprise Defense Infrastructure]] (JEDI).<ref name="TheRegister2018" /> Up 4 juni 2018 makte Microsoft d' overnoame offysjeêl bekend va [[w:nl:GitHub|GitHub]] vò 7,5 miljard dollar, e koop die up 26 oktoober 2018 ofgeround wierd.<ref>[https://news.microsoft.com/2018/06/04/microsoft-to-acquire-github-for-7-5-billion/ Microsoft to acquire GitHub for $7.5 billion], Microsoft (4 juni 2018).</ref><ref>[https://www.msn.com/en-us/news/technology/microsoft-completes-github-acquisition/ar-BBOVVOT Microsoft completes GitHub acquisition], www.msn.com.</ref> Up 10 juli 2018 prêsenteerde Microsoft de [[w:en:Microsoft Surface Go|Surface Go]] platvorm an 't publiek. Loater die moand zette ze [[w:nl:Microsoft Teams|Microsoft Teams]] omme na e [[w:nl:Freeware|groatis]] dienst.<ref name="TheRegister2018" /> In ogustus 2018 brocht Microsoft twêe projectn uut genôemd Microsoft AccountGuard en Defending Democracy. Z' onthulden ôok de [[w:nl:Qualcomm Snapdragon|Snapdragon 850]] compoatibiliteit vô [[w:nl:Windows 10|Windows 10]] ip d' [[w:nl:ARM-architectuur|ARM-architectuur]].<ref>[http://fortune.com/2018/08/21/microsoft-free-cybersecurity-tools-midterm-election-facebook-google/ Microsoft Offers Free Cybersecurity Tools to Political Candidates—But You've Got to Be a Microsoft Customer], Fortune (21 ogustus 2018).</ref><ref>[https://www.seattletimes.com/business/microsoft/microsoft-releases-new-security-tools-for-political-campaigns-to-combat-hacking-attempts/ Microsoft releases new security tools for political campaigns to combat hacking attempts], The Seattle Times (20 ogustus 2018).</ref><ref name="TheRegister2018" />
[[Ofbeeldienge:Apollo 11 astronaut Buzz Aldrin tries out Microsoft HoloLens (29794543715).jpg|thumb|upright|[[w:nl:Apollo 11|Apollo 11]]-astronaut [[w:nl:Buzz Aldrin|Buzz Aldrin]] beprobeert e [[w:nl:Microsoft HoloLens|Microsoft HoloLens]] mixed reality-headset in september 2016.]]
In ogustus 2018 begost [[w:nl:Toyota Tsusho|Toyota Tsusho]] e partnerschap mè Microsoft vo tools voe [[w:nl:Visteelt|viskwekerienge]] te moakn, wuk da d' applicoatie-suite van Microsoft Azure zounde gebruukn vo [[w:nl:Internet der dingen|Internet der dingen (IoT)]]-technologieën vo woaterbeheer. Die mechoanismes voe de woaterpompe, ten dêele ountwikkeld deur ounderzoekers van de [[w:nl:Kindai-universiteit|unief van Kindai]], gebruukn [[w:nl:Kunstmatige intelligentie|artificiële intelligentie]] om 't andoal visn up e [[w:nl:Lopende band|lopende band]] te telln, under t' analyseern en ezo d' effectiviteit van de woaterstromienge af te leien uut de doata die de visschn bybriengn.<ref>[https://www.theregister.co.uk/2018/09/01/ai_roundup_310818/ Google goes bilingual, Facebook fleshes out translation and TensorFlow is dope—And, Microsoft is assisting fish farmers in Japan], The Register.</ref>
In september 2018, deëd Microsoft [[w:nl:Skype|Skype Classic]] aofvoern.<ref name="TheRegister2018" /> Up 10 oktober 2018 sloot Microsoft by de publieke gemêenschap van 't [[w:en:Open Invention Network|Open Invention Network]] an ten spytn da 't mêer as 60.000 patenten ounderhoudt.<ref>[https://www.theregister.co.uk/2018/10/10/microsoft_open_invention_network/ Microsoft has signed up to the Open Invention Network. We repeat. Microsoft has signed up to the OIN], The Register.</ref> In november 2018 sloot Microsoft een overêenkomst om 100.000 [[w:nl:Microsoft HoloLens|HoloLens]] headsets an de strydkrachtn van de [[w:nl:Krijgsmacht van de Verenigde Staten|Verênigde Stoatn]] te leevrn om "de dôodelikheid te verôogn deur de meugelikheid te verbêtern om te detecteern, te beslissn en an te vall'n êer da d'n vyand dat doet."<ref>[https://www.theregister.co.uk/2018/11/29/microsoft_military_money/ See this, Google? Microsoft happy to take a half-billion in sweet, sweet US military money to 'increase lethality'], The Register.</ref> In november 2018 voerde Microsoft d'n Azure Multi-Factor Authentication in in Microsoft Azure.<ref name="R1BDM">[https://www.theregister.co.uk/2018/12/28/microsoft_2018_in_review_part_2/ Microsoft's 2018, part 2: Azure data centers heat up and Windows 10? It burns! It burns!], The Register.</ref> In december 2018 makte Microsoft [[w:en:TianoCore EDK II#Project Mu|Project Mu]] bekend, e [[w:nl:Open source|open source]] release van de [[w:nl:Unified Extensible Firmware Interface|Unified Extensible Firmware Interface]] (UEFI)-kern die gebruukt wierd in de productn van [[w:nl:Microsoft Surface|Microsoft Surface]] en [[w:nl:Hyper-V|Hyper-V]]. 't Project stuwt 't concept van [[w:en:TianoCore EDK II#Project Mu|Firmware as a Service]] vôoruit.<ref>[https://betanews.com/2018/12/20/microsoft-project-mu/ Microsoft announces Project Mu, an open-source release of the UEFI core], betanews.com (20 december 2018).</ref> In diezelfste moand brocht Microsoft d' [[w:nl:Open source|open broncode]]-implementoatie van [[w:nl:Windows Forms|Windows Forms]] en [[w:nl:Windows Presentation Foundation|Windows Presentation Foundation (WPF)]] uut, wuk da zou toeloatn dat 't bedryf verder stapt in de richtienge van transparante uutgoaven van sleutelframeworks vo 't moakn van Windows-desktop programs. In december zagen ze dat 't bedryf 't oude project van den browser [[w:en:Microsoft Edge Legacy|Microsoft Edge [Legacy]]] aofvoerde ten vôordeele van 't "[[w:nl:Microsoft Edge|Nieuwen Edge]]" browserproject met e boasis va [[w:nl:Chromium|Chromium]].<ref name="R1BDM" />
In februoari 2019 hieldn ounderden weirknemers van Microsoft e protest teegn de [[w:nl:Oorlogswinst|oorlogswinstn]] van under bedryf uut e contract van 480 miljoen dollar mè de [[w:nl:United States Army|Amerikoansche landmacht]] woaby da ze [[w:nl:Virtual reality|virtuele realiteitsbrilln]] mostn moakn.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2019/feb/22/microsoft-protest-us-army-augmented-reality-headsets 'We won't be war profiteers': Microsoft workers protest $480m army contract], The Guardian (22 februoari 2019).</ref>
=== 2020–nu: Overnoames, Xbox Series X/S, en Windows 11 ===
:''Zie ôok: [[w:nl:Overname van Activision Blizzard door Microsoft|Overnoame van Activision Blizzard deur Microsoft]]''
Ip 5 ogustus 2020 stopte Microsoft mè zyn [[w:nl:Xbox Cloud Gaming|xCloud]] gamestreamingtest voe [[w:nl:IOS (besturingssysteem)|iOS]]-apparoatn. [[w:nl:Apple Inc.|Apple]] aad e strenge limiet ipgeleid voe '[[w:nl:Remote Desktop Services|remote desktop clients]]', wuk da betêkent dat applicoaties ollêne moa meugn verbiendn met e host-apparaat of e gameconsole die eigendom is van d'n gebruuker zelve.<ref>[https://www.theverge.com/2020/8/5/21356274/microsoft-xcloud-ios-apple-iphone-ipad-testing-ends-apple-app-store-policies Microsoft cuts xCloud iOS testing early as its future on Apple devices remains unclear], The Verge (5 ogustus 2020).</ref> Up 21 september 2020 miek Microsoft zyn intentie bekend om 't videogamebedryf [[w:nl:ZeniMax Media|ZeniMax Media]], 't moederbedryf van [[w:nl:Bethesda Softworks|Bethesda Softworks]], over te pakkn.<ref>[https://www.gameinformer.com/2020/09/21/microsoft-acquires-bethesda-the-studio-behind-fallout-the-elder-scrolls-doom-and-more Microsoft Acquires Bethesda, The Studio Behind Fallout, The Elder Scrolls, Doom, And More], Game Informer (21 september 2020).</ref> Ip 9 moarte 2021 wierd d' overnoame ofgeround voe 8,1 miljard dollar en wierd ZeniMax Media dêel van d' ofdêlienge Xbox Game Studios van Microsoft.<ref>[https://www.ign.com/articles/microsofts-zenimax-acquisition-officially-complete-bethesda-now-a-part-of-xbox Microsoft's ZeniMax Acquisition Officially Complete, Bethesda Now a Part of Xbox], IGN (10 moarte 2021).</ref><ref>[https://microsoft.gcs-web.com/static-files/0a2b8528-fb8b-4d11-8da2-fd9fa988a155 Form 10-K], SEC (30 juni 2021).</ref>
Ip 10 november 2020 brocht Microsoft de [[w:nl:Xbox Series|Xbox Series X en Xbox Series S]] video-gameconsoles uut.<ref>[https://www.xbox.com/en-US/consoles/xbox-series-x The all-new Xbox Series X | Xbox], Xbox.com.</ref>
In februoari 2021 lanceerde Microsoft [[w:en:Azure Quantum|Azure Quantum]] voe oopnboare preview.<ref>[https://www.zdnet.com/article/microsofts-quantum-cloud-computing-plans-take-another-big-step-forward/ Microsoft's quantum cloud computing plans take another big step forward], ZDNet (1 februoari 2021).</ref> Dit publieke cloudcomputingplatform bïedt toegaank an quantum-software en quantum-hardware woarounder [[w:en:Trapped ion quantum computer|trapped ion (geevang'n ion'n)]], [[w:en:Neutral atom quantum computer|neutral atom (neutroale atoomn)]], en [[w:nl:Supergeleiding|supergeleidende (superconducting)]] quantum-systemen.<ref>[https://www.techtarget.com/whatis/definition/Azure-Quantum What is Azure Quantum?], Tech Target.</ref><ref>[https://www.theverge.com/2024/4/8/24120103/microsoft-says-its-cracked-the-code-on-an-important-quantum-computing-problem Microsoft says it's cracked the code on an important quantum computing problem], The Verge (8 april 2024).</ref><ref>[https://www.geekwire.com/2022/microsoft-adds-pasqals-neutral-atom-processors-to-its-azure-quantum-cloud-computing-lineup/#:~:text=Microsoft's%20Azure%20Quantum%20cloud%20computing%20service%20will%20be Microsoft adds Pasqal's neutral-atom processors to its Azure Quantum cloud computing lineup], GeekWire (21 moarte 2024).</ref><ref>[https://www.datacenterdynamics.com/en/news/microsoft-adds-rigetti-quantum-computing-to-azure-cloud/ Microsoft adds Rigetti quantum computing to Azure cloud], Data Center Dynamics (7 december 2021).</ref>
In april 2021 liet Microsoft weetn da 't [[w:nl:Nuance Communications|Nuance Communications]] zou koopn vôor oungevêer 16 miljard dollar, med de finaliseerienge van d' overnoame in moarte 2022.<ref>[https://www.reuters.com/article/us-nuance-commns-m-a-microsoft-idUSKBN2BZ1FS Microsoft to buy AI firm Nuance Communications for about $16 billion in healthcare push], Reuters (12 april 2021).</ref><ref>[https://www.finsmes.com/2022/03/microsoft-completes-acquisition-of-nuance.html Microsoft Completes Acquisition of Nuance], FinSMEs (5 moarte 2022).</ref> In 2021, gedêeltelik dankzy de sterke kwarteelwinste an'ewakkerd deur d'n [[w:nl:Coronapandemie|COVID-19 pandemie]], bereikte de weirderynge van Microsoft bykan 2 biljoen dollar. De verôogde nôodzoake voe [[w:nl:Telewerken|thuusweirkn]] en [[w:nl:Afstandsonderwijs|afstandsleren]] dreeft de vroage noa [[w:nl:Cloudcomputing|cloud computing]] ip en deëd de verkoop van gamienge by 't bedryf stygn.<ref>[https://www.wsj.com/articles/microsoft-msft-3q-earnings-report-2021-11619475788 Microsoft Sales Show Strong Growth in Gaming, Cloud], The Wall Street Journal (27 april 2021).</ref><ref>[https://www.wsj.com/articles/one-business-winner-amid-coronavirus-lockdowns-the-cloud-11585327905 One Business Winner Amid Coronavirus Lockdowns: the Cloud], The Wall Street Journal (27 moarte 2020).</ref><ref>[https://www.microsoft.com/en-us/Investor/earnings/FY-2021-Q2/press-release-webcast FY21 Q2 – Press Releases – Investor Relations – Microsoft], www.microsoft.com.</ref>
Ip 24 juni 2021 koendigde Microsoft offysjeêl [[w:nl:Windows 11|Windows 11]] an binst e gelivestreamd evenemènt. D'n ankondigienge brocht verwarrieng omda Microsoft idder nog ad e-zeid da Windows 10 de latste versie van 't besturiengssysteem gienk zyn.<ref>[https://www.windowscentral.com/windows-11-announcement Microsoft has officially announced Windows 11!], Windows Central (24 juni 2021).</ref> 't Wierd uutebrocht voe 't grôte publiek ip 5 oktober 2021.<ref>[https://blogs.windows.com/windowsexperience/2021/08/31/windows-11-available-on-october-5/ Windows 11 available on October 5], Windows Experience Blog (31 ogustus 2021).</ref>
In september 2021 wierd d'r bekend e-makt dat 't bedryf [[w:en:TakeLessons|TakeLessons]] aad e-kocht, een online platform da studentn en bylesgevers koppelt in e masse stieln. D' overnoame zette Microsoft in puziesje oem nunder anwezigheid in de markt van online ounderwys voe e brêed publiek uut te breidn.<ref>[https://www.techcrunch.com/2021/09/10/microsoft-acquires-takelessons-an-online-and-in-person-tutoring-platform-to-ramp-up-its-edtech-play Microsoft acquires TakeLessons, an online and in-person tutoring platform, to ramp up its edtech play], TechCrunch (10 september 2021).</ref> In diezèlfste moand kocht Microsoft 't Austroalische videobeweirkingsbedryf [[w:en:Clipchamp|Clipchamp]].<ref>[https://techcrunch.com/2021/09/08/microsoft-acquires-video-creation-and-editing-software-maker-clipchamp/ Microsoft acquires video creation and editing software maker Clipchamp], TechCrunch (8 september 2021).</ref>
In oktober 2021 ankoendigde Microsoft dan ze end-to-end encryptie (E2EE) giengn oundersteun'n voe Microsoft Teams-gesprekkn om bedryfscommunicoatie beter the beveilig'n binst 't gebruuk va videoconferentiesoftware.<ref>[https://www.techradar.com/news/microsoft-teams-calls-are-getting-a-major-security-upgrade Microsoft Teams calls are getting a major security upgrade], Tech Radar (22 oktober 2021).</ref> Up 7 oktober kocht Microsoft Ally.io, ne softwaredienst die d'n vôoruutgank va bedryvn teegnover [[w:nl:OKR|OKR's (Objectives and Key Results)]] meet, med de bedoelienge om 't in te briengn by nunder Viva-reekse va weirknemerservoariengsproductn.<ref>[https://techcrunch.com/2021/10/07/microsoft-acquires-ally-io-okr-startup-that-raised-76-million/ Microsoft acquires Ally.io, OKR startup that raised $76 million], Tech Crunch (7 oktober 2021).</ref>
Op 18 januoari 2022 ankoendigde Microsoft d' overnoame van d'n Amerikoanschn videogameountwikkeloar en [[w:nl:Holding|holdingbedryf]] [[w:nl:Activision Blizzard|Activision Blizzard]] med een all-cash deal van 68,7 miljard dollar.<ref>[https://www.thestreet.com/investing/microsoft-wants-to-be-the-disney-of-video-games-metaverse Microsoft Purchases Activision Blizzard; Plans To Dominates The Metaverse], TheStreet (18 januoari 2022).</ref> Microsoft noemde ôok [[w:en:Phil Spencer (business executive)|Phil Spencer]], den boas van d'n Xbox brand vanaof 2014, tot den êestn CEO van d'n nieuw-opgerichte [[w:nl:Microsoft Gaming|Microsoft Gaming]]-ofdêlienge, die d'n huusvestienk bïedt an den Xbox-operatieteam en de drie uutgeevers in den portefeuille van 't bedryf (Xbox Game Studios, ZeniMax Media, Activision Blizzard). Microsoft ad gèn offysjele verkloariengn gegeevn round de recente juridische controverses van Activision round 't misbruuk va weirknemers, moa rapportn addn ol e-beweird dat d'n Activision CEO [[w:nl:Bobby Kotick|Bobby Kotick]], e belangryk doelwit va d'n controverse, zoud opsteppn achter da d' overnoame round wos.<ref>[https://www.wsj.com/articles/microsoft-to-buy-activision-blizzard-games-11642512435 WSJ News Exclusive | Microsoft to Buy Activision Blizzard in All-Cash Deal Valued at $75 Billion], The Wall Street Journal (18 januoari 2022).</ref> D'n deal wierd ofgeround ip 13 oktober 2023.<ref>[https://www.videogameschronicle.com/news/microsoft-has-officially-completed-its-acquisition-of-activision-blizzard/ Microsoft has officially completed its acquisition of Activision Blizzard], Video Games Chronicle (13 oktober 2023).</ref>
In januoari 2023 makte CEO Satya Nadella bekend da Microsoft 10.000 weirknemers gienk ontsloan.<ref>[https://www.nytimes.com/2023/01/18/business/microsoft-layoffs.html Microsoft to Lay Off 10,000 Workers as It Looks to Trim Costs], The New York Times (18 januoari 2023).</ref> D' ankoendiging kwamt ne dag achter dat ze e concert van [[w:nl:Sting (zanger)|Sting]] add'n ge'organiseerd voe 50 man, woarounder de bazen van Microsoft, in [[w:nl:Davos|Davos]], Zwitserland.<ref>[https://fortune.com/2023/01/20/microsoft-under-fire-hosting-private-sting-concert-execs-davos-night-before-announcing-mass-layoffs/ Microsoft under fire for hosting private Sting concert for its execs in Davos the night before announcing mass layoffs], Fortune (20 januoari 2023).</ref>
Ip 23 januoari 2023 miek Microsoft e nieuwen ienvesteringsdeal ip mêerdere joarn en voe mêerdere miljardn dollars bekend mè de moaker van [[w:nl:ChatGPT|ChatGPT]], [[w:nl:OpenAI|OpenAI]].<ref>[https://www.cnbc.com/2023/01/23/microsoft-announces-multibillion-dollar-investment-in-chatgpt-maker-openai.html Microsoft announces multibillion-dollar investment in ChatGPT-maker OpenAI], CNBC (23 januoari 2023).</ref>
In juni 2023 brocht Microsoft Azure Quantum Elements uut oem moleculaire simuloaties en berekeniengn in de [[w:nl:Computationele chemie|computationele scheikunde]] en materioalkunde uut te voern gebruuk makend v'n e combinoatie van AI, hôogpresteerende berekeningen en [[w:nl:Kwantumcomputer|quantum computing]].<ref name="AQE">[https://www.hpcwire.com/2023/06/22/microsoft-debuts-azure-quantum-elements-and-azure-quantum-copilot-llm/ Microsoft Debuts Azure Quantum Elements and Azure Quantum Copilot LLM], HPCwire (22 juni 2023).</ref> Den dienst oald ezo ôok Copilot in oês, een up GPT-4 gebaseerde large language model-tool om doata op te vroagn en te visualiseern, code te schryvn, simuloaties the begunn'n en ounderzoekers by the briengn.<ref name="AQE" />
Tydns e conferènsje vo'n ountwikklaars in november 2023 miek Microsoft de kômste va twêe nieuwe moate-g'makte computerchips bekend: d'n Maia-chip, ontworpen om large language models te loatn droaien, en d'n Cobalt CPU, om de cloud-dienstn an te dryvn up Azure.<ref>[https://www.reuters.com/technology/microsoft-introduces-its-own-chips-ai-with-eye-cost-2023-11-15/ Microsoft introduces its own chips for AI, with eye on cost], Reuters (15 november 2023).</ref><ref>[https://www.theverge.com/2023/11/15/23960345/microsoft-cpu-gpu-ai-chips-azure-maia-cobalt-specifications-cloud-infrastructure Microsoft is finally making custom chips — and they're all about AI], The Verge (15 november 2023).</ref>
Oep 20 november 2023 makte Satya Nadella bekend da [[w:nl:Sam Altman|Sam Altman]], die e poar doagn idder [[w:en:Removal of Sam Altman from OpenAI|was afg'zet as CEO van OpenAI]], en [[w:en:Greg Brockman|Greg Brockman]], die as president was opgestapt, by Microsoft giengn start'n oem e nieuw g'avanceerd AI-ounderzoeksteam te leiden.<ref>[https://twitter.com/satyanadella/status/1726509045803336122 Satyan Adella on X], X (20 november 2023).</ref><ref>[https://www.cnbc.com/2023/11/20/ousted-openai-head-sam-altman-to-lead-microsofts-new-ai-team-ceo-nadella-says.html Ousted OpenAI head Sam Altman to lead Microsoft's new AI team], CNBC (20 november 2023).</ref> Moa 't plan duurde nie lank, omda Altman kort doarachter wierd hersteld as CEO van OpenAI en Brockman keêrde were noa 't bedryf ounder druk van d' OpenAI weirknemers en ienvesteerders by den rôad van besture.<ref>[https://www.nytimes.com/2023/11/22/business/dealbook/openai-altman-microsoft-board.html The Fallout From Sam Altman's Return to OpenAI], The New York Times (22 november 2023).</ref> In moarte 2024 koendigdn [[w:en:Inflection AI|Inflection AI]]'s mede-oprichters [[w:en:Mustafa Suleyman|Mustafa Suleyman]] en Karen Simonyan an dan ze giengn vertrekk'n by d' oundernemienge om Microsoft AI op te richtn, me Microsoft die bykan de giele zeventigkoppige [[w:nl:Acqui-hiring|acqui-hired]] (personeelsovernoame). As dêel van d'n deal betoalde Microsoft Inflection 650 miljoen dollar oem under technologie te licensiêern.<ref>[https://www.nytimes.com/2024/03/19/technology/mustafa-suleyman-google-gemini.html Microsoft Hires DeepMind Co-Founder to Run Consumer A.I.], The New York Times (19 moarte 2024).</ref><ref>[https://www.nytimes.com/2024/08/08/technology/ai-start-ups-google-microsoft-amazon.html The New A.I. Deal: Buy Everything but the Company], The New York Times (8 ogustus 2024).</ref>
In januoari 2024 wierd Microsoft de mêest weirdevolle beursgenoteerde oundernemienge. Tusschendien koendidge 't bedryf die moand een abonnement an voe artificiêle intelligentje rīcht ip klêene bedryvn via Copilot Pro.<ref>[https://www.cnbc.com/2024/01/12/microsoft-tops-apple-in-market-cap-at-fridays-close.html Microsoft tops Apple as world's most valuable public company], CNBC (12 januoari 2024).</ref><ref>[https://www.cnbc.com/2024/01/15/microsoft-brings-copilot-to-small-businesses-launches-copilot-pro.html Microsoft brings Copilot AI assistant to small businesses and launches a premium tier for individuals], CNBC (15 januoari 2024).</ref>
In juni 2024 liet Microsoft weetn dan ze 1.000 menschn aof giengn dankn uut de ofdeeliengen voe mixed reality en Azure cloudcomputing.<ref>[https://www.cnbc.com/2024/06/03/microsoft-confirms-mixed-reality-layoffs-will-keep-selling-hololens-2.html Microsoft confirms layoffs in mixed reality but will keep selling HoloLens 2 headsets], CNBC (3 juni 2024).</ref><ref>[https://www.businessinsider.com/microsoft-cuts-azure-jobs-cloud-2024-6 Microsoft is laying off hundreds in its Azure cloud business, sources say], Business Insider (3 juni 2024).</ref> In dezelste moand makte Microsoft bekend dan z' e "hyperscale datacenter" giengn bouwn in Zuud-Ôost Leeds.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cy79eww4g8go Microsoft to build 'hyperscale data centre' near Leeds], BBC News (28 juni 2024).</ref>
In juli 2024 kwamt in 't njuuws da 't bedryf nunder ploeg voe [[w:en:Diversity, equity, and inclusion|diversiteit, gelykheid en inclusie (DEI)]] ontsloeg.<ref>[https://www.businessinsider.com/microsoft-layoffs-dei-leader-email-2024-7 Microsoft laid off a DEI team, and its lead wrote an internal email blasting how DEI is 'no longer business critical'], Business Insider.</ref><ref>[https://www.ign.com/articles/microsoft-dei-lead-blasts-company-in-internal-email-after-team-is-reportedly-laid-off Microsoft DEI Lead Blasts Company in Internal Email After Team Is Reportedly Laid Off], IGN (16 juli 2024).</ref> Op 19 juli aat de [[w:nl:Wereldwijde computerstoring van juli 2024|weireldwyde IT-storienge]] grôte gevolgn voe de dienstn van Microsoft, en 't rakte bedryvn, luchtvoartmoatschappyn en financiële instelliengen oaver d'n hêlen weireld. D'n storienge leidde noa een foute in een update van de software voe cyberbeveiligienge van [[w:nl:CrowdStrike|CrowdStrike]], wuk da d'r vôorn zörgde da Microsoft-systemn d'r uut vloogn en mankementn gaovn in olle sectoren. Alôewel da CrowdStrike-CEO [[w:en:George Kurtz|George Kurtz]] derup wêest dat 't gèn cyberanvol wos, aad d'n blunder zwoare gevolgn, en 't leydde toet vertroagingen by d'n luchtvoart, financiële transacties en medische dienstn overoal in d'n weireld. Microsoft liet weetn da de ôorzoake weere gefixt wos moar erkende wel datter nog restimpact wos up sommigte [[w:nl:Microsoft 365|Microsoft 365]]-apps en -dienstn.<ref>[https://www.bloomberg.com/news/live-blog/2024-07-19/microsoft-cloud-technical-outage-updates?sref=JTShqBgB Microsoft Cloud Technical Outage Updates], Bloomberg (19 juli 2024).</ref><ref>[https://apnews.com/live/internet-global-outage-crowdstrike-microsoft-downtime Internet Global Outage: CrowdStrike and Microsoft Downtime], Associated Press (19 juli 2024).</ref>
In september 2024 koendigden [[w:nl:BlackRock|BlackRock]] en Microsoft e fonds an van 30 miljard dollar, d'n Global AI Infrastructure Investment Partnership, oem the ienvesteern in AI-infrastructuur lyka datacenters en energieprojectn. Partners d'rvan zyn ounder mêer 't deur [[w:nl:Abu Dhabi (emiraat)|Abu Dhabi]] gesteunde MGX en [[w:nl:Nvidia|Nvidia]], die AI-expertiesje zoad leevrn. Ienvesteringen zoe'n in d' êeste plekke gefocust zyn up de V.S., en sommigte ôok in de partnerlandn.<ref>[https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/microsoft-blackrock-plan-30-bln-fund-invest-ai-infrastructure-ft-reports-2024-09-17/ Microsoft, BlackRock to launch $30 billion fund for AI infrastructure], Reuters (18 september 2024).</ref> Microsoft miek in november 2024 ôok de weere-lanceringe va nunder controversieel ulpmiddel, Recall, bekend, achter dat de zörgen round privacy in ogenschouwe woarn genoomn. In 't begin krêegen z' uutbranders omda 't op reëlmoatige boasis screenshots makte zounder da d'n gebruuker d'r me akkôord wos, moa Recall wierd veranderd toet nen 'opt-in' funcsje in de plekke van zomaar standoard ip an te stoan. D' Information Commissioner's Office in 't VK ield de situoatie in d'n smiezen en zag d' anpassiengen, woarounder verboeterde beveiligingsmoatreegelen lyk encrypsie e biometrische toegaank. Tewielst da de experts die anpassiengn as verbeteriengn aanzagen, adviseerddn ze ôok vôorzichtigheid, mè sommigte die anbevoalln om 't verder the testn vôorn da de gebruukers d'r vôorn zou'n kiezn.<ref>[https://www.bbc.com/news/articles/c869glx8endo Microsoft re-launches 'privacy nightmare' AI screenshot tool], (27 september 2024).</ref>
Ip 28 februoari 2025 makte Microsoft bekend da z' ip 5 meie 2025 me Skype giengn stoppen om under focus fêder te vernauwn ip Microsoft Teams. 't Bedryf zèèi dat er gèn lieden aofgdankt giengn woardn weegns 't sluutn d'rvan.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2025/feb/28/microsoft-skype Microsoft is shutting down Skype after over two decades], The Guardian (28 februoari 2025).</ref>
In 't middn va 2025 vroeg de Russische ofdêlienge van Microsoft, Microsoft Rus LLC, 't faillissement an, nadat d'n president [[w:nl:Vladimir Poetin|Vladimir Poetin]] aad gezeid da buutnlandsche dienstverlêners in Rusland an banden mostn geleid wordn om plekke te moakn voe binn'nlandsche software. 't Bedryf a zyn operoaties in Rusland ol g'herstructureerd achter de [[w:nl:Russische invasie van Oekraïne sinds 2022|Russische invasie van d' Oekraïne]] in 2022, moar die herstructureeriengspogiengn woarn in 't woater gevolln.<ref>[https://www.reuters.com/technology/microsoft-unit-russia-file-bankruptcy-database-shows-2025-05-30/ Microsoft unit in Russia to file for bankruptcy, database shows], Reuters (30 meie 2025).</ref>
Up 23 meie 2025 wierd bekend e-makt da 't European Cybercrime Centre van Europol heit tezamengewrocht mè Microsoft oem de Lumma Stealer, nen gigantische gevaarlikn infostealer, ne kop in te drukkn. De gezoamenlikke operoatie wos gericht ip e g'avanceerd ecosysteem dat an crimineeln toeliet oem gestooln informoatie ip reuzegrôte schoale uut te buutn.<ref>[https://euronewsweek.co.uk/tech/europol-helps-disrupt-malware-threat-lumma/ Europol helps disrupt malware threat Lumma], Euronewsweek (23 meie 2025).</ref>
Up 2 juli 2025 liet Microsoft weetn da ze bykan 4% van nunder personeel, watta neerkwamt up oungeveer 9.000 jobn, giengen ontsloan oem de kostn ounder controle t'oudn ten middn van zwoare ienvesteriengen in AI-infrastructuur, tewielst dan z' ôok under management herstructureerden en de deagelikse operoaties stroomlyndn.<ref>[https://www.reuters.com/business/world-at-work/microsoft-lay-off-many-9000-employees-seattle-times-reports-2025-07-02/ Microsoft to cut about 4% of jobs amid hefty AI bets], Reuters (2 juli 2025).</ref>
Vôgns een analyse van [[w:en:Bridgewater Associates|Bridgewater Associates]] stoan Microsoft, t'ope mè Amazon, Alphabet en Meta, kloar om tegoare zo'n 650 miljard dollar te goan ienvesteern om under AI-gerelateerde infrastructuur in 2026 ip te schoaln.<ref>[https://www.channelnewsasia.com/business/big-tech-invest-about-650-billion-in-ai-in-2026-bridgewater-says-5947656 Big Tech to invest about $650 billion in AI in 2026, Bridgewater says], CNA.</ref>
In moarte 2026 verboodn de discussieforums beheerd deur Microsoft de bynoame ''Microslop'', wa da gebruukt wierd om verzet te toogn teegn de projectn round Copilot en [[w:en:Generative artificial intelligence|generatieve AI (GenAI)]] van Microsoft.<ref>[https://www.pcgamer.com/software/ai/microsoft-banned-the-word-microslop-in-its-copilot-discord-server-then-began-restricting-access-after-users-started-posting-microsl0p-and-other-funnies/ The term 'Microslop' has overrun the Microsoft Copilot Discord server, and attempts to moderate it have gone badly], PC Gamer (2 moarte 2026).</ref>
== Bedryfszoakn ==
:''Zie ôok: [[w:nl:Kritiek op Microsoft|Kritiek up Microsoft]], [[w:nl:Internet censuur in China|Internet censuur in China]], [[w:nl:Embrace, extend, and extinguish|Embrace, extend, and extinguish]]''
Microsoft stoat ip numero 14 in de [[w:nl:Fortune 500|''Fortune'' 500]]-ranglyste van 2022 van de [[w:nl:Lijst van grootste Amerikaanse bedrijven naar omzet|grôtste Amerikoansche bedryvn vôgns totoale inkomste]];<ref>[https://fortune.com/fortune500/2022/search/ Fortune 500 Companies 2019: Who Made the List], Fortune (1 juli 2022).</ref> en 't wos de [[w:en:List of the largest software companies|grôtste softwaremoaker]] ter weireld vôgns omzet in 2022 vôgns de [[w:nl:Forbes Global 2000|''Forbes'' Global 2000]]. In 2018 wierd Microsoft 't [[w:nl:Lijst van grootste bedrijven naar beurswaarde|mêest weirdvulle beursgenoteerde bedryf]] ter weireld,<ref>[https://www.nbcnews.com/business/business-news/how-did-microsoft-just-overtake-apple-world-s-most-valuable-n940751 How did Microsoft just overtake Apple as the world's most valuable company?], NBC News (28 november 2018).</ref> e puziesje dat 't in de joarn d'rachter reigelmoatig heit gewisseld mè Apple.<ref>[https://www.wsj.com/livecoverage/fed-meeting-fomc-interest-rate-decision-cpi-inflation-june-2024/card/apple-overtakes-microsoft-as-most-valuable-u-s-company-UyhqB7MKWc5LFbLiQMah Apple, Microsoft Battle to Be Most Valuable U.S. Company], Wall Street Journal (12 juni 2024).</ref> In april 2019 wierd Microsoft 't derde beursgenoteerde Amerikoansche bedryf da [[w:en:Trillion-dollar company|mêer as 1 biljoen dollar weird wos]] (achter Apple en Amazon, respectievelik). Vanaf 2024 heit Microsoft de [[w:nl:Merk (handel)|ip twêe na ôogste merkweirde]] weireldwyd. Microsoft is êen van de moa twêe Amerikoansche bedryvn med e prime [[w:nl:Kredietbeoordeling|kredietbeoordelienge]] van AAA.<ref>[https://finance.yahoo.com/news/looking-bet-perfect-aaa-credit-171500242.html Looking to Bet On Perfect AAA Credit Ratings? Play These ETFs], Yahoo Finance (3 ogustus 2023).</ref>
=== Road van besture ===
