Wikipedia vlswiki https://vls.wikipedia.org/wiki/Voorblad MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter Media Specioal Discuusje Gebruker Discuusje gebruker Wikipedia Discuusje Wikipedia Ofbeeldienge Discuusje ofbeeldienge MediaWiki Discuusje MediaWiki Patrôon Discuusje patrôon Ulpe Discuusje ulpe Categorie Discuusje categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 5350 327065 315113 2026-06-22T00:52:00Z InternetArchiveBot 22297 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327065 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Lacrimosa 2005 - Tilo Wolff 2.jpg|thumb|<center>Tilo Wolff]] '''Lacrimosa''' is ne [[symphonic metal]] groep die in 't begun een êenmansproject was round zangre/componist Tilo Wolff. Sinds 1995 is 't er e vrouwe bygekomn, Anne Nurmi. Ze weunn in [[Zwitserland]]. Ol undre tekstn zyn in 't [[Duuts]], ip eu poar nummers noa. G'eit 't er ôok e poar in 't [[Iengels|Ingels]] of [[Fins]]. == Discografie == === Volledige ploatn === * 1991 - Angst (CD/LP) * 1992 - Einsamkeit (CD/LP) * 1993 - Satura (CD/LP) * 1995 - Inferno (CD/DLP) * 1997 - Stille (CD/DLP) * 1999 - Elodia (CD) * 2001 - Fassade (CD) * 2003 - Echos (CD) * 2005 - Lichtgestalt (CD) * 2009 - Sehnsucht * 2012 - Revolution * 2015 - Hoffnung * 2017 - Testimonium * 2021 - Leidenschaft * 2022 - Leidenschaft, Pt.2 === Compiloaties === * 1998 - Live (dubbelCD) * 2002 - Vintage Classix (7LP) * 2007 - LICHTJAHRE (Live 2CD) === Singles === * 1990 - Clamor (MC) * 1993 - Alles Lüge (CDS) * 1994 - Schakal (CDS) * 1996 - Stolzes Herz (CDS) * 1999 - ALLEINE ZU ZWEIT (CDS) * 2001 - DER MORGEN DANACH (CDS) * 2002 - DURCH NACHT UND FLUT (CDS) * 2002 - DURCH NACHT UND FLUT - SPECIAL EDITION (CDS) * 2005 - LICHTGESTALTEN (EP) == Videografie == * 1995 - THE CLIPS (VIDEO) * 1998 - THE SILENT CLIPS (VIDEO) * 2000 - THE LIVE HISTORY (VHS/DVD) * 2005 - Musikkurzfilme (DVD) * 2007 - Lichtjahre (DVD) {{commons|Lacrimosa}} == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20110930222829/http://www.lacrimosa.ch/ Officieeln website] * [https://web.archive.org/web/20200215074910/http://www.lacrimosaforever.com/ Lacrimosa Forever Official Mexican Fanclub] * [https://web.archive.org/web/20210426225825/http://www.lacrimosa.cl/ Lacrimosa Chile | Official Chilean Fanclub] * [https://web.archive.org/web/20130701004923/http://www.bloody-harlekin.com/ bloody-harlekin.com — The Lacrimosa Fanclub] [[Categorie:Groep uut Zwitserland]] [[Categorie:Metal]] [[Categorie:Gothic]] c3s9uhrhlo3v12heqdv85e4p63lwkjw 0 14911 327058 298460 2026-06-21T12:23:11Z Gridpunk59 31269 Wimille Wimeln 327058 wikitext text/x-wiki {{Infobox Fransche gemêente |naam = <big>Bonen</big> |officieel=Boulogne-sur-Mer |kaart =[[Ofbeeldienge:Boulogne-sur-Mer-Position.png|250px]] |kaartbijschrift = Boonen in 't departement Nauw van Kales |wapen = Blason_ville_fr_Boulogne-sur-Mer_(Pas-de-Calais).svg |vlag = Logo_Boulogne_sur_Mer.svg |regio =[[Hauts-de-France]] |departement = [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] |arroundissement = [[Arroundissement Bonen|Bonen]] |kanton = Bonen-1 en Bonen-2 |latitudeGraden=50 |latitudeMinuten=43 |latitudeSeconden=35 |longitudeGraden=1 |longitudeMinuten=36 |longitudeSeconden=53 |opp= 8,42 |inw = 42.366 |dichtheid = 5032 |burgemeester = Frédéric Cuvillier |postcode = 62200 |web = [https://www.ville-boulogne-sur-mer.fr/ Site van Bonen] |datum1= 2015 }} '''Bonen''' ([[Frans]]: ''Boulogne-sur-Mer'', [[Latyn]]: ''Gesoriacum'' of ''Bononia'') is 'n stad in't [[Vrankryk|Fransche]] [[Departementn van Vrankryk|departement]] [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] die an den [[Opoalkust]] an't [[Iengels Kanoal]] ligt. 't Grenst an de gemêentn [[Wimeruwe]], [[Wimeln|Wimille]], [[Sint-Moartn by Bonen]], [[Wabingen]] en [[Torbingem]]. D'inweuners van Bonen wordn ''Boulonnais'' genoemd. [[Ofbeeldienge:Boulogne vue generale phare beffroi mer.jpg|thumb|left|Zicht over Bonen]] {{clear|left}} == Geschiedenisse == Bonen was 't endpunt van de [[Romeinn|Romeinsn]] [[heirweg]] die in [[Keuln]] begost (de ''via Gesoriacum ad Colonia Agrippa''). Toet an de [[Vrede van de Pyreneeën]] wos Bonen den ôofstad van't groafschap Bonen en makte dêel uut van de [[Spoansche Nederlandn]]. Oundanks de Vlamsklienkende name was de stad ol van de vêertiend' êeuwe Franssprekend. == Beziensweirdigheedn == * Den oudn stad, up de plekke woarda 't ôorsprounkelik Romeins kamp laag. Doar is ook 't belfort te viendn. * Stadsmeurn en kastêel (mè 't stadsmuseum). Êen van de winnige platsn in Vrankryk woardan middelêeuwse fortifikoasjes nog oungeschondn zyn gebleevn. * Zêecenter Nausicaä : aquariums, tentôonstelliengn over zêefauna en aquacultuur. In Bonen vound 't êeste [[Esperanto]]-weireldcongres platse in 1905, in 't byzyn van zyn uprichter, Ludovich Zamenhof. In moarte 2005 vound er een grôte herdenkiengsbyêenkomste platse. <gallery> File:Boulogne2.jpg|'t Standbèld in Auguste Mariette, een egyptoloog File:Boulogne3.jpg|Porte des Dunes (pôorte in de stadsmeur) File:Boulogne4.jpg|Belfort File:Boulogne_Chateau_Entree.jpg|Ingang van 't kastêel </gallery> == Geboorn in Bonen == * [[Godfried van Bouillon]] (1061-1100), kruusvoarder, was meugeliks van Bonen * Pierre Danou (1761-1840), historicus en politicus * Charles Augustin Sainte-Beuve (1804-1869), schryver en criticus * Guillaume Duchenne (1806-1875), uutviender van d' elektrotherapie * Auguste Mariette (1821-1881), egyptoloog * Ernest Hamy (1842-1908), anthropoloog en etholoog * Georges Mathieu (1921), schilder * Jean-Pierre Papin (1963), oud-voetboller, coach van RC Lens * Philippe Brunel (1973), voetboller * Franck Ribéry (1983), voetboller [[Categorie:Gemêente in et Nauw van Kales]] [[Categorie:Stad in Vrankryk]] [[Categorie:Plekke in Hauts-de-France]] fbal3cp6bsm4rx0ll028nza2ahe6qvr 0 19948 327066 324129 2026-06-22T00:58:06Z InternetArchiveBot 22297 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327066 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:Liesbeth-homans-1369839691 (cropped).jpg|thumb|<center>Liesbeth Homans]] '''Liesbeth Homans''' ([[Wilryk]], [[17 februoari]] [[1973]]) is e [[Vloandern|Vlamsche]] politica vo den [[N-VA]]. Van 25 juli 2014 toet 2 oktober 2019 wos ze Viceminister-president en Minister van Binn'nlands Besteur, Weun'n, Steed'n, Inburgerienge, Gelyke Kans'n, Oarmoebestrydienge en Socioale Economie in de [[Vlamsche Regerienge]] Bourgeois. Ze leêrde geschiedenisse an de [[Katholieke Universiteit Leuven]] woa da z' ook lid kwam van de [[Volksunie]]. Van 2000 toet 2001 was ze kabinetsadviseur van [[Johan Sauwens]] en van 2001 toet 2004 van [[Paul Van Grembergen]]. Van 2004 toet 2009 was ze Parlementair medewerker van [[Bart De Wever]] en van 2006 toet 2009 Provincieroadslid van [[Antwerpn (provinsje)|Antwerp'n]]. Van 2010 toet 2012 was ze Gemeênschapssenateur en Fractievoôrzitter van de Senoat. Van 2013 toet 2014 was ze OCMW-voôrzitster en Scheep'n van Socioale Zoak'n, Weun'n, Diversiteit en Inburgerienge van [[Antwerp'n]]. Van 2009 toet 2014 en sins 2019 is ze Vlams Parlementslid. Van 2 juli toet 2 oktober 2019 wos ze minister-president van [[Vloandern]] en van 2019 toet 2025 vôorzitter van 't [[Vlams Parlement]]. == Externe koppelienge == * [https://web.archive.org/web/20110131221536/http://www.liesbethhomans.be/ Officiële website] {{DEFAULTSORT:Homans, Liesbeth}} [[Categorie:N-VA-polletieker]] [[Categorie:Vlams minister]] [[Categorie:Vlams minister-president]] [[Categorie:Vlams parlementslid]] [[Categorie:Belgisch scheepn]] [[Categorie:Belgisch senateur]] [[Categorie:Antwerpn]] e24qb8rikrv1tibeoblk4bcomhv0xtu 0 20305 327068 325453 2026-06-22T02:00:47Z InternetArchiveBot 22297 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327068 wikitext text/x-wiki {{Infobox Liechtnstein gemêente |noame=<big>Schaan</big> |woapn=Wappen Schaan.svg |vlagge=Flag of Schaan Liechtenstein-1.svg |koarte=[[Ofbeeldienge:Karte Gemeinde Schaan.png|250px]] |koartebyschrift=Liggienge van Schaan<br/> {{Coord|47|10|05|N|9|30|40|E|titelweergave=ja}} |district=Oberland |latitudeGraden= |latitudeMinuten= |latitudeSeconden= |longitudeGraden= |longitudeMinuten= |longitudeSeconden= |ipp=26,85 |inw=5556 (2001) |dichtheid=207,13 |burgemêester=Daniel Hilti |postcode=9494 |web=[http://www.schaan.li schaan.nl] }} '''Schaan''' ([[Alemannisch]]: ''Schaa'') es de grôotste stee van 't klêen Vorstndom [[Liechtnstein]]. De stee ligt ten nôordn van d'n ôofdstad [[Vaduz]]. De gemêente Schaan hèt een ippervlak van 26,85&nbsp;km² en ligt up 455 meiters hoogte in 't dal van de [[Reyn]]. In de stad weunn e goeie 5556 menschn. In Schaan is ter e [[stoatie]], die ôok gebruukt wordt deur de beweuners van Vaduz. 't Is êen van de vier stoaties van Liechtnstein en 't ligt an de spôorlyne Feldkirch ([[Ôostnryk]]) – Buchs ([[Zwitserland]]). Hêel 't [[Yzerweg|spôorweg]]net in Liechtnstein makt dêel uut van de spôorweegn van Ôostnryk (ÖBB). ==Geschiedenisse== In de 5e êeuwe achter [[Christus]] weundn der ier al menschn. De noame Schaan is [[Keltische toaln|Keltisch]] moa 't ist nie bekend wat da 't betêkent. <gallery widths="175" heights="125"> Ofbeeldienge:Bahnhof Schaan-Vaduz 20-08-2007.JPG|Stoatie Schaan - Vaduz Ofbeeldienge:Rathaus Schaan.jpg|Stadhuus in Schaan Ofbeeldienge:Schaan church.png|Sint-Peterskerke in Schaan Ofbeeldienge:KapelleDux.jpg|Kapelle Sint-Maria zum Trost (Kapelle Dux) in Schaan<ref>[http://www.filahome.nl/fdc/klooster-st-elisabeth-schaan.htm Klooster St. Elisabeth in Schaan Maria zum-Trost] filahome.nl</ref> </gallery> ==Bezienswoardigheedn en evenementn van Schaan== *DoMuS - Museum en Galerie van de gemêente Schaan<ref>[https://web.archive.org/web/20140912033855/http://www.sonnenhof.li/map/hotel/domus-museum-und-galerie.html DoMuS - Museum en Galerie an de Landstrasse in Schaan] sonnenhof.li</ref> *Kapelle Sint-Maria zum Trost<ref>[http://www.royaltyguide.nl/countries/liechtenstein/schaan/schaan.htm Maria Elisabeth of Leutzendorff 1921-1944 is bygezet in de Kapelle Dux in Schaan] royaltyguide.nl</ref> *Liechtnsteiner Brauhaus - Bierbrouwery *Theater am Kirchplatz (TaK) → Theoater up 't Kerkepling<ref>[http://www.tak.li/ Theoater up 't Kerkepling an de Reberastroate in Schaan] tak.li</ref> *Sint-Peterskerke<ref>[https://web.archive.org/web/20150222235648/http://skivakantiezwitserland.nl/liechtenstein.htm Sint-Peterskerke in Schaan] skivakantiezwitserland.nl</ref> ==Trivia== *In Schaan is d' ênigste [[Brouwery|bierbrouwery]] van Liechtnstein gevestigd sinds 2007, 't Liechtnsteiner Brauhaus. Achter den [[Êestn Weireldoorloge]] woarn der deur tekort an groundstoffn gin brouweryen nie mêer in Liechtnstein.