Wikipedia vlswiki https://vls.wikipedia.org/wiki/Voorblad MediaWiki 1.47.0-wmf.17 first-letter Media Specioal Discuusje Gebruker Discuusje gebruker Wikipedia Discuusje Wikipedia Ofbeeldienge Discuusje ofbeeldienge MediaWiki Discuusje MediaWiki Patrôon Discuusje patrôon Ulpe Discuusje ulpe Categorie Discuusje categorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 12040 327482 312613 2026-08-31T04:20:45Z Faunaram 31673 /* Doenieng */ 327482 wikitext text/x-wiki {{plat|Ypers}} {{Taxobox |afbeelding=Cavy eating grass.jpg |afbeeldingtekst=E Spaansche ratte |domein=[[Eukaryootn]] |rijk=[[Animalia]] (Bêestn) |stam=[[Chordata]] (Chordabêestn) |klasse=[[Zoogbêestn|Mammalia]] (Zoogbêestn) |orde=[[Rodentia]] (Knoagdiern) |familie=[[Caviidae]] (Cavia-achtigen) |geslacht=''[[Cavia]]'' (Spoansche rattn) |w-naam=''Cavia porcellus'' |auteur=Erxleben |datum=1777 }} E '''Spaansche ratte''' (oek wel ''cavia'', ''Cavia porcellus'', [[Ostende|Ostens]] ratje of zeeratte) is e knoagdier die ôorsprounkelik uut Zuud-Amerika komt. Ze zyn indeliks vele houdn voun compagnie. ==Geschiedenisse== Spaansche rattn zyn deur vroege Inca's etemd in [[Peru]] round 3000 v.Chr. (ol zyn de ounderzoekers die koutn van 5000 v.Chr.), surtout voun teetn. Oek nu nog zyn der in de mêeste menaagn Spaansche rattn houdn, die leevn van 't gêne dan ze viendn en van 't gêne dan de menschn van overschottn geevn. Spaansche rattn bestoan nie in 't wilde, mo de sôortn cavia's woa dan ze van ofstammn kommn vêle vôorn in 't grotste dêel van Zuud-Amerika. Vokern lik de Moche anbaadn bêestn lik Spaansche rattn en maktn der oek beeldn van. Commersantn brochtn de bêestjes mei van uut Amerika en ze kwaamn zêre indeliks populair, surtout in de hogste klassn (zest Elisabeth I van Iengeland had er). Round 1550 moetn der ol in Europa ezeetn en. ==Uutzicht== Spaansche rattn zyn froai grôte knoagdiern, ze kunn mêer of e kilo weegn en 25 cantimeiters lank kommn. Van vorme zyn ze eblokt en langwerpig, en z'ên gin zichboare stêrt. Ze kunn olle sôotn kleurn enn, sommigte hen mor êen kleur, aar e masse. ==Leevnswyze== ===Teetn en uusvestieng=== In 't wilde eetn Spaansche rattn surtout [[ges]] en eetboare plantn die doar oek groein. Temme bêestn die in kôoin zittn, krygn mêestol korreltjes en hôoi. Dat is droog teetn en toune moetn ze zeker woater bykrygn. An ze in e kôoie zittn, moetn ze zeker enoeg plekke en. Spaansche rattn zyn oek styf ediend me ves teetn, mo ze meugn vaneigns nie olles eetn. Buutn ges (en olle variantn dervan, lik vesche terwe), zyn der nog e masse plantn dan ze meugn eetn, lik [[beddezêker]]s, [[ganzemeur]], wegebree, [[karootn]], [[chicong]]s, [[bêetn]], roapn, kloavers, melkwiet, [[appels]] en nog wel 't êen en 't aar (best probeern, sommigte rattn zyn indeliks zindelik, aar eetn verre olles). 