't Bedryf wudt geleid deur ne [[w:nl:Raad van bestuur|road van besture]] die mêestal uut menschn van buutn 't bedryf bestoat, lik da geweunte is vô beursgenoteerde bedryvn. De leedn van d'n road van besture per december 2023 zyn [[w:nl:Satya Nadella|Satya Nadella]], [[w:nl:Reid Hoffman|Reid Hoffman]], Hugh Johnston, Teri List, [[w:en:Sandi Peterson|Sandi Peterson]], [[w:nl:Penny Pritzker|Penny Pritzker]], Carlos Rodriguez, [[w:en:Charles Scharf|Charles Scharf]], [[w:en:John W. Stanton|John W. Stanton]], [[w:en:John W. Thompson|John W. Thompson]], [[w:en:Emma Walmsley|Emma Walmsley]] en [[w:en:Padmasree Warrior|Padmasree Warrior]].<ref>[https://news.microsoft.com/leadership/?section=board-members Microsoft Leadership], Microsoft (20 moarte 2017).</ref>
Bestuursleedn wordn elkoar joar verkoozn ip de joarlikse andêeloudersvergoaderienge mè e mêerderheidssysteim. D'r zyn viere comités binn'n d'n road die toezicht oudn ip mêer specifieke zoakn. Dizze comités zyn ounder andre 't Audit Committee, da te moakn heit mè boekhoudkundige zoakn binn'n 't bedryf woarounder audits en rapportoage; 't Compensation Committee, da de vergoedienge vôor d'n CEO en andre weirknemers van 't bedryf goedkeurt; 't Governance and Nominating Committee, dat aollerlei bedryfszoakn regelt, waarounder de nominoatie van d'n road; en 't Regulatory and Public Policy Committee, da ounder mêer juridische en antitrustkwesties anpakt, alsook privacy, handel, digitoale veiligheid, artificiële intelligentie en ecologische duurzoamheid.<ref>[https://www.microsoft.com/en-us/Investor/corporate-governance/board-of-directors.aspx Microsoft Corporation Corporate Governance], Microsoft.</ref>
Ip 13 moarte 2020 ankoendigde Gates dat 'n d'n road van besture van Microsoft en [[w:nl:Berkshire Hathaway|Berkshire Hathaway]] verlôot oem zyn eigen mêer te focusn ip zyn filantropische projectn. Vôgns Aaron Tilley van ''[[w:nl:The Wall Street Journal|The Wall Street Journal]]'' is dit "d'n grôtste bestuurskameruutstap in de tech-industrie sinds d'n dôod van de lankdurige rivoal en mede-iprichter van Apple Inc., [[w:nl:Steve Jobs|Steve Jobs]]."<ref>[https://www.wsj.com/articles/bill-gates-to-leave-boards-of-microsoft-and-berkshire-hathaway-11584135172 Bill Gates to Leave Boards of Microsoft and Berkshire Hathaway], Wall Street Journal (13 moarte 2020).</ref>
Ip 13 januoari 2022 brocht ''The Wall Street Journal'' njuuws da d'n road van besture van Microsoft van plan is oem een extern [[w:nl:Advocatenkantoor|advocoatenkantoor]] in t' huren om under beleid round [[w:nl:Seksuele intimidatie|seksuele intimidoatie]] en [[w:nl:Seksediscriminatie|genderdiscriminoatie]] t' herbekykn, en om e soamnvattienge uut te briengn over oe da 't bedryf is ommegegoan mè eerdere beschuldigiengn van wangedrag teegn Bill Gates en andre bedryfsleiders.<ref>[https://www.wsj.com/articles/microsoft-board-to-review-companys-sexual-harassment-and-gender-discrimination-policies-11642107601 Microsoft Board to Review Company's Sexual Harassment and Gender Discrimination Policies], The Wall Street Journal (13 januoari 2022).</ref>
=== Algemêen directeurs (CEO's) ===
# [[w:nl:Bill Gates|Bill Gates]] (1975–2000)
# [[w:nl:Steve Ballmer|Steve Ballmer]] (2000–2014)
# [[w:nl:Satya Nadella|Satya Nadella]] (2014–nu)
=== Finansjes ===
[[Ofbeeldienge:Microsoft 5-Year Stock History.svg|upright=1.6|thumb|Grafiek van de vuufjoarige geschiedenisse van 't [[w:nl:NASDAQ|NASDAQ]]: MSFT andêel ip 17 juli 2013.<ref>[http://zenobank.com/index.php?symbol=MSFT&page=quotesearch Five year history graph of (NASDAQ:MSFT) stock], ZenoBank (29 september 2009).</ref>]]
Oen Microsoft noa de beurze gienk en zyn [[w:nl:Beursgang|initiële openboare anbiedienge (IPO)]] lanceerde in 1986, wos d'n openiengsprys van 't [[w:nl:Aandeel|andêel]] $21; achter d'n [[w:nl:Handelsdag|andelsdag]] sloot d'n prys up $27,75. Vanaf juli 2010, mè de neegn [[w:nl:Aandelensplitsing|andêelensplitsiengn]] van 't bedryf, zoudn aolle IPO-andêeln vermenigvuldigd wordn mè 288; ajje d'n IPO vandoage zou koopn, gezièn de splitsiengn en andre factorn, zou 't oungevêer 9 cent kostn.<ref name="Allan 2001" /><ref>[https://web.archive.org/web/20100221224106/http://blog.seattlepi.com/microsoft/archives/102018.asp Microsoft stock is red hot on first trading day], Seattle Post-Intelligencer (14 moarte 1986).</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20110510012046/http://performance.morningstar.com/stock/performance-return.action?p=dividend_split_page&t=MSFT®ion=USA&culture=en-US&s=SPYZ MSFT stock performance and split info], Morningstar, Inc..</ref> D'n andêelnprys piekte in 1999 up oungevêer $119 ($60,928, an'epast vô splitsiengn).<ref name="stocksheet">[https://web.archive.org/web/20091010091835/http://download.microsoft.com/download/d/a/7/da7e8eca-4410-4475-a211-03327408b655/msftpricehist.xls Microsoft stock price spreadsheet from Microsoft investor relations], Microsoft.</ref> 't Bedryf begost ip 16 januoari 2003 e [[w:nl:Dividend|dividend]] an te biedn, te begunn'n an acht centn per andêel vô 't fiscoale joar, evôlgd deur e dividend van zestien centn per andêel 't joar d'rip, oem ton in 2005 over te stappn van joarlikse noa kwarteellikse dividendn mè acht centn 'n andêel per kwarteel en e [[w:nl:Speciaal dividend|specioale êenmoalige uutbetoalienge]] van drie dollar per andêel vô 't twidde kwarteel van 't fiscoale joar.<ref name="stocksheet" /><ref name="dividendfaq">[https://www.microsoft.com/msft/FAQ/dividend.mspx Dividend Frequently Asked Questions], Microsoft.</ref> Hoewel da 't bedryf doarnoa de dividenduutkêriengn eit verôogd, bleef de prys van 't andêel van Microsoft joarenlank stabiel.<ref name="dividendfaq" /><ref>[https://finance.yahoo.com/q/bc?s=MSFT&t=my Yahoo MSFT stock chart], Yahoo Finance.</ref>
[[w:nl:Standard & Poor's|Standard & Poor's]] en [[w:nl:Moody's|Moody's Investors Service]] èin oallebeie nen AAA-rating gegeevn an Microsoft, woavan d' activa ip 41 miljard dollar wierdn geschat in vergelykienge mè zjuust 8,5 miljard dollar an oungedekte schulden. As gevôg doarvan brocht Microsoft in februoari 2011 e bedryfsobligoatie uut ter weirde van 2,25 miljard dollar mè relatief lêge lêentarieven in vergelykienge mè [[w:nl:Staatsobligatie|stoatsobligoaties]].<ref>[https://www.reuters.com/article/us-microsoft-bonds-idUSTRE7128EZ20110204 Microsoft sells $2.25 billion of debt at low rates], Reuters (4 februoari 2011).</ref> Voe d'n êeste kjee in 20 joar stak [[w:nl:Apple Inc.|Apple Inc.]] Microsoft verby in kwarteelwinsten en omzet in 't êeste kwarteel van 2011, deur e vertroagienge in de verkoop van pc's en anoudende grôte verliezn in Microsofts Online Services-ofdêlienge (woarounder nunder zoekmachine [[w:nl:Bing (zoekmachine)|Bing]] volt). De winstn van Microsoft woarn 5,2 miljard dollar, tewielst da de winstn van Apple Inc. ip 6 miljard dollar stoundn, ip een omzet van respectievelik 14,5 miljard dollar en 24,7 miljard dollar.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2011/apr/28/microsoft-falls-behind-apple Microsoft falls behind Apple for the first time in 20 years], The Guardian (28 april 2011).</ref> De Online Services-ofdêlienge van Microsoft is continu verliesloatend e-wist sinds 2006 en verlôor in 't êeste kwarteel van 2011 726 miljoen dollar. Da vôlgde up e verlies van 2,5 miljard dollar in 't joar 2010.<ref>[http://techcrunch.com/2011/04/29/microsoft-internet-bloodbath/ When Will Microsoft's Internet Bloodbath End?], Techcrunch.com (29 april 2011).</ref>
{| class="wikitable floatright"
|+Verkoop per regio (2023)<ref name="MarketScreener.com">[https://www.marketscreener.com/quote/stock/MICROSOFT-CORPORATION-4835/company/ Microsoft Corporation: Shareholders Board Members Managers and Company Profile | US5949181045 | MarketScreener], www.marketscreener.com.</ref>
!Regio
!Verkoop in miljard $
!Andêel
|-
|Verênigde Stoatn
|106,7
|50,4%
|-
|Andre landn
|105,2
|49,6%
|}
Ip 20 juli 2012 miek Microsoft vo d'n êeste kjêe ôois e kwarteelverlies bekend, oundanks d'n recordomzet vô da kwarteel en fiscoale joar, med e nettoverlies van 492 miljoen dollar deur e [[w:nl:Afschrijving|ofschryvienge]] verboendn an 't reclamebedryf [[w:en:aQuantive|aQuantive]], da z' in 2007 add'n ekocht voe 6,2 miljard dollar.<ref>[https://web.archive.org/web/20120720121702/http://marketday.msnbc.msn.com/_news/2012/07/19/12837611-microsoft-reports-first-quarterly-loss-ever?lite Microsoft reports first quarterly loss ever], msnbc.msn.com.</ref> Vanaf januoari 2014 stound d'n beurswaarde van Microsoft up 314 miljard dollar, woarmee da 't d' achtste grôtste oundernemienge ter weireld wos up boasis van marktkapitalisoatie.<ref>[http://www.marketwatch.com/investing/stock/msft/ Microsoft Overview], Marketwatch.</ref><ref>[http://www.pwc.com/gx/en/audit-services/capital-market/publications/top100-market-capitalisation.jhtml Global Top 100 Companies], PWC.</ref> Up 14 november 2014 passeerde Microsoft [[w:nl:ExxonMobil|ExxonMobil]] om 't up êen na mêest weirdvulle bedryf vôgns marktkapitalisoatie the wordn, ollêne moar achter Apple Inc. De totoale beursweirden wos mêer of 410 miljard dollar—woaby d'n andêelnprys an 50,04 dollar d'n andêel wos, d'n ôogste prys sinds 't begin van 2000.<ref>[http://www.nytimes.com/aponline/2014/11/14/business/ap-us-microsoft-no-2.html Microsoft Surpasses Exxon as 2nd Most Valuable Co.], Associated Press (14 november 2014).</ref> In 2015 raporteerde [[w:nl:Reuters|Reuters]] da Microsoft in 't buutnland een inkomste aad van 76,4 miljard dollar da nief belast wierd deur den [[w:nl:Internal Revenue Service|Internal Revenue Service (IRS)]]. Ounder de Amerikoansche wet betoaln corporoaties gèn inkomstnbelastynge ip buutnlandsche winstn toetdan de winstn in de Verênigde Stoatn wordn ge-ïmporteerd.<ref>[https://www.reuters.com/article/2014/04/09/us-usa-tax-offshore-idUSBREA3729V20140409 Untaxed U.S. corporate profits held overseas top $2.1 trillion: study], Reuters (9 april 2014).</ref>
De belangrykste cyfers en trends van Microsoft zyn (per eindigend fiscoale joar up 30 juni):<ref>[https://www.boerse.de/fundamental-analyse/Microsoft-Aktie/US5949181045 Microsoft Fundamentalanalyse | KGV | Kennzahlen], boerse.de.</ref><ref>[https://www.boerse.de/fundamental-analyse/Microsoft-Aktie/US5949181045 Microsoft 2008-2016], boerse.de.</ref>
{| class="wikitable float-left" style="text-align: center;"
!Joar
!Omzet<br />in miljard US$<ref name="microsoft.com">[https://www.microsoft.com/en-us/investor/earnings/fy-2023-q4/press-release-webcast FY23 Q4 - Press Releases - Investor Relations - Microsoft], www.microsoft.com.</ref>
!Nettowinste<br />in miljard US$<ref name="microsoft.com" />
!Totoale activa<br />in miljard US$<ref name="microsoft.com" />
!Weirknemers<ref name="MicrosoftAnnualReports">[https://www.microsoft.com/en-us/Investor/annual-reports.aspx Microsoft Investor Relations—Annual Reports], www.microsoft.com.</ref>
|-
| 2005 || 39,7 || 12,2 || 70,8 || 61.000
|-
| 2006 || 44,2 || 12,5 || 69,5 || 71.000
|-
| 2007 || 51,1 || 14,0 || 63,1 || 79.000
|-
| 2008 || 60,4 || 17,6 || 72,7 || 91.000
|-
| 2009 || 58,4 || 14,5 || 77,8 || 93.000
|-
| 2010 || 62,4 || 18,7 || 86,1 || 89.000
|-
| 2011 || 69,9 || 23,1 || 108 || 90.000
|-
| 2012 || 73,7 || 16,9 || 121 || 94.000
|-
| 2013 || 77,8 || 21,8 || 142 || 99.000
|-
| 2014 || 86,8 || 22,0 || 172 || 128.000
|-
| 2015 || 93,5 || 12,1 || 174 || 118.000
|-
| 2016 || 91,1 || 20,5 || 193 || 114.000
|-
| 2017 || 96,5 || 21,2 || 250 || 124.000
|-
| 2018 || 110 || 16,5 || 258 || 131.000
|-
| 2019 || 125 || 39,2 || 286 || 144.106
|-
| 2020 || 143 || 44,2 || 301 || 163.000
|-
| 2021 || 168 || 61,2 || 333 || 181.000
|-
| 2022 || 198 || 72,7 || 364 || 221.000
|-
| 2023 || 211 || 72,3 || 411 || 238.000
|-
| 2024 || 245 || 88,1 || 512 || 228.000
|-
| 2025 || 282 || 101,8 || 619 || 228.000
|}
In november 2018 won 't bedryf e militair contract van 480 miljoen dollar mè d' Amerikoansche regerienge om [[w:nl:Toegevoegde realiteit|augmented reality (AR)]] headset-technologie binn'n te briengn in de wapenarsenoaln van d' Amerikoansche soldoatn. Dit twêejoarig contract kan leidn toet extra bestelliengn van mêer as 100.000 headsets, vôgns d'n documenten die 't biddingsproces omschryvn. Êen van de slogans in 't contract vwo d' AR-technologie bliekt zyn meugelikheid te zyn voe "25 bloedlôze veldsloagn vôorn d'n êestn echten veldslag" toe te stoan, wuk d'r ip wyst da fytelikke vechttraininge een essentieël doêl goat zyn van de AR-headset-functies.<ref>[https://techcrunch.com/2018/11/28/microsoft-wins-480m-military-contract-to-outfit-soldiers-with-hololens-ar-tech/ Microsoft wins $480M military contract to outfit soldiers with HoloLens AR tech], TechCrunch (28 november 2018).</ref>
=== Dochteroundernemiengn ===
Microsoft is een internatioanoal bedryf. Dôodeure èit 't dochterbedryvn nôdig in eander welken nationoalen markt dat 't zyn geld wilt viendn. E vôorbeeld is Microsoft Canada, dat opgericht wierd in 1985.<ref>[https://www.microsoft.com/en-ca/about/ Welcome to Microsoft Canada], Microsoft.</ref> Andere landn èìn gelykôardige ienrichtingn, voe de winstn were te sluuzn noa Redmond en oem de dividendn te dêeln an d' iegnoars van 't MSFT-andêel.
=== Eigendom ===
De 10 grôtste andêelouders van Microsoft woarn by 't begin va 2024:<ref name="MarketScreener.com" /><ref>[https://www.techopedia.com/largest-microsoft-shareholders Who Owns Microsoft? Top 10 Largest MSFT Shareholders - Techopedia], Techopedia (12 februoari 2024).</ref>
{| class="wikitable sortable"
!Andêelouder
!Percentoage
|-
|[[w:nl:The Vanguard Group|The Vanguard Group]] || 8,9%
|-
|[[w:nl:BlackRock|BlackRock]] || 5,6%
|-
|[[w:nl:State Street Corporation|State Street Corporation]] || 4,0%
|-
|[[w:nl:Steve Ballmer|Steve Ballmer]] || 4,0%
|-
|[[w:nl:FMR|Fidelity Investments]] || 2,9%
|-
|Geode Capital Management || 2,1%
|-
|T. Rowe Price International || 1,9%
|-
|[[w:en:Eaton Vance|Eaton Vance]] || 1,7%
|-
|[[w:nl:JPMorgan Chase|JP Morgan Investment Management]] || 1,6%
|-
|[[w:nl:Bill Gates|Bill Gates]] || 1,4%
|-
|[[w:nl:BlackRock|BlackRock Life]] || 1,4%
|-
|Anderen || 68,5%
|}
=== Marketieng ===
[[Ofbeeldienge:Windows 8 Launch Event in Akihabara, Tokyo.jpg|thumb|[[w:nl:Windows 8|Windows 8]] Lanceringsevenement in [[w:nl:Akihabara|Akihabara]], [[w:nl:Tokio|Tokio]], ip 25 oktober 2012]]
In 't [[w:nl:Boekjaar|fiscoal joar]] 2025 gaf Microsoft mêer as 25 miljard dollar uut an marketieng, of bykan 15% van nunder totoale kostn, in vergelykienge mè de mêer as 30 miljard dollar dan ze uutgoaven an ounderzoek en ountwikkelienge. Microsoft stelde mêer as 40.000 menschn te weirke in marketieng en verkoop.<ref>[https://microsoft.gcs-web.com/static-files/9640e86d-a99f-4502-934d-1d3c883fa786 Annual report for the fiscal year ended June 30, 2025].</ref>
In 2004 gaf Microsoft ounderzoeksbedryvn d'n updracht vôo oenafhankelikke studies uut te voern woaby da de [[w:nl:Total cost of ownership|total cost of ownership (TCO)]] van [[w:nl:Windows Server 2003|Windows Server 2003]] wierd vergeleekn mè [[w:nl:Linux|Linux]]; d'n bedryvn kwoamn toet 't besluut da bedryvn Windows makkelikker viendn vôo te beheern of Linux, zodanig da dejêne die Windows gebruuktn rapper kostn beheern en azoo mindere kostn addn vô nunder oundernemieng (nl. e legere TCO).<ref>[http://www.seattlepi.com/business/158237_msftresearch27.html Studies on Linux help their patron: Microsoft], Seattle Post-Intelligencer (27 januoari 2004).</ref> Ditte wos de brònne van a gieèle goolve van gelykôardige studies; een ounderzoek deur d'n [[w:en:Yankee Group|Yankee Group]] concludeerde dat 't upgraden va d' êne versie van Windows Server no d' andre e fractie kostte van d' overstapkoste van Windows Server noa Linux, oewel da d' oundervroagde oundernemiengn wel weezn op d'n verbeterde veiligheid en betrouwboarheid van Linux-servers en de zörgen da ze vaste gieng'n zittn an de productn van Microsoft.<ref>[https://archive.today/20130104134612/http://www.microsoft-watch.com/content/operating_systems/yankee_independently_pits_windows_tco_vs_linux_tco.html Yankee Independently Pits Windows TCO vs. Linux TCO], eWeek (24 moarte 2004).</ref> Een ander ounderzoek, uutgebrocht deur d' [[w:nl:Open Source Development Labs|Open Source Development Labs]], beweirde da d'n studies van Microsoft "simpelweg verouderd en eênzydig" woarn, en nunder eign ounderzoek concludeerde dat d'n TCO van Linux lêger wos, omdat Linux-beheerders gemiddeld mêer servers kostn ounderoudn en oem andre reedns.<ref>[http://www.vnunet.com/vnunet/news/2150210/linux-fans-hit-back-microsoft Linux fans hit back at Microsoft TCO claims], vnunet.com (13 februoari 2006).</ref>
=== Ontsloagn ===
In juli 2014 kondigde Microsoft plann'n an oem 18.000 weirknemers t'ontsloan. Microsoft stelde up 5 juni 2014 ezo'n 127.104 menschn the weirke, wa da bykan e verlagienge van 14 percent van zyn persoeneel betiekende en d'n grôtsten ontsloagrunde oois was by Microsoft. Dit omvatte 12.500 professionêel- en fabriekspersoeneel. D'r vôorn aad Microsoft a 5.800 jobn g'ëlimineerd in 2009 by d'n [[w:nl:Kredietcrisis|Kredietcrisis]].<ref>[http://www.thejakartapost.com/news/2014/07/17/microsoft-cut-18000-jobs-over-next-year.html Microsoft to cut up to 18,000 jobs over next year], The Jakarta Post (17 juli 2014).</ref><ref>[http://www.gamespot.com/articles/microsoft-layoffs-greater-than-expected-up-to-18-0/1100-6421171/ Microsoft Layoffs Greater Than Expected: Up to 18,000 Jobs Being Cut], Gamespot (17 juli 2014).</ref> In september 2014 wierdn nog e ki 2.100 menschn ontsleegn, woarounder 747 in de regio Seattle-Redmond, woa da d'n ôofdzêtel ligt. D' aofdankiengn kwamen in e twidde goolve van d' ontsloagen die idder woarn an'ekoendigd. Azo kwamt 't totoal up mêer as 15.000 van d' 18.000 verwachtte geschrapte jobn.<ref>[https://techcrunch.com/2014/09/18/microsoft-pulls-the-trigger-on-2100-more-layoffs/ Microsoft Lays Off 2,100 More Employees], TechCrunch (18 september 2014).</ref> In oktober 2014 zèèi Microsoft dan ze bykans grêed woarn mè 't schrappen van 18.000 menschn, under grôtste ontslagrunde oois.<ref>[http://www.computerworld.com/article/2840872/microsoft-is-almost-done-with-its-largest-ever-layoff-sweep.html Microsoft is 'almost' done with its largest-ever layoff sweep], Computerworld (29 oktober 2014).</ref> In juli 2015 ankoendigde Microsoft nog e ki 7.800 extra gesjarelde jobn in de doaropvôlgnde moanden.<ref>[http://www.engadget.com/2015/07/08/microsoft-job-cuts-2015/ Microsoft plans 7,800 layoffs, $7.8 billion Nokia write-down], Engadget (8 juli 2015).</ref> In meie 2016 kwamt Microsoft nòg e ki mè 1.850 ontsloagen, vôoral in d'n Nokia-gsm-afdêlienge. Achteraf gienk 't bedryf doardeur e biezoundere ofschryvings- en herstructureiriengskoste van bykan 950 miljoen dollar moètn droagn, woavan datter zo'n 200 miljoen dollar betrekkieng aad ip ontsloagvergoediengn.<ref>[http://www.prnewswire.com/news-releases/microsoft-announces-streamlining-of-smartphone-hardware-business-300274560.html Microsoft announces streamlining of smartphone hardware business], PR Newswire.</ref>
Microsoft dankte in januoari 2024 zo'n 1.900 menschn aof in nunder gaming-afdêlienge. D' ontsloagen troffn vôoral d'n weirknemers van Activision Blizzard, moar ôok een oop van Xbox en ZeniMax woarn getroefn.<ref>[https://www.theverge.com/2024/1/25/24049050/microsoft-activision-blizzard-layoffs Microsoft lays off 1,900 Activision Blizzard and Xbox employees], The Verge (25 januoari 2024).</ref> De president van Blizzard, Mike Ybarra, en chief design officer [[w:en:Allen Adham|Allen Adham]] naamt ôok under ontslag.<ref>[https://www.nbcnews.com/tech/video-games/microsoft-lay-1900-employees-gaming-division-rcna135652 Microsoft to lay off 1,900 employees in its gaming division], NBC News (25 januoari 2024).</ref>
In meie 2025 ankoendigde Microsoft dat 't mêer as 6.000 menschn goat ontsloan, rondoem drie percent van d'n oele weirknemersmacht van 't bedryf.<ref>[https://www.theverge.com/news/659401/microsoft-layoffs-three-percent-workforce Microsoft is laying off more than 6,000 employees], The Verge (13 meie 2025).</ref> In juli 2025 a Microsoft weeral een ontsloagrunde an'ekoendigd en dankte oungeveer 9.000 weirknemers af in d'n grôtste reducsje sedert twêe joar. D' iengrepen voeldn z' in verschillige afdêliengn, woarounder Xbox, woardat 'r 830 jobn gesneuveld zyn by d'n ôofdzêtel in Redmond, Washington.<ref>[https://apnews.com/article/microsoft-layoffs-xbox-f44079957b12370f72e24edebe9fcc6b Microsoft's largest layoff in years hits Xbox, sales and other divisions], AP News (2 juli 2025).</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cdxl0w1w394o Microsoft to cut up to 9,000 jobs as it invests in AI], BBC News (3 juli 2025).</ref>
Tewielsn d'n aofdankiengen dêed Microsoft ôok nunder buro in Pakistan toe en de menschn aldoa krêegn ôok nunder ontslag in 't koader van d'n overstap noar e software-as-a-service en AI bedryfsmodel.<ref>[https://www.dawn.com/news/1922163 Microsoft closes office in Pakistan, lays off staff], Dawn (5 juli 2025).</ref>
=== Vakboundn ===
Microsoft erkênt zeven [[w:nl:Vakbond|vakboundn]] (woarounder [[w:en:Game Workers Alliance|Game Workers Alliance]] by Raven Software, Game Workers Alliance Albany, Activision Quality Assurance United-CWA, ZeniMax Workers United/CWA, OneBGS by Bethesda Game Studios, World of Warcraft, en Texas Blizzard QA United-CWA) die de 1.750 weirknemers in de Verênigde Stoatn t'eggenwoordigen by nunder videogame-dochterbedryvn [[w:nl:Activision Blizzard|Activision Blizzard]] en [[w:nl:ZeniMax Media|ZeniMax Media]].<ref>[https://www.bloomberg.com/news/articles/2024-07-24/world-of-warcraft-unionizes-growing-foothold-at-microsoft-s-activision-blizzard Microsoft's 'World of Warcraft' Gaming Staff Votes to Unionize], Bloomberg.com (24 juli 2024).</ref> Amerikoansche weirknemers add'n under duudelik uutesprookn vôor nunder verzet teegn de militaire en politiecontractn mè Microsoft.<ref>[https://web.archive.org/web/20231002171913/https://www.protocol.com/microsoft-employee-protest-police-contracts Microsoft employees are pushing for change. Will it matter?], Protocol (10 juni 2020).</ref> [[w:en:Bethesda Game Studios|Bethesda Game Studios]] is gesyndiceerd in [[w:nl:Canada|Canada]].<ref>[https://cwacanada.ca/2024/08/16/bethesda-game-studios-workers-win-labour-board-certification-officially-join-cwa-canada/ Bethesda Game Studios Workers Win Labour Board Certification, Officially Join CWA Canada], CWA Canada (16 ogustus 2024).</ref> Microsoft Zuud-Korea erkênt al zyn vakboend sinds 2017.<ref>[https://uniglobalunion.org/news/microsoft-korea-workers-union-votes-to-strike-over-wages-and-disregard-for-workers-sacrifice-during-pandemic/ Microsoft Korea Workers' Union votes to strike over wages and disregard for workers' sacrifice during pandemic], UNI Global Union.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210515115638/https://english.etnews.com/20171017200001?SNS=00002 South Korea Oracle Establishes Its First Labor Union], ETNEWS (17 oktober 2017).</ref> De Duutsche weirknemers kiezn ol under [[w:nl:Ondernemingsraad|oundernemiengsroadn (works councils)]] sinds 1998.<ref>[https://news.microsoft.com/de-de/microsoft-deutschland-fhrt-vertrauensarbeitsort-ein/ Microsoft Deutschland führt "Vertrauensarbeitsort" ein], Microsoft Germany (1 september 2014).</ref>
=== Amerikoansche regerienge ===
Microsoft levert informoatie over gemelde foutes in under software an de inlichtiengndienstn van d' Amerikoansche regerienge, nog vôorn da de fix in 't oopnboar word uutebrocht. Nen wôordvoerder van Microsoft èit gezeid dat 't bedryf verschillige programs droaiende èit die d'n dêelienge van zulke informoasje mè d' Amerikoansche regerienge makkelikker moetn moaken.<ref>[https://www.bloomberg.com/news/2013-06-14/u-s-agencies-said-to-swap-data-with-thousands-of-firms.html U.S. Agencies Said to Swap Data With Thousands of Firms], Bloomberg (15 juni 2013).</ref> Achter da 't njuuws noa buutn kwaam over [[w:nl:PRISM|PRISM]], 't massale elektronische aofluusterprogramma van d'n NSA in meie 2013, wierdn verschillige techbedryvn genôemd as dêelnemers, woarounder Microsoft.<ref>[http://www.ibtimes.com/snowden-reveals-microsoft-prism-cooperation-helped-nsa-decrypt-emails-chats-skype-conversations Snowden Reveals Microsoft PRISM Cooperation: Helped NSA Decrypt Emails, Chats, Skype Conversations], International Business Times (11 juli 2013).</ref> Vôgns leaks over dit programma sloot Microsoft in 2007 an by PRISM.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2013/jun/06/us-tech-giants-nsa-data NSA Prism program taps into user data of Apple, Google and others], The Guardian (7 juni 2013).</ref> In juni 2013 sprak een offysjele verkloarienge van Microsoft under dêelnoame in 't program pertanks resoluut teegn:
<blockquote>"We geevn ollêne klantndoata deur an we e wettelik biendend bevel of e dagvoardienge doavôorn krygn, en nôois up vrywillige boasis. Doaboovn goan we ollêne in up beveln vôo doata van specifieke accounts of gebruukers. As de regerienge e bridder, vrywillig programma vôor de nasjonoale veiligheid uutvoert oem klantndoata t'oaln, doen wydre doa nie an mee."''<ref>[https://www.usatoday.com/story/news/2013/06/06/nsa-surveillance-internet-companies/2398345/ Reports: NSA Siphons Data from 9 Major Net Firms], USA Today (15 juni 2013).</ref></blockquote>
Binst d' êeste zès moandn van 2013 krêeg Microsoft anvragen die betrekkieng add'n ip 15.000 toet 15.999 accounts.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2014/feb/03/microsoft-facebook-google-yahoo-fisa-surveillance-requests Microsoft, Facebook, Google and Yahoo release US surveillance requests], The Guardian (3 februoari 2014).</ref> In december 2013 brocht 't bedryf e verkloarienge noa buutn oem nog e kjee extra te benoadrukkn dat 't de privacy en databeschermienge van under klantn stief serieus nimt, en z' zeiden da 't "gluurn van de regerienge nu e sôorte van '[[w:en:Advanced persistent threat|advanced persistent threat]]' vormt, rechte teegnover gesofisticeerde malware en cyberanvolln".<ref>[http://blogs.microsoft.com/blog/2013/12/04/protecting-customer-data-from-government-snooping/ Protecting customer data from government snooping], The Official Microsoft Blog (4 december 2013).</ref> De verkloarienge wos ôok 't beguun van e driedêelig programma oem de inspanniengn van Microsoft ip vlak van encryptie en transporantie te versterkn. As ounderdêel d'rvan openden ze up 1 juli 2014 't êeste (va vele) Microsoft Transparency Center, da an "deelnemende regeriengen de meugelikheid gift oem de broncode van ouze belangrykste productn in te kykn, under eigen te verzekeren van d' integriteit va de software, en te bevestigen dan der gèn "[[w:nl:Achterdeur (hacker)|back doors]]" in zittn".<ref>[http://blogs.microsoft.com/on-the-issues/2014/07/01/advancing-our-encryption-and-transparency-efforts/ Advancing our encryption and transparency efforts], Microsoft on the Issues (1 juli 2014).</ref> Microsoft eit der ôok vôorn gepleit da 't [[w:nl:Amerikaans Congres|Amerikoans Congres]] sterke privacyregels moe moaken voe de gegeevns van consumentn te beschermen.<ref>[http://www.ntia.doc.gov/files/ntia/microsoft.pdf Request for Comment: Big Data and Consumer Privacy in the Internet Economy], Microsoft (12 ogustus 2014).</ref>
In april 2016 spande 't bedryf [[w:en:Microsoft v. United States (2016)|e rechtszoake an teegn d' Amerikoansche regerienge]], bewêrend da geheimhoudingsbeveln (secrecy orders) 't bedryf belettn van beveln toet huuszoekienge by klantn bekend te moakn, wuk dat een inbreuke wos ip de rechtn van 't bedryf en de klantn. Microsoft brocht an dat ongroundwettelik wos voe de regerienge om an Microsoft vôo oenbepoaldn tyd te verbieden under gebruukers d'rvan ip d'oogte te briengn da de regerienge nunder e-mails en andere documentn ipvroeg en dat 't [[w:nl:Vierde amendement van de grondwet van de Verenigde Staten|Vierde Amendement]] in de groundwet 't ezo miek da menschn of bedryvn 't recht ein vo t'weetn of da de regerienge in under eigendomm'n zoekt of dadde in beslag pakt. Up 23 oktober 2017 zeide Microsoft dat 't de rechtszoake aof ging loatn vallen achter e beleidsanpassienge deur 't Ministerie van Justiesje (DoJ). De DoJ aad "d'n regels vôo doata-anvroagn an'epast wuk da 't woarschuwn van de gebruukers round bureaus die under informoatie inkêekn, toelete".
In 2022 deilde Microsoft e contract van 9 miljard dollar van 't [[w:nl:United States Department of Defense|Amerikoans Ministerie va Defensie]] vô cloud computing met Amazon, Google en Oracle.<ref>[https://www.nytimes.com/2022/12/07/business/pentagon-cloud-contracts-jwcc.html Pentagon Divides Big Cloud-Computing Deal Among 4 Firms], The New York Times (7 december 2022).</ref>
=== Veiligheidsuutdoagiengn ===
Ip e vrydagnamiddag in januoari 2024 miek Microsoft bekend dat e Russische stoatsgesponsord'n groepe wos binn'ngebrookn in nunder bedryfssystemn. De bende krêeg toegaank toet "een hêel klêen percentoage" van de bedryfs-emailaccounts van Microsoft, woarounder ôok d'r êentige van de ôge bazen en weirknemers uut under teams vôo cyberbeveiligienge en wettelyke zoakn.<ref>[https://www.reuters.com/technology/cybersecurity/microsoft-says-it-was-hacked-by-russian-state-sponsored-group-2024-01-19/ Microsoft says Russian state-sponsored hackers spied on its executives], Reuters (19 januoari 2024).</ref> Microsoft merkte ip in e blogpost da den anvol meugelik koste vermêedn zyn, moesten de bewuste accounts [[w:nl:Meervoudige authenticatie|multi-factor authenticatie]] ên anstoan, e veiligheidsmoatregele die weireldwyd wordt anbevoln in d'n sector, woarounder deur Microsoft zelve.<ref>[https://www.microsoft.com/en-us/security/blog/2024/01/25/midnight-blizzard-guidance-for-responders-on-nation-state-attack/ Midnight Blizzard: Guidance for responders on nation-state attack], Microsoft Security Blog (26 januoari 2024).</ref>
== Bedryfsidentiteit ==
=== Bedryfscultuur ===
<blockquote>"De Microsoft-methode. Verstoa de markt, en de klantn, en geef ton vulle goaze, mè d' êene uutgoave achter d' andre gericht ip wuk da de klantn nôdig èin, woaby da under feedback wudt meegenoomn. Da zet de concurrentie in e reactiemodus. En nateurlik elpt 't ôok as zydre e strategische foute moakn omdan ze ounder zôvele druk stoan."