<ref>[https://web.archive.org/web/20150905221423/http://www.brauhaus.li/ Liechtnsteiner Brauhaus an de Im Rösle in Schaan] brauhaus.li</ref> == Referensjes == *[http://www.landenweb.net/liechtenstein/geschiedenis/ De geschiedenisse van Schaan - landenweb.net] <references/> {{commonscat|Schaan}} [[Categorie:Schaan| ]] [[Categorie:Stad in Liechtnstein]] [[Categorie:Plekke in Liechtnstein]] 7j4b8z4ipcyvkbn0l83edw9bdtbg6zn 0 28157 327067 323452 2026-06-22T01:02:46Z InternetArchiveBot 22297 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327067 wikitext text/x-wiki {{Streektoale|Noordelik West-Vlams}} [[Ofbeeldienge:Maaike De Vreese 2019.png|thumb|Maaike De Vreese in 2019]] '''Maaike De Vreese''' ([[Brugge]], [[26 juli]] [[1984]]) is e [[West-Vloandern|West-Vlamsche]] politica vo den [[N-VA]]. Ze weunt in [[Sinte-Machiels]]. Z' hoalde in 2006 e master in de criminologie an den Universiteit Gent. In 2014 wierd ze gedetacheerd noa 't kabinet van stoatssecretoaris vor Asiel en Migroasje [[Theo Francken]]. Ze wierd by de Vlamsche verkiezingen van 26 meie 2019 vanip de tweede plekke verkozen as [[Vlams Parlement]]slid ip de lyste van den N-VA in de Kieskring West-Vloanderen. Ook kwam ze deelstoatsenateur in de Belgische Senoat. As Vlams Parlementslid hield z' heur bezig met integroasje en inburgeringe, arbeidsmigroasje, transmigroasje, lokoale economie en d' Hoaven van Zeebrugge. Ze bleef Vlams Parlementslid en senateur tout in juni 2024. By de Belgische federoale verkiezingen van juni 2024 kreeg De Vreese de tweede plekke ip de N-VA-lyste in West-Vloanderen en wierd ze verkozen in de Koamer van volksvertegenwoordigers. ==Externe link== *[https://web.archive.org/web/20240720032515/https://www.maaikedevreese.be/wie-is-wie/maaike-de-vreese Persoonlike website] {{DEFAULTSORT:De Vreese, Maaike}} [[Categorie:West-Vlamsche polletieker]] [[Categorie:N-VA-polletieker]] [[Categorie:Vlams parlementslid]] [[Categorie:Belgisch senateur]] [[Categorie:Belgisch volksverteegnwoordiger]] [[Categorie:Befoamde Bruggeliengn]] 8aqnx9zc6uolvv14w6ijkosh2ldgbbb 0 28864 327069 324759 2026-06-22T02:32:03Z InternetArchiveBot 22297 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327069 wikitext text/x-wiki [[File:Google search result for Magic Flute opera.png|thumb|upright=1.2|Een [[w:nl:Google Zoeken|Google-zoekresultoat]] vo de zin "magic flute opera"]] Een '''zoekmachien''' is e [[w:nl:Softwaresysteem|softwaresystèem]] da [[w:nl:Hyperlink|hyperlinks]] noa [[w:nl:Webpagina|webpagina's]] en andre relevante informoatie ip 't [[w:nl:Wereldwijd web|web]] gift, lik antwoord ip e [[w:nl:Zoekopdracht|zoekipdracht]] van e gebruker. De gebruker gift e zoekipdracht in e [[w:nl:Webbrowser|webbrowser]] of e [[w:nl:Mobiele app|mobiele app]], en de [[w:nl:Zoekresultatenpagina|zoekresultoatn]] wordn mêestol getoogd lik e lyste van hyperlinks, met d'rby tekstsoamenvattiengn en ofbeeldiengn. Gebrukers kunn'n ôok nunder zoekipdracht beperkn toet specifieke sôortn resultoatn, lik [[w:nl:Afbeelding|ofbeeldiengn]], [[w:nl:Video|video's]] of [[w:nl:Nieuws|nieuws]]. Vo 'n anbeider van zoekdienstn is nunder [[w:en:Software engine|machien]] ounderdêel van e [[w:nl:Gedistribueerd systeem|gedistribueerd systèem]] da vele [[w:nl:Datacenter|datacenters]] over de hêle weireld ku bevattn. De snelheid en nauwkeurigheid van 't antwoord van e zoekmachien ip e zoekipdracht zyn gebaseerd ip e complex systèem van [[w:nl:Zoekmachine-indexering|indexeringe]] dat idder moment bygewerkt wudt deur geautomatiseerde [[w:nl:Spider|webcrawlers]]. Da ku ôok de [[w:nl:Datamining|datamining]] van [[w:nl:Bestand|bestanden]] en [[w:nl:Database|databases]] ip [[w:nl:Webserver|webservers]] inoudn, oewêl da sommigte inoud [[w:nl:Deep web|nie toegankelik]] is vo crawlers. D'r zyn ol e masse zoekmachienes gewist sinds 't begun van 't web in de joarn 90; moa [[w:nl:Google Zoeken|Google Zoekn]] is in de joarn 2000 de mêest dominante gekommn en is da toet nu toe gebleevn. Vôgns StatCounter eit Google in meie 2025 oungeveer 89–90% van 't weireldwyde marktandêel vo zoekmachienes in andn, me concurrentn die verre achterbluuvn: [[w:nl:Bing (zoekmachine)|Bing]] (~4%), [[w:nl:Yandex|Yandex]] (~2,5%), [[w:nl:Yahoo!|Yahoo!]] (~1,3%), [[w:nl:DuckDuckGo|DuckDuckGo]] (~0,8%) en [[w:nl:Baidu|Baidu]] (~0,7%).<ref name="StatCounterMay2025">StatCounter Global Stats – [https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share Search Engine Market Share] (Meie 2025)</ref> Vist is da 't d'n êeste kêer in mêer of tien joar is da Google zyn andêel ounder de 90%-grenze gakt is. 't Verbêetern van de zichtboarheid van [[w:nl:Website|websites]] in [[w:nl:Zoekresultatenpagina|zoekresultoatn]], gekend lik [[w:nl:Zoekmachinemarketing|zoekmachienmarketing]] en [[w:nl:Zoekmachineoptimalisatie|zoekmachienoptimalisoatie]], focust zyn eign doa deure groetndêels ip Google. == Geschiedenisse == {| class="wikitable sortable" style="margin-left:1em; float:right; width:25em" |+ Tydslyne ([[w:nl:Lijst van zoekmachines|vulle lyste]]) |- ! scope="col" | Joar ! scope="col" | Zoekmachien ! style="width: 13em;" scope="col" | Udigen stoatus |- |rowspan="4" |1993 |[[w:nl:W3Catalog|W3Catalog]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:nl:Aliweb|ALIWEB]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:JumpStation|JumpStation]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:World-Wide Web Worm|WWW Worm]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- | rowspan="4" |1994 |[[w:nl:WebCrawler|WebCrawler]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:Go.com|Go.com]] | style="background:#fdd;" | Inactief, direct deur noa Disney |- |[[w:nl:Lycos|Lycos]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:Infoseek|Infoseek]] | style="background:#fdd;" | Inactief, direct deur noa Disney |- | rowspan="8" |1995 |[[w:nl:Yahoo! Search|Yahoo! Search]] | style="background:#dfd;" | Actief, ôorsprounkelik e zoekfunctie vo [[w:en:Yahoo! Directory|Yahoo! Directory]] |- |[[w:nl:Daum|Daum]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:Search.ch|Search.ch]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:Magellan (search engine)|Magellan]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:nl:Excite|Excite]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:MetaCrawler|MetaCrawler]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:AltaVista|AltaVista]] | style="background:#fdd;" | Inactief, in 2003 overgepakt deur Yahoo!, direct sinds 2013 deur noa Yahoo! |- |[[w:en:SAPO (company)|SAPO]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |rowspan="4" |1996 |[[w:en:RankDex|RankDex]] | style="background:#fdd;" | Inactief, ipgegoan in [[w:nl:Baidu|Baidu]] in 2000 |- |[[w:nl:Dogpile|Dogpile]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:HotBot|HotBot]] | style="background:#fdd;" | Inactief (gebruukte de zoektechnologie van [[w:en:Inktomi (company)|Inktomi]]) |- |[[w:nl:Ask.com|Ask Jeeves]] | style="background:#dfd;" | Actief (erdoopt toet ask.com) |- | rowspan="4" |1997 |AOL NetFind | style="background:#dfd;" | Actief (erdoopt toet [[w:en:AOL Search|AOL Search]] sinds 1999) |- |[[w:en:Goo (search engine)|goo.ne.jp]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:Northern Light Group|Northern Light]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:nl:Yandex|Yandex]] | style="background:#dfd;" | Actief |- | rowspan="4" |1998 |[[w:nl:Google Zoeken|Google]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:Ixquick|Ixquick]] | style="background:#dfd;" | Actief lik Startpage.com |- |[[w:en:MSN Search|MSN Search]] | style="background:#dfd;" | Actief lik Bing |- |[[w:en:Empas|empas]] | style="background:#fdd;" | Inactief (gefusioneerd mè NATE) |- | rowspan="4" |1999 |[[w:nl:AlltheWeb|AlltheWeb]] | style="background:#fdd;" | Inactief (URL direct deur noa Yahoo!) |- |[[w:en:GenieKnows|GenieKnows]] | style="background:#fdd;" | Inactief, erdoopt toet Yellowee (directe deur noa justlocalbusiness.com) |- |[[w:nl:Naver|Naver]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:Teoma|Teoma]] | style="background:#fdd;" | Inactief (direct deur noa Ask.com) |- | rowspan="3" |2000 |[[w:nl:Baidu|Baidu]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:Exalead|Exalead]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:nl:Gigablast|Gigablast]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- ||2001 |[[w:en:KartOO|Kartoo]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- | rowspan="1" |2003 |[[w:en:Info.com|Info.com]] | style="background:#dfd;" | Actief |- | rowspan="4" |2004 |[[w:en:A9.com|A9.com]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:Yippy|Clusty]] | style="background:#dfd;" | Actief, Yippy (idder Clusty) is nu van Togoda.com |- |[[w:nl:Mojeek|Mojeek]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:Sogou.com|Sogou]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |rowspan="2" |2005 |[[w:en:Searchme|SearchMe]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:KidzSearch|KidzSearch]] | style="background:#dfd;" | Actief, Google Zoekn |- | rowspan="6" |2006 |[[w:en:Soso (search engine)|Soso]] | style="background:#fdd;" | Inactief, gefusioneerd mè [[w:en:Sogou.com|Sogou]] |- |[[w:nl:Quaero|Quaero]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:Search.com|Search.com]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:ChaCha (search engine)|ChaCha]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:nl:Ask.com|Ask.com]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:Live Search|Live Search]] | style="background:#dfd;" | Actief lik Bing, nieuwe noame vo MSN Search |- | rowspan="4" |2007 |[[w:en:Wikiseek|wikiseek]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:Sproose|Sproose]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:nl:Wikia Search|Wikia Search]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:nl:Blackle|Blackle.com]] | style="background:#dfd;" | Actief, Google Zoekn |- | rowspan="8" |2008 |[[w:nl:Powerset|Powerset]] | style="background:#fdd;" | Inactief (direct deur noa Bing) |- |[[w:en:Picollator|Picollator]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:Viewzi|Viewzi]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |Boogami | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:LeapFish|LeapFish]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:Forestle|Forestle]] | style="background:#fdd;" | Inactief (direct deur noa Ecosia) |- |[[w:nl:DuckDuckGo|DuckDuckGo]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:TinEye|TinEye]] | style="background:#dfd;" | Actief |- | rowspan="6" |2009 |[[w:nl:Bing (zoekmachine)|Bing]] | style="background:#dfd;" | Actief, nieuwe noame vo Live Search |- |[[w:en:Yebol|Yebol]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:Goby Inc.