't Is styf belangryk dan ze enoeg vitamine C binn krygn, want ze kunn dadde, juuste lik menschn, nie zevve anmoakn (vitamine C zit in de mêeste vesche groonsels en fruut). Beuterbloemn meugn ze zeker nie eetn, mo mêestol loatn ze dedie egliek stoan. Patatteloof en rabarber zyn oek vergif voun nunder en saloa krygn ze beter oek nie, omdan ze doa de schyte van kunn krygn (woavan dan ze mêestol dôod goan). In de zomer meugn ze zeker buutn zittn (an der êentige in je peloeze zittn, moe je je ges nie ofryen), mo ze moetn e kot (ze moetn droge kunn zittn en ze moetn schouwte en) hen en best êentige plekkn woa dan ze ounder kunn kruupn omdan de klintjes gemakkelik epakt zyn deur [[katte|kattn]] of veugels gelik [[kroaie|kroain]] en [[ekster]]s. Oudere bêestn zyn mêestol te grôot en te stout voun kattn. Ze moetn oek nunder kruttels nog ekir upeetn, juuste lik [[keun]]s ([[Caecotrofie]]). ===Doenieng=== [[Ofbeeldienge:FamilyGroup.jpg|thumb|left|300px|Familiegroep]] [[File:Acure en el Zoológico de Paraguaná.jpg|thumb|300px]] Spaansche rattn zyn bêestn die in groep leevn en 't is doarom best van der ginne ollêne t'houdn aj der nie vele tyd vôorn ku moakn. Z'en e masse geluudn dan ze moakn (voun olle sôortn gevoelns en z'e geluudje), wôvan dan de mêest olgemêne zyn: * '''Schufeln''' - Stief lude, dikkers gebruukt on ze peizn dat er teetn up komste is of at er een klêenn zyn moeder kwyt is. 't Is van da leevn dat de Spaansche ratte zyn noame in Quechua (quwi) and in 't Spaans (cuy) ekreegn het. {{Audio|Guinea Pig Feeding Wheek.ogg|listen}} * '''Prutteln''' - An ze countent zyn, lik an ze gepaluft zyn of an ze makoar an 't wosschn zyn. {{Audio|Guinea Pig Happy.ogg|listen}} * '''Pourn''' - an z'echt indeliks content zyn of an ze nunder dominaansje in de groep wulln toogn. Dat is stief dudelik at e moertje en e vintje eschêen woarn en toune were tope ebrocht zyn: toun makt 't vintje e toer round neur, beisn dat 'n bezig is me etwot die ''rumblestrutting'' enoemd is. {{Audio|Guinea Pig Keep Away.ogg|listen}} An z'upewoundn groakn, moakn ze oltemets klêne sproungsjes, met olle viere de pôotn van de ground. ===Kwêekn=== [[Ofbeeldienge:Guinea baby 1.jpg|thumb|right|200px|E joungsje van êentige eurn oud.]]'t Kwêekn van Spaansche rattn is nie styf moelik, ze kwêekn lik de keuns. De wuvetjes kunn mêerder nestn 't joar henn (toet vuve) en da kut hêel 't joar. De joungsjes zyn ebôoorn achter e dag of 65 ('t ku mêer of miender zyn) en ze zyn ol verre hêel ountwikkeld (ol is nunder koptje wel nie in veroudienge me nunder lyf). Omdan ze ol zo goed ountwikkeld zyn, kommn de wuvetjes indeliks dikke. In e nest zyn der gemiddeld 3 joungsjes, mo 't zyn der ol ewist van 17. De joungsjes knabbeln ol rechtet an vast teetn, mo ze bluuvn vaneigns oek zuugn by nunder moeder. Wuvetjes zyn ol achter e weke of viere were vruchtboar en kunn ol in verwachtienge zyn nog vôorn dan ze vulwassn zyn. ==Gebruuk== ===Teetn=== [[Ofbeeldienge:Cuy in the kitchen edit1.jpg|thumb|left|200px|Spaansche rattn in en uus in 't Andesgebergte.]] In de streekn woa dan ze van kommn (in Zuud-Amerika), zyn Spaansche rattn nog ossan e belangryke bronne van vlêes. Ze leevn doa geweune tope met de menschn in nunder huuzn. In Peru zyn der schattiengn van 