<br>
— Chris Pratley van Microsoft, 2004<ref name="pratley20040427">[http://blogs.msdn.com/chris_pratley/archive/2004/04/27/120944.aspx Let's talk about Word], Chris_Pratley's WebLog (27 april 2004).</ref></blockquote>
Technische referensjes voe ountwikkeloars en artikels voe verschillige Microsoft-tydschriftn lik d'n ''[[w:en:Microsoft Systems Journal|Microsoft Systems Journal]]'' (''MSJ'') zyn beschikboar via 't [[w:nl:Microsoft Developer Network|Microsoft Developer Network]] (MSDN). MSDN biedt ôok abonnementn an voe bedryvn en particulieren, en de dierdere abonnementn geevn mêestal toegaank toet pre-release bètaversies van Microsoft-software.<ref>[http://msdn.microsoft.com/en-us/ms123402.aspx?missingurl=%2Fsubscriptions%2Ffaq%2Fdefault.aspx MSDN Subscription FAQ], Microsoft.</ref><ref>[https://www.microsoft.com/msj/ Microsoft Systems Journal Homepage], Microsoft (15 april 2004).</ref> In april 2004 lanceerde Microsoft e communiteitssite voe ountwikkeloars en gebruukers, genôemd [[w:nl:Channel 9|Channel 9]], dat e [[w:nl:Wiki|wiki]] en een [[w:nl:Internetforum|internetforum]] anbiedt.<ref>[https://web.archive.org/web/20080420185313/http://www.webpronews.com/topnews/2005/04/11/microsofts-channel-and-cultural-rules Microsoft's Channel 9 And Cultural Rules], WebProNews (11 april 2005).</ref> Een andre communiteitssite die dagelikse [[w:nl:Videopodcast|videocasts]] en andre dienstn anbiedt, On10.net, wierd up 3 moarte 2006 gelanceerd.<ref>[https://web.archive.org/web/20060428070407/http://www.on10.net/ On10.net homepage], Microsoft.</ref> Groatis technische oundersteunienge wudt traditioneêl gegeevn via online [[w:nl:Usenet|Usenet]]-njuuwsgroepn, en in 't verleedn [[w:nl:CompuServe|CompuServe]], die in 't oge wordn g'oudn deur weirknemers van Microsoft; d'r kunn'n verschillige njuuwsgroepn zyn voe êen product. Menschn die stief goed elpn kunn'n deur nunder collegas of deur Microsoft-weirknemers verkoozn wordn voe de [[w:nl:Microsoft Most Valuable Professional|Microsoft Most Valuable Professional]] (MVP)-status, wuk dat under recht gèèft ip e sôorte specioale socioale status en meugelikheedn voe pryzn en andre vôordêeln.<ref>[https://www.boston.com/business/globe/articles/2005/06/13/somehow_usenet_lumbers_on Somehow, Usenet lumbers on], The Boston Globe (13 juni 2005).</ref>
Bekend voe zyn intern [[w:nl:Lexicon|lexicon]], wudt d' uutdrukkienge "[[w:en:Eating your own dog food|joun eign houndeteetn upeetn]]" (eating your own dog food) gebruukt oem 't beleid t' omschryvn woaby da pre-release en bètaversies van productn binn'n Microsoft zelve wordn e-gebruukt om ze te testn in "echte" situoasjes.<ref>[https://web.archive.org/web/20070108214545/http://news.zdnet.com/2100-3513_22-5047467.html Microsoft tests its own dog food], ZDNet (21 juli 2003).</ref> Da wudt mêestal ofgekort toet geweune "dog food" en wudt as noamwôord, weirkwôord en byvoeglik noamwôord e-gebruukt. E n'ander stikske [[w:nl:Jargon|jargon]], [[w:en:FYIFV|FYIFV]] of FYIV ("Fuck You, I'm [Fully] Vested"), wudt deur e weirknemer gebruukt oem an te geevn dan ze [[w:nl:Financiële onafhankelijkheid|financieel oenafhankelik]] zyn en da ze weirk kunn'n vermydn eander wannièr dan ze moa willn.<ref>[http://www.wired.com/wired/archive/8.11/microsoft_pr.html The Truth, The Whole Truth, and Nothing But The Truth], Wired (november 2000).</ref>
Microsoft is nen uutgesprookn teegnstander van d'n limiet ip [[w:nl:H-1B-visum|H-1B-visums]], wuk dat an bedryvn in de V.S. toestoat oem bepoalde buutnlandsche weirknemers in dienst te pakkn. Bill Gates beweirt da de limiet up H1B-visums 't moeilik makt oem weirknemers vo 't bedryf an te werven, en zèèi in 2005: "Ik zou zeker aofrakn van d'n H1B-limiet."<ref>[http://www.internetnews.com/bus-news/article.php/3500986 Gates Rakes Congress on H1B Visa Cap], internetnews.com (27 april 2005).</ref> Critici van H1B-visums briengn an dat 't versoepeln van de limietn zoud leidn toet mêer weirkloosheid vôor Amerikoansche burgers oemda H1B-weirknemers voe lêgere lôonn weirkn.<ref>[http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=88154016 Bill Gates Targets Visa Rules for Tech Workers], NPR (12 moarte 2008).</ref>
De [[w:en:Human Rights Campaign|Human Rights Campaign]] Corporate Equality Index, e rapport over oe progressief dat d' organisoatie 't beleid van e bedryf teegnover [[w:nl:Lhbt|LGBT]]-weirknemers viendt, gaf Microsoft e score van 87% van 2002 toet 2004 en 100% van 2005 toet 2010 achter dat 't genderexpressie toelete.<ref>[https://web.archive.org/web/20100703003315/http://www.hrc.org/about_us/7115.htm Corporate Equality Index Archive], Human Rights Campaign Foundation.</ref>
In ogustus 2018 voerde Microsoft e beleid in vôo aolle bedryvn die ounderaannemers leevrn, om 12 weekn betoald ouderschapsverlof te verêisen voer elken weirknemer. Da bouwt vôort up d' eerdere êis uut 2015 voe 15 doagn betoald verlof en ziekteverlof elkoar joar.<ref>[https://www.wired.com/story/will-others-follow-microsoft-on-paid-parental-leave/ Will Others Follow Microsoft's Lead on Paid Parental Leave?], WIRED (31 ogustus 2018).</ref> In 2015 aad Microsoft zyn eign beleid voe ouderschapsverlof ingevoerd oem 12 weekn vry te geevn as ouderschapsverlof, med een extra 8 weekn voe d'n ouder die bevolln wos.<ref>[https://www.theverge.com/2018/8/31/17806726/microsoft-supplier-paid-parental-leave-requirement Microsoft says its US contractors must offer paid parental leave], The Verge (31 ogustus 2018).</ref>
=== Milieu ===
In 2011 brocht [[w:nl:Greenpeace|Greenpeace]] e rapport uut da de top tien grôte merkn in [[w:nl:Cloudcomputing|cloud computing]] beoordeelde up de bronn'n van elektriciteit voe nunder [[w:nl:Datacenter|datacenters]]. In dièn tyd verbruuktn datacenters toet 2% van oalle elektriciteit weireldwyd, en d'r wierd geschat da ditte gienk stygn. [[w:en:Phil Radford|Phil Radford]] van Greenpeace zèèi: "We moakn uus zörgen da dizze nieuwe explosie in elektriciteitsgebruuk uus zou kunn'n vastzettn an oude, vervuulende energiebronn'n in de plekke van de schôone energie die vandoage de dag beschikboar is",<ref>[http://www.greenpeace.org/international/Global/international/publications/climate/2011/Cool%20IT/dirty-data-report-greenpeace.pdf Dirty Data Report Card], Greenpeace.</ref> en riep up: "Amazon, Microsoft en andre leiders van d' informoatietechnologie-industrie moetn schôone energie omarmoen oem nunder cloud-gebaseerde datacenters an te dryvn".<ref>[http://seattletimes.com/html/opinion/2018176038_guest10radford.html "Amazon, Microsoft: Let's keep 'the cloud' clean"], Phil Radford.</ref> In 2013 gienk Microsoft akkôord oem stroom te koopn die wierd ipgewekt deur e windproject in Texas oem êen van zyn datacenters an te dryvn.<ref>[https://www.theguardian.com/environment/2013/nov/04/microsoft-wind-powered-data-centre "Microsoft looks to boost eco credentials with wind-powered data centre"], Suzanne Goldenberg.</ref>
Microsoft stoat ip de 17ste plekke in Greenpeace's ''Guide to Greener Electronics'' (16de uutgoave) die 18 elektronicafabrikantn rangschikt vôgns nunder beleid round toxische chemische stoffn, recycloage, en klimoatveranderienge.<ref>[http://www.greenpeace.org/international/en/campaigns/climate-change/cool-it/Guide-to-Greener-Electronics/Previous-Edition-October-2010/ Guide to Greener Electronics – Greenpeace International (16th Edition)], Greenpeace International.</ref> De tydlyne van Microsoft oem [[w:nl:Vlamvertrager|gebromeerde vlamvertroagers]] (BFR's) en [[w:nl:Ftalaat|ftaloatn]] uut aolle productn t' oaln was 2012, moa nunder toewydienge om [[w:nl:Polyvinylchloride|PVC]] uut te foazeern is nief duudelik. Vanaf januoari 2011 èin ze gèn productn die hêlegoan vry zyn van PVC en BFR's.<ref>[http://www.greenpeace.org/international/Global/international/publications/toxics/2010/version16/Ranking%20tables%20Oct%202010-Microsoft.pdf Ranking tables October 2010 – Greenpeace International], Greenpeace International.</ref>
Microsofts belangrykste Amerikoansche campus krêeg in 2008 e zilveren certificoatie van 't [[w:nl:Leadership in Energy and Environmental Design|LEED]]-programma, en ze legden in april 2005 mêer of 2.000 [[w:nl:Zonnepaneel|zunnepaneeln]] ip d'n doakn van de gebouwn ip nunder [[w:nl:Silicon Valley|Silicon Valley]]-campus, wuk dat oungevêer 15 percent van d'n totoale energie genereerde die nôdig wos vo de faciliteytn.<ref name="news1">[http://news.cnet.com/Microsoft-vs.-Google-Whos-greener/2100-1022_3-6080297.html?tag=mncol;txt Microsoft vs. Google: Who's greener?], CNET (6 juni 2008).</ref> Microsoft makt gebruuk van alternoatieve vormn van vervoer. Ze miekn êen van de grôtste privé-bussysteemn ter weireld, de "Connector", om menschn van buutn 't bedryf te vervoern; vo 't vervoer ip de campus zelve gebruukt de "Shuttle Connect" e grôot andoal hybride otto's om branstoffe te spoarn. De "Connector" concurreert ni mè 't oopnboar bussysteim en weirk d'rmee t'ope oem e soamenangend vervoersnetweirk te biedn, nief allêne vo nunder weirknemers moar ôok vo 't publiek.<ref>[https://books.google.com/books?id= Encyclopedia of Transportation: Social Science and Policy], SAGE Publications (2014), blz. 390.</ref>
Microsoft geeft ôok subsidies vo regionoal [[w:nl:Openbaar vervoer|oopnboar vervoer]], vôorzien deur [[w:en:Sound Transit|Sound Transit]] en [[w:en:King County Metro|King County Metro]], lik een anmoedigienge.<ref name="news1" /><ref>[http://www.microsoft.com/environment/our_commitment/articles/alternative_commuting.aspx Fostering Alternative Ways to Commute at Microsoft], Microsoft.</ref> In februoari 2010 pakte Microsoft echter e standpunt in teegn 't toevoegn van extra oopnboar vervoer en [[w:en:High-occupancy vehicle lane|carpoolstrookn]] (HOV-strookn) an de [[w:en:Washington State Route 520|State Route 520]] en [[w:nl:Evergreen Point Floating Bridge|zyn dryvnde brugge]] die Redmond mè Seattle verbiendt; 't bedryf woud' d'n bouw nief nog mièr vertroagn.<ref>[http://www.king5.com/news/Microsofts-big-520-advertisement-85031317.html Seattle hires consultant to look at 520 bridge plan], King5 Television News (23 februoari 2010).</ref> Microsoft wierd in 2011 up de êeste plekke gezet in de lyste van de Weireld's Beste Multinationoale Weirkplekkn deur 't Great Place to Work Institute.<ref>[http://seattletimes.nwsource.com/html/microsoftpri0/2016631709_microsoft_named_best_multinational_workplace_by_gr.html Microsoft Pri0 | Microsoft named best multinational workplace], Seattle Times Newspaper (28 oktober 2011).</ref>
In januoari 2020 koendigde 't bedryf e strategie an oem d' oundernemienge teegn 2030 [[w:nl:Koolstofvoetafdruk|koolstofnegatief]] te moakn en om [[w:nl:Koolstofdioxideverwijdering|aolle koolstof weg t'oaln]] dat 't oois eit uutgestôotn sinds d' iprichtienge in 1975.<ref>[https://www.npr.org/2020/01/16/796758230/microsoft-pledges-to-remove-from-the-atmosphere-all-the-carbon-its-ever-emitted Microsoft Pledges To Remove From The Atmosphere All The Carbon It Has Ever Emitted], NPR (16 januoari 2020).</ref><ref>[https://www.theverge.com/2020/1/16/21068799/microsoft-carbon-capture-climate-change Microsoft wants to capture all of the carbon dioxide it's ever emitted], The Verge (16 januoari 2020).</ref><ref>[https://www.theverge.com/2021/1/28/22254483/microsoft-climate-change-pledge-update-carbon-dioxide-removal Microsoft made a giant climate pledge one year ago — here's where it's at now], The Verge (28 januoari 2021).</ref> Up 9 oktober 2020 stoend Microsoft vôorgoèd [[w:nl:Telewerken|thuusweirkn]] toe.<ref>[https://www.foxbusiness.com/technology/microsofts-work-from-home-to-become-permanent Microsoft's work-from-home policy to become permanent], FOX Business (9 oktober 2020).</ref> In januoari 2021 liet 't bedryf ip [[w:nl:X (sociaal netwerk)|Twitter]] weetn dan ze gieng'n ansluut'n by 't [[w:en:Climate Neutral Data Centre Pact|Climate Neutral Data Centre Pact]], wuk da d' industrieën van cloudinfrastructuur en datacenters anzet oem teegn 2030 in Europa [[w:nl:Klimaatneutraal|koolstofneutroal]] the zyn, en z' ont'ulden ôok een investerienge in [[w:nl:Climeworks|Climeworks]], e bedryf voe [[w:nl:Direct air capture|directe luchtafvang (direct air capture)]] da soamenweirkt mè [[w:nl:Carbfix|Carbfix]] vo [[w:nl:Koolstofopslag|koolstofopslag]].<ref>[https://www.axios.com/2021/01/28/microsoft-climate-change-climeworks-carbon Microsoft backs direct air capture player Climeworks], Axios (28 januoari 2021).</ref><ref>[https://www.theverge.com/2021/9/9/22663597/largest-direct-air-capture-plant-c02-climeworks-iceland How the largest direct air capture plant will suck CO2 out of the atmosphere], The Verge (9 september 2021).</ref><ref>[https://www.nature.com/articles/d41586-021-02606-3 Microsoft's million-tonne CO2-removal purchase — lessons for net zero], Nature (29 september 2021).</ref><ref>[https://www.pbs.org/newshour/show/combat-climate-change-scientists-turning-co2-rock To combat climate change, these scientists are turning CO2 into rock], PBS NewsHour (23 ogustus 2016).</ref><ref>[https://www.cnbc.com/2022/06/28/climeworks-carbon-dioxide-removal-company-building-iceland-plant.html From milligrams to gigatons: Startup that sucks carbon dioxide from the air is building a big plant in Iceland], CNBC (28 juni 2022).</ref> In da zèlfste joar wonn ze d' EPA's Green Power Leadership Award, woaby dat er verweezn wierd noa 't gebruuk van aollêne moa [[w:nl:Duurzame energie|100% schôone energie]] deur 't bedryf sinds 2014.<ref>[https://www.epa.gov/greenpower/green-power-leadership-awardees Green Power Leadership Awardees], United States Environmental Protection Agency (14 meie 2021).</ref>
In september 2023 makte Microsoft bekend da ze vo 200 miljoen dollar an [[w:nl:Emissiehandel|koolstofcredits (carbon offsets)]] kochtn om 315.000 metrieke ton koolstofdioxide te compenseern over 10 joar van Heirloom Carbon, e koolstofverwyderingsbedryf da [[w:nl:Calciumoxide|calciumoxide]] uut verhit gepletterd [[w:nl:Kalksteen|kalkstêen]] miengt mè [[w:nl:Water|woater]] oem [[w:nl:Orthokoolzuur|koolstofhydroxide]] te vormn vo koolstofdioxide uut de lucht t' absorbeern e were te [[w:nl:Mineralisatie (bodemkunde)|mineraliseern]] toet kalkstêen, tewielst dat de vrygekome koolstofdioxide [[w:nl:Koolstofafvang en -opslag|ounderground wordt ipgesloan]] of [[w:en:Environmental impact of concrete#Carbon concrete|in betong wudt gespootn]].<ref>[https://www.wsj.com/us-news/climate-environment/microsoft-will-use-carbon-absorbing-rocks-to-meet-climate-goals-57ea802a Microsoft Will Use Carbon-Absorbing Rocks to Meet Climate Goals], The Wall Street Journal (7 september 2023).</ref><ref>[https://www.cnbc.com/2022/12/05/microsoft-backed-start-up-heirloom-uses-limestone-to-capture-co2.html Microsoft-backed start-up Heirloom uses limestone to capture CO2], CNBC (5 december 2022).</ref> Oundanks datter teegn juni 2024 oal mêer of 760 miljoen dollar was uutegeevn via nunder Climate Innovation Fund an duurzaamheidsprojectn—inclusief d'n ankoop van mêer of 5 miljoen metrieke ton an koolstofdioxideverwyderienge mè carbon offsets en mêer as 34 megawatt an schôone energie—woarn de [[w:nl:Carbon accounting|Scope 3 emissies]] van Microsoft mè 31% gestegen teegnover de baselynne van 't bedryf uut 2020, wuk da d'r vôorn zörgde da de totoale uutstôot van 't bedryf mè 29% wos gestêegn in 2023.<ref>[https://www.wsj.com/articles/microsoft-wrestles-with-rising-emissions-from-ai-ahead-of-its-2030-net-zero-goal-b53d4cf4 Microsoft Wrestles With Rising Emissions From AI Ahead of Its 2030 Carbon-Negative Goal], The Wall Street Journal (26 juni 2024).</ref>
In 2023 verbruukte Microsoft 24 TWh an elektriciteit, mêer of landn lyk Ysland, Ganoa, de Dominicoansche Republiek of Tunesië.<ref>[https://www.techradar.com/pro/google-and-microsoft-now-each-consume-more-power-than-some-fairly-big-countries Google and Microsoft now each consume more power than some fairly big countries], TechRadar (15 juli 2024).</ref>
=== Ôofdkantoore ===
[[Ofbeeldienge:Building92microsoft.jpg|thumb|Gebouw 92, d'n thuus van 't Microsoft Visitor Center]]
D'n ôofdzetel van 't bedryf, informeel gekend as de [[w:nl:Microsoft-campus|Microsoft Redmond-campus]], ligt an One Microsoft Way in Redmond, Washington.<ref name=":1">[https://www.microsoft.com/en-us/investor/faq Microsoft Investor Relations - FAQs], Microsoft.</ref> Microsoft verhuusde êest noa 't groundgebied van de campus up 26 februoari 1986, e poar weekn vôorn da 't bedryf noa de beurze gienk ip 13 moarte. 't Ôofdkantoore eit sins d' iprichtienge mêerdere uutbreidiengn g'ad. D'r wudt g'schat dat 't mêer of 750.000 vierkante meter an kantoorplekke omvat en tusschen de 30.000 en 40.000 weirknemers èit.<ref>[http://www.microsoft.com/presspass/inside_ms.mspx Fast Facts About Microsoft], Microsoft.com.</ref> D'r zyn extra kantoorn in [[w:nl:Bellevue (Washington)|Bellevue]] en [[w:nl:Issaquah|Issaquah, Washington]] (90.000 weirknemers weireldwyd). 't Bedryf is van plan om zyn campus in Mountain View, Californië, ip grôte schoale te vernieuwn. 't Bedryf zit oal ip diene campus sins 1981. In 2016 kocht 't bedryf d'n campus van 32 acre groot, me plann'n om 't te renoveern en mè 25% uut te breidn.<ref>[https://www.bisnow.com/silicon-valley/news/office/microsoft-to-buy-expand-mountain-view-campus-54959 Microsoft To Buy, Expand Mountain View Campus], Bisnow Media (25 januoari 2016).</ref> Microsoft eit ôok een East Coast ôofdkantoore in [[w:nl:Charlotte (North Carolina)|Charlotte, North Carolina]].<ref>[https://web.archive.org/web/20170329050044/http://safway.com/Projects/Commercial/microsoft.asp?timeline=renovation Microsoft East Coast Headquarters—Safway Services], safway.com.</ref>
In april 2024 wierd er an'ekoendigd da Microsoft e modern artificiële intelligentie-'hub' gienk openn round Paddington in Londen, Iengeland. D'r wierd bekend e-makt da d' afdêlienge gienk geleid wordn deur Jordan Hoffman, die idder nog vwo [[w:nl:Google DeepMind|DeepMind]] en [[w:en:Inflection AI|Inflection]] wrocht.<ref>[https://www.cityam.com/london-set-for-ai-tech-boost-as-microsoft-to-open-state-of-the-art-paddington-hub/ London set for AI tech boost as Microsoft to open state-of-the-art Paddington hub], CityAM (8 april 2024).</ref>
=== Vlaggeschippewinkels ===
[[Ofbeeldienge:TorontoMicrosoftStore8.JPG|thumb|De vlaggeschippewinkel van Microsoft in [[w:nl:Toronto|Toronto]]]]
Up 26 oktober 2015 opende 't bedryf zyn winkel up Fifth Avenue in New York City. De plekke eit e glazen vôorgevele van vuuf verdiepingen en is 22.270 vierkante voet grôot.<ref>[https://www.wired.com/2015/10/microsofts-hands-on-flagship-store-opens-on-fifth-avenue/ Your First Look at Microsoft's Massive New Flagship Store], Wired (26 oktober 2015).</ref> Vôgns directieleden van 't bedryf wos Microsoft aol sinds 2009 up zoek noar e plekke vo nen vlaggeschippewinkel.<ref>[https://www.wsj.com/articles/microsoft-opens-flagship-store-on-fifth-avenue-1445823629 Microsoft Opens Flagship Store on Fifth Avenue], The Wall Street Journal (26 oktober 2015).</ref> De winkelplekken van 't bedryf moakn dêel uut van e grottere strategie oem e band ip te bouwn mè zyn consumentn. D' openienge van d'n winkel viel t'ope mè d' lanceringe van de Surface Book en Surface Pro 4.<ref>[https://www.theverge.com/2015/10/26/9617520/microsoft-store-nyc-opening-fifth-avenue-flagship Microsoft opens the doors to its New York City flagship store], The Verge (26 oktober 2015).</ref> Ip 12 november 2015 opende Microsoft e twiddn vlaggeschippewinkel, gevestigd in Pitt Street Mall in Sydney.<ref>[http://www.zdnet.com/article/microsoft-to-open-flagship-store-in-sydney/ Microsoft to open a flagship store in Sydney], ZDNet (21 april 2015).</ref>
=== Logo ===
Microsoft paktige 't zoagezeide "''[[w:nl:Pac-Man|Pac-Man]]'' Logo", ountworpen deur Scott Baker, in gebruuk up 26 februoari 1987, wa d'r vrêe up 't logo van [[w:en:InFocus|InFocus Corporation]] trok dat e joar idder in 1986 wos an'epast. Baker zèèi: " 't Nieuwe logo, in 't cursief [[w:nl:Helvetica|Helvetica]]-lettertype, eit e schuum streepke tusschn de ''o'' en de ''s'' oem 't "zachte" (soft) dêel van d'n noame the benoadrukkn en bewegienge en snelheid the toogn".<ref>[https://books.google.com/books?id=NbnZwhUjlF0C Customer Relationship Management: A Strategic Approach], Global India Publications (2008), blz. 218.</ref> Dave Norris deèd een interne grap-campagne voe 't oude logo te redn, da groen was, hêlegans in ôofdletters, en e zotte letter ''O'' ad, bygenoamd d'n ''blibbet'', moa 't wierd in de vuulbak gesmeetn.<ref>[http://blogs.msdn.com/larryosterman/archive/2005/07/14/438777.aspx Remember the blibbet], Larry Osterman's WebLog (14 juli 2005).</ref>
Microsoft's logo mè de slogan "Your potential. Our passion."—ounder d'n bedryfsnoame—is gebaseerd ip e slogan da Microsoft in 2008 gebruukte. In 2002 begost 't bedryf 't logo in de V.S. te gebruuken en begostn ze uuteindelyk me e tv-campagne mè de slogan, veranderd van de vôrige slogan ''"[[w:en:Where do you want to go today?|Where do you want to go today?]]"''<ref name="wherego1">[http://www.wired.com/wired/archive/6.12/redmond.html The Rise and Rise of the Redmond Empire], Wired (december 1998).</ref><ref name="potentialpassion1">[http://www.adweek.com/news/advertising/mccann-thinks-local-global-microsoft-83426 McCann Thinks Local for Global Microsoft], Adweek (9 januoari 2006).</ref><ref>[http://arstechnica.com/news.ars/post/20060123-6031.html Microsoft set to launch new marketing campaign], Ars Technica Digital (23 januoari 2006).</ref> Binst de privé MGX (Microsoft Global Exchange)-conferensie in 2010, oent'ulde Microsoft de vôlgnde slogan van 't bedryf, ''"Be What's Next."''<ref>[http://www.engadget.com/2010/07/22/new-microsoft-brand-logos-company-tagline-revealed-at-mgx-event New Microsoft brand logos, company tagline revealed at MGX event? (update: no new logos, the tagline is a go)], Engadget (22 juli 2010).</ref> Ze addn ôok nog d'n slogan "Making it all make sense."<ref>[https://books.google.com/books?id=4FAEAAAAMBAJ&pg=PT26 InfoWorld], InfoWorld Media Group, Inc. (1991), blz. 26.</ref> 't Microsoft ''Pac-Man''-logo wierd 25 joar, 5 moandn en 28 doagn gebruukt, toet an 23 ogustus 2012, en was doamee 't langstleevnde logo dat oois deur 't bedryf is gebruukt.
Ip 23 ogustus 2012 stelde Microsoft e nieuw bedryfslogo vôorn by d' openinge van nunder 23ste Microsoft-winkel in Boston, wuk da wees ip e verscheuvienge van d'n focus van d'n klassieke stiel noar d'n tegel-gecentreerde moderne interface, die 't gebruukt(e) up 't Windows Phone-platform, Xbox 360, Windows 8 en de doarpvolgnde Office-pakkettn.<ref>[http://blogs.technet.com/b/microsoft_blog/archive/2012/08/23/microsoft-unveils-a-new-look.aspx Microsoft Unveils a New Look], The Official Microsoft Blog (23 ogustus 2012).</ref> 't Nieuwe logo èit ôok viere vierkantjes me de kleurn van 't toenmoalige Windows-logo, die gebruukt zyn oem de viere grotste productn van Microsoft vôorn te stelln: Windows (blauw), Office (oranje), Xbox (groen) en Bing (gilwe).<ref>[http://flapship.com/new-microsoft-logo-revealed/ NEW MICROSOFT LOGO REVEALED], Flapship.com (23 ogustus 2012).</ref> 't Logo trekt ôok stief ip 't begin van êen van de reclamefilmkes vôo [[w:nl:Windows 95|Windows 95]].<ref>[http://www.wpcentral.com/microsofts-new-logo-has-ties-past Microsoft's new logo has ties to the past], wpcentral.com (23 ogustus 2012).</ref><ref>[http://www.neowin.net/news/microsoft039s-logo-is-not-new-it039s-from-1995 Microsoft's logo is not new, it's from 1995], neowin.net.</ref>
<gallery class="center" widths="200" caption="Microsoft logogeschiedenisse">
Ofbeeldienge:Microsoft logo (1975).svg|Round 1975 – 1980: Êeste Microsoft-logo.
Ofbeeldienge:Microsoft logo (1980).svg|1980 – 25 juni 1982: Twidde Microsoft-logo.
Ofbeeldienge:Microsoft Logo Historical.svg|25 juni 1982 – 26 februoari 1987: Derde Microsoft-logo.
Ofbeeldienge:Microsoft logo (1987).svg|26 februoari 1987 – 23 ogustus 2012: Microsoft "''[[w:nl:Pac-Man|Pac-Man]]''"-logo, ountworpen deur Scott Baker.<ref name="wherego1" /><ref name="potentialpassion1" />
Ofbeeldienge:Microsoft logo and wordmark.svg|23 ogustus 2012 – nu: Vuufde en uduge Microsoft-logo.<ref>[http://blogs.technet.com/b/microsoft_blog/archive/2012/08/23/microsoft-unveils-a-new-look.aspx Microsoft Unveils a New Look], Microsoft (ogustus 2012).</ref>
</gallery>
=== Sponsoring ===
[[Ofbeeldienge:Toyota Yaris WRC.jpg|thumb|[[w:nl:Toyota Yaris WRC|Toyota Yaris WRC]] mè d'r ip gespoôten Microsoft-logo's|alt=Toyota Yaris WRC.jpg]]
't Bedryf wos d'n offysjeeln truitjessponsor van d'n [[w:nl:Fins basketbalteam (mannen)|Finse nasjonoale basketploeg]] ip [[w:nl:Europees kampioenschap basketbal mannen 2015|EuroBasket 2015]],<ref>[http://www.eurobasket2015.org/en/compID_qMRZdYCZI6EoANOrUf9le2.season_2015.roundID_9322.teamID_281.html Finland | EuroBasket 2015], FIBA.com.</ref> e grôte sponsor van 't [[w:nl:Toyota Gazoo Racing WRT|Toyota Gazoo Racing WRT]] ([[w:nl:Wereldkampioenschap rally in 2017|2017]]–[[w:nl:Wereldkampioenschap rally in 2020|2020]]) en e sponsor van 't [[w:nl:Alpine F1 Team|Renault F1 Team]] ([[w:nl:Formule 1 in 2016|2016]]–[[w:nl:Formule 1 in 2020|2020]]).
=== Lobbyweirk en politieke invloed ===
In 2025 wos Microsoft êen van de dounateurs die d'n [[w:en:East Wing#2025 demolition|ofbreek van de East Wing van 't Witte Huus]] en de geplande bouw van e bolzoale financeerde.<ref>[https://www.cnn.com/2025/10/23/politics/ballroom-donors-white-house-trump White House releases list of donors for Trump's multi-million-dollar ballroom], CNN (23 oktober 2025).</ref>
=== Filantropie ===
In 2015 wierd Microsoft Philanthropies ipgericht, een intern goêdoel-orgoan, om de vôordêeln van technologie en de digitale revolusje toet by de streekn en groepn te briengn woa datter te kort an is. De belangrykste focuspuntn van d' organisoatie zyn: cloudcomputing-middeln geën an universiteitsounderzoekers en vzw's; 't oundersteunn van uutbreidienge van brêedband-toegaank weireldwyd; 't financieern van informatico-ounderwys weireldwyd via YouthSpark; 't oundersteunn van tech-ounderwys in de V.S. van d'n kleuterschole toet in 't middelboar; en 't giêvn van geld an weireldwyde ulporganisoaties vo kienders en vluchteliengn.<ref>[https://www.geekwire.com/2015/new-microsoft-philanthropies-group-will-focus-heavily-on-digital-inclusion/ New 'Microsoft Philanthropies' organization will focus on digital inclusion], Geekwire (15 december 2015).</ref><ref>[https://www.geekwire.com/2017/from-man-bun-shearing-to-carpool-karaoke-with-execs-microsoft-employees-fund-record-breaking-donations/ Microsoft employees donate a record $142M to non-profits, and have a lot of fun along the way], Geekwire (moarte 2017).</ref>
Tusschendien de [[w:nl:Coronapandemie|COVID-19 pandemie]] makte de president van Microsoft, [[w:nl:Brad Smith (Amerikaans advocaat)|Brad Smith]], bekend dan ze een êeste ladinge spullen add'n edoneerd, med ounder andre 15.000 veiligheidsbrilln, [[w:nl:Infraroodthermometer|infrarôodthermometers]], medische musn en beschermende pakken, an zorgweirkers in Seattle, me nog mêer hulpe up komste.<ref>[https://www.businessinsider.com/tech-billionaires-promise-to-donate-18-million-masks-2020-3#apple-minimum-2-million-masks-1 Tech billionaires including Tim Cook, Elon Musk, and Mark Zuckerberg promised 18 million masks to fight COVID-19], Business Insider.</ref>
Achter de [[w:nl:Russische invasie van Oekraïne sinds 2022|Russische invasie van Oekraïne in 2022]] begost Microsoft [[w:nl:Cyberaanval|cyberanvallen]] te volgn afkomstig van de [[w:nl:Regering van Rusland|Russische regerienge]] en door Rusland gesteunde hackers. In juni 2022 brocht Microsoft 't rapport over Russische cyberanvalln uut en concludeerde da de door d'n stoat gesteunde Russische hackers "under bezigielden mè 'strategische spionoage' teegn regeriengen, [[w:nl:Denktank|denktanks]], bedryvn en [[w:nl:Hulporganisatie|ulporganisoasjes]]" in 42 landn die [[w:nl:Kiev|Kiev]] steund'n.<ref>[https://www.voanews.com/a/microsoft-russian-cyber-spying-targets-42-ukraine-allies/6628417.html Microsoft: Russian Cyber Spying Targets 42 Ukraine Allies], VOA (22 juni 2022).</ref><ref>[https://blogs.microsoft.com/on-the-issues/2022/06/22/defending-ukraine-early-lessons-from-the-cyber-war/ Defending Ukraine: Early Lessons from the Cyber War], Microsoft (22 juni 2022).</ref>
Microsoft oundersteunt ôok initiatieven mè zyn AI for Accessibility-subsidieprogramma, da geld gèèft an verschillige weireldwyde organisoaties die technologieën moaken om de toegankelikheid voe menschn me e beperkienge te verbêtern. Ounder d' ontvangers van subsidies uut de regio Azië-Pacific bevinden under et Sri Lankoansche IT-bedryf Fortude, de in Thailand gevestigde Vulcan Coalition, en de Indonesische organisoatie Kerjabilitas.<ref>[https://news.microsoft.com/apac/2020/01/17/creating-inclusiveness-at-our-first-ai-for-accessibility-hackathon-in-asia-pacific/ Creating inclusiveness at our first AI for Accessibility hackathon in Asia Pacific], Microsoft News (17 januoari 2020).</ref>
=== Controverses ===
:''Zie ôofdartikels: [[w:en:Microsoft litigation|Rechtszoakn van Microsoft]] en [[w:nl:Kritiek op Microsoft|Kritiek up Microsoft]]''
[[Ofbeeldienge:Prism-slide-8.jpg|thumb|[[w:nl:PRISM|PRISM]] is e [[w:nl:Geheime operatie|geheime]] operoasje vôor [[w:en:Global surveillance|weireldwyde surveillance]] woarounder d'n [[w:nl:National Security Agency|NSA]] gebruukersdoata verzamelt by bedryvn lyk Microsoft en Facebook.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2013/jul/11/microsoft-nsa-collaboration-user-data Microsoft handed the NSA access to encrypted messages], The Guardian (12 juli 2013).</ref>]]
Kritiek up Microsoft eit verschillige aspectn van nunder productn en bedryfspraktykn evôlgd. Dikkers bekritiseerd zyn de [[w:nl:Gebruiksvriendelijkheid|gebruuksvriendelikheid]], [[w:nl:Robuustheid|robuustheid]], en [[w:nl:Computerbeveiliging|computerbeveiligienge]] van d'n software van 't bedryf. 't Eit ôok uutbranders gekreegn vôo 't gebruuk van [[w:en:Permatemp|permatemp]] weirknemers (weirknemers die joarnlang as "tydelik" wierdn bestempeld, en dus zounder medische voordêeln zaatn), 't gebruuk van geforceerde retensie-tactiekn, wa da betiekende da weirknemers zoudn an'ekloagd wordn as ze probeerden weg te goan.<ref>[http://www.businessweek.com/magazine/content/05_39/b3952001.htm Troubling Exits At Microsoft], BusinessWeek (26 september 2005).</ref> Historisch geziên wudt Microsoft ôok beticht van under weirknemers te zwoar the loatn weirkn, wuk da in vele gevaln leidde toet e [[w:nl:Burn-out|burn-out]] in zjuust e poar joar achter d' indiensttredienge by 't bedryf. D'n oundernemienge wordt dikkers e "Velvet Sweatshop" (Fluweeln Zweetatieljee) genoemd, een term da zyn ôorsproung viendt in een artikel uut 1989 in d'n ''[[w:en:The Seattle Times|Seattle Times]]'',<ref>[https://archive.today/20120629191556/http://www.krsaborio.net/research/1980s/89/890423.htm A 'Velvet Sweatshop' or a High-Tech Heaven?], The Seattle Times (23 april 1989).</ref> en loater gebruukt wierd om 't bedryf t'omschryven deur e poar van Microsofts eign weirknemers.<ref>[https://www.microsoft.com/msj/0897/ednote0897.aspx Editor's note, MSJ August 1997], Microsoft.</ref> Die typering komt vôort uut d' indruk da Microsoft bykan aolles vôorzienet voe nunder weirknemers ip e gemakkelyke plekke, moa da ze anderzyds ezo zwoar wordn af'ebeuld dat slecht is voe nunder (meugelik lankdurige) gezoendheid.
Lyk dat g'raporteerd wierd deur mêerdere njuuwsbronnen,<ref>[https://www.irishtimes.com/business/technology/irish-registered-subsidiary-of-microsoft-records-314bn-profit-1.4565525 Irish-registered subsidiary of Microsoft records $314bn profit], The Irish Times.</ref><ref name="Neate">[https://www.theguardian.com/world/2021/jun/03/microsoft-irish-subsidiary-paid-zero-corporate-tax-on-220bn-profit-last-year Microsoft's Irish subsidiary paid zero corporation tax on £220bn profit], The Guardian (3 juni 2021).</ref> eit een Iersche dochteroundernemienge van Microsoft gevestigd in d'n [[w:nl:Ierland (land)|Republiek Ierland]] £220 miljard an winstn an'egeevn moa nul percent vennootschapsbelastingen betoald vo 't joar 2020. Ditte is te wytn an 't feit dat 't bedryf fiscoale inweuner is van [[w:nl:Bermuda|Bermuda]] lyk da vermeld stound in d'n boken vo 'Microsoft Round Island One', e dochterbedryf da licensiekostn int vo 't gebruuk van Microsoft-software over de hêle weireld. Dame [[w:en:Margaret Hodge|Margaret Hodge]], e [[w:nl:Labour Party|Labour]] [[w:nl:Lagerhuis (Verenigd Koninkrijk)|parlementslid]] in 't VK zèi: " 't Is nief verrassend – moa toch choquerend – da gigantisch ryke weireldwyde corporoaties oopnlik, zounder schaamte en bluuvend weigern van belastingen te betoalen up de winsten die ze moakn in de landn woa da ze nunder zoakn doen".<ref name="Neate" />
In 2020 brocht [[w:nl:ProPublica|ProPublica]] uut da 't bedryf mêer as 39 miljard dollar an Amerikoansche winstn aad ofgeleid noa Puerto Rico, med e systeim da zoadane in mekoar wos gestookn om 't der te doen up trekken lik of da 't bedryf up papier onrendabel wos. As gevôg doarvan betoalde 't bedryf een belastingsvoet ip die winstn van "bykans 0%". Oen d' [[w:nl:Internal Revenue Service|Internal Revenue Service]] die transacties controleerde, raporteerde ProPublica da Microsoft agressief teegnweirkte, inclusief succesvol lobbyweirk in 't Congres om de wet te verander'n zoda 't vo 't agentschap meoiliker wierd oem audits uut te voern by grôte bedryvn.<ref>[https://boingboing.net/2020/01/22/clippy-dodges-taxes.html The sordid tale of Microsoft's epic tax evasion and the war they waged against the IRS], Boing Boing (22 januoari 2020).</ref><ref>[https://www.propublica.org/article/the-irs-decided-to-get-tough-against-microsoft-microsoft-got-tougher The IRS Decided to Get Tough Against Microsoft. Microsoft Got Tougher.], ProPublica (22 januoari 2020).</ref> In 2023 miek Microsoft in een effectenanangifte bekend da d'n Amerikoansche [[w:nl:Internal Revenue Service|IRS]] beweirde da 't bedryf de V.S. 28,9 miljard dollar schuldich wos an achterstallige belastingn, plus boetes verboun'n an 't verkeerd toewiezn van bedryfswinstn over e decennium tyd.<ref>[https://apnews.com/article/microsoft-taxes-irs-96eb66abe86de19f1108209a8d57431a The IRS says Microsoft may owe about $29 billion in back taxes. Microsoft disagrees], AP News (12 oktober 2023).</ref>
"Embrace, extend, and extinguish" (EEE),<ref name="DeadlyEmbrace">[https://www.economist.com/business/2000/03/30/deadly-embrace Deadly embrace], The Economist (30 moarte 2000).</ref> ôok wel gekend lik "embrace, extend, and exterminate,"<ref>[https://web.archive.org/web/20050922005808/http://news.zdnet.com/2100-3513_22-996528.html Microsoft limits XML in Office 2003].</ref> is nen term woavan da 't [[w:nl:United States Department of Justice|Amerikoans Ministerie van Justiesje]] ountdekte<ref>[http://www.usdoj.gov/atr/cases/f2600/v-a.pdf US Department of Justice Proposed Findings of Fact—Revised], Usdoj.gov.</ref> dat hy intern wierd gebruukt deur Microsoft<ref>[http://www.usdoj.gov/atr/cases/f2600/2613.htm US Department of Justice Proposed Findings of Fact], Usdoj.gov (14 ogustus 2015).</ref> om nunder strategie t'omschryven vo 't inbrieng'n van nieuwe productcategorieën die vele gebruukte standoarden ienieldn, dezen uut te breidn med [[w:nl:Propriëtaire software|eign]] toevoegsels, e toun die verschilln te gebruukn vo de concurrentie in 't nadeel te stelln. Microsoft is dikkers an'ekloagd g'wist vo 't gebruuk van anti-competitieve techniekn en misbruuk va zyn monopolie. Menschn diê under productn e dienstn gebruukn kômmn er vake ofangkelik an, e proces dat bekendstoat lyk e [[w:nl:Vendor lock-in|vendor lock-in (leveranciersafhankelikheid)]].