|Scout (Goby)]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:Nate (web portal)|NATE]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:Ecosia|Ecosia]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:Startpage|Startpage.com]] | style="background:#dfd;" | Actief, zuster-zoekmachien van Ixquick |- | rowspan="4" |2010 |[[w:nl:Blekko|Blekko]] | style="background:#fdd;" | Inactief, verkocht an IBM |- |[[w:nl:Cuil|Cuil]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:nl:Yandex|Yandex]] (Iengels) | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:Parsijoo|Parsijoo]] | style="background:#dfd;" | Actief |- ||2011 |[[w:nl:YaCy|YaCy]] | style="background:#dfd;" | Actief, [[w:nl:Peer-to-peer|P2P]] |- ||2012 |[[w:en:Volunia|Volunia]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- ||2013 |[[w:nl:Qwant|Qwant]] | style="background:#dfd;" | Actief |- | rowspan="3" |2014 |[[w:en:Egerin|Egerin]] | style="background:#dfd;" | Actief, Koerdisch / Sorani |- |[[w:nl:Swisscows|Swisscows]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:en:Searx|Searx]] | style="background:#dfd;" | Actief |- | rowspan="2" |2015 |[[w:en:Yooz|Yooz]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- |[[w:en:Cliqz|Cliqz]] | style="background:#fdd;" | Inactief |- ||2016 |[[w:nl:Kiddle|Kiddle]] | style="background:#dfd;" | Actief, Google Zoekn |- |2017 |[[w:en:Presearch (search engine)|Presearch]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |2018 |[[w:en:Kagi (search engine)|Kagi]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |2020 |[[w:nl:Petal Search|Petal]] | style="background:#dfd;" | Actief |- | rowspan="2" |2021 |[[w:nl:Brave (webbrowser)|Brave Search]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |[[w:nl:You.com|You.com]] | style="background:#dfd;" | Actief |- |2022 |[[w:nl:Perplexity AI|Perplexity]] | style="background:#dfd;" | Actief |} === Vôor de joarn '90 === In 1945 beschrêef [[w:nl:Vannevar Bush|Vannevar Bush]] een informoatie-ophoaliengssysteem da e gebruker in stoat zou stelln om an e grôte oeveeleid informoatie te geroakn, allemolle an êen en 'tzeste bureau, wuk dat 'n e [[w:nl:Memex|memex]] noemde.<ref>Bush, Vannevar (1 juli 1945). [https://www.theatlantic.com/magazine/archive/1945/07/as-we-may-think/303881/ As We May Think], The Atlantic. Geraadpleegd ip 22 februoari 2024.</ref> J' beschrêef da systeem in een artikel me d'n titel "[[w:en:As We May Think|As We May Think]]" in ''The Atlantic Monthly''.<ref>[http://www.searchenginehistory.com/ Search Engine History.com]. Geraadpleegd ip 2 juli 2020.</ref> De memex wos bedôeld vo e gebruker de meugelikheid te geevn om de stygende moeilikheid van 't viendn van informoatie in alsmoa grotere gecentraliseerde indexn van weetnschappelik werk t' overwinn'n. Vannevar Bush a bibliotheekn van ounderzoek in zyn ôofd me verboundn annotoaties, wuk da trekt up moderne [[w:nl:Hyperlink|hyperlinks]]. Link-analyse wierd uutendelik e crucioal ounderdêel van zoekmachienes deur algoritmes lik Hyper Search en [[w:nl:PageRank|PageRank]].<ref>Marchiori, Massimo (1997). [http://www.w3.org/People/Massimo/papers/WWW6/Overview.html The Quest for Correct Information on the Web: Hyper Search Engines], Proceedings of the Sixth International World Wide Web Conference (WWW6).</ref><ref name="AnatomyOfSearch">Brin, Sergey; Page, Larry (1998). The Anatomy of a Large-Scale Hypertextual Web Search Engine, Proceedings of the Seventh International World Wide Web Conference (WWW7).</ref> === 1990s: Gebôorte van zoekmachienes === D' êeste internetzoekmachienes woarn d'r ol vôorn d'n debuut van 't web in december 1990: [[w:nl:WHOIS|WHOIS]]-gebrukerszoektochtn goan were toet 1982, en de [[w:en:Knowbot Information Service|Knowbot Information Service]] multi-netwerk gebrukerszoektocht wierd vo d'n êeste kêer g'ïmplementeerd in 1989.<ref>Knowbot programming: System support for mobile agents, cnri.reston.va.us.</ref> D' êeste goed gedocumenteerde zoekmachien die inoudsbestanden zocht, noamelik [[w:nl:File Transfer Protocol|FTP]]-bestanden, wos d' [[w:en:Archie search engine|Archie zoekmachien]], die ip 10 september 1990 uutkwam.<ref>Deutsch, Peter (11 september 1990). [next] An Internet archive server server (was about Lisp), groups.google.com. Geraadpleegd ip 29 december 2017.</ref> Vôorn september 1993 wierd 't [[w:nl:Wereldwijd web|World Wide Web]] hêlegans met d' and g'ïndexeerd. D'r wos e lyste van [[w:nl:Webserver|webservers]] die bygewerkt wierd deur [[w:nl:Tim Berners-Lee|Tim Berners-Lee]] en g'host wierd ip de webserver van [[w:nl:CERN|CERN]]. D'r is nog êen snapshot van de lyste uut 1992 bewoard gebleevn,<ref>World-Wide Web Servers, W3C. Geraadpleegd ip 14 meie 2012.</ref> moa naarmate datter mêer en mêer webservers online kwoamn, kost de centroale lyste 't nie mêer by-oedn. Ip de site van de [[w:nl:National Center for Supercomputing Applications|NCSA]] wierdn nieuwe servers ankoendigd ounder d'n titel "What's New!".<ref>What's New! February 1994, Mosaic Communications Corporation! Geraadpleegd ip 14 meie 2012.</ref> D'n êesten tool da gebruukt wierd vo 't zoekn noar inoud (in teegnstellienge toet gebrukers) ip 't [[w:nl:Internet|internet]] wos Archie.<ref name="LeidenUnivSE">Search Engine Watch (september 2001). Search Engines, Internet History. Universiteit Leiden.</ref> De noame stoat vo "archive" (archief) zounder de "v".<ref name="2020/09/21pcmag">Archie, PCMag. Geraadpleegd ip 20 september 2020.</ref> 't Wierd gemakt deur [[w:en:Alan Emtage|Alan Emtage]], e student [[w:nl:Informatica|informoatica]] an de [[w:nl:McGill-universiteit|McGill-universiteit]] in [[w:nl:Montreal (stad)|Montreal]], Canada. 't Programma downloade de lystn van ol de bestanden die up openboare anonieme FTP-sites stoundn, woadeure datter e deurzoekboare [[w:nl:Database|database]] van bestandsnoamn ountstound. Archie indexeerde echter nie den inoud van die sites zelve, omdan de oeveeleid data zo beperkt wos da 't makkelyk met d' and kost wordn deurzocht. D' ipkomste van [[w:nl:Gopher|Gopher]] (gemakt in 1991 deur [[w:en:Mark McCahill|Mark McCahill]] an d' [[w:nl:Universiteit van Minnesota|Universiteit van Minnesota]]) leidde toet twêe nieuwe zoekprogramma's, [[w:en:Veronica (search engine)|Veronica]] en [[w:en:Jughead (search engine)|Jughead]]. Juuste lik Archie zochtn ze noa de bestandsnoamn en titels die in de Gopher-indexsystemn woarn ipgesleegn. Veronica ("Very Easy Rodent-Oriented Net-wide Index to Computerized Archives") zörgde voor e zoektocht ip trefwoordn in de mêeste Gopher-menutitels van de hêle Gopher-lystn. Jughead ("Jonzy's Universal Gopher Hierarchy Excavation And Display") wos een tool om menu-informoatie te krygn van specifieke Gopher-servers. Oewêl da de noame van de zoekmachien Archie gin verwyzienge wos noa de [[w:nl:Archie (stripreeks)|Archie-stripreeks]], zyn "[[w:en:Veronica Lodge|Veronica]]" en "[[w:en:Jughead Jones|Jughead]]" wel personoages uut die reekse, en doamee wierd er verweezn noa nunder vôorganger. In de zomere van 1993 bestound er nog gin zoekmachien vo 't web, oewêl datter wel vele gespecialiseerde cataloogn met d' and wierdn byge'oudn. [[w:nl:Oscar Nierstrasz|Oscar Nierstrasz]] an d' [[w:nl:Universiteit van Genève|Universiteit van Genève]] schrêef e reekse [[w:nl:Perl|Perl]]-scripts die die pagina's periodiek spiegelden (mirrorden) en z' òmmschreevn noar e standoardformoat. Da vormde de boasis vo [[w:nl:W3Catalog|W3Catalog]], d' êeste primitieve zoekmachien van 't web, uutgebrocht ip 2 september 1993.<ref name="Announcement html">Nierstrasz, Oscar (2 september 1993). Searchable Catalog of WWW Resources (experimental).</ref> In juni 1993 miek Matthew Gray, ton an 't [[w:nl:Massachusetts Institute of Technology|MIT]], wuk da woarschynlik d'n êeste webrobot wos: de up Perl-gebaseerde [[w:en:World Wide Web Wanderer|World Wide Web Wanderer]], en je gebruukte em vor een index me de noame "Wandex" te moakn. 't Doel van de Wanderer wos vo de grôotte van 't World Wide Web te meetn, wuk dat ie dêe toet lat in 1995. D'n twidde zoekmachien ip 't web, [[w:nl:Aliweb|Aliweb]], kwam uut in november 1993. Aliweb gebruukte gin webrobot, moa wos in plekke doarvan ofhankelik van de [[w:nl:Webmaster|websitebeheerders]] die in e bepoald formoat een indexbestand anleverden vo nunder site an te meldn. [[w:en:JumpStation|JumpStation]] (gemakt in december 1993 deur [[w:en:Jonathon Fletcher|Jonathon Fletcher]]) gebruukte e webrobot vo webpagina's te viendn en zyn index ip te bouwn, en gebruukte e [[w:nl:Webformulier|webformulier]] lik interface vo 't zoekprogramma. 't Wos doamee d'n êesten WWW-tool die de drie essentiële functies van e zoekmachien (crawlen, indexeern en zoekn) combineerde. Deure van de beperkte middeln ip 't platform woarip da 't droaide, wos 't indexeern en zoekn beperkt toet de titels en koppen in de webpagina's die de crawler teegnkwam. Êen van d' êeste "vulledige tekst" crawler-gebaseerde zoekmachienes wos [[w:nl:WebCrawler|WebCrawler]], die in 1994 uutkwam. In teegnstellienge toet zyn vôorgangers liet et gebrukers toe vo noar elk woord in e webpagina te zoekn, wuk da sindsdien de standoard is gewordn vo ol de grôte zoekmachienes. 't Wos ôok d' êeste zoekmachien die brêed gekend wos by 't grôte publiek. Ôok in 1994 wierd [[w:nl:Lycos|Lycos]] (da begost an de [[w:nl:Carnegie Mellon University|Carnegie Mellon University]]) gelanceerd, wuk da e grôte commerciële oundernemienge wierd. D'n êeste populaire zoekmachien ip 't web wos [[w:nl:Yahoo! Search|Yahoo! Search]]. 