65 meljoen ratjes die upeetn zyn 't joare. ===Huusdier=== An ze vele aandacht krygn, kunn ze indeliks tem kommn en bluuvn ze geirn zittn byn etwien. An ze vaste epakt zyn, moetn ze wel goed oundersteund zyn ounder hêel nunder lyf, want ze zyn indeliks benauwd van hogtes. ===Weetnschap=== 't Gebeurn e masse proevn up Spaansche rattn, juuste lik up rattn en [[muus|muuzn]]. [[Categorie:Cavia-achtige]] sabw1ywdsky6i943h2a34rsb5eh76t8 0 14116 327480 318433 2026-08-31T00:45:17Z InternetArchiveBot 22297 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327480 wikitext text/x-wiki [[Ofbeeldienge:minivoetbal.jpg|right|frame|Minivoetbolwedstryd]] '''Minivoetbol''' is ne variant van voetbol die gespeeld weirdt in een sporthalle, juste gelik [[zoalvoetbol]]. Der weirdt mè vuve teegn vuve gespeeld in 4 kêers 13 menuutn. In de wedstryd ist er ôok olsan nen officieeln scheidsrechter. De typische golln zyn klêne en twêeënolf mèter brêed en 1 mèter hôge. De sport i vooral populair in [[West-Vloandern|West-]] en [[Ôost-Vloandern]] == Spelregels == De mêest ipvallende spelregels: * De [[keeper]] mag den bol nie mè d' handn anroakn. * De bol weirdt weer ingeschipt in plekke van ingesmeetn. * Elk fysiek contact i verboodn. * Ge meugt 'n bal nie probeern of te pakkn in de rugge van ne teegnstandre. * Wannêer ne speler twêe gele koartn krygt in dezelfde wedstryd, weirdt ie uutgeslootn vo de reste van de wedstryd, moa je mag wel vervangn weirdn. In 't minivoetbol is twêe kêes geel dus gin rôod. * Ne [[corner]] weirdt niet direct gepakt. Der weirdt gewacht tot wannêer de ploeg derde corn èit, ton krygn ze ne schepcorner. By een schepcorner moe ne speler vanof nen oek ip de doellyne den bol omhôge scheppn richtienge zyne teammoat, die achter de strafschoplyne moe de bol probeern in de lege golle te koppn zonder de strafschoplyne te overschriden. * Vervangn kan hêelsan, zonder toestemmienge van de scheids, a je vervangn zyt keu je loater nog were in et spel kommn. == Geschienisse == Minivoetbol is ontstoan ip plingskes. Moa in 1968 is de êeste competitie ipgericht gewist. 't Minivoetbol kent vanaf ton ne vrê grôte groei. Êest was de NOMB de leidende federoatie en nu is 't de VMF (Vlamse Minivoetbol Federoatie). In 2002 woarn der round de 10.000 spelers. == Externe koppeliengn == * [https://web.archive.org/web/20211016060013/https://vmf.be/ Vlamse Minivoetbolfederoatie] * [https://web.archive.org/web/20120317103344/http://www.sportsites.be/minivoetbal/ Minivoetbolsites] * [https://web.archive.org/web/20160331204901/http://www.minivoetbaluitslagen.be/ Minivoetboluutsloagn] [[Categorie:Voetbol]] puklzimzdjde0qwf7ge9nn8f15zks32 0 19574 327481 316801 2026-08-31T01:49:01Z InternetArchiveBot 22297 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 327481 wikitext text/x-wiki [[File:Stijn Devillé.jpg|thumb|Stijn Devillé]] '''Stijn Devillé''' ([[Turnhout]], [[1974]]) is e [[Vloandern|Vlamse]] theoater[[schryver]] en -regisseur. J'is artistiek leider by 't [[Leuven]]s muziektheoatergezelschap ''Braakland/ZheBilding''. In december 2009 wont je ols schryver de prestigieuze Toalunie Tonêelschryfprys<ref>[http://taalunieversum.org/literatuur/juryrapport_taalunie_toneelschrijfprijs_2009/ Nederlandsche Toalunie: Tonêelschryfprys juryrapport 2009]</ref> mè zyn stik ''"Hitler is dood"''. 