Microsoft was 't êeste bedryf da mèèdèèd a't [[w:nl:PRISM|PRISM surveillanceprogramma]], vôgns uutgelekte NSA documentn da in d'n and'n viel'n va ''The Guardian''<ref>[https://www.theguardian.com/world/2013/jun/06/us-tech-giants-nsa-data NSA taps in to internet giants' systems to mine user data, secret files reveal], The Guardian (6 juni 2013).</ref> en ''The Washington Post''<ref>[https://www.washingtonpost.com/investigations/us-intelligence-mining-data-from-nine-us-internet-companies-in-broad-secret-program/2013/06/06/3a0c0da8-cebf-11e2-8845-d970ccb04497_story.html?hpid=z1 U.S. intelligence mining data from nine U.S. Internet companies in broad secret program], The Washington Post (6 juni 2013).</ref> in juni 2013, en wierd erkend deur regeriengsamtnoarn achter den lek.<ref>[https://www.nytimes.com/2013/06/07/us/nsa-verizon-calls.html U.S. says it gathers online data abroad], The New York Times (6 juni 2013).</ref> 't Programma gèèft d'n toeloatienge an de regerienge om in 't geniep by d'n doata te kunn van nief-Amerikoansche burgers da e-host wudt deur Amerikoansche bedryvn zounder e bevel toet huuszoekienge. Microsoft eit ountkend da ze bydrôegen an zuk e programma.<ref>[https://techcrunch.com/2013/06/06/google-facebook-apple-deny-participation-in-nsa-prism-program/ Google, Facebook, Dropbox, Yahoo, Microsoft And Apple Deny Participation In NSA PRISM Surveillance Program], Tech Crunch (6 juni 2013).</ref>
[[w:nl:Jesse Jackson|Jesse Jackson]] is van gedacht da Microsoft mêer [[w:nl:Minderheid|minderheedn]] en wuuvn moete anweirvn. In 2015 preesd' ie Microsoft omda ze twêe vrouwn in nunder road van besture addn e-zet.<ref>[https://web.archive.org/web/20151208082033/http://www.kplu.org/post/rev-jesse-jackson-praises-microsofts-diversity-efforts-urges-company-do-more Rev. Jesse Jackson Praises Microsoft's Diversity Efforts, But Urges The Company To Do More].</ref>
In 2020 deende [[w:nl:Salesforce|Salesforce]], d'n moaker van 't [[w:nl:Slack|Slack]]-platform, e klachte in by de Europeesche toezichtouders teegn Microsoft wegens d' integratie van d'n Teams-dienst in Office 365. D' ounderandeliengn me d' Europeesche Commissie sleurden deure toet d'n zoomer van 2023, moar ze liepn vaste wa da d'rtôe leidde da Microsoft teegn een antitrustounderzoek van d' Europeesche Unie ankêek.<ref>[https://www.reuters.com/technology/eu-investigation-into-microsoft-likely-after-remedies-fall-short-sources-say-2023-07-03/ Exclusive: Microsoft faces EU antitrust probe after remedies fall short, sources say], Reuters (4 juli 2023).</ref>
In juni 2024 stound Microsoft vôor e meugelikke Europeesche boete nadat toezichtouders 't bedryf betichtn van marktmisbruuk deure nunder Teams-videoconferentie-app te bundeln mè nunder Office 365 en Microsoft 365 software. D' Europeesche Commissie brocht e lyste met bezwoarn uut, bewêrend da d'n praktyk van Microsoft aol sinds 2019 an Teams nen ouneerlikken marktvôordêel gof en d' interoperabiliteit mè concurreerende software begrensde. Oundanks de pogingen van Microsoft om e stringer ounderzoek te vermydn, lik 't ountbundeln van Teams, bleevn de toezichtouders ounuvertuugd. Dizze actie volgde ip e klachte uut 2019 van Slack, da loater e-kocht wierd deur Salesforce. 't Gebruuk van Microsoft Teams wos enorm gestêegn by d'n pandemie, van 2 miljoen dagelikse gebruukers in 2017 toet 300 miljoen in 2023. 't Bedryf eit a e vôorgeschiedenisse van antitrustgêkibbel in de V.S. en Europa, woaby datter idder a vô mêer as 2 miljard euro an boetes wierd upgeleid voe gelykoardig misbruuk.<ref>[https://www.bnnbloomberg.ca/microsoft-risks-eu-fine-after-antitrust-warning-over-teams-app-1.2089126 Microsoft Risks EU Fine After Antitrust Warning Over Teams App], (25 juni 2024).</ref>
In november 2024 begoste de Federal Trade Commission (FTC) met een ounderzoek na Microsoft, d'r up gefocust ip meugelyke antitrustschendingn verbouendn an nunder cloudcomputing-, AI- en cyberbeveiligingszoakn. 't Ounderzoek nam de bundelieng van cloud-dienstn me productn lyk Office en beveiligingstools ounder de loupe, asôok under stygende anwezicheid in AI via nunder soamenweirkieng met OpenAI. Dat ounderzoek is dêel van groêtere pogingn van d' Amerikoansche regerienge om de macht van de grôte techbedryvn in de tangn t' ouden, vôoral ounder d'n FTC-vôorzitster Lina Khan. D'r kwoamen zörgen noa bovvn over de licensiepraktykn van Microsoft die klantn meugelik vastkuupen in under dienstn, en under AI-investeriengn die meugelik d'n regelgevendn toezicht probeerden 't omzeilen.<ref>[https://www.nytimes.com/2024/11/27/technology/microsoft-ftc-antitrust.html F.T.C. Launches Antitrust Investigation Into Microsoft], NY Times (27 november 2024).</ref>
==== Betrokkenheid in d'n oorlog in Gaza ====
:''Zie ôok: [[w:en:List of companies involved in the Gaza war|Lyste van bedryvn betrokkn in d'n oorlog in Gaza]]''
[[w:nl:Microsoft Azure|Microsoft Azure]] is êen van de mêerdere cloudcomputing-dienstn gebruukt vô data-ipslag deur de [[w:nl:Israëlisch defensieleger|Israëlische strydkrachtn]] (IDF). 't Gebruuk van Azure deur de IDF verdubbelde binst d'n [[w:nl:Oorlog tussen Hamas en Israël|oorlog in Gaza]] en de [[w:en:Gaza genocide|genocide]] toet mêer as 13,6 petabyte van moarte toet juli 2024.<ref>[https://www.csis.org/analysis/chapter-9-technological-evolution-battlefield Technological Evolution on the Battlefield], Center for Strategic and International Studies (16 september 2025).</ref><ref>[https://apnews.com/article/israel-palestinians-ai-weapons-430f6f15aab420806163558732726ad9 How US tech giants supplied Israel with AI models, raising questions about tech's role in warfare], AP News (18 februoari 2025).</ref> In juni 2025 stoend Microsoft noamelyk vermeld in e rapport van nen VN-expert as zynde "centrôal in d'n surveillancemachinerie van Israël en d' ounouphoudelikke verwoestienge van Gaza."<ref>[https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/lucrative-business-deals-help-sustain-israels-gaza-campaign-un-expert-says-2025-07-01/ 'Lucrative' business deals help sustain Israel's Gaza campaign, UN expert says], Reuters (1 juli 2025).</ref>
In de latste moandn van 2025 diende een vzw e klachte in binn'n de Europeesche Unie woaby datter zörgen noa vôorn kwoamn over d' maniere worup da Microsoft zekere gegeevns ienzake Israëlische militaire spionoage aad behandeld. Vôgns de klachte en rapportn in de media zoud'n de cloud-dienstn van Microsoft zyn gebruukt vo 't ipslôan of verweirkn van doata gerelateerd an d'n surveillance. D' organisoatie vroeg da d' Europeesche toezichtouders ip doatabeschermienge zoudn ounderzoekn ofda deuze dataverweirkienge de Europeesche wettn wel noaleefde.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2025/dec/04/irish-authorities-asked-to-investigate-microsoft-over-alleged-unlawful-data-processing-by-idf Irish authorities asked to investigate Microsoft over alleged unlawful data processing by IDF], www.theguardian.com (4 december 2025).</ref><ref>[https://www.timesofisrael.com/microsoft-slapped-with-complaint-over-alleged-storage-of-israeli-surveillance-data/ Microsoft slapped with EU complaint over alleged storage of Israeli surveillance data], The Times of Israel.</ref> In ogustus 2025 uutkwaam uut e gezoamenlik ounderzoek deur [[w:nl:The Guardian|The Guardian]], [[w:en:+972 Magazine|+972 Magazine]], en [[w:en:+972 Magazine#Local Call|Local Call]] da Microsoft Azure de data-ipslag vôorzag vô de [[w:en:Human rights violations against Palestinians by Israel#Surveillance|massaal aofgeluusterde Palestynsche telefonggesprekkn]] vo 't identificeern van bombardementsdoeln in Gaza.<ref>[https://www.theguardian.com/world/2025/aug/06/microsoft-israeli-military-palestinian-phone-calls-cloud 'A million calls an hour': Israel relying on Microsoft cloud for expansive surveillance of Palestinians], The Guardian (6 ogustus 2025).</ref> In september, lik antwôord ip d'n ounderzoek, makte Microsoft bekend dan ze den toegaank toet Azure g'eindigd add'n voe d' inlichtiengsgerichtn [[w:nl:Eenheid 8200|Eenheid 8200]] van de IDF.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2025/9/26/microsoft-cuts-israeli-militarys-access-to-some-cloud-computing-ai Microsoft cuts Israeli military’s access to some cloud, AI products], Al Jazeera.</ref><ref>[https://www.aljazeera.com/news/2025/9/26/why-has-microsoft-cut-israel-off-from-some-of-its-services Why has Microsoft cut Israel off from some of its services?], Al Jazeera.</ref><ref>[https://www.bbc.com/news/articles/cvgjx0zve2no Microsoft cuts off some services used by Israeli military unit], www.bbc.com (25 september 2025).</ref>
In juni 2025 wos Microsoft van ulpe by 't opschortn van d'n e-mailaccount van [[w:en:Karim Ahmad Khan|Karim Ahmad Khan]], e Britsen anklager by 't [[w:nl:Internationaal Strafhof|Internatioanoal Strafhof]] (ICC) in Nederland die ounderzoek d'èèd na oorlogsmisdoadn deur Israël. Microsoft volgde een uutvoerend bevel van Trump ip g'noemd "Imposing Sanctions on the International Criminal Court" (Sancties ipleggn an 't Internatioanoal Strafhof). Vôgns d' [[w:nl:The New York Times|The New York Times]] bracht de snelle instemmienge va Microsoft met het bevel, da gericht wos tegen e g'allieerd land, de Europeesche piefn in oungerustheid en wierd da aanzien as e symptoom van [[w:en:United States–European Union relations#Second Donald Trump presidency (2025–present)|de verslechterende reloasjes tusschn de V.S. en d' EU]].<ref>[https://www.nytimes.com/2025/06/20/technology/us-tech-europe-microsoft-trump-icc.html Europe's Growing Fear: How Trump Might Use U.S. Tech Dominance Against It], The New York Times (20 juni 2025).</ref><ref>[https://www.whitehouse.gov/presidential-actions/2025/02/imposing-sanctions-on-the-international-criminal-court/ Imposing Sanctions on the International Criminal Court], The White House (6 februoari 2025).</ref>
In oktober 2024 sloeg Microsoft twêe weirknemers aof, software-ingenieurs Ibtihal Aboussad en Vaniya Agrawal, die een onbevoegdn woake add'n ge'organiseerd an 't ôofdkantoore in Redmond oem de gedôo'n Palestyn'n in d'n [[w:nl:Oorlog tussen Hamas en Israël|oorlog in Gaza]] t' êern. D' weirknemers, lid va de groep No Azure for Apartheid, wilden d'n anwezicheid van 't bedryf in 't gebruuk van zyn technologie deur d' Israëlische regerienge ankloagn.<ref>[https://apnews.com/article/microsoft-fired-workers-israel-palestinians-gaza-72de6fe1f35db9398e3b6785203c6bbf Microsoft fires employees who organized vigil for Palestinians killed in Gaza], AP News (25 oktober 2024).</ref> In februoari 2025 raporteerde d'n [[w:nl:Associated Press|Associated Press]] da d' Israëlische militairn gebruuk maktn van deur Microsoft ountwikkelde [[w:en:AI-assisted targeting in the Gaza Strip|artificiële intelligentietools]] in nunder militaire- en inlichtiengsacties teegn de inweuners van Gaza. In meie 2025 brocht Microsoft een oungetêkende verkloarienge uut da wel deilike bevestigde dan die dienstn beschikboar waorn gemakt voe Israël, terwyls dan ze ountkêndn dan diezelfde tooln e-gebruukt woarn binst d'n [[w:en:Israeli war crimes in the Gaza war|massamoord ip d' inweuners van Gaza]].<ref>[https://www.rockpapershotgun.com/microsoft-confirm-theyve-supplied-ai-tech-to-the-israeli-military-for-use-in-gaza-following-bds-xbox-boycott Microsoft confirm they've supplied AI tech to the Israeli military for use in Gaza, following BDS Xbox boycott], rockpapershotgun (19 meie 2025).</ref> Op 20 moarte 2025, idderdan een evenemènt in de Great Hall va Seattle mè Brad Smith en Steve Ballmer, projecteerdn protestêerders "Microsoft powers [[w:en:Gaza genocide|genocide]]" ip d'n meur. Kort daornoa ounderbrookn twêe weirknemers d'n AI-topman Mustafa Suleyman binst e sprekersevenemènt up 4 april 2025 as protest teegn de steun van 't bedryf an Israël.<ref>[https://www.theguardian.com/technology/2025/apr/18/microsoft-ai-israel-gaza-war Microsoft faces growing unrest over role in Israel's war on Gaza: 'Close to a tipping point'], The Guardian (18 april 2025).</ref> Achter de stooriengn ip die evenemèntn nam Microsoft contact up me de FBI oem uulpe the zoek'n by 't observeern van d'n pro-Palestynsche weirknemers en nunder medestanders.<ref name=":0">[https://www.seattletimes.com/business/microsoft-asked-fbi-for-help-tracking-palestinian-protests/ Microsoft asked FBI for help tracking Palestinian protests], The Seattle Times (26 ogustus 2025).</ref> De [[w:nl:Boycott, Divestment and Sanctions|Boycott, Divestment and Sanctions (BDS)]]-bewegienge stak Microsoft ip nunder lyste van doelwitn vo 't soamenweirkn "mè 't apartheidsregime van Israël en under gevangenissysteim".<ref>[https://www.polygon.com/news/554879/bds-palestine-israel-xbox-microsoft-boycott-candy-crush-minecraft-call-of-duty Palestinian-led BDS movement adds Microsoft's Xbox as priority boycott target], Polygon (8 april 2025).</ref> Up 20 ogustus wierdn d'r 20 weirknemers van Microsoft en under anhangers an'ehoudn omda ze weigerden van under the verspreiden uut e protest ip de Microsoft campus in Redmond, Washington.<ref name=":0" />
== Zie ôok ==
* [[w:nl:Lijst van fusies en overnames door Microsoft|Lyste van fusies en overnames deur Microsoft]]
* [[w:en:Microsoft engineering groups|Microsoft engineering groups]]
* [[w:en:Microsoft Enterprise Agreement|Microsoft Enterprise Agreement]]
== Referensjes ==
<references />
== Externe koppeliengn ==
* [https://www.microsoft.com/ Offysjeeln website]
* [https://www.opensecrets.org/orgs/microsoft-corp/summary?id=D000000115 OpenSecrets]
* Financiële koppeliengn:
** [https://www.reuters.com/markets/companies/MSFT.O Reuters: MSFT.O]
** [https://www.bloomberg.com/quote/MSFT:US Bloomberg: MSFT:US]
** [https://finance.yahoo.com/quote/MSFT Yahoo Finance: MSFT]
:''Zie ôok navigoatiesjabloonn vôo Bedryvn in d'n Dow Jones, NASDAQ-100, etc.''
:''Ounderwerpn: Bedryvn | Elektronica | Energie | Technologie | Verênigde Stoatn''
:''Gezagscontrole (Authority control)''
Coördinaten: 47° 38' 33" N, 122° 07' 56" W
[[Categorie:Microsoft]]
5xbory6uxf3y7cscjnf4px37f1og07b
Firefox
0
28883
326876
326866
2026-05-17T00:35:39Z
InternetArchiveBot
22297
Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5
326876
wikitext
text/x-wiki
:''Zie ôofdartikel voe d'n webbrowser: Firefox''
:''Zie ôofdartikel vo d'n webbrowser uut de joarn 90 ountwikkeld an d'n Universiteit van Chicago: [[w:en:Phoenix (tkWWW-based browser)|Phoenix]]''
{| class="infobox" style="max-width: 25em; width: 100%; text-align: left; font-size: 90%; float: right; clear: right; margin: 0 0 1em 1em; border: 1px solid #a2a9b1; background-color: #f8f9fa; padding: 5px;"
|-
! colspan="2" style="text-align: center; font-size: 125%; font-weight: bold; background-color: #e0e0e0; color: black;" | Firefox
|-
| colspan="2" style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Ofbeeldienge:Firefox_logo,_2019.svg|125px]]<br /><small>[[w:en:Firefox logo|Logo]] in gebruuk sinds oktober 2019</small>
|-
| colspan="2" style="text-align: center; padding: 1em;" | [[Ofbeeldienge:Firefox 145.0 opening Wikipedia article on Linux screenshot.webp|250px]]<br /><small>Firefox 145.0 [[w:nl:64 bit|(64-bit)]] droaiend ip 't [[w:nl:OpenSUSE|OpenSUSE]] besturiengssysteem</small>
|-
! style="width: 40%; vertical-align: top;" | Ountwikkeld deur
| [[w:nl:Mozilla Foundation|Mozilla Foundation]] en neur bydroagers<br />[[w:nl:Mozilla Corporation|Mozilla Corporation]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Uutebracht up
| 9 november 2004
|-
! style="vertical-align: top;" | Programmeertoale
| [[w:nl:C++|C++]], [[w:nl:JavaScript|JavaScript]], [[w:nl:HTML|HTML]], [[w:nl:C (programmeertaal)|C]], [[w:nl:Rust (programmeertaal)|Rust]], en andren<ref>[http://www.infoworld.com/article/3165424/web-browsers/mozilla-binds-firefoxs-fate-to-the-rust-language.html Mozilla binds Firefox's fate to the Rust language], InfoWorld (3 februoari 2017).</ref><ref>[https://www.openhub.net/p/firefox/analyses/latest/languages_summary The Mozilla Firefox Open Source Project on Open Hub: Languages Page], openhub.net.</ref>
|-
! style="vertical-align: top;" | Besturiengssysteem
| [[w:nl:Linux|Linux]]<br />[[w:nl:MacOS Catalina|macOS Catalina]] of loater<br />[[w:nl:Windows 10|Windows 10]] of loater<br />[[w:nl:Windows Server 2016|Windows Server 2016]] of loater<br />[[w:nl:Android Oreo|Android Oreo]] of loater<ref name="Firefox for Android upgrade FAQs">[https://support.mozilla.org/en-US/kb/firefox-android-upgrade-faqs?redirectslug=firefox-preview-upgrade-faqs&redirectlocale=en-US Firefox for Android upgrade FAQs], Mozilla Support.</ref><br />[[w:nl:IOS 15|iOS 15]] of loater<br />[[w:nl:IPadOS 15|iPadOS 15]] of loater
|-
! style="vertical-align: top;" | Meegeleverd mè
| Verschillige [[w:nl:Unix-achtig|Unix-achtige]] besturiengssystemn
|-
! style="vertical-align: top;" | Engines
| [[w:nl:Gecko (software)|Gecko]], [[w:nl:Quantum (Mozilla)|Quantum]], en [[w:nl:SpiderMonkey|SpiderMonkey]]; [[w:nl:WebKit|WebKit]] ip iOS/iPadOS
|-
! style="vertical-align: top;" | Antal toaln
| 97
|-
! style="vertical-align: top;" | Genre
| [[w:nl:Webbrowser|Webbrowser]]
|-
! style="vertical-align: top;" | Licensie
| [[w:nl:Mozilla Public License|MPL 2.0]]<ref>[https://www.mozilla.org/en-US/about/legal/eula/ Mozilla], Mozilla.</ref><ref name="Licensing-Policies" />
|-
! style="vertical-align: top;" | Website
| [https://www.firefox.com/ firefox.com]
|}
'''Mozilla Firefox''' is e [[w:nl:Vrije software|vryen en open-source]]<ref name="LWNtrademark">[https://lwn.net/Articles/118268/ Debian and Mozilla – a study in trademarks], LWN.net (10 januoari 2005).</ref> [[w:nl:Webbrowser|webbrowser]] ountwikkeld deur de [[w:nl:Mozilla Foundation|Mozilla Foundation]] en nunder dochterbedryf, d'n [[w:nl:Mozilla Corporation|Mozilla Corporation]]. J' gebruukt de [[w:nl:Gecko (software)|Gecko]] [[w:nl:Browserengine|rendering-engine]] om webpagina's te toogn, wuk da d'n uudige en te verwachtn webstandoardn implementeert.<ref>[http://download-firefox.org/spread-firefox/gecko-layout-engine-and-mozilla-firefox/ Gecko Layout Engine], download-firefox.org (17 juli 2008).</ref> De software is beschikboar voe [[w:nl:Microsoft Windows|Windows]], [[w:nl:MacOS|macOS]], en [[w:nl:Linux|Linux]]-systeêmn, met onoffysjele ports voe andren platformn, asôok e [[w:nl:Mobiel internet|mobiele]] versie vôo [[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]] (zie [[w:nl:Firefox for Android|Firefox for Android]]) en [[w:nl:IOS (besturingssysteem)|iOS]].
Firefox is d'n [[w:en:Spiritual successor|geestelikken upvolger]] van [[w:nl:Netscape Navigator|Netscape Navigator]], oemda de [[w:nl:Mozilla|Mozilla]]-gemeenschap in 1998 ipgericht wos deur [[w:nl:Netscape Communications Corporation|Netscape]], idder dan de overnoame van Netscape deur [[w:nl:AOL|AOL]].<ref>[http://www.cbc.ca/technology/technology-blog/2008/02/curtains-for-netscape.html Curtains for Netscape – Tech Bytes], CBC News (28 februoari 2008).</ref> Firefox is in 2002 e-makt ounder d'n codenoame "Phoenix" deur leedn van d'n Mozilla-gemeenschap die ne zèlfstandigen browser wouden in de plekke van e bundel lik by de [[w:nl:Mozilla Application Suite|Mozilla Application Suite]]. Binst de [[w:nl:Ontwikkelingsstadium van software|bètafaze]] blêek dat 'n styf populair wos by de testers e krêeg t'n complimentn vôo ze snelheid, veiligheid en d' uutbreidingsmeugelikheedn in vergelykienge me [[w:nl:Microsoft|Microsoft]]'s tonmoalig dominante [[w:nl:Internet Explorer 6|Internet Explorer 6]]. J'is uutgebrocht up 9 november 2004,<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/technology/3993959.stm Firefox browser takes on Microsoft], BBC News (9 november 2004).</ref> en gieënk d'n uutdoagienk an me d'n dominantie van [[w:nl:Internet Explorer|Internet Explorer]] med e goeie 60 miljoen downloads in d'n êeste neegn moanden.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4508897.stm The assault on software giant Microsoft], BBC News (9 meie 2005).</ref> In november 2017 begoste Firefox mè d'n invoerienge van nieuwe technologie ounder d'n codenoame "[[w:nl:Quantum (Mozilla)|Quantum]]" oem d'n [[w:nl:Parallel programmeren|parallelliteit]] an te dryvn en e mêer intuïtieven [[w:nl:Gebruikersomgeving|gebruukersinterface]] t' èìn.<ref>[https://blog.mozilla.org/blog/2017/11/14/introducing-firefox-quantum/ Introducing the New Firefox: Firefox Quantum], The Mozilla Blog (14 november 2017).</ref>
D' uudige versie van Firefox is beschikboar vô [[w:nl:Windows 10|Windows 10]] of recêntere versies van Windows, moar oôk vůo macOS en Linux. Zijn onoffysjeêle poortn zyn beschikboar vô verschillige [[w:nl:Unix|Unix]]- en [[w:nl:Unix-achtig|Unix-achtige]] besturiengssysteêmn, woarounder [[w:nl:FreeBSD|FreeBSD]],<ref name="FreeBSD ports2">[https://svnweb.freebsd.org/ports/head/www/firefox/ FreeBSD ports].</ref> [[w:nl:OpenBSD|OpenBSD]],<ref name="OpenBSD ports2">[https://web.archive.org/web/20190120074628/http://cvsweb.openbsd.org/cgi-bin/cvsweb/ports/www/mozilla-firefox/ OpenBSD ports].</ref> [[w:nl:NetBSD|NetBSD]],<ref name="NetBSD pkgsrc2">[http://cvsweb.netbsd.org/bsdweb.cgi/pkgsrc/www/firefox/ NetBSD pkgsrc].</ref> e nog een oop and're besturiengssysteêmn lik [[w:nl:ReactOS|ReactOS]]. 't is de standoard, vôorgeïnstalleerd'n browser ip [[w:nl:Debian|Debian]], [[w:nl:Ubuntu|Ubuntu]], en sommigste andren Linux distros. Firefox bestoat bûtendien ôok in e versie vô [[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]] en [[w:nl:IOS (besturingssysteem)|iOS]]. Moa zjust lik oalle de reste van de webbrowsers ip iOS is de iOS-versie verplicht vô 't [[w:nl:WebKit|WebKit]]-systeim (layout engine) the gebruukn i de plekke va Gecko deure d' eîsen va 't platvorm zelve. D'r bestound vroeger e versie dié specioal ofgesteld wos up d'n [[w:en:Amazon Fire TV|Amazon Fire TV]] lik één van de twee boasisbrowsers t'ope mè d'n [[w:nl:Amazon Silk|Silk Browser]] van Amazon<ref>[https://www.amazon.com/Mozilla-Firefox-for-Fire-TV/dp/B078B5YMPD Firefox for Fire TV], Amazon.</ref> toet an d'n dreitigsten april in 2021 oende Firefox d'r aofgesmeêtn wierd vôor da platvorm.
't Gebruuksandieël van Firefox klom omôge na de peike mè 32,21% in november 2009,<ref name="StatCounter">[https://gs.statcounter.com/browser-market-share/desktop/worldwide#monthly-200901-201301 Desktop Browser Market Share Worldwide (Jan 2009 – Jan 2013)], gs.statcounter.com.</ref> mèi [[w:en:Firefox 3.5|Firefox 3.5]] diè der by [[w:nl:Internet Explorer 7|Internet Explorer 7]] ofvloôg moa nief oaln versies va Internet Explorer bie eén;<ref>[http://gs.statcounter.com/%23mobile_browser-ww-monthly-201012-201111-bar#browser_version-ww-weekly-200827-200951 StatCounter Global Stats – Browser, OS, Search Engine including Mobile Usage Share], StatCounter Global Stats.</ref><ref>[http://gs.statcounter.com/%23mobile_browser-ww-monthly-201012-201111-bar#browser_version-ww-monthly-200902-201006 StatCounter global stats – Top 12 browser versions], StatCounter.</ref> loater duukelde t' gebruuk van Firefox iêrde deur d'n striêd mè [[w:nl:Google Chrome|Google Chrome]].<ref name="StatCounter" /> Vanaof februoari 2025, volgnst [[w:nl:StatCounter|StatCounter]], at' t 6,36% van't [[w:nl:Marktaandeel webbrowsers|marktoandiêl]] in n'anden bî pc's ('t es t' zeggn, lik desktopbrowser), wa dat makt da Firefox d'n virdn-mieëst populaire pc-browser zò zin na Google Chrome (65%), [[w:nl:Microsoft Edge|Microsoft Edge]] (14%), en [[w:nl:Safari (webbrowser)|Safari]] (8,65%).<ref>[https://gs.statcounter.com/browser-market-share/desktop/worldwide/#monthly-202502-202502-bar Desktop Browser Market Share Worldwide], StatCounter Global Stats.</ref>
== Functies ==
:''Zie ôofdartikel: [[w:en:List of Firefox features|Lyste van Firefox-functies]]''
Functies van de desktopversie zyn ounder mêer [[w:nl:Tabblad|surfen mè tabbloarn (tabbed browsing)]], vulschermweirgave, [[w:nl:Spellingcontrole|spelliengcontrole]], [[w:nl:Incrementeel zoeken|incrementeel zoekn]], [[w:nl:Bladwijzer (web)|slimme bladwyzers]], 't moakn van bladwyzers en downloadn via [[w:nl:Slepen en neerzetten|slepe-en-losloatn (drag and drop)]],<ref>[https://blog.mozilla.org/theden/2012/07/20/drag-bookmarks-to-your-toolbar/ Firefox Tip – Drag Bookmarks to your Toolbar], The Den (20 juli 2012).</ref><ref>[https://www.ghacks.net/2007/12/28/speed-up-download-process-in-firefox-with-drag-and-drop/ Speed up the Download Process in Firefox with drag and drop? – gHacks Tech News], gHacks Technology News (28 december 2007).</ref> nen [[w:nl:Downloadmanager|downloadmanager]], 't behêer va [[w:nl:Gebruikersprofiel|gebruukersprofieln]],<ref>[https://support.mozilla.org/en-US/kb/profile-manager-create-remove-switch-firefox-profiles Profile Manager – Create, remove or switch Firefox profiles | Firefox Help], support.mozilla.org.</ref> [[w:nl:Private browsing|privé browsn]], bladwyzer-tags, 't [[w:nl:Export (informatica)|exporteern]] van bladwyzers,<ref>[https://support.mozilla.org/en-US/kb/export-firefox-bookmarks-to-backup-or-transfer Export Firefox bookmarks to an HTML file to back up or transfer bookmarks | Firefox Help], support.mozilla.org.</ref> oflyne-mode,<ref>[https://www.howtogeek.com/263854/how-to-enable-offline-browsing-in-firefox/ How to Enable Offline Browsing in Firefox], How-To Geek (27 juli 2016).</ref> e tool vôo [[w:nl:Schermafdruk|schermafbeeldiengn (screenshots)]], [[w:nl:Web-ontwikkelingshulpmiddel|webountwikkelingstools]], e "pagina-informoatie"-founctie die e lyste toogt van pagina-metadoata en multimedia-elementn,<ref>[https://support.mozilla.org/en-US/kb/firefox-page-info-window Firefox Page Info window – Firefox Help], support.mozilla.org.</ref> e configuroatiemenu up <code>about:config</code> vôo g'avanceerde gebruukers (power users), en lokoatie-bewust surfn (ôok gekend lik "[[w:en:Geolocation|geolocoatie]]") gebaseerd ip e dienst van Google.<ref name="mozgeo">[https://www.mozilla.com/firefox/geolocation/ Location-Aware Browsing], Mozilla Foundation (5 juli 2009).</ref> Firefox èit een geïntegreerd zoeksysteim da standoard Google gebruukt in de mêeste marktn, moa je kut mêerdere zoekmachines kiezn uut e keuzelyste by 't zoekn (of eign zoekmachines toevoegn) en de standoard is makkelik an te passn.<ref name="techcrunch-google">[https://techcrunch.com/2017/11/14/mozilla-terminates-its-deal-with-yahoo-and-makes-google-the-default-in-firefox-again/ Mozilla terminates its deal with Yahoo and makes Google the default in Firefox again], TechCrunch (14 november 2017).</ref><ref>[https://www.thurrott.com/cloud/web-browsers/mozilla-firefox/258006/is-mozilla-firefox-getting-sketchy Is Mozilla Firefox getting sketchy?], Thurrott.com (9 oktober 2021).</ref> [[w:nl:DNS over HTTPS|DNS over HTTPS]] is nog e founctie woavan da 't standoardgedrag geografisch bepoald wudt.<ref>[https://www.theverge.com/2020/2/25/21152335/mozilla-firefox-dns-over-https-web-privacy-security-encryption Firefox turns controversial encryption on by default in the US], The Verge (25 februoari 2020).</ref>
Firefox biedt een omgevienge vôo webountwikkeloars woarin dan ze ingebouwde tools kunn'n gebruukn, lik d' Error Console of d'n [[w:en:DOM Inspector|DOM Inspector]], en [[w:nl:Extensie (Mozilla)|extensies]], lik [[w:nl:Firebug (extensie)|Firebug]] en mêer recent was 't er een integratie-founctie mè [[w:en:Pocket (service)|Pocket]]. Firefox Hello wos een implementoatie van [[w:nl:WebRTC|WebRTC]], toegevoegd in oktober 2014, wuk da d'n gebruukers van Firefox en andre compoatibele systeimn de meugelikheid gaf oem the videobelln, med d' extra founctie oem nunder scherm en bestandn the dêeln deur mekoar e link te stuurn. 't Wos gepland oem Firefox Hello in september 2016 weug t' oaln.<ref>[https://www.digitaltrends.com/computing/mozilla-firefox-hello-discontinue-september/ Hang up the phone: Mozilla to pull the plug on Firefox Hello in September], Digital Trends (5 ogustus 2016).</ref>
Vôrige founcties woarn ounder mêer een [[w:nl:File Transfer Protocol|FTP]]-cliënt vô 't surfn ip bestandsservers, de meugelikheid om ofbeeldiengn van individuele domeinn the blokkeern (toet versie 72),<ref name="FF72">[https://www.mozilla.org/en-US/firefox/72.0/releasenotes/ Firefox 72.0, See All New Features, Updates and Fixes], Mozilla (7 januoari 2020).</ref> e [[w:en:Features of Firefox#3D Page Inspector|3D-pagina-inspecteur]] (versies 11 toet 46), tabgroeperienge (toet versie 44), en de meugelikheid oem an'epaste extra werkbalkn toe te voegn (toet versie 28).<ref>[https://news.slashdot.org/story/16/03/08/1446243/firefox-45-will-remove-tab-groups-today-get-this-add-on-to-replace-it Firefox 45 Will Remove Tab Groups Today, Get This Add-on To Replace It], news.slashdot.org (8 moarte 2016).</ref><ref>[https://www.guidingtech.com/3524/extra-bookmarks-toolbar-firefox/ How to Add Extra Bookmarks Toolbars in Firefox], Guiding Tech (1 juni 2010).</ref><ref name="FF3D">[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Tools/3D_View 3D view – Firefox Developer Tools | MDN], developer.mozilla.org.</ref>
=== Browser-extensies ===
D'r kunn'n founcties wordn toegevoegd via [[w:nl:Add-on (Mozilla)|add-ons (uutbreidiengn)]] gemakt deur [[w:nl:Third-party|ountwikkeloars van buutnaf]]. Add-ons wordn vôoral geprogrammeerd mè [[w:nl:HTML|HTML]], [[w:nl:Cascading Style Sheets|CSS]], en [[w:nl:JavaScript|JavaScript]], via nen [[w:nl:Application programming interface|API]] die gekend stoat as [[w:en:WebExtensions|WebExtensions]], die ezo ountworpen is dat 'n compoatibel is mè d' extensiesysteemn van [[w:nl:Google Chrome|Google Chrome]] en [[w:nl:Microsoft Edge|Microsoft Edge]].<ref>[https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Mozilla/Add-ons/WebExtensions Browser Extensions], MDN Web Docs.</ref> Vroeger oundersteunde Firefox add-ons die de [[w:nl:XUL|XUL]] en [[w:nl:XPCOM|XPCOM]] API's gebruukten, wuk dat under toeliet oem rechtstreeks by de mêeste interne founcties van d'n browser te kunn'n en die te manipuleern. Oemda compoatibiliteit nief in de multi-procesarchitectuur wos inbegreepn, zyn XUL add-ons anzien lik ''Legacy add-ons (oude uutbreidiengn)'' en zyn ze nief mêer oundersteund up Firefox 57 "Quantum" en nieuwer.<ref>[https://blog.mozilla.org/addons/2017/08/10/upcoming-changes-compatibility/ Upcoming Changes in Compatibility Features], Mozilla Add-ons Blog (10 ogustus 2017).</ref><ref>[https://arstechnica.com/information-technology/2015/08/mozilla-sets-plan-to-dump-firefox-add-ons-move-to-chrome-like-extensions/ Mozilla sets plan to dump Firefox add-ons, move to Chrome-like extensions], Ars Technica (21 ogustus 2015).</ref>
Mozilla eit af en toe extensies g'ïnstalleerd voe gebruukers zounder nunder toeloatienge. Da gebeurde in 2017 oen datter een extensie vo de tv-serie ''[[w:nl:Mr. Robot|Mr. Robot]]'' te promootn in 't stillekes wierd toegevoegd by een update van Firefox.<ref>[https://www.theverge.com/2017/12/16/16784628/mozilla-mr-robot-arg-plugin-firefox-looking-glass Mozilla faces blowback after slipping Mr Robot plugin into Firefox], The Verge (16 december 2017).</ref><ref>[https://www.theregister.com/2017/12/18/mozilla_mr_robot_firefox_promotion/ Mozilla's creepy Mr Robot stunt in Firefox flops in touching tribute to TV show's 2nd season], The Register (18 december 2017).</ref>
=== Thema's ===
Je kut thema's toevoegn an Firefox, die gebruukers zelve kunn'n moakn of downloadn van derde partyen oem 't uutzicht van d'n browser an te passn.<ref name="ars-webextensions">[https://arstechnica.com/information-technology/2015/08/mozilla-sets-plan-to-dump-firefox-add-ons-move-to-chrome-like-extensions/ Mozilla sets plan to dump Firefox add-ons, move to Chrome-like extensions], Ars Technica (21 ogustus 2015).</ref><ref>[https://addons.mozilla.org/en-US/firefox/extensions/social-communication/ Social & Communication: Add-ons for Firefox], addons.mozilla.org.</ref> Firefox vôorziet zelve ôok dounkere, lichte, en systeimthema's.
=== Standoardn ===
[[Ofbeeldienge:Acid3 Mozilla Firefox test.png|thumb|'t Resultoat van d' [[w:nl:Acid3|Acid3]]-test up Firefox 17]]
Firefox oundersteunt e masse [[w:nl:Webstandaard|webstandoardn]], woarounder [[w:nl:HTML|HTML]], [[w:nl:XML|XML]], [[w:nl:XHTML|XHTML]], [[w:nl:MathML|MathML]], [[w:nl:Scalable Vector Graphics|SVG]] 1.1 (hêlegansn),<ref>[https://caniuse.com/?search=SVG "SVG" | Can I use... Support tables for HTML5, CSS3, etc], caniuse.com.</ref> SVG 2 (gedêeltelik),<ref>[https://web.archive.org/web/20160920222508/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Web/SVG/SVG_2_support_in_Mozilla SVG 2 support in Mozilla], MDN Web Docs.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20120506214929/https://developer.mozilla.org/En/SVG_in_Firefox SVG in Firefox], Mozilla Developer Network.</ref> [[w:nl:Cascading Style Sheets|CSS]] (mè extensies),<ref>[https://web.archive.org/web/20110824232755/https://developer.mozilla.org/en/CSS_Reference/Mozilla_Extensions CSS Reference: Mozilla Extensions – MDC], Developer.mozilla.org (24 april 2011).</ref> ECMAScript ([[w:nl:JavaScript|JavaScript]]), [[w:nl:Document Object Model|DOM]], [[w:nl:XSLT|XSLT]], [[w:nl:XPath|XPath]], en [[w:nl:APNG|APNG]] (g'animeerde [[w:nl:Portable network graphics|PNG]]) ofbeeldiengn med [[w:nl:Alfakanaal|alpha-transparantie]].<ref>[https://web.archive.org/web/20120525083755/https://developer.mozilla.org/en/Gecko_FAQ Which open standards is the Gecko development project working to support, and to what extent does it support them?], Mozilla Developer Network (21 januoari 2007).</ref> Firefox implementeert ôok standoardvôorstelln gemakt deur de [[w:nl:WHATWG|WHATWG]] lik d' opslag an de kant van d'n gebruuker,<ref>[http://www.whatwg.org/specs/web-apps/current-work/#storage WHATWG specification – Web Applications 1.0 – Working Draft. Client-side session and persistent storage], Web Hypertext Application Technology Working Group (7 februoari 2007).</ref><ref>[http://developer.mozilla.org/en/DOM/Storage DOM:Storage], Mozilla Developer Network (30 september 2007).</ref> en 't [[w:nl:Canvas (HTML)|canvas-element]].<ref>[http://www.ibm.com/developerworks/xml/library/x-futhtml1/ The future of HTML, Part 1: WHATWG], IBM (6 december 2005).</ref> Dizze standoardn wordn gerealiseerd via d'n Gecko-layoutengine, en de [[w:nl:SpiderMonkey|SpiderMonkey]] JavaScript-engine. Firefox 4 wos d' êeste uutgoave die e serieuze oundersteunienge vo HTML5 en CSS3 uutbrocht.