't Êeste product van [[w:nl:Yahoo!|Yahoo!]], ipgericht deur [[w:nl:Jerry Yang|Jerry Yang]] en [[w:nl:David Filo|David Filo]] in januoari 1994, wos e [[w:nl:Webgids|webgids]] da [[w:en:Yahoo! Directory|Yahoo! Directory]] noemde. In 1995 wierd er e zoekfunctie an toegevoegd, woadeure da gebrukers in de Yahoo! Directory kostn zoekn. 't Wierd êen van de mêest populaire maniern vo menschn om interessante webpagina's te viendn, moa de zoekfunctie werkte dus ip eur eign webgids, in plekke van ip vulledige tekstkopieën van webpagina's. Kort doarachter kwoamn d'r een antoa andre zoekmachienes die streden vo de populariteit. Doarounder addn we [[w:en:Magellan (search engine)|Magellan]], [[w:nl:Excite|Excite]], [[w:nl:Infoseek|Infoseek]], [[w:en:Inktomi (company)|Inktomi]], [[w:en:Northern Light Group|Northern Light]] en [[w:nl:AltaVista|AltaVista]]. Informoatiezoekers kostn ôok de webgidsn deurbladern in plekke van e zoektocht ip trefwoordn te doen. In 1996 ountwikkelde [[w:nl:Robin Li|Robin Li]] 't [[w:en:RankDex|RankDex]] site-score algoritme vo 't rangschikkn van de zoekresultoatn en je krêeg e g'octrooieerd patent (US patent) vo die technologie.<ref name="rankdex">[http://www.rankdex.com/about.html "About: RankDex"], rankdex.com</ref> 't Wos d' êeste zoekmachien die hyperlinks gebruukte om de kwaliteit van websites te meetn die 't indexeerde, wuk da twêe joar idder wos of 't stief gelykoardige algoritme-patent da [[w:nl:Google Zoeken|Google]] in 1998 aangediend ad. [[w:nl:Larry Page|Larry Page]] verwees in sommigte van zyn Amerikoansche patentn vo PageRank noa 't werk van Li.<ref name="patent">Method for node ranking in a linked database, Google Patents. Geraadpleegd ip 19 oktober 2015.</ref> Li gebruukte loater zyn RankDex-technologie vo de [[w:nl:Baidu|Baidu]] zoekmachien, die deur em wierd upgericht in China en in 2000 wierd gelanceerd. In 1996 wos [[w:nl:Netscape|Netscape]] ip zoek om êen inkele zoekmachien een exclusieve deal te geevn lik de standoard zoekmachien ip nundern webbrowser. D'r wos zovoele interesse da Netscape uutendelik deals sloot me vuuf van de grôotste zoekmachienes: vo 5 miljoen dollar per joar zou elke zoekmachien in rotoatie stoan ip de Netscape zoekmachien-pagina. De vuuf machienes woarn Yahoo!, Magellan, Lycos, Infoseek en Excite. Google nam 't idee vo zoekterm'n te verkôopn over in 1998 van e klêen zoekmachienbedryfke da [[w:en:Yahoo! Search Marketing|goto.com]] noemde. Die zet a e gigantischen impact ip de business van zoekmachienes, die van e sukkelende sector veranderde in êen van de mêest winstgevende businessn ip 't internet. Zoekmachienes stoundn in de loate joarn 1990 ôok bekend lik êen van de blienkendste sterrn binst de frenzie van internetinvesteriengn. Verschillige bedryvn betraadn de markt up e spectaculaire maniere en oalden recordwinstn binst nunder [[w:nl:Beursintroductie|bêursintroductie]]. Sommigte ein nunder openboare zoekmachien offline g'oald en verkôopn ollêne nog moa versies vo bedryvn, lik Northern Light. Vele zoekmachienbedryvn woarn betrokkn by de [[w:nl:Dot-com bubble|dot-com bubble]], een ip speculoatie gebaseerde marktboom die zyn ôogtepunt bereikte in moarte 2000. === 2000s–nu: Achter de dot-com bubble === Round 't joar 2000 begost [[w:nl:Google Zoeken|Google]] echt ip de vôorground te treedn. 't Bedryf oalde betere resultoatn vo vele zoekipdrachtn met een algoritme da [[w:nl:PageRank|PageRank]] noemde, lik of da wierd uutgeleid in 't artikel ''Anatomy of a Search Engine'' geschreevn deur [[w:nl:Sergey Brin|Sergey Brin]] en [[w:nl:Larry Page|Larry Page]], de loatere iprichters van Google.<ref name="AnatomyOfSearch" /> Da iteratief algoritme rangschikt webpagina's ip boasis van 't antal en de PageRank van andre websites en pagina's die d'rnoa linkn, vanuut 't gedacht da goeie of interessante pagina's mêer gelinkt wordn of andren. 't Patent van Larry Page vo PageRank citeert 't iddere RankDex-patent van Robin Li lik een invloed.<ref name="patent"/><ref name="rankdex"/> Google ield ôok e minimalistische interface an vo nunder zoekmachien. In teegnstellienge doatoe addn vele van nunder concurrentn e zoekmachien verwerkt in e [[w:nl:Webportaal|webportoal]]. De zoekmachien van Google wierd zelfs zo populair datter parodie-zoekmachienes kwoamn, lik [[w:en:Mystery Seeker|Mystery Seeker]]. Teegn 2000 bood Yahoo! zoekdienstn an ip boasis van Inktomi's zoekmachien. Yahoo! kocht Inktomi in 2002, en [[w:en:Yahoo! Native|Overture]] (dat eigenoare wos van AlltheWeb en AltaVista) in 2003. Yahoo! stapte over noa de zoekmachien van Google toet in 2004, oen dan ze nunder eign zoekmachien lanceerden ip boasis van de gecombineerde technologieën van nunder overnoames. [[w:nl:Microsoft|Microsoft]] lanceerde êest MSN Search in 't najoar van 1998 me zoekresultoatn van Inktomi. In 't begun van 1999 begost de site lystn van [[w:en:Looksmart|Looksmart]] te toogn, gemiengeld me resultoatn van Inktomi. Vor e kortere periode in 1999 gebruukte MSN Search in plekke doarvan resultoatn van AltaVista. In 2004 begost Microsoft met den overgank noa nunder eign zoektechnologie, angedreevn deur e nunder eign webcrawler (genaamd [[w:en:Bingbot|msnbot]]). Microsoft's erdoopte zoekmachien, [[w:nl:Bing (zoekmachine)|Bing]], wierd gelanceerd ip 1 juni 2009. Ip 29 juli 2009 slootn Yahoo! en Microsoft e deal woaby da Yahoo! Search ging wordn angedreevn deur de Bing-technologie van Microsoft. In 2019 behoordn d' actieve crawlers van zoekmachienes toet degenen van Baidu, Bing, [[w:nl:Brave (webbrowser)|Brave]], Google, DuckDuckGo, Gigablast, Mojeek, [[w:en:Sogou|Sogou]] en Yandex. == Anpak == E zoekmachien ounderoudt de vôlgende processn biekans in realtime:<ref>[https://www.techtarget.com/whatis/definition/search-engine Definition – search engine], Techtarget. Geraadpleegd ip 1 juni 2023.</ref> # [[w:nl:Spider|Web crawlen]] # [[w:nl:Zoekmachine-indexering|Indexeern]] # [[w:nl:Zoekopdracht|Zoekn]]<ref name="Jawadekar2011">Jawadekar, Waman S. (2011). Knowledge Management: Text & Cases, Tata McGraw-Hill Education Private Ltd, New Delhi, p. 278.</ref> Zoekmachienes krygn nunder informoatie deur te "crawlen" van site noa site. De "spider" kykt êest of dat d'r e standoardbestand noamt ''[[w:nl:Robots Exclusion Protocol|robots.txt]]'' ip de site stoat. 't Robots.txt-bestand bevat instructies vo de spiders, en zegt nunder wukke pagina's da ze wel of nie meugn crawlen. Achter 't checkn van 't robots.txt-bestand (of ze 't nu viendn of nie), stuurt de spider bepoalde informoatie were om g'ïndexeerd te wordn, ofhankelik van e masse factorn, lik de titels, pagina-inoud, [[w:nl:JavaScript|JavaScript]], [[w:nl:Cascading Style Sheets|Cascading Style Sheets]] (CSS), koppen, of zyn [[w:nl:Metagegeven|metadata]] in HTML-[[w:nl:Metatag|metatags]]. Achter e bepoald antal gecrawlde pagina's, de oeveeleid g'ïndexeerde data, of d'n tyd g'ïnvesteerd in de website, stopt de spider me crawlen en goat ie vôord noa de vôlgende. "Gin êen webcrawler kan in 't echt 't hêle toegankelikke web crawlen. Vanweuge oneindige websites, spidervalln (spider traps), spam en andre situoaties van 't echte web, passn crawlers een 'crawlbeleid' toe om te bepoaln oen da 't crawlen van e site lik vuldoende moe anzien wordn. Sommigte websites wordn hêlegans uutgepluusd, binst d' andren ollêne moa gedêeltelik gecrawld wordn".<ref>Dasgupta, Anirban; Ghosh, Arpita; Kumar, Ravi; Olston, Christopher; Pandey, Sandeep; Tomkins, Andrew. ''The Discoverability of the Web''.</ref> Indexeern betêkent da woordn en andre definieerboare têkens ('tokens') die up webpagina's gevoundn zyn, gekoppeld wordn an nunder domeinnoamn en [[w:nl:HTML|HTML]]-gebaseerde veldn. De koppeliengn wordn ipgesleegn in een openboare database en zyn toegankelik via zoekipdrachtn ip 't web. E zoekipdracht van e gebruker kan êen woord zyn, mêerdere woordn of e vulledige zinne. Den index elpt om zo rap of meugelik informoatie te viendn die by de zoekipdracht past.<ref name="Jawadekar2011"/> Sommigte techniekn voor 't indexeern en 't [[w:nl:Cache|cachen]] van zoekmachienes zyn bedryfsgeheimn, binst da 't crawlen van 't web e simpel proces is da uut bestoat om olle sites systematisch te bezuk'n. Tusschn de bezoekn van de ''spider'' deur, wudt de [[w:nl:Cache|gecachete]] versie van de pagina (sommigte of olle inoud da nôdig is vo 't were te geevn) da ipgesleegn is in 't werkgeheugen van de zoekmachien rap noa de vrager gestuurd. Ozet eigenlik tyd is voor e nieuw bezoek van de spider, ku de zoekmachien in plekke doarvan geweun lik e [[w:nl:Proxyserver|webproxy]] dienn. In da geval ku de pagina verschilln van de zoekterm'n die woarn g'ïndexeerd.<ref name="Jawadekar2011"/> De gecachete pagina ziet d'r uut lik de versie woarvan da de woordn idder wierdn g'ïndexeerd. E gecachete versie van e pagina ku stief andig zyn vo de website a d' echte pagina verlôorn is gegoan, moa da probleem wudt ôok anzien lik e milde vorm van [[w:nl:Dode link|linkrot]]. [[File:WebCrawlerArchitecture.svg|thumb|Oge-niveau architecteure van e standoard webcrawler]] Oen e gebruker e [[w:nl:Zoekopdracht|zoekipdracht]] in e zoekmachien gift, zyn dat d'r mêestol een poar [[w:nl:Trefwoord (informatietechnologie)|trefwoordn]].<ref name="Jansen2000">Jansen, B. J., Spink, A., Saracevic, T. (2000). Real life, real users, and real needs: A study and analysis of user queries on the web. Information Processing & Management. 36(2), 207–227.</ref> D'n [[w:en:Inverted index|index]] (invèrse index) eit idder de noamn van de sites woa da de trefwoordn in stoan, en die wordn direct uut d'n index g'oald. 't Echte zwoare werk zit 'm in 't genereern van de webpagina's die de lyste me zoekresultoatn vormn: elke pagina in de hêle lyste moet gewoogn wordn (weighting) volgns d' informoatie in d' indexn.