't Stik was een co-productie tusschen Braakland/ZheBilding en 't [[Mechelen|Mechels]] theoatergezelschap 't Arsenaal. Zyn tonêelwerk wordt uutgegeevn deur ''De Nieuwe Toneelbibliotheek''. ==== Geschreevn Tonêelwerk ==== * Gesprek met de regen - 2018 * Groupe Diane - 2016 * Hoop - 2015 * Leni & Susan - 2014 * Angst - 2013 * Hebzucht – 2012 * Hitler is dood – 2009 * Zoon – 2006 * Lev – 2004 * In Shatila – 2003 * La Dissection d’un Homme Armé – 2002 * Mitrajet – 2001 * Variaties – 1995 Tegoare met Adriaan Van Aken: * Burgerman – 2006 * Immaculata – 2004 * Kaspar – 2003 * Vertigo – 2001 ==Externe lienks== * [https://web.archive.org/web/20070529224835/http://www.braakland.be/ braakland.be] * [https://web.archive.org/web/20230208231721/https://stijndeville.be/ stijndeville.be] == Referensje == <references/> {{DEFAULTSORT:Deville, Stijn}} [[Categorie:Vlamsche schryver]] ahzhppsfiacrp589t268yuyb8m7jn1g 0 27737 327483 327474 2026-08-31T06:07:01Z Trauenbaum 10347 Oazebroeke → Haezebroek / Wormout → Wormhout 327483 wikitext text/x-wiki {{Plat|Westhoeks}} ’t '''Vlaemsch Comiteit van Vrankryk''',<ref>Prudens van Duyse (1853) Annales du Comité flamand de France. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k5505422q/f92 Aen ’t Vlaemsch Comiteit van Vrankryk], p. 88</ref> up’ericht deur [[Edmond de Coussemaker]] in 1853 oender de [[Frans]]chtoalige benoamienge ''Comité Flamand de France'',<ref>Raymond de Bertrand (1859). Mémoires de la Société dunkerquoise pour l'encouragement des sciences, des lettres et des arts. [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k57298476/f340 Monographie de la rue David d'Angers à Dunkerque – Comité Flamand de France], pp. 310–316.</ref> es e Fransche associoasje die zich, as e weetnschappelik enôotschap, toewydt an d’oenderzoek, de beschermienge en de versprêedienge van de [[Frans-Vlams|Vlaemsche]] cultuur in [[Frans-Vloandern|Fransch-Vlaenderen]], surtoe up ’t vlak van toale, literatuur en istorie. ’t Comiteit, nog altyd actif, mag zich rekenn tot êen van d’oudste weetnschappelike enôotschappn in [[Vrankryk]]. In [[Haezebroek]] bezit et e especialiseerde bibliotheek, woarin streekwerkn en al zn puubliekoasjes bewoart woardn. Daarbie behêert et oek de colleksje van ’t Museum Jeanne Devos in [[Wormhout]]. == Externe koppelienge == * [http://www.comiteflamanddefrance.fr/ Den officieeln website] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb36142003q/date Annale van ’t comiteit van 1853 tot 1999 op Gallica] * [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/cb32727278f/date Bulletins van ’t comiteit van 1857 tot 2000 op Gallica] == Referesjn == <references /> [[Categorie:Organisoasje]] [[Categorie:Frans-Vloandern]] lh3axcjksr6ucl484ey5tt23sshhpmu