Firefox is gesloagd vôo de [[w:nl:Acid2|Acid2]]-test round standoardn vanaf versie 3.0.<ref>[http://www.betanews.com/article/Latest-Firefox-beta-passes-Acid2-test-IE8-claims-to-pass-also/1198178648 Latest Firefox beta passes Acid2 test, IE8 claims to pass also], BetaNews (20 december 2007).</ref> Mozilla aad ôorsprounkelik e-zeid dan ze nief van plan woarn om Firefox hêlegans the loatn sloagn vô de [[w:nl:Acid3|Acid3]]-test, oemdan ze voundn da 't dêel round de SVG-fonts verouderd en irrelevant wos e-kommn, oemda WOFF wierd anveird lik standoard deur aolle grôte browsermoakers.<ref>[http://www.conceivablytech.com/5430/products/why-firefox-4-will-never-pass-the-acid3-test/ Why Firefox 4 Will Never Pass The Acid3 Test].</ref> Oemda de testn vo SVG-fonts in september 2011 uut den Acid3-test wierdn g'oald, scoorde Firefox 4 en oôger 100 up 100.<ref>[https://plus.google.com/107429617152575897589/posts/JdHnqpuUER4 Acid3 2011 Update] (17 september 2011).</ref><ref>[https://www.tomsguide.com/us/acid3-browser-test-web-standard-compatibility-IE9,news-12583.html Acid3 Test Simplified; All Modern Browsers Score 100], Tom's Guide (20 september 2011).</ref>
Firefox makt ôok gebruuk van "Veilig Surfen" (Safe Browsing),<ref name="mozcomphishff3">[https://www.mozilla.com/firefox/phishing-protection/ Phishing and Malware Protection], Mozilla Corp..</ref> e [[w:nl:Gesloten standaard|gesloten protocol (proprietary protocol)]]<ref name="googsb2prot">[https://code.google.com/p/google-safe-browsing/wiki/Protocolv2Spec Client specification for the Google Safe Browsing v2.1 protocol], Google Inc..</ref> van Google da wudt gebruukt om doata uut te wisseln round beschermienge teegn [[w:nl:Phishing|phishing]] en malware.
Firefox oundersteunt 't ofspeeln van videocontent da beschermd is deure [[w:nl:HTML5|HTML5]] [[w:nl:Encrypted Media Extensions|Encrypted Media Extensions (EME)]], aol sinds versie 38. Vôo redens va veiligheid en privacy is EME g'ïmplementeerd binn'n e wrapper van open-source code die 't meugelik makt om e [[w:nl:Propriëtaire software|propriëtaire]] [[w:nl:Digital rights management|DRM]]-module uut te voern van [[w:nl:Adobe Inc.|Adobe Systems]]—Adobe Primetime Content Decryption Module (CDM). CDM droait binn'n e "[[w:nl:Sandbox (informatica)|sandbox]]"-omgevienge om d'n toegaank toet 't systeim te beperkn en 't e gerandomiseerd toestel-ID te geevn om te vôorkommn da dienstn 't toestel [[w:nl:Browser fingerprinting|uniek kunn'n identificeern]] vô tracking. De DRM-module wudt, e ki dat 'n gedownload is, ip dezelste maniere in- en uuteschoakeld lik andre [[w:nl:Plug-in|plug-ins]]. Sinds versie 47<ref>[https://www.mozilla.org/en-US/firefox/47.0/releasenotes/ Firefox 47.0, See All New Features, Updates and Fixes], Mozilla.</ref> wudt ôok "Google's Widevine CDM ip Windows en Mac OS X zodanig da streamingdienstn lyk [[w:nl:Amazon Prime Video|Amazon Video]] kunn'n overstappn van [[w:nl:Microsoft Silverlight|Silverlight]] na geëncrypteerde HTML5-video" oundersteund. Mozilla verdedigde zyn soamenweirkienge met Adobe en Google deur te zeggn:
<blockquote>Firefox downloadt en activeert d' Adobe Primetime en Google Widevine CDM's standoard om gebruukers e vloeiende ervoarienge te geevn up sites die DRM verêisn. Elke CDM droait in een aparte container da we e sandbox noemn, en je goat e meldienge krygen wannièr dat er e CDM wudt gebruukt. Je kut evengoed elken CDM uutschoakeln en weigeren van toekoemstige updates te krygn.<br />— Bronne: Watch DRM content on Firefox<ref>[https://support.mozilla.org/en-US/kb/enable-drm Watch DRM content on Firefox | Firefox Help], support.mozilla.org (13 juli 2016).</ref></blockquote>
en da ditte "e belangryke stap is in de routekoarte van Mozilla om d' oundersteunienge voe [[w:en:NPAPI|NPAPI]]-plugins weug t' oalen."<ref>[https://blog.mozilla.org/futurereleases/2016/04/08/mozilla-to-test-widevine-cdm-in-firefox-nightly/ Mozilla To Test Widevine CDM in Firefox Nightly] (8 april 2016).</ref> By d' invoerienge van de EME-oundersteunienge wierdn d'r ôok versies van Firefox vo Windows uutebrocht die d' oundersteuninge voe EME uutsluutn.<ref>[https://www.pcworld.com/article/2155440/firefox-will-get-drm-copy-protection-despite-mozillas-concerns.html Mozilla hates it, but streaming video DRM is coming to Firefox], PC World (15 meie 2014).</ref><ref name="pcw-f38drm">[https://www.pcworld.com/article/2922116/firefox-38-arrives-with-contentious-closed-source-drm-integrated-by-default.html Firefox 38 arrives with contentious closed-source DRM integrated by default], PC World (13 meie 2015).</ref> De [[w:nl:Free Software Foundation|Free Software Foundation]] en [[w:nl:Cory Doctorow|Cory Doctorow]] veroordeeldn de beslissienge van Mozilla om EME t' oundersteunn.<ref>[https://www.infoq.com/news/2014/05/firefox-drm Mixed reactions greet Mozilla plans to add HTML5 DRM in Firefox], InfoQ (20 meie 2014).</ref>
== Geschiedenisse ==
:''Zie ôok: [[w:en:Firefox early version history|Vroege geschiedenisse van Firefox]], [[w:en:Firefox version history|Geschiedenisse van Firefox-versies]]''
't Project begost as een experimenteeln tak van 't [[w:nl:Mozilla Application Suite|Mozilla-project]] deur [[w:nl:Dave Hyatt|Dave Hyatt]], [[w:en:Joe Hewitt (programmer)|Joe Hewitt]], en [[w:nl:Blake Ross|Blake Ross]]. Ze peisdn da de commerciële eisn van [[w:nl:Netscape Communications Corporation|Netscape]] zyn sponsorsjap en de [[w:nl:Feature creep|feature creep]] (uutbreidiengsdrang) van d' ountwikkeloars 't nut van d'n Mozilla-browser in gevoar brochten.<ref>https://web.archive.org/web/20110623034401/http://weblogs.mozillazine.org/ben/archives/009698.html, MozillaZine Weblogs (6 februoari 2006).</ref> Oem te vechtn teegn wuk dan zynder anzoagn as de [[w:nl:Software bloat|software bloat]] (opgebloazenheid) van de [[w:nl:Mozilla Application Suite|Mozilla Suite]], èin ze ne zèlfstandigen browser e-makt, woamee dan ze wildn de Mozilla Suite vervangn.<ref>https://books.google.com/books?id=sfciobmzOOcC, SitePoint Pty Ltd (2005).</ref> Versie 0.1, genaamd Phoenix, is uutebrocht ip 23 september 2002.<ref>https://www.wired.com/2012/09/happy-birthday-firefox-the-little-web-browser-that-could-turns-10/, Wired (24 september 2012).</ref> Ip 3 april 2003 eit de [[w:nl:Mozilla Foundation|Mozilla-organisoatie]] angekoundigd dan ze van plan woarn nunder focus te verleggn van de Mozilla Suite na Firefox en [[w:nl:Mozilla Thunderbird|Thunderbird]].<ref>https://www-archive.mozilla.org/roadmap/roadmap-02-Apr-2003.html, Mozilla (2 april 2003).</ref>
=== Noamsveranderiengn ===
[[Ofbeeldienge:Phoenix 0.1.png|thumb|left|Screenshot van Phoenix 0.1 ip [[w:nl:Windows XP|Windows XP]] ]]
't Firefox-project èit mêerdere noamsveranderiengn g'èd.<ref>https://www.mozilla.org/projects/firebird/0.1-release-notes.html, mozilla.org (28 meie 2003).</ref> D'n beginnendn browser noemdege ôorsprounkelik Phoenix, na d'n [[w:nl:Feniks|mythische veugel]] die triomfantelik uut d' assen van zyn dôo vôorganger uprees (in da gevol, uut d' "assen" van [[w:nl:Netscape Navigator|Netscape Navigator]], achter dat 'n an de kant wierd e-schoven deur Microsoft Internet Explorer in d'n "[[w:nl:Browseroorlog|Êeste Browserôorlog]]"). Phoenix is in 2003 van noame veranderd deur e claim up 't handelsmerk van [[w:nl:Phoenix Technologies|Phoenix Technologies]]. De nieuwe noame, Firebird, lokte een intense reactie uut van 't [[w:nl:Firebird|Firebird]] database-softwareproject.<ref>https://web.archive.org/web/20070914035447/http://www.ibphoenix.com/main.nfs?a=ibphoenix&page=ibp_Mozilla0, IBPhoenix.</ref><ref>https://www.cnet.com/news/mozillas-firebird-gets-wings-clipped/, CNET (7 meie 2003).</ref> De Mozilla Foundation stelde zynder gerust da d'n browser assan de noame Mozilla Firebird gienk droagn oem verwarrienge te vermyden. Achter nog mêer druk is Mozilla Firebird up 9 februoari 2004 uutendelik Mozilla Firefox e-kommn.<ref>https://www.cnet.com/news/mozilla-holds-fire-in-naming-fight/, CNET (9 februoari 2004).</ref> Van de noame Firefox wudt gezeid dat 't is afgeleid van e bynoame vo d'n [[w:nl:Kleine panda|roste panda]],<ref>https://www.bbc.co.uk/nature/life/Red_Panda, BBC Nature.</ref> die de mascotte kwam vo 't nieuw benoemde project.<ref>https://www.mozilla.org/projects/firefox/firefox-name-faq.html, mozilla.org.</ref> Vô d' ofkortienge van Firefox èit Mozilla 't liefst ''Fx'' of ''fx'', oelôewel dat 't ôok dikwyls is afg'ekort lik ''FF''<ref>https://website-archive.mozilla.org/www.mozilla.org/firefox_releasenotes/en-US/firefox/releases/1.5.html#FAQ, mozilla.org archive (29 november 2005).</ref> of Ff.
=== Versies ===
't Firefox-project gienk deure e masse versies vôordat versie 1.0 d'r wos en 't aad a stief vele lof ekreegn van verschillige media, lik ''[[w:nl:Forbes|Forbes]]''<ref>https://www.forbes.com/2004/09/29/cx_ah_0929tentech.html, Forbes (29 september 2004).</ref> en ''[[w:nl:The Wall Street Journal|The Wall Street Journal]]''.<ref>http://ptech.wsj.com/archive/ptech-20040916.html, Personal Technology from The Wall Street Journal (17 september 2004).</ref> Ounder d' populaire founcties van Firefox zattn d'n g'ïntegreerdn [[w:nl:Pop-up|pop-up blocker]], [[w:nl:Tabblad|surfen mè tabbloarn]], en een uutbreidiengssysteim oem mêer founcties toe te voegn. Oelôewel da die founcties a nen tyd beschikboar woarn in and're browsers lik d'n [[w:nl:Mozilla Application Suite|Mozilla Suite]] en [[w:nl:Opera (webbrowser)|Opera]], wos Firefox d'n êestn van die browsers diè up zo'n kossen tyd grootschoalig in gebruuk wierd enoomn.<ref>https://www.mozilla.org/en-US/about/history/, Mozilla.</ref> Firefox trok d' anwezigoed an lik alternatief vô [[w:nl:Internet Explorer|Internet Explorer]], die zwoar ounder vier lag vôo 't vermeend slicht programmo-ountwerp en d' oenveiligheid—criticasters weezn up IE zyn gebrek an oundersteunienge vo bepoalde webstandoardn, 't gebruuk van 't meugelik gevoarlikke [[w:nl:ActiveX|ActiveX]]-component, en de kwetsboarheid vo d' installoatie van spyware en malware. Microsoft reageerdege deur [[w:nl:Windows XP|Windows XP]] Service Pack 2 uut te briengn, wuk dat e poar belangryke veiligheidsfouncties toevoegdege an Internet Explorer 6.<ref>https://www.cnet.com/reviews/microsoft-windows-xp-home-edition-w-sp2-review/, CNET (11 ogustus 2004).</ref>
Versie 1.0 van Firefox wos uutgebrocht up 9 november 2004.<ref>https://website-archive.mozilla.org/www.mozilla.org/firefox_releasenotes/en-US/firefox/releases/1.0.html, mozilla.org archive (9 november 2004).</ref> Ditte wierd upgevolgd deur versie 1.5 in november 2005, versie 2.0 in oktober 2006, versie 3.0 in juni 2008, versie 3.5 in juni 2009, versie 3.6 in januoari 2010, en versie 4.0 in moarte 2011. Vanof versie 5 veranderdeg 't ountwikkelings- en uutgoavemodel in e "rap" systeim (rapid release); tegen 't ende van 2011 wos de stabiele uutgoave versie 9, en tegen 't ende van 2012 bereikte 't a versie 17.<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/releases/, Mozilla.</ref>
=== Project Quantum ===
In 2016 kondigdege Mozilla e project an da gekend stoat lik [[w:nl:Quantum (Mozilla)|Quantum]], wuk da probeerdege om Firefox zyn Gecko-engine en and're componentn te verbetern vô de prestaties van d'n browser up te krikkn, zyn architectuur te moderniseern, en d'n browser te doen overstappn noa e [[w:nl:Proces (informatica)|multi-proces]] model. Die verbeeteriengn kwoamn achter da 't marktoandiêl an 't zakkn wos in 't vôordêel van [[w:nl:Google Chrome|Google Chrome]], asôok uut zörgn da ze prestaties achterop hinktn in vergelykienge mei de reste. Oundanks zyn verbeeteriengn, zörgdn die veranderiengn d'r voorn da d' bestoande [[w:nl:Add-on (Mozilla)|add-ons (uutbreidiengn)]] vo Firefox oencompoatibel wierdn gemakt med e nieuw're versies, in 't vôordêel van e nieuw [[w:nl:Browser-extensie|extensie]]-systeim da zo ountworpen is da 't trekt ip Chrome en and're recente browsers. Firefox 57, uutebrocht in november 2017, wos d' êeste versie die verbeeteriengn van Quantum e-kreigen èit, en wierd dorumme ''Firefox Quantum'' genoemd. E vôorzitter van Mozilla verkloardege da Quantum de "grôotsten update" van d'n browser wos sinds versie 1.0.<ref>https://www.cnet.com/special-reports/mozilla-firefox-fights-back-against-google-chrome/, CNET (4 ogustus 2017).</ref><ref>https://www.zdnet.com/article/why-you-should-root-for-mozillas-firefox-57-in-the-browser-wars/, ZDNet (6 ogustus 2017).</ref><ref>https://www.computerworld.com/article/3237054/internet/mozilla-seeks-return-to-glory-with-release-of-firefox-quantum.html, Computerworld (14 november 2017).</ref> Pagina's die vastloopn of crashen èin nu allêne moar invloed ip and're pagina's die e-loadn zyn binn'n 't zèlfste proces. Binst da Chrome aparte processn gebruukt vôo ieder tabbloard, verdêelt Firefox d' tabbloarn standoard over viere processn (sinds Quantum), oem 't geheugngebruuk en de prestaties in balans t' ouden. 't Antal processn ku wordn an'epast, woarby da mêer processn de prestaties verôgen moa ten koste van 't geheugn, en doardeure is 't geschikter vôo computers mè e grôtere RAM-capaciteit.<ref>https://www.howtogeek.com/332449/whats-new-in-firefox-quantum/, How-To Geek (14 november 2017).</ref><ref>https://support.mozilla.org/en-US/kb/performance-settings, support.mozilla.org.</ref>
=== Gastsesje ===
In 2013 voegdege Firefox for Android e ''gastsesje''-mode toe, die d' internetdoata lik tabbloarn, cookies, en geschiedenisse weugdeed an 't ende van iedere gastsesje. D' doata van de gastsesje bleef bewoard oôk oen je d'n browser of 't toestel erupoestarttege, en wierd allêne moa gewist up 't moment da j' d'r manueel uutgienk. De founctie is in 2019 weug'eoald, na verlude oem "''d' ervoarienge the stroomlynn''".<ref>https://blog.mozilla.org/blog/2013/10/29/share-your-firefox-with-friends-family-while-keeping-your-web-information-private-with-guest-browsing, The Mozilla Blog (29 oktober 2013).</ref><ref>https://support.mozilla.org/en-US/kb/share-your-android-device-firefox-guest-session, support.mozilla.org.</ref>
=== And're ===
Ip 3 meie 2019 zörgdege 't verloopn van e tussntyds aandtekeniengscertificoat ip de Mozilla-servers d'rvoorn da Firefox otomatisch oalle browser-extensies (add-ons) uutschakeldege en blokkeerdege.<ref>https://blog.mozilla.org/addons/2019/05/04/update-regarding-add-ons-in-firefox/, Mozilla (4 meie 2019).</ref><ref>https://www.ghacks.net/2019/05/04/your-firefox-extensions-are-all-disabled-thats-a-bug/, GHacks (4 meie 2019).</ref> Mozilla begoste doanoa zere mè d' uutrol van een uplossiengtje (fix), woby dan ze nunder Mozilla Studies component gebruukten.<ref>https://blog.mozilla.org/addons/2019/05/04/update-regarding-add-ons-in-firefox/, Mozilla (4 meie 2019).</ref><ref>https://www.ghacks.net/2019/05/04/your-firefox-extensions-are-all-disabled-thats-a-bug/, GHacks (4 meie 2019).</ref>
D' oundersteunienge vô [[w:nl:Adobe Flash|Adobe Flash]] wierd e-stopt up 6 januoari 2021, t'ope med d' uutgoave van Firefox 85.<ref>https://support.mozilla.org/en-US/kb/end-support-adobe-flash, support.mozilla.org.</ref>
Ip 1 juni 2021 wierd Firefox zyn 'Proton' herountwerp angeboon via 't stabiele uutgoavekanoal<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/89.0/releasenotes/, Mozilla.</ref> achter dat 't êest beschikboar wos in de bètaversies.<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/89.0beta/releasenotes/, Mozilla.</ref> Oelôewel da gebruukers in 't beginn'n de meugelikheid krêegn oem were the kêern na 't oede ountwerp via de [[w:en:About URI scheme|about:config]], wierd er e-zeid da de bybeôorende [[w:nl:Sleutel-waardepaar|sleutel-weirde poarn]] stoppendeen mè weirk'n in loatere versies, wuk da weirelyddege na kritiek.<ref>https://discourse.mozilla.org/t/so-now-we-can-not-even-turn-off-proton/83108, Mozilla Discourse (14 juli 2021).</ref> Ditte wos ounder and're uut zörgn round toegankelikheid<ref>https://connect.mozilla.org/t5/discussions/what-s-the-status-of-post-proton-accessibility/m-p/7372#M3164, connect.mozilla.org (3 juni 2022).</ref><ref>https://connect.mozilla.org/t5/ideas/bring-back-menu-icons/idi-p/46, connect.mozilla.org (1 moarte 2022).</ref> oundanks da Mozilla beweirde "fudre te goan weirk'n mè de toegankelikheidsgemeenschap"<ref>https://www.techradar.com/news/can-firefoxs-new-look-save-the-web-browser, TechRadar (6 juni 2021).</ref> en 't wos in oktober 2024 nog oaltyd ni upgelost.<ref>https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=1704131, bugzilla.mozilla.org.</ref>
Ip 13 januoari 2022 zörgdege e probleem mè Firefox zyn HTTP/3 implementoatie vôo e grôotschoalige uutval die e poar uren deirdege.<ref>https://9to5mac.com/2022/01/13/firefox-browser-suddenly-failing-to-load-websites-this-morning-heres-the-fix/, 9To5Mac (13 januoari 2021).</ref>
Ip 26 september 2023 brochte Firefox 118.0 locoale vertoalienge van webpagina's (on-device translation) ip de mart.<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/118.0/releasenotes/, Mozilla (26 september 2023).</ref> De vertoaliengsfounctie is gebouwd ip 't weirk van 't deur de d' Europeesche Unie gesponsorde [[w:en:Project Bergamot|Project Bergamot]], woa da Mozilla an meegeweirkt èit.<ref>https://blog.mozilla.org/en/mozilla/local-translation-add-on-project-bergamot/, The Mozilla Blog (2 juni 2022).</ref>
Ip 23 januoari 2024, t'ope med d' uutgoave van Firefox 122.0, èit Mozilla een officieeln [[w:nl:Advanced Packaging Tool|APT-repository]] vôorgekopt vô [[w:nl:Linuxdistributie|Linuxdistributies]] gebaseerd ip [[w:nl:Debian|Debian]].<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/122.0/releasenotes/, Mozilla (23 januoari 2024).</ref>
== Veiligheid ==
:''Zie ôok: [[w:nl:Browserbeveiliging|Browserveiligheid]]''
Vanaf 't êeste begun wierd Firefox neerezet lik ne browser die gefocust is up veiligheid. In dièn tyd zat [[w:nl:Internet Explorer|Internet Explorer]], d'n dominantn browser, in e veiligheidscrisis. D'r woarn mêerdere kwetsboarheedn gevoundn, en [[w:nl:Malware|malware]] lik [[w:en:Download.ject|Download.Ject]] kost zwoar g'ïnstalleerd wordn zjuuste deur the surfen na e g'hackte website. De situoatie wos ezo eirnstig da d' Amerikoansche overheid na verlude woarschuwiengn eit uutgestuurd over de veiligheidsrisico's met Internet Explorer.<ref>https://www.fastcompany.com/90428050/firefox-at-15-its-rise-fall-and-privacy-first-renaissance, Fast Company (11 ogustus 2019).</ref> Oemda Firefox miender in 't besturiengssysteim geweevn zat, wierd 't g'anzien lik e veiliger alternatief, oemdat de kanse klinder wos dat 't probleemn ging geevn die ne computer hêlegans ounderuut gienkn oalen. Ditte lêedde na e serieuze stygienge in d'n populariteit van Firefox by 't begin van de joaren 2000 lik e veiliger alternatief.<ref>http://ptech.wsj.com/archive/ptech-20040916.html, The Wall Street Journal (16 september 2004).</ref><ref>https://reviews.cnet.com/browsers/mozilla-firefox/4505-3514_7-31117280.html, CNET (24 moarte 2005).</ref> Doabovnup wierd er gepeisd da Firefox miender actief uut te buutn [[w:nl:Kwetsbaarheid (informatica)|veiligheidslekken]] aad in vergelykienge mè zyn concurrentn. In 2006 melddege ''[[w:nl:The Washington Post|The Washington Post]]'' da d' exploit-code vô gekende veiligheidslekken in Internet Explorer voe 284 doagen beschikboar wos, in vergelykienge mè nog gin neegn doagen by Firefox vôodat 't probleem wos upgelost.<ref>http://blog.washingtonpost.com/securityfix/2007/01/internet_explorer_unsafe_for_2.html, The Washington Post (4 januoari 2007).</ref> E studie van [[w:nl:Gen Digital|Symantec]] round dezelsten tyd toogdege an dat oelôewel da Firefox een ôger aantal kwetsboarheden aad, dat ze in Firefox gemiddeld vele rapper wierdn ge-fixt in dièn tyd in vergelykienge met and're browsers.<ref>https://web.archive.org/web/20080207192416/http://www.techweb.com/wire/security/193005335, TechWeb (25 september 2006).</ref>
In diène periode gebruukte Firefox een [[w:nl:Monolitische kernel|monolitische architectuur]], lik de mêeste browsers uut dièn tyd. Da wildege zeggn dat oalle browsercomponentn draaiden in êen iênig [[w:nl:Proces (informatica)|proces]] met toegaank vôor oalle [[w:nl:Systeembron|systeimbronn'n]] (system resources). Die upstellienge aad e masse veiligheidsprobleemn. O e webpagina the vele bronn'n gebruuktege, wos hêel 't Firefox-proces an 't vastloopn of an 't crashen, wuk dat invloed aad up oalle tabbloarn. Doanboovnup kost iedere exploit oôk stief makkelik an de systeimbronn'n koemn, inclusief an de bestandn van d'n gebruuker. Tussn 2008 en 2012 zyn de mêeste browsers e-wisseld na e multiprocesarchitectuur, woaby dan z' ôog-risicoprocessn lik renderienge, media, d'n GPU, en 't netweirken gienken isoleern.<ref>https://seclab.stanford.edu/websec/chromium/, seclab.stanford.edu.</ref> Firefox wos wel e bitje troager in 't anneemn van diè veranderienge. 't Dêerdege toet 2015 vôorda Firefox met eign Electrolysis (e10s)-project begoste oem d'n zandbakomgevinge (sandboxing) the implementeern over mêerdere componentn by mekoar. Diène herschrevn code stunde ip [[w:nl:Interprocess communication|interprocescommunicoatie]] woaby dan ze de interprocescommunicoatie-bibliotheke van [[w:nl:Chromium (webbrowser)|Chromium]] gebruukten en ze zetteden verschillige componentn, woarounder de renderiengscomponent, in zyn eign zandbak.<ref>https://web.archive.org/web/20201126184717/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Mozilla/Firefox/Multiprocess_Firefox/Technical_overview, Mozilla Developer Network (26 november 2020).</ref> Firefox brocht d'n eerschrevn code uut ip bèta in ogustus 2016, woaby dan z' upmeirkten dat er e stygienge van 10-20% wos in geheugengebruuk, wuk da weire leger wos of da van Chrome van dièn tyd.<ref>https://blog.mozilla.org/addons/2016/04/11/the-why-of-electrolysis, Mozilla Add-ons Community Blog (11 april 2016).</ref> Wel is 't ezo dat d' eerschrevn code vôo probleemn zörgdege mè nunder ouden (legacy) extensie-API, diè ni ountworpen wos oem tussn processn the weirk'n e woavoorn dat 'r [[w:en:Shim (computing)|shim-code]] verêist wos oem weire goed te weirk'n.<ref>https://blog.mozilla.org/addons/2016/04/11/the-why-of-electrolysis, Mozilla Add-ons Community Blog (11 april 2016).</ref> Achter mêer of e joar in bèta, wierd de nief geschrevn veranderienge standoard in'eschoakeld vôor oalle gebruukers van Firefox in november 2017.<ref>http://arstechnica.com/information-technology/2016/12/firefox-takes-the-next-step-towards-rolling-out-multi-process-to-everyone/, Ars Technica (21 december 2016).</ref>
In 2012 èit Mozilla e nieuw project gelanceerd da ze [[w:nl:Servo|Servo]] noemden oem e hêlegans nieuwn en experimenteeln browserengine the schryvn woaby dan ze [[w:en:Memory safety|geheugnveilige]] techniekn gebruukten e-schrevn in [[w:nl:Rust (programmeertaal)|Rust]].<ref>https://www.theregister.com/2016/03/15/mozilla_to_release_first_version_of_servobased_browser_in_june/, www.theregister.com.</ref> In 2018 koos Mozilla d'rvoorn oem dêeln van 't Servo-project te gienkn integreern in d'n [[w:nl:Gecko (software)|Gecko-engine]] in e project da de codenoame Quantum-project êet.<ref>https://blog.rust-lang.org/2017/11/14/Fearless-Concurrency-In-Firefox-Quantum.html, blog.rust-lang.org.</ref> 't Project èit Firefox zyn pagina-renderiengscode hêlegans up de schuppe g'oald, wuk dat risselteerdege in e winste in prestaties en stabiliteit, oenderweils dat 't ôok d'n veiligheid van de bestoande componentn verbeterdege.<ref>https://hacks.mozilla.org/2017/11/entering-the-quantum-era-how-firefox-got-fast-again-and-where-its-going-to-get-faster, Mozilla Hacks – the Web developer blog.</ref> Doanboovnup wierd de veroudderden, oencompoatibelen extensie-API d'r uut g'oald in 't vôordêel van e WebExtension API die vele mêer leek up 't extensiesysteim van Google Chrome. Ditte brak de compoatibiliteit med oud're extensies, moa leiddege wel na miender kwetsboarheden en e vele beter t' ounderoudn extensiesysteim.<ref>https://www.techradar.com/news/firefox-quantum-is-here-and-it-wants-to-win-you-back, TechRadar (14 november 2017).</ref> Oelôewel da 't de bedoelienge wos da 't Servo-project mêer stikkn van de Gecko Engine gienk vervangn,<ref>https://www.cnet.com/tech/services-and-software/firefox-mozilla-gets-overhaul-in-a-bid-to-get-you-interested-again/, CNET.</ref> is da plan nôoit uutgekommn. In 2020 eit Mozilla oalle de programmeurs van 't Servo-team d'r uut esmeetn en eit 't eygendoem van 't project euvergedroagen an de [[w:nl:Linux Foundation|Linux Foundation]].<ref>https://www.theregister.com/2023/09/27/servo_returns/, www.theregister.com.</ref>
== Privacy ==
Oen Firefox êerst wierd uutgebrocht, eit et e an'epast belied vo scriptrechten gebruukt woaby da scripts die wierdn oundertêkend deur de pagina toegaank kostn krygn toet acties mè nog ôgere rechtn, lik de meugelikheid oem de vôorkeurn van ne gebruuker an th' passn. Moar datte wierd ni breed in gebruuk enoomn en is loater deur Firefox stopgezet. In plekke doavan volgt den uudigen Firefox 't standoard [[w:nl:Same-origin policy|same-origin policy]] rechtnmodel da deur de mêeste moderne browsers wudt gevold. Da systeim stoat scripts nie tôe oem privileged (bevoorrechte) data, inbegrepen informoatie over and're websites, in t' zien.<ref>http://developer.mozilla.org/En/Same_origin_policy_for_JavaScript, Mozilla Developer Network (8 juni 2001).</ref>
't Gebruukt [[w:nl:Transport Layer Security|TLS]] oem d' communicoatie mè webservers te beschermn deur 't gebruuk van stravve [[w:nl:Cryptografie|cryptografie]] oen ge via d'n [[w:nl:HTTPS|HTTPS]] protocol surft.<ref>http://www.mozilla.org/projects/security/pki/psm/help_21/ssl_help.html, Mozilla (31 ogustus 2001).</ref> De vry beschikboarn [[w:nl:HTTPS Everywhere|HTTPS Everywhere]] add-on forçeert HTTPS, zèlfst on d'r ne geweunen HTTP-[[w:nl:Uniform Resource Locator|URL]] wudt in'egeevn; die founctie zit nu ipgeboomn i d'n browser zelve.<ref>https://support.mozilla.org/en-US/kb/https-only-prefs, Mozilla (18 februoari 2025).</ref> Firefox oundersteunt HTTP/2.<ref>https://web.archive.org/web/20210813112455/https://www.browsermentor.com/why-you-should-use-firefox/, BrowserMentor (26 februoari 2021).</ref>
In februoari 2013 wierdn de plann'n angekoundigd dat Firefox 22 standoard [[w:nl:Cookie (internet)#Third-party_cookie|third-party cookies]] gienk deactiveren. De invoerienge van de founctie is doarachter uutgesteld zoda de ountwikkeloars van Mozilla "informoatie costn goan verzoameln over de effectn van 't blokkeern van sommigte van die third-party cookies." Mozilla èit ôok soamengeweirkt med 't "Cookie Clearinghouse" project van [[w:nl:Stanford-universiteit|Stanford University]] oem e [[w:nl:Zwarte lijst (internet)|zwarte lyste]] en [[w:nl:Witte lijst|witte lyste]] va websites te moaken die egebruukt goan wudn in d'n filter.<ref>http://www.pcmag.com/article2/0,2817,2415810,00.asp, PC Magazine (24 februoari 2013).</ref><ref>https://web.archive.org/web/20130926102706/http://www.computerworld.com/s/article/9240218/Mozilla_again_postpones_Firefox_third_party_cookie_blocking_this_time_for_months, Computerworld (20 juni 2013).</ref>
Versie 23, uutgebrocht in ogustus 2013, gienk de maniere van zyn concurrentn achterna deur standoard 't loadn te blokkeern va [[w:nl:Iframe|iframe]], stylesheet, en script bronn'n afkoemstig van ni-HTTPS servers die d'r ge-embed woarn ip HTTPS pagina's. Doanoast kost [[w:nl:JavaScript|JavaScript]] ni langer wordn g'uutgezet via d' instelliengn van Firefox, en JavaScript wierd otomatisch weire an'ezet voor gebruukers die een upgroade deeën na versie 23 of ôger achter dan z't oaden uut'eschakeld. Die veranderienge es gebeurd oemda JavaScript werdt gebruukt deur 't grotste dêel van de websites ip't internet, en 't uutschoakeln va JavaScript kost potentieel kwoaje gevolgen èin vô onervoaren gebruukers die nunder gin boe of ba bewúst zyn van d' impact van da doen. Firefox noemdege ôok 't feit da extensies lyk [[w:nl:NoScript|NoScript]], die JavaScript op een vee mêer g'controleerde maniere kost uutdoen, reedelik beschikboar zyn vôol idderêen. Den doarupevolgende uutgoave voegdege weire de meugelikheid toe om JavaScript uut the schoakeln via d'n developer tools oem the testn.<ref>http://www.mozilla.org/en-US/firefox/23.0/releasenotes/, Mozilla.org (6 ogustus 2013).</ref><ref>http://arstechnica.com/information-technology/2013/08/firefox-23-lands-with-a-new-logo-and-mixed-content-blocking/, Ars Technica (6 ogustus 2013).</ref><ref>http://www.extremetech.com/computing/163291-firefox-23-finally-kills-the-blink-tag-removes-ability-to-turn-off-javascript-introduces-new-logo, ExtremeTech (7 ogustus 2013).</ref>
Te begunn'n mè Firefox 48, moetn oalle extensies e-têkend zyn deur Mozilla oem the meugn gebruukt te wordn in d' uutgoaves en bèta-versies van Firefox. Firefox 43 blokkeerde d'n ongetêkenden extensies moar 't wos wel meugelik oem 't forçeern the verhinderen deur da system uut te zettn. Oalle extensies moetn the voren were g'egeevn wordn an [[w:nl:Mozilla Add-ons|Mozilla Add-ons]] e moendn een analyse van nunder code oundergoan om e-têkend the zyn, oelôewel d'extensies nie letterlijk in the lyste ip den website genoteerd moestn zyn oem under aandtekennienge te verdienn'n.<ref>https://wiki.mozilla.org/Addons/Extension_Signing, Mozilla wiki.</ref><ref>https://blog.mozilla.org/addons/2015/02/10/extension-signing-safer-experience/, Mozilla Add-ons Blog (10 februoari 2015).</ref> Up 2 meie 2019 eit Mozilla angekoundigd dat ze 't the forçeern van d' aandtekeniengn gienk verstevigen met methodes, woarounder d'otomatische retroactieve uutdovienge van oede extensies die vanaf ton lik onveilig wierdn bekeken.<ref>https://gizmodo.com/firefox-fixes-borked-extensions-for-everyone-but-legacy-1834548155, Gizmodo (6 meie 2019).</ref>
Sinds versie 60 gift Firefox d'n ôoptie oem [[w:nl:DNS over HTTPS|DNS over HTTPS]] (DoH) the gebruukn, wuk da d'r veure zörgt da [[w:nl:Domain Name System|DNS-ipzoekingsanvroagn]] geëncrypteerd me 't HTTPS-protocol meegestuurd weirdn.<ref>https://www.heise.de/select/ct/2018/14/1530492966691096, C't (22 juni 2018).</ref><ref>https://www.heise.de/select/ct/2018/14/1530492966691096, C't (22 juni 2018).</ref> Om da the gebruukn moe de gebruuker een poar ipzettiengn begunnend me "network.trr" (Trusted Recursive Resolver) ansteekn in [[w:en:About URI scheme|about:config]]: o network.trr.mode op 0 stoat, eist DoH uut'eschoakeld; 1 schoakelt DoH in t'ope me ni-geëncrypteerde DNS; 2 zörgt d'rvooren da DoH gebruukt wudt êestidder de on-geëncrypteerde DNS te roepeen; oem allêne moa DoH in th' oalen, moe d'n weirde up 3 stoan. Deur network.trr.uri i de URL t' in te stellen, goan d'r specoale [[w:nl:Cloudflare|Cloudflare]]-servers geactiveerd wudden. Mozilla eit e privacy-akkoord me die server-hoster wuk dat nunder verzoamelienge va informoatie over binn'nkoemnde DNS-anvroagn limiteert.<ref>https://developers.cloudflare.com/1.1.1.1/commitment-to-privacy/privacy-policy/firefox/, cloudflare.com.</ref>
Ip 21 meie 2019 es Firefox g'üpdated mèi d' meugelikheid vôo oem scripts te blokkeren diè da de [[w:nl:Processor|CPU]] (processor) van uuzn computer zoudn the gebruukn oem [[w:nl:Cryptogeld|cryptomuntn]] (cryptocurrency) the mineen zounder te meugen van de gebruuker. Da wos begust in Firefox versie 67.0. D'n update gaf uzes gebruukers ôok th' rêcht oem gekend [[w:nl:Browser fingerprinting|fingerprinting]]-scripts te blokkeren diè d'n activiteit over al ginder weirk ip 't web volgn, moa da es nochtans up zyn eign ni bestoand teegn that fingerprintn.<ref>https://blog.mozilla.org/blog/2019/05/21/latest-firefox-release-is-faster-than-ever/, The Mozilla Blog (21 meie 2019).</ref>