<ref name="Jawadekar2011"/> Achter die stap moe 't boovnste zoekresultoat ipgezocht, were ipgebouwd en ge-markuped wordn vôorn d'n tekst (d'n ''[[w:en:Snippet (programming)|snippet]]'') da de context van de gevounde trefwoordn lat zien. Da's nog moar e stikstje van de verwerkienge da elke zoekresultoatnpagina nôdig eit; de pagina's doarachter (oender d'n top) eisn nog mêer van die noa-verwerkienge. Neffest simpelweg zoekn noa trefwoordn, biedn zoekmachienes nunder eign ip [[w:nl:Grafische gebruikersomgeving|GUI]]- of commando's gebaseerde operatoarn en zoekparameters an vo de zoekresultoatn te verfyn'n. Dat gift de gebruker de nôdige controle vo de feedback-loop ('t terugekoppelingsmechanisme) deun te moakn, deur 't ''filtern'' en ''weegn'' (weighting) binst 't verfyn'n van de zoekresultoatn. Vanaf 2007 ei Google byvôorbeeld de meugelikheid toegevoegd om te ''filtern'' ip doatum deur te klikk'n ip "Zoek'ulpmiddeln toogn" in de meêst linkse kolomme van de êeste zoekresultoatnpagina, vo doarachter de gewenste doatum-periode te kiezn.<ref>Chitu, Alex (30 ogustus 2007). [http://googlesystem.blogspot.com/2007/08/easy-way-to-find-recent-web-pages.html Easy Way to Find Recent Web Pages], Google Operating System. Geraadpleegd ip 22 februoari 2015.</ref> 't Is ôok meugelik om ip doatum te ''weegn'' omda elke pagina een doatum van latste anpassienge eit. De mêeste zoekmachienes oundersteunn 't gebruuk van de [[w:nl:Booleaanse operator|Booleaanse operatoarn]] AND, OR en NOT vo d' eindgebrukers t' elpn met 't verfyn'n van de [[w:nl:Zoekopdracht|zoekipdracht]]. Booleaanse operatoarn zyn gediend vo letterlikke zoekipdrachtn die de gebruker toeloatn de term'n van de zoektocht te verfyn'n en uut te breidn. De zoekmachien kykt ton noa de woordn of zinn'n exact lik of dan ze zyn ingegeevn. Sommigte zoekmachienes biedn een g'avanceerde functie genaamd proximity search (nabieheidszoekn) an, woamee da gebrukers d'n ofstand tusschn trefwoordn kunn'n bepoaln.<ref name="Jawadekar2011"/> Doar is ôok nog 'conceptgebaseerd zoekn', woaby datter ounderzoek gedoan wudt me statistische analyse ip pagina's die de woordn of zinn'n bevattn woanoar da de gebruker zocht. 't Nut van e zoekmachien angt of van de relevantie van de resultoatn da 't weregift. Oewêl datter miljoenn webpagina's zyn die e bepoald woord of zinne bevattn, zyn sommigte pagina's relevanter, populairder, of addn ze mêer autoriteit of andren. De mêeste zoekmachienes gebruukn methodn om de resultoatn te rangschikkn (rank order) vo de "beste" resultoatn êest te toogn. Oe dat e zoekmachien beslist wukke pagina's de beste matchn zyn, en in wukke volgorde de resultoatn moetn getoogd wordn, verschilt enorm van zoekmachien toet zoekmachien.<ref name="Jawadekar2011"/> De methodn verandern ôok in den tyd azen internetgebruuk verandert en er nieuwe techniekn wordn ountwikkeld. D'r zyn twêe grôte sôortn zoekmachienes in 't leevn geroepn: d' êeste is e systeem van vôorof gedefinieerde en hiërarchisch g'ordende trefwoordn die menschn uutgebreid ein geprogrammeerd. D'n andren is e systeem dat e "[[w:en:Inverted index|inverted index]]" makt deur tekstn 't analyseern dat et viendt. Dien êesten vorm rust vele mêer ip de computer zelve om 't grotste dêel van 't werk te doen. De mêeste zoekmachienes ip 't web zyn commerciële oundernemiengn die gesteund wordn deur inkomstn uut [[w:nl:Reclame|reclame]]. Vadoar da sommigte adverteerders toeloatn teegn betoalienge in een ôgere posiesje te stoan by de zoekresultoatn ([[w:en:Paid inclusion|paid inclusion]]). Zoekmachienes die gin geld anveirden vo nunder zoekresultoatn verdiênn geld deur zoek-gerelateerde reclame neffest de geweune zoekresultoatn te ploatsn (contextual advertising). De zoekmachienes verdiênn geld iedre kêe os d'r iemand ip êen van die advertensjes klikt.<ref>[https://web.archive.org/web/20250628002926/https://globalforumonline.com/detail/how-does-search-engine-works/ how search engine works?], GFO. Geraadpleegd ip 26 juni 2018.</ref> === Lokoal zoekn === [[w:en:Local search (Internet)|Lokoal zoekn]] is 't proces da d' inspanniengn van lokoale bedryvn optimoaliseert. Ze focustn nunder up 't garandeern van consistente zoekresultoatn. Da's belangryk omdan vele menschn up boasis van nunder zoekipdrachtn beslissn woadan ze noatoe goan en wuk dan ze willn kopn.<ref>[https://www.searchenginejournal.com/local-seo/what-is-local-seo-why-local-search-is-important/ What Is Local SEO & Why Local Search Is Important], Search Engine Journal. Geraadpleegd ip 26 april 2020.</ref> == Marktaandêel == In januoari 2022 wos [[w:nl:Google Zoeken|Google]] verreut de mêest gebruukte zoekmachien ter weireld, met e marktaandêel van 90%. D' andre mêest gebruukte zoekmachienes woarn [[w:nl:Bing (zoekmachine)|Bing]] me 4%, [[w:nl:Yandex|Yandex]] me 2%, en [[w:nl:Yahoo!|Yahoo!]] me 1%. Andere zoekmachienes die nie stoan upgelyst, oaln a marktaandêel van minder of 3%.<ref name="NMS">[https://www.similarweb.com/engines/ Search Engine Market Share Worldwide], Similarweb Top search engines. Geraadpleegd ip 19 februoari 2024.</ref> In 2024 wierd Google in een proces aangespann'n deur 't Amerikoans Ministerie van Justiesje verôordeeld vo d'n illegale monopolieposiesje die ze aann'n.<ref>Kerr, Dara (2 meie 2024). [https://www.npr.org/2024/05/02/1248152695/google-doj-monopoly-trial-antitrust-closing-arguments U.S. v. Google: As landmark 'monopoly power' trial closes, here's what to look for], NPR.</ref> === Rusland en Ôost-Azië === Teegn t' einde van 2023 en 't begun van 2024 bleevn de marktaandêeln van zoekmachienes in Rusland en Ôost-Azië redelyk stabiel, moar wel me e poar ipmerkelikke verschuviengn deure van geopolitieke en technologische ountwikkelingn. In Rusland bleeft Yandex d'n opperbas van de zoekmachienemarkt met een andêel van oungeveer 70,7%, binst da Google zo'n 23,3% eit.<ref>[https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share/all/russian-federation Search Engine Market Share Russia - June 2024], StatCounter. Geraadpleegd ip 30 juli 2025.</ref> Yandex bluuft ôok e belangryke speeler in lokoale dienstn lik navigoatie, taxi's en e-commerce, wuk da zyn ecosysteem nog sterker makt. In China is Baidu nog olsan de leidnde zoekmachien met e marktaandêel van oungeveer 59,3% begun 2024. Andre binnnlandsche machienes lik Sogou en 360 Search ein e klênder andêel. Google bluuft ontoegankelik ip 't vasteland van China deure van anoudende censuurkwesties. Ze woarn in 2010 ol uut de Chinese markt gestapt achter ruzjes over censuur en cyberbeveiligienge.<ref>[https://www.bbc.com/news/10423341 Google ends China search redirect], BBC News (29 juni 2010). Geraadpleegd ip 30 juli 2025.</ref><ref>[https://www.reuters.com Google's China dilemma: to stay or to go], Reuters (moarte 2023). Geraadpleegd ip 30 juli 2025.</ref> Bing, de zoekmachien van Microsoft, eit in China e nicheplekke g'oudn met e marktaandêel van oungeveer 13,6%. Doamee is 't êen van de winnige buutnlandse zoekmachienes die ounder de lokoale wettegelienge meugn opereern.<ref>[https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share/all/china Search Engine Market Share China - June 2024], StatCounter. Geraadpleegd ip 30 juli 2025.</ref> In Zuud-Korea bluuft Naver de binn'nlandsche markt leidn, met e marktaandêel van 59,8%, gevôgd deur Google me 35,4% in 't vierde kwoartoal van 2023.<ref>[https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share/all/south-korea Search Engine Market Share South Korea - June 2024], StatCounter. Geraadpleegd ip 30 juli 2025.</ref> De kracht van Naver zit in zyn lokoale dienstn en d' integratie me Koreoansche inoudsplatvormn. In Japan eit Google Japan 't grôtste marktaandêel (oungeveer 76,2%), binst da Yahoo! Japan (beheerd deur Z Holdings, e joint venture tusschn SoftBank en Naver) zo'n 15,8% van de markt goudn eit.<ref>[https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share/all/japan Search Engine Market Share Japan - June 2024], StatCounter. Geraadpleegd ip 30 juli 2025.</ref> In Taiwan is Google d'n absolutn boaze van de zoekmachienes, me mêer of 93% van de markt in andn. Yahoo! Taiwan en Bing bluuvn doa verre achter.<ref>[https://gs.statcounter.com/search-engine-market-share/all/taiwan Search Engine Market Share Taiwan - June 2024], StatCounter. Geraadpleegd ip 30 juli 2025.</ref> == Zoekmachien-bias == ''Ziet ôok: [[w:nl:Algoritmische vooringenomenheid|Algoritmische bias (vooringenoomnheid)]]'' Oewêl da zoekmachienes geprogrammeerd zyn om websites te rangschikkn ip boasis van e combinoatie van nunder populariteit en relevantie, toogn empirische studies (proefoundervindelyke studies) verschillige polletieke, economische en socioale biasn (vooringenoomnheedn) in d' informoatie da ze geevn,<ref>Segev, El (2010). [https://books.google.com/books?id=_Y9wAgAAQBAJ&q=bias Google and the Digital Divide: The Biases of Online Knowledge], Oxford: Chandos Publishing.</ref><ref name="vaughan-thelwall">Vaughan, Liwen; Thelwall, Mike (2004). Search engine coverage bias: evidence and possible causes, Information Processing & Management.</ref> en d' ounderliggnde anveirdiengn over de technologie.<ref>Jansen, B. J. ; Rieh, S. (2010). [https://faculty.ist.psu.edu/jjansen/academic/jansen_theoretical_constructs.pdf The Seventeen Theoretical Constructs of Information Searching and Information Retrieval], Journal of the American Society for Information Sciences and Technology 61(8), 1517–1534.</ref> Die biasn kunn'n 't direct gevolg zyn van economische en commerciële processn (lik: bedryvn die adverteern met e zoekmachien kunn'n ôok populairder wordn in d' [[w:nl:Organisch zoekresultaat|organische zoekresultoatn]]), en van polletieke processn (lik: 't wegoalen van zoekresultoatn om te voldoen an lokoale wettn).<ref>Berkman Center for Internet & Society (2002). [http://cyber.law.harvard.edu/filtering/china/google-replacements/ "Replacement of Google with Alternative Search Systems in China: Documentation and Screen Shots"], Harvard Law School.</ref> Een êenvuudig vôorbeeld doa is da Google in Vrankryk en Duutsland bepoalde [[w:nl:Neonazisme|neonazistische]] websites nie toogt, omdan [[w:nl:Holocaustontkenning|Holocaust-ountkennienge]] d'r illegoal is. Biasn kunn'n ôok vôortkommn uut socioale processn, omdan zoekmachien-algoritmes dikkels zo zyn gemakt da ze nie-normoale standpuntn uutsluutn in 't vôordêel van 'populairdere' resultoatn.<ref>Introna, Lucas; Nissenbaum, Helen (2000). Shaping the Web: Why the Politics of Search Engines Matters, The Information Society.</ref> D' indexeriengsalgoritmes van de grôte zoekmachienes trekkn mêer noar sites in de Verênigde Stoatn of na sites uut andere landn.