In februoari 2021 lanseerde Firefox Total Cookie Protection in zyn 86-versie oem meugelikheyd the biêden vô teegn d'n [[w:en:Cross-site tracking|cross-site tracking]] (volgnn'n uut and're sites) teegn t'goan, zounder de websoitn uzen the breken wuk da de minsken the bezoeken goat goan.<ref>https://blog.mozilla.org/security/2021/02/23/total-cookie-protection/, Mozilla Security Blog (25 moarte 2021).</ref> Ôok es e-kend ols state partitioning, werkt den Total Cookie Protection deirda 't ne g'isoleerden "cookiepot" oantrekt vur de oalln van the website's, en bandoardig d'n mekoardeelienge van informoatie deure d'oalln webzoites verhinderdt. De founctie, wuk da an'egeevn weerd lyk van iên uut d'allerbeisten invensjes an veiligheyd uut 2021 deur [[w:nl:Popular Science|Popular Science]],<ref>https://www.popsci.com/technology/best-of-whats-new-2021/#h-grand-award-winner-5, Popular Science (1 december 2021).</ref> isoleert zêlve de loacoale uutboatienge, de service weirkmannn, e'nd and're geweunenste manierens voo the site oem data up the sloan.<ref>https://hacks.mozilla.org/2021/02/introducing-state-partitioning/, Mozilla Hacks (23 februoari 2021).</ref> Total Cookie Protection wos in 2022 standoard upgezett gewirdd.<ref>https://blog.mozilla.org/en/mozilla/firefox-rolls-out-total-cookie-protection-by-default-to-all-users-worldwide/, Distilled, Mozilla Blog (14 juni 2022).</ref>
== Lokaloasies ==
Firefox is e wijd [[w:nl:Internationalisatie en lokalisatie|gelokaliseerden]] webbrowser. Mozilla gebruukt zyn eign Pontoon-lokalisoatieplatvorm.<ref>https://archive.fosdem.org/2023/schedule/event/mozilla_localize_your_project_with_pontoon/, Fosdem.</ref> D' êeste officiële uutgoave i november 2004 wos the beschikkn a 24 verschillende taeln en voo 28 [[w:nl:Locale|locales]].<ref>https://archive.mozilla.org/pub/mozilla.org/firefox/releases/1.0/win32/, archive.mozilla.org.</ref> In 2019 lanseerde Mozilla t' Project Fluent, wa dat e lokalisoatiesysteem uutmakt woadeire da vertoalers the meugelikheyd krygn vee meêr wendboar deirdoan the doene ip vertoaliengen the compenseer'n of belet th' koemn mèi eên up eên vertoalingn an de stringn (tekstn).<ref>https://projectfluent.org/, Project Fluent.</ref><ref>https://blog.mozilla.org/press/2019/04/mozilla-launches-fluent-1-0-to-revolutionize-software-localization, Mozilla Press Center (17 april 2019).</ref> Vanaf februoari 2026, zyn de goe-g'oundersteunde versjes va de Firefox t'uutoalen i 97 locales (88 toaln).<ref>https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/, Mozilla.</ref>
== Platformbeschikboarheid ==
D'r bestoan desktopversies van Firefox vôo [[w:nl:Microsoft Windows|Microsoft Windows]], [[w:nl:MacOS|macOS]], en [[w:nl:Linux|Linux]], ounderweils dat [[w:nl:Firefox for Android|Firefox for Android]] beschikboar is vô [[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]] (vroeger noemdege da Firefox for mobile, 't droaidege ôok up [[w:nl:Maemo|Maemo]], [[w:nl:MeeGo|MeeGo]], en [[w:nl:Firefox OS|Firefox OS]]) en [[w:nl:Firefox for iOS|Firefox for iOS]] beschikboar is vôo [[w:nl:IOS (besturingssysteem)|iOS]]. Smartphones die [[w:en:Linux for mobile devices|Linux oundersteunn]] moa gien Android of iOS-apps, kunn'n ôok Firefox in zyn desktopversie droaien, byvôorbeeld via [[w:nl:PostmarketOS|postmarketOS]], [[w:en:Mobian|Mobian]] of [[w:nl:Ubuntu Touch|Ubuntu Touch]].<ref>https://ignne.github.io/firefox-in-ubuntu-touch-libertine.html, Firefox in Ubuntu Touch (Libertine).</ref>
''Gebruukt mdy-doatums: ogustus 2017''
''Navigoatie: Firefox release compatibility''
{| class="wikitable" style="text-align:center; margin-top: 0px;"
! colspan="2"|[[w:nl:Besturingssysteem|Besturiengssysteem]]
! Latste stabiele versie
! Oundersteunienge
|-
| rowspan="13" |[[w:nl:Microsoft Windows|Windows]]
| rowspan="6" |[[w:nl:Windows 10|10]] en loater,<br>[[w:nl:Windows Server 2016|Server 2016]] en loater
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/146.0.1/win64-aarch64/ 146.0.1 (ARM64)]
| rowspan="2" |2019–
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/128.8.0esr/win64-aarch64/ 128.8.0esr (ARM64)]
|-
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/146.0.1/win64/ 146.0.1 (x64)]
| rowspan="4" |2015–
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/128.8.0esr/win64/ 128.8.0esr (x64)]
|-
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/146.0.1/win32/ 146.0.1 (IA-32)]
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/128.8.0esr/win32/ 128.8.0esr (IA-32)]
|-
| rowspan="2" |[[w:nl:Windows 7|7]], [[w:nl:Windows Server 2008 R2|Server 2008 R2]], [[w:nl:Windows 8|8]], [[w:nl:Windows Server 2012|Server 2012]], <br>[[w:nl:Windows 8.1|8.1]] en [[w:nl:Windows Server 2012 R2|Server 2012 R2]]
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/115.33.0esr/win64/ 115.33.0esr (x64)]<ref name=Firefox115Win>https://support.mozilla.org/en-US/kb/firefox-users-windows-7-8-and-81-moving-extended-support, mozilla.org (6 juni 2023).</ref>
| 2015–2026<ref name=Firefox115WinExt>https://whattrainisitnow.com/release/?version=esr, whattrainisitnow.com (6 september 2024).</ref>
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/115.33.0esr/win32/ 115.33.0esr (IA-32)]<ref name=Firefox115Win/>
| 2009–2026<ref name=Firefox115WinExt/>
|-
| [[w:nl:Windows XP|XP]], [[w:nl:Windows Server 2003|Server 2003]], <br>[[w:nl:Windows Vista|Vista]] en [[w:nl:Windows Server 2008|Server 2008]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/52.9.0esr/win32/ 52.9.0esr (IA-32)]<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/52.9.0/system-requirements/, mozilla.org (26 juni 2018).</ref><ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2016/12/23/firefox-support-for-xp-and-vista/, Firefox Future Releases Blog (23 december 2016).</ref>
| 2004–2018
|-
| rowspan="2" |[[w:nl:Windows 2000|2000]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/10.0.12esr/win32/ 10.0.12esr]<ref name="sysreq2013">https://www.mozilla.org/en-US/firefox/10.0.12/system-requirements/, mozilla.org (8 januoari 2013).</ref>
| 2004–2013
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/12.0/win32/ 12.0]<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/12.0/system-requirements/, mozilla.org (24 april 2012).</ref><ref name="12-support-changes">https://blog.mozilla.org/futurereleases/2012/03/23/upcoming-firefox-support-changes/, Firefox Future Releases Blog (10 december 2017).</ref><ref>https://www.computerworld.com/article/2502032/mozilla-sets-end-of-firefox-for-win2k--early-xp.html, Computerworld (26 moarte 2012).</ref>
| 2004–2012
|-
| [[w:nl:Windows NT 4.0|NT 4.0]] (IA-32), [[w:nl:Windows 98|98]] en [[w:nl:Windows ME|Me]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/2.0.0.20/win32/ 2.0.0.20]<ref name="sysreq2008">https://www.mozilla.org/en-US/firefox/2.0/system-requirements/, mozilla.org (24 oktober 2006).</ref>
| 2004–2008
|-
| [[w:nl:Windows 95|95]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/1.5.0.12/win32/ 1.5.0.12]
| 2004–2007
|-
| rowspan="13" |[[w:nl:MacOS|macOS]]
| rowspan="2" |[[w:nl:MacOS Big Sur|11]] (ARM64 en x64) en loater
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/146.0.1/mac/ 146.0.1]<ref>https://www.theverge.com/2020/12/16/22178527/firefox-update-84-mozilla-apple-m1-arm-mac-silicon-native-support, The Verge (6 januoari 2021).</ref>
| rowspan="2" |2020–
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/128.8.0esr/mac/ 128.8.0esr]
|-
| rowspan="2" |[[w:nl:MacOS Catalina|10.15]] (x64) en loater
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/146.0.1/mac/ 146.0.1]
| rowspan="2" |2019–
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/128.8.0esr/mac/ 128.8.0esr]
|-
| [[w:nl:MacOS Sierra|10.12]]–[[w:nl:MacOS Mojave|10.14]]
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/115.33.0esr/mac/ 115.33.0esr]<ref>https://support.mozilla.org/en-US/kb/firefox-users-macos-1012-1013-1014-moving-to-extended-support, mozilla.org (6 juni 2023).</ref>
| 2016–2026<ref name=Firefox115WinExt/>
|-
| [[w:nl:OS X Mavericks|10.9]]–[[w:nl:OS X El Capitan|10.11]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/78.15.0esr/mac/ 78.15.0esr]<ref name="esrsysreq2">https://www.mozilla.org/en-US/firefox/78.15.0/system-requirements/, mozilla.org (5 oktober 2021).</ref><ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2020/06/23/update-on-firefox-support-for-macos-10-9-10-10-and-10-11/, Firefox Future Releases Blog (23 juni 2020).</ref>
| 2013–2021
|-
| rowspan="2"|[[w:nl:Mac OS X Snow Leopard|10.6]]–[[w:nl:OS X Mountain Lion|10.8]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/45.9.0esr/mac/ 45.9.0esr]<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/45.9.0/system-requirements/, mozilla.org (19 april 2017).</ref>
| 2009–2017
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/48.0.2/mac/ 48.0.2]<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/48.0.2/system-requirements/, mozilla.org (24 ogustus 2016).</ref><ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/48.0/releasenotes/, mozilla.org (2 ogustus 2016).</ref><ref>https://www.ghacks.net/2016/09/20/firefox-49-release/, Ghacks (20 september 2016).</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220517054810/https://venturebeat.com/2016/04/29/mozilla-will-retire-firefox-support-for-os-x-10-6-10-7-and-10-8-in-august-2016/, VentureBeat (29 april 2016).</ref>
| 2009–2016
|-
| rowspan="2"|[[w:nl:Mac OS X Leopard|10.5]] (IA-32 en x64)
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/10.0.12esr/mac/ 10.0.12esr]<ref name="sysreq2013"/>
| 2007–2013
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/16.0.2/mac/ 16.0.2]<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/16.0.2/system-requirements/, mozilla.org (20 november 2012).</ref>
| 2007–2012
|-
| [[w:nl:Mac OS X Tiger|10.4]] (IA-32 en PPC)–[[w:nl:Mac OS X Leopard|10.5]] (PPC)
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/3.6.28/mac/ 3.6.28]<ref>https://web.archive.org/web/20121214090716/https://www.mozilla.org/en-US/firefox/3.6/system-requirements/, archive.org (21 januoari 2010).</ref>
| 2005–2012
|-
| [[w:nl:Mac OS X Jaguar|10.2]]–[[w:nl:Mac OS X Panther|10.3]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/2.0.0.20/mac/ 2.0.0.20]<ref name="sysreq2008"/>
| 2004–2008
|-
| [[w:nl:Mac OS X 10.0|10.0]]–[[w:nl:Mac OS X 10.1|10.1]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/1.0.8/mac/ 1.0.8]
| 2004–2006
|-
| colspan="2" rowspan="6" |[[w:nl:Linux|Linux]] ([[w:nl:X Window System|X11]]/[[w:nl:Wayland|Wayland]])
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/146.0.1/linux-aarch64/ 146.0.1 (ARM64)]
| rowspan="2" |2025–
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/128.8.0esr/linux-aarch64/ 128.8.0esr (ARM64)]
|-
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/146.0.1/linux-x86_64/ 146.0.1 (x64)]
| rowspan="2" |2011–
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/128.8.0esr/linux-x86_64/ 128.8.0esr (x64)]
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" | Oud're versie, oundersteund: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/128.8.0esr/linux-i686/ 128.8.0esr (IA-32)]
| 2004–2026<ref name=FirefoxLinuxIA32EoL/>
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/144.0.2/linux-i686/ 144.0.2 (IA-32)]
| 2004–2025<ref name=FirefoxLinuxIA32EoL>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2025/09/05/firefox-32-bit-linux-support-to-end-in-2026/, blog.mozilla.org (5 september 2025).</ref>
|-
|}
{| class="wikitable" style="text-align:left; font-size: 90%;"
|-
! colspan="2" | Legende
|-
| style="background-color: #a0e75a; width: 15px;" |
| Actueel (Latste stabiele uutgoave)
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" |
| Oud're versie, nog oundersteund
|-
| style="background-color: #f99;" |
| Verouderd (Oud're versie, ni mêer oundersteund)
|}
'''Upmeirkiengn'''
* In moarte 2014 wierd d'n [[w:en:Universal Windows Platform apps|Windows Store app]]-versie van Firefox weug'esmeetn, oelôewel dat er a e bèta-uutgoave wos.<ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2014/03/14/metro/, mozilla.org (14 moarte 2014).</ref>
* Oundersteunienge vôo d' [[w:nl:SSE2|SSE2]]-instructieset is verêist vôo 49.0 of loater up [[w:nl:Microsoft Windows|Windows]] en 53.0 of loater up [[w:nl:Linux|Linux]], IA-32 oundersteunienge telt allêne moa vô [[w:nl:Superscalaire architectuur|superscalaire]] processorn.
* D' x64-versie vô Windows (gebrocht mè Firefox 43) wos uutsluutend vô Windows 7 en nieuwer. Oalle vôorige versies van Windows moetn de IA-32-versie gebruukn.<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/43.0/system-requirements/, mozilla.org (15 december 2015).</ref>
<noinclude>
''Sjabloon referentielyste''
''Sjabloon documentasje''
[[w:nl:Categorie:Sjablonen die benoemde referenties genereren|Categorie:Sjablonen die benoemde referenties genereren]]
</noinclude>
De broncode van Firefox ku wordn [[w:nl:Compiler|gecompileerd]] vôo verschillige besturiengssystemn; bygevolg zyn d'r officiële gecompileerde bestanden vôozien vôo de volgende:
{| class="wikitable sortable" style="text-align: center;"
|+ Verêiste hardware e software<ref name="sysreq 116.0">https://www.mozilla.org/en-US/firefox/116.0/system-requirements/, mozilla.org (1 ogustus 2023).</ref>
|-
! Verêiste
! Microsoft Windows
! Linux <small>desktop</small>
! macOS
! Android<ref name="mobile_req">https://support.mozilla.org/en-US/kb/will-firefox-work-my-mobile-device, Mozilla Support (3 december 2013).</ref>
! iOS
|-
! [[w:nl:Processor|CPU]]
| colspan="2" | 1 GHz of raddere compoatibele processor<ref name="ARMv7_and_8" /> ([[w:nl:ARM-architectuur|ARM64]] is vo de standoardversie oundersteund up Windows moar allêne moa vôo de Nightly-uutgoave up Linux, tenzy dan d'r een ARM64-pakket van d'n Linuxdistributie wudt e-gebruukt<ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2019/04/11/firefox-beta-for-windows-10-on-qualcomm-snapdragon-always-connected-pcs-now-available/, Future Releases (11 april 2019).</ref><ref>https://www.phoronix.com/news/Mozilla-Firefox-ARM64-Nightly, Phoronix.</ref>)<br />ESR 115: [[w:nl:Pentium 4|Pentium 4]] of nieuwer med [[w:nl:SSE2|SSE2]] (of ARM64 vô Windows)
| Oender 't eevn wukke [[w:nl:X86-64|x86-64]] en ARM64 CPU<ref name="ARMv7_and_8" />
| [[w:nl:ARM-architectuur|ARMv7]], ARM64 e [[w:nl:X86-64|x64]]<ref name="ARMv7_and_8">https://firefox-source-docs.mozilla.org/build/buildsystem/supported-configurations.html, Firefox Source Docs documentation (14 januoari 2021).</ref>
| ARM64
|-
! [[w:nl:Random-access memory|Geheugn (RAM)]]
| colspan="3" | 1 [[w:nl:Gigabyte|GB]] vô de 32-bit versie en 2 GB vô de 64-bit versie<br />ESR 115: 512 [[w:nl:Megabyte|MB]] vô de 32-bit versie en 2 GB vô de 64-bit versie
| 384 MB
| 2GB
|-
! Vrye plekke up d'n [[w:nl:Opslagmedium|opslag]]
| colspan="3" | 500 MB<br />ESR 115: 200 MB
| 80 MB
| ~128 MB<ref name="ios_req"/>
|-
! Besturiengssysteem
| [[w:nl:Windows 10|Windows 10]] of loater<br />[[w:nl:Windows Server 2016|Windows Server 2016]] of loater<ref name="sysreq 116.0" /><br />ESR 115: [[w:nl:Windows 7|Windows 7]], [[w:nl:Windows Server 2008 R2|Server 2008 R2]], [[w:nl:Windows 8|8]], [[w:nl:Windows Server 2012|Server 2012]], [[w:nl:Windows 8.1|8.1]] en [[w:nl:Windows Server 2012 R2|Server 2012 R2]]
| style="line-height:1.1em;"|
; Minimum
* [[w:nl:GTK (toolkit)|GTK]] 3.14 of nieuwer<ref name="sysreq 116.0" />
* [[w:nl:C++|libstdc++]] 4.8.1 of nieuwer
* [[w:nl:X.Org Server|X.Org]] 1.0 of nieuwer
* [[w:nl:Glibc|glibc]] 2.17 of nieuwer
; An'eroaden
* [[w:nl:NetworkManager|NetworkManager]] 0.7 of nieuwer
* [[w:nl:D-Bus|DBus]] 1.0 of nieuwer
* [[w:nl:GNOME|GNOME]] 2.16 of nieuwer
* [[w:nl:PulseAudio|PulseAudio]]
* [[w:nl:X.Org Server|X.Org]] 1.7 of nieuwer
* libxtst 1.2.3 of nieuwer
| [[w:nl:MacOS Catalina|macOS Catalina]] of nieuwer<ref name="sysreq 116.0" /><br />ESR 115: [[w:nl:MacOS Sierra|macOS Sierra]]–[[w:nl:MacOS Mojave|macOS Mojave]]
| [[w:nl:Android Oreo|Android Oreo]] of nieuwer<ref name="Firefox for Android upgrade FAQs" />
| [[w:nl:IOS 15|iOS 15]] of loater<ref name="ios_req">https://apps.apple.com/us/app/firefox-private-safe-browser/id989804926, App Store (24 november 2023).</ref>
|}
=== Microsoft Windows ===
[[Ofbeeldienge:Firefox 146.0.1 on Windows 11 screenshot.webp|thumb|Firefox 146 ip [[w:nl:Windows 11|Windows 11]]]]
Firefox 1.0 is uutebrocht vo [[w:nl:Windows 95|Windows 95]], en ook vo [[w:nl:Windows NT 4.0|Windows NT 4.0]] en nieuwer. Sommigste gebruukers miekn d' upmeirkieng da de 1.x versies costn weirk'n (moa ni geïnstalleerd geroakn) up [[w:nl:Windows NT 3.51|Windows NT 3.51]].<ref>http://www.c-amie.co.uk/technical/mozilla-firefox-and-windows-nt-3-51/, C:Amie (21 april 2006).</ref>
De 42.0 versie-uutgoave èit d' êeste [[w:nl:X86-64|x64]]-versie met heur mee. Doavôor wos [[w:nl:Windows 7|Windows 7]] of [[w:nl:Windows Server 2008 R2|Server 2008 R2]] verêist.<ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2015/12/15/firefox-64-bit-for-windows-available/, Future Releases (15 december 2015).</ref> Begunnend me versie 49.0 verêist Firefox vôo Windows en gebruukt et d' [[w:nl:SSE2|SSE2]]-instructieset.
In september 2013 brôchte Mozilla e [[w:en:Universal Windows Platform apps|Metro-achtige versie]] van Firefox uut, g'optimaliseerd vo 't gebruuk up [[w:nl:Touchscreen|anroakschermn]], up 't "Aurora"-kanoal. Moa den vêertienden moarte 2014 eit Mozilla d'n stekker uut 't project etrokkn weegns e gebrek an gebruukers diè 't oantoegn.<ref name="fx-metrocancelled">https://blog.mozilla.org/futurereleases/2014/03/14/metro/, Firefox Future Releases Blog (14 moarte 2014).</ref><ref name="mozandroid-devices">https://support.mozilla.org/en-US/kb/will-firefox-work-my-mobile-device, Mozilla.</ref><ref name="engadget-firefoxmetro">https://www.engadget.com/2013/09/21/firefox-for-windows-8-enters-aurora-channel/, Engadget (21 september 2013).</ref>
In moarte 2017 wierd Firefox 52 ESR, d'n latste versie van d'n browser vo [[w:nl:Windows XP|Windows XP]] en [[w:nl:Windows Vista|Windows Vista]], uutebrocht.<ref>https://arstechnica.com/information-technology/2017/03/final-firefox-version-with-windows-xp-plugin-support-released-today/, Ars Technica (7 moarte 2017).</ref> D' oundersteunienge vo Firefox 52 ESR is in juni 2018 beëindigd.<ref>https://www.zdnet.com/article/windows-xp-users-your-last-supported-refuge-in-firefox-ends-in-2018-says-mozilla/, ZDNET (5 oktober 2017).</ref>
Vroeger kostje vôor d' installoatie van de Windows-versie van Firefox na de Firefox-website goan oem een installoatiebestand the downloadn afankelik van de vertoalienge e de systeimarchitectuur da je nodig oat. In november 2021 stelde Mozilla Firefox beschikboar in de [[w:nl:Microsoft Store|Microsoft Store]]. Da pakket da via de Store gelêverd wudt is nie ouncopatibel me 'n oude, tradisjoneeln installoatie.<ref>https://www.theverge.com/2021/11/9/22771845/mozilla-firefox-microsoft-store-windows-download, The Verge (9 november 2021).</ref><ref>https://www.pcmag.com/news/firefox-arrives-in-the-microsoft-store, PC Magazine (9 november 2021).</ref>
D'n latste versie va Firefox vôo Windows 7 e 8 es Firefox 115 ESR, wuk da weire es uutebrocht in juli 2023.<ref>https://www.theregister.com/2023/07/05/firefox_115_browser_windows/, The Register (5 juli 2023).</ref> Zyn [[w:en:End-of-life product|êende va zyn oundersteunienge]] wos in 't begun gepland vôr oktober 2024,<ref>https://www.theregister.com/2024/07/11/firefox_128_new_esr/, The Register (11 juli 2024).</ref> moa in juli 2024 liet e weirkman va Mozilla weetn upe comment in Reddit da 't bedryf peisdege om d'oundersteuninge nog the verlengen, de deurtêd da zoudn ze nog beslissen. In september 2024 es d' verlengienge voorgesteld met êest e bitje van zesse moandn.<ref name=":2">https://whattrainisitnow.com/release/?version=esr, whattrainisitnow.com (7 februoari 2025).</ref> In the kalender va uutgoaven, stoat d'r te leezn da Mozilla de stellinge e ki goat evelueern i d'n begun va 2025 oem te kiekn offa nog is e verleging moê passeren offa se goat th' ende roepen.<ref>https://whattrainisitnow.com/release/?version=esr, Firefox ESR schedule.</ref> Die verlengienge es upniew nog twiê kiér egeevn gewirdn, up den achttiênsten februoari 2025 e up den dridn september 2025, telkns voo noch ies zeîst moendn mêi, woadeir dath't laâtste lévntseindê voa meart 2026 i geplaund wierd.<ref name=":1">https://whattrainisitnow.com/calendar/, Firefox Release Calendar.</ref>
=== macOS ===
[[Ofbeeldienge:Firefox 136 screenshot, macOS Sonoma.png|thumb|Firefox 136 ip [[w:nl:MacOS Sonoma|macOS Sonoma]]]]
D' êeste officiële uutgoave (Firefox versie 1.0) was the droai'n up [[w:nl:MacOS|macOS]] (in dièn teid nog gekend lik Mac OS X) ip de [[w:nl:PowerPC|PowerPC]] architectuur. Mac OS X-versies vô de [[w:nl:X86|IA-32]] architectuur zyn beschikboar g'ekomn via nen [[w:nl:Universal binary|universal binary]], die zien debuut moaktege mè Firefox 1.5.0.2 in 2006.
Vanaf versie 4.0 es Firefox e-lanceerd vô d' x64 architectuur, wuk da d' macOS up wos overgestapt.<ref name=maclinux64>http://www.mozilla.org/projects/firefox/3.7a5/releasenotes/, Mozilla (14 juni 2010).</ref> Versie 4.0 stoppege ôok med d' oundersteunienge vô d'n PowerPC-architectuur, aol zien we wel dat and're projectn the gang bielevn om d' PowerPC versie van d'n Firefox vôot the zéttn.<ref>https://www.engadget.com/2011-04-27-tenfourfox-brings-firefox-4-to-ppc-macs.html, Engadget (27 april 2011).</ref>
Firefox es oôrsprounkelik de weirld i gestierd vô Mac OS X 10.0 en the doarupe.<ref>http://www.mozilla.org/products/firefox/system-requirements.html, mozilla.org (9 november 2004).</ref> D' minimum besturiengssysteem es loatere the grôte ge-koamn by Mac OS X 10.2 vô the Firefox 1.5 en the 10.4 vô de Firefox 3.<ref>http://www.mozilla.com/firefox/system-requirements.html, mozilla.org (29 november 2005).</ref><ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/3.0/system-requirements/, mozilla.org (17 juni 2008).</ref> Firefox 4 liet the reékt met d' Mac OS X 10.4 en th' PowerPC Macs voall'n, en Firefox 17 smeêtege 't vûôr hêel Mac OS X 10.5 of d'n boot.<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/4.0/system-requirements/, mozilla.org (22 moarte 2011).</ref><ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/17.0/system-requirements/, mozilla.org (20 november 2012).</ref> De systeimverêisten zaet'n d'r oungewyzigd uut te bleevn toet idder da Firefox 49 d' oundersteuninge stôp zêttege vů Mac OS X 10.6–10.8.<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/48.0/releasenotes/, mozilla.org (2 ogustus 2016).</ref><ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2016/04/29/update-on-firefox-support-for-os-x/, mozilla.org (29 april 2016).</ref> Mozilla eî gedaên med'r oundersteunienge vur OS X 10.9–10.11 via the Firefox 79, wuk makt da zjuuste doadeir dat th' gebruukers diê de Firefox 78 ESR tak ge-bruukteen, nog konden gesteund weir'n aal the vûôr november 2021.<ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2020/06/23/update-on-firefox-support-for-macos-10-9-10-10-and-10-11/, mozilla.org (23 juni 2020).</ref><ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/78.0/releasenotes/, mozilla.org (30 juni 2020).</ref><ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/79.0/system-requirements/, mozilla.org (28 juli 2020).</ref> Meeëst reçeent eit Mozilla 'n streèpe ge-trokkn under d' stêuniengn vůr [[w:nl:MacOS Sierra|macOS 10.12]]–[[w:nl:MacOS Mojave|10.14]] zynnen i d'n Firefox 116, mêa gebruukers th' bieleev'n up d'n Firefox 115 ESR branch uut eên stik the lott'n steune toeth late van 2024. In september 2024 wier echter e verlengienge vô de 115 ESR tak angekoundigd mè een êeste peroide va zes moenden.<ref name=":2" /> Da es upnieuw verlêenget met 2 kièrs t'hopa da de meart t'oet in de september 2025 ende t'goan in d'n moarte va 2026 t'zittn.<ref name=":1" />
=== Linux ===
[[Ofbeeldienge:Firefox 145.0 on Linux screenshot.webp|thumb|Firefox 145 ip [[w:nl:OpenSUSE|openSUSE]]]]
[[Ofbeeldienge:Firefox 136 on Fedora 41, browsing the English Wikipedia site.webm|thumb|D' ôofdpagina van d' Engelstoalige Wikipedia oopn'n mè Mozilla Firefox 136 ip [[w:nl:Fedora (Linuxdistributie)|Fedora Linux]] 41]]
Sinds 't êeste begun èit Firefox for Linux de 32-bit geheugnarchitectuur van d'n IA-32 instructieset oundersteund. 64-bit-versies wierdn g'ïntroduceerd by d' uutgoave van versie 4.0.<ref>http://www.mozilla.org/projects/firefox/3.7a5/releasenotes/, Mozilla (14 juni 2010).</ref> D' uutgoave 46.0 eit d'n systeimverêiste van [[w:nl:GTK (toolkit)|GTK]] 2.18 vervangn deur 3.4 ip Linux en and're systeimn die [[w:nl:X.Org Server|X.Org]] droaien.<ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/46.0/system-requirements/, Mozilla (26 februoari 2018).</ref> Vanaf 53.0 addn d' 32-bit versies d' [[w:nl:SSE2|SSE2]]-instructieset nôdig.<ref>https://support.mozilla.org/en-US/kb/your-hardware-no-longer-supported, support.mozilla.org (10 juni 2024).</ref>
Firefox 145 stopt'ed med d' oundersteunienge vô 32-bit Linux ip 11 november 2025, moa die gebruukers wierdn nog fudre g'oundersteund via d'n Firefox 140 ESR-tak toet an september 2026.<ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2025/09/05/firefox-32-bit-linux-support-to-end-in-2026/, blog.mozilla.org (5 september 2025).</ref>
==== Firefox vô ChromeOS ====
[[w:nl:ChromeOS|ChromeOS]] is technies eziehn ne Linuxdistributie, moar 't is zodanig belangryk, dat ollyks apart in de lyste is e-zet. Voe the rèste kutje Firefox up ChromeOS goan upoal'n via d'n Google Play Store, deur na d'n terminal te goan en Linux-commando's in te typn, of deur e .deb bestand the downloadn e Firefox ezo in the loadn.
=== Firefox vô Android ===
''Gebruukt mdy-doatums: december 2019''
''Navigoatie: Firefox for Android release compatibility''
{| class="wikitable" style="text-align:center; margin-top: 0px;"
! colspan="2"|[[w:nl:Besturingssysteem|Besturiengssysteem]]
! Latste stabiele versie
! Oundersteunienge
|-
| rowspan="19"|[[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]] <br>(inclusief [[w:nl:Android-x86|Android-x86]] en <br>[https://github.com/androidarmv6/android Android for ARMv6])
| rowspan="3"| [[w:nl:Android Oreo|8.0]] en loater
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/fenix/releases/146.0.1/android/fenix-146.0.1-android-x86_64/ 146.0.1 (x64)]<ref name="sysreqandroid">https://www.firefox.com/en-US/firefox/android/146.0.1/system-requirements/, Mozilla.org.</ref>
| 2018–
|-
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/fenix/releases/146.0.1/android/fenix-146.0.1-android-arm64-v8a/ 146.0.1 (ARM64)]<ref name="sysreqandroid"/>
| rowspan="2" | 2017–
|-
| style="background-color: #a0e75a;" | Actueel: [https://archive.mozilla.org/pub/fenix/releases/146.0.1/android/fenix-146.0.1-android-armeabi-v7a/ 146.0.1 (ARMv7)]<ref name="sysreqandroid"/>
|-
| rowspan="4"| [[w:nl:Android Lollipop|5.0]]–[[w:nl:Android Nougat|7.1]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/fenix/releases/143.0.4/android/fenix-143.0.4-android-x86_64/ 143.0.4 (x64)]<ref name="Android57EoL">https://blog.mozilla.org/futurereleases/2025/09/15/raising-the-minimum-android-version-for-firefox/, blog.mozilla.org (15 september 2025).</ref>
| 2018–2025
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/fenix/releases/143.0.4/android/fenix-143.0.4-android-arm64-v8a/ 143.0.4 (ARM64)]
| 2017–2025
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/fenix/releases/143.0.4/android/fenix-143.0.4-android-x86/ 143.0.4 (IA-32)]
| rowspan="2" | 2014–2025
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/fenix/releases/143.0.4/android/fenix-143.0.4-android-armeabi-v7a/ 143.0.4 (ARMv7)]
|-
| rowspan="3"|[[w:nl:Android Jelly Bean|4.1]]–[[w:nl:Android KitKat|4.4]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/68.11.0/android-x86_64/ 68.11.0 (x64)]<ref>https://support.mozilla.org/en-US/kb/firefox-android-upgrade-faqs, mozilla.org.</ref>
| 2018–2020
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/68.11.0/android-x86/ 68.11.0 (IA-32)]
| 2013–2020
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/68.11.0/android-api-16/ 68.11.0 (ARMv7)]
| 2012–2020
|-
| rowspan="2"|[[w:nl:Android Ice Cream Sandwich|4.0]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/55.0.2/android-x86/ 55.0.2 (IA-32)]<ref name="Fennec release compatibility Platforms">https://wiki.mozilla.org/Mobile/Platforms/Android#System_Requirements, wiki.mozilla.org (28 september 2017).</ref><ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/android/55.0.2/releasenotes/, mozilla.org (16 ogustus 2017).</ref>
| 2013–2017
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/55.0.2/android-api-15/ 55.0.2 (ARMv7)]
| 2011–2017
|-
| [[w:nl:Android Honeycomb|3.0–3.2]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/45.0.2/android-api-11/ 45.0.2 (ARMv7)]<ref name="Fennec release compatibility Platforms"/>
| rowspan="2" | 2011–2016
|-
| [[w:nl:Android Gingerbread|2.3]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/47.0/android-api-9/ 47.0 (ARMv7)]<ref name="Fennec release compatibility Platforms"/><ref>https://www.mozilla.org/en-US/firefox/android/47.0/releasenotes/, mozilla.org (7 juni 2016).</ref>
|-
| [[w:nl:Android Froyo|2.2]]–[[w:nl:Android KitKat|4.4]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/31.3.0esr/android-armv6/ 31.3.0esr (ARMv6)]
| 2012–2015
|-
| [[w:nl:Android Froyo|2.2]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/31.0/android/ 31.0 (ARMv7)]<ref>https://www.mozilla.org/en-US/mobile/32.0/releasenotes/, mozilla.org (2 september 2014).</ref>
| 2011–2014
|-
| rowspan="2"|[[w:nl:Android Eclair|2.1]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/19.0.2/android-armv6/ 19.0.2 (ARMv6)]
| 2012–2013
|-
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/19.0.2/android/ 19.0.2 (ARMv7)]
| 2011–2013
|-
| [[w:nl:Android Eclair|2.0]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/6.0.2/android/ 6.0.2 (ARMv7)]
| 2011
|-
| rowspan="7"|[[w:nl:Firefox OS|Firefox OS]]
| 2.2
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://web.archive.org/web/20201020185530/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Archive/B2G_OS/Releases/2.2 35/36/37]
| 2015
|-
| 2.1
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://web.archive.org/web/20201030020353/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Archive/B2G_OS/Releases/2.1 33/34]
| rowspan="2" | 2014–2015
|-
| 2.0
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://web.archive.org/web/20200920023613/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Archive/B2G_OS/Releases/2.0 31/32]
|-
| 1.4
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://web.archive.org/web/20201020070238/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Archive/B2G_OS/Releases/1.4 30]
| rowspan="2" | 2014
|-
| 1.3
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://web.archive.org/web/20201029185853/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Archive/B2G_OS/Releases/1.3 28]
|-
| 1.2
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://web.archive.org/web/20200805195056/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Archive/B2G_OS/Releases/1.2 26]
| rowspan="2" | 2013
|-
| 1.1
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://web.archive.org/web/20201023033952/https://developer.mozilla.org/en-US/docs/Archive/B2G_OS/Releases/1.1 18]
|-
| colspan="2"|[[w:nl:Maemo|Maemo]]
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [https://archive.mozilla.org/pub/mobile/releases/7.0.1/maemo/ 7.0.1]
| 2010–2011
|-
| [[w:nl:Windows Mobile|Windows Mobile]]
| 6.x
| style="background-color: #f99;" | Verouderd: [http://download.cdn.mozilla.net/pub/mobile/releases/winmo/1.0a3/ 1.0a3]
| N/A
|-
|}
{| class="wikitable" style="text-align:left; font-size: 90%;"
|-
! colspan="2" | Legende
|-
| style="background-color: #a0e75a; width: 15px;" |
| Actueel (Latste stabiele uutgoave)
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" |
| Oud're versie, nog oundersteund
|-
| style="background-color: #f99;" |
| Verouderd (Oud're versie, ni mêer oundersteund)
|}
; Upmeirkiengn
* [[w:nl:Firefox for iOS|Firefox for iOS]] stoat ni in de lyste oemda zyn versienummro's verwarrend zoun kunn'n zyn. Idder dan versie 96,<ref>https://support.mozilla.org/en-US/kb/whats-new-firefox-ios-version-96, mozilla.org (11 januoari 2022).</ref> gebruukt' et versienummro's diè verschillnd woarn va d' and're Firefox versies, die d'n centraaln [[w:nl:Gecko (software)|Gecko]] rendering engine dêeln. D' [[w:nl:IOS (besturingssysteem)|iOS]] app gebruukt de rendering engine van 't besturiengssysteem zelve ([[w:nl:WebKit|WebKit]]), i de plekke va dien va Mozilla (Gecko).
Firefox vô mobiel, med as codenoame "Fennec", zag vo d'n êeste keir 't kloar in januoari 2010 vů [[w:nl:Maemo|Maemo]] t'ope mè versie 1.0<ref>http://website-archive.mozilla.org/www.mozilla.org/firefox_releasenotes/en-US/mobile/1.0/releasenotes/, mozilla.org (28 januoari 2010).</ref> en vô [[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]] in de moarte 2011 mè versie 4.0.<ref name="ff43">http://blog.mozilla.com/blog/2011/03/29/mozilla-launches-firefox-4-for-android-allowing-users-to-take-the-power-and-customization-of-firefox-everywhere-2/, mozilla.com (29 moarte 2011).</ref> D' oundersteunienge vů Maemo is stopg'zet achter versie 7, uutebrocht in september 2011.<ref>http://website-archive.mozilla.org/www.mozilla.org/firefox_releasenotes/en-US/mobile/7.0/releasenotes/#system-requirements, Mozilla (2013).</ref> Fennec aad e gebruukersinterface die g'optimaliseerd wos vô telefoons en tablets. 't Aad e Awesome Bar, tabbloard surfen (tabbed browsing), oundersteunienge vô add-ons, e passwoordbehêerder, locoatie-bewust browsn, en de meugelikheid oem the synchroniseern mè d' and're toestellen van d'n gebruuker via Mozilla Firefox Sync.<ref>https://www.mozilla.com/mobile/features/, Mozilla.</ref> Tegen 't ende van zyn bestoan add et e marktoandêel van 0.5% ip Android.<ref>https://netmarketshare.com/..., netmarketshare.com.</ref>
In ogustus 2020 lanceerdege Mozilla e nieuwe versie van zyn Firefox for Android-app, genaamd Firefox Daylight vô 't pebliek<ref name="Zare">https://blog.mozilla.org/blog/2020/08/25/introducing-a-new-firefox-for-android-experience/, The Mozilla Blog (25 ogustus 2020).</ref> en mè de codenoame [[w:nl:Firefox for Android|Fenix]],<ref>https://github.com/mozilla-mobile/fenix, Mozilla Mobile (5 september 2020).</ref> achter a bitje mêer of e joar an testn.<ref name="auto">https://hacks.mozilla.org/2019/06/geckoview-in-2019/, Mozilla Hacks – the Web developer blog.</ref> 't Paktege uut mè ôgere snelheedn deur zyn nieuwn [[w:en:GeckoView|GeckoView]] engine (motor), deên beschreevn wierd lyk "d' êenigstn oenofhankelikken [[w:nl:Browserengine|webengine browser]] beschikboar up [[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]]". 't Voegdege ôok d' Enhanced Tracking Protection 2.0 (betere oupvolgsbeschermienge) toe, e founctie diè e masse va d' gekende [[w:nl:Trackingcookies|trackers]] ip 't internet blokkeert.<ref>https://www.wired.co.uk/article/firefox-android-app-new-update-daylight, Wired.</ref> 't Zörgdege r'ôok vôorn da je 't adresbalktje vanoundern kost plassn, en een nieuwe founctie Collecties (Collections).<ref name="Zare" /> Ollyks krêeg et vele kritiek oemdat 't moa neegn [[w:nl:Add-on (Mozilla)|Add-ons]] add in 't beginn'n, en datter poar founcties blêevn ountbreekn.<ref>https://www.androidheadlines.com/2020/08/latest-firefox-update-upsets-users-features.html, Android Headlines (1 september 2020).</ref><ref>https://www.ghacks.net/2020/08/07/three-reasons-not-to-upgrade-to-the-new-firefox-for-android-browser-right-now/, Ghacks Technology News (7 ogustus 2020).</ref><ref>https://pcper.com/2020/08/maybe-dont-update-firefox-for-android/, PC Perspective (26 ogustus 2020).</ref> Doarup eit Mozilla geantwoord dan ze in d'n tyd mêer Add-ons goan toeloaten.<ref>https://www.androidpolice.com/2020/09/03/firefox-update-faces-backlash-due-to-missing-features-and-few-supported-extensions/, Android Police (3 september 2020).</ref>
[[Ofbeeldienge:FennecMeeGo (cropped).png|thumb|left|200px|Firefox ip [[w:nl:MeeGo|MeeGo]] OS]]
[[Ofbeeldienge:Firefox in firefox os.png|thumb|left|200px|Firefox ip [[w:nl:Firefox OS|Firefox OS]]]]
[[Ofbeeldienge:Firefox for Android 145.0 screenshot.webp|thumb|left|200px|Firefox 145 ip [[w:nl:Android (besturingssysteem)|Android]]]]
<br style="clear:both" />
=== Firefox vô iOS ===
[[Ofbeeldienge:Firefox for iOS 144 screenshot.png|thumb|right|190px|Firefox 144 ip [[w:nl:IOS (besturingssysteem)|iOS]]]]
In 't beginn'n weigerdege Mozilla oem Firefox om the zettn na iOS vanweegns d' restricties diè Apple aad up'eleid teegn browsers van derde partyen vo iOS. In plekke van e vulle versie van d'n Firefox browser uut the briengn, brôcht Mozilla Firefox Home uut, e companion-app vů d' iPhone e d' iPod Touch diè gebaseerd wos up d' Firefox Sync technologie, woadeire da gebruukers nunder browsergeschiedenisse, bladwyzers, e recente tabbloarn kostn bekykn. 't Aad ôok zyn "Awesomebar" locoatiebalke. Firefox Home wos ginne webbrowser, d' applicoatie oopndege webpagina's in nen in'ebouwden viewer vô zjust diène pagina, oftewêl deur d' pagina t' oopn'n in de Safari-app.<ref>http://reviews.cnet.com/8301-19512_7-20006090-233.html?tag=mncol (27 meie 2010).</ref><ref>http://blog.mozilla.com/blog/2010/05/26/firefox-home-coming-soon-to-the-iphone/ (26 meie 2010).</ref> Mozilla èit Firefox Home uut d'n [[w:nl:App Store (Apple)|App Store]] getrokkn in september 2012, oemda ze under middeln gienkn focussen up and're projectn. 't Bedryf eit loater de [[w:nl:Broncode|broncode]] uutebrocht van Firefox Home zyn ounderliggende synchronisoatiesoftware.<ref name="CW">https://web.archive.org/web/20120906234343/http://www.computerworld.com/s/article/9230877/Mozilla_exits_iOS_as_it_retires_Firefox_Home, Computerworld (4 september 2012).</ref>
In april 2013 zeid d'n toenmoaligen Mozilla CEO [[w:en:Gary Kovacs|Gary Kovacs]] da Firefox nôoit na iOS gienk kommn ozolange dat Apple eiste da ze d'n [[w:nl:WebKit|WebKit]] layout engine moesten gebruukn. Êen van de redens van Mozilla wos dat aol vôor [[w:nl:IOS 8|iOS 8]], Apple an third-party browsers e stik slichtere versie van nunder JavaScript-engine meegaf, wuk dat under prestaties uut d'n oake sloeg, en 't azo oenmeugelik maktege oem Safari's JavaScript-prestaties t' evenoarn ip 't iOS-platform.<ref>https://web.archive.org/web/20161018233945/http://venturebeat.com/2013/03/10/mozilla-firefox-ios/, VentureBeat (10 moarte 2013).</ref> Apple èit loater nunder "Nitro" JavaScript-engine oopn e-zet vô browsers van derde partyen.<ref>https://www.cnet.com/news/ios-8-grants-new-power-to-rival-browsers-web-based-apps/, CNET (4 juni 2014).</ref> In 2015 koundigdege Mozilla an dan ze vôortgiengn mè Firefox vô iOS, med e preview-versie diè in september van da joar beschikboar wos g'makt in Nieuw-Zêeland.<ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2015/09/03/firefox-for-ios-now-available-for-preview/ (3 september 2015).</ref><ref>http://www.theregister.co.uk/2015/09/04/mozilla_reveals_firefox_ios_preview_apple, The Register (4 september 2015).</ref><ref>https://blog.mozilla.org/futurereleases/2015/05/22/update-on-firefox-for-ios/ (22 meie 2015).</ref> 't Wos vulle bak g'lanceerd in november loater i da joar.<ref>http://appadvice.com/appnn/2015/11/finally-mozillas-firefox-web-browser-is-now-available-on-ios, AppAdvice (12 november 2015).</ref> Het is d'n êestn browser onder the Firefox-noame diè ni d'n [[w:nl:Gecko (software)|Gecko]] [[w:nl:Browserengine|layout engine]] gebruukt lik 't geval was in Firefox vô [[w:nl:Mozilla Firefox|desktop]] en [[w:nl:Firefox for mobile|mobiel]]. Apple nunder reigels eisn dan aolle iOS-apps die up 't internet goan th' ingebouwde [[w:nl:WebKit|WebKit]]-raamweirk e WebKit JavaScript gebruukn, dus Gecko gebruukn wos letterlyk ginne meugelikheid.<ref>https://www.theverge.com/21444995/ios-14-default-browsers-chrome-edge-firefox-duckduckgo-safari, The Verge (18 september 2020).</ref><ref>https://developer.apple.com/app-store/review/guidelines/, developer.apple.com (12 september 2019).</ref> In teegnstellienge toet [[w:nl:Firefox for Android|Firefox ip Android]], oundersteunt Firefox vô iOS gien browser add-ons.
In november 2016 eit Firefox e nieuwe iOS-app uutebrocht mè de noame [[w:nl:Firefox Focus|Firefox Focus]], e privé-webbrowser.<ref>https://techcrunch.com/2016/11/17/mozilla-launches-firefox-focus-a-private-web-browser-for-iphone/, TechCrunch (17 november 2016).</ref>
=== Firefox Reality (AR/VR) ===
Firefox Reality is uutebrocht vô [[w:nl:Augmented reality|augmented reality]] en [[w:nl:Virtual reality|virtual reality]] headsets (VR-brilln) in september 2018.<ref name="FirefoxReality">https://www.roadtovr.com/firefox-reality-vr-browser-launch-oculus-go-daydream-vive-focus/</ref> J'oundersteunt d'n tradisjoneeln internetervarienge via 2D-veinsters e meêr d' inlevingsvolle VR-pagina's via [[w:en:WebVR|Web VR]]. Firefox Reality is beschikboar vů d' [[w:nl:HTC Vive|HTC Vive]], [[w:nl:Oculus VR|Oculus]], [[w:en:Google Daydream|Google Daydream]] en [[w:nl:Microsoft HoloLens|Microsoft Hololens]] headsets. In februoari 2022 koundigdege Mozilla an da d'n [[w:nl:Igalia|Igalia]] th' stuur aövernêimt va ditte project ounder de nief noame Wolvic.<ref>https://blog.mozilla.org/mozilla/update-on-firefox-reality/</ref>
=== Poortn va derde partyen (Third-party ports) ===
Firefox is ôok g'poort gewist vô [[w:nl:FreeBSD|FreeBSD]],<ref name="FreeBSD">http://www.freshports.org/www/firefox</ref> [[w:nl:NetBSD|NetBSD]],<ref name="NetBSD1">https://pkgsrc.se/www/firefox</ref> [[w:nl:OpenBSD|OpenBSD]],<ref name="OpenBSD">http://ports.su/www/mozilla-firefox</ref> [[w:nl:OpenIndiana|OpenIndiana]],<ref name="OpenIndiana">https://web.archive.org/web/20160304231602/http://pkgsrc-repo.uk.openindiana.org/packages/www/firefox-l10n-3.6.15.tgz, pkgsrc-repo.uk.openindiana.org.</ref> [[w:nl:OS/2|OS/2]],<ref>https://web.archive.org/web/20170115064409/http://hobbes.nmsu.edu/h-viewer.php?dir=%2Fpub%2Fos2%2Fapps%2Finternet%2Fwww%2Fbrowser&file=firefox-38.8.0.en-us.os2-wpi.wpi</ref> [[w:nl:ArcaOS|ArcaOS]],<ref>https://www.arcanoae.com/arca-noaes-support-of-open-source-projects-firefox/, Arca Noae (8 juni 2016).</ref> [[w:nl:SkyOS|SkyOS]], [[w:nl:RISC OS|RISC OS]]<ref>https://www.iconbar.com/Firefox_released_for_RISC_OS_5_Updated/news1097.html, The Icon Bar.</ref> en [[w:nl:BeOS|BeOS]]/[[w:nl:Haiku (besturingssysteem)|Haiku]],<ref>https://www-archive.mozilla.org/ports/beos/</ref><ref name="BeBytes">http://www.be.wildman-productions.org/index.php?action=displaypage&pagename=appitem&appid=1</ref><ref name="BeBits1">http://www.bebits.com/app/3143</ref><ref name="BeBits2">http://www.bebits.com/app/2715</ref> en een onofficiële erbenoemde versie diè Timberwolf (web browser) noemt is beschikboar g'weest vô [[w:nl:AmigaOS 4|AmigaOS 4]].<ref>https://www.amigaos.net/software/53/timberwolf-browser, AmigaOS (16 ogustus 2011).</ref>
De Firefox poort vů OpenBSD is sedert 2010 ounderoudn d'ir Landry Breuil. Firefox es d'r oltyd up'n'nieuw g'bouwd vůo 't hudigè tackel van 't besturingssysteem; de lastè versies zain ien pakkskjés g'stöken voor oalle úûtgoavn e bleéivn be'vror'n töet dn volvgn'de uuútgoave d'r is. In 2017 beguöst Landry meê t' hoshtn va paékkêtn vů nieëweère Firefox-vêrsies voor OôpenBSD-uútgãavn vanäf de 6.0 én lốáttr, watze böschịkbaar maekte vó inştallaëšies zönder d't poorténsíýșteêm.<ref>https://undeadly.org/cgi?action=article&sid=20170425173917, OpenBSD Journal (25 april 2017).</ref>
De [[w:nl:Solaris (besturingssysteem)|Solaris]] 10 poort va Firefox (t'ôpe me [[w:nl:OpenSolaris|OpenSolaris]]) wierd g'ounderouht in han'n vôa Oracle Solaris Desktop Beijing Team,<ref>https://ftp.mozilla.org/pub/firefox/releases/52.0.2esr/contrib/, Ftp.mozilla.org.</ref><ref>https://unixpackages.com/packages/mozilla, UNIX Packages (21 december 2011).</ref> toet i' d'n moarte 2018 at 't team weêl uiêteen waes e-vaoll'n. D'r wös ôok 'n ónofficiéle pöort van [[w:nl:Firefox 3.6|Firefox 3.6]].x voa' th' [[w:nl:IBM AIX|IBM AIX]]<ref>http://www-03.ibm.com/systems/power/software/aix/browsers/, 03.ibm.com.</ref><ref>http://www-archive.mozilla.org/unix/aix.html, Archive.mozilla.org.</ref> én vôôn v1.7.x thet de [[w:nl:UnixWare|UnixWare]].<ref>https://web.archive.org/web/20220102180451/http://ftp.sco.com/pub/unixware7/714/other/mozilla_1_7_13a/UW7.README.html, Ftp.sco.com (6 juni 2005).</ref>
''Gebruukt mdy-doatums: oktober 2017''
''Navigoatie: Firefox contrib release compatibility''
{| class="wikitable sortable" style="text-align:center; margin-top: 0px;"
! colspan="2" |[[w:nl:Besturingssysteem|Besturiengssysteem]]
! Stoatus
|-
| rowspan="3" |[[w:nl:Red Hat Enterprise Linux|RHEL]]
| 10
| style="background-color: #a0e75a;" | [https://access.redhat.com/downloads/content/firefox/s390x/package-latest Actueel (ESR (s390x))]
|-
| 7
| style="background-color: #f99;" | [https://access.redhat.com/downloads/content/firefox/s390/package-latest Verouderd (52.7.3esr (s390))]
|-
| 5
| style="background-color: #f99;" | [https://access.redhat.com/downloads/content/firefox/ia64/package-latest Verouderd (31.6.0esr (IA-64))]
|-
| rowspan="3" |[[w:nl:Solaris (besturingssysteem)|Oracle Solaris]]
| 11
| style="background-color: #a0e75a;" | [https://github.com/oracle/solaris-userland/tree/master/components/desktop/firefox Actueel (ESR (x64, SPARC V9))]
|-
| 10 en OpenSolaris
| style="background-color: #f99;" | [https://github.com/oracle/solaris-userland/tree/master/components/desktop/firefox Verouderd (52.9.0esr (IA-32, x64, SPARC V9))]
|-
| 8–9
| style="background-color: #f99;" | [https://archive.mozilla.org/pub/firefox/releases/2.0.0.20/contrib/ Verouderd (2.0.0.20 (IA-32, SPARC V9))]
|-
| [[w:nl:IBM AIX|AIX]]
| 7.1 en 7.2
| style="background-color: #f99;" | [https://www.ibm.com/support/pages/ibm-aix-firefox-web-browser-faq Verouderd (3.6.25 (POWER))]
|-
| [[w:nl:HP-UX|HP-UX]]
| 11i v2–v3
| style="background-color: #f99;" | [https://myenterpriselicense.hpe.com/cwp-ui/free-software/HPUXFIREFOX Verouderd (3.5.9 (IA-64, PA-RISC))]
|-
| rowspan="4" |[[w:nl:FreeBSD|FreeBSD]] (Niveau 1)
| rowspan="2" |13 en loater
| style="background-color: #a0e75a;" | [https://cgit.freebsd.org/ports/plain/www/firefox/Makefile Actueel (x64, ARM64)]
|-
| style="background-color: #a0e75a;" | [https://cgit.freebsd.org/ports/plain/www/firefox-esr/Makefile Actueel (ESR (x64, ARM64))]
|-
| rowspan="2" |12
| style="background-color: #f99;" | [https://cgit.freebsd.org/ports/plain/www/firefox/Makefile?id=ef972b65fdfbd22b16860c285681e1ff5b97fb6a Verouderd (121.0 (IA-32))]
|-
| style="background-color: #f99;" | [https://cgit.freebsd.org/ports/plain/www/firefox-esr/Makefile?id=d701f160f125d7e4bfe5cc2659aedadb42539bbd Verouderd (115.6.0esr (IA-32))]
|-
| rowspan="6" |[[w:nl:OpenBSD|OpenBSD]] -stable
| rowspan="2" | 7.8
| style="background-color: #a0e75a;" | [https://web.archive.org/web/20251022024619/https://cvsweb.openbsd.org/cgi-bin/cvsweb/ports/www/mozilla-firefox/Makefile Actueel (x64, ARM64, RISC-V)]
|-
| style="background-color: #a0e75a;" | [https://web.archive.org/web/20260101122235/https://cvsweb.openbsd.org/cgi-bin/cvsweb/ports/www/firefox-esr/Makefile Actueel (ESR (x64, ARM64, RISC-V))]
|-
| rowspan="2" | 6.9
| style="background-color: #f99;" | [https://web.archive.org/web/20251022024619/https://cvsweb.openbsd.org/cgi-bin/cvsweb/ports/www/mozilla-firefox/Makefile Verouderd (88.0.1 (IA-32))]
|-
| style="background-color: #f99;" | [https://web.archive.org/web/20260101122235/https://cvsweb.openbsd.org/cgi-bin/cvsweb/ports/www/firefox-esr/Makefile Verouderd (78.14.0esr (IA-32))]
|-
| 5.8
| style="background-color: #f99;" | [https://web.archive.org/web/20260101122235/https://cvsweb.openbsd.org/cgi-bin/cvsweb/ports/www/firefox-esr/Makefile Verouderd (38.7.1esr (PPC))]
|-
| 5.7
| style="background-color: #f99;" | [https://web.archive.org/web/20260101122235/https://cvsweb.openbsd.org/cgi-bin/cvsweb/ports/www/firefox-esr/Makefile Verouderd (31.6.0esr (SPARC V9))]
|-
| colspan="2" |[[w:nl:MeeGo|MeeGo/Harmattan]]
| style="background-color: #f99;" | [https://web.archive.org/web/20131031163534/http://romaxa.info:80/fennec/15 Verouderd (15 (ARMv7))]
|}
{| class="wikitable" style="text-align:left; font-size: 90%;"
|-
! colspan="2" | Legende
|-
| style="background-color: #a0e75a; width: 15px;" |
| Actueel (Latste stabiele uutgoave)
|-
| style="background-color: #fdf5a9;" |
| Oud're versie, nog oundersteund
|-
| style="background-color: #f99;" |
| Verouderd (Oud're versie, ni mêer oundersteund)
|}
== Kenoaln en uutgoaveschema ==
In moarte 2011 steldege Mozilla plann'n vôorn oem over te stappn na 't [[w:nl:Releasecyclus#Rapid_release|rap uutgoavemodel (rapid release)]], e raddere [[w:nl:Softwareontwikkeling|ountwikkelingscyclus]] va 16 weekn, e bitje lik by [[w:nl:Google Chrome|Google Chrome]]. ''[[w:nl:Ars Technica|Ars Technica]]'' moakte d' upmeirkienge da diène nieuwn cyclus "serieuze technische en operationele uutdoagiengn" met em mee brochte vô Mozilla (vôoral 't byouden van de compoatibiliteit van [[w:nl:Add-on (Mozilla)|add-ons]] van derde partyen), moa dat 't wel gienk elpn oem Firefox rapper nieuwe webstandoardn, founcties, en prestatieverbeeteriengn te loatn anneemn.<ref name="PaulRyan">https://arstechnica.com/information-technology/2011/03/mozilla-outlines-16-week-firefox-development-cycle/, Ars Technica (18 moarte 2011).</ref><ref>https://arstechnica.com/information-technology/2011/02/is-mozillas-2011-roadmap-unrealistically-ambitious/, Ars Technica (14 februoari 2011).</ref> Da plan wierd in'evoerd in april 2011.<ref>https://techcrunch.com/2011/04/13/mozilla-aurora/, TechCrunch (13 april 2011).</ref> 't Uutgoaveproces wierd upgesplitst in viere "kenoaln", woaby da grôte uutgoaves (major releases) olle zesse toet achte weekn deursiepeln na 't volgende kenoal. Byvôorbeeld: 't Nightly-kenoal bevaldege e vôorlopige, oenstabiele versie van Firefox 6, die d'rnoa verschoof na 't experimentele "Aurora"-kenoal achter e reke van êeste testn, en d'rnoa na 't mêer stabiele "bèta"-kenoal, vôordat 't uutendelik an 't peblieke uutgoavekenoal (release channel) kwam, woaby dat idder stadium round de zesse weekn in beslag nam.<ref name="auto1">https://arstechnica.com/information-technology/2017/04/firefox-aurora-killed-off/, Ars Technica (18 april 2017).</ref><ref name="PaulRyan" /><ref>https://www.wired.com/2011/04/how-to-use-firefoxs-new-aurora-release-channel/, Wired (14 april 2011).</ref> Vô bedryvn eit Mozilla een Extended Support Release (ESR) kenoal g'ïntroduceerd, woaby dat er olle 30 weekn nieuwe versies uutebrocht wordn (en die nog 12 weekn langer oundersteund wordn achter dat er e nieuwe ESR-versie is uutebrocht). Mozilla woarschuwdege wel dat ditte miender veilig gienk zyn dan 't geweune uutgoavekenoal, angezien da veiligheidspatches allêne moa [[w:nl:Backport|ge-backport]] gienkn wordn vô kwetsboarheedn met e grôte impact.<ref>https://www.zdnet.com/article/mozilla-attempts-to-appease-enterprise-users-with-talk-of-42-week-firefox-release-cycle/, ZDNet (22 september 2011).</ref><ref>https://arstechnica.com/business/news/2012/01/firefox-extended-support-will-mitigate-rapid-release-challenges.ars, ArsTechnica (10 januoari 2012).</ref>
In 2017 liet Mozilla 't Aurora-kenoal voalln, oemda 't moa stief letter wierd gebruukt, en brochten ze de Firefox Developer Edition ounder up 't bèta-kenoal.<ref>https://venturebeat.com/business/mozilla-kills-firefox-aurora-channel-builds-will-move-directly-from-nightly-to-beta/, VentureBeat (17 april 2017).</ref> Mozilla gebruukt [[w:nl:A/B-testen|A/B-testn]]<ref>https://hacks.mozilla.org/2019/09/moving-firefox-to-a-faster-4-week-release-cycle, Mozilla (17 september 2019).</ref> en e getrapt uutrolmechanisme (staged rollout) vô 't uutgoavekenoal, woaby dat updates êest wordn geprizzenteerd an e klêne fractie van de gebruukers, en Mozilla nunder telemetrie in de smiezn oudt vů mêer crashes of and're probleemn êer da d'n update beschikboar wudt gemakt vô oalle gebruukers.<ref name="auto1"/> In 2020 stapte Firefox over up nen uutgoavecyclus va viere weekn, oem zyn achterstand up Chrome in te oaln by d' oundersteunienge vô nieuwe webfouncties.<ref>https://www.zdnet.com/article/mozilla-to-release-a-new-firefox-version-every-four-weeks-starting-next-year/, ZDNet (17 september 2019).</ref><ref>https://venturebeat.com/business/mozilla-firefox-72/, VentureBeat (7 januoari 2020).</ref> Chrome is e joar loater ôok oovr'estapt up ne cyclus va viere weekn.<ref>https://techcrunch.com/2021/03/04/google-speeds-up-its-release-cycle-for-chrome/, TechCrunch (4 moarte 2021).</ref>
== Licenties ==
De [[w:nl:Broncode|broncode]] van Firefox is [[w:nl:Vrije software|vrye software]], woavan da 't grotste dêel uutebrocht is ounder d'n [[w:nl:Mozilla Public License|Mozilla Public License]] (MPL) versie 2.0.<ref name="Licensing-Policies">https://www.mozilla.org/foundation/licensing.html, mozilla.org.</ref> Die licentie lat idderêen toe oem de broncode te bekykn, an te passn of fudre te verdêeln. As resultoat doavan zyn d'r verschillige pebliek beschikboare applicoaties uut gebouwd, woarounder Firefox zyn vôorganger [[w:nl:Netscape Navigator|Netscape]],<ref>https://www.zdnet.com/home-and-office/networking/the-fall-of-firefox-mozillas-once-popular-web-browser-slides-into-irrelevance/, ZDNET.</ref> d'n anpasboarn [[w:nl:Pale Moon|Pale Moon]], en d'n up privacy-gerichten [[w:nl:Tor Browser|Tor Browser]].<ref>https://petsymposium.org/popets/2024/popets-2024-0020.php, Proceedings on Privacy Enhancing Technologies (2024).</ref>
Vroeger wos Firefox allêne moa gelicentieerd ounder de MPL, ton uutgoave 1.1,<ref name=mozrelicensing>https://www-archive.mozilla.org/MPL/relicensing-faq.html, Mozilla.</ref> wuk da d' [[w:nl:Free Software Foundation|Free Software Foundation]] bekritiseerdege oemdat 't e [[w:nl:Copyleft|zwakke copyleft]] wos, angezien da de licentie up e beperkte maniere propriëtaire [[w:nl:Afgeleid werk|afgeleide weirkn]] toeliet. Doanboovnup koste code die allêne moar ounder MPL 1.1 wos gelicentieerd wettelik gezien ni gelinkt wordn an code ounder d'n [[w:nl:GPL|GPL]].<ref>https://web.archive.org/web/20070203202915/https://www.gnu.org/philosophy/netscape-npl.html, Free Software Foundation.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20100724023833/https://www.gnu.org/licenses/license-list.html#MPL, Free Software Foundation.</ref> Oem an die zörgn tegemoe the koemn, eit Mozilla 't mêestendêel van Firefox e nieuwe licentie gegeevn (re-licensing) ounder e [[w:nl:Dubbele licentie|tri-licentieschema]] van MPL 1.1, GPL 2.0, of [[w:nl:LGPL|LGPL]] 2.1. Sinds diène re-licensing woarn ountwikkeloars vry oem zelve de licentie te kiezn woarounder dan ze 't grotste stik van de code ountviengn, an'epast an nunder gewenste gebruuk: GPL of LGPL-linkienge en afgeleide weirkn by de keuze vů êen van diè licenties, oftewêl MPL-gebruuk (inclusief de meugelikheid vô propriëtaire afgeleide weirkn) ot'n d'n MPL kozen.<ref name=mozrelicensing /> Mozilla eit echter up 3 januoari 2012 de GPL-compoatibele MPL 2.0 uutebrocht,<ref>https://wiki.mozilla.org/MPL_Upgrade, mozilla.org.</ref><ref>https://mpl.mozilla.org/2012/01/03/announcing-mpl-2-0, Mozilla (3 januoari 2012).</ref> e mè d' uutgoave van Firefox 13 ip 5 juni 2012 èit Mozilla ditte gebruukt oem 't tri-licentieschema te vervangn.<ref>http://www.h-online.com/open/news/item/Firefox-13-released-now-using-SPDY-by-default-1605039.html, The H – Open (5 juni 2012).</ref>
== Logo en visuele identiteit ==
:''Zie ôofdartikel vů d' logo's: [[w:en:Firefox logo|Firefox logo]]''
't Icoontje van Firefox is een andelsmerk da wudt gebruukt oem d' officiële Mozilla-uutgoave van de Firefox-software en uutgoaves van officiële distributiepartners an te duudn.<ref>https://www.mozilla.org/foundation/trademarks/distribution-policy.html, Mozilla Trademark Policy for Distribution Partners (2 november 2006).</ref> Vô die redn meugn softwaredistributeurs die an'epaste versies van Firefox verspreidn, 't icoontje ni gebruukn.<ref name="Mozilla Trademark Guidelines">https://www.mozilla.org/en-US/foundation/trademarks/policy/, Mozilla.</ref>
Van de vroege Firebird en Phoenix uutgoaves van Firefox wierd gepeisd dan ze reedelikke visuele ountweirpn addn, moar ze schootn te kort in vergelykienge mè vele and're professionele softwarepakkettn. In oktober 2003 schrêef professioneel interface-ountweirper Steven Garrity een artikel woarin dat 'n olles besprak wuk dat er volgnst em verkêerd zat mè de visuele identiteit va Mozilla.<ref name="branding-mozilla">http://www.actsofvolition.com/files/mozillabranding/, actsofvolition.com (23 oktober 2003).</ref>
E kort ende loater uutnôodigdege de Mozilla Foundation Garrity om leidieng the geevn an 't nieuwe visuele identiteitsteam. By d' uutgoave va Firefox 0.8 in februoari 2004 kwaamn de nieuwe branding-inspanniengn an 't licht. Doaruender zattn nieuwn icoon-ountweirpn g'makt deur silverorange, e groep va webountwikkeloars diè oal lange goeien bandn aad mè Mozilla. De finoale versies (renderings) zyn gemakt deur [[w:en:Jon Hicks (designer)|Jon Hicks]], diè oal ad geweirkt an [[w:nl:Camino (webbrowser)|Camino]].<ref name="branding-mozilla-followup">http://www.actsofvolition.com/archive/2004/february/brandingmozilla, actsofvolition.com (9 februoari 2004).</ref><ref name="branding-firefox">https://www.hicksdesign.co.uk/journal/branding-firefox, Hicksdesign (9 februoari 2004).</ref> 't Logo wierd loater e bitje an'epast en vernieuwd oem e poar foetjes te fixtn diè dudelik wierdn oe je 't logo vergrodderdege.<ref name="spot-the-difference">https://www.hicksdesign.co.uk/journal/spot-the-difference/, Hicksdesign (17 december 2004).</ref> 't Bêestje da getoogd wudt in 't logo is e gestileerde vos, oelôewel da "firefox" (vier-vos) normoal ezien e veelvoorkoemnde noame es vů d'n [[w:nl:Kleine panda|roste panda]]. Volgnst Hicks "roeptege de panda nu nie hêlegansn 't zjuuste bêeld up" e wos 't bêestje oôk ni zôstief gekend by de minskn.<ref name="branding-firefox" />
In 2017 maktege Mozilla e gladdere, nieuwere versie van 't Firefox-logo lik ounderdêel van de Quantum-update.
In juni 2019 eit Mozilla een erziène Firefox-logo ountuld, da g'ïmplementeerd wierd up versie 70. 't Nieuwe logo was e stik van e grotter plan oem e merksysteim round Firefox e zyn bybeôorende apps e dienstn up te bouwn, diè nu lik e hêel pakket ounder 't Firefox-merk wordn gepromoot.
<gallery style="text-align:center" caption="Geschiedenisse van 't logo">
Ofbeeldienge:Mozilla Phoenix logo vector.svg|Logo van "Phoenix" e "Firebird" idder da 't wierd e-rebaptizeerd toet Firefox
Ofbeeldienge:Mozilla Firefox 0.8 logo.svg|Firefox 0.8–0.10, van 9 februoari 2004 toet 8 november 2004
Ofbeeldienge:Mozilla Firefox logo 2004.svg|Firefox 1.0–3.0, van 9 november 2004 toet 29 juni 2009
Ofbeeldienge:Mozilla Firefox 3.5 logo.png|Firefox 3.5–22, van 30 juni 2009 toet 5 ogustus 2013
Ofbeeldienge:Mozilla Firefox logo 2013.svg|Firefox 23–56, van 6 ogustus 2013 toet 13 november 2017<ref>http://blog.seanmartell.com/2013/06/27/rebuilding-a-simplified-firefox-logo/, Reticulating Splines (27 juni 2013).</ref>
Ofbeeldienge:Firefox Logo, 2017.svg|Firefox 57–69, van 14 november 2017 toet 21 oktober 2019
Ofbeeldienge:Firefox logo, 2019.svg|Firefox 70 of loater, aol sinds 22 oktober 2019
</gallery>
<gallery style="text-align:center;margin:0 auto" heights="110" widths="110" caption="And're logo's, vô de Nightly-versies">
Ofbeeldienge:Mozilla Nightly icon 2011.png|'t Nightly logo uut 2011, e-gebruukt vů nightly-versies uut de [[w:nl:Softwareontwikkeling#Alfversie|pre-alfafaze]]
Ofbeeldienge:Mozilla Firefox Nightly logo 2013.png|'t Nightly logo uut 2013
Ofbeeldienge:Firefox Nightly Logo, 2017.svg|'t Nightly logo uut 2017
Ofbeeldienge:Firefox Nightly logo, 2019.svg|'t Nightly logo uut 2019
</gallery>
<gallery style="text-align:center;margin:0 auto" heights="110" widths="110" caption="And're logo's, vô d' ountwikkeloars en aurora-versies">
Ofbeeldienge:Mozilla Aurora icon.png|'t Aurora logo uut 2011, egebruukt vô [[w:nl:Softwareontwikkeling#Alfversie|alfa-uutgoaves]]
Ofbeeldienge:Mozilla Firefox Aurora logo 2013.png|'t Aurora logo uut 2013
Ofbeeldienge:Firefox Developer Edition logo, 2013.png|'t Developer Edition logo uut 2015
Ofbeeldienge:Firefox Developer Edition logo, 2017.svg|'t Developer Edition logo uut 2017
Ofbeeldienge:Firefox Developer Edition logo,2019.svg|'t Developer Edition logo uut 2019
</gallery>
<gallery style="text-align:center;margin:0 auto" heights="110" widths="110" caption="And're logo's">
Ofbeeldienge:Deer park globe.svg|Blauwn eirdbol, meeg'leverd mè de [[w:nl:Broncode|broncode]], diè dudelik ni ounder d' andelsmerk-reigels volt<ref>https://www.mozilla.org/foundation/trademarks/faq.html, Mozilla Trademark Policy FAQ.</ref>
Ofbeeldienge:Firefox brand logo, 2019.svg|'t Logo vô 't Firefox-merk vo zyn productn e dienstn, in vôege sinds juli 2019.
</gallery>
== Andelsmerk ==
:''Zie ôok d'n ôofdartikel vô 't dispuut: [[w:nl:Iceweasel|Debian–Mozilla andelsmerkdispuut]]''
De noame "Mozilla Firefox" is e [[w:nl:Gedeponeerd handelsmerk|geregistreerd andelsmerk]] van Mozilla; 't mag, tegoare mè 't officiële Firefox-logo, allêne moa wordn gebruukt ounder bepoalde vôorweirdn. Idderêen meugt wel d' officiële binaries eirverdêeln zounder dan ze deran eweirkt en, en de Firefox noame en visuele identiteit gebruukn vů diène dêelienge, moa z' èin wel stravve eisn ip'eleid vů distrebuties diè d'n ounderliggende broncode gienkn anpassn.<ref>https://www.mozilla.org/foundation/trademarks/policy.html, Mozilla (30 januoari 2007).</ref> De noame "Firefox" koemt van e bynoame vů d'n [[w:nl:Kleine panda|roste panda]].<ref name="Firefox name FAQ">https://www.mozilla.org/projects/firefox/firefox-name-faq.html, mozilla.org.</ref> Mozilla vièrdege d' roste panda's zelve ôok uutgebreid.<ref>https://blog.mozilla.org/en/products/firefox/red-panda-cams/, The Mozilla Blog.</ref>
Mozilla èit de bestandn va 't Firefox logo round'edêeld ounder open-source licenties,<ref>https://web.archive.org/web/20181105160726/https://mxr.mozilla.org/mozilla-central/source/browser/branding/official/LICENSE, mxr.mozilla.org.</ref><ref>https://bugzilla.mozilla.org/show_bug.cgi?id=541761, bugzilla.mozilla.org.</ref> moa nunder andelsmerprichtlynn (trademark guidelines) loatn ni toe oem an'epaste<ref name=MozComLegalStuff>https://www.mozilla.com/about/logo/legal.html, Mozilla Corp.</ref> of sterk gelykoardige logo's<ref name=MozComStopLogo>https://www.mozilla.com/about/logo/stop.html, Mozilla Corp. "Makt gin nieuwe elementn diè hêlegans trekkn up 't Firefox logo oem verwarrienge t' zaaien."</ref> te toogn in omstandigheedn woada d' andelsmerkwetgevienge up van toepassienge is.<ref name="Mozilla Trademark Guidelines" />
[[Ofbeeldienge:Iceweasel icon.svg|thumb|upright|Logo e-gebruukt vôo [[w:nl:Iceweasel|Iceweasel]] ]]
D'r is êenigste controverse g'weest oovr de bedoeliengn va de Mozilla Foundation oem bepoalde open-source distributies t' hindren oem 't andelsmerk "Firefox" the gebruukn.<ref name="LWNtrademark" /> Open-source browsers "zörgen vů mêer keuze en innovoatie in de markt i de plekke van the goan vů de dominansje up d' massa-markt."<ref name="Krishnamurthy-Handbook">Krishnamurthy, S. (2009). Firefox. In Handbook of Research on Open Source Software.</ref> Vôorzitster va de Mozilla Foundation [[w:nl:Mitchell Baker|Mitchell Baker]] lagd in een interview in 2007 uut da distributies 't Firefox-andelsmerk vry kostn gebruukn aze d' broncode ni anpasten, en da Mozilla em allêne moa zörgn maktege oovr 't feit da gebruukers e consistente ervarienge oaden at ze by "Firefox" kwoamn.<ref>http://apcmag.com/the_stoush_over_linux_distributions_using_the_firefox_trademark.htm, APC Magazine (7 meie 2007).</ref>
Oem d'r vů the zörgn da code kos verdeeld weirn ''zounder'' dat d' officiële uutstroalienge wierd g'ebruukt, bezit 't Firefox [[w:nl:Bouwproces|build-systeim]] over een "branding switch" (e knoptje vů te wisseln va merk). Dièn switch, da stief vele wudt egebruukt vů de alfa-uutgoaves ("Auroras") van toekoemstige Firefox-versies, zörgt ervoor dath de code zonder 't officiële logo en noame ka g'compileerd weirn, wodat een afgeleid weirk ka wordn gemakt zoundr last t' èin van d' andelsmerkreigels up Firefox. Binn'n de stikkn wôdat et merk ni stoat angeduud (unbranded build), wudn 't andelsmerk-logo en de noame e-wisseld vů n'n eirdbol-logoatje diè vry the verdêeln is, e de noame van de reeks woar dath d'n an'epaste versie es vanof e-leid.