<ref name="vaughan-thelwall" /> [[w:nl:Googlebom|Google Bombing]] is e vôorbeeld van e pogienge om zoekresultoatn te manipuleern vo polletieke, socioale of commerciële redens. Verschillige weetnschappers ein de culturele veranderiengn bestudeerd die teweeggebrocht wierdn deur zoekmachienes,<ref>Hillis, Ken; Petit, Michael; Jarrett, Kylie (2012). [https://archive.org/details/googlecultureofs0000hill Google and the Culture of Search], Routledge.</ref> en ôok d'ofbeeldienge van bepoalde controversiële ounderwerpn in nunder resultoatn, lik [[w:nl:The Troubles|terrorisme in Ierland]],<ref>Reilly, P. (2008). 'Googling' Terrorists: Are Northern Irish Terrorists Visible on Internet Search Engines?, Springer Berlin Heidelberg, pp. 151–175.</ref> d' [[w:nl:Klimaatontkenning|ountkennienge van klymoatveranderienge]],<ref>Tabuchi, Hiroko (29 december 2017). [https://www.nytimes.com/2017/12/29/climate/google-search-climate-change.html How Climate Change Deniers Rise to the Top in Google Searches], The New York Times. Geraadpleegd ip 14 november 2018.</ref> en [[w:nl:Complottheorie|complottheorieën]].<ref>Ballatore, A. (2015). Google chemtrails: A methodology to analyze topic representation in search engines, First Monday.</ref> == Gepersonaliseerde resultoatn en filterbubbels == D'r is azò ol vele gezeik en benauwdheid gewist dat zoekmachienes lik Google en Bing gepersonaliseerde resultoatn geevn, bepoald up boasis van 't geschiedenisse van d' activiteit van de gebruker. Wuk da gelyk da we da noemn de echokoamers of [[w:nl:Filterbubbel|filterbubbels]], lyk omschreevn deur [[w:en:Eli Pariser|Eli Pariser]] in 2011.<ref>Pariser, Eli (2011). The filter bubble : what the Internet is hiding from you, Penguin Press, New York.</ref> Zyn punt is da zoekmachienes en socioale mediaplatvormn algorithmes inzettn om e berekende gok te deun na wukke sôort informoatie dat e gebruker byvôorkeur zoud willn zien, ofgaand ip informoatie over dedie (lik zyn lokoatie, wuk da t'n idder anklikte en wa da in zyn zoekgeschiedenisse stoat). Lik e gevolg doa van gon websites vôornamelik ollêne nog informoatie toogn da akkôord is met 't vroegere standpunt van de gebruker. Vôgns Eli Pariser kommn de gebrukers idder in een intellektueel isolissement of ulder eign informoatiebubbel, deurdan ze mender geconfronteerd wordn me teegnstriédige gedachtn. Sedert da 't probleem ipgemerkt es g'wist, zyn d'r andere zoekmachienes ten tonêel verscheen'n die dat euvel willn deurnsnien deur d' under gebrukers nief te trachn te tracken of ulder e bubbel te geevn, lik bievôorbeeld DuckDuckGo. Effevel ein mennige weetnschappers Parisers visie nief direct lik te woare anzïen, up redn dat d'r vriê wenig bewyz is vwo de facto een overwoêgend filterbubbel effect.<ref>O'Hara, K. (2014). In Worship of an Echo, IEEE Internet Computing, pp. 79–83.</ref><ref name=":0">Bruns, Axel (29 november 2019). [https://policyreview.info/node/1426 Filter bubble], Internet Policy Review.</ref><ref name=":1">Haim, Mario; Graefe, Andreas; Brosius, Hans-Bernd (2018). Burst of the Filter Bubble?, Digital Journalism, pp. 330–343.</ref> Juuste 't ênerze, ne rêekse studies die wilden zïen a filterbubbels 't woar is, angetôond da personalisatie bi 't zoekn rèlatièf beperkt es,<ref name=":1" /> dat de groatsten hêlop der miensen mê e breê' palet an opvattingn temoaken kriégnt anze an't surfen sïen ip de wide-web, en d'et ôok nog zo was da Google News bievôorbeeld mêer d'ooverand gef van neigde te pushen nao bekende of conventioneêln nieuwsorganisatsies.<ref>Nechushtai, Efrat; Lewis, Seth C. (2019). [https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0747563218303650 What kind of news gatekeepers do we want machines to be? Filter bubbles, fragmentation, and the normative dimensions of algorithmic recommendations], Computers in Human Behavior, pp. 298–307.</ref><ref name=":0" /> == Religieuze zoekmachienes == De weireldwyde groei van 't internet en d' elektronische media in d' Arabische en moslimweireld bykan 't latste decennium eit islamitische gelovign in 't [[w:nl:Midden-Oosten|Middn-Ôostn]] en 't Aziatisch subcontinent aneset om nunder eign zoekmachienes en gefilterde zoekportoaln te moakn. Doamee zoun de gebrukers [[w:nl:Inhoudsfilter|veilige zoekipdrachtn]] moetn kunn'n uutvoern. Mêer nog of geweune ''safe search'' filters, dêeln die islamitische webportoaln de websites in lyk ofwel "[[w:nl:Halal|halal]]" of "[[w:nl:Haram|haram]]", gebaseerd up nunder interpretoatie van de [[w:nl:Sharia|sharia-wetgevienge]]. [[w:en:ImHalal|ImHalal]] kwam online in september 2011, en [[w:en:Halalgoogling|Halalgoogling]] kwam in juli 2013 online. Die zoekmachienes gebruukn haram-filters ip de zoekresultoatn uut [[w:nl:Google Zoeken|Google]] en [[w:nl:Bing (zoekmachine)|Bing]] (en andren).<ref>[https://web.archive.org/web/20130712023215/http://news.msn.com/science-technology/new-islam-approved-search-engine-for-muslims New Islam-approved search engine for Muslims], MSN (11 juli 2013).</ref> Oewêl da e gebrek an investeriengn en e troage ountwikkelienge in technologie in de moslimweireld de vôoruutgank eit vertroagd en 't succes van een islamitische zoekmachien eit teegngewerkt, krêegn projectn lyk [[w:en:Muxlim|Muxlim]] (e moslim-lyfestyle site) wel miljoenn dollars van investeerders lik Rite Internet Ventures, moar ôok da project is uutendelik gestruukeld. Andere religieus-g'oriënteerde zoekmachienes zyn Jewogle, de Joodse versie van Google,<ref>[https://web.archive.org/web/20190207015631/http://www.jewogle.com/faq/ Jewogle - FAQ]. Geraadpleegd ip 6 februoari 2019.</ref> en de Christelikke zoekmachien SeekFind.org. SeekFind filtert sites weug die nunder geloof anvolln of ounderuut oaln.<ref>[http://allchristiannews.com/halalgoogling-muslims-get-their-own-sin-free-google-should-christians-have-christian-google/ Halalgoogling: Muslims Get Their Own "sin free" Google; Should Christians Have Christian Google?], Christian Blog (25 juli 2013).</ref> == Zoekmachien-anmeldienge == 't Anmeldn by e webzoekmachien is e proces woaby dat e webmaster zyn website direct indient by de zoekmachien. Oewêl da 't anmeldn by zoekmachienes soms wudt vôorngesteld as e maniere vo e website te promoteern, is da mêestol nie nôdig omdan de grôte zoekmachienes webcrawlers (spiders) gebruukn die vanzelve de mêeste websites ip 't internet viendn zounder ulpe. Menschn kunn'n ofwel êen webpagina teglykertyd indienen, ofwel de vulledige site via e [[w:nl:Sitemap|sitemap]], moar eigelik volstoat et mêestol om ollêne de startpagina in te dienn, angezien zoekmachienes perfect in stoat zyn om e goe gemakte website zelve te crawlen. D'r zyn eigelik moa twêe echte redens meêr voor e website of webpagina in te dienn by e zoekmachien: ofwel voor een hêlegans nieuwe website by te voegn zounder te moetn wachtn toet da de zoekmachien em per toeval viendt, ofwel voor d' informoatie van e website rapper te loatn bywerkn achter e grôte ertekenienge van d'n design. Sommigte zoekmachien-anmeldiengssoftware dient websites nie ollêne in by verschillige zoekmachienes, moa zet d'r ôok links noa de websites ip nunder eign pagina's. Da zoed up 't êeste zicht kunn'n elpn om de [[w:nl:Rangschikking (informatie ophalen)|rangschikkienge]] van e website te verôogn, omda externe links êen van de belangrykste factorn zyn vo de plekke in de zoekresultoatn te bepoaln. Da byziende eit John Mueller van [[w:nl:Google|Google]] echter dudelik gemakt da dit "ku leidn toet een enorme oeveeleid an ounnateurlikke links vo joen site", wuk dat e negatievn impact eit up de posiesje van de site.<ref name="CanBeHarmful">Schwartz, Barry (29 oktober 2012). [https://www.seroundtable.com/search-engine-submission-google-15906.html Google: Search Engine Submission Services Can Be Harmful], Search Engine Roundtable.</ref> == Vergelykienge mè social bookmarking == ''Zie ôok: [[w:nl:Social bookmarking|Social bookmarking]]'' == Technologie == === Archie === D'n êeste webzoekmachien wos [[w:en:Archie (search engine)|Archie]], gemakt in 1990<ref name="intelligent-technologies">Sajja, Priti Srinivas; Akerkar, Rajendra (2012). Intelligent technologies for web applications, CRC Press, Boca Raton, p. 87.</ref> deur [[w:en:Alan Emtage|Alan Emtage]], e student an de [[w:nl:McGill-universiteit|McGill-universiteit]] in Montreal. De primêre maniere vo bestanden ip te sloan en were op t' oaln wos via 't [[w:nl:File Transfer Protocol|File Transfer Protocol]] (FTP). Da wos (en is nog olsan) e systèem da e standoard maniere vôorschryft vo computers om bestanden te dêeln over 't internet. 't Werkt azò: nen administrateur beslist dat 'n bestanden wilt dêeln vanof zyn computer. Je zet e programma up zyn computer dat een FTP-server noemt. Oen datter iemand ip 't internet e bestand wilt oaln van die computer, moakn ze verbindinge via e n'ander programma da een FTP-client noemt. Elken FTP-client kan verbienden med elken FTP-server, zolange da zowèl de client lik de server de regels van 't FTP-protocol volg'n. In 't begun moeste idderêen die e bestand wilde dêeln zelve een FTP-server ipzettn. Loater wierdn "anonieme" FTP-sites de bewoarplekkn vo bestanden, woadeure da olle gebrukers bestanden kostn iploadn en downloadn. Zelfs met archive-sites bleevn vele belangryke bestanden nog olsan verspreid stoan ip klêne FTP-servers. Die bestanden kostn ollêne gevoundn wordn via de internet-versie van mound-an-moundreclame: iemand stuurde nen e-mail noar e verzendlyste of e discussieforum vo te zeggn datter e bestand beschikboar wos. Archie veranderde dat ollemolle. 't Combineerde e scriptgebaseerde dataverzoameloare, die de lystn van bestanden ip anonieme FTP-sites binn'n'oalde, met e reguliere-expressie-matcher om bestandsnoamn op te zoekn die by de zoekipdracht van de gebruker pastn. Met andere woordn, de dataverzoameloare van Archie schuumde FTP-sites over hêel 't internet of en miek een index van olle bestanden da 't vound. De matcher zorgde d'rveur da gebrukers in die database kostn zoekn.<ref name="wileyhistory">A History of Search Engines, Wiley. Geraadpleegd ip 1 juni 2014.</ref> === Veronica === In 1993 ountwikkelde de System Computing Services groep van de University of Nevada [[w:en:Veronica (search engine)|Veronica]].