't Verêistte een dudelik en uutgesprookn toeloatienge van Mozilla oem an'epaste versies va Firefox ounder d' Firefox noame uut the dêeln, en ôok dat *hêlegans* de uutstroalienge (branding) e-gebruukt wierd. Ge mocht byvôorbeeld de noame "Firefox" nôoit gebruukn oen je nief aol 't stik med 't officiële logo mèi aad. Oen 't [[w:nl:Debian|Debian]]-project in 2006 b'sliste oem te stoppn med 't officiële Firefox-logo the gebruukn (oemda de copyright-restricties va Mozilla in dièn tyd ni compoatibel waarn med de [[w:nl:Debian Free Software Guidelines|richtlynn va Debian zelve]]), kregen z' t' ôorn van een ofgevoardigde van de Mozilla Foundation da ditte zô moar niet aenveird wierd. Z' èin gevroagd oem entwel 't andelsmerk e zyn richtlynn the volgn oftewêl the stoppn mè d'n noame "Firefox" in nunder distributie in the briengn.<ref>https://bugs.debian.org/cgi-bin/bugreport.cgi?bug=354622, Debian Bug report logs (2006).</ref> Debian beslistege doarup om nunder an'epaste versie van Firefox er the benoemen toet "[[w:nl:Iceweasel|Iceweasel]]" (moa ze zyn in 2016 weire e-kêerd na Firefox), tehope mè zôwoat oalle and're Mozilla-software. [[w:nl:GNU IceCat|GNU IceCat]] is nog ezô een ofgeleide versie van Firefox, verdêeld deur the [[w:nl:GNU|GNU Project]], wuk dat een apart andelsmerk anoudt.<ref>https://web.archive.org/web/20180706183225/http://lists.gnu.org/archive/html/bug-gnuzilla/2007-09/msg00004.html, gnu.org (23 september 2007).</ref>
== Promoôsje ==
[[Ofbeeldienge:Firefox mascot - FISL 16.jpg|thumb|Firefox-mascotte up 't [[w:en:Fórum Internacional Software Livre|FISL]] 16 (2015), Brazilië]]
Firefox wierd rap in gebruuk genoomn, mè 100 miljoen downloads in 't êeste joar dat 't beschikboar wos.<ref>https://www-archive.mozilla.org/press/mozilla-2005-10-19.html, Mozilla (19 oktober 2005).</ref> Ditte wierd upevolgd deur e reke van agressieve marketingcampagnes begunnend in 2004 mè verschillige evenementn die [[w:nl:Blake Ross|Blake Ross]] en [[w:en:Asa Dotzler|Asa Dotzler]] "marketingweekn" noemdn.<ref>https://web.archive.org/web/20040805210701/http://www.blakeross.com/archives/000228.html, Blake Ross (7 juli 2004).</ref>
Firefox blêef zyn eign stief zwoar in de markt zettn deur 't uutbriengn van e marketingportoal genoamd "Spread Firefox" (SFX) ip 12 september 2004.<ref>http://www.spreadfirefox.com/node/115, Spread Firefox: Sfx Team's Blog (12 september 2004).</ref> 't Kwam uut tehoope mè de Firefox Preview Release, en creëerde e gecentraliseerde plekke vů 't bespreekn van verschillige marketingtechniekn. D' uutgoave van under [[w:nl:Manifest|manifest]] steldege da "t' Mozilla-project e weireldwyde gemeenschap is van minskn diè geloovn dat oopnheid, innovoatie, en keuzemeugelikheid de sleutels zyn vů de vôortdurende gezoendheid van 't internet."<ref name="Krishnamurthy-2009">https://doi.org/10.1016/j.intmar.2009.04.008, Journal of Interactive Marketing (1 ogustus 2009).</ref> Een advertensje van twêe pagina's in d' uutgoave van 16 december van ''[[w:nl:The New York Times|The New York Times]]'', geplatst deur de [[w:nl:Mozilla Foundation|Mozilla Foundation]] in soamenweirkienge mè Spread Firefox, toogdege de noamn van d' duuzendn minskn weireldwyd diè g'olpn addn an de fondsenweirviengscampagne va de Mozilla Foundation oem de lanceringe van d'n Firefox 1.0 webbrowser t' oundersteunn.<ref name="Mozilla Foundation">https://blog.mozilla.org/press/files/2013/11/nytimes-firefox-final.pdf, Mozilla Foundation (15 december 2004).</ref> 't SFX-portoal maktege 't "Get Firefox"-knopjesprogrammoa nog beter deur an gebruukers "referrer points" (verwyziengspuntn) the geevn lik anmoedigienge. De site toogt de top 250 van de minsken diè de mêeste anbevelingn dein. Van tyd toet tyd lanceert 't SFX-team of d' SFX-leedn marketingevenementn g'organiseerd up de Spread Firefox website. Lik ounderdêel va de Spread Firefox-campagne is 't er e pogienge gedoan oem 't weireldrecord vo downloads te breekn by de lanceringe van Firefox 3.<ref name="WorldRecord">http://www.spreadfirefox.com/worldrecord/, Mozilla Blog (2 juli 2008).</ref> Ditte resulteerdege in een officieel gecertificeerd [[w:nl:Guinness Book of Records|Guinness weireldrecord]], mè mêer dan achte miljoen downloads.<ref>https://web.archive.org/web/20121011112844/http://www.computerworld.com/s/article/9215243/Firefox_4_sets_unofficial_download_record, Computerworld (27 moarte 2011).</ref> In februoari 2011 maktege Mozilla bekend dan ze Spread Firefox (SFX) up pensioen gienkn zettn. Drie moandn loater, in meie 2011, èit Mozilla Spread Firefox officieel geslootn. Mozilla schrêef da "'t er momenteel plann'n zyn oem e nieuwe iterotie van dizze website [Spread Firefox] the moakn up e loatere doatum."<ref>https://web.archive.org/web/20120601030624/http://blog.mozilla.org/website-archive/2011/02/25/spread-firefox/, Mozilla Blog (25 februoari 2011).</ref>
T'r fêeste van de derde verjoardag van d' uprichtienge van de [[w:nl:Mozilla Foundation|Mozilla Foundation]], wierd de "World Firefox Day"-campagne ipgericht up 15 juli 2006,<ref>http://www.spreadfirefox.com/node/24241, Spread Firefox: Sfx Team's Blog (16 juli 2006).</ref><ref>https://www-archive.mozilla.org/press/mozilla-foundation.html, Mozilla (15 juli 2003).</ref> wuk da liep toet 15 september 2006.<ref>http://www.worldfirefoxday.com/faq.php, Friends of Firefox.</ref> Dêelnemers registreerdn nunder eign en e moat ip de website voe nominoatie oem under noamn te loatn verschynn ip d' Firefox Friends Wall, nen digitoaln meur diè weiregegeevn wierd ip d'n ôofdzetel va de Mozilla Foundation.
De Firefox-gemeenschap èit er eur ôok ingesmeetn vů d' promoösje van eur webbrowser. In 2006 miekn een aantal van d' medeweirkers van Firefox vanuut d' [[w:nl:Oregon State University|Oregon State University]] e [[w:nl:Graancirkel|groancirkel]] van 't Firefox-logo in een [[w:nl:Haver|hoaver]]veld dichte by [[w:en:Amity, Oregon|Amity, Oregon]], by 't kruuspunt va de Lafayette Highway en de Walnut Hill Road.<ref>http://firefoxcropcircle.com/circle/, Oregon State Linux Users Group (14 ogustus 2006).</ref> Achter da Firefox de goeie 500 miljoen downloads oaldege up 21 februoari 2008, eit de Firefox-gemeenschap datte gevierd deur [[w:nl:Freerice|Freerice]] the bezoekn oem 500 miljoen ryzekorrels te verdienn.<ref>http://blog.mozilla.com/blog/2008/02/21/500-million-firefox-downloads-complete-500-million-grains-in-progress/, Mozilla Blog (21 februoari 2008).</ref>
And're initiatievn bevaldn ounder mêer Live Chat – e dienst die Mozilla in 2007 uutebrocht aad wuk da gebruukers toeliet om technische oundersteunienge the zoekn by vrywilligers.<ref>http://blog.mozilla.com/sumo/2007/12/28/firefox-live-chat-launching-today/, The Mozilla Blog (28 december 2007).</ref> D'n dienst is loater stopgezet.<ref name="Brinkmann8">https://www.ghacks.net/2008/01/02/firefox-live-chat-support/, gHacks Technology News (2 januoari 2008).</ref>
Oem de lanceringe van Firefox Quantum the promootn in november 2017, weirktege Mozilla t'ope mè [[w:nl:Reggie Watts|Reggie Watts]] vů e reke van tv-recloames en social media-content the moaken.<ref>https://blog.mozilla.org/blog/2017/11/14/fast-for-good-launching-the-new-firefox-into-the-world/, The Mozilla Blog (14 november 2017).</ref>
== Prestoaties ==
=== Joarn 2000 ===
In december 2005 zettege ''[[w:en:InformationWeek|Internet Week]]'' een artikel upn net woarin da stief vele lezers melddn dat Firefox 1.5 e grôot geheugngebruuk aad.<ref>http://www.informationweek.com/software/opensource/174909795, InformationWeek (8 december 2005).</ref> Mozilla-ountwikkeloars zeidn da 't ôgere geheugenverbruuk va Firefox 1.5 teminste vů e stik te wytn wos an de nieuwe fast backwards-and-forwards founctie (FastBack - zere-vôruut-en-achtere).<ref>https://web.archive.org/web/20110717141231/http://weblogs.mozillazine.org/ben/archives/009749.html, MozillaZine weblogs (14 februoari 2006).</ref> And're gekende reedns vů geheugnprobleemn woarn slichtweirkende extensies lik d' [[w:nl:Google Toolbar|Google Toolbar]] e bepoalde oudere versies va [[w:nl:Adblock Plus|AdBlock]],<ref>http://kb.mozillazine.org/?title=Problematic_extensions&oldid=30448, MozillaZine Knowledge Base (19 januoari 2007).</ref> of plug-ins lik d' ouwere versies van [[w:nl:Adobe Acrobat|Adobe Acrobat Reader]].<ref>http://kb.mozillazine.org/?title=Adobe_Reader&oldid=30451, MozillaZine Knowledge Base (17 januoari 2007).</ref> Oen ''[[w:nl:PC Magazine|PC Magazine]]'' in 2006 't geheugenverbruuk va Firefox 2, [[w:nl:Opera (webbrowser)|Opera 9]], en [[w:nl:Internet Explorer 7|Internet Explorer 7]] vergeleek, voundn ze da Firefox oengevêer eevnvele geheugen gebruuktege as elk van de twêe and're browsers.<ref>https://web.archive.org/web/20080317040651/http://www.pcmag.com/article2/0,2817,1991370,00.asp, PC Magazine (19 juli 2006).</ref>
In 2006 meirktege [[w:nl:Softpedia|Softpedia]] ip da Firefox 1.5 't mièr tyd nôdig aad oem up the startn in vergelykienge met and're browsers,<ref>http://www.softpedia.com/reviews/windows/Mozilla-Firefox-Review-13677.shtml, Softpedia (30 november 2005).</ref> wuk da bepoald wierd in loatere [[w:en:Browser speed test|snelheidstestn]].<ref name=speedcmp>http://www.howtocreate.co.uk/browserSpeed.html#winspeed, How To Create.</ref>
Internet Explorer 6 starttege rapper up of Firefox 1.5 ip [[w:nl:Windows XP|Windows XP]] omdat e massa van zyn ounderdêeln zelve waarn iêngebouwd in 't besturiengssysteim en d'rby wierdn in'elaadn bydn systeimstart. Oem dit problêem th' omzeiln, is d'r e preloader-applicoatie e-makt diè d' componentn va Firefox ol a d'n start ienlood, vergelikboar med Internet Explorer.<ref>http://sourceforge.net/projects/ffpreloader, SourceForge.</ref> E founctie in [[w:nl:Windows Vista|Windows Vista]], [[w:nl:Windows Vista#SuperFetch|SuperFetch]] genaamd, voert e gelykoardige toake uut by 't pre-loadn van Firefox, ot d'n browser moa stief vele ge-bruukt wudt.
Testn uutevoerd deur ''[[w:nl:PC World|PC World]]'' e Zimbra in 2006 toogdn an da Firefox 2 miender geheugnruumte verbruukte of Internet Explorer 7.<ref name=pcworldreview>http://www.pcworld.com/article/127309-6/radically_new_ie_7_or_updated_mozilla_firefox_2which_browser_is_better.html, PC World (24 oktober 2006).</ref><ref>https://web.archive.org/web/20080615025653/http://www.zimbrablog.com/blog/archives/2006/10/ie-7-vs-ie-6.html, Zimbra (19 oktober 2006).</ref> Firefox 3 verbruuktege nog miender geheugn of Internet Explorer 7, Opera 9.50 Bèta, [[w:nl:Safari (webbrowser)|Safari]] 3.1 Bèta, en Firefox 2 in testn uutevoerd deur Mozilla, CyberNet, e The Browser World.<ref>https://arstechnica.com/open-source/news/2008/03/firefox-3-goes-on-a-diet-eats-less-memory-than-ie-and-opera.ars, Ars Technica (17 moarte 2008).</ref><ref>http://cybernetnews.com/cybernotes-browser-performance-comparisons/, CyberNet News (26 moarte 2008).</ref><ref>http://www.thebrowserworld.com/2008/03/29/firefox-30-beta-4-vs-opera-950-beta-vs-safari-31-beta-multiple-sites-opening-test/, The Browser World (29 moarte 2008).</ref> Olverweegs 2009 deêd BetaNews e benchmark van Firefox 3.5 en lietn ze weetn dat 'n "bykan tienne kièrs betere presteerdege up XP in vergelykieng mè Microsoft Internet Explorer 7".<ref name="betanews">http://www.betanews.com/article/The-final-score-Firefox-35-performs-at-251-the-speed-of-30/1246470925, BetaNews (1 juli 2009).</ref>
=== Joarn 2010 ===
I januoari 2010 v'rgeleek [[w:nl:Lifehacker|Lifehacker]] de prestoaties va Firefox 3.5, Firefox 3.6, Google Chrome 4 (stabiele en Dev versies), Safari 4, en Opera (10.1 stabiele en 10.5 pre-alfa versies). Lifehacker meettege t'n tyd wuk da de browsers nôdig oadn oem in gang the schietn e ne pagina te bereikn (zowel zjust' achter d'n boot-up en achter et ol e keir t'ein gedroaid), z' meettegen d'n tyd diè de browsers paktegen om neegn tabbloarn tegelyke tyd in te loadn, ze testn de JavaScript-snelheedn deur g'bruuk te moakn va Mozilla's Dromaeo online suite (wuk dat Apple's [[w:en:Browser speed test#Apple benchmarks|SunSpider]] en Google zyn V8-testn ienvoert) en ze meetn d't geheugnverbruuk mè d'n Windows 7 process manager (toakbehêer). Z' uutbesluut wos da Firefox 3.5 en 3.6 respectievelik d'n vuufdn en zessen snelstn browser waern by 'n start, 3.5 wos dn derden- en 3.6 d'n zessn-snelsten oem neegn tabs up d'n zèlfsten tyd t'n openn, 3.5 wos d'n zessn- en 3.6 d'n vuufden-snelsten by de JavaScript-testn. Z' besloot'n oak da Firefox 3.6 d'n mêest efficiënte wos mè t' geheugngebruuk eg'volgd d'r Firefox 3.5.<ref>http://lifehacker.com/5457242/browser-speed-tests-firefox-36-chrome-4-opera-105-and-extensions, Lifehacker (26 januoari 2010).</ref>
In februoari 2012 testtege ''[[w:nl:Tom's Hardware|Tom's Hardware]]'' de prestoaties van Chrome 17, Firefox 10, [[w:nl:Internet Explorer 9|Internet Explorer 9]], Opera 11.61, en Safari 5.1.2 up Windows 7. ''Tom's Hardware'' maktege e soamnvattienge van nunder testn in viere categoriën: Prestoaties (Performance), Efficiëntie (Efficiency), Betrouwboarheid (Reliability), en Conformeirienge an standoardn (Conformance). I de prestoatiecategorie testn z' [[w:nl:HTML5|HTML5]], [[w:nl:Java (platform)|Java]], [[w:nl:JavaScript|JavaScript]], [[w:nl:Document Object Model|DOM]], [[w:nl:CSS|CSS 3]], [[w:nl:Adobe Flash|Flash]], [[w:nl:Microsoft Silverlight|Silverlight]], en [[w:nl:WebGL|WebGL]] ([[w:en:WebGL 2|WebGL 2]] eist de latste nieuwe vanaf versie 51; en Java e Silverlight weirk'n nief meê vanaf versie 52)—z'oan oôk d'n uptstarttyd en the loadtydn van pagnia's getest. De prestoatietestn beweesdn da Firefox ofweêl "anveirdboar" of "straf" wos i d' mêeste categorieën, èn em deid winste i drie categoriën (HTML5, HTML5 [[w:nl:Hardwareversnelling|hardwareversnellienge]], e Java), woaby danze inkeld up e "zwakken" uutslag kwaemn vôr de CSS prestaties. I d' efficiëntietestn, keek ''Tom's Hardware'' na 't geheugngebruuk en 't behêer d'rfan. Me diè categorie, is e-vounden da Firefox inkeld "anveirdboar" weirktege vů 't licht geheugenverbruuk, moa dat em êcht "straf" wos als d'r t'n stravve geheugnbelastienge nùdig wos. In the betrouwboarheidcategorie lieverde Firefox the "stravven" antal goe geloadd'n pagina's. Vů d'latste categorie, d' conformoatie, wierd vastegesteld da Firefox een "stravve" conformeirienge ad vô JavaScript en HTML5. Ie 't besluut vound ''Tom's Hardware'' dus da Firefox d'n beste browser wos vů de Windows 7 OS, moa dat ie Google Chrome moa juuste-juuste tegn bleef.<ref>http://www.tomshardware.com/reviews/chrome-17-firefox-10-ubuntu,3129-17.html, Tom's Hardware (21 februoari 2012).</ref>
In juni 2013 testtege ''Tom's Hardware'' alweire e keèrs de prestoaties va Firefox 22, Chrome 27, Opera 12, en [[w:nl:Internet Explorer 10|Internet Explorer 10]]. Z'oan evound'n da Firefox a bitje betere uutslieg of d' and're browsers i nunder "prestoatie"-index (performance index), diè wachttyden, d' uutvoeringssnelheid va JavaScript, HTML5/CSS3 rendering, en d' prestaties van d' hardwareversnellienge gienk evelueern. Firefox scoordege oôk stief t'oogsten op den "ni-prestatie"-index (non-performance index), the weke dat de geheugenefficiëntie, betrouwboarheid, veiligheid e conformiteit an standoarden meettege, zjuuste idder da d'n tweèdn e-komm'n wos, Chrome. ''Tom's Hardware'' endigde deure d' Firefox lyk the "duudlykken" winnoar van de prestatie-benchmarks uut t' roepn.<ref name="Overa13">http://www.tomshardware.com/reviews/chrome-27-firefox-21-opera-next,3534-12.html, Tom's Hardware (30 juni 2013).</ref>
I januoari 2014 wiest een upzet vo benchmark-testng vů 't geheugnverbruuk van Firefox 29, Google Chrome 34, en [[w:nl:Internet Explorer 11|Internet Explorer 11]] an da Firefox t'minste geheugn gebruukte ot d'r n'oôpe (ansjienlijk aantal) tabbloarn oôpnstound'n.<ref name="Brinkmann14">http://www.ghacks.net/2014/01/02/chrome-34-firefox-29-internet-explorer-11-memory-use-2014/, gHacks Technology News (2 januoari 2014).</ref>
In benchmark-testn begun 2015 up een "high-end" (up'evöerde/rappe) Windows machine, woarby da z' [[w:nl:Microsoft Edge|Microsoft Edge [Oude versie]]], Internet Explorer, Firefox, Chrome, e Opera gienk'n v'rgelyk'n, oaldege Firefox 't ôogste puntental by drie van de zeev'n testn. Vière verschillige JavaScript prestatie-testn goavn weirestrydende resultoatn uut. Firefox schoot e bitje boovn oaln and're browsers in 'n [[w:en:Browser speed test|Peacekeeper benchmark]], moar em ieng achter by the Microsoft-productn i d'n test va SunSpider. Gemeetn med d'n Mozilla's Kraken, is't up d'n twêedn plekke e-koemn agter Chrome, en a d'n aandere kant pakteg' et d'n derdn platse achter Chrome e Opera an Google zyn [[w:en:Browser speed test#Octane|Octane]] uutdoaginge. Firefox ièld de koppositie e-pakt mè WebXPRT, dié e reke va the typische HTML5 e JavaScript-taken in weyrkinge loat uutvoern. Firefox, Chrome, en Opera aold'n aln d'n ôogste meugelikke score in d' Oort Online test, diè d'n WebGL render-snelheid bekykt ([[w:en:WebGL 2|WebGL 2]] is d' uudge). By't upzicht va HTML5-compoatibiliteittesting, stoat d'n Firefox ergens hêlegans immetten i d' groep zyn poziesje.<ref name="TekRevue-2015-04-01">http://www.tekrevue.com/spartan-benchmarks-ie-chrome-firefox-opera/, TekRevue (1 april 2015).</ref>
E stik of e poar dezelste benchmarktestn i d'2016 toogdn Firefox zyn JavaScript prestoaties up Kraken en de nieuwere [[w:en:Browser speed test#JetStream|Jetstream]] testn a bitje i 't zoadel zittend (achtere blijvn) up de rêste van ol the getestde browsers mèt eên uutzound'ringe van Internet Explorer (IE), die e bitje ip en slicht niveau prestoaties lêverdege. By d' Octane sprong Firefox em vů d' IE en d' Safari, moa toech a bitje d'r achtere vů d' rêste, wuk d' inbevatte vů [[w:nl:Vivaldi (webbrowser)|Vivaldi]] èn Microsoft Edge [Oud]. D' Edge [Oud] stoend algemêen up d' êeste platse up the Jetstream en d' Octane benchmarks.<ref name="digitaltrends.com">http://www.digitaltrends.com/computing/best-browser-internet-explorer-vs-chrome-vs-firefox-vs-safari-vs-edge/, Digital Trends (27 meie 2018).</ref>
=== Joarn 2020 ===
In 2023 èit Microsoft publiek bekend'e-makt dan ze achter 5 joarn a foute in MS Windows en uutge-oald dat' er voorg' zorgt aad da d' programme's vertroagden, iedder nog vů d'n Firefox.<ref>https://www.heise.de/news/Microsoft-fixt-fuenf-Jahre-alten-Performance-Bug-in-Firefox-durch-Defender-8861436.html (9 april 2023).</ref>
Sinds september 2025, is Firefox zyn marktoandêel a d'n oard van 4,45%.
=== Firefox Quantum ===
Sinds d' inbruk va Firefox 57 è Mozilla's [[w:nl:Gecko (software)|Quantum project]] de weireld i'egoan lik e prodoctiebrowser i november 2017, en by d'n tyd wierd Firefox in oenofankelikke JavaScript-testn gemêetn lik raddere of Chrome.<ref>https://www.digitaltrends.com/computing/best-browser-internet-explorer-vs-chrome-vs-firefox-vs-safari-vs-edge/, Digital Trends (18 november 2017).</ref><ref>https://learningenglish.voanews.com/a/five-reasons-to-try-mozilla-firefox-quantum/4116662.html, Voice of America (15 november 2017).</ref> 't Eit eêfn'zje dudelik angetoogd dat et miender geheugnruumte zoe ge-bruukn wanir d'r ne massa an browser-tabbloarn oopn the stoan woadn. ''[[w:en:TechRadar|TechRadar]]'' èit em in en rapport va meie 2019 ut'eroept toet the radsten webbrowser uut th'oard.<ref>https://www.techradar.com/best/browser, TechRadar.</ref>
== Gebruuksandêel ==
:''Zie ôok d'n ôofdartikel: [[w:nl:Marktaandeel webbrowsers|Gebruuksandêel van webbrowsers]]''
[[Ofbeeldienge:StatCounter-browser-ww-yearly-2009-2025.png|thumb|upright=1.36|[[w:nl:Marktaandeel webbrowsers|Gebruuksandêel van webbrowsers]] volgnst [[w:nl:StatCounter|StatCounter]] ]]
{| class="infobox" style="float:right; clear:right; margin-right:0; margin-left:1em; font-size:85%; text-align:right; width: 250px;"
| style="text-align:center;" | [[Ofbeeldienge:Firefox logo, 2019.svg|65px|link=w:nl:Mozilla Firefox]]<br/>'''Overzicht marktoandêel'''<br/>Volgnst StatCounter-doata<br/>Januoari 2026<ref>https://gs.statcounter.com/#all-browser_version-ww-monthly-202601-202601-bar, StatCounter Global Stats.</ref>
|-
|
{| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="width: 100%; margin: 0;"
! scope=column | Browser
! scope=column | % van Firefox
! scope=column | % in totoal
|-
! scope=row data-sort-value="1"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 1]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="2"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 2]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="3"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 3]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="4"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 4]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="5"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 5–9]]
| 0,90% || 0,02%
|-
! scope=row data-sort-value="10"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 10–16]]
| 3,15% || 0,07%
|-
! scope=row data-sort-value="17"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 17–23]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="24"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 24–30]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="31"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 31–37]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="38"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 38–44]]
| 0,45% || 0,01%
|-
! scope=row data-sort-value="45"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 45–51]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="52"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 52–59]]
| 0,45% || 0,01%
|-
! scope=row data-sort-value="60"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 60–67]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="68"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 68–77]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="78"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 78–90]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="91"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 91–101]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="102"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 102–114]]
| 0,45% || 0,01%
|-
! scope=row data-sort-value="115"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 115 en 115 ESR]]
| 5,86% || 0,13%
|-
! scope=row data-sort-value="116"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 116]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="117"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 117]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="118"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 118]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="119"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 119]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="120"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 120]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="121"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 121]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="122"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 122]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="123"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 123]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="124"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 124]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="125"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 125]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="126"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 126]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="127"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 127]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="128"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 128–139]]
| 0,45% || 0,01%
|-
! scope=row data-sort-value="140"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 140 en 140 ESR]]
| 5,41% || 0,12%
|-
! scope=row data-sort-value="141"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 141]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="142"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 142]]
| — || —
|-
! scope=row data-sort-value="143"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 143]]
| 0,90% || 0,02%
|-
! scope=row data-sort-value="144"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 144]]
| 0,45% || 0,01%
|-
! scope=row data-sort-value="145"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 145]]
| 1,35% || 0,03%
|-
! scope=row data-sort-value="146"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 146]]
| 35,14% || 0,78%
|-
! scope=row data-sort-value="147"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 147]]
| 33,33% || 0,74%
|-
! scope=row data-sort-value="148"| [[w:nl:Geschiedenis van Mozilla Firefox|Firefox 148]]
| — || —
|-
! [[w:nl:Marktaandeel webbrowsers|Oalle variantn]]<ref>https://gs.statcounter.com/#all-browser_version-ww-monthly-202601-202601-bar, StatCounter Global Stats.</ref>
| '''100%''' || '''2,22%'''
|}
|}
D'n ountel downloads gienk rap deure met e stygend tempo sinds da Firefox 1.0 uutebrocht is, en toet 31 juli 2009 wos Firefox aol mêer of e miljard kièrs gedownload.<ref>https://www.cnet.com/news/firefox-1-billion-downloads-only-part-of-the-story/, CNET News (31 juli 2009).</ref> In dièn ountel zitt'n de downloads van software-updates of die van websites van derde partyen (third-party) ni by erekend.<ref>https://web.archive.org/web/20050717012950/http://feeds.spreadfirefox.com/downloads/firefox.xml, Mozilla (14 februoari 2007).</ref> Z' eevn gin g'bruukersountel weire, angezien dat êen download ip e masse computers kan wordn g'ïnstalleerd, dat êen persôon de software mêerdere kêers ku downloadn, of da de software via e derde partye te krygn is.
In juli 2010 vroech [[w:nl:IBM|IBM]] an ol zyn weirkneemers (bykan 400.000) oem Firefox the gebruukn lik under standoardbrowser.<ref>https://www.cnet.com/news/ibm-names-firefox-its-default-browser/#!, CNET (1 juli 2010).</ref>
Firefox wos d'n twêedn mêest gebruuktn webbrowser toet an november 2011, oen Google Chrome d'rboovn sprong.<ref>https://gs.statcounter.com/press/chrome-overtakes-firefox-globally-for-first-time, StatCounter (1 december 2011).</ref> Volgnst Mozilla aad Firefox mêer of 450 miljoen gebruukers aolounder oktober 2012.<ref>https://blog.mozilla.org/press/ataglance/, Mozilla Press Center (7 december 2014).</ref><ref>https://techcrunch.com/2010/11/18/state-of-mozilla/, TechCrunch (18 november 2010).</ref>
In oktober 2024 wos Firefox d'n vierdn mêest gebruuktn desktopbrowser, en wos em d'n vierdn mêest populairste mè 2,95% van 't weireldwyde [[w:nl:Marktaandeel webbrowsers|gebruuksandêel van webbrowsers]] over aolle platformn e-smeêtn.<ref>https://gs.statcounter.com/browser-market-share#monthly-202309-202410, StatCounter Global Stats (3 november 2024).</ref>
{| class="wikitable" style="margin: 1em auto; width: 460px; text-align: left;"
|+ style="background-color:#ddd; padding: 5px; font-weight:bold;" | Statistiekn van desktop/laptop browsers
|-
| [[w:nl:Google Chrome|Google Chrome]]
| style="width: 250px;" | <div style="background-color: #74d4ff; width: 73.26%; height: 1em;"></div>
| 73,26%
|-
| [[w:nl:Microsoft Edge|Microsoft Edge]]
| <div style="background-color: #74d4ff; width: 11%; height: 1em;"></div>
| 11,00%
|-
| [[w:nl:Safari (webbrowser)|Safari]]
| <div style="background-color: #74d4ff; width: 6.18%; height: 1em;"></div>
| 6,18%
|-
| [[w:nl:Mozilla Firefox|Mozilla Firefox]]
| <div style="background-color: #7bf1a8; width: 4.2%; height: 1em;"></div>
| 4,20%
|-
| [[w:nl:Opera (webbrowser)|Opera]]
| <div style="background-color: #74d4ff; width: 2.23%; height: 1em;"></div>
| 2,23%
|-
| And're
| <div style="background-color: #9f9fa9; width: 3.13%; height: 1em;"></div>
| 3,13%
|-
| colspan="3" style="text-align: center; font-size: 90%; padding-top: 8px;" | Marktoandêel vů desktop webbrowsers volgnst [[w:nl:StatCounter|StatCounter]] vô februoari 2026<ref>https://gs.statcounter.com/browser-market-share/desktop/worldwide/#monthly-202602-202602-bar, StatCounter Global Stats (2 moarte 2026).</ref>
|}
<br style="clear:both" />
Volgnst 't Firefox Public Data rapport van Mozilla is 't mandelikse ountel actieve desktop-gebruukers e-zakt van round de 310 miljoen in 2017 toet 200 miljoen in 2023.<ref>https://data.firefox.com/, data.firefox.com (2 meie 2023).</ref>
Vanaf oktober 2020 begoste 't marktoandêel ip pc's van Firefox of te neemn in landn woa dat em vroeger d'n allermêest populairn wos.
In [[w:nl:Eritrea|Eritrea]] zaktege 't van 50% in oktober 2020 toet 9,32% in september 2021.
In [[w:nl:Cuba|Cuba]] zaktege 't van 54,36% in september 2020 toet 38,42% in september 2021.<ref>https://gs.statcounter.com/browser-market-share/desktop/eritrea/, StatCounter Global Stats (12 juli 2020).</ref><ref>https://gs.statcounter.com/browser-market-share/desktop/cuba/, StatCounter Global Stats (12 juli 2020).</ref>
D' overeedn van 't [[w:nl:Verenigd Koninkrijk|Verênigd Keunienkryk]] en de [[w:nl:Verenigde Staten|Verênigde Stoatn]] volgn oalle twêe de 2%-reigel. Ditte wilt zeggn da zjuuste browsers met e marktoandêel va mêer of 2% by de bezoekers va nunder websites g'oundersteund goan wordn. D'r is bezorgdheid d' oundersteunienge vů Firefox lopt the voall'n, omdat 't marktoandêel van d'n browser ounder d' bezoekers va websites va d' Amerikoansche overheid ip 29 december 2023 rond de 2,2% aongdege.<ref>https://gds.blog.gov.uk/2012/01/25/support-for-browsers/, gds.blog.gov.uk (29 december 2023).</ref><ref>https://designsystem.digital.gov/documentation/developers/, U.S. Web Design System (USWDS) (29 december 2023).</ref><ref>https://analytics.usa.gov/, analytics.usa.gov (29 december 2023).</ref>
<br style="clear:both" />
== Ountvangst ==
Firefox èit stief vele kritiek evangn van webountwikkeloars oemda ze stief loate waarn mè 't anneemn va webstandoardn e oemda ze foutjes (bugs) diè aol decennia oud waarn ni ip'elost aadn. 't Feit dat er ginne oundersteunienge es vů "view transitions", gradiëntn en and're CSS-founcties mankeert, èit eevn'ôok vele upmerkiengn g'kreegn.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=mmjUlFIaNLE, YouTube (11 februoari 2025).</ref> Firefox oaldege mienre oge up zowêl de [[w:nl:HTML5test|HTML5test]] lik de [[w:en:Browser speed test#JetStream|JetStream2]] in vergelykieng mè zyn concurrent-browsers.<ref>https://www.theregister.com/2021/06/01/firefox_89_redesign/, The Register (1 juni 2021).</ref><ref>https://www.pcmag.com/picks/chrome-edge-firefox-opera-or-safari-which-browser-is-best, PCMAG (24 november 2024).</ref>
And're probleemn zyn een ôog batterye-verbruuk, da 't zwoar up 't systeim droait (resource intensive), 't weugoaln va tabbloard-groepn, 't g'bruuk van telemetrie, recloame in d'n zoekbalke, e verouderd downloadsysteim, the gebrek an [[w:nl:Progressive web app|PWA]] (Progressive Web Apps), en the meugelikheid diè mankeert oem tekstfragmentn uut the dêeln.<ref>https://www.tomsguide.com/news/chrome-firefox-edge-ram-comparison, Tom's Guide (1 februoari 2021).</ref><ref>https://9to5google.com/2021/01/27/firefox-discontinues-work-pwa-desktop/, 9to5Google (27 januoari 2021).</ref><ref>https://www.pcworld.com/article/2476342/firefox-131-brings-tab-previews-text-fragment-links-and-security-fixes.html, PCWorld (19 februoari 2025).</ref><ref>https://www.slashgear.com/1156016/10-reasons-to-stop-using-firefox/, SlashGear (4 januoari 2023).</ref>
In 2025 brochte Mozilla [[w:nl:Algemene voorwaarden|gebruuksvôorweirdn]] (terms of use) uut vů Firefox, lik ne maniere oem mêer transparantie t' eevn oovr d' rechtn en toeloatiengn va d'n browser e zyn g'bruukers buten de Mozilla Public License up ze eign. 't Bedryf èit nen oop kritiek evangn round e clausule diè Mozilla een "niè-exclusieve, royalty-vrye, weireldwyde licentie" gaf oem oalle informoatie t' g'bruukn diè na Mozilla The stierd wierd by d'n gebruuk van d'n browser. De nieuwe vôorweirden wierdn aanzien lik etwuk da the privacy in e sletje trok en woarn g'motiveerd deur a verlangn oem de data va gebruukers the goan gebruukn vôor de trainienge va nunder [[w:nl:Kunstmatige intelligentie|AI]]-modelln.<ref name=":4">https://techcrunch.com/2025/02/28/mozilla-responds-to-backlash-over-new-terms-saying-its-not-using-peoples-data-for-ai/, TechCrunch (28 februoari 2025).</ref> Mozilla èit dizze bewêriengn weireleid en uut'eleid dat the vôor weirdn d'r waarn oem de leesboareid t' ferbetern, transparantie the dwingen, d'ol bestaonde stille akkôordn om the zettn in de formaliteit, e d' omstandigheedn van e grytisse browser th' beschryvn, en z' eìn t'r anthoegeveugd dath de AI-founcties g'dekt zyn deur e zèlfstandig en oenofankelik akkôord.<ref>https://www.makeuseof.com/mozilla-rejects-firefox-terms-of-use-claims/, MakeUseOf (28 februoari 2025).</ref><ref name=":4" /><ref name=":3">https://blog.mozilla.org/en/products/firefox/firefox-terms-of-use/, The Mozilla Blog (6 moarte 2025).</ref><ref>https://techcrunch.com/2025/02/28/mozilla-responds-to-backlash-over-new-terms-saying-its-not-using-peoples-data-for-ai/, TechCrunch (28 februoari 2025).</ref> De kritiek wos vôoral gericht ip de freize da d' v'rleendn licentie heêl de g'geevns zoue upzoegn diè deire the gebruuker wierdn in'egeevn, wiel da Mozilla doarip antwoordege e zeidt dat de weizigienge "uus GÎEN eigendoem van joon g'geevns gift".<ref>https://www.theverge.com/news/621796/mozilla-firefox-terms-of-use-ownership-data, The Verge (28 februoari 2025).</ref><ref name=":3" /> Nog ginne poar doagen loater, lik reactie ip de ruzzie, v'randerdege Mozilla d'n wôordenschat van nunder privacy FAQ, woaby da z' d' belofte oem "j'n persôonlikke datan nôoit the verkopn" e-schrapten, e th' erziên'n van en and're sectie diè de klachten verweyrptn da z' gebruukersdoata oan v'rkocht. Z' uutleidn in th' plekke ôok d'at ze summegste informoatie trektn van the v'rbergboare r'cloamen alsôweêl lik chatbot-metadoata oen d'r met g'communiceerd wudt, en dat d' wettelikk' definitie van "verkopn" redelik vage wos in zekere grêchtgebiêdn.<ref>https://www.theverge.com/news/622080/mozilla-revising-firefox-terms-of-use-data, The Verge (1 moarte 2025).</ref><ref>https://thehackernews.com/2025/03/mozilla-updates-firefox-terms-again.html, The Hacker News (1 moarte 2025).</ref><ref>https://arstechnica.com/tech-policy/2025/02/firefox-deletes-promise-to-never-sell-personal-data-asks-users-not-to-panic/, Ars Technica (28 februoari 2025).</ref>
== Zie ôok ==
* [[w:en:Internet|Internet]]
* [[w:nl:Linux|Linux]]
* [[w:nl:Vrije software|Vrye software en open-source software]]
* [[w:en:Firefox User Extension Library|Firefox User Extension Library]]
* [[w:nl:Geschiedenis van de webbrowser|Geschiedenisse van de webbrowser]]
* [[w:nl:Lijst van opensourcesoftware|Lyste van vrye en open-source softwarepakkettn]]
* [[w:nl:Mozilla Prism|Mozilla Prism]]
* [[w:nl:XULRunner|XULRunner]]
* [[w:nl:Mozilla Thunderbird|Mozilla Thunderbird]]
== Bronn'n ==
<references />
== Fudre leezn ==
* Cheah, Chu Yeow (2005). ''Firefox Secrets: A Need-to-Know Guide''. O'Reilly. ISBN 978-0-9752402-4-3.
* Feldt, Kenneth C. (2007). ''Programming Firefox''. O'Reilly. ISBN 978-0-596-10243-2.
* Granneman, Scott (2005). ''Don't Click on the Blue e!: Switching to Firefox''. O'Reilly. ISBN 978-0-596-00939-7.
* Hofmann, Chris; Knous, Marcia; Hedtke, John (2005). ''Firefox and Thunderbird Garage''. Prentice Hall PTR. ISBN 978-0-13-187004-8.
* McFarlane, Nigel (2005). ''Firefox Hacks''. O'Reilly. ISBN 978-0-596-00928-1.
* Reyes, Mel (2005). ''Hacking Firefox: More Than 150 Hacks, Mods, and Customizations''. Wiley. ISBN 978-0-7645-9650-6.
* Ross, Blake (2006). ''Firefox for Dummies''. Wiley. ISBN 978-0-471-74899-1.
== Externe koppelienkjes ==
* [https://www.mozilla.org/en-US/firefox/new/ Officiële website]
* [https://www.microsoft.com/p/mozilla-firefox/9nzvdkpmr9rd Firefox by d'n Microsoft Store]
[[Categorie:Mozilla Firefox]]
f7niefhmq584z6g1vakkiv6hvzg8b7c