<ref name="intelligent-technologies"/> 't Wierd gemakt lik e sôorte zoekmachien lyk Archie, moa ton vo Gopher-bestanden. Een andere Gopher-zoekdienst, die Jughead noemde, kwam wa loater, woarschynlik met de inigste bedôelienge om de namentrilogie uut de Archie-strips (Archie, Veronica, Jughead) vulledig te moakn. Jughead is een acroniem vo Jonzy's Universal Gopher Hierarchy Excavation and Display, oewêl da 't bykans zeker is da de moaker êest de noame ad en d'r ton een uutleg an gegeevn eit. De werkienge van Jughead wos bykans hêlegans gelykoardig an dedie van Veronica, oewêl 't misschiens e bitje miender verfynd wos.<ref name="wileyhistory"/> === The Lone Wanderer === De [[w:en:World Wide Web Wanderer|World Wide Web Wanderer]], ountwikkeld deur Matthew Gray in 1993,<ref>Sajja, Priti Srinivas; Akerkar, Rajendra (2012). Intelligent technologies for web applications, CRC Press, Boca Raton, p. 86.</ref> wos d'n êeste robot up 't Web en wierd ountworp'n om de groei van 't Web by t' oudn. In 't begun telde de Wanderer ollêne moa webservers, moa kort achter zyn introductie begost 't ôok URL's ip te sloan. De database van verzamelde URL's wierd de Wandex, d' êeste webdatabase. De Wanderer van Matthew Gray zörgde vo vele controverse in dièn tyd, voornamelik omdan de vroege versies van de software bykans oungetemd over 't internet roasden en vor e merkboare vertroagienge (degradoatie) van d'n hêlen boel zorgden. Die vertroagienge kwam omda de Wanderer êen en 'tzeste webpagina bounderden kêers per dag kost iproepen. De Wanderer wierd gelukkig rap anepast, moa de discussie of da robots nu goed of slicht woarn vo 't internet, bleef deuregoan. As reaksje ip de Wanderer, miek Martijn Koster ALIWEB (Archie-Like Indexing of the Web) in oktober 1993. Lyk of da de noame ol zegt, wos ALIWEB 't HTTP-equivalent van Archie, en doarom is 't nog olsan uniek up vele vlakkn. ALIWEB a gin zoekrobot. In plekke doarvan mostn webmasters van dælnemende sites zelve nunder index-informoatie ipgeevn vo elke pagina die ze wildn loatn ipneemn. 't Vôordêel d'rvan wos da gebrukers nunder eign site kostn beschryvn, en dat er ginne robot byzêr wos mè 't inpakkn van bandbridte ip 't net. De noadêeln van ALIWEB zyn vandoage den dag e grôter probleem. 't Grotste noadêel wos dat er e specioal indexbestand moeste ingediend wordn. De mêeste gebrukers verstoan nie oe da ze zo'n bestand moetn moakn, woardeure dan ze nunder pagina's ôok nie byvoegdn. Da zorgde voor e redelyk klêne database, woardeure da gebrukers miender rap ip ALIWEB gienkn zoekn of ip êen van de grôte, robot-gebaseerde sites. Die Catch-22-situoatie wierd getemperd deur andere databases in de ALIWEB-zoektocht t' integreren, moa 't a nog olsan nie de massale antrekkingskracht van zoekmachienes lik Yahoo! of Lycos.<ref name="wileyhistory"/> === Excite === [[w:nl:Excite|Excite]], da in 't begun Architext noemde, wierd in februoari 1993 gestart deur zesse studentn van Stanford. Nunder gedacht wos voor e statistische analyse van woordrelaties te gebruukn, zodanig dan ze vele efficiënter kostn zoekn deur den enorme masse an informoatie ip 't internet. Nunder project wos hêlegans gefinancierd teegn 't middn van 1993. Oen da 't geld round wos, brochten ze e versie van nunder zoeksoftware uut die webmasters kostn gebruukn up nunder eign websites. In dièn tyd noemde de software nog Architext, moa loater wierd et gekend lik Excite for Web Servers.<ref name="wileyhistory"/> Excite wos de êerste serieuze commerciële zoekmachien die online gienk in 1995.<ref>The Major Search Engines (21 januoari 2014). Geraadpleegd ip 1 juni 2014.</ref> 't Wierd ountwikkeld in Stanford en wierd vo 6,5 miljard dollar upgekocht deur @Home. In 2001 giengn Excite en @Home failliet, en [[w:nl:InfoSpace|InfoSpace]] kocht Excite achteraf up vo 10 miljoen dollar. Sommigte van de allereeste analyses van web-zoekgedrag wierdn uutgevoerd up de zoeklogboekn van Excite.<ref>Jansen, B. J., Spink, A., Bateman, J., Saracevic, T. (1998). Real life information retrieval: A study of user queries on the web. SIGIR Forum, 32(1), 5 -17.</ref><ref name="Jansen2000" /> === Yahoo! === In april 1994 moakn twêe Ph.D.-studentn an de Stanford University, [[w:nl:David Filo|David Filo]] en [[w:nl:Jerry Yang|Jerry Yang]], e poar pagina's die enorm populair wierdn. Ze noemden nunder collectie van pagina's [[w:nl:Yahoo!|Yahoo!]]. D' officiële verkloarienge vôor de noame wos da ze nundern eign anzaagn as e koppel "yahoos" (lummels). Omdat 't antal links alsmoa groter wierd en nunder pagina's duzenden bezoekers per dag krêegn, begost 't team maniern te bedinkn vo de data beter te structureern. Om de dataverzoamelienge te vergemakkelikn, wierd Yahoo! e deurzoekboare webgids. De zoekfunctie wos in feite e simpele database-zoekmachien. Omda d' items ip Yahoo! me d' hand wierdn ingegeevn en geclassificeerd, wierd Yahoo! in 't begin nie echtemè anzien lyk een echte zoekmachien. 't Wierd idder anzien lik e webgids da je kost deurzoekn. Yahoo! eit loater wel e poar aspecten van 't verzoamel- en classificoatieproces g'automatiseerd, woardeure da 't verschil tusschn e zoekmachien en e webgids nief zo dudelik meêr wos. === Lycos === An de Carnegie Mellon University in juli 1994 ountwikkelde Michael Mauldin de [[w:nl:Lycos|Lycos]]-zoekmachien. === Sôortn webzoekmachienes === Zoekmachienes ip 't web zyn sites die grêed zyn gemakt mè functionaliteit om d'n inoud van andere sites te deurzoekn. D'r zyn verschilln in de maniere woarop da verschillige zoekmachienes werkn, moa ze doen ollemolle drie boosistaken.<ref>Sajja, Priti Srinivas; Akerkar, Rajendra (2012). Intelligent technologies for web applications, CRC Press, p. 85.</ref> # Volledige of gedêeltelikke inoud viendn en selecteern up boasis van de g'geevn trefwoordn. # D'n inoud in nen index steekn en verwyzn na de plekke woa dan ze 't gevoundn ein. # Gebrukers in stoat stelln vo te zoekn noa woordn of combinoaties van woordn die in dien index stoan. 't Proces begunt ot e gebruker e zoekipdracht in 't systeem ingeeft via de vôorziene interface. {| class="wikitable" |- ! Sôorte ! Vôorbeeld ! Beschryvienge |- | Conventioneel | Bibliotheekcataloogn | Zoekn ip trefwoord, titel, auteur, enz. |- | Tekst-gebaseerd | Google, Bing, Yahoo! | Zoekn ip trefwoordn. Beperkt zoekn me nateurlikke toale in zinn'n. |- | Spraak-gebaseerd | Google, Bing, Yahoo! | Zoekn ip trefwoordn (via stemme). Beperkt zoekn me nateurlikke toale. |- | Multimediazoektocht | QBIC, WebSeek, SaFe | Zoekn ip boasis van 't utelik zicht (vormn, kleurn, enz.) |- | Vroage/Antwoord (Q/A) | [[w:nl:Stack Exchange|Stack Exchange]], NSIR | Zoekn in (beperkte) nateurlikke toale |- | Clustering Systemn | Vivisimo, Clusty, Togoda | Systemn die gelik-oardige resultoatn in groepkes (clusters) zettn |- | Ounderzoekssystemn | Lemur, Nutch | G'avanceerde platformn vo weetnschappelik ounderzoek |} D'r zyn in feite drie sôortn zoekmachienes: zoekmachienes die angedreevn wordn deur robots (die crawlers, miern of spiders genoemd wordn), machienes woaby da menschn zelve de data indienen, en machienes die e mengelieng (hybride) van olletwêe zyn. Crawler-gebaseerde zoekmachienes zyn degenen die g'automatiseerde software-agentn (crawlers) gebruukn om e website te bezoekn. Ze leezn d' informoatie up d' echte site, leezn de metatags van de site, en vôlgn ôok de links noar andre websites om doa in ene weug ôok te goan indexeern. De crawler briengt ol die informoatie were na e centroale databanke woa dat et g'ïndexeerd wudt. De crawler kêert loater periodiek were na de sites om te checkn of datter informoatie veranderd is. Oe dikkels da da gebeurt, wudt bepoald deur d' administrateurs van de zoekmachien. Mens-angedreevn zoekmachienes vertruuwn ip menschn om informoatie in te dienn, die doarachter g'ïndexeerd en gecatalogeerd wudt. Ollêne d' informoatie die wudt ingediend, komt uutendelik in den index terecht. In olletwêe de gevalln, oen e gebruker by e zoekmachien klopt voor informoatie te viendn, zoekt 'n eigelik ollêne moa in d'n index die de zoekmachien gemakt eit — ze zoekn nief live ip 't web. Dien indexn zyn reusachtige databases van informoatie die ezoamel wos en nu ipgesleegn is. Da verkloart woarom dat e zoektocht ip e commerciële zoekmachien, lik Yahoo! of Google, soms resultoatn gift die in feite dôoie links zyn. Angezien de zoekresultoatn ip d'n index gebaseerd zyn, goat de zoekmachien (ot d'n index nie bygewerkt wos toet e webpagina offlyne gienk) die pagina toogn likof dat 't nog olsan een actieve link is. Da goat zo bluuvn toet da d'n index is bygewerkt. Moa woarom levern dezeste zoekipdrachtn up verschillige zoekmachienes ton verschillige resultoatn ip? E stik van 't antwoord ip die vroage is omda nief ol d' indexn exàct 'tzeste goan zyn. 't Angt of van wuk dan de spiders viendn of wuk dan menschn ein ingediend. Moa nog belangryker: nie elke zoekmachien gebruukt 'tzeste algoritme vo deur d'n index te zoekn. 't Algoritme is wuk da de zoekmachienes gebruukn vo de relevantie te bepoaln van d' informoatie in d'n index in verboend met wuk da de gebruker zocht. Êen van de elementn da 't algoritme van e zoekmachien scant, is de frequentie en de locoatie van trefwoordn ip e webpagina. Pagina's mè een ôgere frequentie wordn mêestol anzien as relevanter. Moa de zoekmachien-technologie wudt olsan slimmer in nunder pogienge vo 't overdreven proppn van trefwoordn ("keyword stuffing" of [[w:nl:Spamdexing|spamdexing]]) teeg'n te goan. Nen andere typische sachocharisse da algoritmes anzien, is de maniere woarop da pagina's linkn noar andere pagina's ip 't web. Deur t' analyseern oe da pagina's na mekoar linkn, kan e zoekmachien zowèl bepoaln over wuk dat e pagina goat (als de trefwoordn van de gelinkte pagina's trekn ip de trefwoordn ip d' ôorsprounkelikke pagina), as inzien of dat e pagina "belangryk" is en doamee een boost in de rangschikkinge verdient. Juuste lik of da de technologie slimmer wudt om keyword stuffing te negeern, zo wudt 't ôok waakzoamer tegenover webmasters die kunstmoatige links ip nunder sites bouwn voor e kunstmoatige rangschikkienge te forceern. Moderne webzoekmachienes zyn enorm ingewikkelde softwaresystemn die technologie gebruukn die deur de joarn eêne vrêe is g'ëvolueerd. D'r is e goeie schete an subcategorieën van zoekmachiensoftware die apart toe te passn zyn vo specifieke 'browsing' nôodn. Da goat van webzoekmachienes (lik Google), noa database of gestructureerde data-zoekmachienes (lik Dieselpoint), en gemiengelde zoekmachienes of bedryfszoekmachienes (enterprise search). De groatere zoekmachienes lik Google en Yahoo! gebruukn ounderdduzende computers om biljoenn webpagina's te verwerken, juste moa vo e poar g'oalde en toepasselike resultoatn were te kunn'n geevn. Vanweuge da gigantisch antal zoekipdrachtn en tekstverwerkienge moe de software droain in een vrêe uutgespreid (gedistribueerd) milieu me ne grôte moate van overtolligheid (redundancy). No'n andren soorte zoekmachienes zyn de weetnschappelike zoekmachienes. Dat zyn zoekmachienes die in de weetnschappelike literateure zoekn. 't Mêest bekende vôorbeeld is Google Scholar. Ounderzoekers zyn d'r an bezig om zoekmachien-technologie te verbêetern deur ze 't inoudelik dæl van d' artikels te loatn verstoan, lik 't uut'oaln van theoretische constructn of de belangrykste bevindiengn van 't ounderzoek.<ref>Li, Jingjing; Larsen, Kai; Abbasi, Ahmed (1 december 2020). [https://misq.org/theoryon-a-design-framework-and-system-for-unlocking-behavioral-knowledge-through-ontology-learning.html TheoryOn: A Design Framework and System for Unlocking Behavioral Knowledge Through Ontology Learning], MIS Quarterly 44(4): 1733–1772.</ref> == Zie ôok == * [[w:nl:Filterbubbel|Filterbubbel]] * [[w:nl:Informatie ontsluiting|Informatie ontsluiting (Information retrieval)]] * [[w:nl:Lijst van zoekmachines|Lyste van zoekmachienes]] * [[w:nl:Semantisch web|Semantisch web]] * [[w:nl:Spellingcontrole|Spellingcontrole]] * [[w:nl:Zoekopdracht|Zoekipdracht]] == Referenties == <references /> == Vudhere leziengn == * Lawrence, Steve; Giles, C. Lee (1999). Accessibility of information on the web, Nature. * Liu, Bing (2007). Web Data Mining: Exploring Hyperlinks, Contents and Usage Data, Springer. * Bar-Ilan, J. (2004). The use of Web search engines in information science research. ARIST. * Levene, Mark (2005). An Introduction to Search Engines and Web Navigation, Pearson. * Hock, Randolph (2007). The Extreme Searcher's Handbook. * Mostafa, Javed (februoari 2005). Seeking Better Web Searches, Scientific American. * Ross, Nancy; Wolfram, Dietmar (2000). End user searching on the Internet: An analysis of term pair topics submitted to the Excite search engine, Journal of the American Society for Information Science. * Xie, M.; Wang, H.; Goh, T. N. (1998). Quality dimensions of Internet search engines, Journal of Information Science. * Yeo, ShinJoung (2023). Behind the Search Box: Google and the Global Internet Industry, U of Illinois Press. == Externe koppeliengn == {{commonscat|Internet search engines}} {{wikiversity|Search Engines}} [[Categorie:Zoekmachine]] [[Categorie:Geschiedenis van het internet]] [[Categorie:Internetterminologie]] 8ggj536qnwgixlgev6nj99zp8oiwf7j 0 29566 327059 327039 2026-06-21T12:25:25Z Gridpunk59 31269 /* */ arroundissement 327059 wikitext text/x-wiki {{Infobox Fransche gemêente|naam=Ooie|officieel=''Oye-Plage''|wapen=Blason Oye-Plage.svg|kaart=[[Ofbeeldienge:Map commune FR insee code 62645.png|250px]]|kaartbijschrift=Ooie en omliggnde plekkn|regio=[[Hauts-de-France]]|departement=[[Nauw van Kales]]|arroundissement=Calais|kanton=Mark|latitudeGraden=50|latitudeMinuten=59|latitudeSeconden=0|longitudeGraden=2|longitudeMinuten=3|longitudeSeconden=0|opp=33.86|inw=5.780|dichtheid=171|datum1=2023|burgemeester=Olivier Majewicz|postcode=62215}} '''Ooie''' ([[Frans]]: ''Oye-Plage'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Kales]]. 't Ligt an de [[Opoalkust]] en de [[Nôordzêe]]. Ooie grenst an de gemêentn [[Groot-Filipsfort]], [[Mark]], [[Sint-volkwin|Sint-Volkwin]], [[Sint-Omoarskappel]], [[Oudekerke]], [[Nieuwkerke (Nauw van Kales)|Nieuwkerke]] en [[Offekerke]]. {{Commonscat|Oye-Plage}} [[Categorie:Gemêente in et Nauw van Kales]] ol9jed3ulshl0grop476lhbs09t8t3k 327060 327059 2026-06-21T12:27:37Z Gridpunk59 31269 /* */ 327060 wikitext text/x-wiki {{Infobox Fransche gemêente|naam=Ooie|officieel=''Oye-Plage''|wapen=Blason Oye-Plage.svg|kaart=[[Ofbeeldienge:Map commune FR insee code 62645.png|250px]]|kaartbijschrift=Ooie en omliggnde plekkn|regio=[[Hauts-de-France]]|departement=[[Nauw van Kales]]|arroundissement=[[Arroundissement Kales|Calais]]|kanton=Mark|latitudeGraden=50|latitudeMinuten=59|latitudeSeconden=0|longitudeGraden=2|longitudeMinuten=3|longitudeSeconden=0|opp=33.86|inw=5.780|dichtheid=171|datum1=2023|burgemeester=Olivier Majewicz|postcode=62215}} '''Ooie''' ([[Frans]]: ''Oye-Plage'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Kales]]. 't Ligt an de [[Opoalkust]] en de [[Nôordzêe]]. Ooie grenst an de gemêentn [[Groot-Filipsfort]], [[Mark]], [[Sint-volkwin|Sint-Volkwin]], [[Sint-Omoarskappel]], [[Oudekerke]], [[Nieuwkerke (Nauw van Kales)|Nieuwkerke]] en [[Offekerke]]. {{Commonscat|Oye-Plage}} [[Categorie:Gemêente in et Nauw van Kales]] j5u7y42fssiqxamjl0kuiripnlq2d7l 0 29571 327057 327056 2026-06-21T12:20:54Z Gridpunk59 31269 /* */ gemêente 327057 wikitext text/x-wiki '''Wimeln''' ([[Nederlands]]: ''Wimelen'', [[Frans]]: ''Wimille'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Bonen]]. {{Infobox Fransche gemêente|naam=Wimeln|officieel=''Wimille''|wapen=Blason Wimille.svg|regio=[[Hauts-de-France]]|kanton=Bonen|kaart=[[Ofbeeldienge:Wimille.svg|250px]]|departement=[[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]]|arroundissement=[[Arroundissement Bonen|Bonen]]|kaartbijschrift=Wimeln in 't arroundissement Bonen.|opp=22.24|inw=3.866|dichtheid=174|datum1=''2023''|postcode=62126|burgemeester=Jacques Guyot}} Wimeln grenst an de gemêentn [[Bonen]], [[Wimeruwe]], [[Ambletuwe]], [[Bazingem]], [[Markieze]], [[Boveringem]], [[Wakingem]], [[Maningn]], [[Pitesveld]], [[Pernes by Bonen]] en [[Sint-Moartn by Bonen]]. j6tty03rvo4k6xg64nt6jhwmfr3pv83 0 29572 327061 2026-06-21T12:57:13Z Gridpunk59 31269 nieuw blad: '''Mark''' ([[Frans]]: ''Marck'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Kales]]. 't ligt an de [[Opoalkust]] en de [[Nôordzêe]]. {{Infobox Fransche gemêente|naam=Mark|officieel=''Marck''|wapen=Blason Marck.svg|regio=[[Hauts-de-France]]|departement=[[Nauw van Kales]]|arroundissement=[[Arroundissement Kales|Calais]]|kanton=Mark|opp=31.55|inw=10.467|dichtheid=332|datum1=''2023''|burgemeester=Pierre-Hen… 327061 wikitext text/x-wiki '''Mark''' ([[Frans]]: ''Marck'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Kales]]. 't ligt an de [[Opoalkust]] en de [[Nôordzêe]]. {{Infobox Fransche gemêente|naam=Mark|officieel=''Marck''|wapen=Blason Marck.svg|regio=[[Hauts-de-France]]|departement=[[Nauw van Kales]]|arroundissement=[[Arroundissement Kales|Calais]]|kanton=Mark|opp=31.55|inw=10.467|dichtheid=332|datum1=''2023''|burgemeester=Pierre-Henri Dumont|postcode=62730}} Mark gresnt an de gemêentn [[Calais]], [[Sint-Vulmoars]], [[Nedermark]], [[Ganep]], [[Offekerke]]<nowiki/>en [[Ooie]]. qqpc2vgnswf53448dcjlk6t2apb4ikc 327062 327061 2026-06-21T13:00:10Z Gridpunk59 31269 327062 wikitext text/x-wiki '''Mark''' ([[Frans]]: ''Marck'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Kales]]. 't ligt an de [[Opoalkust]] en de [[Nôordzêe]]. {{Infobox Fransche gemêente|naam=Mark|officieel=''Marck''|wapen=Blason Marck.svg|regio=[[Hauts-de-France]]|departement=[[Nauw van Kales]]|arroundissement=[[Arroundissement Kales|Calais]]|kanton=Mark|opp=31.55|inw=10.467|dichtheid=332|datum1=''2023''|burgemeester=Pierre-Henri Dumont|postcode=62730}} Mark gresnt an de gemêentn [[Calais]], [[Sint-Vulmoars]], [[Nedermark]], [[Ganep]], [[Offekerke]] en [[Ooie]]. mtywcpfjl9xiwklo4dkg6wchqrsyn8c 0 29573 327063 2026-06-21T17:54:06Z Gridpunk59 31269 nieuw blad: '''Zandgat''' ([[Nederlands]]: ''Zandgate'', [[Frans]]: ''Sangatte'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Kales]]. 't ligt an de [[Opoalkust]] en de [[Nôordzêe]]. {{Infobox Fransche gemêente|naam=Zandgat|officieel=''Sangatte''|wapen=Blason Sangatte.svg|regio=[[Hauts-de-France]]|departement=[[Nauw van Kales]]|arroundissement=[[Arroundissement Kales|Calais]]|kanton=Kales|opp=14.28|inw=4.668|dichthei… 327063 wikitext text/x-wiki '''Zandgat''' ([[Nederlands]]: ''Zandgate'', [[Frans]]: ''Sangatte'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Kales]]. 't ligt an de [[Opoalkust]] en de [[Nôordzêe]]. {{Infobox Fransche gemêente|naam=Zandgat|officieel=''Sangatte''|wapen=Blason Sangatte.svg|regio=[[Hauts-de-France]]|departement=[[Nauw van Kales]]|arroundissement=[[Arroundissement Kales|Calais]]|kanton=Kales|opp=14.28|inw=4.668|dichtheid=327|datum1=''2023''|burgemeester=Guy Allemand|postcode=62231}} Zandgat grenst an de gemêentn [[Calais]], [[Kalkwelle]], [[Popelingem]] en [[Skoale]]. == Toponymie == Sangata (1118 en 1210), Samgatha (1137), Saines Clayte (1245), Sanghette (1292), Zantgate (1331), Sangathe (1436), Sandgate (1546), Sandegates (1556), Sangate (1617), Sangatte (1681), Santgate (1739). De noame van de gemêente was dezelfde vorm als ''Sandgate'' (Folkestone, Kent, [[Iengeland]], 1256) van Saksische oorsprong die « opening, doorgang noar de zandkust » beteknt. 93f9v9x1zj63xpy5wlr1ao3jz2yze4y 0 29574 327064 2026-06-21T17:54:12Z Gridpunk59 31269 nieuw blad: '''Skoale''' ([[Nederlands]]: ''Skale'', [[Frans]]: ''Escalles'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Kales]]. 't ligt an de [[Opoalkust]] en de [[Nôordzêe]]. {{Infobox Fransche gemêente|naam=Skoale|officieel=''Escalles''|wapen=Blason Escalles.svg|regio=[[Hauts-de-France]]|departement=[[Nauw van Kales]]|arroundissement=[[Arroundissement Kales|Calais]]|kanton=Kales|inw=223|dichtheid=31|datum1=''202… 327064 wikitext text/x-wiki '''Skoale''' ([[Nederlands]]: ''Skale'', [[Frans]]: ''Escalles'') is e gemêente in 't Fransche departement [[Nauw van Kales (departement)|Nauw van Kales]] in 't [[arroundissement Kales]]. 't ligt an de [[Opoalkust]] en de [[Nôordzêe]]. {{Infobox Fransche gemêente|naam=Skoale|officieel=''Escalles''|wapen=Blason Escalles.svg|regio=[[Hauts-de-France]]|departement=[[Nauw van Kales]]|arroundissement=[[Arroundissement Kales|Calais]]|kanton=Kales|inw=223|dichtheid=31|datum1=''2023''|burgemeester=Éric Boutroy|postcode=62179}} Skoale grenst an de gemêentn [[Witzand]], [[Hervelingn]], [[Boninge]], [[Popelingem]] en [[Zandgat]]. == Toponymie == Scala (844 en 877), Scalas (1040), Scales (1107 en 1112), Scalae (dertiende êeuwe), Escales (1297), Escailles (1543), Skale (1550), Ecalles (1607 en 1793), Escalles (1681). pfaity1rurrm9cmpiafolyg9wp662i1